Vikipedija isvwiki https://isv.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Special Besěda Koristnik Besěda s koristnikom Vikipedija Besěda Vikipedije Fajl Besěda o fajlu MediaWiki Besěda o MediaWiki Šablon Besěda o šablonu Pomoč Besěda o pomoči Kategorija Besěda o kategoriji TimedText TimedText talk Modul Besěda modula Event Event talk 10 272 47011 46213 2026-09-09T06:10:58Z Ilja isv 10 47011 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživleńje jezykov|Oživleńje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživleńje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = Služebny status | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | header15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj | [[Jezyčna rodina]]}} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> koea8fmdgdd1lu2z8wbme0cadub16h4 47012 47011 2026-09-09T06:14:02Z Ilja isv 10 47012 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživleńje jezykov|Oživleńje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživleńje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | header15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj | {{#if: {{{family|}}}|[[Jezyčna rodina]]}}}} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> ke4q8ftgbdokhm71frg2qn5nghy1etw 47018 47012 2026-09-09T06:51:48Z Ilja isv 10 47018 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | header15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj | {{#if: {{{family|}}}|[[Jezyčna rodina]]}}}} | data15 = {{Unbulleted list |{{#if:{{{fam2|}}}| {{{fam2}}}}} |{{#if:{{{fam3|}}}| {{{fam3}}}}} |{{#if:{{{fam4|}}}| {{{fam4}}}}} |{{#if:{{{fam5|}}}| {{{fam5}}}}} |{{#if:{{{fam6|}}}| {{{fam6}}}}} |{{#if:{{{fam7|}}}| {{{fam7}}}}} |{{#if:{{{fam8|}}}| {{{fam8}}}}} |{{#if:{{{fam9|}}}| {{{fam9}}}}} |{{#if:{{{fam10|}}}| {{{fam10}}}}} |{{#if:{{{fam11|}}}| {{{fam11}}}}} |{{#if:{{{fam12|}}}| {{{fam12}}}}} |{{#if:{{{fam13|}}}| {{{fam12}}}}} |{{#if:{{{fam14|}}}| {{{fam12}}}}} |{{#if:{{{fam15|}}}| {{{fam12}}}}} }} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> dm8lu91zrzloqdiyp1tg5bik37cdi2o 47019 47018 2026-09-09T06:54:43Z Ilja isv 10 47019 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | header15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj | {{#if: {{{family|}}}|[[Jezyčna rodina]]}}}} | data15 = {{Unbulleted list |{{#if:{{{fam2|}}}| {{{fam2}}}}} |{{#if:{{{fam3|}}}| #{{{fam3}}}}} |{{#if:{{{fam4|}}}| ##{{{fam4}}}}} |{{#if:{{{fam5|}}}| {{{fam5}}}}} |{{#if:{{{fam6|}}}| {{{fam6}}}}} |{{#if:{{{fam7|}}}| {{{fam7}}}}} |{{#if:{{{fam8|}}}| {{{fam8}}}}} |{{#if:{{{fam9|}}}| {{{fam9}}}}} |{{#if:{{{fam10|}}}| {{{fam10}}}}} |{{#if:{{{fam11|}}}| {{{fam11}}}}} |{{#if:{{{fam12|}}}| {{{fam12}}}}} |{{#if:{{{fam13|}}}| {{{fam12}}}}} |{{#if:{{{fam14|}}}| {{{fam12}}}}} |{{#if:{{{fam15|}}}| {{{fam12}}}}} }} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> jc2p2z0qpezy13ceqp638sxijntbilu 47020 47019 2026-09-09T06:56:52Z Ilja isv 10 47020 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | header15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj | {{#if: {{{fam2|}}}|[[Jezyčna rodina]]}}}} | data15 = {{Unbulleted list |{{#if:{{{fam2|}}}| {{{fam2}}}}} |{{#if:{{{fam3|}}}| #{{{fam3}}}}} |{{#if:{{{fam4|}}}| ##{{{fam4}}}}} |{{#if:{{{fam5|}}}| {{{fam5}}}}} |{{#if:{{{fam6|}}}| {{{fam6}}}}} |{{#if:{{{fam7|}}}| {{{fam7}}}}} |{{#if:{{{fam8|}}}| {{{fam8}}}}} |{{#if:{{{fam9|}}}| {{{fam9}}}}} |{{#if:{{{fam10|}}}| {{{fam10}}}}} |{{#if:{{{fam11|}}}| {{{fam11}}}}} |{{#if:{{{fam12|}}}| {{{fam12}}}}} |{{#if:{{{fam13|}}}| {{{fam12}}}}} |{{#if:{{{fam14|}}}| {{{fam12}}}}} |{{#if:{{{fam15|}}}| {{{fam12}}}}} }} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> g8aq2uimmuyonxqwcu9qacqvilc62pe 47021 47020 2026-09-09T07:00:11Z Ilja isv 10 47021 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | header15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj | {{#if: {{{family|}}}|[[Jezyčna rodina]]}}}} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> trf8dnzdvik3hb6axmkf6jn1cjwijpc 47022 47021 2026-09-09T07:28:24Z Ilja isv 10 47022 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | header15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj | {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}}}} | data15 = * {{#if: {{{fam2|}}}|{{{fam2}}}}} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> 5okp45m5yhszs28tagopi6mjpha8bmk 47023 47022 2026-09-09T07:35:10Z Ilja isv 10 47023 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | header15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj | {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}}}} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}}{{#if: {{{fam2|}}} |* {{{fam2}}}<br/> ** {{{fam3}}}<br/> *** {{{fam4}}}<br/> **** {{{fam5}}}<br/> **** {{{fam6}}}<br/> ***** {{{fam7}}}<br/> ****** {{{fam8}}}<br/> ****** {{{fam9}}}<br/> ******* {{{fam10}}}<br/> ******** {{{fam11}}}<br/> ********* {{{fam12}}}<br/> ********** {{{fam13}}}<br/> *********** {{{fam14}}}<br/> ************ {{{fam15}}}<br/> }} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> mxdfrnfdm6ez2r7hsgp9xamj5jg9y1y 47024 47023 2026-09-09T07:39:12Z Ilja isv 10 47024 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | header15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj | {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}}}} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{fam2|}}} |* {{{fam2}}}<br/>}} {{#if: {{{fam3|}}}|** {{{fam3}}}<br/>}} {{#if: {{{fam4|}}}|*** {{{fam4}}}<br/>}} {{#if: {{{fam5|}}}|**** {{{fam5}}}<br/>}} {{#if: {{{fam6|}}}|**** {{{fam6}}}<br/>}} {{#if: {{{fam7|}}}|***** {{{fam7}}}<br/>}} {{#if: {{{fam8|}}}|****** {{{fam8}}}<br/>}} {{#if: {{{fam9|}}}|******* {{{fam9}}}<br/>}} {{#if: {{{fam10|}}}|******** {{{fam10}}}<br/>}} {{#if: {{{fam11|}}}|********* {{{fam11}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|********** {{{fam12}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|*********** {{{fam13}}}<br/>}} {{#if: {{{fam14|}}}|************ {{{fam14}}}<br/>}} {{#if: {{{fam15|}}}|************* {{{fam15}}}<br/>}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> i8i3nkqe7jjcu3412hnxr96i811dog8 47025 47024 2026-09-09T07:44:02Z Ilja isv 10 47025 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | header15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj | {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}}}} | data15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Umětny jezyk}} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{fam2|}}} |* {{{fam2}}}<br/>}} {{#if: {{{fam3|}}}|** {{{fam3}}}<br/>}} {{#if: {{{fam4|}}}|*** {{{fam4}}}<br/>}} {{#if: {{{fam5|}}}|**** {{{fam5}}}<br/>}} {{#if: {{{fam6|}}}|**** {{{fam6}}}<br/>}} {{#if: {{{fam7|}}}|***** {{{fam7}}}<br/>}} {{#if: {{{fam8|}}}|****** {{{fam8}}}<br/>}} {{#if: {{{fam9|}}}|******* {{{fam9}}}<br/>}} {{#if: {{{fam10|}}}|******** {{{fam10}}}<br/>}} {{#if: {{{fam11|}}}|********* {{{fam11}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|********** {{{fam12}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|*********** {{{fam13}}}<br/>}} {{#if: {{{fam14|}}}|************ {{{fam14}}}<br/>}} {{#if: {{{fam15|}}}|************* {{{fam15}}}<br/>}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> gogla6d5k7k2xhqc4q9ml1c8aqzlj4g 47026 47025 2026-09-09T07:46:13Z Ilja isv 10 47026 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{fam2|}}} |* {{{fam2}}}<br/>}} {{#if: {{{fam3|}}}|** {{{fam3}}}<br/>}} {{#if: {{{fam4|}}}|*** {{{fam4}}}<br/>}} {{#if: {{{fam5|}}}|**** {{{fam5}}}<br/>}} {{#if: {{{fam6|}}}|**** {{{fam6}}}<br/>}} {{#if: {{{fam7|}}}|***** {{{fam7}}}<br/>}} {{#if: {{{fam8|}}}|****** {{{fam8}}}<br/>}} {{#if: {{{fam9|}}}|******* {{{fam9}}}<br/>}} {{#if: {{{fam10|}}}|******** {{{fam10}}}<br/>}} {{#if: {{{fam11|}}}|********* {{{fam11}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|********** {{{fam12}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|*********** {{{fam13}}}<br/>}} {{#if: {{{fam14|}}}|************ {{{fam14}}}<br/>}} {{#if: {{{fam15|}}}|************* {{{fam15}}}<br/>}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> 4pokb8int7ecatvl7xdqovwa89bj9zy 47027 47026 2026-09-09T07:48:24Z Ilja isv 10 47027 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}}|{{{familicolor}}}<br/>}} {{#if: {{{fam2|}}}|* {{{fam2}}}<br/>}} {{#if: {{{fam3|}}}|** {{{fam3}}}<br/>}} {{#if: {{{fam4|}}}|*** {{{fam4}}}<br/>}} {{#if: {{{fam5|}}}|**** {{{fam5}}}<br/>}} {{#if: {{{fam6|}}}|**** {{{fam6}}}<br/>}} {{#if: {{{fam7|}}}|***** {{{fam7}}}<br/>}} {{#if: {{{fam8|}}}|****** {{{fam8}}}<br/>}} {{#if: {{{fam9|}}}|******* {{{fam9}}}<br/>}} {{#if: {{{fam10|}}}|******** {{{fam10}}}<br/>}} {{#if: {{{fam11|}}}|********* {{{fam11}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|********** {{{fam12}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|*********** {{{fam13}}}<br/>}} {{#if: {{{fam14|}}}|************ {{{fam14}}}<br/>}} {{#if: {{{fam15|}}}|************* {{{fam15}}}<br/>}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> f4q21glkb112bt8srl745d00zzidf66 47028 47027 2026-09-09T07:49:03Z Ilja isv 10 47028 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}}|{{{familycolor}}}<br/>}} {{#if: {{{fam2|}}}|* {{{fam2}}}<br/>}} {{#if: {{{fam3|}}}|** {{{fam3}}}<br/>}} {{#if: {{{fam4|}}}|*** {{{fam4}}}<br/>}} {{#if: {{{fam5|}}}|**** {{{fam5}}}<br/>}} {{#if: {{{fam6|}}}|**** {{{fam6}}}<br/>}} {{#if: {{{fam7|}}}|***** {{{fam7}}}<br/>}} {{#if: {{{fam8|}}}|****** {{{fam8}}}<br/>}} {{#if: {{{fam9|}}}|******* {{{fam9}}}<br/>}} {{#if: {{{fam10|}}}|******** {{{fam10}}}<br/>}} {{#if: {{{fam11|}}}|********* {{{fam11}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|********** {{{fam12}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|*********** {{{fam13}}}<br/>}} {{#if: {{{fam14|}}}|************ {{{fam14}}}<br/>}} {{#if: {{{fam15|}}}|************* {{{fam15}}}<br/>}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> 4d3jpiees5h1etdjl723vik6u90wb2e 47029 47028 2026-09-09T07:49:40Z Ilja isv 10 47029 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header15 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data16 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}}|{{{familycolor}}}<br/>}} {{#if: {{{fam2|}}}|* {{{fam2}}}<br/>}} {{#if: {{{fam3|}}}|** {{{fam3}}}<br/>}} {{#if: {{{fam4|}}}|*** {{{fam4}}}<br/>}} {{#if: {{{fam5|}}}|**** {{{fam5}}}<br/>}} {{#if: {{{fam6|}}}|**** {{{fam6}}}<br/>}} {{#if: {{{fam7|}}}|***** {{{fam7}}}<br/>}} {{#if: {{{fam8|}}}|****** {{{fam8}}}<br/>}} {{#if: {{{fam9|}}}|******* {{{fam9}}}<br/>}} {{#if: {{{fam10|}}}|******** {{{fam10}}}<br/>}} {{#if: {{{fam11|}}}|********* {{{fam11}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|********** {{{fam12}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|*********** {{{fam13}}}<br/>}} {{#if: {{{fam14|}}}|************ {{{fam14}}}<br/>}} {{#if: {{{fam15|}}}|************* {{{fam15}}}<br/>}} | class16 = noplainlist | autolink16 = 1 | header17 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data18 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> odxca6fq23a7kqtcear6qkhrapvgjui 47030 47029 2026-09-09T07:50:54Z Ilja isv 10 47030 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}}|{{{familycolor}}}<br/>}} {{#if: {{{fam2|}}}|* {{{fam2}}}<br/>}} {{#if: {{{fam3|}}}|** {{{fam3}}}<br/>}} {{#if: {{{fam4|}}}|*** {{{fam4}}}<br/>}} {{#if: {{{fam5|}}}|**** {{{fam5}}}<br/>}} {{#if: {{{fam6|}}}|**** {{{fam6}}}<br/>}} {{#if: {{{fam7|}}}|***** {{{fam7}}}<br/>}} {{#if: {{{fam8|}}}|****** {{{fam8}}}<br/>}} {{#if: {{{fam9|}}}|******* {{{fam9}}}<br/>}} {{#if: {{{fam10|}}}|******** {{{fam10}}}<br/>}} {{#if: {{{fam11|}}}|********* {{{fam11}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|********** {{{fam12}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|*********** {{{fam13}}}<br/>}} {{#if: {{{fam14|}}}|************ {{{fam14}}}<br/>}} {{#if: {{{fam15|}}}|************* {{{fam15}}}<br/>}} | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> ob84vhlei99bfxi79dgtsjhm8czo8xy 47031 47030 2026-09-09T08:20:35Z Ilja isv 10 47031 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}}|{{{familycolor}}}<br/>}} {{#if: {{{fam2|}}}|* {{{fam2}}}<br/>}} {{#if: {{{fam3|}}}|** {{{fam3}}}<br/>}} {{#if: {{{fam4|}}}|*** {{{fam4}}}<br/>}} {{#if: {{{fam5|}}}|**** {{{fam5}}}<br/>}} {{#if: {{{fam6|}}}|***** {{{fam6}}}<br/>}} {{#if: {{{fam7|}}}|****** {{{fam7}}}<br/>}} {{#if: {{{fam8|}}}|******* {{{fam8}}}<br/>}} {{#if: {{{fam9|}}}|******** {{{fam9}}}<br/>}} {{#if: {{{fam10|}}}|********* {{{fam10}}}<br/>}} {{#if: {{{fam11|}}}|********** {{{fam11}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|*********** {{{fam12}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|************ {{{fam13}}}<br/>}} {{#if: {{{fam14|}}}|************* {{{fam14}}}<br/>}} {{#if: {{{fam15|}}}|************** {{{fam15}}}<br/>}} | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> 3qbcx2m4id8kp1gu4hxt80v9pblzw7x 47033 47031 2026-09-09T08:28:24Z Ilja isv 10 47033 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}}| {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}} |{{#if: {{{fam2|}}}|* {{{fam2}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam3|}}}|** {{{fam3}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam4|}}}|*** {{{fam4}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam5|}}}|**** {{{fam5}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam6|}}}|***** {{{fam6}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam7|}}}|****** {{{fam7}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam8|}}}|******* {{{fam8}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam9|}}}|******** {{{fam9}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam10|}}}|********* {{{fam10}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam11|}}}|********** {{{fam11}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam12|}}}|*********** {{{fam12}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam12|}}}|************ {{{fam13}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam14|}}}|************* {{{fam14}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam15|}}}|************** {{{fam15}}}<br/>}} }}}}<br/> | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> 31i8xit9segbuqcnolhdvxrmnlpn624 47038 47033 2026-09-09T08:36:52Z Ilja isv 10 47038 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}}| {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}} |*{{{fam2|}}} |** {{{fam3|}}} |*** {{{fam4|}}} |****{{{fam5|}}} |*****{{{fam6|}}} |******{{{fam7|}}} |*******{{{fam8|}}} |********{{{fam9|}}} |*********{{{fam10|}}} |**********{{{fam11|}}} |***********{{{fam12|}}} |************{{{fam12|}}} |*************{{{fam14|}}} |**************{{{fam15|}}}|<br/>}} }}<br/> | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> qx76vkaimrfd6pwuopgmgss05u2p79x 47040 47038 2026-09-09T08:37:59Z Ilja isv 10 Odčinjenje versije [[Special:Diff/47038|47038]] od koristnika [[Special:Contributions/Ilja isv|Ilja isv]] ([[User talk:Ilja isv|besěda]]) 47040 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}}| {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}} |{{#if: {{{fam2|}}}|* {{{fam2}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam3|}}}|** {{{fam3}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam4|}}}|*** {{{fam4}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam5|}}}|**** {{{fam5}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam6|}}}|***** {{{fam6}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam7|}}}|****** {{{fam7}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam8|}}}|******* {{{fam8}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam9|}}}|******** {{{fam9}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam10|}}}|********* {{{fam10}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam11|}}}|********** {{{fam11}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam12|}}}|*********** {{{fam12}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam12|}}}|************ {{{fam13}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam14|}}}|************* {{{fam14}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam15|}}}|************** {{{fam15}}}<br/>}} }}}}<br/> | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> 31i8xit9segbuqcnolhdvxrmnlpn624 47041 47040 2026-09-09T08:39:07Z Ilja isv 10 47041 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}}| {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}} |{{#if: {{{fam2|}}}|*{{{fam2}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam3|}}}|**{{{fam3}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam4|}}}|***{{{fam4}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam5|}}}|****{{{fam5}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam6|}}}|*****{{{fam6}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam7|}}}|******{{{fam7}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam8|}}}|*******{{{fam8}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam9|}}}|********{{{fam9}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam10|}}}|*********{{{fam10}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam11|}}}|**********{{{fam11}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam12|}}}|***********{{{fam12}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam12|}}}|************{{{fam13}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam14|}}}|*************{{{fam14}}}<br/>}} |{{#if: {{{fam15|}}}|**************{{{fam15}}}<br/>}} }}}}<br/> | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> c9ee476z1vzk5r1uyyfuatx8ukvlijj 47042 47041 2026-09-09T08:41:40Z Ilja isv 10 47042 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}}| {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}} |{{#if: {{{fam2|}}}|*{{{fam2}}}}} |{{#if: {{{fam3|}}}|**{{{fam3}}}}} |{{#if: {{{fam4|}}}|***{{{fam4}}}}} |{{#if: {{{fam5|}}}|****{{{fam5}}}}} |{{#if: {{{fam6|}}}|*****{{{fam6}}}}} |{{#if: {{{fam7|}}}|******{{{fam7}}}}} |{{#if: {{{fam8|}}}|*******{{{fam8}}}}} |{{#if: {{{fam9|}}}|********{{{fam9}}}}} |{{#if: {{{fam10|}}}|*********{{{fam10}}}}} |{{#if: {{{fam11|}}}|**********{{{fam11}}}}} |{{#if: {{{fam12|}}}|***********{{{fam12}}}}} |{{#if: {{{fam12|}}}|************{{{fam13}}}}} |{{#if: {{{fam14|}}}|*************{{{fam14}}}}} |{{#if: {{{fam15|}}}|**************{{{fam15}}}}} }}}}<br/> | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{#if:{{{iso3comment|}}}| {{{iso3comment}}}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> 754ydhwagpdjh1akgfzs90kob5cs5gy 47044 47042 2026-09-09T08:45:45Z Ilja isv 10 47044 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}}| {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}} |{{#if: {{{fam2|}}}|*{{{fam2}}}}} |{{#if: {{{fam3|}}}|**{{{fam3}}}}} |{{#if: {{{fam4|}}}|***{{{fam4}}}}} |{{#if: {{{fam5|}}}|****{{{fam5}}}}} |{{#if: {{{fam6|}}}|*****{{{fam6}}}}} |{{#if: {{{fam7|}}}|******{{{fam7}}}}} |{{#if: {{{fam8|}}}|*******{{{fam8}}}}} |{{#if: {{{fam9|}}}|********{{{fam9}}}}} |{{#if: {{{fam10|}}}|*********{{{fam10}}}}} |{{#if: {{{fam11|}}}|**********{{{fam11}}}}} |{{#if: {{{fam12|}}}|***********{{{fam12}}}}} |{{#if: {{{fam12|}}}|************{{{fam13}}}}} |{{#if: {{{fam14|}}}|*************{{{fam14}}}}} |{{#if: {{{fam15|}}}|**************{{{fam15}}}}} }}}}<br/> | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{{iso3comment|}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> fgge0048zrrbm4bsi2d2qeijou7sacr 47046 47044 2026-09-09T08:53:32Z Ilja isv 10 47046 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}} |{{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}} |{{#if: {{{fam2|}}}|*{{{fam2}}}}} |{{#if: {{{fam3|}}}|**{{{fam3}}}}} |{{#if: {{{fam4|}}}|***{{{fam4}}}}} |{{#if: {{{fam5|}}}|****{{{fam5}}}}} |{{#if: {{{fam6|}}}|*****{{{fam6}}}}} |{{#if: {{{fam7|}}}|******{{{fam7}}}}} |{{#if: {{{fam8|}}}|*******{{{fam8}}}}} |{{#if: {{{fam9|}}}|********{{{fam9}}}}} |{{#if: {{{fam10|}}}|*********{{{fam10}}}}} |{{#if: {{{fam11|}}}|**********{{{fam11}}}}} |{{#if: {{{fam12|}}}|***********{{{fam12}}}}} |{{#if: {{{fam12|}}}|************{{{fam13}}}}} |{{#if: {{{fam14|}}}|*************{{{fam14}}}}} |{{#if: {{{fam15|}}}|**************{{{fam15}}}}} }}}}<br/> | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{{iso3comment|}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> m5jkrpvr96930yifdq0frwik9tlhky0 47047 47046 2026-09-09T08:58:46Z Ilja isv 10 47047 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}} |{{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}} |{{#if: {{{fam2|}}}|*{{{fam2}}}<br/>}} {{#if: {{{fam3|}}}|**{{{fam3}}}<br/>}} {{#if: {{{fam4|}}}|***{{{fam4}}}<br/>}} {{#if: {{{fam5|}}}|****{{{fam5}}}<br/>}} {{#if: {{{fam6|}}}|*****{{{fam6}}}<br/>}} {{#if: {{{fam7|}}}|******{{{fam7}}}<br/>}} {{#if: {{{fam8|}}}|*******{{{fam8}}}<br/>}} {{#if: {{{fam9|}}}|********{{{fam9}}}<br/>}} {{#if: {{{fam10|}}}|*********{{{fam10}}}<br/>}} {{#if: {{{fam11|}}}|**********{{{fam11}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|***********{{{fam12}}}<br/>}} {{#if: {{{fam12|}}}|************{{{fam13}}}<br/>}} {{#if: {{{fam14|}}}|*************{{{fam14}}}<br/>}} {{#if: {{{fam15|}}}|**************{{{fam15}}}<br/>}} }}}}<br/> | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{{iso3comment|}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> 23nugqy4ekkdsyuouy54j7xxbxdl741 47048 47047 2026-09-09T09:01:51Z Ilja isv 10 47048 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}} |{{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}}| {{#if: {{{fam2|}}}|*{{{fam2}}}}} {{#if: {{{fam3|}}}|**{{{fam3}}}}} {{#if: {{{fam4|}}}|***{{{fam4}}}}} {{#if: {{{fam5|}}}|****{{{fam5}}}}} {{#if: {{{fam6|}}}|*****{{{fam6}}}}} {{#if: {{{fam7|}}}|******{{{fam7}}}}} {{#if: {{{fam8|}}}|*******{{{fam8}}}}} {{#if: {{{fam9|}}}|********{{{fam9}}}}} {{#if: {{{fam10|}}}|*********{{{fam10}}}}} {{#if: {{{fam11|}}}|**********{{{fam11}}}}} {{#if: {{{fam12|}}}|***********{{{fam12}}}}} {{#if: {{{fam12|}}}|************{{{fam13}}}}} {{#if: {{{fam14|}}}|*************{{{fam14}}}}} {{#if: {{{fam15|}}}|**************{{{fam15}}}}} }}}}<br/> | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{{iso3comment|}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> kwz8khf42rh1gziw4nzwuen1otlu7d9 47049 47048 2026-09-09T09:04:21Z Ilja isv 10 47049 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}} |{{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}}| {{#if: {{{fam2|}}}|*{{{fam2}}}}}{{#if: {{{fam3|}}}|<br/>**{{{fam3}}}}}{{#if: {{{fam4|}}}|<br/>***{{{fam4}}}}}{{#if: {{{fam5|}}}|<br/>****{{{fam5}}}}}{{#if: {{{fam6|}}}|<br/>*****{{{fam6}}}}}{{#if: {{{fam7|}}}|<br/>******{{{fam7}}}}} {{#if: {{{fam8|}}}|<br/>*******{{{fam8}}}}}{{#if: {{{fam9|}}}|<br/>********{{{fam9}}}}}{{#if: {{{fam10|}}}|<br/>*********{{{fam10}}}}}{{#if: {{{fam11|}}}|<br/>**********{{{fam11}}}}}{{#if: {{{fam12|}}}|<br/>***********{{{fam12}}}}} {{#if: {{{fam12|}}}|<br/>************{{{fam13}}}}}{{#if: {{{fam14|}}}|<br/>*************{{{fam14}}}}}{{#if: {{{fam15|}}}|<br/>**************{{{fam15}}}}} }}}} | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{{iso3comment|}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> eq9z0qswaoid7pzw7pkojet4wba3pgz 47050 47049 2026-09-09T09:12:44Z Ilja isv 10 47050 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}} |{{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}}| {{#if: {{{fam2|}}}|•&nbsp;{{{fam2}}}}}{{#if: {{{fam3|}}}|<br/>&nbsp;•&nbsp;{{{fam3}}}}}{{#if: {{{fam4|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam4}}}}}{{#if: {{{fam5|}}}|<br/>•&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam5}}}}}{{#if: {{{fam6|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam6}}}}}{{#if: {{{fam7|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam7}}}}} {{#if: {{{fam8|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam8}}}}}{{#if: {{{fam9|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam9}}}}}{{#if: {{{fam10|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam10}}}}}{{#if: {{{fam11|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam11}}}}}{{#if: {{{fam12|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam12}}}}} {{#if: {{{fam12|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam13}}}}}{{#if: {{{fam14|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam14}}}}}{{#if: {{{fam15|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam15}}}}} }}}} | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{{iso3comment|}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> n665z8pzl306dh5kqbmhfqisx1eymne 47051 47050 2026-09-09T09:16:01Z Ilja isv 10 47051 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}} |{{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}}| {{#if: {{{fam2|}}}|•&nbsp;{{{fam2}}}}}{{#if: {{{fam3|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam3}}}}}{{#if: {{{fam4|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam4}}}}}{{#if: {{{fam5|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam5}}}}}{{#if: {{{fam6|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam6}}}}}{{#if: {{{fam7|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam7}}}}} {{#if: {{{fam8|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam8}}}}}{{#if: {{{fam9|}}}|<br/&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam9}}}}}{{#if: {{{fam10|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam10}}}}}{{#if: {{{fam11|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam11}}}}}{{#if: {{{fam12|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam12}}}}} {{#if: {{{fam12|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam13}}}}}{{#if: {{{fam14|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam14}}}}}{{#if: {{{fam15|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam15}}}}} }}}} | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{{iso3comment|}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> 9y9scbht5j75z8rglg1gw9enasoccjp 47052 47051 2026-09-09T09:19:46Z Ilja isv 10 47052 wikitext text/x-wiki {{Kartka | autoheaders = 1 | name = Kartka jezyk | above = {{#if: {{{dialect|}}} | Narěčje | Jezyk }} | title = {{#if: {{{name|}}}{{{ime|}}}{{{nazva}}} | {{{name|{{{ime|{{{nazva|}}}}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | subheader1 = {{{nativename|{{{samonazvanje|}}}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{map|}}}}}}|upright={{#if:{{{imagescale|}}}|{{{imagescale|}}}}}|sizedefault=300px|alt={{{imagealt|{{{mapalt|}}}}}}|title={{{imagecaption|{{{mapcaption|}}}}}}}} | header1 = Obča informacija | label2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Stvoritelj | Nacionalny jezyk }} | data2 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | {{{creator|}}} | {{{states|{{{state|{{{region|{{{državy|}}}}}}}}}}}} }} | label3 = {{#if: {{{era|}}} | Era stvorjenja | Data stvorjenja}} | data3 = {{{era| {{{created|}}} }}} | label6 = Narodnost | data6 = {{{ethnicity|}}} | autolink6 = 1 | label7 = {{#if: {{{extinct|}}} | [[Izumrěly jezyk|Izumrěl]] | {{#if: {{{creator|{{{speakers_label|}}}}}} | {{{speakers_label|Koristniki}}} | Govoritelji }} }} | data7 = {{#if: {{{extinct|}}} | {{{extinct}}} | {{{signers|{{{speakers|{{{govoritelji|{{{nositelji|}}}}}}}}}}}} {{#if: {{{signers|}}}{{{speakers|}}}{{{govoritelji|}}}{{{nositelji|}}} | {{#if: {{{date|}}}{{{data|}}} | ({{{date|{{{data}}}}}}){{{ref|}}} }} }} }} | label8 = [[Oživjenje jezykov|Oživjenje]] | data8 = {{{revived|}}}{{#if: {{{revived|}}} | [[Kategorija:Oživjenje jezykov]] }} | label9 = Standardy | data9 = {{{standards|}}} | label10 = [[Pismo]] | data10 = {{{script|{{{pismo|}}}}}} | autolink10 = 1 <!-- Služebny status --> | header11 = {{#if: {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}}|Služebny status}} | label12 = Služebny jezyk | data12 = {{{nation| {{{official|{{{oficialny|{{{služebny|}}}}}}}}} }}} | autolink12 = 1 | label13 = Poznanny jezyk menšinstv | data13 = {{{minority|}}} | autolink13 = 1 | label14 = Jezyčna organizacija | data14 = {{{agency|{{{organizacija|}}}}}} <!-- Jezyčna rodina --> | label15 = {{#if: {{{creator|}}}{{{setting|}}} | Celj }} | data15 = {{{setting|}}} | header16 = {{#if: {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|{{{fam2|}}}}}}}}}}}}|[[Jezyčna rodina]]}} | data17 = {{{family|{{{rodina|{{{klasifikacija|}}}}}}}}} {{#if: {{{familycolor|}}} |{{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title={{{familycolor}}}| {{#if: {{{fam2|}}}|&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam2}}}}}{{#if: {{{fam3|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam3}}}}}{{#if: {{{fam4|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam4}}}}}{{#if: {{{fam5|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam5}}}}}{{#if: {{{fam6|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam6}}}}}{{#if: {{{fam7|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam7}}}}} {{#if: {{{fam8|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam8}}}}}{{#if: {{{fam9|}}}|<br/&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam9}}}}}{{#if: {{{fam10|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam10}}}}}{{#if: {{{fam11|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam11}}}}}{{#if: {{{fam12|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam12}}}}} {{#if: {{{fam12|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam13}}}}}{{#if: {{{fam14|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam14}}}}}{{#if: {{{fam15|}}}|<br/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;•&nbsp;{{{fam15}}}}} }}}} | class17 = noplainlist | autolink17 = 1 | header18 = {{#if: {{{iso1|}}}{{{iso2|}}}{{{iso3|}}}{{{ietf|}}}| Jezyčne kody }} | label19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|[[ISO 639-1]]}}</span> | data19 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso1|}}}|<code>{{{iso1}}}</code>}}</span> | label20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|[[ISO 639-2]]}}</span> | data20 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso2|}}}|<code>{{{iso2}}}</code>}}</span> | label21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|[[ISO 639-3]]}}</span> | data21 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{iso3|}}}|<code>[https://iso639-3.sil.org/code/{{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} {{{iso3comment|}}}</span> | label22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|[[IETF]]}}</span> | data22 = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">{{#if:{{{ietf|}}}|<code>{{{ietf}}}</code>}}</span> }}<noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> awlnpkvui745htbzv6tdclox9u75nqk 10 273 47054 42486 2026-09-09T10:22:26Z Ilja isv 10 47054 wikitext text/x-wiki {{Stranica dokumentacije}} <div class="ext-gadget-alphabet-disable"> Šablon dlja kartok jezykov, vključajuči umětne i narěčja. Jest osnovany na [[:w:Template:Infobox language]], ale menši čislo parametrov, da by jego bylo prošče čitati. == Upotrěba == {{Začetok šablona}} == Parametry == <templatedata> { "params": { "dialect": { "label": "Narěčje", "description": "Jestli prědmet članka narěčje", "example": "da", "type": "string", "autovalue": "Jezyk" }, "name": { "label": "Nazva", "description": "Kratka nazva na medžuslovjanskom jezyku", "example": "Poljsky", "type": "string", "autovalue": "{{subst:PAGENAMEBASE}}" }, "nativename": { "label": "Nazva na samom jezyku", "example": "{{jezyky|pl|polski|pl|polszczyzna}}", "type": "string", "autovalue": "" }, "image": { "aliases": [ "map" ], "label": "Obraz ili karta", "example": "Map of Polish language.svg", "type": "wiki-file-name" }, "imagealt": { "aliases": [ "mapalt" ], "label": "Alternativny tekst obraza ili karty", "type": "string" }, "imagecaption": { "aliases": [ "mapcaption" ], "label": "Podpis obraza ili karty", "example": "Poljsky na kartě Evropy, temnosinjim ozemja s boljšestju govoriteljej poljskogo.", "type": "unbalanced-wikitext" }, "creator": { "label": "Stvoritelji jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "states": { "aliases": [ "state", "region" ], "label": "Ozemja koristańja jezyka", "example": "[[Poljska]], [[Němcija]], [[Čehija]], [[Slovakija]], [[Vugrija]], [[Litva]], [[Latvija]], [[Ukrajina]] i [[Bělorus]]", "type": "string" }, "era": { "label": "Era koristańja jezyk", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "string" }, "created": { "label": "Data stvorjeńja jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "string" }, "ethnicity": { "label": "Narodnost", "example": "poljaki", "type": "unbalanced-wikitext" }, "extinct": { "label": "Izumrěl", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "speakers_label": { "label": "Tip koristnikov", "description": "Obyčajno: Koristniki, Govoritelji", "type": "string" }, "speakers": { "aliases": [ "signers" ], "label": "Čislo govoriteljej/koristnikov", "example": "45 milionov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "date": { "label": "Data dlja čisla koristnikov", "type": "string" }, "ref": { "label": "Iztočnik dlja čisla koristnikov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "revived": { "label": "Data oživleńja", "description": "Toliko dlja oživlenyh jezykov", "type": "string" }, "standards": { "label": "Standardy", "type": "unbalanced-wikitext" }, "script": { "label": "Pismennost", "example": "latinica", "type": "unbalanced-wikitext" }, "minority": { "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest poznanny jezyk menšinstv", "example": "\n* [[Čehija]]\n* [[Vugrija]]\n* [[Litva]]\n* [[Slovakija]]\n* [[Ukrajina]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "agency": { "label": "Jezykova organizacija", "example": "Poljsky jezykovy sovět", "type": "string" }, "family": { "label": "Jezykova rodina", "example": " * [[Indoevropejske jezyky]] ** [[Baltoslovjanske jezyky]] *** [[Slovjanske jezyky]] **** [[Zapadnoslovjanske jezyky]] ***** [[Lehitske jezyky]]", "type": "unbalanced-wikitext", "aliases": [ "rodina; klasifikacija" ] }, "official": { "aliases": [ "nation" ], "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest služebny", "example": "\n* [[Poljska]]\n* [[Evropejsky sojuz]]", "type": "unbalanced-wikitext" } }, "description": "Kartka dlja jezykov", "format": "block", "paramOrder": [ "dialect", "name", "nativename", "image", "imagealt", "imagecaption", "creator", "states", "era", "created", "ethnicity", "extinct", "speakers", "speakers_label", "date", "ref", "revived", "standards", "script", "official", "minority", "agency", "family" ] } </templatedata> </div> j0w2l6q35de6lzdo19bffy5k9rxttoe 47055 47054 2026-09-09T10:34:10Z Ilja isv 10 47055 wikitext text/x-wiki {{Stranica dokumentacije}} <div class="ext-gadget-alphabet-disable"> Šablon dlja kartok jezykov, vključajuči umětne i narěčja. Jest osnovany na [[:w:Template:Infobox language]], ale menši čislo parametrov, da by jego bylo prošče čitati. == Upotrěba == {{Začetok šablona}} == Parametry == <templatedata> { "params": { "dialect": { "label": "Narěčje", "description": "Jestli prědmet članka narěčje", "example": "da", "type": "string", "autovalue": "Jezyk" }, "name": { "label": "Nazva", "description": "Kratka nazva na medžuslovjanskom jezyku", "example": "Poljsky", "type": "string", "autovalue": "{{subst:PAGENAMEBASE}}" }, "nativename": { "label": "Nazva na samom jezyku", "example": "{{jezyky|pl|polski|pl|polszczyzna}}", "type": "string", "autovalue": "" }, "image": { "aliases": [ "map" ], "label": "Obraz ili karta", "example": "Map of Polish language.svg", "type": "wiki-file-name" }, "imagealt": { "aliases": [ "mapalt" ], "label": "Alternativny tekst obraza ili karty", "type": "string" }, "imagecaption": { "aliases": [ "mapcaption" ], "label": "Podpis obraza ili karty", "example": "Poljsky na kartě Evropy, temnosinjim ozemja s boljšestju govoriteljej poljskogo.", "type": "unbalanced-wikitext" }, "creator": { "label": "Stvoritelji jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "states": { "aliases": [ "state", "region" ], "label": "Ozemja koristańja jezyka", "example": "[[Poljska]], [[Němcija]], [[Čehija]], [[Slovakija]], [[Vugrija]], [[Litva]], [[Latvija]], [[Ukrajina]] i [[Bělorus]]", "type": "string" }, "era": { "label": "Era koristańja jezyk", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "string" }, "created": { "label": "Data stvorjeńja jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "string" }, "ethnicity": { "label": "Narodnost", "example": "poljaki", "type": "unbalanced-wikitext" }, "extinct": { "label": "Izumrěl", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "speakers_label": { "label": "Tip koristnikov", "description": "Obyčajno: Koristniki, Govoritelji", "type": "string" }, "speakers": { "aliases": [ "signers" ], "label": "Čislo govoriteljej/koristnikov", "example": "45 milionov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "date": { "label": "Data dlja čisla koristnikov", "type": "string" }, "ref": { "label": "Iztočnik dlja čisla koristnikov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "revived": { "label": "Data oživleńja", "description": "Toliko dlja oživlenyh jezykov", "type": "string" }, "standards": { "label": "Standardy", "type": "unbalanced-wikitext" }, "script": { "label": "Pismennost", "example": "latinica", "type": "unbalanced-wikitext" }, "minority": { "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest poznanny jezyk menšinstv", "example": "\n* [[Čehija]]\n* [[Vugrija]]\n* [[Litva]]\n* [[Slovakija]]\n* [[Ukrajina]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "agency": { "label": "Jezykova organizacija", "example": "Poljsky jezykovy sovět", "type": "string" }, "family": { "label": "Jezykova rodina", "example": " * [[Indoevropejske jezyky]] ** [[Baltoslovjanske jezyky]] *** [[Slovjanske jezyky]] **** [[Zapadnoslovjanske jezyky]] ***** [[Lehitske jezyky]]", "type": "unbalanced-wikitext", "aliases": [ "rodina", "klasifikacija" ] }, "official": { "aliases": [ "nation" ], "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest služebny", "example": "\n* [[Poljska]]\n* [[Evropejsky sojuz]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "familycolor": { "label": "Jeyzkova rodina (korenj drěva)", "example": "Indoevropejske jezyky", "type": "string" }, "fam2": { "aliases": [ "fam3", "fam4", "...", "fam15" ], "label": "Jezykova rodina (drěvo)", "description": "Elementy drěva rodiny, glubina do 15", "example": "| fam2 = [[italijske jezyky]] | fam3 = [[latino-faliskijske jezyky]] | fam4 = [[latinske jezyky]] | fam5 = [[romanske jezyky]] | fam6 = [[italo-zapadne jezyky]] | fam7 = [[italo-dalmatinske jezyky]] | fam8 = [[italo-romanske jezyky]]", "type": "string" } }, "description": "Kartka dlja jezykov", "format": "block", "paramOrder": [ "dialect", "name", "nativename", "image", "imagealt", "imagecaption", "creator", "states", "era", "created", "ethnicity", "extinct", "speakers", "speakers_label", "date", "ref", "revived", "standards", "script", "official", "minority", "agency", "family", "familycolor", "fam2" ] } </templatedata> </div> fytfy53eqmygxwemrlsgsfdkpkjkt28 47056 47055 2026-09-09T10:35:31Z Ilja isv 10 47056 wikitext text/x-wiki {{Stranica dokumentacije}} <div class="ext-gadget-alphabet-disable"> Šablon dlja kartok jezykov, vključajuči umětne i narěčja. Jest osnovany na [[:w:Template:Infobox language]], ale menši čislo parametrov, da by jego bylo prošče čitati. == Upotrěba == {{Začetok šablona}} == Parametry == <templatedata> { "params": { "dialect": { "label": "Narěčje", "description": "Jestli prědmet članka narěčje", "example": "da", "type": "string", "autovalue": "Jezyk" }, "name": { "label": "Nazva", "description": "Kratka nazva na medžuslovjanskom jezyku", "example": "Poljsky", "type": "string", "autovalue": "{{subst:PAGENAMEBASE}}" }, "nativename": { "label": "Nazva na samom jezyku", "example": "{{jezyky|pl|polski|pl|polszczyzna}}", "type": "string", "autovalue": "" }, "image": { "aliases": [ "map" ], "label": "Obraz ili karta", "example": "Map of Polish language.svg", "type": "wiki-file-name" }, "imagealt": { "aliases": [ "mapalt" ], "label": "Alternativny tekst obraza ili karty", "type": "string" }, "imagecaption": { "aliases": [ "mapcaption" ], "label": "Podpis obraza ili karty", "example": "Poljsky na kartě Evropy, temnosinjim ozemja s boljšestju govoriteljej poljskogo.", "type": "unbalanced-wikitext" }, "creator": { "label": "Stvoritelji jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "states": { "aliases": [ "state", "region" ], "label": "Ozemja koristańja jezyka", "example": "[[Poljska]], [[Němcija]], [[Čehija]], [[Slovakija]], [[Vugrija]], [[Litva]], [[Latvija]], [[Ukrajina]] i [[Bělorus]]", "type": "string" }, "era": { "label": "Era koristańja jezyk", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "string" }, "created": { "label": "Data stvorjeńja jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "string" }, "ethnicity": { "label": "Narodnost", "example": "poljaki", "type": "unbalanced-wikitext" }, "extinct": { "label": "Izumrěl", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "speakers_label": { "label": "Tip koristnikov", "description": "Obyčajno: Koristniki, Govoritelji", "type": "string" }, "speakers": { "aliases": [ "signers" ], "label": "Čislo govoriteljej/koristnikov", "example": "45 milionov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "date": { "label": "Data dlja čisla koristnikov", "type": "string" }, "ref": { "label": "Iztočnik dlja čisla koristnikov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "revived": { "label": "Data oživleńja", "description": "Toliko dlja oživlenyh jezykov", "type": "string" }, "standards": { "label": "Standardy", "type": "unbalanced-wikitext" }, "script": { "label": "Pismennost", "example": "latinica", "type": "unbalanced-wikitext" }, "minority": { "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest poznanny jezyk menšinstv", "example": "\n* [[Čehija]]\n* [[Vugrija]]\n* [[Litva]]\n* [[Slovakija]]\n* [[Ukrajina]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "agency": { "label": "Jezykova organizacija", "example": "Poljsky jezykovy sovět", "type": "string" }, "family": { "label": "Jezykova rodina", "example": " * [[Indoevropejske jezyky]] ** [[Baltoslovjanske jezyky]] *** [[Slovjanske jezyky]] **** [[Zapadnoslovjanske jezyky]] ***** [[Lehitske jezyky]]", "type": "unbalanced-wikitext", "aliases": [ "rodina", "klasifikacija" ] }, "official": { "aliases": [ "nation" ], "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest služebny", "example": "\n* [[Poljska]]\n* [[Evropejsky sojuz]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "familycolor": { "label": "Jeyzkova rodina (korenj drěva)", "example": "Indoevropejske jezyky", "type": "unbalanced-wikitext" }, "fam2": { "aliases": [ "fam3", "fam4", "...", "fam15" ], "label": "Jezykova rodina (drěvo)", "description": "Elementy drěva rodiny, glubina do 15", "example": "| fam2 = [[italijske jezyky]] | fam3 = [[latino-faliskijske jezyky]] | fam4 = [[latinske jezyky]] | fam5 = [[romanske jezyky]] | fam6 = [[italo-zapadne jezyky]] | fam7 = [[italo-dalmatinske jezyky]] | fam8 = [[italo-romanske jezyky]]", "type": "unbalanced-wikitext" } }, "description": "Kartka dlja jezykov", "format": "block", "paramOrder": [ "dialect", "name", "nativename", "image", "imagealt", "imagecaption", "creator", "states", "era", "created", "ethnicity", "extinct", "speakers", "speakers_label", "date", "ref", "revived", "standards", "script", "official", "minority", "agency", "family", "familycolor", "fam2" ] } </templatedata> </div> 0ixx18hym4ovfzhjli7og9my7k7svcb 47057 47056 2026-09-09T10:44:07Z Ilja isv 10 47057 wikitext text/x-wiki {{Stranica dokumentacije}} <div class="ext-gadget-alphabet-disable"> Šablon dlja kartok jezykov, vključajuči umětne i narěčja. Jest osnovany na [[:w:Template:Infobox language]], ale menši čislo parametrov, da by jego bylo prošče čitati. == Upotrěba == {{Začetok šablona}} == Parametry == <templatedata> { "params": { "dialect": { "label": "Narěčje", "description": "Jestli prědmet članka narěčje", "example": "da", "type": "string", "autovalue": "Jezyk" }, "name": { "label": "Nazva", "description": "Kratka nazva na medžuslovjanskom jezyku", "example": "Poljsky", "type": "string", "autovalue": "{{subst:PAGENAMEBASE}}" }, "nativename": { "label": "Nazva na samom jezyku", "example": "{{jezyky|pl|polski|pl|polszczyzna}}", "type": "string", "autovalue": "" }, "image": { "aliases": [ "map" ], "label": "Obraz ili karta", "example": "Map of Polish language.svg", "type": "wiki-file-name" }, "imagealt": { "aliases": [ "mapalt" ], "label": "Alternativny tekst obraza ili karty", "type": "string" }, "imagecaption": { "aliases": [ "mapcaption" ], "label": "Podpis obraza ili karty", "example": "Poljsky na kartě Evropy, temnosinjim ozemja s boljšestju govoriteljej poljskogo.", "type": "unbalanced-wikitext" }, "creator": { "label": "Stvoritelji jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "states": { "aliases": [ "state", "region" ], "label": "Ozemja koristańja jezyka", "example": "[[Poljska]], [[Němcija]], [[Čehija]], [[Slovakija]], [[Vugrija]], [[Litva]], [[Latvija]], [[Ukrajina]] i [[Bělorus]]", "type": "string" }, "era": { "label": "Era koristańja jezyk", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "string" }, "created": { "label": "Data stvorjeńja jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "string" }, "ethnicity": { "label": "Narodnost", "example": "poljaki", "type": "unbalanced-wikitext" }, "extinct": { "label": "Izumrěl", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "speakers_label": { "label": "Tip koristnikov", "description": "Obyčajno: Koristniki, Govoritelji", "type": "string" }, "speakers": { "aliases": [ "signers" ], "label": "Čislo govoriteljej/koristnikov", "example": "45 milionov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "date": { "label": "Data dlja čisla koristnikov", "type": "string" }, "ref": { "label": "Iztočnik dlja čisla koristnikov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "revived": { "label": "Data oživleńja", "description": "Toliko dlja oživlenyh jezykov", "type": "string" }, "standards": { "label": "Standardy", "type": "unbalanced-wikitext" }, "script": { "label": "Pismennost", "example": "latinica", "type": "unbalanced-wikitext" }, "minority": { "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest poznanny jezyk menšinstv", "example": "\n* [[Čehija]]\n* [[Vugrija]]\n* [[Litva]]\n* [[Slovakija]]\n* [[Ukrajina]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "agency": { "label": "Jezykova organizacija", "example": "Poljsky jezykovy sovět", "type": "string" }, "family": { "label": "Jezyčna rodina", "example": " * [[Indoevropejske jezyky]] ** [[Baltoslovjanske jezyky]] *** [[Slovjanske jezyky]] **** [[Zapadnoslovjanske jezyky]] ***** [[Lehitske jezyky]]", "type": "unbalanced-wikitext", "aliases": [ "rodina", "klasifikacija" ], "description": "Cěla jezyčna rodina v jednom fragmentu" }, "official": { "aliases": [ "nation" ], "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest služebny", "example": "\n* [[Poljska]]\n* [[Evropejsky sojuz]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "familycolor": { "label": "Jeyzkova rodina (korenj drěva)", "example": "Indoevropejske jezyky", "type": "unbalanced-wikitext" }, "fam2": { "aliases": [ "fam3", "fam4", "...", "fam15" ], "label": "Jezykova rodina (drěvo)", "description": "Elementy drěva rodiny, glubina do 15", "example": "| fam2 = [[italijske jezyky]] | fam3 = [[latino-faliskijske jezyky]] | fam4 = [[latinske jezyky]] | fam5 = [[romanske jezyky]] | fam6 = [[italo-zapadne jezyky]] | fam7 = [[italo-dalmatinske jezyky]] | fam8 = [[italo-romanske jezyky]]", "type": "unbalanced-wikitext" } }, "description": "Kartka dlja jezykov", "format": "block", "paramOrder": [ "dialect", "name", "nativename", "image", "imagealt", "imagecaption", "creator", "states", "era", "created", "ethnicity", "extinct", "speakers", "speakers_label", "date", "ref", "revived", "standards", "script", "official", "minority", "agency", "family", "familycolor", "fam2" ] } </templatedata> </div> 7tliijba59dhes2o08jv6hyn01iofwn 47058 47057 2026-09-09T10:47:54Z Ilja isv 10 47058 wikitext text/x-wiki {{Stranica dokumentacije}} <div class="ext-gadget-alphabet-disable"> Šablon dlja kartok jezykov, vključajuči umětne i narěčja. Jest osnovany na [[:w:Template:Infobox language]], ale menši čislo parametrov, da by jego bylo prošče čitati. == Upotrěba == {{Začetok šablona}} == Parametry == <templatedata> { "params": { "dialect": { "label": "Narěčje", "description": "Jestli prědmet članka narěčje", "example": "da", "type": "string", "autovalue": "Jezyk" }, "name": { "label": "Nazva", "description": "Kratka nazva na medžuslovjanskom jezyku", "example": "Poljsky", "type": "string", "autovalue": "{{subst:PAGENAMEBASE}}" }, "nativename": { "label": "Nazva na samom jezyku", "example": "{{jezyky|pl|polski|pl|polszczyzna}}", "type": "string", "autovalue": "" }, "image": { "aliases": [ "map" ], "label": "Obraz ili karta", "example": "Map of Polish language.svg", "type": "wiki-file-name" }, "imagealt": { "aliases": [ "mapalt" ], "label": "Alternativny tekst obraza ili karty", "type": "string" }, "imagecaption": { "aliases": [ "mapcaption" ], "label": "Podpis obraza ili karty", "example": "Poljsky na kartě Evropy, temnosinjim ozemja s boljšestju govoriteljej poljskogo.", "type": "unbalanced-wikitext" }, "creator": { "label": "Stvoritelji jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "states": { "aliases": [ "state", "region" ], "label": "Ozemja koristańja jezyka", "example": "[[Poljska]], [[Němcija]], [[Čehija]], [[Slovakija]], [[Vugrija]], [[Litva]], [[Latvija]], [[Ukrajina]] i [[Bělorus]]", "type": "string" }, "era": { "label": "Era koristańja jezyk", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "string" }, "created": { "label": "Data stvorjeńja jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "string" }, "ethnicity": { "label": "Narodnost", "example": "poljaki", "type": "unbalanced-wikitext" }, "extinct": { "label": "Izumrěl", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "speakers_label": { "label": "Tip koristnikov", "description": "Obyčajno: Koristniki, Govoritelji", "type": "string" }, "speakers": { "aliases": [ "signers" ], "label": "Čislo govoriteljej/koristnikov", "example": "45 milionov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "date": { "label": "Data dlja čisla koristnikov", "type": "string" }, "ref": { "label": "Iztočnik dlja čisla koristnikov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "revived": { "label": "Data oživleńja", "description": "Toliko dlja oživlenyh jezykov", "type": "string" }, "standards": { "label": "Standardy", "type": "unbalanced-wikitext" }, "script": { "label": "Pismennost", "example": "latinica", "type": "unbalanced-wikitext" }, "minority": { "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest poznanny jezyk menšinstv", "example": "\n* [[Čehija]]\n* [[Vugrija]]\n* [[Litva]]\n* [[Slovakija]]\n* [[Ukrajina]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "agency": { "label": "Jezyčna organizacija", "example": "Poljsky jezykovy sovět", "type": "string" }, "family": { "label": "Jezyčna rodina", "example": " * [[Indoevropejske jezyky]] ** [[Baltoslovjanske jezyky]] *** [[Slovjanske jezyky]] **** [[Zapadnoslovjanske jezyky]] ***** [[Lehitske jezyky]]", "type": "unbalanced-wikitext", "aliases": [ "rodina", "klasifikacija" ], "description": "Cěla jezyčna rodina v jednom fragmentu" }, "official": { "aliases": [ "nation" ], "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest služebny", "example": "\n* [[Poljska]]\n* [[Evropejsky sojuz]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "familycolor": { "label": "Jezyčna rodina (korenj drěva)", "example": "Indoevropejske jezyky", "type": "unbalanced-wikitext" }, "fam2": { "aliases": [ "fam3", "fam4", "...", "fam15" ], "label": "Jezyčna rodina (drěvo)", "description": "Elementy drěva rodiny, glubina do 15", "example": "| fam2 = [[italijske jezyky]] | fam3 = [[latino-faliskijske jezyky]] | fam4 = [[latinske jezyky]] | fam5 = [[romanske jezyky]] | fam6 = [[italo-zapadne jezyky]] | fam7 = [[italo-dalmatinske jezyky]] | fam8 = [[italo-romanske jezyky]]", "type": "unbalanced-wikitext" } }, "description": "Kartka dlja jezykov", "format": "block", "paramOrder": [ "dialect", "name", "nativename", "image", "imagealt", "imagecaption", "creator", "states", "era", "created", "ethnicity", "extinct", "speakers", "speakers_label", "date", "ref", "revived", "standards", "script", "official", "minority", "agency", "family", "familycolor", "fam2" ] } </templatedata> </div> 587kziau3z3ynu78qs4s0o2ewc2to1x 47059 47058 2026-09-09T10:50:22Z Ilja isv 10 47059 wikitext text/x-wiki {{Stranica dokumentacije}} <div class="ext-gadget-alphabet-disable"> Šablon dlja kartok jezykov, vključajuči umětne i narěčja. Jest osnovany na [[:w:Template:Infobox language]], ale menši čislo parametrov, da by jego bylo prošče čitati. == Upotrěba == {{Začetok šablona}} == Parametry == <templatedata> { "params": { "dialect": { "label": "Narěčje", "description": "Jestli prědmet članka narěčje", "example": "da", "type": "string", "autovalue": "Jezyk" }, "name": { "label": "Nazva", "description": "Kratka nazva na medžuslovjanskom jezyku", "example": "Poljsky", "type": "string", "autovalue": "{{subst:PAGENAMEBASE}}" }, "nativename": { "label": "Nazva na samom jezyku", "example": "{{jezyky|pl|polski|pl|polszczyzna}}", "type": "string", "autovalue": "" }, "image": { "aliases": [ "map" ], "label": "Obraz ili karta", "example": "Map of Polish language.svg", "type": "wiki-file-name" }, "imagealt": { "aliases": [ "mapalt" ], "label": "Alternativny tekst obraza ili karty", "type": "string" }, "imagecaption": { "aliases": [ "mapcaption" ], "label": "Podpis obraza ili karty", "example": "Poljsky na kartě Evropy, temnosinjim ozemja s boljšestju govoriteljej poljskogo.", "type": "unbalanced-wikitext" }, "creator": { "label": "Stvoritelji jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "states": { "aliases": [ "state", "region" ], "label": "Ozemja koristańja jezyka", "example": "[[Poljska]], [[Němcija]], [[Čehija]], [[Slovakija]], [[Vugrija]], [[Litva]], [[Latvija]], [[Ukrajina]] i [[Bělorus]]", "type": "string" }, "era": { "label": "Era koristańja jezyk", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "string" }, "created": { "label": "Data stvorjeńja jezyka", "description": "Toliko dlja umětnyh jezykov", "type": "string" }, "ethnicity": { "label": "Narodnost", "example": "poljaki", "type": "unbalanced-wikitext" }, "extinct": { "label": "Izumrěl", "description": "Toliko dlja mrtvyh jezykov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "speakers_label": { "label": "Tip koristnikov", "description": "Obyčajno: Koristniki, Govoritelji", "type": "string" }, "speakers": { "aliases": [ "signers" ], "label": "Čislo govoriteljej/koristnikov", "example": "45 milionov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "date": { "label": "Data dlja čisla koristnikov", "type": "string" }, "ref": { "label": "Iztočnik dlja čisla koristnikov", "type": "unbalanced-wikitext" }, "revived": { "label": "Data oživleńja", "description": "Toliko dlja oživlenyh jezykov", "type": "string" }, "standards": { "label": "Standardy", "type": "unbalanced-wikitext" }, "script": { "label": "Pismennost", "example": "latinica", "type": "unbalanced-wikitext" }, "minority": { "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest poznanny jezyk menšinstv", "example": "\n* [[Čehija]]\n* [[Vugrija]]\n* [[Litva]]\n* [[Slovakija]]\n* [[Ukrajina]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "agency": { "label": "Jezyčna organizacija", "example": "Poljsky jezykovy sovět", "type": "string" }, "family": { "label": "Jezyčna rodina", "example": " * [[Indoevropejske jezyky]] ** [[Baltoslovjanske jezyky]] *** [[Slovjanske jezyky]] **** [[Zapadnoslovjanske jezyky]] ***** [[Lehitske jezyky]]", "type": "unbalanced-wikitext", "aliases": [ "rodina", "klasifikacija" ], "description": "Cěla jezyčna rodina v jednom fragmentu" }, "official": { "aliases": [ "nation" ], "label": "Državy, v ktoryh jezyk jest služebny", "example": "\n* [[Poljska]]\n* [[Evropejsky sojuz]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "familycolor": { "label": "Jezyčna rodina (korenj drěva)", "example": "Indoevropejske jezyky", "type": "unbalanced-wikitext" }, "fam2": { "aliases": [ "fam3", "fam4", "...", "fam15" ], "label": "Jezyčna rodina (drěvo)", "description": "Elementy drěva rodiny, glubina do 15", "example": "| fam2 = [[italijske jezyky]] | fam3 = [[latino-faliskijske jezyky]] | fam4 = [[latinske jezyky]] | fam5 = [[romanske jezyky]] | fam6 = [[italo-zapadne jezyky]] | fam7 = [[italo-dalmatinske jezyky]] | fam8 = [[italo-romanske jezyky]]", "type": "unbalanced-wikitext" }, "setting": { "label": "Cělj", "description": "Cělj (dlja umětnyh jezykov)", "example": "Zonaljny pomočny jezyk", "type": "unbalanced-wikitext" } }, "description": "Kartka dlja jezykov", "format": "block", "paramOrder": [ "dialect", "name", "nativename", "image", "imagealt", "imagecaption", "creator", "states", "era", "created", "ethnicity", "extinct", "speakers", "speakers_label", "date", "ref", "revived", "standards", "script", "official", "minority", "agency", "setting", "family", "familycolor", "fam2" ] } </templatedata> </div> iuv6bbubw40op1zqn8zp2rv1jy8kwn4 10 502 47053 46827 2026-09-09T09:33:17Z IJzeren Jan 9 prostějše 47053 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Umětne jezyky | title = [[Umětne jezyky]] | group1 = Tip | list1 = * [[Artističny jezyk|Artistične]] * [[Medžunarodny pomočny jezyk|Medžunarodne]] ** [[Vsesvětny jezyk|vsesvětne]] ** [[Zonalny pomočny jezyk|zonalne]] * [[Konceptualny jezyk|Konceptualne]] ** [[Eksperimentalny jezyk|eksperimentalne]] ** [[Muzikalny jezyk|muzikalne]] ** [[Filozofičny jezyk|filozofične]] * [[Planovy jezyk]] | group2 = Jezyky | list2 = ; Pomočne : [[Blissimboly]] : [[Bolak]] : [[Esperanto]] : [[Glosa]] ([[Interglossa]]) : [[Idiom neutral]] : [[Ido]] : [[Latino sine flexione]] : [[Interlingua|Interlingua de IALA]] : [[Interlingue]] : [[Kotava]] : [[Lingua franca nova]] : [[Lingwa de planeta]] : [[Novial]] : [[Sambahsa]] : [[Solresol]] : [[Volapük]] ; Zonalne : [[Afrihili]] : [[Folkspraak]] : [[Jazyčje]] : [[Medžugermansky jezyk|Medžugermansky]] : [[Medžuslovjansky jezyk|Medžuslovjansky]] :* [[slovianski]] :* [[venedčyna]] : [[Neolatinsky]] : [[Romanid]] : [[Slovio]] : [[Srědnjeturkijsky jezyk|Srědnjeturkijsky]] : <span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[Universalis Lingua Slavica]]</span> : [[Uropi]] ; Konceptualne : [[Itkuil]] : [[Loglan]] i [[Ložban]] : [[Ro]] : [[Solresol]] : [[Toki pona]] ; Izmysljene : [[Brithenig]] : [[Klingon]] : [[George R. R. Martin|Jezyky Martina]] :* [[Dothraki]] :* [[Valirijske jezyky]] : [[Láadan]] : [[John R. R. Tolkien|Jezyky Tolkiena]] :* [[Adunaik]] :* [[Kvenja]] :* [[Sindarin]] : [[Na'vi]] : [[Nadsat]] : [[Teonaht]] : [[Tsolyani]] : [[Verdursky jezyk|Verdursky]] : [[Vozgijsky jezyk|Vozgijsky]] : [[Wenedyk]] }}<noinclude> {{Dokumentacija|Template:Navigacija/Dokumentacija šablonov}} [[Kategorija:Šablony:Navigacija]] </noinclude> dglnrabil9ck3cagag8jm7lo2s4x1v5 4 1052 46991 46633 2026-09-08T20:40:18Z Polda18 18 /* Šablon dokumentacije modulov */ Odgovor 46991 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{Zaglavje krčmy}} <!--- Napišite svoje soobčenje niže ---> == Link na Diskord-server na Glavnoj stranici == Na Glavnoj stranici tut: Ако вы имајете какеколи пытан​ја, проблемы, примєткы или прєдложен​ја, поставите јих в '''[[Incubator:Krčma|крчмє обчины]]''' или [https://discord.gg/nhRuYAc5Uq нашем Дискорд-серверу]. Diskord-link vede na server Safronowiec, ktory uže malo čto imaje občo s MS i vikipedijeju. Imaje li smysl jego izmeniti na aktualny MS Diskord? Ili takože dodati link na Telegram-čat? Velika hvala. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 06:45, 5 January 2026 (UTC) :@[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] – Čestno govoreči, ja ne jesm na Diskordu i ne znaju te servery. Jest li tam někaka grupa, ktora specifično zajmaje se MS Vikipedijeju? Ako ne, može bylo by lěpje dodati link k grupě na Telegramu. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 08:39, 5 January 2026 (UTC) ::Da, možno dati link na tuty razdel Diskorda, gde diskutuje se rabota na Vikipedii ::[[discord:channels/879438774323535914/1284479085871104075|• Discord | "Medžuslovjanska Wikipedija" | Medžuslovjansky • Меджусловјанскы • Interslavic]] ::či takože na telegram https://t.me/interslavic_wikipedia, ale myslim by bylo dobro prěd tym zapytati tamnogo admina ili vlastnika. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 11:13, 5 January 2026 (UTC) :::Grupa na Telegramu jest nemnožko aktivnějša, ne li? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:28, 5 January 2026 (UTC) ::::Takože jestvuje stary Diskord-server za Medžuviki: https://discord.gg/Yp5QfFCPny, ktorogo vodil Lev. Oboje dnes neaktivny. Jestvuje li potrěba iměti sobstveny Diskord-server za Vikipediju? Forum-nit ne jest mnogo primětna. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|talk]] · [[Koristnik:Vipz/isv|isv]]) 09:35, 6 January 2026 (UTC) ::::Da, tam ješče někto byvaje iz redaktorov, dodam tuty link do glavnoj stranicy. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 09:58, 6 January 2026 (UTC) == Prědustavjeno pismo == Zdrav surabotniki! Jest nužno organizovati (povtoriti) razpravu o preferovanom pismu medžuslovjanskoj Vikipedije na domenu Fundacije Vikimedija, da byhmo iměli osnovu za tehničnu rabotu ktora odnese se na naše jezyčne kody <code>isv</code>, <code>isv-Latn</code>, and <code>isv-Cyrl</code> na Fabrikatoru ({{-|phabricator.wikimedia.org}}). [https://isv.miraheze.org/wiki/Med%C5%BEuviki:Kavarnja#Vikipedija_na_med%C5%BEuslovjanskom Diskusije organizovane na sajtu Miraheze] – na Fabrikatoru oni ne uvažajut. Slědovateljno otvarjaju ovu diskusiju: ktoro pismo preferujemo i začto? – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|talk]] · [[Koristnik:Vipz/isv|isv]]) 08:58, 9 January 2026 (UTC) Hey Vipz, I'll respond in English, so that members of the Language Committee will be able to follow this conversation as well. A few months ago, I went through all articles we have, and found that about 2/3 of our articles use the Latin alphabet and 1/3 use Cyrillic. Although I am not active on social media myself, I have the impression that the situation there is similar: the majority uses Latin, but a sizeable minority uses Cyrillic. Since Latin and Cyrillic being equal is one of the main design criteria of Interslavic, the conclusion is simple: it should be possible to use both alphabets, and they should, ''as far as possible'', be served equally well. In other words, we need a bidrectional script converter. I've been looking around a bit and found ca. 20 Wikipedia editions that work with some kind of script converter: * Our own converter runs on Javascript and has three options: the source page (Lat/Cyr), the Latin transliteration and the Cyrillic translation. It has the advantage that the system remembers the preferred script of the user, apparently by means of a cookie. In mainspace articles, this converter only transliterates the text, but not the page name and not the categories. On category pages, it transliterates the titles of the articles and subcategories it contains, as well as system messages like "Тхе фолловинг 4 пагес аре ин тхис цатегоры, оут оф 4 тотал." The only established Wikipedia with a converter that works like this is [[:got:|Gothic]]. * [[:sr:|Serbian]], [[:uz:|Uzbek]], [[:ku:|Kurdish]], [[:chr:|Crimean Tatar]], [[:iu:|Inuktitut]] and [[:shi:|Tachelhit]] have PHP-based converters with the same three options (f.ex. source, Lat., Kir.). Information about the script is contained in the URL. The system does not remember one's preferred script, so when a page is opened, it is always the source text that is displayed first. This converter also converts the page title and the categories it is in. On category pages it does the opposite from our current converter: it transliterates the page title and the categories it is in, but not the titles of the pages and the subcategories it contains. * [[:sh:|Serbocroatian]], [[:tg:|Tajik]], [[:tly:|Talysh]] and [[:zgh:|Amazigh]] have PHP-based converters with two only options (for example: Latinica/Ћирилица). As I've understood, these converters are unidirectional, so that all pages must be written in the same script. For the rest, they work the same as Serbian. * The Chinese ones (zh, wuu, gan, zh-yue) seem to work like either Serbian or Serbocroatian, but since I can't read Chinese, I haven't taken any closer look at them. * [[:tt:|Tatar]] and [[:cv:|Chuvash]] have one or sometimes two buttons next to the page name. Everything is transliterated, even the menu on the left. Appears to run on JavaScript. * [[:ban:|Balinese]] has no less than five variations, but I can't quite figure out how it works. It seems like it shows some transliteration version by default, but I'm not sure about that. * [[:mni:|Meitei]] offers transliteration into Bengali script, but that works only for the categories underneath a page and the first letters on category pages. * [[:cu:|Church Slavonic]]: every page has three links for three different script variants (including Glagolitic), but they don't seem to work anymore. [[:ang:|Anglo-Saxon]] has a similar thing that actually works. * Another five projects (ug, bug, hak, bbc, gom) have multiple scripts but instead of a converter they sometimes contain multiple versions of the same article, for example [[:bug:Balanda]]. We have done that too in the beginning, but it's way too high-maintenance to be workable. I've been told that JavaScript is considered a bad idea, because it doesn't work properly in Wikipedia apps for cell phones. This means that we need to use the PHP solution, and since we need the converter to be bidirectional, our only option is the solution used for Serbian. This does, however, have a few disadvantages: # It transliterates page titles, which is not always what we want. This shouldn't be problematic though, since the page title can be manipulated with a template, for example here: [[:sr:З (слово ћирилице)]] # However, it also transliterates the names of categories, which means that Latin and Cyrillic articles are all tossed into the same category. Articles names are listed there untransliterated. This is problematic, because we must consider that not every Latin-writing person can read Cyrillic, and not every Cyrillic-writing person can read the Latin alphabet. # Even if a category full of articles written in the Latin alphabet is transliterated into Cyrillic, it does not only show them in the Latin alphabet, but also in the alphabetical order of the Latin alphabet. # A user who prefers one of the two alphabets has to change it manually for each and every page. So here's my own preferred solution, if possible: # It can work exactly like the converter on Serbian Wikipedia does, except for one thing: it should NOT transliterate category names. # Instead, we have parallel categories for Latin and Cyrillic. Every article written in the Latin alphabet is placed in Latin categories and has a redirect in Cyrillic, which is placed in the Cyrillic counterparts of these categories. Articles with titles that cannot be transliterated, like [[Microsoft]] or [[Ж]], can be placed in both categories. This is, basically, the current situation. It has the advantage that every article can be found by navigating though the categories, and that they are placed in the correct alphabetical order (which for Cyrillic is different from the Latin order). # I am aware of the fact that this solution is not perfect: a Cyrillic user who follows a Cyrillic redirect will still end up with a Latin article in Latin categories, even if he switches to Cyrillic. This cannot be helped, I'm afraid. UNLESS it would be technically possible that the categories under a Latin article link to Latin categories, and the categories under a Cyrillic article to their Cyrillic equivalents. Would such a thing be possible? # It is not a matter of life or death, but it would be nice if a user's preferred orthography could be stored in a cookie, so that he/she won't have to change the orthography manually every time. This would be a nice-to-have. There are a few other issues, too, but I'll get back to that later. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:57, 10 January 2026 (UTC) :Thank you, Jan! This is a very insightful and nuanced reply. The issue of not having a default script on multi-scipt Wikimedia projects affects editors more so than readers. As of 2026, multi-script editing is, unfortunately, nothing more than a seldom mentioned concept ([https://diff.wikimedia.org/2018/03/12/supporting-languages-multiple-writing-systems/ Diff 2018 community blog article]; [[:c:File:Editing challenges on multi-script wikis (with speaker notes).pdf|Wikimania 2017 presentation]]). Some editors are less proficient or efficient with one of the scripts, and many do not know one or the other at all, and will therefore be uncomfortable editing articles in the said script. Until multi-script editing becomes a reality, having a default script is an option to be considered; whether it is a sensible sacrifice—to the benefit of one group (a majority) and detriment of the other (a minority)—is subjective, but alas. The other thing which concerns designation of a default script are fallback choices: <code>isv</code> should ''probably'' have a fallback sequence to one of the scripts, which ''could'' solve the issue of the system not recognizing <code>[https://codelookup.toolforge.org/isv isv]</code> while recognizing <code>[https://codelookup.toolforge.org/isv-Latn isv-Latn]</code> and <code>[https://codelookup.toolforge.org/isv-Cyrl isv-Cyrl]</code>. In other words, we ought to support <code>isv</code>, but it makes no sense to translate it separately from <code>isv-Latn</code> and <code>isv-Cyrl</code>, unless we intend to have an unwieldy and hideous solution to not favoring one or the other – by including them both in every localized interface, namespace, or message element. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|talk]] · [[Koristnik:Vipz/isv|isv]]) 10:07, 10 January 2026 (UTC) ::Well, I think we shouldn't be over-zealous, but on the other hand, it's been almost twenty years now since I got involved with this language, and I can assure you that the alphabet issue has been a thing almost since day one. Every possible option between Latin-only and Cyrillic-only has its ardent supporters, and even though the Latin alphabet is used more often for Interslavic than Cyrillic, it remains a fact that about 3/4 of all Slavic people use Cyrillic. So treating one of them as merely a transliterated version of the other is out of the question. But it is also true that the average Pole, Czech or Slovene cannot read Cyrillic, whereas most Russians, Ukrainians and Bulgarians know the Latin alphabet at least to some degree, which gives the Latin alphabet a slight advantage nonetheless. It's not entirely clear to me what you mean by "fallback option", but if it means that <code>isv</code> is interpreted as "<code>isv-Latn</code> unless specified otherwise", I'd be perfectly fine with that.<br />Of course, there will always be imperfections. For a person who only knows the Latin alphabet it will be difficult to correct a typo in the Cyrillic text, or even to expand it with Latin text. For now, I think we should stick to the principle that a page written in Cyrillic stays in Cyrillic, and ''tant pis'' if you can't handle Cyrillic. But honestly, I don't think that's much of a problem at the moment. Most Interslavic users can understand both alphabets, and I'm sure the problem of multi-script editing will solve itself at some point.<br />For the record, transliteration between Latin and Cyrillic is pretty straightforward. The only inconsistency is the '''њ/нј''' issue found also in Serbian, but that's a minor thing that can easily be solved. That still leaves us with a few issues addressed [[:meta:Requests for new languages/Wikipedia Interslavic#Writing system related issues|here]] by @[[Koristnik:TutČas|TutČas]]. More specifically, s/he mentions the possibility of using not only the ex-Yugoslavia method for displaying Cyrillic, but also the Russian method (''лю'' instead of ''љу''). If I understand correctly that the source code looks like [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d0/Editing_challenges_on_multi-script_wikis_%28with_speaker_notes%29.pdf#page=29 this], such a thing could easily be implemented. The question is: do we want that? And another thing is that some users persistently use the etymological orthography (''mųž'', ''krålj'', etc.). If the converter can be programmed in such way that <code>'ų' => 'у'</code> and <code>'у' => 'u'</code>, then that would be a nice thing to have as well. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 12:40, 10 January 2026 (UTC) :I want to mention it's not the case that the user needs to change every page manually with MediaWiki LanguageConverter. The switcher at the top of the page is indeed temporary, but there is a setting in preferences that allows logged-in user to choose the variant they want. This is a separate option from the language of the interface. It seems to be more problematic for readers that aren't logged in. For them, it defaults to browser's settings (which obviously doesn't help most of the time), but Chinese Wikipedia displays a prompt allowing to choose the preferred variant on the first load, and then respects that choice (apparently with some javascript magic). I haven't checked thoroughly, but making it work seamlessly seems doable. Though, since each variant has a separate URL, I don't really understand why all links go to the default mixed variant instead of the one currently displayed. But anyway, I think the ability to do full-text search and making articles legible without Javascript is a big win. <span style="text-transform:lowercase;font-synthesis:none;display:inline-block">--[[User:MwGamera|Mw<span style="font-variant:petite-caps">G</span>amera]]</span> ([[User talk:MwGamera|besěda]]) 04:54, 14 July 2026 (CEST) == Транслитерација со Јапонского == Поздрав! Какобы толико в източнословјанскых йезыках хирагану し / катакану シ транслитерујут како си/si. В вечинству језыков (вкључајучи словјански) пишут ши/shi/ši. @[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]], може измєнити то [[Kacusika Hokusaj|сде]] на "Kacušika Hokusaj" або на "Kacušika Hokusai"? Како мыслите? --[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] ([[Besěda s koristnikom:Мурад 97|talk]]) 20:09, 10 January 2026 (UTC) :Pozdrav, Murade, nazva ''Kacusika Hokusaj'' byla uže raněje v spisu potrěbnyh člankov, zato ja jesm to ostavil. Možno jest izdělati re-direkt na na ''Katsušika Hokusaj'' i to bude izobražati se na stranice. Tutčas, obratno, ja jesm prědělal vse japonske slova v članku na "''si''", "''dzju''", "''dzjo''" vměsto "''ši''", "''džu''", "''džo''" (Hepburnovo romaji ''shi'', ''ju'', ''jo''), i t.d. da by vsečto bylo v jednom standardu, ili možem to vratiti i ostaviti, kako bylo, s koristanjem jedino romaji transkripcije bez jej prěvoda do kirilicy. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 08:55, 12 January 2026 (UTC) Po mojemu mněnju to ne jest dobry pomysl. Nakoliko ja znaju, toj spisok potrěbnyh člankov sdělal Lev, a on vse bazoval na russkoj transkripciji. Problem jest v tom, že ta transkripcija jest osnovana na principu, že v russkom suglasky prěd '''и''' i '''е''' sut avtomatično palatalizovane. Izgovor '''シ''' i '''チ''' zaisto zvuči bolje kako poljske {{-|'''ś'''}} i {{-|'''ć'''}} neželi kako russke '''ш''' i '''ч''', ale v medžuslovjanskom to ne rabotaje tako. Sdělal jesm tabelku s někojimi problematičnymi znakami i uvidite, že daže ukrajinsky i srbsky koristajut '''ш''' i '''ч'''. Pozrite tu (poslědnji stolp jest moje prědloženje za medžuslovjansky): {| class="wikitable ext-gadget-alphabet-disable" style="text-align:center;" ! jap. !! ang. !! čes. !! rus. !! ukr. !! srb. !! isv |- | サ || sa || sa || са || са || са || sa / са |- | シ || shi || ši || си || ші || ши || ši / ши |- | シャ || sha || ša || ся || шя || ша || ša / ша |- | タ || ta || ta || та || та || та || ta / та |- | チ || chi || či || ти || чі || чи/ћи || či / чи |- | ツ || tsu || cu || цу || цу || цу || cu / цу |- | チャ || cha || ča || тя || чя || ча/ћа || ča / ча |- | ニャ || nya || nja || ня || ня || ња || nja / ња |- | ワ || wa || wa || ва || ва || ва/уа || wa / ва |- | ザ || za || za || дза || дза || за || za / за |- | ジ || ji || dži || дзи || джі || ђи || dži / джи |- | ジャ || ja || dža || дзя || джя || ђа || dža / джа |- | ダ || da || da || да || да || да || da / да |- | ヂ || ji || (dži) || (дзи) || (джі) || ђи || dži / джи |- | ヅ || zu || (zu) || (дзу) || (дзу) || зу || zu / зу |- | ヂャ || ja || (dža) || (дзя) || (джя) || (ђа) || dža / джа |- ! colspan="7" | razširjena katakana |- | ス || su || su || су || су || су || su / су |- | スィ || si || (si) || сы || (сі) || (си) || si / си |- | テ || te || te || тэ || те || те || te / те |- | ティ || ti || (ti) || ти (ты) || ті || ти || ti / ти |} {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:02, 12 January 2026 (UTC) : Одлично табло! Але по мојему мнєнју ако измєнити za / за на dza / дза (и zu / зу на dzu / дзу) тогды је было бы фонетично идеално (не по Поливанову и не по Хепберну оногдашње). --[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] ([[Besěda s koristnikom:Мурад 97|talk]]) 18:02, 12 January 2026 (UTC) ::Da, jesm tako(d)že suglasny [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 18:05, 12 January 2026 (UTC) == Remaining issues == Dear all, since it probably won't be long now before our Interslavic Wikipedia will finally be approved, there are still a few issues to be resolved. {{Ping|Ilja isv|LiMr|Danvintius Bookix|GlěbDyndar|Мурад 97|Panslavist|Tutčas}}, {{Ping|Medžuslovjanin|Ferpaks|Marcoorio|Aula Orion|Panslav|Orbitminis|Wojsław Brożyna}}, {{Ping|Adiee5|Plameniled|Miłosz Czaniecki|Владимєр Брєзин, сын Александров|Qiorly|Polda18}}, {{Ping|SzymonV|Vipz|Asank neo|FitikWasTaken|Machine of goodness|Snovid}} Your attention please! === Transliteration === First of all, there's the issue of transliteration, see above under [[Incubator:Krčma#Prědustavjeno pismo]]. The system used by the Serbian Wikipedia has the advantage that we can have the same article both in Latin and Cyrillic without having to resort to back-transliterations. In other words, we won't be forced to write "Džorž Buš" instead of "George Bush" in the Latin alphabet to avoid Cyrillic transliterations like "Георге Бусх". At present, transliteration is taken care of with JavaScript in [https://incubator.wikimedia.org/wiki/MediaWiki:Common.js MediaWiki:Common.js]. When we move to the system used by the Serbian Wikipedia (which IMO is the only sensible solution, see above), the same transliteration rules should be transferred to whatever system they use there, preferably with a few additions: '''bidirectional:''' {| class="wikitable ext-gadget-alphabet-disable" | a || b || c || č || d || e || ě || f || g || h || i || j || k || l || lj{{FN|*)}} || m || n || nj{{FN|*)}} || o || p || r || s || š || t || u || v || y || z || ž || ä || ö || ü |- | а || б || ц || ч || д || е || є || ф || г || х || и || ј || к || л || љ || м || н || њ || о || п || р || с || ш || т || у || в || ы || з || ж || ӓ || ӧ || ӱ |} '''unidirectional Lat &rarr; Cyr:''' {| class="wikitable ext-gadget-alphabet-disable" ! from | á || å || a || ć || ď || đ || ė || è || é || ę || í || ľ || ĺ || ł || ń || ň || ȯ || ò || ó || qu || ŕ || ř || ś || ť || ú ||ų || ů || w || x || ý || ź || ż |- ! to | а || а || а || ч || д || дж || е || е || е || e || и || л || л || л || н || н || о || о || о || kv || р || р || с || т || у || у || у || в || кс || ы || з || ж |} '''unidirectional Cyr &rarr; Lat:''' {| class="wikitable ext-gadget-alphabet-disable" ! from | ґ || ѓ || ђ || ѣ || ё || ѕ || і || ї || й || ќ || ћ || ў || џ || щ || ъ || ь || э || ю || я |- ! to | g || dž || dž || ě || jo || dz || i || ji || j || č || č || v || dž || šč || — || — || e || ju || ja |} {{FNBox|Note: {{FNZ|*)|I don't know if there is a way to distinguish between Љ (LJ) and Љ (Lj), but since fully capitalized text is rare, I guess Љ &rarr; Lj and Њ &rarr; Nj will do.}} }} === Alphabetical order === Another thing is the alphabetical ordering of articles in, for example, categories. The current situation is that Cyrillic letters absent in Russian – like Є, Њ and Ј – come before А. It is necessary that the right alphabetical order is followed, which preferably should also include letters not used in Interslavic but used in other Slavic languages, as they may appear in categories as well (the bold ones are Interslavic, the normal ones ain't): '''Latin:'''<br /> <big>'''a''' á ä ą å '''b c''' ć '''č d''' ď '''e''' é è ė ę '''ě f g h i''' í '''j k l''' ł ľ ĺ '''lj m n''' ń ň '''nj o''' ò ó ȯ '''p''' q '''r''' ŕ ř '''s''' ś '''š t''' ť '''u''' ú ů ų '''v''' w x '''y''' ý '''z''' ź '''ž''' ż</big> '''Cyrillic:'''<br /> <big>'''а б в г''' ґ '''д''' ђ ѓ '''е''' ё '''є''' ѣ '''ж з''' ѕ '''и''' і ї '''ј''' й '''к л љ м н њ о п р с т''' ћ ќ '''у''' ў '''ф х ц ч''' џ '''ш''' щ '''ы''' э ю я</big> === Dates === * The standard format for dates is: <code>dd.mm.yyyy</code> * In dates, month names should always be in the genitive case. Although these genitives are defined on translatewiki.net, that doesn't seem to work in the Recent changes, Watchlist etc. === Numbers === When a number is followed by a noun, the corresponding case differs: * 1: nominative singular (1 dom) * 2–4: nominative plural (2 domy) * 0 and 5–19: genitive plural (5 domov) * all higher numbers ending with 1: nominative singular (101 dom) * all higher numbers ending with 2–4: nominative plural (102 domy) * all higher numbers ending with 0 or 5–9: genitive plural (100 domov, 105 domov) === Namespaces === {| class="wikitable ext-gadget-alphabet-disable" ! colspan="2" | Namespace || colspan="2" | Talk |- ! English || Interslavic || English || Interslavic |- | (main) || (glavny) || Talk || Besěda |- | User || Koristnik || User talk || Besěda koristnika |- | Wikipedia || Vikipedija || Wikipedia talk || Besěda vikipedije |- | File || Fajl || File talk || Besěda fajla |- | MediaWiki || MediaWiki || MediaWiki || Besěda MediaWiki |- | Template || Šablon || Template talk || Besěda šablona |- | Help || Pomoč || Help talk || Besěda pomoči |- | Category || Kategorija || Category talk || Besěda kategorije |- | Portal || Portal || Portal talk || Besěda portala |- | Module || Modul || Module talk || Besěda modula |- | Gadget || Gadžet || Gadget talk || Besěda gadžeta |} I hope I haven't forgotten anything! === The code ISV === * In interwiki links, the language should appear as: <code>Medžuslovjansky / меджусловјанскы</code> * The English name of the language is "Interslavic". * There still appear to be issues with the language code <code>isv</code>. In Babel boxes, for example, <code>isv-Latn</code> and <code>isv-Cyrl</code> work, but <code>isv</code> does not. * I guess using <code>isv</code> shoud have a fallback sequence to <code>isv-Latn</code>, as [[Koristnik:Vipz|Vipz]] suggested. === Transliteration once more === ''Theoretically'' it will be possible to add unidirectional solutions to additional writing systems, like Russian Cyrillic or Glagolitic. Personally, I am not in favour of such a solution though. That's pretty much all I can think of. Comments? Suggestions? Opinions? Cheers, {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:51, 11 February 2026 (UTC) :Finally! That is some great news. :All the points touched here make sense to me. :I am also against additional transliteration to either Russian Cyrillic or Glagolitic. It would add more confusion IMO. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 19:07, 11 February 2026 (UTC) :jesm popravil tabelu Namespaces [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 19:09, 11 February 2026 (UTC) ::O, hvala za popravku, to je byla moja glupost! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 20:39, 11 February 2026 (UTC) :Hi Jan, :Many thanks for this communication. :My idea of selective automatic both-way transliteration is as follows.<br />Now we have a template to block transliteration for a piece of text :<pre>{{-|text not to be transliterated}}</pre> :all it does only adding HTML tag :<pre>&lt;span class="ext-gadget-alphabet-disable"&gt;text not to be transliterated&lt;/span&gt;</pre> :that is analized by transliteration gadget that ignores the text between tag borders. This tag can be also used "manually" when use of template is not possible due to wikitext syntax (e.g. text of hyperlink etc.), so we have more or less two tools to control transliteration now. :I would propose to add one more template for selective transliteration, for example :<pre>{{LatCyr|Jean-François|Жан-Франсуа|Žan Fransua|1}}</pre> :where:<br/> :''Jean-François'' - (obligatory parameter) text in original language in Latin script (name)<br/> :''Жан-Франсуа'' - (obligatory parameter) text in cyrillic (phonetical transliteration)<br/> :''Žan Fransua'' - (optional) phonetic latin<br/> :''1'' - (optional) when this is present, the name appears first time on the article and it could be displayed with phonetic latin in parentheses (could be useful when uncommon languages for the reader are used). :This template could work same way adding HTML class tags (these need to be created for original latin, cyrillic and phonetic latin). The translit script could be modified so it sees the tags and modifies text as per current isv graphic selection setting. {| class="wikitable" |+ |Examples |- ! Parameters !! lat/cyr !! Renders as |- | <nowiki>Jean-François|Жан-Франсуа|Žan-Fransua|1</nowiki> || cyr || Жан-Франсуа (Jean-François) |- | <nowiki>Jean-François|Жан-Франсуа|Žan-Fransua</nowiki> || cyr || Жан-Франсуа |- | <nowiki>Jean-François|Жан-Франсуа|Žan-Fransua|1</nowiki> || lat || Jean-François (Žan-Fransua) |- |<nowiki>Jean-François|Жан-Франсуа</nowiki> |lat |Jean-François |- |<nowiki>Jean-François|Жан-Франсуа</nowiki> |cyr |Жан-Франсуа |- |<nowiki>Györ|Дьёр|Ďjor|1</nowiki> |lat |Györ (Ďjor) |} :Would this proposal be of interest? :It would still require somepone to program the gadget and admin rights to place it on the wiki section. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 07:21, 12 February 2026 (UTC) Yes, this certainly makes sense. The language converter can easily be embedded in the current <tt><nowiki>{{-|...}}</nowiki></tt> template. Normally the language converter would expect something like:<br /><tt><nowiki>-{ isv-Latn: Jean-François; isv-Cyrl:Жан-Франсуа }-</nowiki></tt>.<br />The remaining two fields can easily be handled in the template itself, I think. But on the other hand, the same functionality can also be achieved simply by using the same template twice: <tt><nowiki>{{-|Jean-François|Жан-Франсуа}} {{-|(izgovor: Žan-Fransua)|(fr. Jean-François)}}</nowiki></tt> If that's the case, then parameters 3 and 4 wouldn't even be necessary. One thing I'm not entirely sure about myself, is what happens when you open a page ''before'' picking an orthography. At that moment the system doesn't know whether the page is in Latin or in Cyrillic orthography. I *think* this is done by adding a third parameter: <tt><nowiki>-{ isv-Latn: Jean-François; isv-Cyrl: Жан-Франсуа; isv: Jean-François }-</nowiki></tt> Anyway, the advantage of all this is that we won't immediately have to change all pages where it is used. In many cases the template is used for expressions that shouldn't be transliterated at all, like "{{-|Microsoft}}". Those cases won't be affected by the change at all. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 11:01, 12 February 2026 (UTC) :Thank you, Jan, yes, this could be the way to go. Still need some time to understand better the way the gadget works but would like to start trying soonest. Cheers, [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 18:53, 12 February 2026 (UTC) === Script === {{-|''(added a header for clarity)''}} :So, today is a great day as I tried first time the vibe-codng with Google AI mode to modify transliteration script. :My proposal is to use 3 classes that will be added by template (or manually) to mark 3 options of text. :<pre> <span class="alphabet-isv-Latn">Jean-François</span></pre> :<pre> <span class="alphabet-isv-Cyrl">Жан-Франсуа</span></pre> :<pre><span class="alphabet-isv">Žan-Fransua</span></pre> :Depending on user alphabet setting, only one of the three will be displayed.<br/> :Herewith the code that needs to be added to the script, in the very beginning, after description remark (starting line 9). :<syntaxhighlight lang="javascript" line="1" start="9"> /** This part is added by [[Koristnik:Ilja_isv]], vibe-coded with Google AI /** Sorry code is removed since it did not work in the end </syntaxhighlight> :@[[Koristnik:IJzeren Jan|IJzeren Jan]], may I ask you to add this code to Common.js so we could test? It takes admin rights to modify the javascript. I can send the complete modified script file if this is easier, I have a backup of original Common.js for the case of failure and the tags for testing entered in the sandbox. Thanking you in advance for help, hope it will work. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 09:56, 24 February 2026 (UTC) ::Unfortunately, being a test admin I do not have the rights to edit Common.js (I actually tried a while back, to no avail). Perhaps [[Koristnik:Iohanen]] can be of help here? Cheers, {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 10:56, 24 February 2026 (UTC) :::Thank you Jan, will contact. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 11:19, 24 February 2026 (UTC) :::Jan, one more idea: we can also test changes at old Miraheze space, the gadget script is identical. Do you have admin rights there or do you know the admin? I do not even have a login. The script file there is called Gadget-alphabet.js: :::https://isv.miraheze.org/wiki/MediaWiki:Gadget-alphabet.js :::Just someone will also need to make a test page with tags to see how it works. :::Many thanks. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 11:50, 24 February 2026 (UTC) ::::Yes, I can modify the alphabet gadget on Miraheze. What exactly do you want me to do? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:21, 24 February 2026 (UTC) :::::Hvala Jane, myslím, zajutra večer budu odpovědati, prěd tym uže ne budu iměti čas. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 18:54, 24 February 2026 (UTC) ::::::I had a reply from Iohanen, hvala za kontakt, it is: ::::::https://incubator.wikimedia.org/wiki/User_talk:Iohanen?markasread=2792850&markasreadwiki=incubatorwiki#c-Iohanen-20260224173800-Ilja_isv-20260224114000 ::::::Will follow up in 1-2 days [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 05:35, 25 February 2026 (UTC) :::::No need to do anything, thanks to Iohanen, we have now a workable and tested script. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 12:38, 26 February 2026 (UTC) :::I have modified the '''- '''template, it can have 2 parameters now. If there is only one parameter, this text will be excluded from transliteration. If there is a second parameter present, first parameter is considered Latin, second is considered Cyrilic. When we install updated gadget script, either one or the other will be displayed, depending on language setting. Default is Latin (if Lat./Cyr is a choice or no choice made yet). {| class="wikitable" |+ Kako koristati |- ! Sintaksis !! Rezultat {{-|Latn}} !! Rezultat {{-|Cyrl}} |- | <pre>{{-|macOS Sierra}}</pre>|| <pre>macOS Sierra</pre> || <pre>macOS Sierra</pre> |- | <pre>{{-|Jean-François|Жан-Франсуа}}</pre> || <pre>Jean-François</pre> || <pre>Жан-Франсуа</pre> |- | <pre>{{-|Joe Biden (Džo Bajden)|Джо Байден}}</pre> || <pre>Joe Biden (Džo Bajden)</pre> || <pre>Джо Байден</pre> |} :::As we already have a perfectly working script (great thanks to [[Koristnik:Iohanen]]), I will ask administrators to install it and we have the problem solved. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 12:45, 26 February 2026 (UTC) ::::👍 [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 12:51, 26 February 2026 (UTC) ::::Hi All, ::::Good news: the script and new templates are implemented and work. I will publish a tutorial shortest possible. Congratulations to all participants 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 16:27, 28 February 2026 (UTC) ::::<s>Bad news: does not work in the mobile version, both Cyrillic and Latin are displayed, which was not like that during tests.</s> <s>Next point to address.</s> Done, all works now. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 16:29, 28 February 2026 (UTC) === Approval === {{-|''(moving this to a separate section to avoid cluttering)''}} Where did you get the information that Wp/isv is about to be approved? On the discussion page, the Language Committee members are ignoring it again, but as soon as someone posted about another project, it immediately received a response. [[Special:Contributions/&#126;2026-98653-7|&#126;2026-98653-7]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-98653-7|talk]]) 21:08, 13 February 2026 (UTC) :I've been discussing the issue of the script converter with a member of the Language Committee, that's way. I know they could have approved our project already a year ago, but there's not much point in mulling over that now. I suggest we simply keep working on this wiki, approval will come by itself. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 21:37, 13 February 2026 (UTC) :: What kind of stories are you telling us? How many times has this happened? People are wasting their precious time on this instead of something more useful. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10102-52|&#126;2026-10102-52]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10102-52|talk]]) 13:57, 14 February 2026 (UTC) :::LOL, login under your real name. Why are you even here? :::If you're feeling that you are wasting your time here, you know where the door is, right? I strongly encourage you to go and do something more useful. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 14:03, 14 February 2026 (UTC) ::::Can't say I disagree. Negativity won't get us anywhere, that's for sure. Ultimately, we'll get there, and all the work we are doing here will soon end up in a real Interslavic wikipedia anyway, so it's definitely not a waste of time. And, if I may say so, complaining is a much bigger waste of time than actually contributing. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:45, 14 February 2026 (UTC) ::::: Look. It's a dead project; it only has four active users. Part of that is your fault, after all, you kept telling everyone the project was about to be approved (but it never happened). And I'll disappoint you a little: activity usually declines after a domain is created. I'd advise everyone to be more accepting of criticism. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10115-37|&#126;2026-10115-37]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10115-37|talk]]) 17:58, 14 February 2026 (UTC) ::::::Listen, brave man. If you want anyone to take your “criticism” even remotely seriously, you need to log in so we can see what your stake is and what you’ve actually contributed. Until then, you’ll simply come across as a troll or a saboteur. ::::::When we need your advice, we’ll ask for it. For now, you can tone it down and keep your advice to yourself. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 19:52, 14 February 2026 (UTC) ::::::: Wikimedia has a [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal%20Code%20of%20Conduct universal code of conduct]. I recommend you read it. I've been following this project for several years, sometimes making anonymous edits. And I have the right not to register as long as Wikimedia Foundation projects allow this option. Your requests are rejected. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10259-25|&#126;2026-10259-25]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10259-25|talk]]) 20:07, 15 February 2026 (UTC) ::::::::Too many recommendations for anonymous "editor", buddy. You're dismissed and free to go. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 21:36, 15 February 2026 (UTC) ::::::::All emotions aside, I don’t really understand your frustration about the situation or your negativity toward Jan. I’m pretty sure Jan was simply passing on to the community what he himself had been told. ::::::::I don’t think anyone involved in this project expects it to suddenly become hugely popular. For me, it’s about steady work and gradually onboarding new learners of Interslavic. ::::::::Personally, everything I write here — and everything I do in life — I do primarily for myself. I don’t expect large audiences or dramatic results. If you feel like you’ve wasted your time because you were expecting something bigger, maybe the issue isn’t the project itself but the expectations attached to it. ::::::::If exposure and visibility are what you’re looking for, there are platforms built exactly for that. Like TikTok for example. But this project has always been about consistent effort and long-term development, not instant recognition. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 22:31, 15 February 2026 (UTC) ::::::::And if you truly have such deep knowledge of the future and already know how everything is going to turn out, maybe you should try day trading. With that kind of foresight, you’d probably make millions — and then all the time you think you “wasted” on our small project would fade away like a bad dream. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 22:34, 15 February 2026 (UTC) :::::::::That's right. Perhaps I've been premature with my assumptions, but they were not entirely without reason. First of all, we already met all the necessary requirements by October 2024 (five editors contributing regularly during a period of a few months + translated interface), and secondly, in January 2025 a member of the Language Committee confirmed that the project was ready for approval. Honestly, I have no idea why that still hasn't happened, and believe me, nobody feels more frustrated about this sluggishness than me. At first, I thought it was because of the label "constructed language", but given the fact that a wikipedia in Toki Pona was approved – even though it it's not even an auxiliary language and even though it wasn't even in the Incubator – that's can't really be the reason. And yes, of course I am disappointed that some active contributors haven't shown up for a long time. Neither do I understand why [[Koristnik:Wojsław Brożyna|Wojsław Brożyna]] requested Interslavic Wikipedia on Meta and started this wiki on the Incubator, since he never contributed anything of substance afterwards. Still, no matter what, the best we can do is simply carry on. Showing that we *can* do it is precisely what the Incubator is meant for. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:01, 16 February 2026 (UTC) :::::::::And anonymous, you call this a dead project, but at the same time you noted yourself that other projects with less users and less content are being approved, so apparently it's not *that* dead after all. You say that we should be more accepting of criticism, but the point of criticism is to improve something, not to frustrate it. If you have ideas about how to improve this project, we are all ears, and if you care about this project, you are more than welcome to contribute. But if you don't, then I don't quite understand why you bother making these comments at all. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:03, 16 February 2026 (UTC) :::::::::: I don't remember saying this, but I would have said the same thing. You need to clearly define your goal and determine whether it's achievable. If not, then move on to other goals. Here, it's like knocking on a closed gate. Sometimes they say something or wink, but the gate remains closed. I have ideas, but first you need to stop knocking on closed gates. It's really sad. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10286-28|&#126;2026-10286-28]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10286-28|talk]]) 11:38, 16 February 2026 (UTC) :::::::::::I don't think it's like knocking on a closed gate. Look what happened with our ISO code. Our first two requests were rejected for stupid reasons and the third request took almost five years to be validated: first because they simply forgot about it, and then because it was stalled because they were reformulating their policies. It seems like they didn't quite know what do to with Interslavic, for example, whether they should qualify it as natural or a constructed language. So yes, I am kind of having a ''déjà-vu'' here. And again, I don't why it is taking them so long. The language itself shouldn't be the problem anymore, since its eligibility was established already in October 2024. My best guess is simply that the majority of the LangCom members are barely active, and that the remaining members are hesitant because of the extra work that needs to be done with regard to script conversion and the like. But ultimately ''upornost se izplati''. And anyway, it's not like we have an alternative here. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 12:37, 16 February 2026 (UTC) :::::::::::: There are alternatives. In fact, with the development of AI, Wikipedia's role is gradually diminishing. Just look at the statistics: activity is declining in many editions (for example, in Russian, but the situation is no better in other Slavic editions). The situation is only good in languages ​​with a large number of native speakers (English, Spanish, French). This project will ultimately be edited by a relatively small group of enthusiasts. If the project is for enthusiasts, work can be done anywhere (on other wiki projects, etc.) whithout frustration. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10427-04|&#126;2026-10427-04]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10427-04|talk]]) 14:26, 16 February 2026 (UTC) :::::::::::::The relationship between Wikipedia and AI is a problem in itself, but there's not much point in speculation about the future. Besides, following your logic, we might as well close all Wikipedias except the English one. You are right about one thing: if the Interslavic Wikipedia were purely intended for enthusiasts of Interslavic, Miraheze or whatever other wikifarm might do. But that's not the point. This wiki should serve as an additional source of information for Slavic speakers. The reason we need a separate Wikipedia project is that people can find it, for example via interwiki links. As long as it is stored here or in some wikifarm, nobody will be able to find it. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:05, 16 February 2026 (UTC) :::::::::::::: This isn't quite the correct continuation of my logic: sections don't need to be closed, but activity will gradually decline. They will remain as encyclopedias, but will be preserved (AI will take information from there for itself). As for whether people will be able to find this project through interwiki, that's doubtful; interwiki is badly presented in the current Wikipedia skin. It's easy to search there if you know exactly which language you need. But it's possible that some people will still find this project through interwiki. As a source of information, people prefer to read in their native language. What you said could have been expected 10-20 years ago. If they can't find information in their language, they'll translate it from the language in which it exists (most likely, English). The quality of translation in online translators is much better now. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10427-04|&#126;2026-10427-04]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10427-04|talk]]) 09:09, 17 February 2026 (UTC) ::Good news. A thread "Proposed approval of Interslavic Wikipedia" has appeared on the Langcom Mailing List. I hope we get a positive response soon. [[Special:Contributions/&#126;2026-17126-63|&#126;2026-17126-63]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-17126-63|talk]]) 20:12, 18 March 2026 (UTC) :::I'm really starting to get the impression that langcom is deliberately ignoring wp/isv. Jon Harald Søby created a thread "Proposed approval of Interslavic Wikipedia," but it received no response, either positive or negative. However, another thread appeared there and received an almost immediate response. [[Special:Contributions/&#126;2026-18779-70|&#126;2026-18779-70]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-18779-70|talk]]) 11:19, 26 March 2026 (UTC) :::: That's true. But in reality, there are plenty of such threads. Someone wants approval, no one responds, or no one responds positively, and approval is delayed. Don't count on approval soon; it will be several years away. I especially don't recommend relying on the nearly dead Langcom.--[[Special:Contributions/&#126;2026-18633-18|&#126;2026-18633-18]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-18633-18|talk]]) 11:30, 26 March 2026 (UTC) :::::Years? Is it really that bad? What's the point of writing anything here if there will never be approval? [[Special:Contributions/&#126;2026-18861-96|&#126;2026-18861-96]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-18861-96|talk]]) 13:56, 26 March 2026 (UTC) :::::: Honestly, I don't know why they're doing this. It's been clear many times that Langcom doesn't want to approve this project and will delay approval as long as possible. Sooner or later, this leads to burnout (maybe Langcom is counting on it). Note that Langcom hasn't offered any apologies or justifications, as if this is a normal situation. --[[Special:Contributions/&#126;2026-18833-94|&#126;2026-18833-94]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-18833-94|talk]]) 15:57, 26 March 2026 (UTC) :::::::Ura! Sračky 😂 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 21:35, 26 March 2026 (UTC) :::::::Very good news! Other members of the language committee have responded, and it's safe to say that Interslavic Wikipedia is practically approved. All that's left is to leave a notification about the proposal being approved, and now all that's left is to create isv.wikipedia.org. Finally, it's isv's turn. Thank you for continuing to create articles and staying active. [[Special:Contributions/&#126;2026-31741-38|&#126;2026-31741-38]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-31741-38|talk]]) 03:13, 29 May 2026 (UTC) == Wiktionary == ''(moving this to a separate item to avoid cluttering)'' When we receive approval, will it automatically give us the option to create a Wiktionary for Interslavic, or do we need to apply for that separately? I already have some ideas and plans for it. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 15:45, 12 February 2026 (UTC) :Setting up a separate Wiktionary would require a separate application process on [[m:Requests for new languages|Meta]]. Approval will probably come easier if Interslavic already has its own Wikipedia, though. Theoretically, you could also start creating a Wiktionary in the Incubator, here: [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wt/isv Wt/isv]. Yet I am wondering: what would be the point of a Wiktionary for Interslavic? We already have our multilingual dictionary at https://interslavic-dictionary.com/, and there's the same dictionary at http://steen.free.fr/interslavic/dynamic_dictionary.html. Keeping those two in line with each other is already quite a lot of work. Wouldn't it be better to keep all our eggs in one basket, instead of having even more dictionaries around? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:42, 12 February 2026 (UTC) ::Well, in reality, I'm just experimenting. ::In theory, there is an automated or at least semi-automated way to add articles to Wiktionary straight from the dictionary database, so the labor part should not be that difficult. ::What I did is I've created a fork of the dictionary that is using the same database and did slight improvements to it's UI, so now you can compare multiple words at the same screen and you can also look up the Wiktionary article straight from the interface, just by pressing the hyperlink. Creating Interslavic Wiktionary obviously would allow me to add the links to Interslavic Wiktionary. ::Wiktionary by definition is something that anyone can edit, so: ::# People would add new words more easily (Yes, there is a problem with verifying if those words are good or not, but in general it would give more power to the community vs. now, when suggesting something to Interslavic dictionary seems more like a bureaucratic process rather than a community contribution). ::# People could modify articles about the words in Interslavic and add contexts, translations to their natural languages, usage examples, etc. (Think of https://context.reverso.net/) ::[[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:04, 12 February 2026 (UTC) :::I've also revived the Slovnik Bot in Telegram and modified it a little bit, so it's also showing links to Wiktionary articles in corresponding languages. :::In theory, if people will add the use cases in Interslavic, this bot would be able to spit it out to users in Telegram. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:07, 12 February 2026 (UTC) :::The slovnik fork is available here :::https://interslavic.forum/slovnik/ :::I'm still working on it, but it's pretty much done for now. :::It allows you to compare up to 4 words on the same screen and look up the Wiktionary articles for corresponding language. :::This is just something I'm constantly using in writing texts. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:10, 12 February 2026 (UTC) ::In general, I'm just trying to integrate the existing infrastructure of Interslavic with what Wikipedia offers. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:07, 12 February 2026 (UTC) Well, I can certainly see the potential advantages of a Wiktionary. It could, for example, help in translating the dictionary into other languages. The thing is only that the official Interslavic dictionary is being worked on by a whole team of people. Errors are being corrected, new words are being added, and sometimes existing words are being replaced or simply kicked out. The problem with forked dictionaries is that sooner or later they will be obsolete. Besides, we can't have people adding stuff that hasn't been properly researched. That's why I am a bit hesitant here. But if you really want to try it, I cannot stop you, of course. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 21:50, 13 February 2026 (UTC) :This is a UI fork, mostly visual difference and additional features. It's connected to the same google document just as official dictionary. The only difference for now is that I've fixed individual declensions for some words (jejin, obědvě) (also I've committed the changes to official dictionary, it's just a matter for someone to approve the changes). :I'm not trying to create my own dictionary, but I'd like the work to go faster and I'd like to have a more participatory mechanism for the community. :Wiktionary would be a part of this mechanism. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 23:28, 13 February 2026 (UTC) ::Okay, we can of course give it a try. And like I said, I can surely see quite a few advantages of the idea. My only concern is, who is going to manage all this? Starting it in the Incubator is possible for sure, but if it's going to be a one-man show, it will probably stay there forever. Personally, I'd much rather we concentrate on Wikipedia now, which is already more than enough work. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:07, 14 February 2026 (UTC) :::I'll try to see how far I can go with it. If I fail, I fail, no biggie. I promise I will keep writing here on Wiki :) [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 00:16, 14 February 2026 (UTC) ::::I also do see potential in empowering people. When we know that our voice matters and we can affect something, it is in itself a very inspiring thing. I may be too naive and idealistic tho. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 00:21, 14 February 2026 (UTC) :::[[Wt/isv/Main Page]] :::I've created the Main Page and in process of importing the words from the dictionary. :::@[[Koristnik:IJzeren Jan|IJzeren Jan]], I was thinking translating some of your materials from English to Interslavic on word formation, voting machine, etc to create Help page, can I have your permission? :::@[[Koristnik:IJzeren Jan|IJzeren Jan]] @[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] @[[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] @[[Koristnik:Vipz|Vipz]] @[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] @[[Koristnik:Danvintius Bookix|Danvintius Bookix]] @[[Koristnik:LiMr|LiMr]] @[[Koristnik:TutČas|TutČas]] @[[Koristnik:Medžuslovjanin|Medžuslovjanin]] @[[Koristnik:Ferpaks|Ferpaks]] @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] @[[Koristnik:Aula Orion|Aula Orion]] @[[Koristnik:Panslav|Panslav]] @[[Koristnik:Orbitminis|Orbitminis]] @[[Koristnik:Wojsław Brożyna|Wojsław Brożyna]] @[[Koristnik:Adiee5|Adiee5]] @[[Koristnik:Plameniled|Plameniled]] @[[Koristnik:Miłosz Czaniecki|Miłosz Czaniecki]] @[[Koristnik:Владимєр Брєзин, сын Александров|Владимєр Брєзин, сын Александров]] @[[Koristnik:Qiorly|Qiorly]] @[[Koristnik:Polda18|Polda18]] @[[Koristnik:SzymonV|SzymonV]] @[[Koristnik:Asank neo|Asank neo]] @[[Koristnik:FitikWasTaken|FitikWasTaken]] @[[Koristnik:Machine of goodness|Machine of goodness]] @[[Koristnik:Snovid|Snovid]] :::If anyone has any suggestions, I'd love to hear it. :::So far my plan is the followinɡː :::[[Wt/isv/Vikislovnik:Propozicija měseca#Dorabotati Vikislovnik]] [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 01:48, 12 March 2026 (UTC) ::::Hi GlěbDyndar, I can see the Wiktionary already on the incubator, and found a nice side-effect for Wikipedia incubator: when editing in Visual mode, selecting a noun in Nominative or a verb in infinitive, and pressing Ctrl-K (to insert hyperlink) it also shows possible links to the Wiktonary, so this option could be used for spell checking 😎 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 13:40, 19 March 2026 (UTC) :::::That would be awesome! Having something to check spelling against is beneficial for the wiki. Yes, there is an official Interslavic Dictionary available, but it's not really built into Wikipedia, it would be really interesting to see it imported into the Wiktionary in its full extent and interconnected with the Wikipedia for spellcheck. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|talk]] • [[Special:Contributions/Polda18|contribs]]) 14:19, 13 May 2026 (UTC) :::::::: First of all, it's not that it takes up a lot of memory. Wiki projects use templates. A volunteer user who might want to edit Wiktionary doesn't need to know HTML and CSS. Learn to create templates first. The original wiki code, consisting almost entirely of HTML and CSS, is what we had in the past. --[[Special:Contributions/&#126;2026-29111-53|&#126;2026-29111-53]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-29111-53|talk]]) 16:03, 14 May 2026 (UTC) :::::::::Да говно эти шаблоны, в эпоху ИИ от них толку мало, ебешься три года ради того, что ИИ напишет за секунду. А потом если нужно какую строчку добавить или убавить в карточке, снова нужно лезть в этот шаблон и выяснять что там к чему. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 22:03, 14 May 2026 (UTC) :::::::::все новое - это хорошо забытое старое) :::::::::Шаблоны были сделаны, чтоб облегчить жизнь тем, кто не может кодить. Сейчас кодить может каждый, соответственно шаблоны летят мимо. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 22:10, 14 May 2026 (UTC) :::::::::: Whether it's good or bad, that's the way things are done in Wikimedia projects. So, don't blame anyone else. You can easily create your own beautiful wiki project without templates in the AI ​​era. --[[Special:Contributions/&#126;2026-29111-53|&#126;2026-29111-53]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-29111-53|talk]]) 10:25, 15 May 2026 (UTC) :::::::::::Да не переживай ты так, учитель) Разберусь, что мне делать. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 16:24, 15 May 2026 (UTC) == Sravniti vs. sravnjati vs. sravnivati == slovnik ima 'sravnjati' kak imperfect, ale iz mojego pogleda, bylo by razumněje pisati "sravnivati", ibo priblizno vse jezyky imajut dodatny slog v tutom slovu v imperfektu "sravnjati" za mene imaje smysl "uravnjati", "sdělati jednakovym", na angl. ''to level'' čto myslite? [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:20, 12 February 2026 (UTC) :Nu znaješ, "sravnjati" prosto jest regularno stvorjena nesovršena forma sovršenogo glagola "sravniti". V dolgoj historiji medžuslovjanskogo jezyka vsegda jesmo usilovali, že jezyk jest kako možno regularny. Zato ''-ati > -yvati'', a ''-iti > -jati''. Očevidno, byli by takože druge možnosti, napr. ''-ati > -avati'' iili ''-iti > -ivati''. Ale my jesmo izbrali te formy, ktore sut najbolje razprostranjene po slovjanskyh jezykah. Poněkogda te druge formy na indivualnoj osnově daže mogut byti lěpše, ale ne hočemo vvesti v jezyk veče neregularnostij, neželi sut potrěbne. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 22:01, 13 February 2026 (UTC) ::Da, Jane, ja dobro razuměm i pametam vaše pojasnjenje o logikě impf.-pf. glagolov v MS, ale čto ako li poněkogda stvorjajemo falšivyh prijateljev v ugodu regulardnosti? (rus. сравнять, čes. srovnat, pol. zrównać) ::Dodatno, regularnost v MS v tutom osobnom slučaju (iz moejgo pogleda) ide protiv naturalističnosti, ibo vse naturalne jezyky prědavajut semantiku "to be comparing" inym slovom. ::Russky срав'''ни'''вать, сопоставлять ::Bělorussky параўноўваць, зраў'''ноў'''ваць, супастаўляць ::Ukrajinsky порів'''ню'''вати, зіставляти, зрівнювати ::Poljsky porów'''ny'''wać ::Češsky srov'''ná'''vat, porov'''ná'''vat ::Slovačsky porov'''ná'''vať, zrov'''ná'''vať ::Hrvatsky srav'''nji'''vati, upoređivati ::Srbsky срав'''њи'''вати, упоређавати ::Makedonsky сравнува, споредува ::Bulgarsky срав'''ня'''вам ::"Sravnjati s zemjeju" — "Compare with Earth?" or "Level it to the ground"? [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 23:43, 13 February 2026 (UTC) :::Aha, razuměju. Da da, takom slučaju može lěpje bude ''sravnyvati'' (nesov.) i ''sravnati'' (sov.), a takože ''sravnanje'' zaměsto ''sravnjenje'' «comparison”, ne li? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:57, 13 February 2026 (UTC) :::Moje prědloženje": :::for the verb ''to compare: sravniti / sravnivati,'' ibo to odpovědaje logikě naturalnyh jezykov. :::for the verb ''to even, to level'' we already have ''poravniti'' (curiously, it's not ''por'''o'''vniti'', which would follow the logic you're explaining) :::[[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 00:13, 14 February 2026 (UTC) ::::''sravnjati'' možemo ostaviti, ale jedino v smyslu ''to even, to level'' [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 00:22, 14 February 2026 (UTC) == Websajt s katalogom i statistikoju == <nowiki>https://medzuslovjansky.onl/</nowiki> jesm stvoril maly websajt s vyše vizualnym kalalogom stranic i statistikoju može byti koristany kak onlajn biblioteka stvoril jego da by može byti takym obrazom uprostiti dostup obyčnyh ljudij do Viki i malost zainteresovati v napisanju člankov prošu, pišite vaši propozicije i myslji [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 17:32, 23 February 2026 (UTC) :myslju oddělno sdělati filtr za kategorij s prověrjenym pravopisom i dobry članok, da by možno bylo legko najdti teksty s dobrym MSom [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:11, 23 February 2026 (UTC) ::Da, to bylo by interesno. Myslju, že kategorija s prověrjenym pravopisom ne jest mnogo upotrěbima, ale može [[Incubator:Spisok najdolžejših stranic|tutoj spisok najdolžejših ćlankov]] jest? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 22:03, 23 February 2026 (UTC) :::Už sdělal oddělny filtr, koj polazyvaje jedino članky so zvězdoju i s prověrjenym pravopisom. Myslju, to ne byla zla ideja i ja budu probovati dodavati toj šablon, kogda čitaju članky. :::Vo vkladke statistika možno odfiltrovati članky po dolžině, ale može byti sdělati oddělnu jarku vkladku "Najdolžejše članky"? [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 22:19, 23 February 2026 (UTC) ::::Da, myslju, že to jest dobry pomysl. Mimohodom, može mogli byhmo uže dodati do dobryh člankov. Srěd mojih člankov, myslju, že napriklad [[Abhazsky alfabet]], [[Džok (pes)]] i [[Ҕ]] kvalifikujut se, ibo sut mnogo obširnějše, než jihne ekvivalenty na drugyh jezykah. Imajete li prědloženja? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 22:58, 23 February 2026 (UTC) :::::A nas budut prověrjati na odpovědnost kriterijam dobryh člankov? Ibo imajemo množstvo člankov vyše 10kb, koje libo už sut dost dobre (ale može byti ne sut take dobre, kak jihne analogy v inyh jezykah, ili prinajmenje v něktoryh), ale sut kratše, než v inyh jezykah. :::::I takože imajemo množstvo člankov menše než 10kb, ale koje takože sut mnogo dobre. :::::Večinstvo (ili vse) članky o kiriličnyh bukvah sut dobre na moj pogled, ale ne imajut trěbujemogo razměra. :::::@[[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] napisal několiko dobryh člankov, ale on prosil prověriti pravopis za njim i ja byh dodal v jegove članky malost obrazov ili medija materialov, že by jih nemnogo oživiti (imajut prěmnogo teksta bez ničego vizualnogo) :::::@[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] takože napisal dostatočno dobryh člankov [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 23:27, 23 February 2026 (UTC) ::::::Da da, jesm suglasny. Teoretično ne imajemo izrazne kriterije, toliko, že dobry članok trěbuje iměti někoju kritičnu masu. Granica 10K bajtov byla ustanovjena libovoljno, kogda na medžuviki iměli jesmo 20 člankov >10K, ale tutčas imajemo jih ok. 140. Dolgy ne avtomatično znači lěpši. Po mojemu mněnju, da by članok kvalifikoval se za uměščenje na glavnoj stranici: ::::::* jest bolje-menje kompletny o obgovarjaje vse aspekty (napr. članok o državě ne jest kompletny, ako nemaje ničego o ekonomikě, prirodě i t.d.). ::::::* imaje pravilny i prověrjeny pravopis ::::::* jest osnovany na prověrjenyh izvorah (znači, ne slěpo kopirovanyh iz drugyh viki) ::::::* ne jest toliko prěvod članka iz drugoj viki ::::::* kako možno, sodrživaje obrazky ::::::* kako možno, jest lěpši od ekvivalentah na drugyh slovjanskyh jezykah ::::::* prědmet ne jest prěmnogo niševy. ::::::Kromě togo, dobro by bylo, ako jest raznorodnost medžu člankami na glavnoj stranici. Tutčas imajemo ok. 20 dobryh člankov. Glupo bylo by, ako srěd njih byli 3 kirilične bukvy, ili 3 ukrajinski politiki. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:51, 24 February 2026 (UTC) == Dodati linky na spoločnosti v Dicord i TG na glavnoj stranici v menju == Tutčas poglednul i uviděl, že bulgarska vikipedija ima linky do spoločnostij v discord i tg na glavnoj stranici v menju, v lěvoj jegovoj česti. Može byti, my takože budemo dodati? https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 12:29, 26 February 2026 (UTC) :Ne znaju, imaje li smysl popularizovati toj Diskord, on ne imaje ničto občo s Viki projektom, i Jan tam ne jest. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 08:16, 6 March 2026 (UTC) == Nove možnosti transliteracije - sdělano == Blagodare dobrym ljudam, pomagavšim izměniti skript, pojavili se nove možnosti transliteracije.<br/>Šablon '''-''' dostavaje novu funkciju: <br/>Tuty šablon upravjaje transliteracijeju, izključaje ju za fragment teksta (kogda koristaje se s jednym parametrom), ili pokazyvaje razny tekst za latinicu i kirilicu (variant s dvoma parametrami).<br/> {| class="wikitable" |+ Kako koristati |- ! Sintaksis !! Rezultat {{-|Latn}} !! Rezultat {{-|Cyrl}} |- | <code><nowiki>{{-|macOS Sierra}}</nowiki></code>|| <code><nowiki>macOS Sierra</nowiki></code> || <code><nowiki>macOS Sierra</nowiki></code> |- | <code><nowiki>{{-|Jean-François|Жан-Франсуа}}</nowiki></code> || <code><nowiki>Jean-François</nowiki></code> || <code><nowiki>Жан-Франсуа</nowiki></code> |- | <code><nowiki>{{-|Joe Biden (Džo Bajden)|Джо Байден}}</nowiki></code> || <code><nowiki>Joe Biden (Džo Bajden)</nowiki></code> || <code><nowiki>Джо Байден</nowiki></code> |- |<code><nowiki>«Scena v sadu {{-|Roundhay|Раундхеј}}» (1888) {{-|[[Louis Le Prince|{{-|Louis Le Prince'a}}]]|[[Louis Le Prince|Луи ле Пранса ({{-|Louis Le Prince)}}]]}} — najrannějši izvestny film v historiji.</nowiki></code> |<code><nowiki>«Scena v sadu Roundhay» (1888) Louis Le Prince'a — najrannějši izvestny film v historiji.</nowiki></code> |<code><nowiki>«Сцена в саду Раундхеј» (1888) Луи ле Пранса (Louis Le Prince) — најраннєјши известны филм в хисторији.</nowiki></code> |- |<code><nowiki>V Providen{{-|ce’|с}}u</nowiki></code> |<code><nowiki>V Providence’u</nowiki></code> |<code><nowiki>В Провиденсу</nowiki></code> |} <br /> <s>Čto ješče ne rabotaje: v mobilnoj versiji bude vsegda pokazyvati i latiničny i kiriličny varianty. Na rěšenju rabotajemo.</s> Vsečto uže rabotaje! [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 07:15, 1 March 2026 (UTC) :Odlično! Nu izvini, ale vse vrěme ne razuměju, začto jest toj drugy šablon. Takože možno jest pisati: <nowiki>{{-|Jean-François (izgovor: Žan-Fransua)|Žan-Fransua (fr. Jean-François)}}</nowiki>, i rezultat bude taky sam, ne li? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 12:39, 1 March 2026 (UTC) ::Jego sdělal Iohanen za test, rěšil ostaviti 😊 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 12:43, 1 March 2026 (UTC) ::vot test obohdvoh šablonov na živom članku https://incubator.wikimedia.org/wiki/H._P._Lovecraft [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 12:48, 1 March 2026 (UTC) ::Mene lično dopoka nemnogo ustrašaje ta razlika medžu latiniceju i kiriliceju, ko ktoroj prihodímo. Napriklad, jesm musel v jednom slučaju sklonjati kirilicu i ne sklonjati latinicu 😢 Tako prijdemo ko dvom jezykam. Možlivo, bysmo mogli prěporučovati koristanje tutoj možnosti toliko v izključiteljnyh slučajah? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:04, 1 March 2026 (UTC) :::A v kakom slučaju trěba bylo sklonjati kirilicu? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:13, 1 March 2026 (UTC) ::::Tut byl variant ::::v Red Hook / v Ред-Хуку, ale já jesm dopoka našel izhod: ::::v apartamentu v četvrti {-|Red Hook|Ред Хук} [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:18, 1 March 2026 (UTC) ::::ješče v Providence / в Провиденсу [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:24, 1 March 2026 (UTC) :::::Ah, razuměju. Znaješ, medžuslovjansky ne imaje tvrde pravila odnosno sklanjanja neslovjanskyh imen i nazv. Ja byh sovětoval, da byhmo koristali apostrof: lat. {{-|Charles de Gaulle}}, kir. {{-|Шарљ де Гољ}} &rarr; rod. {{-|Charles’a de Gaulle’a}}, {{-|Шарља де Гоља}}. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:32, 1 March 2026 (UTC) ::::myslím, že rěšenjem jest vo Providensu / во Провиденсу, v Red-Huku / в Ред-Хуку. Ale, Lovecrafta/Лавкрафта, zato že ime [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:31, 1 March 2026 (UTC) :::::Ah, razuměju. Znaješ, medžuslovjansky ne imaje tvrde pravila odnosno sklanjanja neslovjanskyh imen i nazv. Ja byh sovětoval, da byhmo koristali apostrof: lat. {{-|Charles de Gaulle}}, kir. {{-|Шарљ де Гољ}} &rarr; rod. {{-|Charles’a de Gaulle’a}}, {{-|Шарља де Гоља}}. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:35, 1 March 2026 (UTC) ::::::nu to jest podobno russkomu jezyku, kogda koristajut se kusky latinicy [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:37, 1 March 2026 (UTC) :::::::Točno. A tamtyh slučajah: {{-|v Providence’u, v Red Hook’u}}. Koristajuči novy možnosti, možno daže: <code><nowiki>«V Providen{{-|ce’|с}}u»</nowiki></code>: «V Providen{{-|ce’|с}}u». {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:40, 1 March 2026 (UTC) ::::::::nu to uże diko jest: во Провиденс-цу? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:42, 1 March 2026 (UTC) :::::::::Vo Providence'u/ во Провиденсу izgledaje kompromisno [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:44, 1 March 2026 (UTC) ::::::::interesno, trěba izučiti [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:52, 1 March 2026 (UTC) ::::::Gaulle на выдумки хитра (russko prislovje) ☺️ [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:39, 1 March 2026 (UTC) :Vsim pozdrav, ide obnovjenje skripta, transliteracija ne bude někaky čas rabotati. Prosim izviniti [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 17:47, 5 March 2026 (UTC) :Tak, vsečto jest izrěšeno, uže rabotaje i na mobilu. Mnogo děkuju adminam Vikipedije, ktore mnogo pomogli. Ura 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 19:42, 5 March 2026 (UTC) ::Vidžu! Fantastično! Hvala vsim, ktori pomogli! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 08:20, 6 March 2026 (UTC) == Originalne <s>imena ljudij</s> i iztvorov umětnostij kako nazvy člankov == <s>Ja jesm natolkl se na toj problem, že ne věm, kako dějati lěpše... Jest članok o Johnu R. R, Tolkienu, zaglavje ktorogo jest napisano anglijskym jezykom. Trěba li takym že sposobom stvorjati i nove članky? A kako pisati vnutri članka?</s> <s>Ješče jesm ugleděl, že v poljskom jezyku imena sklanjajut se po pravilam jezyka, ale pišut se kako v originalu. Či možno li togda vnutri članka pisati, napriklad, ''... u Johna Ronalda Reuela Tolkiena...''? Ne bude li togda to mrzko izgledati v kirilici ''... у Jохна Роналда Реуела Толкиена...''? Abo trěba vnutri članka flavorizovati?..</s> P.S. Pomilujte, ja jesm slěpec, jedino tutčas uviděl jesm v vrhu to, kak to možno sdělati. Ješče jedna věč: jest članok o «Vladaru prstenjev», zaglavje ktorogo jest napisano na anglijskom jezyku («The Lord of the Rings»). Trěba li jego prěimenovati na medžuslovjansky jezyk? Myslim, že trěba, bo na vsakoj Vikipedije nazvy knig prěkladajut se na glavny jezyk Vikipedije. Cělkovito ne razuměm, kako rěšati tuto pytanje, ačekoli mně se kaže, že jego už obgovarjali, ale ja ne vidim rezultatov, pomilujte. S považenjem, [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|talk]]) 07:38, 17 April 2026 (UTC) :Da, nazvanja knig jest trěba prěkladati, TLOTR in particular ☺️ Nužno jest tuty članok prěimenovati/prěměstiti, čto ne jest trudno [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 16:21, 3 May 2026 (UTC) ::Točno, lěpje jest prěvoditi zaglavja knig, filmov i t.d., ale takože imaje byti prěnapravjenje od originalnogo zaglavja. Jesm prěimenoval TLOTR v [[Vladar prstenjev]]. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 19:14, 3 May 2026 (UTC) == Approval! == Great news! Interslavic Wikipedia will soon be approved! Committee member Jon Harald Søby posted the approval notice on the Talk Language Committee page! Finally! Let everyone know if anyone doesn't know yet, and let Jan know too! Victory! [[Special:Contributions/&#126;2026-35104-48|&#126;2026-35104-48]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-35104-48|talk]]) 18:12, 15 June 2026 (UTC) :approved! 🎉 [[Special:Contributions/&#126;2026-36378-17|&#126;2026-36378-17]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-36378-17|talk]]) 15:14, 23 June 2026 (UTC) : Radostno! [[Koristnik:Таёжный лес|Таёжный лес]] ([[Besěda s koristnikom:Таёжный лес|besěda]]) 23:48, 26 junij 2026 (CEST) == Administratorstvo == Dragi! Dnes nakonec naša Medžuslovjanska Vikipedija byla stvorjena. Blagoželaju nam vsim i imaju naděju, že naš projekt bude postojanno rasti! Ja jesm byl administrator v Inkubatoru, a takože vo vsih prědhodnyh versijah medžuslovjanskoj viki (od 2007 g.). Na žalost, administratorstvo ne bylo prěneseno avtomatično iz Inkubatora, zato trěba mně tu oficialno kandidatovati se na administratora. Jest několiko věčij, ktore tutčas trěba bude sdělati bystro. Napriklad, vy isto pametajete, že skoro vse stranice iz Medžuviki byli kopirovane ručno – bez jihnyh historij, čto jest narušenje avtorskyh prav – i zato ja hoču je stopiti s novějšimi versijami. Kromě togo, vsegda jest potrěbny někto, ktory odstranjaje spam, vandalizm i tako dalje. Prošu, glasujte poniže! Sut slědujuče opcije: {{-|<nowiki>{{Za}}, {{Protiv}}, {{Nevtralno}} i {{Primětka}}</nowiki>}}. Ne zabudite dodati svoj podpis (<nowiki>~~~~</nowiki>). S srdečnym pozdravom, {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:50, 24 junij 2026 (UTC) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:09, 25 junij 2026 (CEST) # {{Za}}: Razuměje se, Jan nas dovedl tu kde jesmo, ov projekt bez jegovogo děla ne by ni egzistoval. On zakladaje se mnogo i obhodi se s pravdivymi ambicijami. Nadějem se budemo iměti uspěšny prvy god na živoj Vikipediji! :) – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 00:19, 25 junij 2026 (UTC) # {{Za}} [[Koristnik:Vikislav|Vikislav]] ([[Besěda s koristnikom:Vikislav|besěda]]) 03:01, 25 junij 2026 (UTC) # {{Za}} i potrěbujemo izbrati ješče 2-3 admini ili podadmini [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 06:27, 25 junij 2026 (UTC) # {{Za}} Jan nas dovedl tam, kamo jesmo potrěbovali, i kako najaktivnějši člen občiny si zasluži byti administratorom. --[[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]]) 09:49, 25 junij 2026 (UTC) # {{Za}}, očevidno. Velika hvala vsim — to jest naš obči uspěh! [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|besěda]]) 10:27, 25 junij 2026 (UTC) # {{Za}} [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 17:53, 25 junij 2026 (CEST) # {{Za}} očevidno, Jan je tvorec medžuslovjanskogo. [[Koristnik:Adiee5|Adiee5]] ([[Besěda s koristnikom:Adiee5|besěda]]) 01:05, 26 junij 2026 (CEST) # Разумєје се {{Za}} [[Koristnik:FitikWasTaken|FitikWasTaken]] ([[Besěda s koristnikom:FitikWasTaken|besěda]]) 13:24, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}} prisjedinjaju se k vsemu vyše skazanomu. [[Koristnik:Noncinque|Noncinque]]([[Besěda s koristnikom:Noncinque|besěda]]) 12:01, 26 junij 2026 (UTC+6) # {{Za}} [[Koristnik:Sauit|Sauit]] ([[Besěda s koristnikom:Sauit|besěda]]) 01:48, 2 julij 2026 (CEST) :Čestitajemo Janu, ktory jest dnes dostal neograničenu časom vladu Administratora tutoj Vikipedije [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 23:15, 2 julij 2026 (CEST) ::Hvala, @[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]]! Nu, a kde jest tvoja kandidatura, eh? ;) {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:17, 2 julij 2026 (CEST) :Pozdrav, Jane, možete li takože darovati administračne prava Vipzu i Marcoorio? Hvalim voprěd. Jestli ne, podam stewardship request za njih. Hvala polna 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 23:19, 2 julij 2026 (CEST) ::Ja ne mogu dati administratorstvo, samo bjurokrati i stuardi mogut to dělati, a takyh my tu ne imajemo. Ja myslju, že Vipz i Marcoorio sami povinni sut glasiti se na stranici [[:meta:Steward requests/Permissions]], ibo ne znaju, može to dělati inokto. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:58, 2 julij 2026 (CEST) :::ne jest problemom, budemo organizovati 😉 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 02:57, 3 julij 2026 (CEST) === Drugi admini === {{Ping|LiMr|Danvintius Bookix|GlěbDyndar|Мурад 97|Panslavist|Tutčas}}, {{Ping|Medžuslovjanin|Ferpaks|Marcoorio|Aula Orion|Panslav|Orbitminis|Wojsław Brożyna}}, {{Ping|Adiee5|Plameniled|Miłosz Czaniecki|Владимєр Брєзин, сын Александров|Qiorly|Polda18}}, {{Ping|SzymonV|Vipz|Asank neo|FitikWasTaken|Machine of goodness|Snovid}} i ostatni, kogo jesm ne vspomnil tut, prosim nehtěl by někdo se stati vtorym i tretjim adminom, da by Jan ne tegnul vsečto sam? Prosim takože vsih glasovati, hvalim voprěd. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:23, 25 junij 2026 (CEST) 09:32, 25 junij 2026 (UTC) :Ja ne věm, ako byh iměl na to dostatok časa, i ja o tom budu razvažiti. Ja dekuju za prědloženje. [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]]) 09:57, 25 junij 2026 (UTC) ::Da, dobro bylo by iměto ješče jednogo ili dvoh adminov. @[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]], može li ty se kandiduješ? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 10:32, 25 junij 2026 (UTC) :::Možno, budu, ale by se htělo lěpših kandidatov. ({{-|BTW}} izčezlo "odgovoriti", to jesm ja něčto slomil?) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:21, 25 junij 2026 (CEST) :Ja jesm administrator na dvuh projektah, takože byrokrat i administrator interfejsa. Ja imam tehničske znanosti i imam takože velmi aktivnogo robota. [[Koristnik:LiMr|LiMr]] ([[Besěda s koristnikom:LiMr|besěda]]) 19:21, 8 julij 2026 (CEST) ::Pozdrav, LiMre, kde jesi byl tako dolgo? Prědloži svou kandidaturu takože na glasovanje, myslím, že trěba minimum 6 glasov [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:45, 8 julij 2026 (CEST) :::Ja imel mnogo raboty i putoval jesm. [[Koristnik:LiMr|LiMr]] ([[Besěda s koristnikom:LiMr|besěda]]) 20:16, 8 julij 2026 (CEST) :Ja mogu prijmati vaše prizvanje do administratorstva. [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|besěda]]) 10:35, 25 junij 2026 (UTC) @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] i @[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]]: Super! Togda sdělajte oddělno zaglavje, da byhmo ne komplikovali žitje administratorom na Meta. ;) {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:44, 25 junij 2026 (CEST) :Hvala @[[Koristnik:IJzeren Jan|IJzeren Jan]], tako izdělajemo, ale htělo by ješče i někogo, kdo znaje, kako rabotaje Vikipedija lěpje, než ja ili @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] i od kogo by bylo vyše koristi. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:03, 25 junij 2026 (CEST) Zdrav! Ako naša občina to želaje, mogu sebe nominovati za administratora i administratora interfejsa. Primarno se interesujem rabotati na tehničnoj infrastrukturě projekta: šablony, moduly, CSS, JS/gadžety, botovanje, i t.d. Administrativne prava dobro prihodet zaradi izčrkavanja i iziskyvanja, importovanja i prěměščanja specifičnyh stranic, iz-medžu ostalogo. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 23:02, 25 junij 2026 (CEST) :@[[Koristnik:Vipz|Vipz]]: To bylo by odlično! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:05, 25 junij 2026 (CEST) ::Jesm uže administrator (interfejsa) na srbskohrvatskoj Vikipedije i bylo by mně milo prenesti něčto znalosti odonud ovamo. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 23:11, 25 junij 2026 (CEST) === Drugi admini - glasovanje === Kandidati na druge admini sut dva, @[[Koristnik:Vipz|Vipz]] i @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]], oni ne sut konkurenti, adminami mogut byti obadva, jestli budut poddržani, prosim za ili protiv njih takože glasovati tut (ne zabezpametajte glasovati i za Jana vgorě) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:23, 26 junij 2026 (CEST) ==== Vipz ==== @[[Koristnik:Vipz|Vipz]] glasovanje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:24, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}} - potrěbujemo opytnogo admina [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:26, 26 junij 2026 (CEST) # {{Nevtralno}} – ne znam dobro člověka [[Koristnik:Adiee5|Adiee5]] ([[Besěda s koristnikom:Adiee5|besěda]]) 10:59, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}}. Věrim jegovomu slovu o znanju interfejsa — tute znanja sut nam potrěbne. [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|besěda]]) 11:37, 26 junij 2026 (CEST) # {{Nevtralno}} [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 11:41, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}}, očevidno! Izkušeny koristnik, črěz dolge lěta byl administrator Medžuviki. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:46, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}} [[Koristnik:Vikislav|Vikislav]] ([[Besěda s koristnikom:Vikislav|besěda]]) 15:38, 27 junij 2026 (CEST) # {{Za}} — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|prinosy]]) 21:07, 27 junij 2026 (CEST) # ... ==== Marcoorio ==== @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] glasovanje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:24, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}} - potrěbujemo motivovanogo admina [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:26, 26 junij 2026 (CEST) # {{Nevtralno}} [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 11:41, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}}. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:46, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}} [[Koristnik:Vikislav|Vikislav]] ([[Besěda s koristnikom:Vikislav|besěda]]) 15:40, 27 junij 2026 (CEST) # {{Za}} – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 15:47, 27 junij 2026 (CEST) # {{Za}} — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|prinosy]]) 21:08, 27 junij 2026 (CEST) # {{Nevtralno}} [[Koristnik:Adiee5|Adiee5]] ([[Besěda s koristnikom:Adiee5|besěda]]) 12:58, 28 junij 2026 (CEST) # ... ==== LiMr ==== @[[Koristnik:LiMr|LiMr]] glasovanje --[[Koristnik:LiMr|LiMr]] ([[Besěda s koristnikom:LiMr|besěda]]) 20:13, 8 julij 2026 (CEST) #{{Za}} LiMr jest avtor mnogyh člankov na MS Vikipediji i mnogo pomagal jest v inkubatoru, vključno tehničnyh děl. Znaju, že jest takože aktivni na češskoj Vikipediji i znaje, kako tuto tut rabotaje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 20:42, 8 julij 2026 (CEST) #:Uvažajemi, LiMr jest statistično koristatelj č. 3 v MS Inkubatoru, po mně i Janu, suglasno čislu pravok. Prosim poddržati, hvala lěpa 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 22:50, 10 julij 2026 (CEST) #{{Za}} [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 00:06, 11 julij 2026 (CEST) #{{Za}} očevidno! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 02:09, 11 julij 2026 (CEST) #{{Za}} [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|besěda]]) 09:22, 11 julij 2026 (CEST) #{{Za}} — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:04, 12 julij 2026 (CEST) @[[Koristnik:Vipz|Vipz]] i @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]]: od včera vy jeste administratori tutoj viki na 6 měsecev. Blagoželaju! :-)<br />A @[[Koristnik:LiMr|LiMr]]: ne zabudite sglasiti svoju kandidaturu na [[:meta:Steward_requests/Permissions#Administrator_access|Meta]], da by jedin iz stewardov mogl vam nadati knopky. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 09:35, 16 julij 2026 (CEST) :Čestistaju novym Adminam! Čas rabotati 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 12:11, 16 julij 2026 (CEST) ::Blagodarim! – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 12:33, 16 julij 2026 (CEST) :Ja sglasil svoju kandidaturu na [[m:Steward_requests/Permissions#LiMr@isvwiki|Meta]]. [[Koristnik:LiMr|LiMr]] ([[Besěda s koristnikom:LiMr|besěda]]) 14:39, 16 julij 2026 (CEST) ::👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 14:41, 16 julij 2026 (CEST) :@[[Koristnik:LiMr|LiMr]] se stal administratorom. Čestitajemo 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:33, 17 julij 2026 (CEST) ::Super. @[[Koristnik:LiMr|LiMr]], s uspěhom! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 10:34, 17 julij 2026 (CEST) == Kolikost člankov na latinici i kirilici == Dragi prijatelji! Ja myslju, že oprědělenje "Okolo 2/3 vsih člankov byli napisane latiniceju, okolo 1/3 kiriliceju" ne odgovarja enciklopedičnosti. Prědlagaju stvoriti kategoriju, katalog po tipu Spisok člankov na latinici i na kirilici. Začto? Da by točno razuměti, koliko u nas materialov jest napisano na oboh grafikah. Poka čto u nas sut tendencije k umenšenju pisanja člankov na kirilici. [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 23:10, 25 junij 2026 (CEST) :A či jest li potrěbno tuto ukazanje? Imajemo translitiraciju, zatom, na moj pogled, ne jest potrěbno ukazyvati, koliko člankov sut na kirilici/latinici. Takym tvrdženjem možemo odstrašiti tyh, kto znaje kirilicu i ne znaje latinicu (ako taki sut) abo někako inako prinesti zlu myslj, ale, očevidno, ju ne imajemo. [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|besěda]]) 11:42, 26 junij 2026 (CEST) ::Ja jesm obratil uvagu na fakt, že v članku "Medžuslovjanska Vikipedija" jest privedena taka informacija: "Okolo 2/3 vsih člankov byli napisane latiniceju, okolo 1/3 kiriliceju", ale ne ima spiska člankov po kirilici i latinici. Zato jesm pomyslil, že jest enciklopedično ukazovati točnu informaciju [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 11:52, 26 junij 2026 (CEST). Дља статистикы буде интересно. --[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] ([[Besěda s koristnikom:Мурад 97|besěda]]) 12:01, 26 junij 2026 (CEST) :Kako oprěděliti, latinica ili kirilica, bot/skript musi uděliti toliko tekst iz članka i sčitati latinične i kirilične bukvy? Napriměr, jestli vyše 70% teksta sut kirilične bukvy, on jest kiriličny? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 13:23, 26 junij 2026 (CEST) :: А сут много чланков, кде оба писма? Вообче, по мојему мнєнју то пытанје технично. Просто, интересно, направду, кака у нас тутчас статистика. --[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] ([[Besěda s koristnikom:Мурад 97|besěda]]) 14:14, 26 junij 2026 (CEST) :::Mnogo lingvističnyh člankov imajut kirilične tablicy, priměry teksta, kako Mansijsky jezyk i td. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 15:19, 26 junij 2026 (CEST) :::Ili prosto, tekst s kiriličnymi nazvami razdělov jest kiriličnym 8-) Ako li sut razděly [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 15:22, 26 junij 2026 (CEST) :Za statistiku bylo by interesno, ale ja ne myslju, že taka kategorizacija jest potrěbna. Kromě togo dodavanje i poddrživanje tyh kategorij bude mnogo raboty. Někoj čas tomu nazad jesm prosto občislil, koliko iměli jesmo člankov na kirilici i latinici na osnově zaglavij (ne včisleči mojih člankov o kiriličnyh bukvah, ktore byli napisane latiniceju). Togda to bylo okolo 1/3 kirilice i 2/3 latinice. Kako to izgledaje tutčas, ja ne znaju. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 15:56, 26 junij 2026 (CEST) ::Jesm napravil osnovnu prověrku: v tutom momentu, 1,072 odnosno {{round|70.993377}}% nadpisov je na latinici, a 438 odnosno {{round|29.006623}}% vsih nadpisov na kirilici. Imějuči na umu različne dolžiny člankov, {{Round|88.523968}}% vsego teksta napisano je na latinici. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 16:42, 26 junij 2026 (CEST) ::Jestvuje že algoritm, ktory čisli kolikost člankov pravilno? A ako prosto načeti označovati članky kategorijami "Članok napisany kiriliceju" / "Članok napisany latiniceju", tako takože možno stvoriti po priměru togo algoritma algoritm, ktory v kategorijah bude čisliti članky. Ili sčitati ručno, s pomočju kategorij. [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 16:44, 26 junij 2026 (CEST) == Razděljenje Krčmy == Dragi kolegi, hčemo razdvojiti [[Vikipedija:Krčma]] na několiko tematičnyh odděljenij? Za početok: Pravila i směrnice; Tehnika (ili Tehnične kvestije/pytanja); Jezyk i pravopis (ili Jezyčne kvestije/pytanja); Noviny. Tak možemo razbrěmeniti centralnu stranicu Krčmy i ulegšati slědovanje diskusij kogda-libo egzistuje potrěba diskutovati mnogo prědmetov jednočasno. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 14:23, 27 junij 2026 (CEST) : Јесм согласны. Але, по мојему мнєнју новины не трєба оддєљати од централној Крчмы. Лєпје јих видєти разом на централној. --[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] ([[Besěda s koristnikom:Мурад 97|besěda]]) 14:41, 27 junij 2026 (CEST) :Či ne lěpje li arhivovati stare diskusije? Krčma jest velmi těžka tutčas, ale imaje byti "{{-|village pump}}", selskoju studnoju, kde obgovarjaje se vsečto [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:22, 27 junij 2026 (CEST) :Dalšo pytanje, imajemo v menu "Portal občiny", čto nikuda ne vede. Imaje tam býti link do Krčmy? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:32, 27 junij 2026 (CEST) ::Ja jesm arhivoval stare poslanja v Krčmě. Pozdněje hoču takože dodati starějše sodržanje Krčmy na Medžuviki do arhiva, ale tutčas to ješče ne jest možno. ::Čto se tyče razdvojenja krčmy, ja ne jesm uvěrjen, jest li to smyslno. Imajemo tu može 10–20 aktivnyh učestnikov i obyčne sut samo dva ili tri aktivne prědmety na měsec. Napriklad, v maju bylo samo 14 pravok, a v aprilju 4. Ako tu bude zaisto mnogo aktivnosti, togda možno bude pomysliti o razdvojenju, ale v medžučasu ja byh ostavil Krčmu taku, kaka ona jest. Očevidno budut avtomatične poslanja na anglijskom jezyku od fondacije Wikimedia, ktore po mojemu mněnju možno bude arhivovati do oddělnogo arhiva. ::A Portal občiny... jest li nam on potrěbny? Ja by na tom město sdělal link do Krčmy, ale k tomu bude potrěbny administrator. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 19:05, 27 junij 2026 (CEST) :::👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:20, 27 junij 2026 (CEST) :::Jesm mněval, tutčas jesmo oficialna Vikipedija, itak bude mnogo vyše raboty i, slědovateljno, diskusije. Kogda avtomatične, masivne poslanja budut početi, one nas budut zakopati. Brda inojezyčnyh poslanij umějut dokladati tako zvanomu '{{-|[[:en:banner blindness|banner blindness]]u}}'. Tutošnje poslanja togda budut menje primětne, čto može pobudžati deficit lokalnoj aktivnosti. Jedno rěšenje jest arhivacija, nu časom ne budemo htěti arhivovati recentne poslanja. Drugo rěšenje jest čekati, viděti i onogda rěšati. Jesm oprěděljeny za koju-nebud opciju. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 08:28, 28 junij 2026 (CEST) :::Pozdrav, Jane, čto jestli prosto dati vněšni link na kavárnu Medžuviki prěd linkom na arhiv na početku stranice? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:30, 28 junij 2026 (CEST) ::Ja ne mnju, že Portal občiny ima vesti na Krčmu, na češskoj Vikipediji to napriměr vede na [[:cs:Wikipedie:Portál Wikipedie|tutu stranicu]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|prinosy]]) 19:24, 27 junij 2026 (CEST) :::@[[Koristnik:Polda18|Polda18]]: Da da, ja znaju, ale češska Vikipedija jest veliky projekt. Menše viki često ne imajut taky portal, ili samo někaky kratky tekst ili prěnapravjenje na [[Vikipedija:Čto Vikipedija ne jest]]. Nyně my imajemo prěmalo stranic za taky portal, ale može poprobujemo stvoriti nečto, li? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 19:55, 27 junij 2026 (CEST) ::::Ja jesm samo daval priměr. Portal občiny ne jest besěda občiny. Ale v budučnosti možemo něčto takovogo izrabotati. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|prinosy]]) 20:49, 27 junij 2026 (CEST) == Vikidane == {{tracked|T429939|fixed}} Pozdrav. Kako toliko na Vikidane dodadut jezyčny kod <code>isv</code>, bude trěba tutu stranicu na Vikidane [[d:Q16503|dodati]]. Možno jest, že to za nas izdělajut administratori Vikidanyh, ibo ja jesm na besědě stranice kako ne prijavjeny koristnik napisal zajavjenje o dodanje (ja jesm byl v rabotě). Jednako bude poslě potrěba priložiti takože vsake članky. Česti se mogu prijeti tako ja, ale sam ja na to ne staču. Tyseč člankov jest mnogo. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|prinosy]]) 20:51, 27 junij 2026 (CEST) :Nám oběčali sut, že to sdělaje robot (možlivo) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 08:52, 28 junij 2026 (CEST) ::Možlivo v budučnosti, kako bude naš jezyčny kod dodany na Vikidane, ale nyně ne jest možno kako by robot funkcionoval bez dodanogo koda. Itak, robot bude potrěbovati čestičnu pomoč od koristnikov, ibo ne vse bude podojdti izrabotati avtomatično. Ače, umětna inteligencija by možno mogla tako isto funkcionovati. Ale kto bude priučati umětnu inteligenciju? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 16:20, 28 junij 2026 (CEST) :::Administracija Viki nam to oběčaje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:22, 28 junij 2026 (CEST) ::::Da, to jest možlivo. Hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 16:28, 28 junij 2026 (CEST) ::::Ja jesm chčel se zapytati. Kako jest tuta stranica povezana s drugymi stranicami na inych jezyčnyh verzijah? To ne jest izdělano skroz Vikidane, ibo tako Vikidane ne imajut naš jezyčny kod, daže to ne jest izdělano skroz interviki, ili ja jesm to ne ugledal? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 16:35, 28 junij 2026 (CEST) :::::Ja už jesm to našel. Tehničny šablon <code><nowiki>{{INTERWIKI}}</nowiki></code> iz {{š|Zaglavje krčmy}}. Kako bude naš jezyčny kod dodany na Vikidane, tuten tehničny šablon ne bude jest zapotrěbny. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 16:46, 28 junij 2026 (CEST) ::::::Tak 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:56, 28 junij 2026 (CEST) :::::::Hvala. Tako jest, ja jesm izrabil šablon {{š|Šablon}} (kratky link {{š|Š}}), kako isto tehničny šablon dlja ostavjanja inyh šablonov. Tuten šablon bude jest potrěba praviti dlja različenja imennyh prostorov i zablokovanja linka veduči na ne egzistujuče stranice. Tutčasna verzija jest velmi prosta. Tako jest, tuten šablon tutčasno ne uměje parametry. Tako isto, to bude potrěba dodati. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:21, 28 junij 2026 (CEST) :V vslědnyh dnah bude naš jezyčny kod <code>isv</code> dodany do Vikidanyh, kako jest viděti [[phab:T430419|tu na Fabrikatoru]]. Hvala adminam Fabrikatora. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 09:00, 29 junij 2026 (CEST) :The change has been merged and will be deployed on Wednesday during MediaWiki Train [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 16:33, 29 junij 2026 (CEST) ::👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:45, 29 junij 2026 (CEST) ::Velika hvala. Thank you. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:08, 29 junij 2026 (CEST) ::Hi, it is Wednesday, where are we? Many thanks [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:55, 1 julij 2026 (CEST) :::Nothing yet, but if there's one thing I have learned from the whole process that led to the creation of this wiki, it's patience. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:41, 2 julij 2026 (CEST) ::::👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 00:43, 2 julij 2026 (CEST) :Vikidane sut funkcionalne. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:03, 14 julij 2026 (CEST) ::Parada 👍 Budemo probovati [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:45, 14 julij 2026 (CEST) :::Ja jesm už dodal do Vikidanych link tu na Krčmu i link na [[Medžuslovjansky jezyk]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:53, 14 julij 2026 (CEST) ::a čto se stalo s redaktorom izvonogo koda? piše Page MediaWiki:Edittools/styles.css has no content. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:51, 14 julij 2026 (CEST) :::Ja ne věm. Pravdopodobno ono se ne prěneslo iz Inkubatora. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:55, 14 julij 2026 (CEST) :::Trěba udaliti tuty redok <nowiki><templatestyles src="MediaWiki:Edittools/styles.css" /></nowiki> iz stranice [[MediaWiki:Edittools]], togda vsjo by imalo zarabotati. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 18:00, 14 julij 2026 (CEST) ::::V Inkubatoru ne bylo Edittools. Ja htěl jesm prěnesti Edittools s Medžuviki, ale mně najprvo trěba byti "administrator interfejsa", da byh mogl dodati ili izpraviti CSS. Imaju naděju, že zautra ili poslězautra budu mogti to sdělati. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 22:33, 14 julij 2026 (CEST) :::::Jan uže jest adminom interfejsa, čestitajemo I čekajemo na akcije [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:50, 21 julij 2026 (CEST) ::::::Uže sdělano, Edittools rabotaje! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:24, 21 julij 2026 (CEST) :::::::👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:25, 22 julij 2026 (CEST) ::A začto v spisku jezykov jest napisane kako samo "Medžuslovjansky"? Trěba že by bylo napisano s kiriliceju kako "Medžuslovjansky / Меджусловjанскы". [[Special:Contributions/&#126;2026-39765-34|&#126;2026-39765-34]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-39765-34|besěda]]) 20:51, 14 julij 2026 (CEST) ::Ura! Ide avtomatično priključenje vseh člankov 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:08, 22 julij 2026 (CEST) :@[[Koristnik:IJzeren Jan|IJzeren Jan]], @[[Koristnik:Vipz|Vipz]], @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]], @[[Koristnik:LiMr|LiMr]], htěl jesm izdělati instrukcuju za avtorov o koristanju vikidanyh i Sitelink, ale vidim někake problemy i zato imaju několiko pytanij za administrcijnu skupinu. :1. Ručno priključenje k Vikidanym rabotaje toliko za něktore "male" članky s malym čislom jezykov, napriklad "Otava Jo", kde jesm to priključil bez problemov, ale za vse "velike" vikidane, kako, napriklad, "Solnce" ili "Napoleon Bonapart" stranica vikidanyh jest blokovana na izměny i zato ne jest možno dodati isv-vikipediju v Sitelinks. Jest-li tuto dozvoljeno našim administratoram? Ne jest li cěly spis 1000 "obvěznyh" člankov tako hranjeny? Kako bude postupovanje za avtorov novyh člankov iz tutogo spisa? :2. [[Koristnik:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] jest pisal: <blockquote>Wikidata support is not yet enabled, but that too will come within a couple of days; when it does, I will run [[User:JhsBot|my bot]] to migrate interwiki links from using the [[:Template:INTERWIKI|INTERWIKI]] template to instead using Wikidata natively.</blockquote> To ješče ne bylo sdělano, že tak? Jest li trěba panu Adminu pripomniti? :Hvalim voprěd. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:07, 17 julij 2026 (CEST) ::K nomeru 1: Něktore prědmety vo Vikidanyh sut tako zvano polzamknute, čto znači, že prověrjeni koristniki mogut praviti tuty prědmety. Kak ne jeste prověrjeny koristnik, vy ne možete praviti polzamknute prědmety. ::K nomeru 2: Ja ne imaju kakekoli informacije o aktivitetah tutogo koristnika, nu kak to ne jest ješče aktivno, ono to bude pravdopodobno aktivno uže rano. Kak vy hočete, možete mu napisati na jego koristničsku besědu, pravdopodobno na anglijskom, kak tuten koristnik pravdopodobno ne bude uměti medžuslovjansky jezyk, začto on piše na anglijskom. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 09:57, 17 julij 2026 (CEST) :::Tuty koristnik jest Meta-admin vsego inkubatora vseh viki, docěla mogutna figura 😎 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:44, 17 julij 2026 (CEST) ::::Nu, on pravdopodobno imaje mnogo obvezkov, ktoryh on musi rabiti. Dajmo mu dostatok časa. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 10:53, 17 julij 2026 (CEST) :::@[[Koristnik:Polda18|Polda18]] imaje pravdu. Vikidane uže sut vključene za medžuslovjansky, ale někoje prědmety o popularnyh ili kontroversijnyh temah mogut byti zaščičene. Ja prěd hviljeju jesm sdělal link na [[Solnce]] i to šlo bez problemov. A čto se tyče gosp. Søby, on napisal, že vključi někaky avtomatičny skript za avtomatično prěneseneje danyh iz šablona INTERWIKI na Vikidane, ale on togo ješče ne sdělal. Ale ja imaju izkušenje, že on dolgo ne odgovarjaje na pytanja i kontakt s njim je trudny. Uviděl jesm, že od konca junija jegova aktivnost byla rědka. Takto teoretično my možemo vse dělati ručno (togda trěba najprvo prějdti na stranicu na někojem drugom jezyku, i odtuda prějdti do Vikidanyh), ale ja myslju, že to jest bezsmyslno raztračenje časa, ibo raněje ili pozdněje to imaje byti sdělano tym skriptom. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 10:54, 17 julij 2026 (CEST) ::::Hvala Jane, Solnce je priključeno. Myslim, instrukcija avtoram bude: ::::# Na avtomatično priključenje staryh člankov budemo čekati, ono někogda bude, ne trěba priključati jih ručno ::::# Prodolžajemo koristati šablon INTERWIKI ::::# Nove članky jest možno prisjedinjati ručno. Ako li prědmet jest hranjeny, trěba prositi to sdělati naših adminov ::::[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 11:04, 17 julij 2026 (CEST) :::::Točno tako! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 11:23, 17 julij 2026 (CEST) ::::Ja to mogu sdělati. Uže jesm sdělal několiko ([[Special:Contributions/Vipz]]), nu idealno by bylo usposobiti ili vlastnogo bota ([[:sh:Korisnik:Vipz-bot]]) na tutom projektu, ili dostati pseudo-bot horugvu. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 17:27, 17 julij 2026 (CEST) :::::Na koristanje botov v vikidanyh trěba iměti dozvoljenje adminov, inače možeš dostati važny ban [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 18:42, 17 julij 2026 (CEST) ::::::Mně to jest poznano, tomu ne jesm sdělal prěmnogo izměn. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 04:53, 18 julij 2026 (CEST) ::::::Skoro budu poprositi bot dozvoljenja. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 05:00, 18 julij 2026 (CEST) :::::::👍 tuto rabotaje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:09, 22 julij 2026 (CEST) ::To JHS spustil svojego bota, kako oběčal, hvala jemu [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:31, 22 julij 2026 (CEST) == Translations == Hi! Zdravo! Lately I have been translating special pages and namespaces. I noticed that an Interslavic Wikipedia was created (since I am from Ukraine myself) and I was very happy. So, I want to offer localization for this Wiki, all I need is a list of the necessary special pages and namespaces with their translation. If translation is still needed, then tag me under the list. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 17:31, 28 junij 2026 (CEST) :Hi, sorry this is already done I believe. Thank you anyway 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:36, 28 junij 2026 (CEST) ::This about links. For example: Special:AllPages — Specialna:Vse stranice. And also translating for other non translated special pages (BlockedExternalDomains for example) [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 17:42, 28 junij 2026 (CEST) :::Na tom uže někdo tuž rabotaje, ale možlivo Jan tebe odepíše [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:43, 28 junij 2026 (CEST) :Maybe the "Special" namespace still needs translation, and the individual links to the special pages. The view name of the pages are already translated, or should be at least. But links and the namespace itself are still in English. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 18:38, 28 junij 2026 (CEST) == Kako jest slovo "pěskovišče" kategorizovano? == Ja jesm pytam, či jest slovo "pěskovišče" roda mužskoho ili srědnogo? Ja jesm ne našel tuto slovo v [https://interslavic-dictionary.com/ medžuslovjanskom slovniku], ktory ja upotrěbjaju na odgovory i ine pravky. V češskom jezyku tuto slovo jest roda srědnogo, tak samo ja mnju, že tako samo tuto slovo jest roda srědnogo tako v medžuslovjanskom. Ale ja znaju, že to ne jest vsegda pravda. Napriměr, slovo "šablon" jest roda mužskogo v medžuslovjanskom jezyku, ale to samo jest roda ženskogo v češskom jezyku. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 18:51, 28 junij 2026 (CEST) :Vse imenniky na '''-o''' (poslě tvroj suglasky) i '''-e''' (poslě mekkoj suglasky) sut srědnjego roda. Slova na '''-išče''' v občem označajut město. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 20:12, 28 junij 2026 (CEST) ::Tako jest slovo "město" roda srědnjego, da? Togda pěskovišče musi byti roda srědnjego kako město, da? Hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 20:38, 28 junij 2026 (CEST) :ono jest [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 20:56, 28 junij 2026 (CEST) ::Ja jesm zabyl, odprašaju se. Tako hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:14, 28 junij 2026 (CEST) == Patrulovanje == Zdravo! Jest taka ideja stvoriti tut grupy patrulnogo i avtopatrulnogo dlja prověrky statij i vkladu. Ja ne byl učastnikom tejto obščnosti raněje, ale vse že predlagaju to. <s>Takože predlagaju obgovoriti možnost patrulovanja črez FlaggedRevs, ono je mnogo sovremenějše i bole udobno. V slučaju jesli obščnost vybere standardno patrulovanje, to my prosto stvorimo dvě grupy koristnikov. A jesli FlaggedRevs, to staro patrulovanje my vyključimo. Takože, jesli my vyberemo FlaggedRevs, to predlagaju obgovoriti urovni patrulovanja, no lično ja predlagaju 1 urovenj. To jest: patrulovano ili ne. </s>[[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 12:48, 3 julij 2026 (CEST) :Komban-wa gozaimasu, Wadimu-san, htěl byh poblagodariti za izmeščenje požedanja na sub-adminske prava za koristateljev Vipz i Marcoorio, hvala lěpa 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:09, 3 julij 2026 (CEST) ::Ne treba děkovati, to ne je velika rabota. Ja sejčas vracam se do aktivnosti v ukrajinskoj Vikipediji, takže myslju že teper budu i tu rabotati malo. Najprvo zajmu se šablonami i potrěbnymi statjami, no i možlivo projekty někotoryh pravil sozdam. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 19:35, 3 julij 2026 (CEST) :::Šablony, glavno nove Kartky, ja poddrživaju, myslim, dostatočno dobro. Mnoho uspěhov na UA-viki [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 20:41, 3 julij 2026 (CEST) ::::Hvala! Tak co si myslite o patrolovanju? [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 20:45, 3 julij 2026 (CEST) :::::Zdravo, Vadyme! Ako ja mogu zapytati, kako to rabotaje točno? Znači li to, že izměny v članku budut vidime toliko togda, kogda jedin iz patrolerov je odobril? Ili prosto, že vsaka pravka avtomatično bude iměti značku kako "možny vandalizm", "izpraždnjenje stranice" i t.d.? A kromě togo, jest li vvedenje FlaggedRevs možno? Ja čitaju [https://meta.wikimedia.org/wiki/Flagged_Revisions#Notice_of_moratorium tu], že jest moratorium v tom smyslu, že od 2014 g. ta možnost jest izključena za nove viki. Srdečno, {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 22:35, 3 julij 2026 (CEST) ::::::Ne, vsi statji budut vidimi navet jesli oni ne patrulovani, liš v njih bude povědomjenje o tom, že oni ne patrulovani. Ale jesli administrator ustanovi stabilizaciju, togda bude pokazovati se poslednja patrulovana versija. Otnosno ustanovjenja razširenja, ja nažal ne zamětil moratorij, my konečno možemo probovati, ibo vse že upomjanuto tam zadanje na Fabrikatori bylo rěšeno. Nu raz sut takie problemy, togda ostavljaju liš predloženje s grupoju patruljnyh i avtopatruljnyh. A otnosno FlaggedRevs ja probuju snjati to ograničenje i togda snova sdělaju predloženje. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 08:04, 4 julij 2026 (CEST) :::::::já jesm protiv, dopoka iměli jesmo málo vandalizma, i ne hčemo odvračati novyh avtorov, kojih s registracijeju isv víki jest přišlo mnogo. Hvalim za propoziciju [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 08:30, 4 julij 2026 (CEST) :::::::Ty jesi dodal tehničny šablon [[Šablon:Prěvedena_stranica]] , musel jesm korigovati v njem jezyk. Možeš objasniti, na čto on jest? Jestli ne bude jasno, poprosím Jana oddaliti [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 08:54, 4 julij 2026 (CEST) ::::::::On jest potrěbny dlja označanja prěvedenyh statij, ktore byly prěvedene ne črěz instrument prěvoda, ale ručno. To jest potrěbno dlja sahranjenja licencije, soglasno ktorej rabotajut vsi sajty Vikimedija. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 08:57, 4 julij 2026 (CEST) :::::::::my imajemo šablon <nowiki>{{Prěvod | jezyk | Nazva članka} </nowiki>, ktory avtor dodavaje na dno članka, ako jego prěkladaje ili koristaje čest prěklada od inogo jezyka [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:14, 4 julij 2026 (CEST) ::::::::::Izvinjajte, ja ne zamětil tutoj šablon, svoj jesm nominoval na udaljenje. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 09:21, 4 julij 2026 (CEST) :::::::To jest interesno. Na poljskoj Vikipediji jesm primětil, že taka nepatrolovana versija jest vidima prijavjenym koristnikam, ale anonimni (neprijavjeni) koristniki cěly čas videt poslědnju patrolovanu versiju članka. Ale ja myslju, že suglašu s Iljeju, že v malom projektu kako medžuslovjansky tako rěšenje ne jest absolutno potrěbno. V velikom projektu, vsakodenno s tysečami pravok, ono imaje smysl, ale ne očekyvaju mnogo vandalizma ili spama v tutom projektu. Večšim problemom budut pravky od koristnikov, ktori slabo znajut medžuslovjansky. Poněkogda napravjenje takogo članka zajmaje veče časa neželi pisanje do ponovno. Ale to ne jest kvestija patrolovanja... {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 10:09, 4 julij 2026 (CEST) == Prěključ "Lat./Кир." == Komunikovali jesmo nedavno s Jaroslavom, ktory poddrživaje medžuslovjansky slovnik, i on iměl opinije, že náš interfejs ne jest veliko družny k kiriličnym slovjanam, ktore mogut bystro ne najdti, že jest možlivost prěključati pismo na kirilicu, čto, možlivo, odstrašaje ljudij, ktore ničto ili malo znajut o medžuslovjanskom jezyku i mogli by byti zainteresovani vyše. My imajemo gadžet transliteracije, podpisany latiniceju kako "medžuslovjansky", Jaroslav proponuje vratiti nadpis "Lat./Кир." (kako to bylo na Medžuviki i rannjem Inkubatoru) ili "Latinica/Кирилица" kako nazvanje gadžeta, imělo li by to smysl? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:13, 13 julij 2026 (CEST) :Ja točno ne razuměju. Tu jest tako samo kako na Medžuviki, ne li? Jest nadpis "Lat./Кир." v tomže samom městu. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:41, 13 julij 2026 (CEST) ::ja imaju nadpis v menju "medžuslovjansky", i kogda jej odvarjam, tam uže sut varianty Lat./Кир, Latinica i Кирилица [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 01:55, 14 julij 2026 (CEST) ::Jest raznica medžu temami. V Vector legacy (2010) nazva aktualno vključenogo varianta pokazyvaje se od razu v samom menju; v defaultovom Vector (2022) jest "medžuslovjansky". No na Vikipedijah koristajučih iz LanguageConvertera (napr. [[:sr:]]) vključeny variant tož pokazyvaje se v menju nezaležno od temy. Ne znaju či kogda-nebud rabotalo v inkubatore, ale linija [[Special:PermaLink/25957#L-210|210]] ne imaje efekta. Ne jestvuje element <code>p-variants-label</code> v Vector (2022). <span style="text-transform:lowercase;font-synthesis:none;display:inline-block">--[[User:MwGamera|Mw<span style="font-variant:petite-caps">G</span>amera]]</span> ([[User talk:MwGamera|besěda]]) 02:59, 14 julij 2026 (CEST) :Imaju ideju, že by kogda na Vikipediju prihodili ljudije iz kiriličnyh držav (Rosija, Ukrajina, Bělorusija, Bulgarija itd) to pismo avtomatično prěključalo se na kirilicu, a iz latiničnyh (Poljska, Čehija, Slovakija, Hrvatija itd) na latinicu. [[Special:Contributions/&#126;2026-39602-39|&#126;2026-39602-39]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-39602-39|besěda]]) 09:26, 13 julij 2026 (CEST) ::Ja često govoreči ne znaju, je li to možno. Opcija "Lat./Кир." je nevtralna, znači mogut byti članky na latinici i članky na kirilici. Avtomatično prěključenje značilo by, že trěba takože avtomatično vključiti latinicu za druge državy. Myslju, že lěpje bude dopisati něčto na glavnoj stranici. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:46, 13 julij 2026 (CEST) :::avtomatično uže imajemo latinicu, ale to ne jest zlo, glavno iměti něčto kirilično v interfejsu, da by "prilěpiti" kirilično oko [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 01:58, 14 julij 2026 (CEST) == Pěskovišče dlja modulov == Pozrav. Ja imaju tako pytanje, či jestvuje někako pěskovišče dlja modulov. Moja ideja byla taka, že ja byh iměl probnu viki goščenu na Miraheze, i ja jesm zapytal na [[miraheze:Talk:Content Policy#Can I create a test wiki for testing modules that I create for Wikipedia?|Meta viki Miraheze]], či bylo by možlivo privoliti iztvorjenje probnoj viki dlja razvivanja i testovanja modulov dlja češskyh Vikidrag (na anglijskom Wikivoyage) i medžuslovjanskoj Vikipedije. Nu, oni mi prěporučili, či ja byh mogol upotrěbiti někakogo pěskovišča dlja modulov na danyh viki. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 08:59, 16 julij 2026 (CEST) :Čestno govoreči ja mnogo malo znaju o modulah. Ale v principu možeš tu sdělati pěskovišče za moduly, ja ne vidžu v tom problem. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 09:38, 16 julij 2026 (CEST) ::Nu dobro, ja budut razmysliti, kako byh to izrabotal, uvidimo. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 09:42, 16 julij 2026 (CEST) :Pozdrav, @[[Koristnik:Polda18|Polda18]], kako mene poučil viki-programist, ktory pomagal s translit-skriptom, do svojego ličnogo prostora možno sdělati vsečto, ne jedino LUA-module, ale i Javascript-gadget, to bude rabotati jedino za tebe. Myslim, to dělae se tako: https://isv.wikipedia.org/wiki/Koristnik:Ilja_isv/Modul:Moj_modul ili https://isv.wikipedia.org/wiki/Koristnik:Ilja_isv/My_Gadget.js [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:01, 17 julij 2026 (CEST) ::Link pri testah ale musi byti polny, kako ''{{#invoke:Koristnik:Ilja_isv/Modul:Moj_modul|parametr1|...'' [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:11, 17 julij 2026 (CEST) :::Nu, ja to možu obtestovati. Ja jesm už započel [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Moduly|něčto stvarjati]], nu ja možu tutu sistemu nadrabiti. Hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 10:30, 17 julij 2026 (CEST) :::Nu, ja jesm to obtestoval, i ja vidimo, že ono to možlivo ne funkcionuje. Tuto jest hyba, ktoru mi zvanje modula piše: :::<code>Script error: No such module "[[Koristnik:Polda18/Modul:Pěskovišče 1]]".</code> :::Kak se možete pozrěti, stranica ne izobražaje izvorny kod modula kako izvorny kod v programističnogom jezyku Lua, ili kako prostu stranicu. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 14:21, 17 julij 2026 (CEST) ::::Izvini, moja grěška, musi byti: ::::https://isv.wikipedia.org/wiki/Modul:Koristnik:Polda18/Pěskovišče_1, i takože pri koristanju ::::{{#invoke:Koristnik:Polda18/Pěskovišče_1|параметр1|... (nadějem se, slovo Modul tut ne jest trěbno) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 14:28, 17 julij 2026 (CEST) :::::Nu, to dava smysl. Hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 14:38, 17 julij 2026 (CEST) ::::Stranica [[Koristnik:Polda18/Modul:Pěskovišče 1]] može byti odstranjena. Jediny link, ktory vede na tutu stranicu, jest Krčma. Na ščestje ja ne imaju věče takovyh stranic. Hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 18:46, 17 julij 2026 (CEST) Ja myslju, že to jest kvestija modela sodržanja. V koristiničskom prostoru ono izgledaje inako neželi v prostoru za moduly. Poprobuj něčto v rodu tutogo: [[:Modul:Pěskovišče]]. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:46, 17 julij 2026 (CEST) :Ja jesm početkujuči v programističnogom jezyku Lua, ale ja jesm už srazuměl zakladam tutogo jezyka i kako jest tuten jezyk upotrěbjeny v MediaViki softveru. Dalo to trud, ale ono se izplatilo. Ja jesm něčto iztvoril, [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Moduly/Pěskovišče 1|možlivo se pozrěti]]. Tuten modul by iměl byti vami tako rěčeny [[Modul:Pěskovišče]]. Ja hoču ješče iztvoriti dokumentaciju tutogo modula, ale ja ješče ne imaju iztočne stranice zapisok i dokumentacij dlja každogo pěskovišča. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:54, 17 julij 2026 (CEST) :Budemo musěti iztvoriti tako stranicu [[Vikipedija:Lua]], kako dokumentaciju dlja iztvorěnje i pravok modulov. Ja možu tutu stranicu prědložiti. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:48, 18 julij 2026 (CEST) :Ja imaju menše pytanje. Kako byste prěvodili češsko slovo ''[[wikt:cs:bábovka|{{-|bábovka}}]]'' ili ''{{-|bábovička}}''? To jest něčto, čo někto iztvarja na pěskovišču. Ja jesm upotrěbil slovo ''babkovička'', ibo ja mnju si, že to by bylo prigodno slovo. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:00, 18 julij 2026 (CEST) ::V Rosiji děti iz pěska dělajut kuliče ([[:ru:Кулич|куличи]]) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:19, 18 julij 2026 (CEST) :::Nu, ja možu tuto slovo upotrěbiti zaměsto ''babkovička''. 😁 Hvala. Čto tako iztvoriti někaku izhodnu stranicu zaměsto prazdnoj stranice tu: [[Vikipedija:Pěskovišče]]. Něčto, čto bude iměti někaky izhodny tekst opisyvajuči priměr vikikoda kako take ''kuliče''. Možno něčto takovogo, kako jest viděti tu: [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedie:P%C3%ADskovi%C5%A1t%C4%9B&oldid=26011420]. Čislo revizije (''{{-|oldid}}'') by mogol izpotrěbiti robot, ktory by raz za čas izčrknul pěskovišče nazad do tutoj izhodnoj stranice, kak by izměny v pěskovišču na dolžejšiju dobu ustali. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 22:20, 18 julij 2026 (CEST) :::Ja jesm izměnil slovo ''babkovička'' za ''kuliče''. Nu, knopka iz dokumentacije ne funkcionuje, i nebude funkcionovati, pokoliko ne bude pěskovišče modula zapravdu iztvorjeno. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 22:43, 18 julij 2026 (CEST) == Divno provodženje šablona == Pozdrav. Ja jesm hočel izrabotati šablon dlja tabličky, nu ja ne věm, či ja jesm glupy ili MediaViki jest. Moj šablon se provodi kako jest viděno tu: [https://isv.wikipedia.org/w/index.php?title=Koristnik:Polda18/P%C4%9Bskovi%C5%A1%C4%8De/%C5%A0ablony/P%C4%9Bskovi%C5%A1%C4%8De_1&oldid=28989] Ja jesm upotrěbil někaku akcentuaciju viki koda, kako samo ja byh mogl izjaviti někaku hybu. Nu, ja jesm nikaku ne viděl. Može někto, prosimo, izjasniti, čto se to děje? Kako by iměl tuten šablon izgledati, jest viděno [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Moduly/Zaglavje|tu]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 13:28, 17 julij 2026 (CEST) :Ja ješče dodam: šablon se provodi inako v podgledu i inako kako zapisana stranica. Ono to ne jest jedino tu na medžuslovjanskoj Vikipediji, ja jesm testoval jednako provodženje tako na češskoj Vikipediji (ače bez zapisanja). Ono to izpadaje na hybu vo MediaViki softveru ili hybu vo viki kodu šablona. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 13:53, 17 julij 2026 (CEST) :Ja už věm, čto toto jest. Toto jest zaisto hyba MediaViki softveru. Nu, ja jesm popravil tutu hybu, i tak, toto jest prosto začasno rěšenje. Tuten šablon by imal upotrěbiti {{-|TemplateStyles}}, ale to ne funkcijuje v imennom prostoru koristnikov. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:35, 18 julij 2026 (CEST) :Ja jesm iztvoril bug report na [[phab:T432536|fabrikatoru]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 01:43, 19 julij 2026 (CEST) == Kako ja možu priměti šablon izobraziti imenny prostor šablona dlja cěljnogo jezyka? == Pozdrav. Ja jesm iztvoril šablon {{š|Prěvod šablona}} dlja prěvodov šablonov iz inojezyčnyh Vikipedij. Nu, ja imaju menše pytanje. Kako ja možu priměti šablon izobraziti imenny prostor šablona dlja cěljnogo jezyka? Napriměr imenny prostor šablona dlja anglijskoj Vikipedije jest ''{{-|Template}}'', dlja češskoj Vikipedije to jest ''{{-|Šablona}}'' itd. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 13:25, 22 julij 2026 (CEST) :Pokoliko ja znaju, anglijska nazva ''{{-|Template:}}'' rabotaje na vsih viki. Očevidno takože je možno prosto dodati městu nazvu imennogo prostora, ale togda toj novy šablon je bezsmyslny, ibo togda možno je takože koristati [[:Šablon:Prěvod]]. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 13:37, 22 julij 2026 (CEST) ::Da, anglijska nazva napravdu rabotaje. Ale ono to izgledaje někako divno, poka to ne jest anglijsky šablon. Nu, ja možu odstraniti ''{{-|Template:}}'' iz izobraženogo nazva. Čto se tyče šablona {{š|Prěvod šablona}}, ja možu do šablona {{š|Prěvod}} dodati novy argument ili avtomatično razpoznanje imennogo prostora, ili oboje (argument kako prěpisanje avtomatičnogo razpoznanja). Šablon {{š|Prěvod šablona}} by mogol byti prěsměrjenje do šablona {{š|Prěvod}}, ili vy možete go odstraniti, kako bude {{š|Prěvod šablona}} vesde zaměnjeny za {{š|Prěvod}}. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 14:47, 22 julij 2026 (CEST) ::Možna v Šablonu:Prěvod avtomatično izměniti slovo ''članok'' na ''šablon'' kogda vključeny v prostor šablonov: <nowiki>{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:Template}}|šablon|članok}}</nowiki> <span style="text-transform:lowercase;font-synthesis:none;display:inline-block">--[[User:MwGamera|Mw<span style="font-variant:petite-caps">G</span>amera]]</span> ([[User talk:MwGamera|besěda]]) 14:50, 22 julij 2026 (CEST) :::Tak, to ja iměl na myslji. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:14, 22 julij 2026 (CEST) :::Možno ješče ''modul''. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:15, 22 julij 2026 (CEST) ::Ja jesm izměnil šablon {{š|Prěvod}}, nyně ona podpira imenne prostory ''Šablon'' i ''Modul'' pored glavnogo imennogo prostora. Šablon {{š|Prěvod šablona}} može byti odstranjeny vključno jego dokumentacije. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:42, 22 julij 2026 (CEST) == Šablon dokumentacije modulov == Ja jesm napisal na [[mw:Project:Support desk#How can you make module pages to use a template for documentation transclusion?|podpor softveru MedijaViki]], kako my možemo upotrěbiti šablon {{š|Dokumentacija}} dlja modulov. Ja už imaju funkcionalnu verziju, ktora poddrživa kakykoli imenny prostor, na [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 2|mojom pěskovišču]]. Verzija jest gotova dlja vstavky do prvobytnogo města. Nu, my musimo někako izdělati upotrěbjenje šablona v vklučenju dokumentacije modula, kako to jest v Vikipediji na [[:en:Module:Wikidata|anglijskom]] i [[:cs:Modul:Wikidata|češskom]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 22:11, 22 julij 2026 (CEST) :Ja imaju menšu prosbu dlja adminov interfejsa. Ja jesm zapytal umětnu inteligenciju dlja šablona dokumentacije modulov, nu tu jest čto je trěba izrabotati: :* Stranica {{-|[[MediaWiki:Scribunto-doc-page-name]]}} može ostati kako jest, ili my možemo <code>{{-|/doc}}</code> izměniti za <code>{{-|/Dokumentacija}}</code>. Nu, večinstvo modulov ne imaje žadnu dokumentaciju, takože prěimenovanje dokumentačnyh podstranic by ne imělo byti trudno. Nu, ja tuto neham na vas. :* Stranica {{-|[[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]]}} musi byti izměněna, kako jest vvedeno na jej besědě: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Dokumentacija|$1}}</syntaxhighlight> :* Stranica {{-|[[MediaWiki:Scribunto-doc-page-does-not-exist]]}} se izobražaje, kako dokumentačna podstranica ne jestvuje. Ja byh izdělal prědběžno prosty prěvod, kako jest vvedeno na jej besědě. Kak bude izrabotany tzv. ''{{-|preload}}'' (izhodny tekst ili konstrukcija) dokumentačnoj podstranice, link može byti izměněny tako, aby tuten ''{{-|preload}}'' upotrěbil. :* I nakonec, stranica {{-|[[MediaWiki:Scribunto-doc-page-header]]}} jest vklučana do glavice dokumentačnoj podstranice modulov. Ja možu izrabotati tabličku, ktora bude izobražati informaciju o dokumentačnoj podstranici. Ja jesm izrabotal šablon {{š|Tablička}} dlja formata, ktory se tu uže upotrěbjaje. Ja možu do jego dokumentacije dodati link na {{-|Commons}} kategoriju, ktora vvodi ikony, ktore jest možno upotrěbiti. :— [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 14:50, 23 julij 2026 (CEST) ::Stranicu {{-|[[MediaWiki:Scribunto-doc-page-header]]}} bude nutno izprazdniti kak bude izrabotany ''{{-|preload}}'' dokumentacije. Ja jesm už izrabotal šablon {{š|Dokumentačna podstranica}}. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:15, 23 julij 2026 (CEST) :::{{-|[[Šablon:Dokumentacija/preload]]}} jest izrabotany. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:51, 23 julij 2026 (CEST) :Prěvod iz {{-|TranslateWiki}} jest dodany, kako jest vidimo. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 02:38, 5 avgust 2026 (CEST) :Ja se pytam ponovno. Je možlivo izrabiti izměny kako jest napisano povyše? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 22:40, 8 septembr 2026 (CEST) == Daljše projekty Vikimedije == Medžuslovjanska Vikipedija jest iztvorjena. Nu, tu jest pytanje. Vikipedija ne jest jediny projekt od Vikimedije. Tu sut tako Vikicitaty, Vikislovnik, Vikidragy, Vikiversitet, Vikiknigy itd. Imajemo někaku ideju čto iztvoriti dalje? Možno Vikislovnik? My možemo opet upotrěbiti Inkubator. Vikislovnik by imal byti cělkom bezusilny. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 19:49, 23 julij 2026 (CEST) :Nu, to, že Medžuslovjanska Vikipedija je iztvorjena ješče ne znači, že ona je gotova. Po mojemu mněnju rabota toliko načinaje se. Tutčas imajemo 1465 člankov. Ako mně pytaješ, imaju li ideju čto iztvoriti dalje, togda ja byh odgovoril, že trěba iztvoriti mnogo novyh člankov dlja enciklopedije! Nakonec imajemo vse, čto je nam potrěbno, takto možemo uže načeti rabotati seriozno, ne li? :A čto se tyče sestrinskyh projektov, jesm uže napisal něčto o tom v marcu ili aprilju ([[Vikipedija:Krčma#Wiktionary|tu]]). Kratko govoreči, ja ne vidžu smysl. Očevidno možno je započeti někaky novy projekt v inkubatoru, ale ako ne bude v njim dostatočno aktivnosti v tečenju dostatočno dolgogo perioda, on pravdopodobno ostane v inkubatoru navsegda. Sam jesi uviděl, že daže stvorjenje medžuslovjanskoj Vikipedije zajelo nam skoro dva lěta postojannoj aktivnosti, ačekoli vsegda byli 5–15 aktivni učestniki na měsec. :Tym ne menje, uže je projekt za medžuslovjansky Vikislovnik v inkubatoru: [[:incubator:Wt/isv]], ktory byl započety koristnikom @[[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]]. Problem byl v tom, že on izbral trohu nesručny podhod, importujuči vse slova iz slovnika avtomatično na html-stranice, čto dovedlo do krajno nepraktičnyh stranic, a takože do mnogyh pogrěšek. Ale možno by bylo poprobovati ponovno. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 20:31, 23 julij 2026 (CEST) ::Da, ja razuměm. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:06, 23 julij 2026 (CEST) ::tutčasno Jaroslav i Michal o tom dumajut, my govorimo v Telegramu [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 00:25, 24 julij 2026 (CEST) ::Tam ješče jest kvestija avtorskyh prav na MS slovník, Wikimedia hče jih podtvrdženje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 00:41, 24 julij 2026 (CEST) == Prěvod razširjenja Skribunto == Pozdrav. Na [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-scribunto&language=isv-latn&filter=&action=translate {{-|TranslateWiki}}] ja jesm počel prěvoditi razširjenje Skribunto, ktoro upotrěbi skriptovny jezyk Lua i dodava imenny prostor Modul. Nu, ja jesm strětl menše dilema. Kaku figuru slova dlja kakogo prěvoda upotrěbiti? Ono ide o češsko slovo ''{{-|chyba}}'', ktoro jest možno prěvoditi dvoma sposobami: ''grěška'' ili ''hyba''. Ja jesm zapytal umětnu inteligenciju, i ona mi napisala, že ''grěška'' jest figura dlja občego upotrěbjenja (veče kako blud), i ''hyba'' jest figura dlja tehničnogo izraza (veče kako neuspěh, kako ''kritična hyba sistemy''). Takože ''grěška'' jest ''ja jesm izrobil grěšku'' tako jest někaky blud, i ''hyba'' jest, ''ona se izjavila kritična hyba sistemy'', samo kako tuta sistema izrobila hybu, nikto za tutu hybu ne može, to jest hyba softvera. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:02, 26 julij 2026 (CEST) :Ja jesm dokonal prěvod Skribunta, možno prěgleděti dlja grěšek. Čtokoli znači ''{{-|Script error}}'', ja jesm prěvodil kako ''grěška skripta'', i čtokoli znači ''{{-|Lua error}}'', ja jesm prěvodil kako ''hyba Lua''. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:57, 26 julij 2026 (CEST) ::Možno ''grěška v skriptu'' ili ''grěška skripta''? Čto jest lěpše? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 01:06, 27 julij 2026 (CEST) == Sklanjanje == Na modroj knopkě piše „Zapisati pravky”. Začto „pravky”, jestli jest jedna? Povinno jest byti „Zapisati pravku”. Takože v historiji pravok člankov piše „26 julij 2026”. Koristiti latinske nazvy měsecev ne jest problem, ale muset byti v roditeljniku (26 julija 2026). Kto-nebud može to izpraviti? --[[Koristnik:Vogand|Vogand]] ([[Besěda s koristnikom:Vogand|besěda]]) 17:06, 26 julij 2026 (CEST) :Nu, to je dělo prěvodženja. Ako na anglijskom pišut "save edits", na medžuslovjanskom povinno je byti "zapisati pravky". V mnogyh slučajah jest množnost pluralizacije, ale ne vsegda. A čto se tyče roditeljnika, uže jesm o tom napisal na stanici: [[Besěda s koristnikom:Jon Harald Søby]]. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 18:23, 26 julij 2026 (CEST) ::Da, viděl som anglijsku Vikipediju. Ale tam jest „publish changes”. Besědu som pročital. ::Čto budemo dělati v tom vrěmenu? --[[Koristnik:Vogand|Vogand]] ([[Besěda s koristnikom:Vogand|besěda]]) 19:40, 26 julij 2026 (CEST) :Pravky sut pravky v tekstu. Ače ja pravim članok jednokratno, kak ja izdělam veče kako jedin pravok razom (veče poprav ili aktualizacij), tuten tekst dava smysl. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:03, 26 julij 2026 (CEST) == Kvalita novyh člankov == Htěl byh prizvati koristnika(-cu) @[[Koristnik:Lpoj50|Lpoj50]] da by izměnil(-a) sposob vnosa novyh člankov, koristnik(-ca) jest velmi produktiven(-na) v prěvodženju novyh člankov iz anglijskoj viki [[Special:Contributions/Lpoj50]], ale potom někto ako Jan ili ja musi kompletno prěpisyvati članok i izpravjati ne jedino MS grěšky, ale i tehnične, svezane s koristanjem šablonov, čto jest generalno mnogo raboty. Hvalim voprěd za spolurabotu 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 15:54, 11 avgust 2026 (CEST) :Jesm uže něčto napisal na jegovoj besědnoj stranici. V principu ja ne imaju veliky problem s prěvodami sdělanymi s pomočju umětnoj inteligencije, ale v takyh kolikostah i s takymi razměrami to je prosto nemožno. Mimohodom, interesno je, že někoje UI-prěvody sodrživajut cělkom pristojny medžuslovjansky, a druge daže ne pripominajut medžuslovjansky. Odkud je taka razlika? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:34, 11 avgust 2026 (CEST) ::Možlivo, něktore jesm uže izpravil 😊 Velika hvala [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:48, 11 avgust 2026 (CEST) :::Ja myslju, že jest neobhodimo zabraniti v tutom momentu upotrěbjenje umětnoj inteligencije, a ljudij, ktori sut priměčeni pri upotrěbjenju umětnoj inteligencije, trěba jest ograničati. [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 23:03, 12 avgust 2026 (CEST) ::::Imaju ideju sdělati šablon, ktory by označal članky, prědpokladano strvorjene AI-prěvodom, i kde trěba by byl tajmer na izlěpšenje članka ili jego odstranjanje, bylo by to pomočno? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:24, 14 avgust 2026 (CEST) :::::Myslim že da [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 11:28, 14 avgust 2026 (CEST) == Dokumentačne podstranice == Pozdrav. Ja jesm izrabotal šablon {{š|Dokumentačna podstranica}}, možlivo jest robotično praviti vsě dokumentačne podstranice dlja dodanja vslědjnogo teksta na početok každoj stranice? <syntaxhighlight lang="wikitext"><noinclude>{{Dokumentačna podstranica}}</noinclude></syntaxhighlight> Čto tuten šablon robi jest to, že on izobražaje na dokumentačnoj podstranici tabličku s informacijeju, že to jest dokumentačna podstranica, i on dokumentačnu podstranicu kategorizuje kako dokumentaciju šablona ili modula. Robotična pravka jest cělkom prosta. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 20:42, 13 avgust 2026 (CEST) :Taka mala primětka. Ja jesm dodal tako tehničny parametr <code>nocat</code>, ktory jest upotrěbjeny v dokumentačnoj podstranici tutogo šablona iz praktičnyh dovodov. Tuten parametr zamira kategorizaciju stranice, do ktoroj jest šablon vklučeny. To jest prigodno dlja vizualnogo priměra šablona, kako jest vidno na dokumentaciji šablona. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 20:53, 13 avgust 2026 (CEST) :Tako samo, robot by mogol prěnesti kategorije šablonov ili modulov do dokumentačnyh podstranic. Konec dokumentačnyh podstranic može obsegati vslědny vikikod: :<syntaxhighlight lang="wikitext"><includeonly>[[Kategorija:Šablony:...]]</includeonly></syntaxhighlight> :Obseg dokumentačnoj podstranice jest vklučeny do stranice šablona s šablonom {{š|Dokumentacija}} v tagu <code><nowiki><noinclude /></nowiki></code>. Kategorizacije šablona ne sut vklučane do stranic, ktore upotrěbjajut dany šablon, tako samo ne jest dokumentacija šablona vklučena do danyh stranic. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:19, 13 avgust 2026 (CEST) :Izvinjaju se. Ja jesm ne věděl, že uže jest šablon {{š|Stranica dokumentacije}}, tako jest šablon {{š|Poslanje}}. Ja uže započel rabiti izměny dlja upotrěby tutyh šablonov. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 00:29, 14 avgust 2026 (CEST) ::Šablon {{š|Dokumentačna podstranica}} jest prenapravjeny do šablona {{š|Stranica dokumentacije}} i šablon {{š|Tablička}} jest prenapravjeny do šablona {{š|Poslanje}}. ::# Šablon {{š|Dokumentačna podstranica}} jest upotrěbjeny v někakyh dokumentačnyh podstranicah, my možemo robotično izměniti upotrěbjenje premo na šablon {{š|Stranica dokumentacije}}, kak bude gotovo, my možemo prenapravjenje odstraniti. ::# Šablon {{š|Tablička}} by neimal byti upotrěbjeny izključajuči linkov, tuten šablon my možemo odstraniti tutčas. ::Ponovno, izvinjaju se. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 02:59, 14 avgust 2026 (CEST) == Filtr protiv spama blokuje link do youtu.be == Ne znam byl li to umysl, ale kratke linky sut stabilne i dobro rabotajut. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|besěda]]) 21:55, 13 avgust 2026 (CEST) :Či ja dobro pametam, <code>youtu.be/xyz</code> jest prosto prenapravjenje na <code>youtube.com/watch?v=xyz</code>. Ja ne věm, či linky prenapravjenja sut nedozvoljene. Na vsaky slučaj, link je možno prosto prepisati na polny tvar. Ten by uže imal byti funkcionalny. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 00:33, 14 avgust 2026 (CEST) :Pozdrav, @[[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]], da, koristaj link vida <code><nowiki>youtube.com/watch?v=xyz</nowiki></code>, a ne <code>youtu.be/xyz</code>, tuty tip ne blokuje. Takože, koristaj šablony <code><nowiki>{{Cite AV media|}}</nowiki></code> za citovanje videa i <code>Youtube</code> za konvertaciju youtube-linkov, dokumentaciju k njim ješče musim dodělati [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 08:17, 14 avgust 2026 (CEST) == Novy šablon <code><nowiki>{{V rabotě}}</nowiki></code> == Dodal novy šablon, ktory stvarjaje soobčenje, že stranica jest v fazi aktivnogo redaktovanja, koristaje se prosto dodavanjem koda <code><nowiki>{{V rabotě}}</nowiki></code> na začetok stranicy <onlyinclude>{{Mbox | type = notice | image = [[File:Ambox clock.svg|48px|alt=|link=]] | css = margin: 1px | text = '''Tuty {{{page|članok Vikipedije}}} jest [[:en:Help:Wikipedia: The Missing Manual/Editing, creating, and maintaining articles/Creating a new article|tutčasno v aktivnom iztvorjenju]] črěz spolurabotu i poslědovateljno redaktovanje.''' {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|0|Jestli vy imajete sumněnja odnosno [[WP:GNG|značnosti]], [[:en:WP:MOS|stilja]], ili drugyh problemov, prosim komentujte na [[WP:TPG|{{{tp|besědnoj stranici}}}]] tutogo {{{article|članka}}} ili jego {{{creator|iztvoritelja}}}.|}}Da by izběgti [[:en:Help:Edit conflict|konfliktov redaktovanja]] i [[:en:WP:{{{agf|Assume good faith}}}|inogo razmešivanja]], {{{creator|iztvoritelj}}} [[:en:Wikipedia:Please do not bite the newcomers|prosi]], da by podčas {{{eta|kratkoj doby}}} tuta {{{page|stranica}}} bez nutnosti ne izměnjala se, i takože ne byla [[WP:{{{xfd|Articles for deletion}}}|naznačena na odstranjenje]] podčas tutoj rannjej fazy iztvarjanja.{{Pb}}{{smalldiv|{{#if:{{{time|}}}|Tuto poslanje bylo dodano {{{time|}}}.|}} {{last edited by}} Prosim odstranite tuto poslanje, ako li {{{page|stranica}}} [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} ne byla izměnjena] podčas {{{duration|několika časin}}}.}}}} {{#ifeq:{{{category}}}|no||{{#switch:{{NAMESPACE}} | User | User talk = <!-- no category --> }}}}</onlyinclude> [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 08:44, 14 avgust 2026 (CEST) :Link: {{š|V rabotě}} :Možno jest lěpše upotrěbiti šablon {{š|Poslanje}}, ktory jest napojeny do Vikidanyh, či? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 19:09, 14 avgust 2026 (CEST) ::Tuto on i jest [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:10, 14 avgust 2026 (CEST) :::Šablon {{š|V rabotě}} upotrěbjaje šablon {{š|Mbox}}, ktory ne jest aktualny šablon {{š|Poslanje}}. Ja možu izrabotati prěnapravjenje i popraviti viki kod upotrěby. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 19:15, 14 avgust 2026 (CEST) ::::Ja jesm izpravil novy format tutogo šablona: [[Special:Permalink/46613]] — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 08:29, 26 avgust 2026 (CEST) ::::Novy format jest viděti tu: ::::{{Poslanje | type = progressive | file = OOjs UI icon clock apex.svg | title = Članok v aktivnoj rabotě | description = '''Tuty članok Vikipedije jest [[:en:Help:Wikipedia: The Missing Manual/Editing, creating, and maintaining articles/Creating a new article|tutčasno v aktivnom iztvorjenju]] črěz spolurabotu i poslědovateljno redaktovanje.''' {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|0|Jestli vy imajete sumněnja odnosno [[WP:GNG|značnosti]], [[:en:WP:MOS|stilja]], ili drugyh problemov, prosim komentujte na [[WP:TPG|besědnoj stranici]] tutogo članka ili jego iztvoritelja.|}}Da by izběgti [[:en:Help:Edit conflict|konfliktov redaktovanja]] i [[:en:WP:Assume good faith|inogo razmešivanja]], iztvoritelj [[:en:Wikipedia:Please do not bite the newcomers|prosi]], da by podčas kratkoj doby tuta stranica bez nutnosti ne izměnjala se, i takože ne byla [[WP:Articles for deletion|naznačena na odstranjenje]] podčas tutoj rannjej fazy iztvarjanja.{{Pb}} | comment = {{#if:|Tuto poslanje bylo dodano .|}} {{last edited by}} Prosim odstranite tuto poslanje, ako li stranica [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} ne byla izměnjena] podčas několika časin.}} {{#ifeq:no|no||{{#switch:{{NAMESPACE}} | {{ns:User}} | {{ns:User talk}} = <!-- no category --> | [[Kategorija:Stranica v fazě aktivnoj raboty]]}}}} ::::— [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 12:57, 26 avgust 2026 (CEST) ::::Da, dobra rabota, sdělajemo alternativny šablon, da by ostal i stary? Napriměr, <code><nowiki>{{V aktivnoj rabotě}}</nowiki></code> ili <code><nowiki>{{Stranica v rabotě}}</nowiki></code>? Rezultat bude jednaky, vključno skrytyh kategorij. <br/>[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 14:11, 26 avgust 2026 (CEST) :::::Da, to jest možno. Možno ja byh izbral {{š|Stranica v rabotě}}. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 14:25, 26 avgust 2026 (CEST) ::jestli hčeš, sdělaj šablon "Kvalita prěklada": Tuty članok imaje priznaky koristanja Umětnoj Inteligencije zaradi prěklada na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov. Nažalj, kvalita tutogo prěklada ne odpovědaje standardam Medžuslovjanskoj Vikipedije i ako li iztvoritelj ili iny koristnik ne sdělaje izpravjenij do <data, čas>, tuty članok bude označeny za odstranjenje. Hvala za spolurabotu. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:20, 14 avgust 2026 (CEST) :::Da, to jest dobro poslanje. Ja uže imam polno pěskovišče, nu ja imam jedin šablon skoro gotovy, [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 3|pěskovišče 3]] obsegaje šablon bočnogo panela, ja možu upotrěbiti tuto pěskovišče, kak bude šablon absolutno gotovy. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 06:26, 15 avgust 2026 (CEST) ::::Super, možeš ješče někaky obdrazok dodati, napriměr 😊: ::::[[Fajl:Angry_Wikipe-tan.svg|thumb|Wikipe-tan says: "Beware!".]] ::::[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 06:49, 15 avgust 2026 (CEST) :::::Ja jesm upotrěbil standardny šablon {{š|Poslanje}}, možlivo viděti tu: [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 3]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:21, 15 avgust 2026 (CEST) ::::::Hvala i čestitaju s prvym oficiálnym stvorjenym šablonom, budu jego malo izměniti i publikovati 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:46, 15 avgust 2026 (CEST) :::::::Dobry šablon. Ale znajete, ja principu ne jesm protiv prěvodženju s pomočju umětnoj inteligencije. Jesm na priklad primětil, že teksty, ktore Lp01 dodal 10 avgusta, uže byli mnogo lěpše od tyh, ktore dodal 8 avgusta. Ne znaju i ne razuměju, kako to rabotaje, može koristal drugy program. A v občem nemaje velikoj razliky medžu slabym medžuslovjanskym pisanym UI i slabym medžuslovjanskym pisanym člověkom, ktory slabo znaje jezyk. Trěba trohu trpelivosti s ljudami, ktori načeli učiti se. Nu, i uže imajemo [[:Šablon:Pravopis]]. Čestno govoreči, je gorše, kogda cěly članok je napisany UI, daže ako medžuslovjansky je lěpši. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 21:22, 15 avgust 2026 (CEST) ::::::::To jest pravda. Je možno upotrěbiti oba šablony. Tak možu prěnesti šablon iz koristničskogo prostora? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:48, 16 avgust 2026 (CEST) :::::::::Počekaj, razmyslim na nazvanje šablona i smekčenje teksta soobčenja [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:51, 16 avgust 2026 (CEST) ::::::::::Nu dobro. Počekam. Možna nazva by mogla byti {{š|Kvalita prěvoda}} ili něčto ine v tutom smyslu. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 12:30, 17 avgust 2026 (CEST) :::::::::::Hču prědložiti kombinaciju dvoh šablonov "AI detected" (Izjavjena UI) ili podobno, i "Pravopis". Obadva iztvarjajut skryte kategorije za administraciju. Něčto tako: :::::::::::{{Poslanje|type=informative|file=EU-LABEL AI black transparent.svg| title = {{-|Izjavjena UI}}|description=Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov. My ne imajemo ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byt dobra i odpovědati standardam Medžuslovjanskoj Vikipedije. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati izpravjenja do {{{datum i čas popravy}}}. Hvala za spolurabotu.|comment=''Datum i čas vklučenja tutogo poslanja: {{{datum i čas vklučenja}}}.}} :::::::::::{{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||data=__DATE__ |$B= {{Poslanje | type = progressive | file = Ic brush 48px.svg | title = {{#invoke:Alphabet|global_cyrl|Tuty članok trěbuje prověrky pravopisa, gramatiky, stilja ili tona.}} | description = {{#invoke:Alphabet|global_cyrl|Možete pomogti Wikipediji}}, <span class="plainlinks">[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} {{#invoke:Alphabet|global_cyrl|popravivši jego}}]</span>. | date = {{{data|}}} }} }} [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 13:22, 17 avgust 2026 (CEST) == Novy šablon <code><nowiki>{{UI prěvod}}</nowiki></code> == Sdělal šablon "UI prěvod", ktory stvarjaje markovanje UI prěvoda i prěporučaje prověrku pravopisa, može se koristati zajedno s šablonom "Pravopis", koristaje se dodavanjem koda <code><nowiki>{{UI prěvod}}</nowiki></code> na začetok stranicy. Prědno hvalim za primětky i ideje na izlěpšenje {{Poslanje | type = informative | file = EU-LABEL AI black transparent.svg | title = UI prěvod | description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{#time:d M Y H:i|+2 months 2 hours}} {{-|(CET)}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!'' | comment = ''Data i čas vključenja poslanja: {{#time:d M Y H:i|+2 hours}} {{-|(CET)}}.'' }} [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:00, 17 avgust 2026 (CEST) :hvala @[[Koristnik:Polda18|Polda18]] 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 18:13, 17 avgust 2026 (CEST) ::Ja imaju menše pytanje. <code><nowiki>{{#time:}}</nowiki></code> izobraža vsekdy aktualny čas ili čas poslědnjej pravky, da? My potrěbujemo izobražati čas vklučenja šablona. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 19:16, 17 avgust 2026 (CEST) :::Ja to izpytyval i byl čas poslědnoj redakcije šablona, ale nevěm, kako to bude napravdu rabotati. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:33, 17 avgust 2026 (CEST) ::::Da, na žalost, pokazyvaje vsegda aktualny čas, trěba nahoditi někaky šablon na zapisovanje časa [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:37, 17 avgust 2026 (CEST) :::::Možu iztvoriti. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 19:58, 17 avgust 2026 (CEST) ::::::jesi vítan 👍 zajutra jednako ne imaju čas [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 20:25, 17 avgust 2026 (CEST) :::::::Nu, ja budu potěbovati pomoč. Kak jest vidno na [[Special:PermaLink/46146|mojom pěskovišču]], parserovacija funkcija <code><nowiki>{{#timel:}}</nowiki></code> prividno ne umi paserovati argumenty šablona. Nu, to jest něčto, čto ja potrěbuju, aby bylo možno. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 20:51, 17 avgust 2026 (CEST) ::::::::Sdělal taku modifikaciju, šablon se musi koristati vsegda črez taky kod. ::::::::<code><nowiki>{{Oddaljeno - Gledite novy kod niže}}</nowiki></code>. Pri tom daty se zapišut najedno i tvrdo do těla stranicy, kod je "jednorazovy" [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:56, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::Možlivo ješče trěba izbrati drugy format daty da by měsec byl v roditelniku ili kratky [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:59, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::Gotovo! ::::::::<code><nowiki>{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}</nowiki></code> [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 11:11, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::priklad izkoristanja: [[Sambahsa]] [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 11:15, 18 avgust 2026 (CEST) :::::::::Ja jesm glednul na članok, nu tabely v tabelah, razbity format teksta. Članok potrěbuje popraviti sintaksu viki koda. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 18:48, 23 avgust 2026 (CEST) ::::::::::Da, někogda k njemu budu prihoditi, ale ne skoro. Vot vse označene članky: [[:Kategorija:Članky, prěvedene s pomočju UI|Članky, prěvedene s pomočju UI]] [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 18:55, 23 avgust 2026 (CEST) :::::::::::Ja vidimo, že v kategoriji jest tvoje pěskovišče. Ja možu praviti šablon {{š|UI prěvod}} tako, že on bude v kategorizaciji ignorovati koristničsky imenny prostor. Ino, ja možu izrabiti šablon dlja tutoj kategorije kako jej opis. Něčto kako {{š|Kategorija:UI prěvod}} ([[Šablon:Kategorija:UI prěvod]]). Može byti? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 00:30, 24 avgust 2026 (CEST) ::::::::::::''Ја можу правити шаблон <code><nowiki>{{UI prěvod}}</nowiki></code> тако, же он буде в категоризацији игноровати користничскы именны простор.'' - da, prosim, sdělaj, dobra ideja [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:09, 24 avgust 2026 (CEST) :::::::::::::Ja jesm uže izrabil. Ja jesm izrabil tako opis kategorije. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 23:04, 24 avgust 2026 (CEST) ::::::Teoretično, toj čas by musel ostati bez izměn i kogda koristnik jest sdělal pravku članka. Možlivo, tvrdo zadanje daty črez parametr jest jedino možno rěšenje, musim porazmysliti I pogledati, kako to dělajut v anglijskoj viki. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:08, 17 avgust 2026 (CEST) :::::::Něčto musi byti možno. Ja možu zapytati na MediaViki pomoči. Možno oni budut věděti. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:38, 17 avgust 2026 (CEST) ::::::::Jesm dodal v šablon, že ne samo trěba prověriti pravopis, ale takože sodržanje. Umětny um uměje mnogo, ale ne vse! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:36, 17 avgust 2026 (CEST) :::::::::Hvala Jane 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:59, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::Da, pogledaj, prosim. Kako budu opet iměti čas, takože budu gledati, sut šablony odkud by šlo něčto "ukradnuti" ([[:en:Category:Time, date and calendar templates]]). "CURRENTTIMESTAMP" etc. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:59, 18 avgust 2026 (CEST) :::::::::Možno {{-|[[:en:Template:Date]]}}? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 16:44, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::::Погледим там, хвала. Але мыслим, же выше уже имају рєшење: [[Vikipedija:Krčma#c-Ilja isv-20260818091100-Polda18-20260817185100|Википедија:Крчма#ц-Иља исв-20260818091100-Полда18-20260817185100]] [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:00, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::::Hvala za spolurabotu, jesm koristal tvoje ideje 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 18:42, 18 avgust 2026 (CEST) 8ziyskzd68ifbfj2svdjkr1cb2jqlaa 47008 46991 2026-09-08T22:30:37Z IJzeren Jan 9 /* Šablon dokumentacije modulov */ Odgovor 47008 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{Zaglavje krčmy}} <!--- Napišite svoje soobčenje niže ---> == Link na Diskord-server na Glavnoj stranici == Na Glavnoj stranici tut: Ако вы имајете какеколи пытан​ја, проблемы, примєткы или прєдложен​ја, поставите јих в '''[[Incubator:Krčma|крчмє обчины]]''' или [https://discord.gg/nhRuYAc5Uq нашем Дискорд-серверу]. Diskord-link vede na server Safronowiec, ktory uže malo čto imaje občo s MS i vikipedijeju. Imaje li smysl jego izmeniti na aktualny MS Diskord? Ili takože dodati link na Telegram-čat? Velika hvala. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 06:45, 5 January 2026 (UTC) :@[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] – Čestno govoreči, ja ne jesm na Diskordu i ne znaju te servery. Jest li tam někaka grupa, ktora specifično zajmaje se MS Vikipedijeju? Ako ne, može bylo by lěpje dodati link k grupě na Telegramu. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 08:39, 5 January 2026 (UTC) ::Da, možno dati link na tuty razdel Diskorda, gde diskutuje se rabota na Vikipedii ::[[discord:channels/879438774323535914/1284479085871104075|• Discord | "Medžuslovjanska Wikipedija" | Medžuslovjansky • Меджусловјанскы • Interslavic]] ::či takože na telegram https://t.me/interslavic_wikipedia, ale myslim by bylo dobro prěd tym zapytati tamnogo admina ili vlastnika. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 11:13, 5 January 2026 (UTC) :::Grupa na Telegramu jest nemnožko aktivnějša, ne li? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:28, 5 January 2026 (UTC) ::::Takože jestvuje stary Diskord-server za Medžuviki: https://discord.gg/Yp5QfFCPny, ktorogo vodil Lev. Oboje dnes neaktivny. Jestvuje li potrěba iměti sobstveny Diskord-server za Vikipediju? Forum-nit ne jest mnogo primětna. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|talk]] · [[Koristnik:Vipz/isv|isv]]) 09:35, 6 January 2026 (UTC) ::::Da, tam ješče někto byvaje iz redaktorov, dodam tuty link do glavnoj stranicy. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 09:58, 6 January 2026 (UTC) == Prědustavjeno pismo == Zdrav surabotniki! Jest nužno organizovati (povtoriti) razpravu o preferovanom pismu medžuslovjanskoj Vikipedije na domenu Fundacije Vikimedija, da byhmo iměli osnovu za tehničnu rabotu ktora odnese se na naše jezyčne kody <code>isv</code>, <code>isv-Latn</code>, and <code>isv-Cyrl</code> na Fabrikatoru ({{-|phabricator.wikimedia.org}}). [https://isv.miraheze.org/wiki/Med%C5%BEuviki:Kavarnja#Vikipedija_na_med%C5%BEuslovjanskom Diskusije organizovane na sajtu Miraheze] – na Fabrikatoru oni ne uvažajut. Slědovateljno otvarjaju ovu diskusiju: ktoro pismo preferujemo i začto? – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|talk]] · [[Koristnik:Vipz/isv|isv]]) 08:58, 9 January 2026 (UTC) Hey Vipz, I'll respond in English, so that members of the Language Committee will be able to follow this conversation as well. A few months ago, I went through all articles we have, and found that about 2/3 of our articles use the Latin alphabet and 1/3 use Cyrillic. Although I am not active on social media myself, I have the impression that the situation there is similar: the majority uses Latin, but a sizeable minority uses Cyrillic. Since Latin and Cyrillic being equal is one of the main design criteria of Interslavic, the conclusion is simple: it should be possible to use both alphabets, and they should, ''as far as possible'', be served equally well. In other words, we need a bidrectional script converter. I've been looking around a bit and found ca. 20 Wikipedia editions that work with some kind of script converter: * Our own converter runs on Javascript and has three options: the source page (Lat/Cyr), the Latin transliteration and the Cyrillic translation. It has the advantage that the system remembers the preferred script of the user, apparently by means of a cookie. In mainspace articles, this converter only transliterates the text, but not the page name and not the categories. On category pages, it transliterates the titles of the articles and subcategories it contains, as well as system messages like "Тхе фолловинг 4 пагес аре ин тхис цатегоры, оут оф 4 тотал." The only established Wikipedia with a converter that works like this is [[:got:|Gothic]]. * [[:sr:|Serbian]], [[:uz:|Uzbek]], [[:ku:|Kurdish]], [[:chr:|Crimean Tatar]], [[:iu:|Inuktitut]] and [[:shi:|Tachelhit]] have PHP-based converters with the same three options (f.ex. source, Lat., Kir.). Information about the script is contained in the URL. The system does not remember one's preferred script, so when a page is opened, it is always the source text that is displayed first. This converter also converts the page title and the categories it is in. On category pages it does the opposite from our current converter: it transliterates the page title and the categories it is in, but not the titles of the pages and the subcategories it contains. * [[:sh:|Serbocroatian]], [[:tg:|Tajik]], [[:tly:|Talysh]] and [[:zgh:|Amazigh]] have PHP-based converters with two only options (for example: Latinica/Ћирилица). As I've understood, these converters are unidirectional, so that all pages must be written in the same script. For the rest, they work the same as Serbian. * The Chinese ones (zh, wuu, gan, zh-yue) seem to work like either Serbian or Serbocroatian, but since I can't read Chinese, I haven't taken any closer look at them. * [[:tt:|Tatar]] and [[:cv:|Chuvash]] have one or sometimes two buttons next to the page name. Everything is transliterated, even the menu on the left. Appears to run on JavaScript. * [[:ban:|Balinese]] has no less than five variations, but I can't quite figure out how it works. It seems like it shows some transliteration version by default, but I'm not sure about that. * [[:mni:|Meitei]] offers transliteration into Bengali script, but that works only for the categories underneath a page and the first letters on category pages. * [[:cu:|Church Slavonic]]: every page has three links for three different script variants (including Glagolitic), but they don't seem to work anymore. [[:ang:|Anglo-Saxon]] has a similar thing that actually works. * Another five projects (ug, bug, hak, bbc, gom) have multiple scripts but instead of a converter they sometimes contain multiple versions of the same article, for example [[:bug:Balanda]]. We have done that too in the beginning, but it's way too high-maintenance to be workable. I've been told that JavaScript is considered a bad idea, because it doesn't work properly in Wikipedia apps for cell phones. This means that we need to use the PHP solution, and since we need the converter to be bidirectional, our only option is the solution used for Serbian. This does, however, have a few disadvantages: # It transliterates page titles, which is not always what we want. This shouldn't be problematic though, since the page title can be manipulated with a template, for example here: [[:sr:З (слово ћирилице)]] # However, it also transliterates the names of categories, which means that Latin and Cyrillic articles are all tossed into the same category. Articles names are listed there untransliterated. This is problematic, because we must consider that not every Latin-writing person can read Cyrillic, and not every Cyrillic-writing person can read the Latin alphabet. # Even if a category full of articles written in the Latin alphabet is transliterated into Cyrillic, it does not only show them in the Latin alphabet, but also in the alphabetical order of the Latin alphabet. # A user who prefers one of the two alphabets has to change it manually for each and every page. So here's my own preferred solution, if possible: # It can work exactly like the converter on Serbian Wikipedia does, except for one thing: it should NOT transliterate category names. # Instead, we have parallel categories for Latin and Cyrillic. Every article written in the Latin alphabet is placed in Latin categories and has a redirect in Cyrillic, which is placed in the Cyrillic counterparts of these categories. Articles with titles that cannot be transliterated, like [[Microsoft]] or [[Ж]], can be placed in both categories. This is, basically, the current situation. It has the advantage that every article can be found by navigating though the categories, and that they are placed in the correct alphabetical order (which for Cyrillic is different from the Latin order). # I am aware of the fact that this solution is not perfect: a Cyrillic user who follows a Cyrillic redirect will still end up with a Latin article in Latin categories, even if he switches to Cyrillic. This cannot be helped, I'm afraid. UNLESS it would be technically possible that the categories under a Latin article link to Latin categories, and the categories under a Cyrillic article to their Cyrillic equivalents. Would such a thing be possible? # It is not a matter of life or death, but it would be nice if a user's preferred orthography could be stored in a cookie, so that he/she won't have to change the orthography manually every time. This would be a nice-to-have. There are a few other issues, too, but I'll get back to that later. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:57, 10 January 2026 (UTC) :Thank you, Jan! This is a very insightful and nuanced reply. The issue of not having a default script on multi-scipt Wikimedia projects affects editors more so than readers. As of 2026, multi-script editing is, unfortunately, nothing more than a seldom mentioned concept ([https://diff.wikimedia.org/2018/03/12/supporting-languages-multiple-writing-systems/ Diff 2018 community blog article]; [[:c:File:Editing challenges on multi-script wikis (with speaker notes).pdf|Wikimania 2017 presentation]]). Some editors are less proficient or efficient with one of the scripts, and many do not know one or the other at all, and will therefore be uncomfortable editing articles in the said script. Until multi-script editing becomes a reality, having a default script is an option to be considered; whether it is a sensible sacrifice—to the benefit of one group (a majority) and detriment of the other (a minority)—is subjective, but alas. The other thing which concerns designation of a default script are fallback choices: <code>isv</code> should ''probably'' have a fallback sequence to one of the scripts, which ''could'' solve the issue of the system not recognizing <code>[https://codelookup.toolforge.org/isv isv]</code> while recognizing <code>[https://codelookup.toolforge.org/isv-Latn isv-Latn]</code> and <code>[https://codelookup.toolforge.org/isv-Cyrl isv-Cyrl]</code>. In other words, we ought to support <code>isv</code>, but it makes no sense to translate it separately from <code>isv-Latn</code> and <code>isv-Cyrl</code>, unless we intend to have an unwieldy and hideous solution to not favoring one or the other – by including them both in every localized interface, namespace, or message element. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|talk]] · [[Koristnik:Vipz/isv|isv]]) 10:07, 10 January 2026 (UTC) ::Well, I think we shouldn't be over-zealous, but on the other hand, it's been almost twenty years now since I got involved with this language, and I can assure you that the alphabet issue has been a thing almost since day one. Every possible option between Latin-only and Cyrillic-only has its ardent supporters, and even though the Latin alphabet is used more often for Interslavic than Cyrillic, it remains a fact that about 3/4 of all Slavic people use Cyrillic. So treating one of them as merely a transliterated version of the other is out of the question. But it is also true that the average Pole, Czech or Slovene cannot read Cyrillic, whereas most Russians, Ukrainians and Bulgarians know the Latin alphabet at least to some degree, which gives the Latin alphabet a slight advantage nonetheless. It's not entirely clear to me what you mean by "fallback option", but if it means that <code>isv</code> is interpreted as "<code>isv-Latn</code> unless specified otherwise", I'd be perfectly fine with that.<br />Of course, there will always be imperfections. For a person who only knows the Latin alphabet it will be difficult to correct a typo in the Cyrillic text, or even to expand it with Latin text. For now, I think we should stick to the principle that a page written in Cyrillic stays in Cyrillic, and ''tant pis'' if you can't handle Cyrillic. But honestly, I don't think that's much of a problem at the moment. Most Interslavic users can understand both alphabets, and I'm sure the problem of multi-script editing will solve itself at some point.<br />For the record, transliteration between Latin and Cyrillic is pretty straightforward. The only inconsistency is the '''њ/нј''' issue found also in Serbian, but that's a minor thing that can easily be solved. That still leaves us with a few issues addressed [[:meta:Requests for new languages/Wikipedia Interslavic#Writing system related issues|here]] by @[[Koristnik:TutČas|TutČas]]. More specifically, s/he mentions the possibility of using not only the ex-Yugoslavia method for displaying Cyrillic, but also the Russian method (''лю'' instead of ''љу''). If I understand correctly that the source code looks like [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d0/Editing_challenges_on_multi-script_wikis_%28with_speaker_notes%29.pdf#page=29 this], such a thing could easily be implemented. The question is: do we want that? And another thing is that some users persistently use the etymological orthography (''mųž'', ''krålj'', etc.). If the converter can be programmed in such way that <code>'ų' => 'у'</code> and <code>'у' => 'u'</code>, then that would be a nice thing to have as well. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 12:40, 10 January 2026 (UTC) :I want to mention it's not the case that the user needs to change every page manually with MediaWiki LanguageConverter. The switcher at the top of the page is indeed temporary, but there is a setting in preferences that allows logged-in user to choose the variant they want. This is a separate option from the language of the interface. It seems to be more problematic for readers that aren't logged in. For them, it defaults to browser's settings (which obviously doesn't help most of the time), but Chinese Wikipedia displays a prompt allowing to choose the preferred variant on the first load, and then respects that choice (apparently with some javascript magic). I haven't checked thoroughly, but making it work seamlessly seems doable. Though, since each variant has a separate URL, I don't really understand why all links go to the default mixed variant instead of the one currently displayed. But anyway, I think the ability to do full-text search and making articles legible without Javascript is a big win. <span style="text-transform:lowercase;font-synthesis:none;display:inline-block">--[[User:MwGamera|Mw<span style="font-variant:petite-caps">G</span>amera]]</span> ([[User talk:MwGamera|besěda]]) 04:54, 14 July 2026 (CEST) == Транслитерација со Јапонского == Поздрав! Какобы толико в източнословјанскых йезыках хирагану し / катакану シ транслитерујут како си/si. В вечинству језыков (вкључајучи словјански) пишут ши/shi/ši. @[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]], може измєнити то [[Kacusika Hokusaj|сде]] на "Kacušika Hokusaj" або на "Kacušika Hokusai"? Како мыслите? --[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] ([[Besěda s koristnikom:Мурад 97|talk]]) 20:09, 10 January 2026 (UTC) :Pozdrav, Murade, nazva ''Kacusika Hokusaj'' byla uže raněje v spisu potrěbnyh člankov, zato ja jesm to ostavil. Možno jest izdělati re-direkt na na ''Katsušika Hokusaj'' i to bude izobražati se na stranice. Tutčas, obratno, ja jesm prědělal vse japonske slova v članku na "''si''", "''dzju''", "''dzjo''" vměsto "''ši''", "''džu''", "''džo''" (Hepburnovo romaji ''shi'', ''ju'', ''jo''), i t.d. da by vsečto bylo v jednom standardu, ili možem to vratiti i ostaviti, kako bylo, s koristanjem jedino romaji transkripcije bez jej prěvoda do kirilicy. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 08:55, 12 January 2026 (UTC) Po mojemu mněnju to ne jest dobry pomysl. Nakoliko ja znaju, toj spisok potrěbnyh člankov sdělal Lev, a on vse bazoval na russkoj transkripciji. Problem jest v tom, že ta transkripcija jest osnovana na principu, že v russkom suglasky prěd '''и''' i '''е''' sut avtomatično palatalizovane. Izgovor '''シ''' i '''チ''' zaisto zvuči bolje kako poljske {{-|'''ś'''}} i {{-|'''ć'''}} neželi kako russke '''ш''' i '''ч''', ale v medžuslovjanskom to ne rabotaje tako. Sdělal jesm tabelku s někojimi problematičnymi znakami i uvidite, že daže ukrajinsky i srbsky koristajut '''ш''' i '''ч'''. Pozrite tu (poslědnji stolp jest moje prědloženje za medžuslovjansky): {| class="wikitable ext-gadget-alphabet-disable" style="text-align:center;" ! jap. !! ang. !! čes. !! rus. !! ukr. !! srb. !! isv |- | サ || sa || sa || са || са || са || sa / са |- | シ || shi || ši || си || ші || ши || ši / ши |- | シャ || sha || ša || ся || шя || ша || ša / ша |- | タ || ta || ta || та || та || та || ta / та |- | チ || chi || či || ти || чі || чи/ћи || či / чи |- | ツ || tsu || cu || цу || цу || цу || cu / цу |- | チャ || cha || ča || тя || чя || ча/ћа || ča / ча |- | ニャ || nya || nja || ня || ня || ња || nja / ња |- | ワ || wa || wa || ва || ва || ва/уа || wa / ва |- | ザ || za || za || дза || дза || за || za / за |- | ジ || ji || dži || дзи || джі || ђи || dži / джи |- | ジャ || ja || dža || дзя || джя || ђа || dža / джа |- | ダ || da || da || да || да || да || da / да |- | ヂ || ji || (dži) || (дзи) || (джі) || ђи || dži / джи |- | ヅ || zu || (zu) || (дзу) || (дзу) || зу || zu / зу |- | ヂャ || ja || (dža) || (дзя) || (джя) || (ђа) || dža / джа |- ! colspan="7" | razširjena katakana |- | ス || su || su || су || су || су || su / су |- | スィ || si || (si) || сы || (сі) || (си) || si / си |- | テ || te || te || тэ || те || те || te / те |- | ティ || ti || (ti) || ти (ты) || ті || ти || ti / ти |} {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:02, 12 January 2026 (UTC) : Одлично табло! Але по мојему мнєнју ако измєнити za / за на dza / дза (и zu / зу на dzu / дзу) тогды је было бы фонетично идеално (не по Поливанову и не по Хепберну оногдашње). --[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] ([[Besěda s koristnikom:Мурад 97|talk]]) 18:02, 12 January 2026 (UTC) ::Da, jesm tako(d)že suglasny [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 18:05, 12 January 2026 (UTC) == Remaining issues == Dear all, since it probably won't be long now before our Interslavic Wikipedia will finally be approved, there are still a few issues to be resolved. {{Ping|Ilja isv|LiMr|Danvintius Bookix|GlěbDyndar|Мурад 97|Panslavist|Tutčas}}, {{Ping|Medžuslovjanin|Ferpaks|Marcoorio|Aula Orion|Panslav|Orbitminis|Wojsław Brożyna}}, {{Ping|Adiee5|Plameniled|Miłosz Czaniecki|Владимєр Брєзин, сын Александров|Qiorly|Polda18}}, {{Ping|SzymonV|Vipz|Asank neo|FitikWasTaken|Machine of goodness|Snovid}} Your attention please! === Transliteration === First of all, there's the issue of transliteration, see above under [[Incubator:Krčma#Prědustavjeno pismo]]. The system used by the Serbian Wikipedia has the advantage that we can have the same article both in Latin and Cyrillic without having to resort to back-transliterations. In other words, we won't be forced to write "Džorž Buš" instead of "George Bush" in the Latin alphabet to avoid Cyrillic transliterations like "Георге Бусх". At present, transliteration is taken care of with JavaScript in [https://incubator.wikimedia.org/wiki/MediaWiki:Common.js MediaWiki:Common.js]. When we move to the system used by the Serbian Wikipedia (which IMO is the only sensible solution, see above), the same transliteration rules should be transferred to whatever system they use there, preferably with a few additions: '''bidirectional:''' {| class="wikitable ext-gadget-alphabet-disable" | a || b || c || č || d || e || ě || f || g || h || i || j || k || l || lj{{FN|*)}} || m || n || nj{{FN|*)}} || o || p || r || s || š || t || u || v || y || z || ž || ä || ö || ü |- | а || б || ц || ч || д || е || є || ф || г || х || и || ј || к || л || љ || м || н || њ || о || п || р || с || ш || т || у || в || ы || з || ж || ӓ || ӧ || ӱ |} '''unidirectional Lat &rarr; Cyr:''' {| class="wikitable ext-gadget-alphabet-disable" ! from | á || å || a || ć || ď || đ || ė || è || é || ę || í || ľ || ĺ || ł || ń || ň || ȯ || ò || ó || qu || ŕ || ř || ś || ť || ú ||ų || ů || w || x || ý || ź || ż |- ! to | а || а || а || ч || д || дж || е || е || е || e || и || л || л || л || н || н || о || о || о || kv || р || р || с || т || у || у || у || в || кс || ы || з || ж |} '''unidirectional Cyr &rarr; Lat:''' {| class="wikitable ext-gadget-alphabet-disable" ! from | ґ || ѓ || ђ || ѣ || ё || ѕ || і || ї || й || ќ || ћ || ў || џ || щ || ъ || ь || э || ю || я |- ! to | g || dž || dž || ě || jo || dz || i || ji || j || č || č || v || dž || šč || — || — || e || ju || ja |} {{FNBox|Note: {{FNZ|*)|I don't know if there is a way to distinguish between Љ (LJ) and Љ (Lj), but since fully capitalized text is rare, I guess Љ &rarr; Lj and Њ &rarr; Nj will do.}} }} === Alphabetical order === Another thing is the alphabetical ordering of articles in, for example, categories. The current situation is that Cyrillic letters absent in Russian – like Є, Њ and Ј – come before А. It is necessary that the right alphabetical order is followed, which preferably should also include letters not used in Interslavic but used in other Slavic languages, as they may appear in categories as well (the bold ones are Interslavic, the normal ones ain't): '''Latin:'''<br /> <big>'''a''' á ä ą å '''b c''' ć '''č d''' ď '''e''' é è ė ę '''ě f g h i''' í '''j k l''' ł ľ ĺ '''lj m n''' ń ň '''nj o''' ò ó ȯ '''p''' q '''r''' ŕ ř '''s''' ś '''š t''' ť '''u''' ú ů ų '''v''' w x '''y''' ý '''z''' ź '''ž''' ż</big> '''Cyrillic:'''<br /> <big>'''а б в г''' ґ '''д''' ђ ѓ '''е''' ё '''є''' ѣ '''ж з''' ѕ '''и''' і ї '''ј''' й '''к л љ м н њ о п р с т''' ћ ќ '''у''' ў '''ф х ц ч''' џ '''ш''' щ '''ы''' э ю я</big> === Dates === * The standard format for dates is: <code>dd.mm.yyyy</code> * In dates, month names should always be in the genitive case. Although these genitives are defined on translatewiki.net, that doesn't seem to work in the Recent changes, Watchlist etc. === Numbers === When a number is followed by a noun, the corresponding case differs: * 1: nominative singular (1 dom) * 2–4: nominative plural (2 domy) * 0 and 5–19: genitive plural (5 domov) * all higher numbers ending with 1: nominative singular (101 dom) * all higher numbers ending with 2–4: nominative plural (102 domy) * all higher numbers ending with 0 or 5–9: genitive plural (100 domov, 105 domov) === Namespaces === {| class="wikitable ext-gadget-alphabet-disable" ! colspan="2" | Namespace || colspan="2" | Talk |- ! English || Interslavic || English || Interslavic |- | (main) || (glavny) || Talk || Besěda |- | User || Koristnik || User talk || Besěda koristnika |- | Wikipedia || Vikipedija || Wikipedia talk || Besěda vikipedije |- | File || Fajl || File talk || Besěda fajla |- | MediaWiki || MediaWiki || MediaWiki || Besěda MediaWiki |- | Template || Šablon || Template talk || Besěda šablona |- | Help || Pomoč || Help talk || Besěda pomoči |- | Category || Kategorija || Category talk || Besěda kategorije |- | Portal || Portal || Portal talk || Besěda portala |- | Module || Modul || Module talk || Besěda modula |- | Gadget || Gadžet || Gadget talk || Besěda gadžeta |} I hope I haven't forgotten anything! === The code ISV === * In interwiki links, the language should appear as: <code>Medžuslovjansky / меджусловјанскы</code> * The English name of the language is "Interslavic". * There still appear to be issues with the language code <code>isv</code>. In Babel boxes, for example, <code>isv-Latn</code> and <code>isv-Cyrl</code> work, but <code>isv</code> does not. * I guess using <code>isv</code> shoud have a fallback sequence to <code>isv-Latn</code>, as [[Koristnik:Vipz|Vipz]] suggested. === Transliteration once more === ''Theoretically'' it will be possible to add unidirectional solutions to additional writing systems, like Russian Cyrillic or Glagolitic. Personally, I am not in favour of such a solution though. That's pretty much all I can think of. Comments? Suggestions? Opinions? Cheers, {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:51, 11 February 2026 (UTC) :Finally! That is some great news. :All the points touched here make sense to me. :I am also against additional transliteration to either Russian Cyrillic or Glagolitic. It would add more confusion IMO. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 19:07, 11 February 2026 (UTC) :jesm popravil tabelu Namespaces [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 19:09, 11 February 2026 (UTC) ::O, hvala za popravku, to je byla moja glupost! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 20:39, 11 February 2026 (UTC) :Hi Jan, :Many thanks for this communication. :My idea of selective automatic both-way transliteration is as follows.<br />Now we have a template to block transliteration for a piece of text :<pre>{{-|text not to be transliterated}}</pre> :all it does only adding HTML tag :<pre>&lt;span class="ext-gadget-alphabet-disable"&gt;text not to be transliterated&lt;/span&gt;</pre> :that is analized by transliteration gadget that ignores the text between tag borders. This tag can be also used "manually" when use of template is not possible due to wikitext syntax (e.g. text of hyperlink etc.), so we have more or less two tools to control transliteration now. :I would propose to add one more template for selective transliteration, for example :<pre>{{LatCyr|Jean-François|Жан-Франсуа|Žan Fransua|1}}</pre> :where:<br/> :''Jean-François'' - (obligatory parameter) text in original language in Latin script (name)<br/> :''Жан-Франсуа'' - (obligatory parameter) text in cyrillic (phonetical transliteration)<br/> :''Žan Fransua'' - (optional) phonetic latin<br/> :''1'' - (optional) when this is present, the name appears first time on the article and it could be displayed with phonetic latin in parentheses (could be useful when uncommon languages for the reader are used). :This template could work same way adding HTML class tags (these need to be created for original latin, cyrillic and phonetic latin). The translit script could be modified so it sees the tags and modifies text as per current isv graphic selection setting. {| class="wikitable" |+ |Examples |- ! Parameters !! lat/cyr !! Renders as |- | <nowiki>Jean-François|Жан-Франсуа|Žan-Fransua|1</nowiki> || cyr || Жан-Франсуа (Jean-François) |- | <nowiki>Jean-François|Жан-Франсуа|Žan-Fransua</nowiki> || cyr || Жан-Франсуа |- | <nowiki>Jean-François|Жан-Франсуа|Žan-Fransua|1</nowiki> || lat || Jean-François (Žan-Fransua) |- |<nowiki>Jean-François|Жан-Франсуа</nowiki> |lat |Jean-François |- |<nowiki>Jean-François|Жан-Франсуа</nowiki> |cyr |Жан-Франсуа |- |<nowiki>Györ|Дьёр|Ďjor|1</nowiki> |lat |Györ (Ďjor) |} :Would this proposal be of interest? :It would still require somepone to program the gadget and admin rights to place it on the wiki section. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 07:21, 12 February 2026 (UTC) Yes, this certainly makes sense. The language converter can easily be embedded in the current <tt><nowiki>{{-|...}}</nowiki></tt> template. Normally the language converter would expect something like:<br /><tt><nowiki>-{ isv-Latn: Jean-François; isv-Cyrl:Жан-Франсуа }-</nowiki></tt>.<br />The remaining two fields can easily be handled in the template itself, I think. But on the other hand, the same functionality can also be achieved simply by using the same template twice: <tt><nowiki>{{-|Jean-François|Жан-Франсуа}} {{-|(izgovor: Žan-Fransua)|(fr. Jean-François)}}</nowiki></tt> If that's the case, then parameters 3 and 4 wouldn't even be necessary. One thing I'm not entirely sure about myself, is what happens when you open a page ''before'' picking an orthography. At that moment the system doesn't know whether the page is in Latin or in Cyrillic orthography. I *think* this is done by adding a third parameter: <tt><nowiki>-{ isv-Latn: Jean-François; isv-Cyrl: Жан-Франсуа; isv: Jean-François }-</nowiki></tt> Anyway, the advantage of all this is that we won't immediately have to change all pages where it is used. In many cases the template is used for expressions that shouldn't be transliterated at all, like "{{-|Microsoft}}". Those cases won't be affected by the change at all. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 11:01, 12 February 2026 (UTC) :Thank you, Jan, yes, this could be the way to go. Still need some time to understand better the way the gadget works but would like to start trying soonest. Cheers, [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 18:53, 12 February 2026 (UTC) === Script === {{-|''(added a header for clarity)''}} :So, today is a great day as I tried first time the vibe-codng with Google AI mode to modify transliteration script. :My proposal is to use 3 classes that will be added by template (or manually) to mark 3 options of text. :<pre> <span class="alphabet-isv-Latn">Jean-François</span></pre> :<pre> <span class="alphabet-isv-Cyrl">Жан-Франсуа</span></pre> :<pre><span class="alphabet-isv">Žan-Fransua</span></pre> :Depending on user alphabet setting, only one of the three will be displayed.<br/> :Herewith the code that needs to be added to the script, in the very beginning, after description remark (starting line 9). :<syntaxhighlight lang="javascript" line="1" start="9"> /** This part is added by [[Koristnik:Ilja_isv]], vibe-coded with Google AI /** Sorry code is removed since it did not work in the end </syntaxhighlight> :@[[Koristnik:IJzeren Jan|IJzeren Jan]], may I ask you to add this code to Common.js so we could test? It takes admin rights to modify the javascript. I can send the complete modified script file if this is easier, I have a backup of original Common.js for the case of failure and the tags for testing entered in the sandbox. Thanking you in advance for help, hope it will work. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 09:56, 24 February 2026 (UTC) ::Unfortunately, being a test admin I do not have the rights to edit Common.js (I actually tried a while back, to no avail). Perhaps [[Koristnik:Iohanen]] can be of help here? Cheers, {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 10:56, 24 February 2026 (UTC) :::Thank you Jan, will contact. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 11:19, 24 February 2026 (UTC) :::Jan, one more idea: we can also test changes at old Miraheze space, the gadget script is identical. Do you have admin rights there or do you know the admin? I do not even have a login. The script file there is called Gadget-alphabet.js: :::https://isv.miraheze.org/wiki/MediaWiki:Gadget-alphabet.js :::Just someone will also need to make a test page with tags to see how it works. :::Many thanks. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 11:50, 24 February 2026 (UTC) ::::Yes, I can modify the alphabet gadget on Miraheze. What exactly do you want me to do? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:21, 24 February 2026 (UTC) :::::Hvala Jane, myslím, zajutra večer budu odpovědati, prěd tym uže ne budu iměti čas. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 18:54, 24 February 2026 (UTC) ::::::I had a reply from Iohanen, hvala za kontakt, it is: ::::::https://incubator.wikimedia.org/wiki/User_talk:Iohanen?markasread=2792850&markasreadwiki=incubatorwiki#c-Iohanen-20260224173800-Ilja_isv-20260224114000 ::::::Will follow up in 1-2 days [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 05:35, 25 February 2026 (UTC) :::::No need to do anything, thanks to Iohanen, we have now a workable and tested script. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 12:38, 26 February 2026 (UTC) :::I have modified the '''- '''template, it can have 2 parameters now. If there is only one parameter, this text will be excluded from transliteration. If there is a second parameter present, first parameter is considered Latin, second is considered Cyrilic. When we install updated gadget script, either one or the other will be displayed, depending on language setting. Default is Latin (if Lat./Cyr is a choice or no choice made yet). {| class="wikitable" |+ Kako koristati |- ! Sintaksis !! Rezultat {{-|Latn}} !! Rezultat {{-|Cyrl}} |- | <pre>{{-|macOS Sierra}}</pre>|| <pre>macOS Sierra</pre> || <pre>macOS Sierra</pre> |- | <pre>{{-|Jean-François|Жан-Франсуа}}</pre> || <pre>Jean-François</pre> || <pre>Жан-Франсуа</pre> |- | <pre>{{-|Joe Biden (Džo Bajden)|Джо Байден}}</pre> || <pre>Joe Biden (Džo Bajden)</pre> || <pre>Джо Байден</pre> |} :::As we already have a perfectly working script (great thanks to [[Koristnik:Iohanen]]), I will ask administrators to install it and we have the problem solved. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 12:45, 26 February 2026 (UTC) ::::👍 [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 12:51, 26 February 2026 (UTC) ::::Hi All, ::::Good news: the script and new templates are implemented and work. I will publish a tutorial shortest possible. Congratulations to all participants 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 16:27, 28 February 2026 (UTC) ::::<s>Bad news: does not work in the mobile version, both Cyrillic and Latin are displayed, which was not like that during tests.</s> <s>Next point to address.</s> Done, all works now. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 16:29, 28 February 2026 (UTC) === Approval === {{-|''(moving this to a separate section to avoid cluttering)''}} Where did you get the information that Wp/isv is about to be approved? On the discussion page, the Language Committee members are ignoring it again, but as soon as someone posted about another project, it immediately received a response. [[Special:Contributions/&#126;2026-98653-7|&#126;2026-98653-7]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-98653-7|talk]]) 21:08, 13 February 2026 (UTC) :I've been discussing the issue of the script converter with a member of the Language Committee, that's way. I know they could have approved our project already a year ago, but there's not much point in mulling over that now. I suggest we simply keep working on this wiki, approval will come by itself. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 21:37, 13 February 2026 (UTC) :: What kind of stories are you telling us? How many times has this happened? People are wasting their precious time on this instead of something more useful. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10102-52|&#126;2026-10102-52]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10102-52|talk]]) 13:57, 14 February 2026 (UTC) :::LOL, login under your real name. Why are you even here? :::If you're feeling that you are wasting your time here, you know where the door is, right? I strongly encourage you to go and do something more useful. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 14:03, 14 February 2026 (UTC) ::::Can't say I disagree. Negativity won't get us anywhere, that's for sure. Ultimately, we'll get there, and all the work we are doing here will soon end up in a real Interslavic wikipedia anyway, so it's definitely not a waste of time. And, if I may say so, complaining is a much bigger waste of time than actually contributing. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:45, 14 February 2026 (UTC) ::::: Look. It's a dead project; it only has four active users. Part of that is your fault, after all, you kept telling everyone the project was about to be approved (but it never happened). And I'll disappoint you a little: activity usually declines after a domain is created. I'd advise everyone to be more accepting of criticism. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10115-37|&#126;2026-10115-37]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10115-37|talk]]) 17:58, 14 February 2026 (UTC) ::::::Listen, brave man. If you want anyone to take your “criticism” even remotely seriously, you need to log in so we can see what your stake is and what you’ve actually contributed. Until then, you’ll simply come across as a troll or a saboteur. ::::::When we need your advice, we’ll ask for it. For now, you can tone it down and keep your advice to yourself. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 19:52, 14 February 2026 (UTC) ::::::: Wikimedia has a [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal%20Code%20of%20Conduct universal code of conduct]. I recommend you read it. I've been following this project for several years, sometimes making anonymous edits. And I have the right not to register as long as Wikimedia Foundation projects allow this option. Your requests are rejected. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10259-25|&#126;2026-10259-25]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10259-25|talk]]) 20:07, 15 February 2026 (UTC) ::::::::Too many recommendations for anonymous "editor", buddy. You're dismissed and free to go. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 21:36, 15 February 2026 (UTC) ::::::::All emotions aside, I don’t really understand your frustration about the situation or your negativity toward Jan. I’m pretty sure Jan was simply passing on to the community what he himself had been told. ::::::::I don’t think anyone involved in this project expects it to suddenly become hugely popular. For me, it’s about steady work and gradually onboarding new learners of Interslavic. ::::::::Personally, everything I write here — and everything I do in life — I do primarily for myself. I don’t expect large audiences or dramatic results. If you feel like you’ve wasted your time because you were expecting something bigger, maybe the issue isn’t the project itself but the expectations attached to it. ::::::::If exposure and visibility are what you’re looking for, there are platforms built exactly for that. Like TikTok for example. But this project has always been about consistent effort and long-term development, not instant recognition. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 22:31, 15 February 2026 (UTC) ::::::::And if you truly have such deep knowledge of the future and already know how everything is going to turn out, maybe you should try day trading. With that kind of foresight, you’d probably make millions — and then all the time you think you “wasted” on our small project would fade away like a bad dream. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 22:34, 15 February 2026 (UTC) :::::::::That's right. Perhaps I've been premature with my assumptions, but they were not entirely without reason. First of all, we already met all the necessary requirements by October 2024 (five editors contributing regularly during a period of a few months + translated interface), and secondly, in January 2025 a member of the Language Committee confirmed that the project was ready for approval. Honestly, I have no idea why that still hasn't happened, and believe me, nobody feels more frustrated about this sluggishness than me. At first, I thought it was because of the label "constructed language", but given the fact that a wikipedia in Toki Pona was approved – even though it it's not even an auxiliary language and even though it wasn't even in the Incubator – that's can't really be the reason. And yes, of course I am disappointed that some active contributors haven't shown up for a long time. Neither do I understand why [[Koristnik:Wojsław Brożyna|Wojsław Brożyna]] requested Interslavic Wikipedia on Meta and started this wiki on the Incubator, since he never contributed anything of substance afterwards. Still, no matter what, the best we can do is simply carry on. Showing that we *can* do it is precisely what the Incubator is meant for. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:01, 16 February 2026 (UTC) :::::::::And anonymous, you call this a dead project, but at the same time you noted yourself that other projects with less users and less content are being approved, so apparently it's not *that* dead after all. You say that we should be more accepting of criticism, but the point of criticism is to improve something, not to frustrate it. If you have ideas about how to improve this project, we are all ears, and if you care about this project, you are more than welcome to contribute. But if you don't, then I don't quite understand why you bother making these comments at all. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:03, 16 February 2026 (UTC) :::::::::: I don't remember saying this, but I would have said the same thing. You need to clearly define your goal and determine whether it's achievable. If not, then move on to other goals. Here, it's like knocking on a closed gate. Sometimes they say something or wink, but the gate remains closed. I have ideas, but first you need to stop knocking on closed gates. It's really sad. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10286-28|&#126;2026-10286-28]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10286-28|talk]]) 11:38, 16 February 2026 (UTC) :::::::::::I don't think it's like knocking on a closed gate. Look what happened with our ISO code. Our first two requests were rejected for stupid reasons and the third request took almost five years to be validated: first because they simply forgot about it, and then because it was stalled because they were reformulating their policies. It seems like they didn't quite know what do to with Interslavic, for example, whether they should qualify it as natural or a constructed language. So yes, I am kind of having a ''déjà-vu'' here. And again, I don't why it is taking them so long. The language itself shouldn't be the problem anymore, since its eligibility was established already in October 2024. My best guess is simply that the majority of the LangCom members are barely active, and that the remaining members are hesitant because of the extra work that needs to be done with regard to script conversion and the like. But ultimately ''upornost se izplati''. And anyway, it's not like we have an alternative here. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 12:37, 16 February 2026 (UTC) :::::::::::: There are alternatives. In fact, with the development of AI, Wikipedia's role is gradually diminishing. Just look at the statistics: activity is declining in many editions (for example, in Russian, but the situation is no better in other Slavic editions). The situation is only good in languages ​​with a large number of native speakers (English, Spanish, French). This project will ultimately be edited by a relatively small group of enthusiasts. If the project is for enthusiasts, work can be done anywhere (on other wiki projects, etc.) whithout frustration. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10427-04|&#126;2026-10427-04]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10427-04|talk]]) 14:26, 16 February 2026 (UTC) :::::::::::::The relationship between Wikipedia and AI is a problem in itself, but there's not much point in speculation about the future. Besides, following your logic, we might as well close all Wikipedias except the English one. You are right about one thing: if the Interslavic Wikipedia were purely intended for enthusiasts of Interslavic, Miraheze or whatever other wikifarm might do. But that's not the point. This wiki should serve as an additional source of information for Slavic speakers. The reason we need a separate Wikipedia project is that people can find it, for example via interwiki links. As long as it is stored here or in some wikifarm, nobody will be able to find it. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:05, 16 February 2026 (UTC) :::::::::::::: This isn't quite the correct continuation of my logic: sections don't need to be closed, but activity will gradually decline. They will remain as encyclopedias, but will be preserved (AI will take information from there for itself). As for whether people will be able to find this project through interwiki, that's doubtful; interwiki is badly presented in the current Wikipedia skin. It's easy to search there if you know exactly which language you need. But it's possible that some people will still find this project through interwiki. As a source of information, people prefer to read in their native language. What you said could have been expected 10-20 years ago. If they can't find information in their language, they'll translate it from the language in which it exists (most likely, English). The quality of translation in online translators is much better now. --[[Special:Contributions/&#126;2026-10427-04|&#126;2026-10427-04]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-10427-04|talk]]) 09:09, 17 February 2026 (UTC) ::Good news. A thread "Proposed approval of Interslavic Wikipedia" has appeared on the Langcom Mailing List. I hope we get a positive response soon. [[Special:Contributions/&#126;2026-17126-63|&#126;2026-17126-63]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-17126-63|talk]]) 20:12, 18 March 2026 (UTC) :::I'm really starting to get the impression that langcom is deliberately ignoring wp/isv. Jon Harald Søby created a thread "Proposed approval of Interslavic Wikipedia," but it received no response, either positive or negative. However, another thread appeared there and received an almost immediate response. [[Special:Contributions/&#126;2026-18779-70|&#126;2026-18779-70]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-18779-70|talk]]) 11:19, 26 March 2026 (UTC) :::: That's true. But in reality, there are plenty of such threads. Someone wants approval, no one responds, or no one responds positively, and approval is delayed. Don't count on approval soon; it will be several years away. I especially don't recommend relying on the nearly dead Langcom.--[[Special:Contributions/&#126;2026-18633-18|&#126;2026-18633-18]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-18633-18|talk]]) 11:30, 26 March 2026 (UTC) :::::Years? Is it really that bad? What's the point of writing anything here if there will never be approval? [[Special:Contributions/&#126;2026-18861-96|&#126;2026-18861-96]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-18861-96|talk]]) 13:56, 26 March 2026 (UTC) :::::: Honestly, I don't know why they're doing this. It's been clear many times that Langcom doesn't want to approve this project and will delay approval as long as possible. Sooner or later, this leads to burnout (maybe Langcom is counting on it). Note that Langcom hasn't offered any apologies or justifications, as if this is a normal situation. --[[Special:Contributions/&#126;2026-18833-94|&#126;2026-18833-94]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-18833-94|talk]]) 15:57, 26 March 2026 (UTC) :::::::Ura! Sračky 😂 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 21:35, 26 March 2026 (UTC) :::::::Very good news! Other members of the language committee have responded, and it's safe to say that Interslavic Wikipedia is practically approved. All that's left is to leave a notification about the proposal being approved, and now all that's left is to create isv.wikipedia.org. Finally, it's isv's turn. Thank you for continuing to create articles and staying active. [[Special:Contributions/&#126;2026-31741-38|&#126;2026-31741-38]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-31741-38|talk]]) 03:13, 29 May 2026 (UTC) == Wiktionary == ''(moving this to a separate item to avoid cluttering)'' When we receive approval, will it automatically give us the option to create a Wiktionary for Interslavic, or do we need to apply for that separately? I already have some ideas and plans for it. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 15:45, 12 February 2026 (UTC) :Setting up a separate Wiktionary would require a separate application process on [[m:Requests for new languages|Meta]]. Approval will probably come easier if Interslavic already has its own Wikipedia, though. Theoretically, you could also start creating a Wiktionary in the Incubator, here: [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wt/isv Wt/isv]. Yet I am wondering: what would be the point of a Wiktionary for Interslavic? We already have our multilingual dictionary at https://interslavic-dictionary.com/, and there's the same dictionary at http://steen.free.fr/interslavic/dynamic_dictionary.html. Keeping those two in line with each other is already quite a lot of work. Wouldn't it be better to keep all our eggs in one basket, instead of having even more dictionaries around? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:42, 12 February 2026 (UTC) ::Well, in reality, I'm just experimenting. ::In theory, there is an automated or at least semi-automated way to add articles to Wiktionary straight from the dictionary database, so the labor part should not be that difficult. ::What I did is I've created a fork of the dictionary that is using the same database and did slight improvements to it's UI, so now you can compare multiple words at the same screen and you can also look up the Wiktionary article straight from the interface, just by pressing the hyperlink. Creating Interslavic Wiktionary obviously would allow me to add the links to Interslavic Wiktionary. ::Wiktionary by definition is something that anyone can edit, so: ::# People would add new words more easily (Yes, there is a problem with verifying if those words are good or not, but in general it would give more power to the community vs. now, when suggesting something to Interslavic dictionary seems more like a bureaucratic process rather than a community contribution). ::# People could modify articles about the words in Interslavic and add contexts, translations to their natural languages, usage examples, etc. (Think of https://context.reverso.net/) ::[[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:04, 12 February 2026 (UTC) :::I've also revived the Slovnik Bot in Telegram and modified it a little bit, so it's also showing links to Wiktionary articles in corresponding languages. :::In theory, if people will add the use cases in Interslavic, this bot would be able to spit it out to users in Telegram. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:07, 12 February 2026 (UTC) :::The slovnik fork is available here :::https://interslavic.forum/slovnik/ :::I'm still working on it, but it's pretty much done for now. :::It allows you to compare up to 4 words on the same screen and look up the Wiktionary articles for corresponding language. :::This is just something I'm constantly using in writing texts. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:10, 12 February 2026 (UTC) ::In general, I'm just trying to integrate the existing infrastructure of Interslavic with what Wikipedia offers. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:07, 12 February 2026 (UTC) Well, I can certainly see the potential advantages of a Wiktionary. It could, for example, help in translating the dictionary into other languages. The thing is only that the official Interslavic dictionary is being worked on by a whole team of people. Errors are being corrected, new words are being added, and sometimes existing words are being replaced or simply kicked out. The problem with forked dictionaries is that sooner or later they will be obsolete. Besides, we can't have people adding stuff that hasn't been properly researched. That's why I am a bit hesitant here. But if you really want to try it, I cannot stop you, of course. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 21:50, 13 February 2026 (UTC) :This is a UI fork, mostly visual difference and additional features. It's connected to the same google document just as official dictionary. The only difference for now is that I've fixed individual declensions for some words (jejin, obědvě) (also I've committed the changes to official dictionary, it's just a matter for someone to approve the changes). :I'm not trying to create my own dictionary, but I'd like the work to go faster and I'd like to have a more participatory mechanism for the community. :Wiktionary would be a part of this mechanism. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 23:28, 13 February 2026 (UTC) ::Okay, we can of course give it a try. And like I said, I can surely see quite a few advantages of the idea. My only concern is, who is going to manage all this? Starting it in the Incubator is possible for sure, but if it's going to be a one-man show, it will probably stay there forever. Personally, I'd much rather we concentrate on Wikipedia now, which is already more than enough work. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:07, 14 February 2026 (UTC) :::I'll try to see how far I can go with it. If I fail, I fail, no biggie. I promise I will keep writing here on Wiki :) [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 00:16, 14 February 2026 (UTC) ::::I also do see potential in empowering people. When we know that our voice matters and we can affect something, it is in itself a very inspiring thing. I may be too naive and idealistic tho. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 00:21, 14 February 2026 (UTC) :::[[Wt/isv/Main Page]] :::I've created the Main Page and in process of importing the words from the dictionary. :::@[[Koristnik:IJzeren Jan|IJzeren Jan]], I was thinking translating some of your materials from English to Interslavic on word formation, voting machine, etc to create Help page, can I have your permission? :::@[[Koristnik:IJzeren Jan|IJzeren Jan]] @[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] @[[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] @[[Koristnik:Vipz|Vipz]] @[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] @[[Koristnik:Danvintius Bookix|Danvintius Bookix]] @[[Koristnik:LiMr|LiMr]] @[[Koristnik:TutČas|TutČas]] @[[Koristnik:Medžuslovjanin|Medžuslovjanin]] @[[Koristnik:Ferpaks|Ferpaks]] @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] @[[Koristnik:Aula Orion|Aula Orion]] @[[Koristnik:Panslav|Panslav]] @[[Koristnik:Orbitminis|Orbitminis]] @[[Koristnik:Wojsław Brożyna|Wojsław Brożyna]] @[[Koristnik:Adiee5|Adiee5]] @[[Koristnik:Plameniled|Plameniled]] @[[Koristnik:Miłosz Czaniecki|Miłosz Czaniecki]] @[[Koristnik:Владимєр Брєзин, сын Александров|Владимєр Брєзин, сын Александров]] @[[Koristnik:Qiorly|Qiorly]] @[[Koristnik:Polda18|Polda18]] @[[Koristnik:SzymonV|SzymonV]] @[[Koristnik:Asank neo|Asank neo]] @[[Koristnik:FitikWasTaken|FitikWasTaken]] @[[Koristnik:Machine of goodness|Machine of goodness]] @[[Koristnik:Snovid|Snovid]] :::If anyone has any suggestions, I'd love to hear it. :::So far my plan is the followinɡː :::[[Wt/isv/Vikislovnik:Propozicija měseca#Dorabotati Vikislovnik]] [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 01:48, 12 March 2026 (UTC) ::::Hi GlěbDyndar, I can see the Wiktionary already on the incubator, and found a nice side-effect for Wikipedia incubator: when editing in Visual mode, selecting a noun in Nominative or a verb in infinitive, and pressing Ctrl-K (to insert hyperlink) it also shows possible links to the Wiktonary, so this option could be used for spell checking 😎 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 13:40, 19 March 2026 (UTC) :::::That would be awesome! Having something to check spelling against is beneficial for the wiki. Yes, there is an official Interslavic Dictionary available, but it's not really built into Wikipedia, it would be really interesting to see it imported into the Wiktionary in its full extent and interconnected with the Wikipedia for spellcheck. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|talk]] • [[Special:Contributions/Polda18|contribs]]) 14:19, 13 May 2026 (UTC) :::::::: First of all, it's not that it takes up a lot of memory. Wiki projects use templates. A volunteer user who might want to edit Wiktionary doesn't need to know HTML and CSS. Learn to create templates first. The original wiki code, consisting almost entirely of HTML and CSS, is what we had in the past. --[[Special:Contributions/&#126;2026-29111-53|&#126;2026-29111-53]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-29111-53|talk]]) 16:03, 14 May 2026 (UTC) :::::::::Да говно эти шаблоны, в эпоху ИИ от них толку мало, ебешься три года ради того, что ИИ напишет за секунду. А потом если нужно какую строчку добавить или убавить в карточке, снова нужно лезть в этот шаблон и выяснять что там к чему. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 22:03, 14 May 2026 (UTC) :::::::::все новое - это хорошо забытое старое) :::::::::Шаблоны были сделаны, чтоб облегчить жизнь тем, кто не может кодить. Сейчас кодить может каждый, соответственно шаблоны летят мимо. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 22:10, 14 May 2026 (UTC) :::::::::: Whether it's good or bad, that's the way things are done in Wikimedia projects. So, don't blame anyone else. You can easily create your own beautiful wiki project without templates in the AI ​​era. --[[Special:Contributions/&#126;2026-29111-53|&#126;2026-29111-53]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-29111-53|talk]]) 10:25, 15 May 2026 (UTC) :::::::::::Да не переживай ты так, учитель) Разберусь, что мне делать. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 16:24, 15 May 2026 (UTC) == Sravniti vs. sravnjati vs. sravnivati == slovnik ima 'sravnjati' kak imperfect, ale iz mojego pogleda, bylo by razumněje pisati "sravnivati", ibo priblizno vse jezyky imajut dodatny slog v tutom slovu v imperfektu "sravnjati" za mene imaje smysl "uravnjati", "sdělati jednakovym", na angl. ''to level'' čto myslite? [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:20, 12 February 2026 (UTC) :Nu znaješ, "sravnjati" prosto jest regularno stvorjena nesovršena forma sovršenogo glagola "sravniti". V dolgoj historiji medžuslovjanskogo jezyka vsegda jesmo usilovali, že jezyk jest kako možno regularny. Zato ''-ati > -yvati'', a ''-iti > -jati''. Očevidno, byli by takože druge možnosti, napr. ''-ati > -avati'' iili ''-iti > -ivati''. Ale my jesmo izbrali te formy, ktore sut najbolje razprostranjene po slovjanskyh jezykah. Poněkogda te druge formy na indivualnoj osnově daže mogut byti lěpše, ale ne hočemo vvesti v jezyk veče neregularnostij, neželi sut potrěbne. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 22:01, 13 February 2026 (UTC) ::Da, Jane, ja dobro razuměm i pametam vaše pojasnjenje o logikě impf.-pf. glagolov v MS, ale čto ako li poněkogda stvorjajemo falšivyh prijateljev v ugodu regulardnosti? (rus. сравнять, čes. srovnat, pol. zrównać) ::Dodatno, regularnost v MS v tutom osobnom slučaju (iz moejgo pogleda) ide protiv naturalističnosti, ibo vse naturalne jezyky prědavajut semantiku "to be comparing" inym slovom. ::Russky срав'''ни'''вать, сопоставлять ::Bělorussky параўноўваць, зраў'''ноў'''ваць, супастаўляць ::Ukrajinsky порів'''ню'''вати, зіставляти, зрівнювати ::Poljsky porów'''ny'''wać ::Češsky srov'''ná'''vat, porov'''ná'''vat ::Slovačsky porov'''ná'''vať, zrov'''ná'''vať ::Hrvatsky srav'''nji'''vati, upoređivati ::Srbsky срав'''њи'''вати, упоређавати ::Makedonsky сравнува, споредува ::Bulgarsky срав'''ня'''вам ::"Sravnjati s zemjeju" — "Compare with Earth?" or "Level it to the ground"? [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 23:43, 13 February 2026 (UTC) :::Aha, razuměju. Da da, takom slučaju može lěpje bude ''sravnyvati'' (nesov.) i ''sravnati'' (sov.), a takože ''sravnanje'' zaměsto ''sravnjenje'' «comparison”, ne li? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:57, 13 February 2026 (UTC) :::Moje prědloženje": :::for the verb ''to compare: sravniti / sravnivati,'' ibo to odpovědaje logikě naturalnyh jezykov. :::for the verb ''to even, to level'' we already have ''poravniti'' (curiously, it's not ''por'''o'''vniti'', which would follow the logic you're explaining) :::[[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 00:13, 14 February 2026 (UTC) ::::''sravnjati'' možemo ostaviti, ale jedino v smyslu ''to even, to level'' [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 00:22, 14 February 2026 (UTC) == Websajt s katalogom i statistikoju == <nowiki>https://medzuslovjansky.onl/</nowiki> jesm stvoril maly websajt s vyše vizualnym kalalogom stranic i statistikoju može byti koristany kak onlajn biblioteka stvoril jego da by može byti takym obrazom uprostiti dostup obyčnyh ljudij do Viki i malost zainteresovati v napisanju člankov prošu, pišite vaši propozicije i myslji [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 17:32, 23 February 2026 (UTC) :myslju oddělno sdělati filtr za kategorij s prověrjenym pravopisom i dobry članok, da by možno bylo legko najdti teksty s dobrym MSom [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 18:11, 23 February 2026 (UTC) ::Da, to bylo by interesno. Myslju, že kategorija s prověrjenym pravopisom ne jest mnogo upotrěbima, ale može [[Incubator:Spisok najdolžejših stranic|tutoj spisok najdolžejših ćlankov]] jest? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 22:03, 23 February 2026 (UTC) :::Už sdělal oddělny filtr, koj polazyvaje jedino članky so zvězdoju i s prověrjenym pravopisom. Myslju, to ne byla zla ideja i ja budu probovati dodavati toj šablon, kogda čitaju članky. :::Vo vkladke statistika možno odfiltrovati članky po dolžině, ale može byti sdělati oddělnu jarku vkladku "Najdolžejše članky"? [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 22:19, 23 February 2026 (UTC) ::::Da, myslju, že to jest dobry pomysl. Mimohodom, može mogli byhmo uže dodati do dobryh člankov. Srěd mojih člankov, myslju, že napriklad [[Abhazsky alfabet]], [[Džok (pes)]] i [[Ҕ]] kvalifikujut se, ibo sut mnogo obširnějše, než jihne ekvivalenty na drugyh jezykah. Imajete li prědloženja? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 22:58, 23 February 2026 (UTC) :::::A nas budut prověrjati na odpovědnost kriterijam dobryh člankov? Ibo imajemo množstvo člankov vyše 10kb, koje libo už sut dost dobre (ale može byti ne sut take dobre, kak jihne analogy v inyh jezykah, ili prinajmenje v něktoryh), ale sut kratše, než v inyh jezykah. :::::I takože imajemo množstvo člankov menše než 10kb, ale koje takože sut mnogo dobre. :::::Večinstvo (ili vse) članky o kiriličnyh bukvah sut dobre na moj pogled, ale ne imajut trěbujemogo razměra. :::::@[[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] napisal několiko dobryh člankov, ale on prosil prověriti pravopis za njim i ja byh dodal v jegove članky malost obrazov ili medija materialov, že by jih nemnogo oživiti (imajut prěmnogo teksta bez ničego vizualnogo) :::::@[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] takože napisal dostatočno dobryh člankov [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 23:27, 23 February 2026 (UTC) ::::::Da da, jesm suglasny. Teoretično ne imajemo izrazne kriterije, toliko, že dobry članok trěbuje iměti někoju kritičnu masu. Granica 10K bajtov byla ustanovjena libovoljno, kogda na medžuviki iměli jesmo 20 člankov >10K, ale tutčas imajemo jih ok. 140. Dolgy ne avtomatično znači lěpši. Po mojemu mněnju, da by članok kvalifikoval se za uměščenje na glavnoj stranici: ::::::* jest bolje-menje kompletny o obgovarjaje vse aspekty (napr. članok o državě ne jest kompletny, ako nemaje ničego o ekonomikě, prirodě i t.d.). ::::::* imaje pravilny i prověrjeny pravopis ::::::* jest osnovany na prověrjenyh izvorah (znači, ne slěpo kopirovanyh iz drugyh viki) ::::::* ne jest toliko prěvod članka iz drugoj viki ::::::* kako možno, sodrživaje obrazky ::::::* kako možno, jest lěpši od ekvivalentah na drugyh slovjanskyh jezykah ::::::* prědmet ne jest prěmnogo niševy. ::::::Kromě togo, dobro by bylo, ako jest raznorodnost medžu člankami na glavnoj stranici. Tutčas imajemo ok. 20 dobryh člankov. Glupo bylo by, ako srěd njih byli 3 kirilične bukvy, ili 3 ukrajinski politiki. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:51, 24 February 2026 (UTC) == Dodati linky na spoločnosti v Dicord i TG na glavnoj stranici v menju == Tutčas poglednul i uviděl, že bulgarska vikipedija ima linky do spoločnostij v discord i tg na glavnoj stranici v menju, v lěvoj jegovoj česti. Može byti, my takože budemo dodati? https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|talk]]) 12:29, 26 February 2026 (UTC) :Ne znaju, imaje li smysl popularizovati toj Diskord, on ne imaje ničto občo s Viki projektom, i Jan tam ne jest. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 08:16, 6 March 2026 (UTC) == Nove možnosti transliteracije - sdělano == Blagodare dobrym ljudam, pomagavšim izměniti skript, pojavili se nove možnosti transliteracije.<br/>Šablon '''-''' dostavaje novu funkciju: <br/>Tuty šablon upravjaje transliteracijeju, izključaje ju za fragment teksta (kogda koristaje se s jednym parametrom), ili pokazyvaje razny tekst za latinicu i kirilicu (variant s dvoma parametrami).<br/> {| class="wikitable" |+ Kako koristati |- ! Sintaksis !! Rezultat {{-|Latn}} !! Rezultat {{-|Cyrl}} |- | <code><nowiki>{{-|macOS Sierra}}</nowiki></code>|| <code><nowiki>macOS Sierra</nowiki></code> || <code><nowiki>macOS Sierra</nowiki></code> |- | <code><nowiki>{{-|Jean-François|Жан-Франсуа}}</nowiki></code> || <code><nowiki>Jean-François</nowiki></code> || <code><nowiki>Жан-Франсуа</nowiki></code> |- | <code><nowiki>{{-|Joe Biden (Džo Bajden)|Джо Байден}}</nowiki></code> || <code><nowiki>Joe Biden (Džo Bajden)</nowiki></code> || <code><nowiki>Джо Байден</nowiki></code> |- |<code><nowiki>«Scena v sadu {{-|Roundhay|Раундхеј}}» (1888) {{-|[[Louis Le Prince|{{-|Louis Le Prince'a}}]]|[[Louis Le Prince|Луи ле Пранса ({{-|Louis Le Prince)}}]]}} — najrannějši izvestny film v historiji.</nowiki></code> |<code><nowiki>«Scena v sadu Roundhay» (1888) Louis Le Prince'a — najrannějši izvestny film v historiji.</nowiki></code> |<code><nowiki>«Сцена в саду Раундхеј» (1888) Луи ле Пранса (Louis Le Prince) — најраннєјши известны филм в хисторији.</nowiki></code> |- |<code><nowiki>V Providen{{-|ce’|с}}u</nowiki></code> |<code><nowiki>V Providence’u</nowiki></code> |<code><nowiki>В Провиденсу</nowiki></code> |} <br /> <s>Čto ješče ne rabotaje: v mobilnoj versiji bude vsegda pokazyvati i latiničny i kiriličny varianty. Na rěšenju rabotajemo.</s> Vsečto uže rabotaje! [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 07:15, 1 March 2026 (UTC) :Odlično! Nu izvini, ale vse vrěme ne razuměju, začto jest toj drugy šablon. Takože možno jest pisati: <nowiki>{{-|Jean-François (izgovor: Žan-Fransua)|Žan-Fransua (fr. Jean-François)}}</nowiki>, i rezultat bude taky sam, ne li? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 12:39, 1 March 2026 (UTC) ::Jego sdělal Iohanen za test, rěšil ostaviti 😊 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 12:43, 1 March 2026 (UTC) ::vot test obohdvoh šablonov na živom članku https://incubator.wikimedia.org/wiki/H._P._Lovecraft [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 12:48, 1 March 2026 (UTC) ::Mene lično dopoka nemnogo ustrašaje ta razlika medžu latiniceju i kiriliceju, ko ktoroj prihodímo. Napriklad, jesm musel v jednom slučaju sklonjati kirilicu i ne sklonjati latinicu 😢 Tako prijdemo ko dvom jezykam. Možlivo, bysmo mogli prěporučovati koristanje tutoj možnosti toliko v izključiteljnyh slučajah? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:04, 1 March 2026 (UTC) :::A v kakom slučaju trěba bylo sklonjati kirilicu? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:13, 1 March 2026 (UTC) ::::Tut byl variant ::::v Red Hook / v Ред-Хуку, ale já jesm dopoka našel izhod: ::::v apartamentu v četvrti {-|Red Hook|Ред Хук} [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:18, 1 March 2026 (UTC) ::::ješče v Providence / в Провиденсу [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:24, 1 March 2026 (UTC) :::::Ah, razuměju. Znaješ, medžuslovjansky ne imaje tvrde pravila odnosno sklanjanja neslovjanskyh imen i nazv. Ja byh sovětoval, da byhmo koristali apostrof: lat. {{-|Charles de Gaulle}}, kir. {{-|Шарљ де Гољ}} &rarr; rod. {{-|Charles’a de Gaulle’a}}, {{-|Шарља де Гоља}}. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:32, 1 March 2026 (UTC) ::::myslím, že rěšenjem jest vo Providensu / во Провиденсу, v Red-Huku / в Ред-Хуку. Ale, Lovecrafta/Лавкрафта, zato že ime [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:31, 1 March 2026 (UTC) :::::Ah, razuměju. Znaješ, medžuslovjansky ne imaje tvrde pravila odnosno sklanjanja neslovjanskyh imen i nazv. Ja byh sovětoval, da byhmo koristali apostrof: lat. {{-|Charles de Gaulle}}, kir. {{-|Шарљ де Гољ}} &rarr; rod. {{-|Charles’a de Gaulle’a}}, {{-|Шарља де Гоља}}. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:35, 1 March 2026 (UTC) ::::::nu to jest podobno russkomu jezyku, kogda koristajut se kusky latinicy [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:37, 1 March 2026 (UTC) :::::::Točno. A tamtyh slučajah: {{-|v Providence’u, v Red Hook’u}}. Koristajuči novy možnosti, možno daže: <code><nowiki>«V Providen{{-|ce’|с}}u»</nowiki></code>: «V Providen{{-|ce’|с}}u». {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:40, 1 March 2026 (UTC) ::::::::nu to uże diko jest: во Провиденс-цу? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:42, 1 March 2026 (UTC) :::::::::Vo Providence'u/ во Провиденсу izgledaje kompromisno [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:44, 1 March 2026 (UTC) ::::::::interesno, trěba izučiti [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:52, 1 March 2026 (UTC) ::::::Gaulle на выдумки хитра (russko prislovje) ☺️ [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 14:39, 1 March 2026 (UTC) :Vsim pozdrav, ide obnovjenje skripta, transliteracija ne bude někaky čas rabotati. Prosim izviniti [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 17:47, 5 March 2026 (UTC) :Tak, vsečto jest izrěšeno, uže rabotaje i na mobilu. Mnogo děkuju adminam Vikipedije, ktore mnogo pomogli. Ura 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 19:42, 5 March 2026 (UTC) ::Vidžu! Fantastično! Hvala vsim, ktori pomogli! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 08:20, 6 March 2026 (UTC) == Originalne <s>imena ljudij</s> i iztvorov umětnostij kako nazvy člankov == <s>Ja jesm natolkl se na toj problem, že ne věm, kako dějati lěpše... Jest članok o Johnu R. R, Tolkienu, zaglavje ktorogo jest napisano anglijskym jezykom. Trěba li takym že sposobom stvorjati i nove članky? A kako pisati vnutri članka?</s> <s>Ješče jesm ugleděl, že v poljskom jezyku imena sklanjajut se po pravilam jezyka, ale pišut se kako v originalu. Či možno li togda vnutri članka pisati, napriklad, ''... u Johna Ronalda Reuela Tolkiena...''? Ne bude li togda to mrzko izgledati v kirilici ''... у Jохна Роналда Реуела Толкиена...''? Abo trěba vnutri članka flavorizovati?..</s> P.S. Pomilujte, ja jesm slěpec, jedino tutčas uviděl jesm v vrhu to, kak to možno sdělati. Ješče jedna věč: jest članok o «Vladaru prstenjev», zaglavje ktorogo jest napisano na anglijskom jezyku («The Lord of the Rings»). Trěba li jego prěimenovati na medžuslovjansky jezyk? Myslim, že trěba, bo na vsakoj Vikipedije nazvy knig prěkladajut se na glavny jezyk Vikipedije. Cělkovito ne razuměm, kako rěšati tuto pytanje, ačekoli mně se kaže, že jego už obgovarjali, ale ja ne vidim rezultatov, pomilujte. S považenjem, [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|talk]]) 07:38, 17 April 2026 (UTC) :Da, nazvanja knig jest trěba prěkladati, TLOTR in particular ☺️ Nužno jest tuty članok prěimenovati/prěměstiti, čto ne jest trudno [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|talk]]) 16:21, 3 May 2026 (UTC) ::Točno, lěpje jest prěvoditi zaglavja knig, filmov i t.d., ale takože imaje byti prěnapravjenje od originalnogo zaglavja. Jesm prěimenoval TLOTR v [[Vladar prstenjev]]. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 19:14, 3 May 2026 (UTC) == Approval! == Great news! Interslavic Wikipedia will soon be approved! Committee member Jon Harald Søby posted the approval notice on the Talk Language Committee page! Finally! Let everyone know if anyone doesn't know yet, and let Jan know too! Victory! [[Special:Contributions/&#126;2026-35104-48|&#126;2026-35104-48]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-35104-48|talk]]) 18:12, 15 June 2026 (UTC) :approved! 🎉 [[Special:Contributions/&#126;2026-36378-17|&#126;2026-36378-17]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-36378-17|talk]]) 15:14, 23 June 2026 (UTC) : Radostno! [[Koristnik:Таёжный лес|Таёжный лес]] ([[Besěda s koristnikom:Таёжный лес|besěda]]) 23:48, 26 junij 2026 (CEST) == Administratorstvo == Dragi! Dnes nakonec naša Medžuslovjanska Vikipedija byla stvorjena. Blagoželaju nam vsim i imaju naděju, že naš projekt bude postojanno rasti! Ja jesm byl administrator v Inkubatoru, a takože vo vsih prědhodnyh versijah medžuslovjanskoj viki (od 2007 g.). Na žalost, administratorstvo ne bylo prěneseno avtomatično iz Inkubatora, zato trěba mně tu oficialno kandidatovati se na administratora. Jest několiko věčij, ktore tutčas trěba bude sdělati bystro. Napriklad, vy isto pametajete, že skoro vse stranice iz Medžuviki byli kopirovane ručno – bez jihnyh historij, čto jest narušenje avtorskyh prav – i zato ja hoču je stopiti s novějšimi versijami. Kromě togo, vsegda jest potrěbny někto, ktory odstranjaje spam, vandalizm i tako dalje. Prošu, glasujte poniže! Sut slědujuče opcije: {{-|<nowiki>{{Za}}, {{Protiv}}, {{Nevtralno}} i {{Primětka}}</nowiki>}}. Ne zabudite dodati svoj podpis (<nowiki>~~~~</nowiki>). S srdečnym pozdravom, {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:50, 24 junij 2026 (UTC) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:09, 25 junij 2026 (CEST) # {{Za}}: Razuměje se, Jan nas dovedl tu kde jesmo, ov projekt bez jegovogo děla ne by ni egzistoval. On zakladaje se mnogo i obhodi se s pravdivymi ambicijami. Nadějem se budemo iměti uspěšny prvy god na živoj Vikipediji! :) – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 00:19, 25 junij 2026 (UTC) # {{Za}} [[Koristnik:Vikislav|Vikislav]] ([[Besěda s koristnikom:Vikislav|besěda]]) 03:01, 25 junij 2026 (UTC) # {{Za}} i potrěbujemo izbrati ješče 2-3 admini ili podadmini [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 06:27, 25 junij 2026 (UTC) # {{Za}} Jan nas dovedl tam, kamo jesmo potrěbovali, i kako najaktivnějši člen občiny si zasluži byti administratorom. --[[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]]) 09:49, 25 junij 2026 (UTC) # {{Za}}, očevidno. Velika hvala vsim — to jest naš obči uspěh! [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|besěda]]) 10:27, 25 junij 2026 (UTC) # {{Za}} [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 17:53, 25 junij 2026 (CEST) # {{Za}} očevidno, Jan je tvorec medžuslovjanskogo. [[Koristnik:Adiee5|Adiee5]] ([[Besěda s koristnikom:Adiee5|besěda]]) 01:05, 26 junij 2026 (CEST) # Разумєје се {{Za}} [[Koristnik:FitikWasTaken|FitikWasTaken]] ([[Besěda s koristnikom:FitikWasTaken|besěda]]) 13:24, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}} prisjedinjaju se k vsemu vyše skazanomu. [[Koristnik:Noncinque|Noncinque]]([[Besěda s koristnikom:Noncinque|besěda]]) 12:01, 26 junij 2026 (UTC+6) # {{Za}} [[Koristnik:Sauit|Sauit]] ([[Besěda s koristnikom:Sauit|besěda]]) 01:48, 2 julij 2026 (CEST) :Čestitajemo Janu, ktory jest dnes dostal neograničenu časom vladu Administratora tutoj Vikipedije [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 23:15, 2 julij 2026 (CEST) ::Hvala, @[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]]! Nu, a kde jest tvoja kandidatura, eh? ;) {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:17, 2 julij 2026 (CEST) :Pozdrav, Jane, možete li takože darovati administračne prava Vipzu i Marcoorio? Hvalim voprěd. Jestli ne, podam stewardship request za njih. Hvala polna 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 23:19, 2 julij 2026 (CEST) ::Ja ne mogu dati administratorstvo, samo bjurokrati i stuardi mogut to dělati, a takyh my tu ne imajemo. Ja myslju, že Vipz i Marcoorio sami povinni sut glasiti se na stranici [[:meta:Steward requests/Permissions]], ibo ne znaju, može to dělati inokto. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:58, 2 julij 2026 (CEST) :::ne jest problemom, budemo organizovati 😉 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 02:57, 3 julij 2026 (CEST) === Drugi admini === {{Ping|LiMr|Danvintius Bookix|GlěbDyndar|Мурад 97|Panslavist|Tutčas}}, {{Ping|Medžuslovjanin|Ferpaks|Marcoorio|Aula Orion|Panslav|Orbitminis|Wojsław Brożyna}}, {{Ping|Adiee5|Plameniled|Miłosz Czaniecki|Владимєр Брєзин, сын Александров|Qiorly|Polda18}}, {{Ping|SzymonV|Vipz|Asank neo|FitikWasTaken|Machine of goodness|Snovid}} i ostatni, kogo jesm ne vspomnil tut, prosim nehtěl by někdo se stati vtorym i tretjim adminom, da by Jan ne tegnul vsečto sam? Prosim takože vsih glasovati, hvalim voprěd. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:23, 25 junij 2026 (CEST) 09:32, 25 junij 2026 (UTC) :Ja ne věm, ako byh iměl na to dostatok časa, i ja o tom budu razvažiti. Ja dekuju za prědloženje. [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]]) 09:57, 25 junij 2026 (UTC) ::Da, dobro bylo by iměto ješče jednogo ili dvoh adminov. @[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]], može li ty se kandiduješ? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 10:32, 25 junij 2026 (UTC) :::Možno, budu, ale by se htělo lěpših kandidatov. ({{-|BTW}} izčezlo "odgovoriti", to jesm ja něčto slomil?) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:21, 25 junij 2026 (CEST) :Ja jesm administrator na dvuh projektah, takože byrokrat i administrator interfejsa. Ja imam tehničske znanosti i imam takože velmi aktivnogo robota. [[Koristnik:LiMr|LiMr]] ([[Besěda s koristnikom:LiMr|besěda]]) 19:21, 8 julij 2026 (CEST) ::Pozdrav, LiMre, kde jesi byl tako dolgo? Prědloži svou kandidaturu takože na glasovanje, myslím, že trěba minimum 6 glasov [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:45, 8 julij 2026 (CEST) :::Ja imel mnogo raboty i putoval jesm. [[Koristnik:LiMr|LiMr]] ([[Besěda s koristnikom:LiMr|besěda]]) 20:16, 8 julij 2026 (CEST) :Ja mogu prijmati vaše prizvanje do administratorstva. [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|besěda]]) 10:35, 25 junij 2026 (UTC) @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] i @[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]]: Super! Togda sdělajte oddělno zaglavje, da byhmo ne komplikovali žitje administratorom na Meta. ;) {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:44, 25 junij 2026 (CEST) :Hvala @[[Koristnik:IJzeren Jan|IJzeren Jan]], tako izdělajemo, ale htělo by ješče i někogo, kdo znaje, kako rabotaje Vikipedija lěpje, než ja ili @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] i od kogo by bylo vyše koristi. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:03, 25 junij 2026 (CEST) Zdrav! Ako naša občina to želaje, mogu sebe nominovati za administratora i administratora interfejsa. Primarno se interesujem rabotati na tehničnoj infrastrukturě projekta: šablony, moduly, CSS, JS/gadžety, botovanje, i t.d. Administrativne prava dobro prihodet zaradi izčrkavanja i iziskyvanja, importovanja i prěměščanja specifičnyh stranic, iz-medžu ostalogo. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 23:02, 25 junij 2026 (CEST) :@[[Koristnik:Vipz|Vipz]]: To bylo by odlično! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:05, 25 junij 2026 (CEST) ::Jesm uže administrator (interfejsa) na srbskohrvatskoj Vikipedije i bylo by mně milo prenesti něčto znalosti odonud ovamo. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 23:11, 25 junij 2026 (CEST) === Drugi admini - glasovanje === Kandidati na druge admini sut dva, @[[Koristnik:Vipz|Vipz]] i @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]], oni ne sut konkurenti, adminami mogut byti obadva, jestli budut poddržani, prosim za ili protiv njih takože glasovati tut (ne zabezpametajte glasovati i za Jana vgorě) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:23, 26 junij 2026 (CEST) ==== Vipz ==== @[[Koristnik:Vipz|Vipz]] glasovanje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:24, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}} - potrěbujemo opytnogo admina [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:26, 26 junij 2026 (CEST) # {{Nevtralno}} – ne znam dobro člověka [[Koristnik:Adiee5|Adiee5]] ([[Besěda s koristnikom:Adiee5|besěda]]) 10:59, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}}. Věrim jegovomu slovu o znanju interfejsa — tute znanja sut nam potrěbne. [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|besěda]]) 11:37, 26 junij 2026 (CEST) # {{Nevtralno}} [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 11:41, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}}, očevidno! Izkušeny koristnik, črěz dolge lěta byl administrator Medžuviki. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:46, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}} [[Koristnik:Vikislav|Vikislav]] ([[Besěda s koristnikom:Vikislav|besěda]]) 15:38, 27 junij 2026 (CEST) # {{Za}} — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|prinosy]]) 21:07, 27 junij 2026 (CEST) # ... ==== Marcoorio ==== @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] glasovanje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:24, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}} - potrěbujemo motivovanogo admina [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:26, 26 junij 2026 (CEST) # {{Nevtralno}} [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 11:41, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}}. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:46, 26 junij 2026 (CEST) # {{Za}} [[Koristnik:Vikislav|Vikislav]] ([[Besěda s koristnikom:Vikislav|besěda]]) 15:40, 27 junij 2026 (CEST) # {{Za}} – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 15:47, 27 junij 2026 (CEST) # {{Za}} — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|prinosy]]) 21:08, 27 junij 2026 (CEST) # {{Nevtralno}} [[Koristnik:Adiee5|Adiee5]] ([[Besěda s koristnikom:Adiee5|besěda]]) 12:58, 28 junij 2026 (CEST) # ... ==== LiMr ==== @[[Koristnik:LiMr|LiMr]] glasovanje --[[Koristnik:LiMr|LiMr]] ([[Besěda s koristnikom:LiMr|besěda]]) 20:13, 8 julij 2026 (CEST) #{{Za}} LiMr jest avtor mnogyh člankov na MS Vikipediji i mnogo pomagal jest v inkubatoru, vključno tehničnyh děl. Znaju, že jest takože aktivni na češskoj Vikipediji i znaje, kako tuto tut rabotaje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 20:42, 8 julij 2026 (CEST) #:Uvažajemi, LiMr jest statistično koristatelj č. 3 v MS Inkubatoru, po mně i Janu, suglasno čislu pravok. Prosim poddržati, hvala lěpa 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 22:50, 10 julij 2026 (CEST) #{{Za}} [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 00:06, 11 julij 2026 (CEST) #{{Za}} očevidno! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 02:09, 11 julij 2026 (CEST) #{{Za}} [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|besěda]]) 09:22, 11 julij 2026 (CEST) #{{Za}} — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:04, 12 julij 2026 (CEST) @[[Koristnik:Vipz|Vipz]] i @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]]: od včera vy jeste administratori tutoj viki na 6 měsecev. Blagoželaju! :-)<br />A @[[Koristnik:LiMr|LiMr]]: ne zabudite sglasiti svoju kandidaturu na [[:meta:Steward_requests/Permissions#Administrator_access|Meta]], da by jedin iz stewardov mogl vam nadati knopky. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 09:35, 16 julij 2026 (CEST) :Čestistaju novym Adminam! Čas rabotati 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 12:11, 16 julij 2026 (CEST) ::Blagodarim! – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 12:33, 16 julij 2026 (CEST) :Ja sglasil svoju kandidaturu na [[m:Steward_requests/Permissions#LiMr@isvwiki|Meta]]. [[Koristnik:LiMr|LiMr]] ([[Besěda s koristnikom:LiMr|besěda]]) 14:39, 16 julij 2026 (CEST) ::👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 14:41, 16 julij 2026 (CEST) :@[[Koristnik:LiMr|LiMr]] se stal administratorom. Čestitajemo 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:33, 17 julij 2026 (CEST) ::Super. @[[Koristnik:LiMr|LiMr]], s uspěhom! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 10:34, 17 julij 2026 (CEST) == Kolikost člankov na latinici i kirilici == Dragi prijatelji! Ja myslju, že oprědělenje "Okolo 2/3 vsih člankov byli napisane latiniceju, okolo 1/3 kiriliceju" ne odgovarja enciklopedičnosti. Prědlagaju stvoriti kategoriju, katalog po tipu Spisok člankov na latinici i na kirilici. Začto? Da by točno razuměti, koliko u nas materialov jest napisano na oboh grafikah. Poka čto u nas sut tendencije k umenšenju pisanja člankov na kirilici. [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 23:10, 25 junij 2026 (CEST) :A či jest li potrěbno tuto ukazanje? Imajemo translitiraciju, zatom, na moj pogled, ne jest potrěbno ukazyvati, koliko člankov sut na kirilici/latinici. Takym tvrdženjem možemo odstrašiti tyh, kto znaje kirilicu i ne znaje latinicu (ako taki sut) abo někako inako prinesti zlu myslj, ale, očevidno, ju ne imajemo. [[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]] ([[Besěda s koristnikom:Marcoorio|besěda]]) 11:42, 26 junij 2026 (CEST) ::Ja jesm obratil uvagu na fakt, že v članku "Medžuslovjanska Vikipedija" jest privedena taka informacija: "Okolo 2/3 vsih člankov byli napisane latiniceju, okolo 1/3 kiriliceju", ale ne ima spiska člankov po kirilici i latinici. Zato jesm pomyslil, že jest enciklopedično ukazovati točnu informaciju [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 11:52, 26 junij 2026 (CEST). Дља статистикы буде интересно. --[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] ([[Besěda s koristnikom:Мурад 97|besěda]]) 12:01, 26 junij 2026 (CEST) :Kako oprěděliti, latinica ili kirilica, bot/skript musi uděliti toliko tekst iz članka i sčitati latinične i kirilične bukvy? Napriměr, jestli vyše 70% teksta sut kirilične bukvy, on jest kiriličny? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 13:23, 26 junij 2026 (CEST) :: А сут много чланков, кде оба писма? Вообче, по мојему мнєнју то пытанје технично. Просто, интересно, направду, кака у нас тутчас статистика. --[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] ([[Besěda s koristnikom:Мурад 97|besěda]]) 14:14, 26 junij 2026 (CEST) :::Mnogo lingvističnyh člankov imajut kirilične tablicy, priměry teksta, kako Mansijsky jezyk i td. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 15:19, 26 junij 2026 (CEST) :::Ili prosto, tekst s kiriličnymi nazvami razdělov jest kiriličnym 8-) Ako li sut razděly [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 15:22, 26 junij 2026 (CEST) :Za statistiku bylo by interesno, ale ja ne myslju, že taka kategorizacija jest potrěbna. Kromě togo dodavanje i poddrživanje tyh kategorij bude mnogo raboty. Někoj čas tomu nazad jesm prosto občislil, koliko iměli jesmo člankov na kirilici i latinici na osnově zaglavij (ne včisleči mojih člankov o kiriličnyh bukvah, ktore byli napisane latiniceju). Togda to bylo okolo 1/3 kirilice i 2/3 latinice. Kako to izgledaje tutčas, ja ne znaju. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 15:56, 26 junij 2026 (CEST) ::Jesm napravil osnovnu prověrku: v tutom momentu, 1,072 odnosno {{round|70.993377}}% nadpisov je na latinici, a 438 odnosno {{round|29.006623}}% vsih nadpisov na kirilici. Imějuči na umu različne dolžiny člankov, {{Round|88.523968}}% vsego teksta napisano je na latinici. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 16:42, 26 junij 2026 (CEST) ::Jestvuje že algoritm, ktory čisli kolikost člankov pravilno? A ako prosto načeti označovati članky kategorijami "Članok napisany kiriliceju" / "Članok napisany latiniceju", tako takože možno stvoriti po priměru togo algoritma algoritm, ktory v kategorijah bude čisliti članky. Ili sčitati ručno, s pomočju kategorij. [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 16:44, 26 junij 2026 (CEST) == Razděljenje Krčmy == Dragi kolegi, hčemo razdvojiti [[Vikipedija:Krčma]] na několiko tematičnyh odděljenij? Za početok: Pravila i směrnice; Tehnika (ili Tehnične kvestije/pytanja); Jezyk i pravopis (ili Jezyčne kvestije/pytanja); Noviny. Tak možemo razbrěmeniti centralnu stranicu Krčmy i ulegšati slědovanje diskusij kogda-libo egzistuje potrěba diskutovati mnogo prědmetov jednočasno. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 14:23, 27 junij 2026 (CEST) : Јесм согласны. Але, по мојему мнєнју новины не трєба оддєљати од централној Крчмы. Лєпје јих видєти разом на централној. --[[Koristnik:Мурад 97|Мурад 97]] ([[Besěda s koristnikom:Мурад 97|besěda]]) 14:41, 27 junij 2026 (CEST) :Či ne lěpje li arhivovati stare diskusije? Krčma jest velmi těžka tutčas, ale imaje byti "{{-|village pump}}", selskoju studnoju, kde obgovarjaje se vsečto [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:22, 27 junij 2026 (CEST) :Dalšo pytanje, imajemo v menu "Portal občiny", čto nikuda ne vede. Imaje tam býti link do Krčmy? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:32, 27 junij 2026 (CEST) ::Ja jesm arhivoval stare poslanja v Krčmě. Pozdněje hoču takože dodati starějše sodržanje Krčmy na Medžuviki do arhiva, ale tutčas to ješče ne jest možno. ::Čto se tyče razdvojenja krčmy, ja ne jesm uvěrjen, jest li to smyslno. Imajemo tu može 10–20 aktivnyh učestnikov i obyčne sut samo dva ili tri aktivne prědmety na měsec. Napriklad, v maju bylo samo 14 pravok, a v aprilju 4. Ako tu bude zaisto mnogo aktivnosti, togda možno bude pomysliti o razdvojenju, ale v medžučasu ja byh ostavil Krčmu taku, kaka ona jest. Očevidno budut avtomatične poslanja na anglijskom jezyku od fondacije Wikimedia, ktore po mojemu mněnju možno bude arhivovati do oddělnogo arhiva. ::A Portal občiny... jest li nam on potrěbny? Ja by na tom město sdělal link do Krčmy, ale k tomu bude potrěbny administrator. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 19:05, 27 junij 2026 (CEST) :::👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:20, 27 junij 2026 (CEST) :::Jesm mněval, tutčas jesmo oficialna Vikipedija, itak bude mnogo vyše raboty i, slědovateljno, diskusije. Kogda avtomatične, masivne poslanja budut početi, one nas budut zakopati. Brda inojezyčnyh poslanij umějut dokladati tako zvanomu '{{-|[[:en:banner blindness|banner blindness]]u}}'. Tutošnje poslanja togda budut menje primětne, čto može pobudžati deficit lokalnoj aktivnosti. Jedno rěšenje jest arhivacija, nu časom ne budemo htěti arhivovati recentne poslanja. Drugo rěšenje jest čekati, viděti i onogda rěšati. Jesm oprěděljeny za koju-nebud opciju. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 08:28, 28 junij 2026 (CEST) :::Pozdrav, Jane, čto jestli prosto dati vněšni link na kavárnu Medžuviki prěd linkom na arhiv na početku stranice? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:30, 28 junij 2026 (CEST) ::Ja ne mnju, že Portal občiny ima vesti na Krčmu, na češskoj Vikipediji to napriměr vede na [[:cs:Wikipedie:Portál Wikipedie|tutu stranicu]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|prinosy]]) 19:24, 27 junij 2026 (CEST) :::@[[Koristnik:Polda18|Polda18]]: Da da, ja znaju, ale češska Vikipedija jest veliky projekt. Menše viki često ne imajut taky portal, ili samo někaky kratky tekst ili prěnapravjenje na [[Vikipedija:Čto Vikipedija ne jest]]. Nyně my imajemo prěmalo stranic za taky portal, ale može poprobujemo stvoriti nečto, li? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 19:55, 27 junij 2026 (CEST) ::::Ja jesm samo daval priměr. Portal občiny ne jest besěda občiny. Ale v budučnosti možemo něčto takovogo izrabotati. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|prinosy]]) 20:49, 27 junij 2026 (CEST) == Vikidane == {{tracked|T429939|fixed}} Pozdrav. Kako toliko na Vikidane dodadut jezyčny kod <code>isv</code>, bude trěba tutu stranicu na Vikidane [[d:Q16503|dodati]]. Možno jest, že to za nas izdělajut administratori Vikidanyh, ibo ja jesm na besědě stranice kako ne prijavjeny koristnik napisal zajavjenje o dodanje (ja jesm byl v rabotě). Jednako bude poslě potrěba priložiti takože vsake članky. Česti se mogu prijeti tako ja, ale sam ja na to ne staču. Tyseč člankov jest mnogo. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|prinosy]]) 20:51, 27 junij 2026 (CEST) :Nám oběčali sut, že to sdělaje robot (možlivo) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 08:52, 28 junij 2026 (CEST) ::Možlivo v budučnosti, kako bude naš jezyčny kod dodany na Vikidane, ale nyně ne jest možno kako by robot funkcionoval bez dodanogo koda. Itak, robot bude potrěbovati čestičnu pomoč od koristnikov, ibo ne vse bude podojdti izrabotati avtomatično. Ače, umětna inteligencija by možno mogla tako isto funkcionovati. Ale kto bude priučati umětnu inteligenciju? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 16:20, 28 junij 2026 (CEST) :::Administracija Viki nam to oběčaje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:22, 28 junij 2026 (CEST) ::::Da, to jest možlivo. Hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 16:28, 28 junij 2026 (CEST) ::::Ja jesm chčel se zapytati. Kako jest tuta stranica povezana s drugymi stranicami na inych jezyčnyh verzijah? To ne jest izdělano skroz Vikidane, ibo tako Vikidane ne imajut naš jezyčny kod, daže to ne jest izdělano skroz interviki, ili ja jesm to ne ugledal? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 16:35, 28 junij 2026 (CEST) :::::Ja už jesm to našel. Tehničny šablon <code><nowiki>{{INTERWIKI}}</nowiki></code> iz {{š|Zaglavje krčmy}}. Kako bude naš jezyčny kod dodany na Vikidane, tuten tehničny šablon ne bude jest zapotrěbny. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 16:46, 28 junij 2026 (CEST) ::::::Tak 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:56, 28 junij 2026 (CEST) :::::::Hvala. Tako jest, ja jesm izrabil šablon {{š|Šablon}} (kratky link {{š|Š}}), kako isto tehničny šablon dlja ostavjanja inyh šablonov. Tuten šablon bude jest potrěba praviti dlja različenja imennyh prostorov i zablokovanja linka veduči na ne egzistujuče stranice. Tutčasna verzija jest velmi prosta. Tako jest, tuten šablon tutčasno ne uměje parametry. Tako isto, to bude potrěba dodati. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:21, 28 junij 2026 (CEST) :V vslědnyh dnah bude naš jezyčny kod <code>isv</code> dodany do Vikidanyh, kako jest viděti [[phab:T430419|tu na Fabrikatoru]]. Hvala adminam Fabrikatora. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 09:00, 29 junij 2026 (CEST) :The change has been merged and will be deployed on Wednesday during MediaWiki Train [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 16:33, 29 junij 2026 (CEST) ::👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:45, 29 junij 2026 (CEST) ::Velika hvala. Thank you. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:08, 29 junij 2026 (CEST) ::Hi, it is Wednesday, where are we? Many thanks [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:55, 1 julij 2026 (CEST) :::Nothing yet, but if there's one thing I have learned from the whole process that led to the creation of this wiki, it's patience. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:41, 2 julij 2026 (CEST) ::::👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 00:43, 2 julij 2026 (CEST) :Vikidane sut funkcionalne. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:03, 14 julij 2026 (CEST) ::Parada 👍 Budemo probovati [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:45, 14 julij 2026 (CEST) :::Ja jesm už dodal do Vikidanych link tu na Krčmu i link na [[Medžuslovjansky jezyk]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:53, 14 julij 2026 (CEST) ::a čto se stalo s redaktorom izvonogo koda? piše Page MediaWiki:Edittools/styles.css has no content. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:51, 14 julij 2026 (CEST) :::Ja ne věm. Pravdopodobno ono se ne prěneslo iz Inkubatora. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:55, 14 julij 2026 (CEST) :::Trěba udaliti tuty redok <nowiki><templatestyles src="MediaWiki:Edittools/styles.css" /></nowiki> iz stranice [[MediaWiki:Edittools]], togda vsjo by imalo zarabotati. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 18:00, 14 julij 2026 (CEST) ::::V Inkubatoru ne bylo Edittools. Ja htěl jesm prěnesti Edittools s Medžuviki, ale mně najprvo trěba byti "administrator interfejsa", da byh mogl dodati ili izpraviti CSS. Imaju naděju, že zautra ili poslězautra budu mogti to sdělati. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 22:33, 14 julij 2026 (CEST) :::::Jan uže jest adminom interfejsa, čestitajemo I čekajemo na akcije [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:50, 21 julij 2026 (CEST) ::::::Uže sdělano, Edittools rabotaje! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:24, 21 julij 2026 (CEST) :::::::👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:25, 22 julij 2026 (CEST) ::A začto v spisku jezykov jest napisane kako samo "Medžuslovjansky"? Trěba že by bylo napisano s kiriliceju kako "Medžuslovjansky / Меджусловjанскы". [[Special:Contributions/&#126;2026-39765-34|&#126;2026-39765-34]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-39765-34|besěda]]) 20:51, 14 julij 2026 (CEST) ::Ura! Ide avtomatično priključenje vseh člankov 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:08, 22 julij 2026 (CEST) :@[[Koristnik:IJzeren Jan|IJzeren Jan]], @[[Koristnik:Vipz|Vipz]], @[[Koristnik:Marcoorio|Marcoorio]], @[[Koristnik:LiMr|LiMr]], htěl jesm izdělati instrukcuju za avtorov o koristanju vikidanyh i Sitelink, ale vidim někake problemy i zato imaju několiko pytanij za administrcijnu skupinu. :1. Ručno priključenje k Vikidanym rabotaje toliko za něktore "male" članky s malym čislom jezykov, napriklad "Otava Jo", kde jesm to priključil bez problemov, ale za vse "velike" vikidane, kako, napriklad, "Solnce" ili "Napoleon Bonapart" stranica vikidanyh jest blokovana na izměny i zato ne jest možno dodati isv-vikipediju v Sitelinks. Jest-li tuto dozvoljeno našim administratoram? Ne jest li cěly spis 1000 "obvěznyh" člankov tako hranjeny? Kako bude postupovanje za avtorov novyh člankov iz tutogo spisa? :2. [[Koristnik:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] jest pisal: <blockquote>Wikidata support is not yet enabled, but that too will come within a couple of days; when it does, I will run [[User:JhsBot|my bot]] to migrate interwiki links from using the [[:Template:INTERWIKI|INTERWIKI]] template to instead using Wikidata natively.</blockquote> To ješče ne bylo sdělano, že tak? Jest li trěba panu Adminu pripomniti? :Hvalim voprěd. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:07, 17 julij 2026 (CEST) ::K nomeru 1: Něktore prědmety vo Vikidanyh sut tako zvano polzamknute, čto znači, že prověrjeni koristniki mogut praviti tuty prědmety. Kak ne jeste prověrjeny koristnik, vy ne možete praviti polzamknute prědmety. ::K nomeru 2: Ja ne imaju kakekoli informacije o aktivitetah tutogo koristnika, nu kak to ne jest ješče aktivno, ono to bude pravdopodobno aktivno uže rano. Kak vy hočete, možete mu napisati na jego koristničsku besědu, pravdopodobno na anglijskom, kak tuten koristnik pravdopodobno ne bude uměti medžuslovjansky jezyk, začto on piše na anglijskom. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 09:57, 17 julij 2026 (CEST) :::Tuty koristnik jest Meta-admin vsego inkubatora vseh viki, docěla mogutna figura 😎 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:44, 17 julij 2026 (CEST) ::::Nu, on pravdopodobno imaje mnogo obvezkov, ktoryh on musi rabiti. Dajmo mu dostatok časa. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 10:53, 17 julij 2026 (CEST) :::@[[Koristnik:Polda18|Polda18]] imaje pravdu. Vikidane uže sut vključene za medžuslovjansky, ale někoje prědmety o popularnyh ili kontroversijnyh temah mogut byti zaščičene. Ja prěd hviljeju jesm sdělal link na [[Solnce]] i to šlo bez problemov. A čto se tyče gosp. Søby, on napisal, že vključi někaky avtomatičny skript za avtomatično prěneseneje danyh iz šablona INTERWIKI na Vikidane, ale on togo ješče ne sdělal. Ale ja imaju izkušenje, že on dolgo ne odgovarjaje na pytanja i kontakt s njim je trudny. Uviděl jesm, že od konca junija jegova aktivnost byla rědka. Takto teoretično my možemo vse dělati ručno (togda trěba najprvo prějdti na stranicu na někojem drugom jezyku, i odtuda prějdti do Vikidanyh), ale ja myslju, že to jest bezsmyslno raztračenje časa, ibo raněje ili pozdněje to imaje byti sdělano tym skriptom. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 10:54, 17 julij 2026 (CEST) ::::Hvala Jane, Solnce je priključeno. Myslim, instrukcija avtoram bude: ::::# Na avtomatično priključenje staryh člankov budemo čekati, ono někogda bude, ne trěba priključati jih ručno ::::# Prodolžajemo koristati šablon INTERWIKI ::::# Nove članky jest možno prisjedinjati ručno. Ako li prědmet jest hranjeny, trěba prositi to sdělati naših adminov ::::[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 11:04, 17 julij 2026 (CEST) :::::Točno tako! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 11:23, 17 julij 2026 (CEST) ::::Ja to mogu sdělati. Uže jesm sdělal několiko ([[Special:Contributions/Vipz]]), nu idealno by bylo usposobiti ili vlastnogo bota ([[:sh:Korisnik:Vipz-bot]]) na tutom projektu, ili dostati pseudo-bot horugvu. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 17:27, 17 julij 2026 (CEST) :::::Na koristanje botov v vikidanyh trěba iměti dozvoljenje adminov, inače možeš dostati važny ban [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 18:42, 17 julij 2026 (CEST) ::::::Mně to jest poznano, tomu ne jesm sdělal prěmnogo izměn. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 04:53, 18 julij 2026 (CEST) ::::::Skoro budu poprositi bot dozvoljenja. – [[Koristnik:Vipz|Vipz]] ([[Besěda s koristnikom:Vipz|besěda]]) 05:00, 18 julij 2026 (CEST) :::::::👍 tuto rabotaje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:09, 22 julij 2026 (CEST) ::To JHS spustil svojego bota, kako oběčal, hvala jemu [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:31, 22 julij 2026 (CEST) == Translations == Hi! Zdravo! Lately I have been translating special pages and namespaces. I noticed that an Interslavic Wikipedia was created (since I am from Ukraine myself) and I was very happy. So, I want to offer localization for this Wiki, all I need is a list of the necessary special pages and namespaces with their translation. If translation is still needed, then tag me under the list. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 17:31, 28 junij 2026 (CEST) :Hi, sorry this is already done I believe. Thank you anyway 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:36, 28 junij 2026 (CEST) ::This about links. For example: Special:AllPages — Specialna:Vse stranice. And also translating for other non translated special pages (BlockedExternalDomains for example) [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 17:42, 28 junij 2026 (CEST) :::Na tom uže někdo tuž rabotaje, ale možlivo Jan tebe odepíše [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:43, 28 junij 2026 (CEST) :Maybe the "Special" namespace still needs translation, and the individual links to the special pages. The view name of the pages are already translated, or should be at least. But links and the namespace itself are still in English. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 18:38, 28 junij 2026 (CEST) == Kako jest slovo "pěskovišče" kategorizovano? == Ja jesm pytam, či jest slovo "pěskovišče" roda mužskoho ili srědnogo? Ja jesm ne našel tuto slovo v [https://interslavic-dictionary.com/ medžuslovjanskom slovniku], ktory ja upotrěbjaju na odgovory i ine pravky. V češskom jezyku tuto slovo jest roda srědnogo, tak samo ja mnju, že tako samo tuto slovo jest roda srědnogo tako v medžuslovjanskom. Ale ja znaju, že to ne jest vsegda pravda. Napriměr, slovo "šablon" jest roda mužskogo v medžuslovjanskom jezyku, ale to samo jest roda ženskogo v češskom jezyku. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 18:51, 28 junij 2026 (CEST) :Vse imenniky na '''-o''' (poslě tvroj suglasky) i '''-e''' (poslě mekkoj suglasky) sut srědnjego roda. Slova na '''-išče''' v občem označajut město. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 20:12, 28 junij 2026 (CEST) ::Tako jest slovo "město" roda srědnjego, da? Togda pěskovišče musi byti roda srědnjego kako město, da? Hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 20:38, 28 junij 2026 (CEST) :ono jest [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 20:56, 28 junij 2026 (CEST) ::Ja jesm zabyl, odprašaju se. Tako hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:14, 28 junij 2026 (CEST) == Patrulovanje == Zdravo! Jest taka ideja stvoriti tut grupy patrulnogo i avtopatrulnogo dlja prověrky statij i vkladu. Ja ne byl učastnikom tejto obščnosti raněje, ale vse že predlagaju to. <s>Takože predlagaju obgovoriti možnost patrulovanja črez FlaggedRevs, ono je mnogo sovremenějše i bole udobno. V slučaju jesli obščnost vybere standardno patrulovanje, to my prosto stvorimo dvě grupy koristnikov. A jesli FlaggedRevs, to staro patrulovanje my vyključimo. Takože, jesli my vyberemo FlaggedRevs, to predlagaju obgovoriti urovni patrulovanja, no lično ja predlagaju 1 urovenj. To jest: patrulovano ili ne. </s>[[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 12:48, 3 julij 2026 (CEST) :Komban-wa gozaimasu, Wadimu-san, htěl byh poblagodariti za izmeščenje požedanja na sub-adminske prava za koristateljev Vipz i Marcoorio, hvala lěpa 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:09, 3 julij 2026 (CEST) ::Ne treba děkovati, to ne je velika rabota. Ja sejčas vracam se do aktivnosti v ukrajinskoj Vikipediji, takže myslju že teper budu i tu rabotati malo. Najprvo zajmu se šablonami i potrěbnymi statjami, no i možlivo projekty někotoryh pravil sozdam. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 19:35, 3 julij 2026 (CEST) :::Šablony, glavno nove Kartky, ja poddrživaju, myslim, dostatočno dobro. Mnoho uspěhov na UA-viki [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 20:41, 3 julij 2026 (CEST) ::::Hvala! Tak co si myslite o patrolovanju? [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 20:45, 3 julij 2026 (CEST) :::::Zdravo, Vadyme! Ako ja mogu zapytati, kako to rabotaje točno? Znači li to, že izměny v članku budut vidime toliko togda, kogda jedin iz patrolerov je odobril? Ili prosto, že vsaka pravka avtomatično bude iměti značku kako "možny vandalizm", "izpraždnjenje stranice" i t.d.? A kromě togo, jest li vvedenje FlaggedRevs možno? Ja čitaju [https://meta.wikimedia.org/wiki/Flagged_Revisions#Notice_of_moratorium tu], že jest moratorium v tom smyslu, že od 2014 g. ta možnost jest izključena za nove viki. Srdečno, {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 22:35, 3 julij 2026 (CEST) ::::::Ne, vsi statji budut vidimi navet jesli oni ne patrulovani, liš v njih bude povědomjenje o tom, že oni ne patrulovani. Ale jesli administrator ustanovi stabilizaciju, togda bude pokazovati se poslednja patrulovana versija. Otnosno ustanovjenja razširenja, ja nažal ne zamětil moratorij, my konečno možemo probovati, ibo vse že upomjanuto tam zadanje na Fabrikatori bylo rěšeno. Nu raz sut takie problemy, togda ostavljaju liš predloženje s grupoju patruljnyh i avtopatruljnyh. A otnosno FlaggedRevs ja probuju snjati to ograničenje i togda snova sdělaju predloženje. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 08:04, 4 julij 2026 (CEST) :::::::já jesm protiv, dopoka iměli jesmo málo vandalizma, i ne hčemo odvračati novyh avtorov, kojih s registracijeju isv víki jest přišlo mnogo. Hvalim za propoziciju [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 08:30, 4 julij 2026 (CEST) :::::::Ty jesi dodal tehničny šablon [[Šablon:Prěvedena_stranica]] , musel jesm korigovati v njem jezyk. Možeš objasniti, na čto on jest? Jestli ne bude jasno, poprosím Jana oddaliti [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 08:54, 4 julij 2026 (CEST) ::::::::On jest potrěbny dlja označanja prěvedenyh statij, ktore byly prěvedene ne črěz instrument prěvoda, ale ručno. To jest potrěbno dlja sahranjenja licencije, soglasno ktorej rabotajut vsi sajty Vikimedija. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 08:57, 4 julij 2026 (CEST) :::::::::my imajemo šablon <nowiki>{{Prěvod | jezyk | Nazva članka} </nowiki>, ktory avtor dodavaje na dno članka, ako jego prěkladaje ili koristaje čest prěklada od inogo jezyka [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:14, 4 julij 2026 (CEST) ::::::::::Izvinjajte, ja ne zamětil tutoj šablon, svoj jesm nominoval na udaljenje. [[User:VadymTS1|'''<span style="color:#a09786;"><ruby>ヴァディム</ruby></span>''']] ([[User talk:VadymTS1|<small>besěda</small>]]) 09:21, 4 julij 2026 (CEST) :::::::To jest interesno. Na poljskoj Vikipediji jesm primětil, že taka nepatrolovana versija jest vidima prijavjenym koristnikam, ale anonimni (neprijavjeni) koristniki cěly čas videt poslědnju patrolovanu versiju članka. Ale ja myslju, že suglašu s Iljeju, že v malom projektu kako medžuslovjansky tako rěšenje ne jest absolutno potrěbno. V velikom projektu, vsakodenno s tysečami pravok, ono imaje smysl, ale ne očekyvaju mnogo vandalizma ili spama v tutom projektu. Večšim problemom budut pravky od koristnikov, ktori slabo znajut medžuslovjansky. Poněkogda napravjenje takogo članka zajmaje veče časa neželi pisanje do ponovno. Ale to ne jest kvestija patrolovanja... {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 10:09, 4 julij 2026 (CEST) == Prěključ "Lat./Кир." == Komunikovali jesmo nedavno s Jaroslavom, ktory poddrživaje medžuslovjansky slovnik, i on iměl opinije, že náš interfejs ne jest veliko družny k kiriličnym slovjanam, ktore mogut bystro ne najdti, že jest možlivost prěključati pismo na kirilicu, čto, možlivo, odstrašaje ljudij, ktore ničto ili malo znajut o medžuslovjanskom jezyku i mogli by byti zainteresovani vyše. My imajemo gadžet transliteracije, podpisany latiniceju kako "medžuslovjansky", Jaroslav proponuje vratiti nadpis "Lat./Кир." (kako to bylo na Medžuviki i rannjem Inkubatoru) ili "Latinica/Кирилица" kako nazvanje gadžeta, imělo li by to smysl? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:13, 13 julij 2026 (CEST) :Ja točno ne razuměju. Tu jest tako samo kako na Medžuviki, ne li? Jest nadpis "Lat./Кир." v tomže samom městu. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:41, 13 julij 2026 (CEST) ::ja imaju nadpis v menju "medžuslovjansky", i kogda jej odvarjam, tam uže sut varianty Lat./Кир, Latinica i Кирилица [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 01:55, 14 julij 2026 (CEST) ::Jest raznica medžu temami. V Vector legacy (2010) nazva aktualno vključenogo varianta pokazyvaje se od razu v samom menju; v defaultovom Vector (2022) jest "medžuslovjansky". No na Vikipedijah koristajučih iz LanguageConvertera (napr. [[:sr:]]) vključeny variant tož pokazyvaje se v menju nezaležno od temy. Ne znaju či kogda-nebud rabotalo v inkubatore, ale linija [[Special:PermaLink/25957#L-210|210]] ne imaje efekta. Ne jestvuje element <code>p-variants-label</code> v Vector (2022). <span style="text-transform:lowercase;font-synthesis:none;display:inline-block">--[[User:MwGamera|Mw<span style="font-variant:petite-caps">G</span>amera]]</span> ([[User talk:MwGamera|besěda]]) 02:59, 14 julij 2026 (CEST) :Imaju ideju, že by kogda na Vikipediju prihodili ljudije iz kiriličnyh držav (Rosija, Ukrajina, Bělorusija, Bulgarija itd) to pismo avtomatično prěključalo se na kirilicu, a iz latiničnyh (Poljska, Čehija, Slovakija, Hrvatija itd) na latinicu. [[Special:Contributions/&#126;2026-39602-39|&#126;2026-39602-39]] ([[Besěda s koristnikom:&#126;2026-39602-39|besěda]]) 09:26, 13 julij 2026 (CEST) ::Ja često govoreči ne znaju, je li to možno. Opcija "Lat./Кир." je nevtralna, znači mogut byti članky na latinici i članky na kirilici. Avtomatično prěključenje značilo by, že trěba takože avtomatično vključiti latinicu za druge državy. Myslju, že lěpje bude dopisati něčto na glavnoj stranici. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:46, 13 julij 2026 (CEST) :::avtomatično uže imajemo latinicu, ale to ne jest zlo, glavno iměti něčto kirilično v interfejsu, da by "prilěpiti" kirilično oko [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 01:58, 14 julij 2026 (CEST) == Pěskovišče dlja modulov == Pozrav. Ja imaju tako pytanje, či jestvuje někako pěskovišče dlja modulov. Moja ideja byla taka, že ja byh iměl probnu viki goščenu na Miraheze, i ja jesm zapytal na [[miraheze:Talk:Content Policy#Can I create a test wiki for testing modules that I create for Wikipedia?|Meta viki Miraheze]], či bylo by možlivo privoliti iztvorjenje probnoj viki dlja razvivanja i testovanja modulov dlja češskyh Vikidrag (na anglijskom Wikivoyage) i medžuslovjanskoj Vikipedije. Nu, oni mi prěporučili, či ja byh mogol upotrěbiti někakogo pěskovišča dlja modulov na danyh viki. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 08:59, 16 julij 2026 (CEST) :Čestno govoreči ja mnogo malo znaju o modulah. Ale v principu možeš tu sdělati pěskovišče za moduly, ja ne vidžu v tom problem. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 09:38, 16 julij 2026 (CEST) ::Nu dobro, ja budut razmysliti, kako byh to izrabotal, uvidimo. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 09:42, 16 julij 2026 (CEST) :Pozdrav, @[[Koristnik:Polda18|Polda18]], kako mene poučil viki-programist, ktory pomagal s translit-skriptom, do svojego ličnogo prostora možno sdělati vsečto, ne jedino LUA-module, ale i Javascript-gadget, to bude rabotati jedino za tebe. Myslim, to dělae se tako: https://isv.wikipedia.org/wiki/Koristnik:Ilja_isv/Modul:Moj_modul ili https://isv.wikipedia.org/wiki/Koristnik:Ilja_isv/My_Gadget.js [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:01, 17 julij 2026 (CEST) ::Link pri testah ale musi byti polny, kako ''{{#invoke:Koristnik:Ilja_isv/Modul:Moj_modul|parametr1|...'' [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:11, 17 julij 2026 (CEST) :::Nu, ja to možu obtestovati. Ja jesm už započel [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Moduly|něčto stvarjati]], nu ja možu tutu sistemu nadrabiti. Hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 10:30, 17 julij 2026 (CEST) :::Nu, ja jesm to obtestoval, i ja vidimo, že ono to možlivo ne funkcionuje. Tuto jest hyba, ktoru mi zvanje modula piše: :::<code>Script error: No such module "[[Koristnik:Polda18/Modul:Pěskovišče 1]]".</code> :::Kak se možete pozrěti, stranica ne izobražaje izvorny kod modula kako izvorny kod v programističnogom jezyku Lua, ili kako prostu stranicu. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 14:21, 17 julij 2026 (CEST) ::::Izvini, moja grěška, musi byti: ::::https://isv.wikipedia.org/wiki/Modul:Koristnik:Polda18/Pěskovišče_1, i takože pri koristanju ::::{{#invoke:Koristnik:Polda18/Pěskovišče_1|параметр1|... (nadějem se, slovo Modul tut ne jest trěbno) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 14:28, 17 julij 2026 (CEST) :::::Nu, to dava smysl. Hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 14:38, 17 julij 2026 (CEST) ::::Stranica [[Koristnik:Polda18/Modul:Pěskovišče 1]] može byti odstranjena. Jediny link, ktory vede na tutu stranicu, jest Krčma. Na ščestje ja ne imaju věče takovyh stranic. Hvala. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 18:46, 17 julij 2026 (CEST) Ja myslju, že to jest kvestija modela sodržanja. V koristiničskom prostoru ono izgledaje inako neželi v prostoru za moduly. Poprobuj něčto v rodu tutogo: [[:Modul:Pěskovišče]]. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:46, 17 julij 2026 (CEST) :Ja jesm početkujuči v programističnogom jezyku Lua, ale ja jesm už srazuměl zakladam tutogo jezyka i kako jest tuten jezyk upotrěbjeny v MediaViki softveru. Dalo to trud, ale ono se izplatilo. Ja jesm něčto iztvoril, [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Moduly/Pěskovišče 1|možlivo se pozrěti]]. Tuten modul by iměl byti vami tako rěčeny [[Modul:Pěskovišče]]. Ja hoču ješče iztvoriti dokumentaciju tutogo modula, ale ja ješče ne imaju iztočne stranice zapisok i dokumentacij dlja každogo pěskovišča. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:54, 17 julij 2026 (CEST) :Budemo musěti iztvoriti tako stranicu [[Vikipedija:Lua]], kako dokumentaciju dlja iztvorěnje i pravok modulov. Ja možu tutu stranicu prědložiti. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:48, 18 julij 2026 (CEST) :Ja imaju menše pytanje. Kako byste prěvodili češsko slovo ''[[wikt:cs:bábovka|{{-|bábovka}}]]'' ili ''{{-|bábovička}}''? To jest něčto, čo někto iztvarja na pěskovišču. Ja jesm upotrěbil slovo ''babkovička'', ibo ja mnju si, že to by bylo prigodno slovo. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:00, 18 julij 2026 (CEST) ::V Rosiji děti iz pěska dělajut kuliče ([[:ru:Кулич|куличи]]) [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:19, 18 julij 2026 (CEST) :::Nu, ja možu tuto slovo upotrěbiti zaměsto ''babkovička''. 😁 Hvala. Čto tako iztvoriti někaku izhodnu stranicu zaměsto prazdnoj stranice tu: [[Vikipedija:Pěskovišče]]. Něčto, čto bude iměti někaky izhodny tekst opisyvajuči priměr vikikoda kako take ''kuliče''. Možno něčto takovogo, kako jest viděti tu: [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedie:P%C3%ADskovi%C5%A1t%C4%9B&oldid=26011420]. Čislo revizije (''{{-|oldid}}'') by mogol izpotrěbiti robot, ktory by raz za čas izčrknul pěskovišče nazad do tutoj izhodnoj stranice, kak by izměny v pěskovišču na dolžejšiju dobu ustali. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 22:20, 18 julij 2026 (CEST) :::Ja jesm izměnil slovo ''babkovička'' za ''kuliče''. Nu, knopka iz dokumentacije ne funkcionuje, i nebude funkcionovati, pokoliko ne bude pěskovišče modula zapravdu iztvorjeno. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 22:43, 18 julij 2026 (CEST) == Divno provodženje šablona == Pozdrav. Ja jesm hočel izrabotati šablon dlja tabličky, nu ja ne věm, či ja jesm glupy ili MediaViki jest. Moj šablon se provodi kako jest viděno tu: [https://isv.wikipedia.org/w/index.php?title=Koristnik:Polda18/P%C4%9Bskovi%C5%A1%C4%8De/%C5%A0ablony/P%C4%9Bskovi%C5%A1%C4%8De_1&oldid=28989] Ja jesm upotrěbil někaku akcentuaciju viki koda, kako samo ja byh mogl izjaviti někaku hybu. Nu, ja jesm nikaku ne viděl. Može někto, prosimo, izjasniti, čto se to děje? Kako by iměl tuten šablon izgledati, jest viděno [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Moduly/Zaglavje|tu]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 13:28, 17 julij 2026 (CEST) :Ja ješče dodam: šablon se provodi inako v podgledu i inako kako zapisana stranica. Ono to ne jest jedino tu na medžuslovjanskoj Vikipediji, ja jesm testoval jednako provodženje tako na češskoj Vikipediji (ače bez zapisanja). Ono to izpadaje na hybu vo MediaViki softveru ili hybu vo viki kodu šablona. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 13:53, 17 julij 2026 (CEST) :Ja už věm, čto toto jest. Toto jest zaisto hyba MediaViki softveru. Nu, ja jesm popravil tutu hybu, i tak, toto jest prosto začasno rěšenje. Tuten šablon by imal upotrěbiti {{-|TemplateStyles}}, ale to ne funkcijuje v imennom prostoru koristnikov. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:35, 18 julij 2026 (CEST) :Ja jesm iztvoril bug report na [[phab:T432536|fabrikatoru]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 01:43, 19 julij 2026 (CEST) == Kako ja možu priměti šablon izobraziti imenny prostor šablona dlja cěljnogo jezyka? == Pozdrav. Ja jesm iztvoril šablon {{š|Prěvod šablona}} dlja prěvodov šablonov iz inojezyčnyh Vikipedij. Nu, ja imaju menše pytanje. Kako ja možu priměti šablon izobraziti imenny prostor šablona dlja cěljnogo jezyka? Napriměr imenny prostor šablona dlja anglijskoj Vikipedije jest ''{{-|Template}}'', dlja češskoj Vikipedije to jest ''{{-|Šablona}}'' itd. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 13:25, 22 julij 2026 (CEST) :Pokoliko ja znaju, anglijska nazva ''{{-|Template:}}'' rabotaje na vsih viki. Očevidno takože je možno prosto dodati městu nazvu imennogo prostora, ale togda toj novy šablon je bezsmyslny, ibo togda možno je takože koristati [[:Šablon:Prěvod]]. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 13:37, 22 julij 2026 (CEST) ::Da, anglijska nazva napravdu rabotaje. Ale ono to izgledaje někako divno, poka to ne jest anglijsky šablon. Nu, ja možu odstraniti ''{{-|Template:}}'' iz izobraženogo nazva. Čto se tyče šablona {{š|Prěvod šablona}}, ja možu do šablona {{š|Prěvod}} dodati novy argument ili avtomatično razpoznanje imennogo prostora, ili oboje (argument kako prěpisanje avtomatičnogo razpoznanja). Šablon {{š|Prěvod šablona}} by mogol byti prěsměrjenje do šablona {{š|Prěvod}}, ili vy možete go odstraniti, kako bude {{š|Prěvod šablona}} vesde zaměnjeny za {{š|Prěvod}}. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 14:47, 22 julij 2026 (CEST) ::Možna v Šablonu:Prěvod avtomatično izměniti slovo ''članok'' na ''šablon'' kogda vključeny v prostor šablonov: <nowiki>{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:Template}}|šablon|članok}}</nowiki> <span style="text-transform:lowercase;font-synthesis:none;display:inline-block">--[[User:MwGamera|Mw<span style="font-variant:petite-caps">G</span>amera]]</span> ([[User talk:MwGamera|besěda]]) 14:50, 22 julij 2026 (CEST) :::Tak, to ja iměl na myslji. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:14, 22 julij 2026 (CEST) :::Možno ješče ''modul''. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:15, 22 julij 2026 (CEST) ::Ja jesm izměnil šablon {{š|Prěvod}}, nyně ona podpira imenne prostory ''Šablon'' i ''Modul'' pored glavnogo imennogo prostora. Šablon {{š|Prěvod šablona}} može byti odstranjeny vključno jego dokumentacije. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:42, 22 julij 2026 (CEST) == Šablon dokumentacije modulov == Ja jesm napisal na [[mw:Project:Support desk#How can you make module pages to use a template for documentation transclusion?|podpor softveru MedijaViki]], kako my možemo upotrěbiti šablon {{š|Dokumentacija}} dlja modulov. Ja už imaju funkcionalnu verziju, ktora poddrživa kakykoli imenny prostor, na [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 2|mojom pěskovišču]]. Verzija jest gotova dlja vstavky do prvobytnogo města. Nu, my musimo někako izdělati upotrěbjenje šablona v vklučenju dokumentacije modula, kako to jest v Vikipediji na [[:en:Module:Wikidata|anglijskom]] i [[:cs:Modul:Wikidata|češskom]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 22:11, 22 julij 2026 (CEST) :Ja imaju menšu prosbu dlja adminov interfejsa. Ja jesm zapytal umětnu inteligenciju dlja šablona dokumentacije modulov, nu tu jest čto je trěba izrabotati: :* Stranica {{-|[[MediaWiki:Scribunto-doc-page-name]]}} može ostati kako jest, ili my možemo <code>{{-|/doc}}</code> izměniti za <code>{{-|/Dokumentacija}}</code>. Nu, večinstvo modulov ne imaje žadnu dokumentaciju, takože prěimenovanje dokumentačnyh podstranic by ne imělo byti trudno. Nu, ja tuto neham na vas. :* Stranica {{-|[[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]]}} musi byti izměněna, kako jest vvedeno na jej besědě: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Dokumentacija|$1}}</syntaxhighlight> :* Stranica {{-|[[MediaWiki:Scribunto-doc-page-does-not-exist]]}} se izobražaje, kako dokumentačna podstranica ne jestvuje. Ja byh izdělal prědběžno prosty prěvod, kako jest vvedeno na jej besědě. Kak bude izrabotany tzv. ''{{-|preload}}'' (izhodny tekst ili konstrukcija) dokumentačnoj podstranice, link može byti izměněny tako, aby tuten ''{{-|preload}}'' upotrěbil. :* I nakonec, stranica {{-|[[MediaWiki:Scribunto-doc-page-header]]}} jest vklučana do glavice dokumentačnoj podstranice modulov. Ja možu izrabotati tabličku, ktora bude izobražati informaciju o dokumentačnoj podstranici. Ja jesm izrabotal šablon {{š|Tablička}} dlja formata, ktory se tu uže upotrěbjaje. Ja možu do jego dokumentacije dodati link na {{-|Commons}} kategoriju, ktora vvodi ikony, ktore jest možno upotrěbiti. :— [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 14:50, 23 julij 2026 (CEST) ::Stranicu {{-|[[MediaWiki:Scribunto-doc-page-header]]}} bude nutno izprazdniti kak bude izrabotany ''{{-|preload}}'' dokumentacije. Ja jesm už izrabotal šablon {{š|Dokumentačna podstranica}}. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:15, 23 julij 2026 (CEST) :::{{-|[[Šablon:Dokumentacija/preload]]}} jest izrabotany. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:51, 23 julij 2026 (CEST) :Prěvod iz {{-|TranslateWiki}} jest dodany, kako jest vidimo. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 02:38, 5 avgust 2026 (CEST) :Ja se pytam ponovno. Je možlivo izrabiti izměny kako jest napisano povyše? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 22:40, 8 septembr 2026 (CEST) ::Često govoreči, ja ničto ne razuměju iz tyh modulov. Čemu one imajut služiti? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 00:30, 9 septembr 2026 (CEST) == Daljše projekty Vikimedije == Medžuslovjanska Vikipedija jest iztvorjena. Nu, tu jest pytanje. Vikipedija ne jest jediny projekt od Vikimedije. Tu sut tako Vikicitaty, Vikislovnik, Vikidragy, Vikiversitet, Vikiknigy itd. Imajemo někaku ideju čto iztvoriti dalje? Možno Vikislovnik? My možemo opet upotrěbiti Inkubator. Vikislovnik by imal byti cělkom bezusilny. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 19:49, 23 julij 2026 (CEST) :Nu, to, že Medžuslovjanska Vikipedija je iztvorjena ješče ne znači, že ona je gotova. Po mojemu mněnju rabota toliko načinaje se. Tutčas imajemo 1465 člankov. Ako mně pytaješ, imaju li ideju čto iztvoriti dalje, togda ja byh odgovoril, že trěba iztvoriti mnogo novyh člankov dlja enciklopedije! Nakonec imajemo vse, čto je nam potrěbno, takto možemo uže načeti rabotati seriozno, ne li? :A čto se tyče sestrinskyh projektov, jesm uže napisal něčto o tom v marcu ili aprilju ([[Vikipedija:Krčma#Wiktionary|tu]]). Kratko govoreči, ja ne vidžu smysl. Očevidno možno je započeti někaky novy projekt v inkubatoru, ale ako ne bude v njim dostatočno aktivnosti v tečenju dostatočno dolgogo perioda, on pravdopodobno ostane v inkubatoru navsegda. Sam jesi uviděl, že daže stvorjenje medžuslovjanskoj Vikipedije zajelo nam skoro dva lěta postojannoj aktivnosti, ačekoli vsegda byli 5–15 aktivni učestniki na měsec. :Tym ne menje, uže je projekt za medžuslovjansky Vikislovnik v inkubatoru: [[:incubator:Wt/isv]], ktory byl započety koristnikom @[[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]]. Problem byl v tom, že on izbral trohu nesručny podhod, importujuči vse slova iz slovnika avtomatično na html-stranice, čto dovedlo do krajno nepraktičnyh stranic, a takože do mnogyh pogrěšek. Ale možno by bylo poprobovati ponovno. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 20:31, 23 julij 2026 (CEST) ::Da, ja razuměm. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:06, 23 julij 2026 (CEST) ::tutčasno Jaroslav i Michal o tom dumajut, my govorimo v Telegramu [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 00:25, 24 julij 2026 (CEST) ::Tam ješče jest kvestija avtorskyh prav na MS slovník, Wikimedia hče jih podtvrdženje [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 00:41, 24 julij 2026 (CEST) == Prěvod razširjenja Skribunto == Pozdrav. Na [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-scribunto&language=isv-latn&filter=&action=translate {{-|TranslateWiki}}] ja jesm počel prěvoditi razširjenje Skribunto, ktoro upotrěbi skriptovny jezyk Lua i dodava imenny prostor Modul. Nu, ja jesm strětl menše dilema. Kaku figuru slova dlja kakogo prěvoda upotrěbiti? Ono ide o češsko slovo ''{{-|chyba}}'', ktoro jest možno prěvoditi dvoma sposobami: ''grěška'' ili ''hyba''. Ja jesm zapytal umětnu inteligenciju, i ona mi napisala, že ''grěška'' jest figura dlja občego upotrěbjenja (veče kako blud), i ''hyba'' jest figura dlja tehničnogo izraza (veče kako neuspěh, kako ''kritična hyba sistemy''). Takože ''grěška'' jest ''ja jesm izrobil grěšku'' tako jest někaky blud, i ''hyba'' jest, ''ona se izjavila kritična hyba sistemy'', samo kako tuta sistema izrobila hybu, nikto za tutu hybu ne može, to jest hyba softvera. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:02, 26 julij 2026 (CEST) :Ja jesm dokonal prěvod Skribunta, možno prěgleděti dlja grěšek. Čtokoli znači ''{{-|Script error}}'', ja jesm prěvodil kako ''grěška skripta'', i čtokoli znači ''{{-|Lua error}}'', ja jesm prěvodil kako ''hyba Lua''. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 15:57, 26 julij 2026 (CEST) ::Možno ''grěška v skriptu'' ili ''grěška skripta''? Čto jest lěpše? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 01:06, 27 julij 2026 (CEST) == Sklanjanje == Na modroj knopkě piše „Zapisati pravky”. Začto „pravky”, jestli jest jedna? Povinno jest byti „Zapisati pravku”. Takože v historiji pravok člankov piše „26 julij 2026”. Koristiti latinske nazvy měsecev ne jest problem, ale muset byti v roditeljniku (26 julija 2026). Kto-nebud može to izpraviti? --[[Koristnik:Vogand|Vogand]] ([[Besěda s koristnikom:Vogand|besěda]]) 17:06, 26 julij 2026 (CEST) :Nu, to je dělo prěvodženja. Ako na anglijskom pišut "save edits", na medžuslovjanskom povinno je byti "zapisati pravky". V mnogyh slučajah jest množnost pluralizacije, ale ne vsegda. A čto se tyče roditeljnika, uže jesm o tom napisal na stanici: [[Besěda s koristnikom:Jon Harald Søby]]. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 18:23, 26 julij 2026 (CEST) ::Da, viděl som anglijsku Vikipediju. Ale tam jest „publish changes”. Besědu som pročital. ::Čto budemo dělati v tom vrěmenu? --[[Koristnik:Vogand|Vogand]] ([[Besěda s koristnikom:Vogand|besěda]]) 19:40, 26 julij 2026 (CEST) :Pravky sut pravky v tekstu. Ače ja pravim članok jednokratno, kak ja izdělam veče kako jedin pravok razom (veče poprav ili aktualizacij), tuten tekst dava smysl. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:03, 26 julij 2026 (CEST) == Kvalita novyh člankov == Htěl byh prizvati koristnika(-cu) @[[Koristnik:Lpoj50|Lpoj50]] da by izměnil(-a) sposob vnosa novyh člankov, koristnik(-ca) jest velmi produktiven(-na) v prěvodženju novyh člankov iz anglijskoj viki [[Special:Contributions/Lpoj50]], ale potom někto ako Jan ili ja musi kompletno prěpisyvati članok i izpravjati ne jedino MS grěšky, ale i tehnične, svezane s koristanjem šablonov, čto jest generalno mnogo raboty. Hvalim voprěd za spolurabotu 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 15:54, 11 avgust 2026 (CEST) :Jesm uže něčto napisal na jegovoj besědnoj stranici. V principu ja ne imaju veliky problem s prěvodami sdělanymi s pomočju umětnoj inteligencije, ale v takyh kolikostah i s takymi razměrami to je prosto nemožno. Mimohodom, interesno je, že někoje UI-prěvody sodrživajut cělkom pristojny medžuslovjansky, a druge daže ne pripominajut medžuslovjansky. Odkud je taka razlika? {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 16:34, 11 avgust 2026 (CEST) ::Možlivo, něktore jesm uže izpravil 😊 Velika hvala [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:48, 11 avgust 2026 (CEST) :::Ja myslju, že jest neobhodimo zabraniti v tutom momentu upotrěbjenje umětnoj inteligencije, a ljudij, ktori sut priměčeni pri upotrěbjenju umětnoj inteligencije, trěba jest ograničati. [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 23:03, 12 avgust 2026 (CEST) ::::Imaju ideju sdělati šablon, ktory by označal članky, prědpokladano strvorjene AI-prěvodom, i kde trěba by byl tajmer na izlěpšenje članka ili jego odstranjanje, bylo by to pomočno? [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 09:24, 14 avgust 2026 (CEST) :::::Myslim že da [[Koristnik:Panslavist|Panslavist]] ([[Besěda s koristnikom:Panslavist|besěda]]) 11:28, 14 avgust 2026 (CEST) == Dokumentačne podstranice == Pozdrav. Ja jesm izrabotal šablon {{š|Dokumentačna podstranica}}, možlivo jest robotično praviti vsě dokumentačne podstranice dlja dodanja vslědjnogo teksta na početok každoj stranice? <syntaxhighlight lang="wikitext"><noinclude>{{Dokumentačna podstranica}}</noinclude></syntaxhighlight> Čto tuten šablon robi jest to, že on izobražaje na dokumentačnoj podstranici tabličku s informacijeju, že to jest dokumentačna podstranica, i on dokumentačnu podstranicu kategorizuje kako dokumentaciju šablona ili modula. Robotična pravka jest cělkom prosta. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 20:42, 13 avgust 2026 (CEST) :Taka mala primětka. Ja jesm dodal tako tehničny parametr <code>nocat</code>, ktory jest upotrěbjeny v dokumentačnoj podstranici tutogo šablona iz praktičnyh dovodov. Tuten parametr zamira kategorizaciju stranice, do ktoroj jest šablon vklučeny. To jest prigodno dlja vizualnogo priměra šablona, kako jest vidno na dokumentaciji šablona. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 20:53, 13 avgust 2026 (CEST) :Tako samo, robot by mogol prěnesti kategorije šablonov ili modulov do dokumentačnyh podstranic. Konec dokumentačnyh podstranic može obsegati vslědny vikikod: :<syntaxhighlight lang="wikitext"><includeonly>[[Kategorija:Šablony:...]]</includeonly></syntaxhighlight> :Obseg dokumentačnoj podstranice jest vklučeny do stranice šablona s šablonom {{š|Dokumentacija}} v tagu <code><nowiki><noinclude /></nowiki></code>. Kategorizacije šablona ne sut vklučane do stranic, ktore upotrěbjajut dany šablon, tako samo ne jest dokumentacija šablona vklučena do danyh stranic. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:19, 13 avgust 2026 (CEST) :Izvinjaju se. Ja jesm ne věděl, že uže jest šablon {{š|Stranica dokumentacije}}, tako jest šablon {{š|Poslanje}}. Ja uže započel rabiti izměny dlja upotrěby tutyh šablonov. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 00:29, 14 avgust 2026 (CEST) ::Šablon {{š|Dokumentačna podstranica}} jest prenapravjeny do šablona {{š|Stranica dokumentacije}} i šablon {{š|Tablička}} jest prenapravjeny do šablona {{š|Poslanje}}. ::# Šablon {{š|Dokumentačna podstranica}} jest upotrěbjeny v někakyh dokumentačnyh podstranicah, my možemo robotično izměniti upotrěbjenje premo na šablon {{š|Stranica dokumentacije}}, kak bude gotovo, my možemo prenapravjenje odstraniti. ::# Šablon {{š|Tablička}} by neimal byti upotrěbjeny izključajuči linkov, tuten šablon my možemo odstraniti tutčas. ::Ponovno, izvinjaju se. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 02:59, 14 avgust 2026 (CEST) == Filtr protiv spama blokuje link do youtu.be == Ne znam byl li to umysl, ale kratke linky sut stabilne i dobro rabotajut. [[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]] ([[Besěda s koristnikom:GlěbDyndar|besěda]]) 21:55, 13 avgust 2026 (CEST) :Či ja dobro pametam, <code>youtu.be/xyz</code> jest prosto prenapravjenje na <code>youtube.com/watch?v=xyz</code>. Ja ne věm, či linky prenapravjenja sut nedozvoljene. Na vsaky slučaj, link je možno prosto prepisati na polny tvar. Ten by uže imal byti funkcionalny. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 00:33, 14 avgust 2026 (CEST) :Pozdrav, @[[Koristnik:GlěbDyndar|GlěbDyndar]], da, koristaj link vida <code><nowiki>youtube.com/watch?v=xyz</nowiki></code>, a ne <code>youtu.be/xyz</code>, tuty tip ne blokuje. Takože, koristaj šablony <code><nowiki>{{Cite AV media|}}</nowiki></code> za citovanje videa i <code>Youtube</code> za konvertaciju youtube-linkov, dokumentaciju k njim ješče musim dodělati [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 08:17, 14 avgust 2026 (CEST) == Novy šablon <code><nowiki>{{V rabotě}}</nowiki></code> == Dodal novy šablon, ktory stvarjaje soobčenje, že stranica jest v fazi aktivnogo redaktovanja, koristaje se prosto dodavanjem koda <code><nowiki>{{V rabotě}}</nowiki></code> na začetok stranicy <onlyinclude>{{Mbox | type = notice | image = [[File:Ambox clock.svg|48px|alt=|link=]] | css = margin: 1px | text = '''Tuty {{{page|članok Vikipedije}}} jest [[:en:Help:Wikipedia: The Missing Manual/Editing, creating, and maintaining articles/Creating a new article|tutčasno v aktivnom iztvorjenju]] črěz spolurabotu i poslědovateljno redaktovanje.''' {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|0|Jestli vy imajete sumněnja odnosno [[WP:GNG|značnosti]], [[:en:WP:MOS|stilja]], ili drugyh problemov, prosim komentujte na [[WP:TPG|{{{tp|besědnoj stranici}}}]] tutogo {{{article|članka}}} ili jego {{{creator|iztvoritelja}}}.|}}Da by izběgti [[:en:Help:Edit conflict|konfliktov redaktovanja]] i [[:en:WP:{{{agf|Assume good faith}}}|inogo razmešivanja]], {{{creator|iztvoritelj}}} [[:en:Wikipedia:Please do not bite the newcomers|prosi]], da by podčas {{{eta|kratkoj doby}}} tuta {{{page|stranica}}} bez nutnosti ne izměnjala se, i takože ne byla [[WP:{{{xfd|Articles for deletion}}}|naznačena na odstranjenje]] podčas tutoj rannjej fazy iztvarjanja.{{Pb}}{{smalldiv|{{#if:{{{time|}}}|Tuto poslanje bylo dodano {{{time|}}}.|}} {{last edited by}} Prosim odstranite tuto poslanje, ako li {{{page|stranica}}} [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} ne byla izměnjena] podčas {{{duration|několika časin}}}.}}}} {{#ifeq:{{{category}}}|no||{{#switch:{{NAMESPACE}} | User | User talk = <!-- no category --> }}}}</onlyinclude> [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 08:44, 14 avgust 2026 (CEST) :Link: {{š|V rabotě}} :Možno jest lěpše upotrěbiti šablon {{š|Poslanje}}, ktory jest napojeny do Vikidanyh, či? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 19:09, 14 avgust 2026 (CEST) ::Tuto on i jest [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:10, 14 avgust 2026 (CEST) :::Šablon {{š|V rabotě}} upotrěbjaje šablon {{š|Mbox}}, ktory ne jest aktualny šablon {{š|Poslanje}}. Ja možu izrabotati prěnapravjenje i popraviti viki kod upotrěby. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 19:15, 14 avgust 2026 (CEST) ::::Ja jesm izpravil novy format tutogo šablona: [[Special:Permalink/46613]] — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 08:29, 26 avgust 2026 (CEST) ::::Novy format jest viděti tu: ::::{{Poslanje | type = progressive | file = OOjs UI icon clock apex.svg | title = Članok v aktivnoj rabotě | description = '''Tuty članok Vikipedije jest [[:en:Help:Wikipedia: The Missing Manual/Editing, creating, and maintaining articles/Creating a new article|tutčasno v aktivnom iztvorjenju]] črěz spolurabotu i poslědovateljno redaktovanje.''' {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|0|Jestli vy imajete sumněnja odnosno [[WP:GNG|značnosti]], [[:en:WP:MOS|stilja]], ili drugyh problemov, prosim komentujte na [[WP:TPG|besědnoj stranici]] tutogo članka ili jego iztvoritelja.|}}Da by izběgti [[:en:Help:Edit conflict|konfliktov redaktovanja]] i [[:en:WP:Assume good faith|inogo razmešivanja]], iztvoritelj [[:en:Wikipedia:Please do not bite the newcomers|prosi]], da by podčas kratkoj doby tuta stranica bez nutnosti ne izměnjala se, i takože ne byla [[WP:Articles for deletion|naznačena na odstranjenje]] podčas tutoj rannjej fazy iztvarjanja.{{Pb}} | comment = {{#if:|Tuto poslanje bylo dodano .|}} {{last edited by}} Prosim odstranite tuto poslanje, ako li stranica [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} ne byla izměnjena] podčas několika časin.}} {{#ifeq:no|no||{{#switch:{{NAMESPACE}} | {{ns:User}} | {{ns:User talk}} = <!-- no category --> | [[Kategorija:Stranica v fazě aktivnoj raboty]]}}}} ::::— [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 12:57, 26 avgust 2026 (CEST) ::::Da, dobra rabota, sdělajemo alternativny šablon, da by ostal i stary? Napriměr, <code><nowiki>{{V aktivnoj rabotě}}</nowiki></code> ili <code><nowiki>{{Stranica v rabotě}}</nowiki></code>? Rezultat bude jednaky, vključno skrytyh kategorij. <br/>[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 14:11, 26 avgust 2026 (CEST) :::::Da, to jest možno. Možno ja byh izbral {{š|Stranica v rabotě}}. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 14:25, 26 avgust 2026 (CEST) ::jestli hčeš, sdělaj šablon "Kvalita prěklada": Tuty članok imaje priznaky koristanja Umětnoj Inteligencije zaradi prěklada na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov. Nažalj, kvalita tutogo prěklada ne odpovědaje standardam Medžuslovjanskoj Vikipedije i ako li iztvoritelj ili iny koristnik ne sdělaje izpravjenij do <data, čas>, tuty članok bude označeny za odstranjenje. Hvala za spolurabotu. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:20, 14 avgust 2026 (CEST) :::Da, to jest dobro poslanje. Ja uže imam polno pěskovišče, nu ja imam jedin šablon skoro gotovy, [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 3|pěskovišče 3]] obsegaje šablon bočnogo panela, ja možu upotrěbiti tuto pěskovišče, kak bude šablon absolutno gotovy. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 06:26, 15 avgust 2026 (CEST) ::::Super, možeš ješče někaky obdrazok dodati, napriměr 😊: ::::[[Fajl:Angry_Wikipe-tan.svg|thumb|Wikipe-tan says: "Beware!".]] ::::[[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 06:49, 15 avgust 2026 (CEST) :::::Ja jesm upotrěbil standardny šablon {{š|Poslanje}}, možlivo viděti tu: [[Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 3]]. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 17:21, 15 avgust 2026 (CEST) ::::::Hvala i čestitaju s prvym oficiálnym stvorjenym šablonom, budu jego malo izměniti i publikovati 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:46, 15 avgust 2026 (CEST) :::::::Dobry šablon. Ale znajete, ja principu ne jesm protiv prěvodženju s pomočju umětnoj inteligencije. Jesm na priklad primětil, že teksty, ktore Lp01 dodal 10 avgusta, uže byli mnogo lěpše od tyh, ktore dodal 8 avgusta. Ne znaju i ne razuměju, kako to rabotaje, može koristal drugy program. A v občem nemaje velikoj razliky medžu slabym medžuslovjanskym pisanym UI i slabym medžuslovjanskym pisanym člověkom, ktory slabo znaje jezyk. Trěba trohu trpelivosti s ljudami, ktori načeli učiti se. Nu, i uže imajemo [[:Šablon:Pravopis]]. Čestno govoreči, je gorše, kogda cěly članok je napisany UI, daže ako medžuslovjansky je lěpši. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 21:22, 15 avgust 2026 (CEST) ::::::::To jest pravda. Je možno upotrěbiti oba šablony. Tak možu prěnesti šablon iz koristničskogo prostora? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:48, 16 avgust 2026 (CEST) :::::::::Počekaj, razmyslim na nazvanje šablona i smekčenje teksta soobčenja [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:51, 16 avgust 2026 (CEST) ::::::::::Nu dobro. Počekam. Možna nazva by mogla byti {{š|Kvalita prěvoda}} ili něčto ine v tutom smyslu. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 12:30, 17 avgust 2026 (CEST) :::::::::::Hču prědložiti kombinaciju dvoh šablonov "AI detected" (Izjavjena UI) ili podobno, i "Pravopis". Obadva iztvarjajut skryte kategorije za administraciju. Něčto tako: :::::::::::{{Poslanje|type=informative|file=EU-LABEL AI black transparent.svg| title = {{-|Izjavjena UI}}|description=Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov. My ne imajemo ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byt dobra i odpovědati standardam Medžuslovjanskoj Vikipedije. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati izpravjenja do {{{datum i čas popravy}}}. Hvala za spolurabotu.|comment=''Datum i čas vklučenja tutogo poslanja: {{{datum i čas vklučenja}}}.}} :::::::::::{{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||data=__DATE__ |$B= {{Poslanje | type = progressive | file = Ic brush 48px.svg | title = {{#invoke:Alphabet|global_cyrl|Tuty članok trěbuje prověrky pravopisa, gramatiky, stilja ili tona.}} | description = {{#invoke:Alphabet|global_cyrl|Možete pomogti Wikipediji}}, <span class="plainlinks">[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} {{#invoke:Alphabet|global_cyrl|popravivši jego}}]</span>. | date = {{{data|}}} }} }} [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 13:22, 17 avgust 2026 (CEST) == Novy šablon <code><nowiki>{{UI prěvod}}</nowiki></code> == Sdělal šablon "UI prěvod", ktory stvarjaje markovanje UI prěvoda i prěporučaje prověrku pravopisa, može se koristati zajedno s šablonom "Pravopis", koristaje se dodavanjem koda <code><nowiki>{{UI prěvod}}</nowiki></code> na začetok stranicy. Prědno hvalim za primětky i ideje na izlěpšenje {{Poslanje | type = informative | file = EU-LABEL AI black transparent.svg | title = UI prěvod | description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{#time:d M Y H:i|+2 months 2 hours}} {{-|(CET)}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!'' | comment = ''Data i čas vključenja poslanja: {{#time:d M Y H:i|+2 hours}} {{-|(CET)}}.'' }} [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 16:00, 17 avgust 2026 (CEST) :hvala @[[Koristnik:Polda18|Polda18]] 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 18:13, 17 avgust 2026 (CEST) ::Ja imaju menše pytanje. <code><nowiki>{{#time:}}</nowiki></code> izobraža vsekdy aktualny čas ili čas poslědnjej pravky, da? My potrěbujemo izobražati čas vklučenja šablona. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 19:16, 17 avgust 2026 (CEST) :::Ja to izpytyval i byl čas poslědnoj redakcije šablona, ale nevěm, kako to bude napravdu rabotati. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:33, 17 avgust 2026 (CEST) ::::Da, na žalost, pokazyvaje vsegda aktualny čas, trěba nahoditi někaky šablon na zapisovanje časa [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 19:37, 17 avgust 2026 (CEST) :::::Možu iztvoriti. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 19:58, 17 avgust 2026 (CEST) ::::::jesi vítan 👍 zajutra jednako ne imaju čas [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 20:25, 17 avgust 2026 (CEST) :::::::Nu, ja budu potěbovati pomoč. Kak jest vidno na [[Special:PermaLink/46146|mojom pěskovišču]], parserovacija funkcija <code><nowiki>{{#timel:}}</nowiki></code> prividno ne umi paserovati argumenty šablona. Nu, to jest něčto, čto ja potrěbuju, aby bylo možno. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 20:51, 17 avgust 2026 (CEST) ::::::::Sdělal taku modifikaciju, šablon se musi koristati vsegda črez taky kod. ::::::::<code><nowiki>{{Oddaljeno - Gledite novy kod niže}}</nowiki></code>. Pri tom daty se zapišut najedno i tvrdo do těla stranicy, kod je "jednorazovy" [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:56, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::Možlivo ješče trěba izbrati drugy format daty da by měsec byl v roditelniku ili kratky [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:59, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::Gotovo! ::::::::<code><nowiki>{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}</nowiki></code> [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 11:11, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::priklad izkoristanja: [[Sambahsa]] [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 11:15, 18 avgust 2026 (CEST) :::::::::Ja jesm glednul na članok, nu tabely v tabelah, razbity format teksta. Članok potrěbuje popraviti sintaksu viki koda. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 18:48, 23 avgust 2026 (CEST) ::::::::::Da, někogda k njemu budu prihoditi, ale ne skoro. Vot vse označene članky: [[:Kategorija:Članky, prěvedene s pomočju UI|Članky, prěvedene s pomočju UI]] [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 18:55, 23 avgust 2026 (CEST) :::::::::::Ja vidimo, že v kategoriji jest tvoje pěskovišče. Ja možu praviti šablon {{š|UI prěvod}} tako, že on bude v kategorizaciji ignorovati koristničsky imenny prostor. Ino, ja možu izrabiti šablon dlja tutoj kategorije kako jej opis. Něčto kako {{š|Kategorija:UI prěvod}} ([[Šablon:Kategorija:UI prěvod]]). Može byti? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 00:30, 24 avgust 2026 (CEST) ::::::::::::''Ја можу правити шаблон <code><nowiki>{{UI prěvod}}</nowiki></code> тако, же он буде в категоризацији игноровати користничскы именны простор.'' - da, prosim, sdělaj, dobra ideja [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 10:09, 24 avgust 2026 (CEST) :::::::::::::Ja jesm uže izrabil. Ja jesm izrabil tako opis kategorije. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 23:04, 24 avgust 2026 (CEST) ::::::Teoretično, toj čas by musel ostati bez izměn i kogda koristnik jest sdělal pravku članka. Možlivo, tvrdo zadanje daty črez parametr jest jedino možno rěšenje, musim porazmysliti I pogledati, kako to dělajut v anglijskoj viki. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 21:08, 17 avgust 2026 (CEST) :::::::Něčto musi byti možno. Ja možu zapytati na MediaViki pomoči. Možno oni budut věděti. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 21:38, 17 avgust 2026 (CEST) ::::::::Jesm dodal v šablon, že ne samo trěba prověriti pravopis, ale takože sodržanje. Umětny um uměje mnogo, ale ne vse! {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 23:36, 17 avgust 2026 (CEST) :::::::::Hvala Jane 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:59, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::Da, pogledaj, prosim. Kako budu opet iměti čas, takože budu gledati, sut šablony odkud by šlo něčto "ukradnuti" ([[:en:Category:Time, date and calendar templates]]). "CURRENTTIMESTAMP" etc. [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 07:59, 18 avgust 2026 (CEST) :::::::::Možno {{-|[[:en:Template:Date]]}}? — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 16:44, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::::Погледим там, хвала. Але мыслим, же выше уже имају рєшење: [[Vikipedija:Krčma#c-Ilja isv-20260818091100-Polda18-20260817185100|Википедија:Крчма#ц-Иља исв-20260818091100-Полда18-20260817185100]] [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 17:00, 18 avgust 2026 (CEST) ::::::::::Hvala za spolurabotu, jesm koristal tvoje ideje 👍 [[Koristnik:Ilja isv|Ilja isv]] ([[Besěda s koristnikom:Ilja isv|besěda]]) 18:42, 18 avgust 2026 (CEST) ral66sub9tf491d7hmoijw7lld69mma 0 1058 47034 35187 2026-09-09T08:30:02Z Ilja isv 10 47034 wikitext text/x-wiki {{Kartka jezyk | name = Italijansky | nativename = <center>{{Lang|it|italiano}}, {{Lang|it|lingua italiana}}</center> | pronunciation = {{IPA|it|itaˈljaːno||It-italiano.ogg|}} | ethnicity = [[Italijani]] | states = [[Italija]], [[San-Marino]], [[Vatikan]], [[Švejcarija]], [[Slovenija]] ([[Slovenska Istria]]), [[Hrvatija]] ([[Oblast Istrija|Istrija]]) | region = | speakers = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[L1 govoritelj|L1]]</span>: 65 milionov | date = 2022 | ref = <ref name="e25">{{Cite book|editor-last1 = Eberhard| editor-first1 = David M.| editor-last2 = Simons| editor-first2 = Gary F.| editor-last3 = Fennig| editor-first3 = Charles D.| year=2022|title=Ethnologue: Languages of the World|edition=25. |location=Dallas, Texas|publisher=SIL International|url=https://www.ethnologue.com}}</ref> | speakers2 = [[Second language|L2]]: 3.1-21 milionov<ref name=e25/><ref name="Italian language">{{Cite web |url=http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian |title=Italian — University of Leicester |publisher=.le.ac.uk |access-date=22 October 2015 |archive-date=2 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502004444/http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian |url-status=dead }}</ref><br>Total: 85 milionov<ref name=e25/> | speakers_label = Govoriteljev | familycolor = Indo-Evropejske | fam2 = [[Italijske jezyky]] | fam3 = [[Latino-faliskijske jezyky]] | fam4 = [[Latinske jezyky]] | fam5 = [[Romanske jezyky]] | fam6 = [[Italo-zapadne jezyky]] | fam7 = [[Italo-dalmatinske jezyky]] | fam8 = [[Italo-romanske jezyky]] | ancestor = [[Latinsky jezyk]] | ancestor2 = [[Vulgarny latinsky jezyk]] | ancestor3 = [[Tuskansky dialekt]] | ancestor4 = [[Florentinsky dialekt]] | dia1 = [[Maltijsky italijansky jezyk]] | dia2 = [[Švecarsky italijansky jezyk]] | dia3 = Various forms of [[regional Italian]] | script = [[latinica]] ([[italijansky alfabet]])<br />[[Italijansko Brajlovo pismo|italijansky Brajl]] | nation = {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=4 državy |[[Italija]] |[[San-Marino]] |[[Švejcarija]] |[[Vatikan]] }}<br /> {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=2 regiony |[[Slovenska Istrija]] <small>([[Slovenija]])</small> |[[Oblast Istrija]] <small>([[Hrvatija]])</small> }}<br /> {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=Različne organizacije i ordeny | [[Suverenny Vojensky Orden Malty]]<ref>{{Cite web|url=http://www.ansa.it/english/news/2016/06/21/pope-to-receive-knights-of-malta-grand-master-thursday_a9e72a37-ec6c-421d-a632-92f2dfe81dd7.html|title=Pope Francis to receive Knights of Malta grand master Thursday – English|date=21 June 2016|website=ANSA.it|access-date=16 October 2019|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813173147/https://www.ansa.it/english/news/2016/06/21/pope-to-receive-knights-of-malta-grand-master-thursday_a9e72a37-ec6c-421d-a632-92f2dfe81dd7.html|url-status=live}}</ref> |[[Evropejska Unija]] |<span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[FAO]]</span> |[[Sveta Stolica]] |[[OBSE]] |<span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[IDLO]]</span> |<span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[Medžunarodny institut humanitarnogo prava|IIHL]]</span> |[[Sojuz universitetov Srědnomorja]] |<span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[UNICRI]]</span> |<span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[UNIDROIT]]</span> |''i ostalne'' }} | minority = {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=5 držav |[[Bosnija i Hercegovina]]<ref name="EUChart"> Poznanny kako jezyk menšinstv [[Evropejska Hartija za regionalne jezyky i jezyky menšinstv|Evropejskoju Hartijeju za regionalne jezyky i jezyky menšinstv]].</ref><ref name=coe>{{Cite web|url=https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/AboutCharter/LanguagesCovered.pdf|title=Languages covered by the European Charter for Regional or Minority Languages|access-date=11 June 2019|archive-date=13 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221213191817/https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/AboutCharter/LanguagesCovered.pdf|url-status=live}} (PDF)</ref> |[[Brazilija]] <small>([[:en:Languages of Brazil#Language co-officialization|6&nbsp;municipalitetov]])</small> |[[Hrvatija]] |[[Rumunija]]<ref name=EUChart/> |[[Slovenija]]}} | agency = {{Lang|it|[[Accademia della Crusca]]|italics=no}} ({{Lang|it|de facto}}) | iso1 = {{-|it}} | iso2 = {{-|ita}} | iso3 = ita | lingua = 51-AAA-q | map = Map Italophone World - updated.png | mapscale = | mapcaption = Geografija razprostranjenja italijanskogo jezyka na světu: {{Legend|#1E90FF|Zony, kde on jest jezykom večšinstva}} {{Legend|#87CEEB|Zony, kde on jest jezykom menšinstva ili byvšim kolonialnym jezykom}} {{Legend|#00FF00|Zony, kde prisutstvujut značne italogovoreče občiny}} | notice = IPA | sign = {{Lang|it|[[Italiano segnato]]}} "(pismenny italijansky)"<ref>{{Cite web |url=http://www.cdila.it/cds/Index?q=object/detail&p=_system_cms_node/_a_ID/_v_33 |title=Centro documentazione per l'integrazione |publisher=Cdila.it |access-date=22 October 2015 |archive-date=1 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101035439/http://www.cdila.it/cds/Index?q=object%2Fdetail&p=_system_cms_node%2F_a_ID%2F_v_33 |url-status=live }}</ref> <br />{{Lang|it|[[italiano segnato esatto]]}} "(Signed Exact Italian)"<ref>{{Cite web |url=http://www.cdila.it/cds/Index?q=object/detail&p=_system_cms_node/_a_ID/_v_37 |title=Centro documentazione per l'integrazione |publisher=Cdila.it |access-date=22 October 2015 |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923201303/http://www.cdila.it/cds/Index?q=object%2Fdetail&p=_system_cms_node%2F_a_ID%2F_v_37 |url-status=live }}</ref> | glotto = ital1282 | glottorefname = Italian }} '''Italijansky jezyk''' jest [[Romanske jezyky|romanskym jezykom]], na ktorom govoret v [[Italija|Italiji]]. Druge državy, kde koristajut italijansky kako ''[[služebny jezyk]]'', sut [[San Marino]], [[Vatikan]] i [[Švejcarija]]. [[Slovenija]] i [[Hrvatija]] takože imajut italijansky jezyk kako oficialny, ale samo v něktoryh regionah. Na italijanskom govoret vyše než 70 milionov ljudij v raznyh krajinah, vključno něktoryh čestij [[Monako|Monaka]], [[Malta|Malty]], [[Albanija|Albanije]], [[Črna Gora|Črnoj Gory]], [[Dodekanesos|Sporadičnyh ostrovov]] ([[Grecija]]), [[Eritreja|Eritreje]], [[Libija|Libije]], [[Etiopija|Etiopije]], [[Somalija|Somalije]] i [[Tunizija|Tunizije]]. Standardna versija iz [[Toskana|Toskany]] jest izkoristana za večšinstvo pisanij, ale pišut poněkogda i na drugyh [[dialekt]]ah.<ref name="Simone 2010">{{Cite book|last=Simone |first=Raffaele |year=2010 |title=Enciclopedia dell'italiano |publisher=Treccani }}</ref> ==Ustny== {{Uvidi tož|Argentinsky italijansky jezyk|label1 = Argentinsky italijansky jezyk}} [[Fajl:It-Vangeli.ogg|thumb|[[Biblija]], čitana na italijanskom govoriteljem iz [[Milan]]a]] [[Fajl:WIKITONGUES- Paola speaking Italian and Sicilian.webm|thumb|Žena govori na italijanskom i [[Sicilijsky jezyk|sicilijskom]]]] Italijansky jezyk jest glavno izvedeny iz [[Latinsky jezyk|latinskogo]], s něktorymi slovami iz [[Grečsky jezyk|grečskogo]], [[Etrusksky jezyk|etruskskogo]] i někakyh drugyh. Jego nazyvajut [[Fleksija|flektivnym]] jezykom -- čto označaje, že smysly slov mogut se izměnjati črěz izměnjenje jih zakončenij. Italijanske [[imennik]]y imajut mužsky ili žensky [[Gramatičny rod|rod]]. Večšinstvo imennikov mužskogo roda v jednině imajut zakončenje ''-o'', i večšinstvo imennikov mužskogo roda vo množině končaje na ''-i''. Večšinstvo imennikov ženskogo roda v jednině imajut zakončenje ''-a'', i večšinstvo imennikov ženskogo roda vo množině končaje na ''-e''. Itak: # {{Lang|it|gatto}} = kot # {{Lang|it|gatta}} = kotka # {{Lang|it|gatti}} = koti # {{Lang|it|gatte}} = kotky Zakončenja [[glagol]]ov sut dost složene blagodare [[Spreženje|spreženju]]. Zakončenje zavisi na [[Gramatično vrěme|''vrěmeni'']] ([[Prošlo vrěme|prošlo]], [[Nastoječe vrěme|nastoječe]], [[Budučo vrěme|buduče]] i tako dalje), [[Gramatično lice|''licu'']] (1. lice (ja, my), 2. lice (ty, vy) i t.d.) i [[Gramatično čislo|''čislu'']] glagola. Zatože italijanska [[gramatika]] koristaje zakončenja za fleksiju, ličny zaimennik ne jest vsegda potrěbny (v priměrah niže on jest v zatvorkah).<ref name="berloco2018">{{Cite book|last=Berloco |first=Fabrizio |year=2018 |title=The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition |publisher=Lengu |isbn=9788894034813 |url=https://books.google.com/books?id=DYynDwAAQBAJ&pg=PA3}}</ref> Itak: # {{Lang|it|(io) parlo}} = ja govorim # {{Lang|it|(noi) parliamo}} = my govorimo # {{Lang|it|(lui) parlava}} = on govoriše # {{Lang|it|(loro) parlarono}} = oni govorihu # {{Lang|it|(io) parlerò}} = ja budu govoriti # {{Lang|it|parliamo!}} = (po)govorimo! Jest trěba učiti vse tute zakončenja da by pravilno govoriti na italijanskom, čto jest najvyše težkoju čestju italijanskoj gramatiky. Ale govorenje jest velmi prosto, jest několiko prostyh pravil i bezmalogo nikake komplikovane zvuky. Mnoge italijanske slova sut vošli v ine jezyky i stali sut internacionalnymi kako {{-|''[[Pica|pizza]]'', ''[[Spageti|spaghetti]]''}} ili {{-|''[[ravioli]]''}}. Mnogo terminov v [[Muzika|muzikě]] sut italijanske, kako napriklad {{-|''[[forte]]''}} ili {{-|''[[Alegro|allegro]]''}}. Nazvy mnogyh muzikalnyh instrumentov sut takože italijanskymi, kako {{-|''[[Violončelo|violoncello]]''}} ili {{-|''[[tuba]]''}}. {{-|''[[Mafija|Mafia]]''}} i {{-|''[[Vendeta|vendetta]]''}} prihodet od temnoj strany italijanskoj kultury. [[Pidžin]]-versije italijanskogo jezyka sut razvili se v byvših kolonijah Italije:<ref>{{Cite web |url=http://www00.unibg.it/dati/corsi/3415/43993-lap_1011_03_pidgin_italiani.pdf |title=Pidgin italiani |access-date=2022-03-16 |archive-date=2011-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110626213344/http://www.unibg.it/dati/corsi/3415/43993-LAP_1011_03_Pidgin_italiani.pdf |url-status=dead }}</ref> najvyše važnymi byli Eritreja, Somalija i Libija.<ref><span class="ext-gadget-alphabet-disable">[https://researchomnia.blogspo.com/2022/03/italian-language-in-italys-colonies.html Italian language pidgins in Italy's colonies]</span></ref> <gallery mode="packed" heights=230 caption=""> Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|Kako učet pisati rukoju v italijanskyh školah Idioma%20italiano.png|Kde se rodil italijansky jezyk </gallery> == Čitati dalje == * {{Cite book|last=Palermo |first=Massimo |year=2015 |title=Linguistica italiana |url=https://archive.org/details/linguisticaitali0000pale |publisher=Il Mulino |isbn=9788815258847 |ref=palermo2015}} * {{Cite book|last=Simone |first=Raffaele |year=2010 |title=Enciclopedia dell'italiano |publisher=Treccani |isbn= |ref=simone2010}} ==Linky i referencije== {{Iztočniky}} ==Druge sajty== <div class="ext-gadget-alphabet-disable"> * {{Cite web | url = http://www.oneworlditaliano.com/english/home.htm | title = Italian grammar and interactive course}} * [[:wikiquote:Italian proverbs|Italijanske prislovice]] * {{Cite web | url = http://www.italianlearningtips.com | title = Italian Learning Tips}} * {{Cite web | url = http://www.lingua21.com/Italian_Online_Glossaries_Dictionaries.htm | title = Italian Online Dictionaries and Glossaries}} * {{Cite web | url = http://www.dizionario.rai.it | title = A dictionary of Italian orthography and pronunciation}} * {{Cite web | url = http://www.wordreference.com/enit/ | title = English-Italian Dictionary | website = www.wordreference.com}} * {{Cite web | url = http://www.wordreference.com/iten/ | title = Italian-English Dictionary | website = www.wordreference.com}} </div> ==Vnešnje linky== * ''Tuty članok sodrživaje prěklad iz članka {{-|«[[:simple:Italian_language|Italian language]]»}} v Vikipediji na prostom anglijskom ([https://simple.wikipedia.org/w/index.php?title=Italian_language&action=history spis avtorov]; dozvoljenje [[ccorg:licenses/by-sa/4.0/|{{-|CC BY-SA 4.0}}]]).'' {{Pravopis prověrjeny}} [[Kategorija:Italija]] [[Kategorija:Romanske jezyky]] 4l8bixr52tuyu5pjy47j1zwe6ra6oy3 47043 47034 2026-09-09T08:43:55Z Ilja isv 10 47043 wikitext text/x-wiki {{Kartka jezyk | name = Italijansky | nativename = <center>{{Lang|it|italiano}}, {{Lang|it|lingua italiana}}</center> | pronunciation = {{IPA|it|itaˈljaːno||It-italiano.ogg|}} | ethnicity = [[Italijani]] | states = [[Italija]], [[San-Marino]], [[Vatikan]], [[Švejcarija]], [[Slovenija]] ([[Slovenska Istria]]), [[Hrvatija]] ([[Oblast Istrija|Istrija]]) | region = | speakers = <span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[L1 govoritelj|L1]]</span>: 65 milionov | date = 2022 | ref = <ref name="e25">{{Cite book|editor-last1 = Eberhard| editor-first1 = David M.| editor-last2 = Simons| editor-first2 = Gary F.| editor-last3 = Fennig| editor-first3 = Charles D.| year=2022|title=Ethnologue: Languages of the World|edition=25. |location=Dallas, Texas|publisher=SIL International|url=https://www.ethnologue.com}}</ref> | speakers2 = [[Second language|L2]]: 3.1-21 milionov<ref name=e25/><ref name="Italian language">{{Cite web |url=http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian |title=Italian — University of Leicester |publisher=.le.ac.uk |access-date=22 October 2015 |archive-date=2 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502004444/http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian |url-status=dead }}</ref><br>Total: 85 milionov<ref name=e25/> | speakers_label = Govoriteljev | familycolor = Indo-Evropejske | fam2 = [[italijske jezyky]] | fam3 = [[latino-faliskijske jezyky]] | fam4 = [[latinske jezyky]] | fam5 = [[romanske jezyky]] | fam6 = [[italo-zapadne jezyky]] | fam7 = [[italo-dalmatinske jezyky]] | fam8 = [[italo-romanske jezyky]] | ancestor = [[latinsky jezyk]] | ancestor2 = [[vulgarny latinsky jezyk]] | ancestor3 = [[tuskansky dialekt]] | ancestor4 = [[florentinsky dialekt]] | dia1 = [[maltijsky italijansky jezyk]] | dia2 = [[švecarsky italijansky jezyk]] | dia3 = Various forms of [[regional Italian]] | script = [[latinica]] ([[italijansky alfabet]])<br />[[Italijansko Brajlovo pismo|italijansky Brajl]] | nation = {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=4 državy |[[Italija]] |[[San-Marino]] |[[Švejcarija]] |[[Vatikan]] }}<br /> {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=2 regiony |[[Slovenska Istrija]] <small>([[Slovenija]])</small> |[[Oblast Istrija]] <small>([[Hrvatija]])</small> }}<br /> {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=Različne organizacije i ordeny | [[Suverenny Vojensky Orden Malty]]<ref>{{Cite web|url=http://www.ansa.it/english/news/2016/06/21/pope-to-receive-knights-of-malta-grand-master-thursday_a9e72a37-ec6c-421d-a632-92f2dfe81dd7.html|title=Pope Francis to receive Knights of Malta grand master Thursday – English|date=21 June 2016|website=ANSA.it|access-date=16 October 2019|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813173147/https://www.ansa.it/english/news/2016/06/21/pope-to-receive-knights-of-malta-grand-master-thursday_a9e72a37-ec6c-421d-a632-92f2dfe81dd7.html|url-status=live}}</ref> |[[Evropejska Unija]] |<span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[FAO]]</span> |[[Sveta Stolica]] |[[OBSE]] |<span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[IDLO]]</span> |<span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[Medžunarodny institut humanitarnogo prava|IIHL]]</span> |[[Sojuz universitetov Srědnomorja]] |<span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[UNICRI]]</span> |<span class="ext-gadget-alphabet-disable">[[UNIDROIT]]</span> |''i ostalne'' }} | minority = {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=5 držav |[[Bosnija i Hercegovina]]<ref name="EUChart"> Poznanny kako jezyk menšinstv [[Evropejska Hartija za regionalne jezyky i jezyky menšinstv|Evropejskoju Hartijeju za regionalne jezyky i jezyky menšinstv]].</ref><ref name=coe>{{Cite web|url=https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/AboutCharter/LanguagesCovered.pdf|title=Languages covered by the European Charter for Regional or Minority Languages|access-date=11 June 2019|archive-date=13 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221213191817/https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/AboutCharter/LanguagesCovered.pdf|url-status=live}} (PDF)</ref> |[[Brazilija]] <small>([[:en:Languages of Brazil#Language co-officialization|6&nbsp;municipalitetov]])</small> |[[Hrvatija]] |[[Rumunija]]<ref name=EUChart/> |[[Slovenija]]}} | agency = {{Lang|it|[[Accademia della Crusca]]|italics=no}} ({{Lang|it|de facto}}) | iso1 = {{-|it}} | iso2 = {{-|ita}} | iso3 = ita | lingua = 51-AAA-q | map = Map Italophone World - updated.png | mapscale = | mapcaption = Geografija razprostranjenja italijanskogo jezyka na světu: {{Legend|#1E90FF|Zony, kde on jest jezykom večšinstva}} {{Legend|#87CEEB|Zony, kde on jest jezykom menšinstva ili byvšim kolonialnym jezykom}} {{Legend|#00FF00|Zony, kde prisutstvujut značne italogovoreče občiny}} | notice = IPA | sign = {{Lang|it|[[Italiano segnato]]}} "(pismenny italijansky)"<ref>{{Cite web |url=http://www.cdila.it/cds/Index?q=object/detail&p=_system_cms_node/_a_ID/_v_33 |title=Centro documentazione per l'integrazione |publisher=Cdila.it |access-date=22 October 2015 |archive-date=1 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101035439/http://www.cdila.it/cds/Index?q=object%2Fdetail&p=_system_cms_node%2F_a_ID%2F_v_33 |url-status=live }}</ref> <br />{{Lang|it|[[italiano segnato esatto]]}} "(Signed Exact Italian)"<ref>{{Cite web |url=http://www.cdila.it/cds/Index?q=object/detail&p=_system_cms_node/_a_ID/_v_37 |title=Centro documentazione per l'integrazione |publisher=Cdila.it |access-date=22 October 2015 |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923201303/http://www.cdila.it/cds/Index?q=object%2Fdetail&p=_system_cms_node%2F_a_ID%2F_v_37 |url-status=live }}</ref> | glotto = ital1282 | glottorefname = Italian }} '''Italijansky jezyk''' jest [[Romanske jezyky|romanskym jezykom]], na ktorom govoret v [[Italija|Italiji]]. Druge državy, kde koristajut italijansky kako ''[[služebny jezyk]]'', sut [[San Marino]], [[Vatikan]] i [[Švejcarija]]. [[Slovenija]] i [[Hrvatija]] takože imajut italijansky jezyk kako oficialny, ale samo v něktoryh regionah. Na italijanskom govoret vyše než 70 milionov ljudij v raznyh krajinah, vključno něktoryh čestij [[Monako|Monaka]], [[Malta|Malty]], [[Albanija|Albanije]], [[Črna Gora|Črnoj Gory]], [[Dodekanesos|Sporadičnyh ostrovov]] ([[Grecija]]), [[Eritreja|Eritreje]], [[Libija|Libije]], [[Etiopija|Etiopije]], [[Somalija|Somalije]] i [[Tunizija|Tunizije]]. Standardna versija iz [[Toskana|Toskany]] jest izkoristana za večšinstvo pisanij, ale pišut poněkogda i na drugyh [[dialekt]]ah.<ref name="Simone 2010">{{Cite book|last=Simone |first=Raffaele |year=2010 |title=Enciclopedia dell'italiano |publisher=Treccani }}</ref> ==Ustny== {{Uvidi tož|Argentinsky italijansky jezyk|label1 = Argentinsky italijansky jezyk}} [[Fajl:It-Vangeli.ogg|thumb|[[Biblija]], čitana na italijanskom govoriteljem iz [[Milan]]a]] [[Fajl:WIKITONGUES- Paola speaking Italian and Sicilian.webm|thumb|Žena govori na italijanskom i [[Sicilijsky jezyk|sicilijskom]]]] Italijansky jezyk jest glavno izvedeny iz [[Latinsky jezyk|latinskogo]], s něktorymi slovami iz [[Grečsky jezyk|grečskogo]], [[Etrusksky jezyk|etruskskogo]] i někakyh drugyh. Jego nazyvajut [[Fleksija|flektivnym]] jezykom -- čto označaje, že smysly slov mogut se izměnjati črěz izměnjenje jih zakončenij. Italijanske [[imennik]]y imajut mužsky ili žensky [[Gramatičny rod|rod]]. Večšinstvo imennikov mužskogo roda v jednině imajut zakončenje ''-o'', i večšinstvo imennikov mužskogo roda vo množině končaje na ''-i''. Večšinstvo imennikov ženskogo roda v jednině imajut zakončenje ''-a'', i večšinstvo imennikov ženskogo roda vo množině končaje na ''-e''. Itak: # {{Lang|it|gatto}} = kot # {{Lang|it|gatta}} = kotka # {{Lang|it|gatti}} = koti # {{Lang|it|gatte}} = kotky Zakončenja [[glagol]]ov sut dost složene blagodare [[Spreženje|spreženju]]. Zakončenje zavisi na [[Gramatično vrěme|''vrěmeni'']] ([[Prošlo vrěme|prošlo]], [[Nastoječe vrěme|nastoječe]], [[Budučo vrěme|buduče]] i tako dalje), [[Gramatično lice|''licu'']] (1. lice (ja, my), 2. lice (ty, vy) i t.d.) i [[Gramatično čislo|''čislu'']] glagola. Zatože italijanska [[gramatika]] koristaje zakončenja za fleksiju, ličny zaimennik ne jest vsegda potrěbny (v priměrah niže on jest v zatvorkah).<ref name="berloco2018">{{Cite book|last=Berloco |first=Fabrizio |year=2018 |title=The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition |publisher=Lengu |isbn=9788894034813 |url=https://books.google.com/books?id=DYynDwAAQBAJ&pg=PA3}}</ref> Itak: # {{Lang|it|(io) parlo}} = ja govorim # {{Lang|it|(noi) parliamo}} = my govorimo # {{Lang|it|(lui) parlava}} = on govoriše # {{Lang|it|(loro) parlarono}} = oni govorihu # {{Lang|it|(io) parlerò}} = ja budu govoriti # {{Lang|it|parliamo!}} = (po)govorimo! Jest trěba učiti vse tute zakončenja da by pravilno govoriti na italijanskom, čto jest najvyše težkoju čestju italijanskoj gramatiky. Ale govorenje jest velmi prosto, jest několiko prostyh pravil i bezmalogo nikake komplikovane zvuky. Mnoge italijanske slova sut vošli v ine jezyky i stali sut internacionalnymi kako {{-|''[[Pica|pizza]]'', ''[[Spageti|spaghetti]]''}} ili {{-|''[[ravioli]]''}}. Mnogo terminov v [[Muzika|muzikě]] sut italijanske, kako napriklad {{-|''[[forte]]''}} ili {{-|''[[Alegro|allegro]]''}}. Nazvy mnogyh muzikalnyh instrumentov sut takože italijanskymi, kako {{-|''[[Violončelo|violoncello]]''}} ili {{-|''[[tuba]]''}}. {{-|''[[Mafija|Mafia]]''}} i {{-|''[[Vendeta|vendetta]]''}} prihodet od temnoj strany italijanskoj kultury. [[Pidžin]]-versije italijanskogo jezyka sut razvili se v byvših kolonijah Italije:<ref>{{Cite web |url=http://www00.unibg.it/dati/corsi/3415/43993-lap_1011_03_pidgin_italiani.pdf |title=Pidgin italiani |access-date=2022-03-16 |archive-date=2011-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110626213344/http://www.unibg.it/dati/corsi/3415/43993-LAP_1011_03_Pidgin_italiani.pdf |url-status=dead }}</ref> najvyše važnymi byli Eritreja, Somalija i Libija.<ref><span class="ext-gadget-alphabet-disable">[https://researchomnia.blogspo.com/2022/03/italian-language-in-italys-colonies.html Italian language pidgins in Italy's colonies]</span></ref> <gallery mode="packed" heights=230 caption=""> Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|Kako učet pisati rukoju v italijanskyh školah Idioma%20italiano.png|Kde se rodil italijansky jezyk </gallery> == Čitati dalje == * {{Cite book|last=Palermo |first=Massimo |year=2015 |title=Linguistica italiana |url=https://archive.org/details/linguisticaitali0000pale |publisher=Il Mulino |isbn=9788815258847 |ref=palermo2015}} * {{Cite book|last=Simone |first=Raffaele |year=2010 |title=Enciclopedia dell'italiano |publisher=Treccani |isbn= |ref=simone2010}} ==Linky i referencije== {{Iztočniky}} ==Druge sajty== <div class="ext-gadget-alphabet-disable"> * {{Cite web | url = http://www.oneworlditaliano.com/english/home.htm | title = Italian grammar and interactive course}} * [[:wikiquote:Italian proverbs|Italijanske prislovice]] * {{Cite web | url = http://www.italianlearningtips.com | title = Italian Learning Tips}} * {{Cite web | url = http://www.lingua21.com/Italian_Online_Glossaries_Dictionaries.htm | title = Italian Online Dictionaries and Glossaries}} * {{Cite web | url = http://www.dizionario.rai.it | title = A dictionary of Italian orthography and pronunciation}} * {{Cite web | url = http://www.wordreference.com/enit/ | title = English-Italian Dictionary | website = www.wordreference.com}} * {{Cite web | url = http://www.wordreference.com/iten/ | title = Italian-English Dictionary | website = www.wordreference.com}} </div> ==Vnešnje linky== * ''Tuty članok sodrživaje prěklad iz članka {{-|«[[:simple:Italian_language|Italian language]]»}} v Vikipediji na prostom anglijskom ([https://simple.wikipedia.org/w/index.php?title=Italian_language&action=history spis avtorov]; dozvoljenje [[ccorg:licenses/by-sa/4.0/|{{-|CC BY-SA 4.0}}]]).'' {{Pravopis prověrjeny}} [[Kategorija:Italija]] [[Kategorija:Romanske jezyky]] smkmhoigg904drcvjaaez2q0onl9yco 0 5996 46948 46945 2026-09-08T12:03:22Z Ilja isv 10 46948 wikitext text/x-wiki {{UI prěvod|data=18 avgusta 2026 13:31 {{-|(CEST)}}|izpraviti do = 18 oktobra 2026 13:31 {{-|(CEST)}}}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915 https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogu egzistovati.<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>) Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo. | [''Překlad:''] Latinski jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ. | Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">"Note on Peano's Interlingua" [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. Updated: June 2014.</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. {{ISBN|978-2-251-34601-4}}.</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] s5bzpqfnqr23ckr1f0obzc3lnq7qoq6 46949 46948 2026-09-08T12:14:10Z Ilja isv 10 46949 wikitext text/x-wiki {{UI prěvod|data=18 avgusta 2026 13:31 {{-|(CEST)}}|izpraviti do = 18 oktobra 2026 13:31 {{-|(CEST)}}}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogu egzistovati.<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>) Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo. | [''Překlad:''] Latinski jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ. | Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">"Note on Peano's Interlingua" [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. Updated: June 2014.</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. {{ISBN|978-2-251-34601-4}}.</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] t78pu14fvr6et2b2fp77ht3oenktemt 46950 46949 2026-09-08T12:20:07Z Ilja isv 10 46950 wikitext text/x-wiki {{UI prěvod|data=18 avgusta 2026 13:31 {{-|(CEST)}}|izpraviti do = 18 oktobra 2026 13:31 {{-|(CEST)}}}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wazback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wazback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wazback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wazback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wazback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wazback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogu egzistovati.<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>) Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo. | [''Překlad:''] Latinski jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ. | Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">"Note on Peano's Interlingua" [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wazback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. Updated: June 2014.</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. {{ISBN|978-2-251-34601-4}}.</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wazback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] ta90b5gda643ypuq3lwcqbqyng1pzd6 46951 46950 2026-09-08T12:20:46Z Ilja isv 10 46951 wikitext text/x-wiki {{UI prěvod|data=18 avgusta 2026 13:31 {{-|(CEST)}}|izpraviti do = 18 oktobra 2026 13:31 {{-|(CEST)}}}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogu egzistovati.<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>) Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo. | [''Překlad:''] Latinski jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ. | Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">"Note on Peano's Interlingua" [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. Updated: June 2014.</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. {{ISBN|978-2-251-34601-4}}.</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] jc9cva2hgvvy0ka9z2fm0ekrytko1vm 46952 46951 2026-09-08T12:28:30Z Ilja isv 10 /* Kritika */ 46952 wikitext text/x-wiki {{UI prěvod|data=18 avgusta 2026 13:31 {{-|(CEST)}}|izpraviti do = 18 oktobra 2026 13:31 {{-|(CEST)}}}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogu egzistovati.<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>) Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo. | [''Překlad:''] Latinski jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ. | Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">"Note on Peano's Interlingua" [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. Updated: June 2014.</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. {{ISBN|978-2-251-34601-4}}.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] ckc1mfkj8b56ter5nhk03w6ieyqydsb 46953 46952 2026-09-08T12:29:43Z Ilja isv 10 /* Kritika */ 46953 wikitext text/x-wiki {{UI prěvod|data=18 avgusta 2026 13:31 {{-|(CEST)}}|izpraviti do = 18 oktobra 2026 13:31 {{-|(CEST)}}}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogu egzistovati.<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>) Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo. | [''Překlad:''] Latinski jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ. | Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">"Note on Peano's Interlingua" [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. Updated: June 2014.</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] eqf7xbwe1fjd70exut8wj8762ovsdjt 46957 46953 2026-09-08T12:50:49Z Ilja isv 10 /* Kritika */ 46957 wikitext text/x-wiki {{UI prěvod|data=18 avgusta 2026 13:31 {{-|(CEST)}}|izpraviti do = 18 oktobra 2026 13:31 {{-|(CEST)}}}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo. [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] fk8luywhna575ixlbt1d6kigok58t1e 46958 46957 2026-09-08T12:52:58Z Ilja isv 10 /* Kritika */ 46958 wikitext text/x-wiki {{UI prěvod|data=18 avgusta 2026 13:31 {{-|(CEST)}}|izpraviti do = 18 oktobra 2026 13:31 {{-|(CEST)}}}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] skc6tyusvdb7pm1ontiwjw47nr5043k 46959 46958 2026-09-08T12:58:58Z Ilja isv 10 /* Historija */ 46959 wikitext text/x-wiki {{UI prěvod|data=18 avgusta 2026 13:31 {{-|(CEST)}}|izpraviti do = 18 oktobra 2026 13:31 {{-|(CEST)}}}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] k0wuk8ftprk98fll5slmd6b0usescun 46960 46959 2026-09-08T12:59:53Z Ilja isv 10 /* Historija */ 46960 wikitext text/x-wiki {{UI prěvod|data=18 avgusta 2026 13:31 {{-|(CEST)}}|izpraviti do = 18 oktobra 2026 13:31 {{-|(CEST)}}}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 9k5r2k48enjwz02sz51tn75m92dmrnw 46961 46960 2026-09-08T13:00:38Z Ilja isv 10 46961 wikitext text/x-wiki {{Stranica v rabotě}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] koqfl2wgvaffr7dtjqjhl5ubd48wjqz 46962 46961 2026-09-08T13:02:18Z Ilja isv 10 /* Vněšnje linky */ 46962 wikitext text/x-wiki {{Stranica v rabotě}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju sugestij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok izdaval se byti serioznym razvitjem ideje, a Peano bystro dobyl reputatciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g., Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezi s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristal jezyk [[idiom neutral]]. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingve»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Časti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] b9xlkw5m5zrofa2qutu4rwkkpp3n0yz 46963 46962 2026-09-08T13:16:40Z Ilja isv 10 46963 wikitext text/x-wiki {{Stranica v rabotě}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 93jzj0xnwe3a5uz63gl0en6szbtx8ep 46964 46963 2026-09-08T13:18:36Z Ilja isv 10 /* Historija */ 46964 wikitext text/x-wiki {{Stranica v rabotě}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Častice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenice=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenice=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridjevniki i prislovi== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== **Medžuslovjansky/Меџусловјанскы:** Źródło:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) --- == Przykłady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} --- {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} --- {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} --- {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} --- == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} --- == Takože vidźte== {{Portal|Konstruovane jezyky}} * [[Medžuslovjansky/Меџусловјанскы]] (Interslavic) --- == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 6btdf54f3ddv87gaq8cn5ianeb9t8hl 46965 46964 2026-09-08T13:23:20Z Ilja isv 10 /* Častice */ 46965 wikitext text/x-wiki {{Stranica v rabotě}} {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 1ppxn0lu3e8481u5n4a4n71ueixj6v5 46966 46965 2026-09-08T13:24:09Z Ilja isv 10 46966 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Latino sine flexione verzija ! scope="row" | [[Interlingua]] verzija ! scope="row" | [[Latina]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="row" | Angličsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la-peano|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|ia|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> | <poem>Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 0vp5n7ub25v8i7g1hryrf7nyxj8owma 46967 46966 2026-09-08T14:36:23Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46967 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (The Lord's Prayer) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|ELLC]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] jf1cuva7zmiaiqkols11uzaa3ow7iey 46968 46967 2026-09-08T14:37:30Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46968 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latina ! scope="col" | Latino sine flexione ! scope="col" | Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! scope="col" | Angličsky |- | [[Vox populi, vox Dei]]. | Voce de populo, voce de Deo. | Hlas ludu, hlas Božy. | The voice of the people is the voice of God. |- | [[Hodie mihi, cras tibi]]. | Hodie ad me, cras ad te. | Dnes mně, sutra tebě. | It is my lot today, yours to-morrow. |- | Gratia gratiam generat, lis litem. | Gratia genera gratia, lite genera lite. | Dobrota rodi dobrotu, svada rodi svadu. | Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering. |- | In medio stat virtus. | Virtute sta in medio. | Cnota stoji v sredině. | Virtue stands in the middle. |- | Qui non laborat, non manducet. | Qui non labora, non debe manducare. | Kto ne rabota, neka ne jě. | [[He who does not work, neither shall he eat]]. |- | Medice, cura te ipsum. | Medico, cura te ipso. | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | [[Physician, heal thyself]]. |- | [[De gustibus non est disputandum]]. | Nos non debe disputare de gustu. | O vkusah ne dyskutujemo. | There is no disputing about tastes. |- | Ars imitatio naturae est. | Arte imita natura. | Umětnost imituje prirodu. | Art imitates nature. |- | [[Glossary of ancient Roman religion#do ut des|Do ut des]]. | Me da ut te da. | Dajem, byś ty dal. | I give so that you give. |- | Designatio unius est exclusio alterius. | Qui designa uno, exclude alio. | Kto izbira jedyn, isklučuje drugogo. | Who chooses one excludes another. |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] cmifrkx2pjy4nr88elglvomicckxlzo 46969 46968 2026-09-08T14:54:52Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46969 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrodt, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbira jedno, izklučaje drugo. | Who chooses one excludes another. |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] avkjsb8vzh9khhwuqnrfg1uwauandr1 46970 46969 2026-09-08T14:55:57Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46970 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske poslovice prevedene do Latino sine flexione i Medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrodt, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbira jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] tjawjmp0m7j7puh40u5j4n53fjv09v7 46971 46970 2026-09-08T14:57:55Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46971 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.'' | Latina była medžunarodnym jezykom na zapadě Evropy od vremena Rimskogo imperija, cělym středověkom, i v naukah do posledněgo stoletja. Dvadcate stoleće je prve, ktore nima občny jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišu v svojih narodnyh jezykih, to jest v novo-latinskih, germanskih, slovjanskih, japonskom i drugih. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za vsu ludzkost stvara veliku překážku progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrodt, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbira jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] kozlv1dsuga1aop7pbwyrwdn9z3kduj 46972 46971 2026-09-08T16:45:20Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46972 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy pidčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcate stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku překažku progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrodt, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbira jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 3gaevmm0c8otf76rkizqqabpavfsy6d 46973 46972 2026-09-08T16:47:41Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46973 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcate stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrodt, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbira jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 3yavtaxel6efx8i5v1stc293cm9luhs 46974 46973 2026-09-08T16:48:14Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46974 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory je na nebesah, nech svęti se imę Tvoje; nech prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikom. I ne vvedi nas v napastovanje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrodt, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbira jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 7c8gqnfyyr7z8qrec3hmsjtij2ezbla 46975 46974 2026-09-08T16:57:22Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46975 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nech budje volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas vo pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrodt, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbira jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] hge1misrvgoolbbqhrvja78h6wuqtbe 46976 46975 2026-09-08T16:58:32Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46976 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam našy grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas vo pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrodt, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbira jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 7z63k88vnpmqltnhqr5nxf2b4qa15tb 46977 46976 2026-09-08T17:00:05Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46977 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrodt, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbira jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] jk11bv729g8w3lbegtfmu49xzr0wxzc 46978 46977 2026-09-08T17:01:13Z Ilja isv 10 46978 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbira jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] njnamidqtpvi5sv184egt9ixhzk1ee6 46979 46978 2026-09-08T17:03:16Z Ilja isv 10 /* Priklady jezyka */ 46979 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. (As found in "Interglossa and its predecessors".<ref name="Hogben">{{-|Hogben, Lancelot (1943). ''Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design''. [https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents] Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books: p. 10-11. OCLC 1265553.}}</ref>) Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 3wb93v7wfq62fg334j99dspww5dwcc6 46980 46979 2026-09-08T18:54:26Z IJzeren Jan 9 /* Historija */ nerelevanta informacija + link na stranicu, ktora izdavaje mi se škodliva. 46980 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti řeči== Iako Peano odstranil infleksije latine od [[imenica|imenic]] i [[pridjevnik|pridjevnikov]], ne odstranil potpuno [[gramatičny rod|gramatičny rod]], dozvoljajući opciju [[žensky rod|ženskogo]] zakončenja za [[wikt:occupation|profesije]]. Rod životinov je neproměnlivy. Vse formy imenic se končaju na [[vokal]] i su vzete iz [[ablatyvny padež|ablatyvnogo padeža]], ali jako to ne bylo navedeno v većini latinskih slovnikov, on dal pravilo za jeje izvodenje iz [[genityvny padež|genityvnogo padeža]]. Množina nie je potrebna kogda nie je potrebna, jako kogda je číslo naznačeno, množina może być čitana iz konteksta, i tako dale; však Peano daje opciju koristiti sufix -s da bi je označil kogda je potrebno. [[Glagol|Glagoly]] imaju malo [[infleksija|infleksij]] konjugacije; vremena i načiny su umesto togo označene glagolskymi dopolniteljami. Rezultat je změna na [[slovosled|pozicionalny jezyk]]. === Čestice=== Častice ktore nemaju infleksiju v klasičnoj latini su koristene v svojej prirodnoj formě: * ''Supra, infra, intra, extra''... (ale ''superiore, inferiore, interiore, exteriore'' iz ''superior, -oris'' i tako dale.) * ''Super, subter, inter, praeter, semper''... (ale ''nostro, vestro, dextro...'' iz ''noster, -tra, -trum'' i tako dale.) * ''Tres, quattuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem''... (ale ''uno'' iz ''unus, -a, -um''; ''duo'' iz ''duo, -ae, -o''; ''nullo'' iz ''nullus, -a, -um''; ''multo'' iz ''multus, -a, -um'', itd.) === Imenniky=== Forma imenic zavisi od latinskih deklinacij. {| class="wikitable" |- ! Latinski deklinacijny broj (genityvne zakončenje) | 1: -ae | 2: -i | 3: -is | 4: -us | 5: -ei |- ! Latino zakončenje | -a | -o | -e | -u | -e |} {| class="wikitable" |- ! scope="col" |Latinska deklinacija/nominativna forma ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latino (latinsky ablatyv) ! scope="col" | Anglijsky |- | 1.: rosa | ros'''ae''' | ros'''a''' | rose |- | 2.: laurus | laur'''i''' | laur'''o''' | laurel |- | 3.: pax | pac'''is''' | pac'''e''' | peace |- | 4.: casus | cas'''us''' | cas'''u''' | case |- | 5.: series | seri'''ei''' | seri'''e''' | series |} Te vlastne imenice pisane latinskim alfabetom su zadržane čim bliže originalu jako je moguće. Slědujuće su priměry: München, New York, Roma, Giovanni. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] r8t4go0wuv1h8a2i03zlt07d5z37b19 46981 46980 2026-09-08T19:32:14Z IJzeren Jan 9 /* Česti řeči */ isv 46981 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|München, New York, Roma, Giovanni}}. === Zaimenniky=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Pronomines: p. 29.</ref> * Osobne {| class="wikitable" |- ! scope="row" | Broj ! scope="col" | Jednina ! scope="col" | Množina |- ! scope="row" | 1. osoba | me | nos |- ! scope="row" | 2. osoba | te | vos |- ! scope="row" | 3. osoba | illo (mužsky), illa (žensky), id (sredny) | illos |- ! scope="row" | Povratna | se | se |} * Ukazatelne: ''illo'' (tamty, jako v "tamta kniga"), ''isto'' (tuty, jako v "tuta kniga"), ''ipso'' (samo); za veznik: ''que'' (''me vide '''que''' illo es rapide'' = ja vidim '''že''' to je brzo) * Prisvojne: ''meo'', ''tuo'', ''suo'', ''nostro'', ''vestro'', (''suo'') * Odnosne i veznikove: ''qui'' (kto, ktory člověk), ''quod'' (ktory, ktora stvar) * Povratna: ''se'' * Neodređene: ''un'', ''uno'' (''Jedny'' kaže...), ''ullo'' (ktorykoli), ''omne'' ili ''omni'' (vsy, vsaky, každy), ''aliquo'' (ktokoliv), ''nullo'' (ničto), ''nemo'' (nikto) === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] l8xi2xiqvzd3ee8y26xty8g4ljrybam 46982 46981 2026-09-08T20:18:33Z IJzeren Jan 9 /* Zaimenniky */ 46982 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|München, New York, Roma, Giovanni}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|me}} "ja", {{-|te}} "ty", {{-|illo}} "on", {{-|illa}} "ona", {{-|id}} "ono", {{-|nos}} "my", {{-|vos}} "vy", {{-|illos}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly=== Glagoly su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Ako je potrebno, prošlo vreme może być označeno predglagolskim ''e'', a buduće s ''i''. Postoje posebna zakončenja za stvorenje [[infinitiv|infinitivu]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama (ljubi) * Infinitiv: ama'''re''' (ljubiti) * Pasivny particip: ama'''to''' (ljubjeny) * Aktivny particip: ama'''nte''' (ljubeći) === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] s8xlmfovbqfcl9svx3pa9hdca7057w6 46983 46982 2026-09-08T20:25:14Z IJzeren Jan 9 /* Glagoly */ 46983 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|München, New York, Roma, Giovanni}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|me}} "ja", {{-|te}} "ty", {{-|illo}} "on", {{-|illa}} "ona", {{-|id}} "ono", {{-|nos}} "my", {{-|vos}} "vy", {{-|illos}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly=== Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama "ljubi" * Infinitiv: ama'''re''' "ljubiti" * Pasivny particip: ama'''to''' "ljubjeny" * Aktivny particip: ama'''nte''' "ljubeči" === Pobočna zakončenja=== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> * Imperfekt (prošlo): ama'''ba''' (ljubil), lege'''ba''' (čytal) * Futur: ama'''rà''' (bude ljubiti), lege'''rà''' (bude čytati) * Kondicional: ama'''rè''' (by ljubil), lege'''rè''' (by čytal) Zakončenja ''-rà'' i ''-rè'' su naglašene. == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] fh5qww18gi6mq7oa041m1mpuq5ei1xu 46984 46983 2026-09-08T20:28:38Z IJzeren Jan 9 /* Pobočna zakončenja */ 46984 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|München, New York, Roma, Giovanni}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|me}} "ja", {{-|te}} "ty", {{-|illo}} "on", {{-|illa}} "ona", {{-|id}} "ono", {{-|nos}} "my", {{-|vos}} "vy", {{-|illos}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly=== Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama "ljubi" * Infinitiv: ama'''re''' "ljubiti" * Pasivny particip: ama'''to''' "ljubjeny" * Aktivny particip: ama'''nte''' "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} (bude ljubiti), {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje.<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] abxnr9tgsvzr4i5p8s6mbitoethqb0j 46985 46984 2026-09-08T20:29:38Z IJzeren Jan 9 /* Zaimenniky */ 46985 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|München, New York, Roma, Giovanni}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly=== Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. su formovane iz latine odbacivanjem konačnogo ''-re'' infinitivu. [[Gramatično vreme|Vreme]], [[Gramatičny način|Način]], itd., su označene časticami, pomoćnymi glagolami, ili prislovami, ale ničto nie je potrebno ako je smysl jasan iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: ama "ljubi" * Infinitiv: ama'''re''' "ljubiti" * Pasivny particip: ama'''to''' "ljubjeny" * Aktivny particip: ama'''nte''' "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} (bude ljubiti), {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje.<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 5s2pgaampw55dmdfhz8zrj10xsprtrq 46986 46985 2026-09-08T20:30:56Z IJzeren Jan 9 /* Glagoly */ 46986 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|München, New York, Roma, Giovanni}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} (bude ljubiti), {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje.<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> == Složena vremena== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. De verbo: p. 10-25.</ref> Složena vremena mogu byti izražena pomoćnymi slovami: * Perfekt: '''habe''' ama'''to''' (je ljubil) * Futur: '''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re''' (mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti) * Trajna vremena: me '''es''' scribe'''nte''' (ja pišem) == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] dos1a0nw86y8rz31nitpz5dxn1dc6tk 46987 46986 2026-09-08T20:33:53Z IJzeren Jan 9 /* Složena vremena */ 46987 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|München, New York, Roma, Giovanni}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} (bude ljubiti), {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje.<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> ==== Složena vremena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči" == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] te4gw2xg0rx5mzforyf2z6dln4dnuzm 46988 46987 2026-09-08T20:34:28Z IJzeren Jan 9 /* Glagoly */ 46988 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|München, New York, Roma, Giovanni}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} (bude ljubiti), {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] npns655xo4p7l3kb8adtz0q9tbvsvdt 46989 46988 2026-09-08T20:34:48Z IJzeren Jan 9 /* Dodatočne zakončenja */ 46989 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|München, New York, Roma, Giovanni}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] a8pmgbm52o1tuk6bkmmpwacq89qzsx3 46990 46989 2026-09-08T20:35:12Z IJzeren Jan 9 /* Složene vrěmena */ 46990 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|München, New York, Roma, Giovanni}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> == Pridavniky i prislovniky== Pridjevniki su formovani takto: * Ako se nominativ srednjega roda konča na -e, latino forma se ne měnja. * Ako se nominativ srednjega roda konča na -um, latino forma se měnja na -o: novum > novo (novy). * V vsih drugih slučajah, pridjevniki su formovani s ablatyvnim padežom iz genityvu, jako je to slučaj s imenicami. Pridjevniki mogu byti koristene jako prislovi ako je kontekst jasan, ili ''cum mente'' ili ''in modo'' mogu byti koristene: * Diligente (přilěžny): ''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo'' = přilěžno. == Komparativ i superlativ== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 28.</ref> * Pozitiv: ''illo es tam habile quam te'' (on je tak spravny jako ty) * Komparativ: ''illo es magis habile quam te'' ili ''illo es plus habile quam te'' (on je spravnějši od tebe) i ''illo es minus habile quam te'' (on je mněje spravny od tebe) * Superlativ: ''maxim de...'' i ''minim de...'' == Nepravilnosti== Izvor:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf |date=2021-10-03 }}. Comparatione: p. 29.</ref> * Bono: meliore: optimo * Malo: pejore: pessimo * Magno: majore: maximo * Parvo: minore: minimo == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] a4oxz8wl5cc2zu4ew6w12in4wtc9ig8 46992 46990 2026-09-08T20:58:11Z IJzeren Jan 9 46992 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|München, New York, Roma, Giovanni}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> == Pridavniky i prislovniky == Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". === Komparativ i superlativ === * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 108jt3dvjxppv8q5b1r75lbqrebhsr2 46993 46992 2026-09-08T20:59:08Z IJzeren Jan 9 /* Imenniky */ 46993 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> == Pridavniky i prislovniky == Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". === Komparativ i superlativ === * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> == Členy== Jako v latini, ni određeny ni neodređeny člen ne postoji v Latino sine flexione. Kogda je potrebno, mogu byti prevedene zaimenicami ili slovami jako ''illo'' (to, tamto), ''isto'' ili ''hoc'' (tuto), ili ''uno'' (jedny): * Da ad me libro = daj mi (tu) knigu * Da ad me hoc (isto) libro = daj mi tutu knigu * Da ad me illo libro = daj mi tamtu knigu * Da ad me uno libro = daj mi jednu knigu * Da ad me illo meo libro = daj mi tamtu moju knigu * Da ad me uno meo libro = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 2w7gjxqqz4u29d0ur1zia07okt26vw8 46994 46993 2026-09-08T21:04:47Z IJzeren Jan 9 /* Členy */ 46994 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> == Pridavniky i prislovniky == Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". === Komparativ i superlativ === * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> == Členy == {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Čislovniky== Zdroj:<ref>Manuale Practico de Interlingua [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf]. Numeratione: p. 30-31.</ref> * **Glavne čislovniky (kardinalne):** 1 ''jedyn'' (uno), 2 ''dva'' (duo), 3 ''tri'' (tres), 4 ''četyri'' (quatuor), 5 ''pet'' (quinque), 6 ''šest'' (sex), 7 ''sedem'' (septem), 8 ''osem'' (octo), 9 ''devet'' (novem), 10 ''deset'' (decem), 20 ''dvadeset'' (viginti), 30 ''trideset'' (triginta), 40 ''štirideset'' (quadraginta), 50 ''petdeset'' (quinquaginta), 60 ''šestdeset'' (sexaginta), 70 ''sedemdeset'' (septuaginta), 80 ''osemdeset'' (octoginta), 90 ''devetdeset'' (nonaginta), 100 ''sto'' (centum), 1.000 ''tysiąc'' (mille), 1.000.000 ''milion'' (millione) * **Glavne čislovniky (pokračovanje):** 11 ''jedynnaće'' (decem-uno), 12 ''dvanacja'' (decem-duo), 19 ''devetnaće'' (decem-novem), 21 ''dvadeset jedyn'' (viginti-uno), 101 ''sto (i) jedyn'' (centum (et) uno), 102 ''sto (i) dva'' (centum (et) duo), 200 ''dvě stě'' (duo cento), 300 ''tri sta'' (tres cento) * **Redne čislovniky (ordinalne):** 1° ''pierwy'' (primo), 2° ''vtory'' (secundo), 3° ''tretij'' (tertio), 4° ''četvrty'' (quarto), 5° ''pjaty'' (quinto), 6° ''šesty'' (sexto), 7° ''sédy'' (septimo), 8° ''ósmy'' (octavo), 9° ''devjaty'' (nono), 10° ''desjaty'' (decimo), 20° ''dvadesiaty'' (vigesimo), 30° ''tridsiaty'' (trigesimo), 40° ''štiridsiaty'' (quadragesimo), 50° ''petdesiaty'' (quinquagesimo), 60° ''šestdesiaty'' (sexagesimo), 70° ''sedemdesiaty'' (septuagesimo), 80° ''osemdesiaty'' (octogesimo), 90° ''devetdesiaty'' (nonagesimo), 100° ''sotny'' (centesimo), 1.000° ''tysiąčny'' (millesimo), 1.000.000 ''milionowy'' (millionesimo) * **Redne čislovniky (pokračovanje):** 45° ''štiridsiaty pjaty'' (quadragesimo quinto) abo ''štirideset pjaty'' (quadraginta quinto), 58° ''petdesiaty ósmy'' (quinquagesimo octavo) abo ''petdeset ósmy'' (quinquaginta octavo), 345° ''tri sta štirideset pjaty'' (tres cento quadraginta quinto) * **Množitelne čislovniky:** ''jedyn raz'' (uno vice – once), ''dva razy'' (duo vice – twice), ''tri razy'' (tres vice – three times) == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] gdyueiq250tabojdflwtah10vito5rr 46995 46994 2026-09-08T21:05:19Z IJzeren Jan 9 /* Čislovniky */ bordelj, možno je odstraniti 46995 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> == Pridavniky i prislovniky == Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". === Komparativ i superlativ === * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> == Členy == {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk jest byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadcato stolětje je prvo, ktoro ne imaje občy jezyk. Dnes skoro vsi avtory pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množina jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky ! scope="row" | Anglijsky ([[English Language Liturgical Consultation|{{-|ELLC}}]] - 1988) |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj svęti se imę Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpušćajemo našym grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> | <poem>{{Lang|en|Our Father (who are) in heaven, hallowed be your name, your kingdom come, your will be done, on earth as in heaven. Give us today our daily bread. Forgive us our sins as we forgive those who sin against us. Save us from the time of trial and deliver us from evil. Amen.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] qzaadejgcdjntwti0docxotvp0gk025 46996 46995 2026-09-08T21:09:14Z IJzeren Jan 9 46996 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 6op8ez66azrdosil5o3o25vwnzdophz 46997 46996 2026-09-08T21:13:58Z IJzeren Jan 9 /* Priklady jezyka */ 46997 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" |+ Otče naš (Molitva Gospodu) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{lang|la|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{lang|la|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>{{Lang|isv|Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.}}</poem> |} {| class="wikitable" |+ Latinske prislovice, prěvedene do {{-|Latino sine flexione}} i medžuslovjanskogo |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky ! scope="col" | Anglijsky |- | {{-|[[Vox populi, vox Dei]]}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božy. | {{-|The voice of the people is the voice of God.}} |- | {{-|[[Hodie mihi, cras tibi]].}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tebě. | {{-|It is my lot today, yours to-morrow.}} |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. | {{-|Goodwill begets goodwill, bickering begets bickering.}} |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Dostojnost stoji v srědině. | {{-|Virtue stands in the middle.}} |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne jedaje. | {{-|[[He who does not work, neither shall he eat]]}}. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izcěli sebe samogo. | {{-|[[Physician, heal thyself]].}} |- | {{-|[[De gustibus non est disputandum]].}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne sporet. | {{-|There is no disputing about tastes.}} |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. | {{-|Art imitates nature.}} |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Daju, da bys ty dal. | {{-|I give so that you give.}} |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. | {{-|Who chooses one excludes another.}} |} {| class="wikitable" |+ [[Publius Cornelius Tacitus]], ''De origine et situ Germanorum (Germania)'' (fragmentum initiale) ! [[Latina]] classica (ex [http://la.wikisource.org/wiki/De_origine_et_situ_Germanorum_(Germania) Vicifonte]) ! Latino sine flexione / Interlingua (IL) de [[Academia pro Interlingua|A.p.I.]] ! Medžuslovjansky/Меџусловјанскы ! Angličsky (translated by [[Alfred John Church|A.J. Church]] and W.J. Brodribb, 1876) |- | {{lang|la|Germania omnis a Gallis Raetisque et Pannoniis Rheno et Danuvio fluminibus, a Sarmatis Dacisque mutuo metu aut montibus separatur: cetera Oceanus ambit, latos sinus et insularum inmensa spatia complectens, nuper cognitis quibusdam gentibus ac regibus, quos bellum aperuit. Rhenus, Raeticarum Alpium inaccesso ac praecipiti vertice ortus, modico flexu in occidentem versus septentrionali Oceano miscetur. Danuvius molli et clementer edito montis Abnobae iugo effusus pluris populos adit, donec in Ponticum mare sex meatibus erumpat: septimum os paludibus hauritur.}} | {{lang|la-peano|Fluvios Rheno et Danuvio separa toto Germania ab Gallos, Raetos et Pannonios; montes, aut metu mutuo, separa illo ab Sarmatas et Dacos: Oceano ambi ceteros, complectente sinus lato de mari et spatios immenso de insulas, ad certo gentes et reges recente cognito, aperto ab bello. Rheno, orto in vertice inaccesso et praecipite de Alpes Raetico, flecte se parvo versus occidente et misce se in Oceano septentrionale. Danuvio, effuso in jugo molle et clemente edito de monte Abnoba, visita plure populo, usque illo erumpe in mari Pontico per sex cursu: ore septimo perde se in paludes.}} | {{lang|la-peano|Reka Ryn i Dunaj děliju vsu Germaniju od Galov, Retov i Pannonov; gory, abo vzajemny strah, děliju ju od Sarmatov i Dakov: Oceano okruža ostale, obymajući široke zalivy i bezměrne prostore ostrovov, gdzie nektore plemena i krali su nam novo znani, otkryti vojnom. Ryn, izvirujući iz nedostupne i strmne vysiny Retijskih Alp, skręča se malo k zapadu i směšava se s Sjevernym Oceanom. Dunaj, izlivajući se s blagog i łagodno podignutogo hrbta gory Abnoby, posěća mnoge narody, dok konačno ne prorve se kroz šest rukavov v Pontsko more; sedmy usta ginu v močvarah.}} | Germany as a whole is separated from the Galli, the Rhaeti, and Pannonii, by the rivers Rhine and Danube; mountain ranges, or the fear which each feels for the other, divide it from the Sarmatae and Daci. Elsewhere ocean girds it, embracing broad peninsulas and islands of unexplored extent, where certain tribes and kings are newly known to us, revealed by war. The Rhine springs from a precipitous and inaccessible height of the Rhaetian Alps, bends slightly westward, and mingles with the Northern Ocean. The Danube pours down from the gradual and gently rising slope of Mount Abnoba, and visits many nations, to force its way at last through six channels into the Pontus; a seventh mouth is lost in marshes. |- |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] cjszocse9fnu5o251cm2zgem1eq8ih4 46998 46997 2026-09-08T21:24:22Z IJzeren Jan 9 /* Priklady jezyka */ 46998 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že ''najlěpša gramatika je bez gramatiky'', imajući na umě przykład [[Činski jazyk|Činskogo jezyka]]. (V modernoj lingvistice, na protivječje popularnomu i Peanovomu užitju, ''[[gramatika]]'' ne označa samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[syntax|syntaxu]] i [[fonologija|fonologiju]], na pr., ktore oba Latino sine flexione i Činski ješte imaju. V tom smyslu, "jezyky bez gramatiky" ne mogut egzistovati)<ref>{{Citation|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref>Podle [[Lancelot Hogben|Lancelota Hogbena]], Peanovo Interlingua ješte sdělja glavnu manu s mnogimi drugimi [[Medžunarodny pomoćny jezyk|pomoćnymi jezykami]], majući "abo priveć gramatiky zlého typu, abo nedostatok pravej".<ref name="Hogben" /> (p.&nbsp;10) Hogben argumentuje, že priněmňe imenice i glagoly by měly byti łahko različene po charakterističnyh zakončenjah, aby čitatel mogł łahko dobiti početno razuměnje věty. Tedy, v Peanovom Interlingua, glagoly by mogły dobiti nektoru specifičnu, standardizovanu verbalnu formu, kao [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj [[nepřima reč|nepřimej reči]]. Uměsto togo, surovy imperativ je predloženy v ''De Latino Sine Flexione'': {{Citatny blok | {{-|Lingua latino habet discurso directo, ut: "''Amicitia inter malos esse non potest"'', et discurso indirecto: "(''Verum est'' ) ''amicitiam inter malos esse non posse"''. Si nos utimur semper de discurso indirecto, in verbo evanescit desinentia de persona, de modo, et saepe de tempore. Sumimus ergo nomen inflexibile (...), sub forma magis simplice, qui es imperativo.}} [''Překlad:'' Latinsky jezyk ima direktnu reč, kao: "''Prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"'', i indirektnu reč: "(''Je pravda, že'') ''prijateljstvo medźu zlymi nije moguće"''. Ako vsegda koristamo indirektnu reč, na glagolu izčezavaju zakončenja osoby, načina, i (často) vremena. Tedy beremo nesklonjivu imenicu (...), v najjednostavnijoj formě, ktora je imperativ.] | author= Peano (1903, § 4) }} Podle Hogbena, druga prepreka je nedostatak čistogo [[člen (gramatika)|člena]], ktory by mogł jasno označiti imenice. Však, Peano někdy predlagal, že ''illo'' (to) i ''uno'' (jedyn) by mogły być koristane kao členy. Još jedanput podle Hogbena, syntaxa Peanovogo Interlingua ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanovo Interlingua] (...) ima aristokratičnu indiferentnost k potřebě prostyh pravil za konstrukciju vět. Fakt je, że nijedyn pionir jezykovogo planiranja – a już ně Peano – ne poduzeł zadatju istraživanja, ktore pravila porjadka slov najviše prispevaju k vnutrennej jasnotě značenja i łahkosti rozpoznavanja. | author= Lancelot Hogben (1943, p. 11). }} Pregledajući listu znanijih latinskih nazvov, možemo zaključiti da je sekvenca ''imenica-pridavnik'' norma v latini, ali obrnuta sekvenca je takože aktualna.<ref name="latinosineflexio">{{-|"Note on Peano's Interlingua"}} [https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20130622120941/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/nota |date=2013-06-22 }}. {{-|Updated: June 2014.}}</ref> Odnos je preko 2 prema 1 v listě latinskih nazvov komentovanyh od Stroha.<ref>{{-|Stroh, Wilfried (2009). ''Le latin est mort. Vive la latin!'' [2007. ''Latein ist tot, es lebe Latein'']. Paris: Les Belles Lettres. ISBN 978-2-251-34601-4.}}</ref> N.pr. "''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica]]''". Čo se tiče sekvence ''nominativ-genitiv'', to může być norma v latini v sličnom odnosu. N.pr. "''[[Systema Naturae]]''". Zaista, sekvenca ''nominativ-genitiv'' mora vsegda być norma v Peanovom Interlingua, jer predlog ''de'' mora uvesti genitiv. Tedy, ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]'' by se pretvorilo v ''Principio Mathematico '''de''' Philosophia Naturale''. Pošto je funkcija i pridavnika i genitiva často ista, možemo zaključiti da sekvenca ''imenica-pridavnik'' może vsegda być norma. {{Citatny blok | Adiectivo qui deriva ab sustantivo vale genitivo: "aureo", "de auro". | [''Překlad:''] Pridavnik izvedeny od imenice je ekvivalent genitivu: "zlatny", "od zlata". | Peano (1903, § 6). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] gxvdpkx19uykdrm409fwq86ey55h91s 46999 46998 2026-09-08T22:01:43Z IJzeren Jan 9 /* Kritika */ 46999 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja kovogo planiranja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovan‌ja, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] oc7cx9hmgfsu3l8xpzlcvlag4phwun2 47000 46999 2026-09-08T22:02:06Z IJzeren Jan 9 /* Kritika */ 47000 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja kovogo planiranja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovan‌ja, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] athlrtf48oqytzpiai2xe23i76uauxf 47001 47000 2026-09-08T22:02:57Z IJzeren Jan 9 /* Kritika */ 47001 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }} == Zrite takože== * [[Medžuslovjansky jezyk]] == Iztočniky == {{Iztočniky}} --- == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ Instituto pro Latino sine flexione] - Stranka v Latino sine flexione; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog v Latino sine flexione, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog v Latino sine Flexione] * (Latino sine flexione) [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano]] * (Latino sine flexione) [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione Nuntios: Latino sine Flexione] na http://nuntios.blogspot.com/ {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Izolovane jezyky]] 2mmpwmle46kdjll6evojifj8plnkul3 47002 47001 2026-09-08T22:06:30Z IJzeren Jan 9 47002 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ |{{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] myi7czj28yzev2evuuzyfvec75pax7j 47003 47002 2026-09-08T22:07:23Z IJzeren Jan 9 /* Vněšnje linky */ 47003 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tuty jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] 9gateeht1u9nlgwkfi41aoslz70qujy 47004 47003 2026-09-08T22:08:19Z IJzeren Jan 9 47004 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoje [[infleksija|infleksije]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] ib3ljek4wq7p9oq6mzd86dc8spercfs 47005 47004 2026-09-08T22:09:20Z IJzeren Jan 9 47005 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Konjugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] jyiltwdhj88e580hiqrh9wy6zvippwu 47006 47005 2026-09-08T22:12:32Z IJzeren Jan 9 /* Česti rěči */ 47006 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dpolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] n1bt0lvg4doaltqzhfzaqru8x80a39s 47007 47006 2026-09-08T22:12:52Z IJzeren Jan 9 /* Česti rěči */ 47007 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil razlog za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdžena kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubil svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] d8hxs5tvobk5h5q9yd548grtcliz5gf 47010 47007 2026-09-09T06:07:58Z Ilja isv 10 47010 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|ApI}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil povod za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdženy kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubeči svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] hqvet27e321hbyq9vox5zhc0gl2zxqt 47013 47010 2026-09-09T06:15:21Z Ilja isv 10 47013 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|A.p.I}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil povod za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdženy kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno je izgubeči svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nijedna. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] 9ut4pmvvlgt3c8kbcziujqmn5fgem57 47014 47013 2026-09-09T06:17:06Z Ilja isv 10 47014 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|A.p.I}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil povod za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdženy kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno izgubeči svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nikaka. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako dobyti minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] ckheys2yy5wrxmohuleswmygusa1pqb 47015 47014 2026-09-09T06:19:25Z Ilja isv 10 /* Historija */ 47015 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|A.p.I}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil povod za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdženy kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno izgubeči svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nikaka. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako sdělati minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že on zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probobali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestogo glasovan‌ja. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeny {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] fwyk1gk1sj3xgihuarkavwzsg3ub4k6 47016 47015 2026-09-09T06:22:44Z Ilja isv 10 /* Historija */ 47016 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|A.p.I}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil povod za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdženy kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno izgubeči svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nikaka. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako sdělati minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že to zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probovali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestyh glasovan‌ij. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk, ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeno {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''Romanal'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}}a ili ''[[Interlingue]]'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova interlingua'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] 0qczzvxqxgk2zzs1i98qs6m5drzp9qd 47017 47016 2026-09-09T06:24:45Z Ilja isv 10 47017 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|A.p.I}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil povod za jej stvoren‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdženy kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno izgubeči svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nikaka. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako sdělati minimalnu gramatiku eventualnogo minimalngo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že to zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probovali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestyh glasovan‌ij. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk, ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeno {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''{{-|Romanal}}'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}} ili ''{{-|[[Interlingue]]}}'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova {{-|interlingua}}'' ili ''interlingua ({{-|IL}})<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnoj končiny, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovogo interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s typičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma sylabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi sylabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvoren‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablitiva ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izklučaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu indiferentnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] 80rb08gg1n1ms14zvygenp9z36zpqch 47032 47017 2026-09-09T08:20:47Z IJzeren Jan 9 poslědnje grěšky... 47032 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliske jezyky|Latino-falisky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|A.p.I}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil povod za jej stvorjen‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdženy kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno izgubeči svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nikaka. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako sdělati minimalnu gramatiku eventualnogo minimalnogo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|Latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že to zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|Latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probovali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|Latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestyh glasovan‌ij. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua''}} brzo načela označati jezyk, ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeno {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''{{-|romanal}}'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}} ili ''{{-|[[interlingue]]}}'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova {{-|interlingua}}'' ili ''{{-|interlingua (IL)}}<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnogo zakončen‌ja, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu [[interlingua|interlingvu]] prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovoj interlingve, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovějših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''interlingua'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Interlingua alfabet i digrafy, s tipičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma silabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi silabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvorjen‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablativa ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | Versija {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | Versija {{-|[[Interlingua]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinska]] verzija ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izključaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj {{-|interlingvě}} glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua}}] (...) imaje aristokratičnu ravnodušnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] p01vtftfh9al61jl85onagze4ytqycd 47035 47032 2026-09-09T08:31:32Z IJzeren Jan 9 47035 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua|Интерлингва}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua||Интерлингвы}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliskske jezyky|Latino-falisksky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|A.p.I}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua|Интерлингва}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL|Интерлингва-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil povod za jej stvorjen‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdženy kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno izgubeči svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nikaka. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako sdělati minimalnu gramatiku eventualnogo minimalnogo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že to zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probovali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestyh glasovan‌ij. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua|интерлингва''}} brzo načela označati jezyk, ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeno {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''{{-|romanal}}'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}} ili ''{{-|[[interlingue]]}}'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova {{-|interlingua|интерлингва}}'' ili ''{{-|interlingua (IL)|интерлингва (IL)}}<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingve byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnogo zakončen‌ja, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu interlingvu prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovoj interlingvy, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovějših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovogo interlingve byla zadržana. Shodno tomu sama nazva ''{{-|interlingua|интерлингва}}'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet i digrafy interlingvy, s tipičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma silabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi silabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ →<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvorjen‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablativa ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | {{-|[[Interlingua||Интерлингва]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinsky]] ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izključaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua|интерлингва}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj interlingvě glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua|интерлингва}}] (...) imaje aristokratičnu ravnodušnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] s7cphpectjjzef81k0o3akuiuwpib69 47036 47035 2026-09-09T08:35:03Z IJzeren Jan 9 47036 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua|Интерлингва}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua||Интерлингвы}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliskske jezyky|Latino-falisksky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|A.p.I}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua|Интерлингва}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL|Интерлингва-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil povod za jej stvorjen‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdženy kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno izgubeči svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nikaka. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako sdělati minimalnu gramatiku eventualnogo minimalnogo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že to zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probovali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestyh glasovan‌ij. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua|интерлингва''}} brzo načela označati jezyk, ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeno {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''{{-|romanal}}'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}} ili ''{{-|[[interlingue]]}}'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova {{-|interlingua|интерлингва}}'' ili ''{{-|interlingua (IL)|интерлингва (IL)}}<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingvy byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnogo zakončen‌ja, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu interlingvu prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovoj interlingvy, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovějših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovoj interlingvy bylo zadržano. Shodno tomu sama nazva ''{{-|interlingua|интерлингва}}'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet i digrafy interlingvy, s tipičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma silabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi silabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ →<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvorjen‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablativa ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | {{-|[[Interlingua|Интерлингва]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinsky]] ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izključaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua|интерлингва}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj interlingvě glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua|интерлингва}}] (...) imaje aristokratičnu ravnodušnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] 3co852rp7sysa5zrhljyzrn6ehyqru2 47039 47036 2026-09-09T08:37:46Z IJzeren Jan 9 p.p., kat. 47039 wikitext text/x-wiki {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua|Интерлингва}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua||Интерлингвы}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italske jezyky|Italsky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliskske jezyky|Latino-falisksky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk|Latinsky]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|A.p.I}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua|Интерлингва}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL|Интерлингва-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil povod za jej stvorjen‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdženy kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno izgubeči svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nikaka. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako sdělati minimalnu gramatiku eventualnogo minimalnogo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že to zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probovali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestyh glasovan‌ij. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua|интерлингва''}} brzo načela označati jezyk, ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeno {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''{{-|romanal}}'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}} ili ''{{-|[[interlingue]]}}'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova {{-|interlingua|интерлингва}}'' ili ''{{-|interlingua (IL)|интерлингва (IL)}}<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingvy byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnogo zakončen‌ja, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu interlingvu prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovoj interlingvy, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovějših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovoj interlingvy bylo zadržano. Shodno tomu sama nazva ''{{-|interlingua|интерлингва}}'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet i digrafy interlingvy, s tipičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma silabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi silabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ →<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvorjen‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablativa ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | {{-|[[Interlingua|Интерлингва]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinsky]] ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izključaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua|интерлингва}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj interlingvě glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua|интерлингва}}] (...) imaje aristokratičnu ravnodušnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} {{Pravopis prověrjeny}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Умєтне језыкы]] [[Kategorija:Меджународне помочне језыкы]] 8kog1l525qpxqq9p2g2offiwl8xexzx 47045 47039 2026-09-09T08:51:00Z Ilja isv 10 47045 wikitext text/x-wiki {{Ne zaměšivati s|Interlingua}} {{Kartka jezyk | altname = ''{{-|Interlingua|Интерлингва}}'' | nativename = <center>{{-|IL de A.p.I.}}</center> | pronunciation = {{IPA|[laˈtino ˈsine fleksiˈone]}} | image = Interlingua_sign_1911.jpg | imagecaption = Znak {{-|Interlingua||Интерлингвы}} v 1911 lětu | creator = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} pod prědsědateljstvom {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} | created = 1887–1914<ref>[https://sites.google.com/site/latinosineflexio/-1915-vocabulario-pre#grammatica Razděl ''{{-|Grammatico}}'' v ''{{-|Vocabulario Commune}}'', 1915]</ref> | setting = Medžunarodny pomočny jezyk | familycolor = [[Indoevropejske jezyky|Indoevropejsky]] | fam2 = [[Italijske jezyky]], [[Medžunarodny pomočny jezyk|Pomočny jezyk]] | fam3 = [[Latino-faliskijske jezyky]], [[A posteriori jezyk]] | script = [[Latinica|Latinsky alfabet]]&nbsp;<!--&nbsp; needed to prevent default link to Latin script--> | fam4 = [[Latinsky jezyk]], [[Kontrolovany jezyk]] | ancestor = [[Neo-latinsky]] | posteriori = Osnovany na [[Latinsky jezyk|Latinskom]], pod vplyvom idej drugyh pomočnyh jezykov | agency = {{-|[[Academia pro Interlingua]]}} (do 1945), děla Peano i {{-|A.p.I}} (napr. ''{{-|Discussiones}}'' 1909–1915) | ietf = la-peano | iso3 = ilc | glotto = none | notice = IPA | name = Latino sine flexione | iso3comment = (odvrgnuto) }} '''{{-|Latino sine flexione}}''' ("[[Latinsky jezyk|Latinsky]] bez fleksije"), '''{{-|Interlingua de Academia pro Interlingua}}''' ('''{{-|IL de A.p.I.}}''') ili '''Peanova {{-|Interlingua|Интерлингва}}''' (skračeno '''{{-|IL}}''') je medžunarodny pomočny jezyk, sostavjeny {{-|''[[Academia pro Interlingua]]''}} pod prědsědateljstvom italijanskogo matematika {{-|[[Giuseppe Peano]]|[[Giuseppe Peano|Джузепе Пеано]]}} (1858–1932) medžu lětami 1887 i 1914. Tutoj jezyk je uproščenoju versijeju latinskogo jezyka i shranjaje jego slovosbor. {{-|Interlingua-IL|Интерлингва-IL}} byla opisana v žurnalu {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}} v članku od lěta 1903 pod zaglavjem ''{{-|De Latino Sine Flexione, Lingua Auxiliare Internationale}}'', čto označaje: ''O latinskom bez fleksije, medžunarodnom pomočnom jezyku'',<ref name=":0">{{-|Peano, Giuseppe}} (1903). ''[http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm De Latino Sine Flexione. Lingua Auxiliare Internationale] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20210504093022/http://www.gutenberg.org/files/35803/35803-h/35803-h.htm |date=2021-05-04 }}'', ''Revista de Mathematica'' (''Revue de Mathématiques''), {{-|Tomo VIII, pp. 74-83. Fratres Bocca Editores: Torino.}}</ref> ktory objasnil povod za jej stvorjen‌je. V članku Peano argumentoval, že druge pomočne jezyky ne sut potrěbne, ibo latinsky je uže utvrdženy kako světovy medžunarodny jezyk. Članok byl napisany na klasičnom latinskom, ale postupno izgubeči svoju [[fleksija|fleksiju]] dopoka ne ostala nikaka. {{-|Latino sine flexione}} ne imaje jezyčny kod [[ISO 639]]. 23 julija 2017 g. byla do Biblioteky Kongresa vnesena prosba o kody ISO 639-1 i ISO 639-2 (prědložene: {{-|'''il'''}} i {{-|'''ila'''}}), a 10 avgusta 2017 g. do {{-|SIL}} prosba o kod ISO 639-3 (prědloženy: {{-|'''ilc'''}}), ale ona byla odvrgnuta 23 januara 2018 g.<ref>{{Cite web|url=https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|title=2017-022 &#124; Iso 639-3|access-date=2020-12-30|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420072045/https://iso639-3.sil.org/request/2017-022|url-status=live}}</ref> == Historija== V 1903 g. Peano prědstavil svoj jezyk v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'', v ktorom citoval seriju prědloženij [[Gottfried Wilhelm Leibniz|{{-|Leibniza|Леjбница}}]] ob uproščenoj formě latinskogo jezyka.<ref>{{-|[[Louis Couturat|Couturat, Louis]] (1901). ''La Logique de Leibniz''. Paris.}}</ref><ref>{{-|Couturat, Louis (1903). ''Opuscules et fragments inédits de Leibniz''. Paris.}}</ref> Tutoj članok se stal serioznym razvojem ideje, a Peano bystro dobyl reputaciju srěd privržencev medžunarodnyh pomočnyh jezykov. V 1904 g. Peano napisal esej o tom, kako sdělati minimalnu gramatiku eventualnogo minimalnogo latinskogo ({{-|''Latino minimo''}}), s minimalnym i čisto medžunarodnym slovnikom.<ref name="vocabulario">{{Cite web | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1904 | title = Vocabulario de Latino internationale comparato cum Anglo, Franco, Germano, Hispano, Italo, Russo, Græco et Sanscrito | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160323111121/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1904 | archive-date=2016-03-23 | location = Torino}}</ref> Peano i někoji kolegi publikovali članky na {{-|latino sine flexione}} několiko let v {{Lang|fr|Revue de Mathématiques}}. Zato že Peano htěl dokazati, že to zaisto je medžunarodny jezyk, on smělo publikoval konečno izdan‌je svojego znanogo {{-|''Formulario mathematico''}} na {{-|latino sine flexione}}. Jednakože večinstvu matematikov umětny izgled jezyka byl odvratny i oni daže ne probovali go čitati.<ref name="H Kennedy">{{-|Kennedy, Hubert (2006). ''Peano. Life and Works of Giuseppe Peano''. Concord, CA: Peremptory Publications}}: str. 169 (''{{-|a}}''), p. 185 (''{{-|b}}'').</ref> V oktobru 1907 g. Peano učestvoval v ''Delegaciji za prijetje medžunarodnogo pomočnogo jezyka'' v [[Pariž|Parižu]], na ktoroj prědložil prijetje {{-|latino sine flexione}}, ale iz pričiny děl v svezu s rabotoju v Turinu ne mogl učestvovati v konečnom glasovan‌ju.<ref>{{Cite web | title = Academia pro Interlingua (Nov. 1909). Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale | url = https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160411124140/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/home#1909:37 | archive-date=2016-04-11 | pages = Discussiones (2): p. 37-9}}</ref> 26 decembra 1908 g. Peano byl izbrany členom i direktorom ''{{-|Akademi internasional de lingu universal}}'', ktora onogda ješče koristala jezyk {{-|[[idiom neutral]]}}. Jedin rok pozdněje, tuta akademija byla osnovana ponovno pod nazvoju {{-|''Academia pro Interlingua''}}. Vsaky akademik mogl koristati svoju ljubimu formu «interlingvy»; tutoj termin na početku byl koristany v občem smyslu kako sinonim za medžunarodny jezyk, ale brzo počel byti koristany osoblivo za reformovany {{-|latino sine flexione}}, osnovany na pravilah, ktore akademiki utvrdžali posrědstvom čestyh glasovan‌ij. Takym sposobom nazva {{-|''interlingua|интерлингва''}} brzo načela označati jezyk, ustanavjajemy {{-|Akademijeju Pro Interlingua}},<ref name="H Kennedy" /> skračeno {{-|''IL''}}. Diskusije o standardizaciji jezyka byli publikovane na stranicah ''{{-|Discussiones}}'', oficialnogo žurnala {{-|Akademije pro Interlingua}} od 1909 do 1913 g.<ref>{{Cite web | editor-last = Silvia Roero | editor-first = Clara (coord.) | year = 2003 | title = Le Riviste di Giuseppe Peano | url = http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | publisher = Dipartimento di Matematica - Università di Torino | access-date=2011-03-01 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722063830/http://www.dm.unito.it/collanacdrom/index.html | archive-date = 2011-07-22}}</ref> Vsaky člen akademije iměl svobodu pisati v svojem osobnom stilju. I zaisto někoji členi prědlagali radikalne reformy, ktore pozdněje daže mogli skončiti kako nezavisne jezykoprojekty (na priklad ''{{-|romanal}}'' Alfreda {{-|Michaux|Мишо’}} ili ''{{-|[[interlingue]]}}'' Edgara de {{-|Wahla|Вала}}). Zato možno je uznati, že nazva ''Peanova {{-|interlingua|интерлингва}}'' ili ''{{-|interlingua (IL)|интерлингва (IL)}}<ref name="H Kennedy" /> najtočněje odnosi se k osobnomu standardu Peana. Zato že v članku ''{{-|De Latino Sine Flexione}}'' ustanovjeny byl princip, že imenniky berut se ili iz latinskogo ablativnoj, ili iz nominativnoj formy ({{lang|la|nomen}} byl preferovany prěd {{lang|la|nomine}}), Peano v 1909 g. publikoval slovnik, da by pomogl pri izboru pravilnoj formy vsakogo imennika,<ref>{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1909 | title = Vocabulario Commune ad linguas de Europa | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160421231112/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1909 | archive-date = 2016-04-21 | publisher = Fratres Bocca | location = Cavoretto - Torino}}</ref> ale sučstvena harakteristika Peanovoj interlingvy byla, že leksikon možno je legko najdti kakomkoli latinskom slovniku (črěz dobyvan‌je tematičnoj samoglasky korenja iz genitivnogo zakončen‌ja, t.j.: ''{{-|-a -o -e -u -e}}'' iz ''{{-|-ae -i -is -us -ei}}''). Nakonec v 1915 g. publikovany byl veliky slovnik s 14.000 slovami.<ref name="Peano">{{Cite book | last = Peano | first = Giuseppe | year = 1915 | title = Vocabulario Commune ad Latino-Italiano-Français-English-Deutsch pro usu de interlinguistas | url = https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105223741/https://sites.google.com/site/latinosineflexio/vocabulario-1915 | archive-date = 2015-01-05 | location = Cavoretto - Torino}}</ref> Reformovanu interlingvu prědstavil v 1951 g. [[Alexander Gode]] kako poslědnji direktor [[Medžunarodna asociacija za pomočny jezyk|Medžunarodnoj Asociacije za pomočny jezyk]]. Tvrdilo se, že tutoj jezyk je nezavisny od Peanovoj interlingvy, ibo koristaje novu metodu za detekciju ''najnovějših občih prototipov'', ale ta metoda obyčno vodi do latinskogo ablativa, tako že večinstvo slovnika Peanovoj interlingvy bylo zadržano. Shodno tomu sama nazva ''{{-|interlingua|интерлингва}}'' takože byla zadržana, ačekoli prijeto bylo novo skračen‌je: ''{{-|IA}}'' zaměsto ''{{-|IL}}''. == Alfabet i izgovor == {{-|Latino sine flexione}} koristaje [[latinica|latinsku azbuku]], takože vključajuči dvuznaky. Po Peanovomu provodniku za jezyk iz 1931 g. «večinstvo interlingvistov je za stary latinsky izgovor.» {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet i digrafy interlingvy, s tipičnymi izgovorami |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''A a'''}} <br> {{MFA|a}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ae ae'''}} <br> {{MFA|ai̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''B b'''}} <br> {{MFA|b}}, {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''C c'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ch ch'''}} <br> {{MFA|kʰ}}, {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''D d'''}} <br> {{MFA|d}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''E e'''}} <br> {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''F f'''}} <br> {{MFA|f}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''G g'''}} <br> {{MFA|g}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''H h'''}} <br> {{MFA|h}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''I i'''}} <br> {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''J j'''}} <br> {{MFA|j}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''K k'''}} <br> {{MFA|k}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''L l'''}} <br> {{MFA|l}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''M m'''}} <br> {{MFA|m}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''N n'''}} <br> {{MFA|n}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''O o'''}} <br> {{MFA|o}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Oe oe'''}} <br> {{MFA|oi̯}}, {{MFA|e}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''P p'''}} <br> {{MFA|p}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Ph ph'''}} <br> {{MFA|pʰ}}, {{MFA|p}}, {{MFA|f}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Q q'''}} <br> {{MFA|kʷ}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''R r'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Rh rh'''}} <br> {{MFA|r}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''S s'''}} <br> {{MFA|s}} |- | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''T t'''}} <br> {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Th th'''}} <br> {{MFA|tʰ}}, {{MFA|t}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''U u'''}} <br> {{MFA|u}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''V v'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''W w'''}} <br> {{MFA|w}}, {{MFA|v}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''X x'''}} <br> {{MFA|ks}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Y y'''}} <br> {{MFA|y}}, {{MFA|i}} | style="width:6em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''Z z'''}} <br> {{MFA|z}} |} Udarjen‌je je bazovano na klasičnom latinskom pravilu: * Slova s dvoma silabami imajut udarjen‌je na prědposlědnjej. * Slova s tremi silabami ili veče imajut udarjen‌je na prědposlědnjej samo ako je težka (zatvorjena ili s dolgoju samoglaskoju v klasičnom latinskom), inače na prědprědposlědnjej.<ref name="Peano" /> (str. xii). == Česti rěči== Ačekoli Peano odstranil latinsku fleksju imennikov i pridavnikov, on ne sovsim odstranil gramatičny rod, dozvoljajuči opciju ženskogo zakončen‌ja za profesije. Rod životin je neizměnny. Vse formy imennikov končajut se na samoglasku i sut identične latinskomu ablativu, ale zato že večinstvo latinskyh slovnikov ne podavaje ablativnu formu, Peano dal pravilo, že imenniky osnovajut se na genitivu. Formy množiny sut nepotrěbne, kogda je naznačeno čislo, kogda mnogost uže je jasno izražena v danom kontekstu, i tako dalje. Kogda označen‌je mnogosti je potrěbno, Peano davaje opciju koristati sufiks '''{{-|s}}'''. Kon‌jugacija glagolov je minimalna: vrěmena i naklonjen‌je označajut se glagolnymi dopolniteljami. V rezultatu {{-|latino sine flexione}} je pozicionalny jezyk. === Imenniky=== Formy imennikov zaviset od latinskyh deklinacij: {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Latinska deklinacija ! scope="col" | Latinsky nominativ ! scope="col" | Latinsky genitiv ! scope="col" | Latinsky ablativ →<br />{{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | 1. | {{-|ros'''a'''}} | {{-|ros'''ae'''}} | {{-|ros'''a'''}} | roza |- | 2. | {{-|laur'''us'''}} | {{-|laur'''i'''}} | {{-|laur'''o'''}} | lavr |- | 3. | {{-|pax}} | {{-|pac'''is'''}} | {{-|pac'''e'''}} | mir |- | 4. | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''us'''}} | {{-|cas'''u'''}} | slučaj |- | 5. | {{-|seri'''es'''}} | {{-|seri'''ei'''}} | {{-|seri'''e'''}} | serija |} Vlastne imena pisane latiniceju sut zadržane tako blizko originalu, kako to je možno, napr. {{-|''München, New York, Roma, Giovanni''}}. === Zaimenniky === * Osobne: {{-|''me''}} "ja", {{-|''te''}} "ty", {{-|''illo''}} "on", {{-|''illa''}} "ona", {{-|''id''}} "ono", {{-|''nos''}} "my", {{-|''vos''}} "vy", {{-|''illos''}} "oni, one" * Ukazateljne: {{-|''illo''}} "tamtoj", {{-|''isto''}} "tutoj", {{-|''ipso''}} "samo"; kako veznik: {{-|''que''}} (napr.: {{-|''me vide '''que''' illo es rapide''}} "ja vidim, '''že''' to je brzo") * Prisvojiteljne: {{-|''meo''}} "moj", {{-|''tuo''}} "tvoj", {{-|''suo''}} "jegov, jejin", {{-|''nostro''}} "naš", {{-|''vestro''}} "vaš", {{-|''suo''}} "jihny" * Odnositeljne i veznikove: {{-|''qui''}} "kto", {{-|''quod''}} "čto, ktory, koj" * Povratny: {{-|''se''}} "se, sebe" * Neoznačiteljne: {{-|''un'', ''uno''}} "kaže se", "ljudi kažet", {{-|''ullo''}} "ktorykoli", {{-|''omne''}} ili {{-|''omni''}} "vsi, vsaky, vsekto", {{-|''aliquo''}} "ktokoli", {{-|''nullo''}} "ničto", {{-|''nemo''}} "nikto".<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Pronomines | pages = 29}}</ref> === Glagoly === Glagoly sut formovane posrědstvom odstranjen‌ja latinskogo infinitivnogo zakončen‌ja ''{{-|re}}''. Vrěmena, naklonjen‌ja i t.d. označajut se česticami, pomočnymi glagolami ili prislovnikami, ale ničto ne je potrěbno, ako smysl je jasny iz konteksta. Sut specialne zakončen‌ja za stvorjen‌je [[infinitiv|infinitiva]] i [[particip|participov]]: * Osnovna forma: {{-|''ama''}} "ljubi" * Infinitiv: {{-|''ama'''re'''''}} "ljubiti" * Pasivny particip: {{-|''ama'''to'''''}} "ljubjeny" * Aktivny particip: {{-|''ama'''nte'''''}} "ljubeči" ==== Dodatočne zakončenja ==== * Imperfekt (prošlo vrěme): {{-|ama'''ba'''}} "ljubil", {{-|lege'''ba'''}} "čital" * Buduče vrěme: {{-|ama'''rà'''}} "bude ljubiti", {{-|lege'''rà'''}} "bude čitati" * Kondicional: {{-|ama'''rè'''}} "by ljubil", {{-|lege'''rè'''}} "by čital" Zakončenja {{-|''-rà''}} i {{-|''-rè''}} imajut udarjenje. ==== Složene vrěmena ==== Složena vrěmena mogut byti izražene pomočnymi slovami: * Perfekt: {{-|'''''habe''' ama'''to'''''}} "je ljubil" * Buduče vrěme: {{-|'''''debe''' ama'''re''' / '''vol''' ama'''re''' / '''habe ad''' ama'''re'''''}} "mora ljubiti / bude ljubiti / ima ljubiti" * Trajno vrěme: {{-|''me '''es''' scribe'''nte'''''}} "ja pišu, ja jesm pišuči"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date=2021-10-03 | chapter = De verbo | pages = 10–25}}</ref> === Pridavniky i prislovniky === Pridavniky su formovane slědujučim sposobom: * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-e''}}, forma se ne izměnjaje. * Ako nominativ srědnjego roda končaje se na {{-|''-um''}}, forma se izměnjaje na {{-|''-o''}}: {{-|''novum > novo''}} "novy". * Vo vsih ostalyh slučajah, pridavniky su formovane na osnově ablativa ili genitiva, kako v slučaju imennikov. Pridavniky mogut byti koristane kako prislovniky, ako kontekst je jasny, ili inače s pomočju fraz {{-|''cum mente''}} ili {{-|''in modo'' }}: * {{-|''Diligente''}} "trudoljubivy": {{-|''Cum mente diligente'', ''cum diligente mente'', ''in modo diligente'', ''in diligente modo''}} "trudoljubivo". ==== Komparativ i superlativ ==== * Pozitiv: {{-|''illo es tam habile quam te''}} "on je tako sručny kako ty". * Komparativ: {{-|''illo es magis habile quam te''}} ili {{-|''illo es plus habile quam te''}} "on je sručnějši od tebe"; {{-|''illo es minus habile quam te''}} "on je menje sručny od tebe". * Superlativ: {{-|''maxim de...''}} i {{-|''minim de...}} Nepravilnosti: * {{-|''Bono: meliore: optimo''}} "dobry: lěpši: najlěpši" * {{-|''Malo: pejore: pessimo''}} "zly: gorši: najgorši" * {{-|''Magno: majore: maximo''}} "veliky: večši: največši" * {{-|''Parvo: minore: minimo''}} "maly: menši: najmenši"<ref>{{Cite book | title = Manuale Practico de Interlingua | url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20211003050659/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuale_Practico.pdf | archive-date = 2021-10-03 | chapter = Comparatione | pages = 29}}</ref> === Členy === {{-|Latino sine flexione}}, kako latinsky jezyk, ne imaje členy, ale v slučaju potrěby možno je koristati zaimenniky ili slova kako {{-|''illo''}} "toj, tamtoj", {{-|''isto''}} ili {{-|''hoc''}} "tutoj", ili {{-|''uno''}} (jedin, jedni): * {{-|''Da ad me libro''}} = daj mi (tu) knigu * {{-|''Da ad me hoc (isto) libro''}} = daj mi tutu knigu * {{-|''Da ad me illo libro''}} = daj mi tamtu knigu * {{-|''Da ad me uno libro''}} = daj mi (jednu) knigu * {{-|''Da ad me illo meo libro''}} = daj mi tamtu moju knigu * {{-|''Da ad me uno meo libro''}} = daj mi jednu moju knigu == Priklady jezyka== {{Citatny blok | ''{{-|Latino es lingua internationale in occidente de Europa ab tempore de imperio romano, per toto medio aevo, et in scientia usque ultimo seculo. Seculo vigesimo es primo que non habe lingua commune. Hodie quasi omne auctore scribe in proprio lingua nationale, id es in plure lingua neo-latino, in plure germanico, in plure slavo, in nipponico et alio. Tale multitudine de linguas in labores de interesse commune ad toto humanitate constitute magno obstaculo ad progressu.}}'' | Latinsky jezyk byl medžunarodnym jezykom na zapadu Evropy podčas Rimskoj imperije, cělogo srědnjevěčja, i v naukah do poslědnjego stolětja. Dvadeseto stolětje je prvo, ktoro ne imaje obči jezyk. Dnes skoro vsi avtori pišut v svojih narodnyh jezykah, to jest v novo-latinskyh, germanskyh, slovjanskyh, japonskom i drugyh. Taka množstvo jezykov v dělah občego interesa za cělo ljudstvo stvarjaje veliku prěškodu progresu. }} {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ [[Otče naš]] (Molitva Gospoda) |- ! scope="row" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="row" | {{-|[[Interlingua|Интерлингва]]}} ! scope="row" | [[Latinsky jezyk|Latinsky]] ! scope="row" | Medžuslovjansky |- style="vertical-align:top" | {{-|<poem>Nostro patre, qui es in caelos, que tuo nomine fi sanctificato; que tuo regno adveni; que tuo voluntate es facto sicut in caelo et in terra. Da hodie ad nos nostro pane quotidiano, et remitte ad nos nostro debitos, sicut et nos remitte ad nostro debitores. Et non induce nos in tentatione, sed libera nos ab malo. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Patre nostre, qui es in le celos, que tu nomine sia sanctificate; que tu regno veni; que tu voluntate sia facite como in le celo, etiam super le terra. Da nos hodie nostre pan quotidian, e pardona a nos nostre debitas como etiam nos los pardona a nostre debitores. E non induce nos in tentation, sed libera nos del mal. Amen.</poem>}} | {{-|<poem>Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.</poem>}} | <poem>Otče naš, ktory jesi na nebesah, nehaj sveti se ime Tvoje; nehaj prijde kraljevstvo Tvoje; nehaj bude volja Tvoja, kako na nebu, tako i na zemji. Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes; i odpusti nam naše grěhy, kako i my odpuščajemo našim grěšnikam. I ne vvedi nas v pokušen‌je, ale izbavi nas od zlogo. Amin.</poem> |} {| class="wikitable" style="font-size:90%" width="100%" |+ Latinske prislovja, prěvedene na {{-|latino sine flexione}} i medžuslovjansky |- ! scope="col" | Latinsky ! scope="col" | {{-|Latino sine flexione}} ! scope="col" | Medžuslovjansky |- | {{-|Vox populi, vox Dei}}. | {{-|Voce de populo, voce de Deo.}} | Glas ljuda – glas Božji. |- | {{-|Hodie mihi, cras tibi.}} | {{-|Hodie ad me, cras ad te.}} | Dnes mně, zautra tobě. |- | {{-|Gratia gratiam generat, lis litem.}} | {{-|Gratia genera gratia, lite genera lite.}} | Dobrost rodi dobrost, razprja rodi razprju. |- | {{-|In medio stat virtus.}} | {{-|Virtute sta in medio.}} | Čestnost stoji v srědině. |- | {{-|Qui non laborat, non manducet}}. | {{-|Qui non labora, non debe manducare.}} | Kto ne rabotaje, toj ne bude jesti. |- | {{-|Medice, cura te ipsum.}} | {{-|Medico, cura te ipso.}} | Lěkarju, izlěči sebe samogo. |- | {{-|De gustibus non est disputandum.}} | {{-|Nos non debe disputare de gustu.}} | O vkusah ne spori se. |- | {{-|Ars imitatio naturae est.}} | {{-|Arte imita natura.}} | Umětnost imituje prirodu. |- | {{-|Do ut des.}} | {{-|Me da ut te da.}} | Ja davaju, da bys ty dal. |- | {{-|Designatio unius est exclusio alterius.}} | {{-|Qui designa uno, exclude alio.}} | Kto izbiraje jedno, izključaje drugo. |} == Kritika == Peano formalno branil maksimu, že «najlěpša gramatika je bez gramatiky», imajuči na vidu priklad [[kitajsky jezyk|kitajskogo jezyka]]. V modernoj lingvistikě, v protivnosti k popularnoj i Peanovoj upotrěbě, ''gramatika'' ne označaje samo [[Morfologija (lingvistika)|morfologične]] struktury, ale takože [[sintaksa|sintaksu]] i [[fonologija|fonologiju]], ktore {{-|latino sine flexione}} i kitajsky imajut. V tom smyslu «jezyky bez gramatiky» ne mogut istnovati)<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Catherine|title=1.4 Fundamental Properties of Language|url=https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language//|work=Essentials of Linguistics|date=15 March 2018|publisher=McMaster University|language=en|access-date=2021-11-19|archive-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119192229/https://ecampusontario.pressbooks.pub/essentialsoflinguistics/chapter/1-5-fundamental-properties-of-language/|url-status=live}}</ref> [[Lancelot Hogben|{{-|Lancelot Hogben|Ланселот Хогбен}}]] tvrdil, že Peanova {{-|interlingua|интерлингва}} děli glavnu slabost s mnogymi drugymi medžunarodnymi pomočnymi jezykami, imajuči «prěmnogo gramatiky zlogo ili prěmalo dobrogo tipa».<ref name="Hogben">{{Cite book | last = Hogben | first = Lancelot | year = 1943 | title = Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design | publisher = Middlesex, Eng.: Harmondsworth / New York: Penguin Books | pages = 10}}</ref> Hogben argumentuje, že prinajmenje imenniky i glagoly imajut se različati s pomočju harakterističnyh zakončenij, da by čitatelj mogl legko dobyti početno razuměn‌je rěčen‌ja. V Peanovoj interlingvě glagoly mogli by iměti někoju specifičnu, standardizovanu glagolnu formu, napr. [[infinitiv]], ktory je dostatočny v latinskoj neprěmoj rěči. Zaměsto togo v {{-|''De Latino Sine Flexione''}} prědloženy je surovy imperativ. Druga slabost, po mněn‌ju Hogbena, je odsutnost čistogo člena, ktory mogl by jasno označiti imenniky – pomimo togo, že Peano poněkogda prědlagal, že {{-|''illo''}} "toj" i {{-|''uno''}} "jedin" mogli by služiti kako členy. Nakonec Hogben mněl, že Peanova sintaksa ostala konservativna: {{Citatny blok | [Peanova {{-|interlingua|интерлингва}}] (...) imaje aristokratičnu ravnodušnost k potrěbě prostyh pravil za konstrukciju rěčenij. Fakt je, že nijedin pioner jezyčnogo planovan‌ja – a Peano najmenje iz vsih – ne podjel zadan‌je izslědovati, ktore pravila slovoreda najvyše prispěvajut k vnutrišnjej jasnosti značen‌ja i legkosti razpoznavan‌ja. | author= Lancelot Hogben (1943, str. 11). }}{{clear}} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * [http://mono.eik.bme.hu/~galantai/LSF/ {{-|Instituto pro Latino sine flexione}}] — Stranica na {{-|latino sine flexione}}; Peanove originalne spisy o tom jezyku, blog na {{-|latino sine flexione}}, itd. * [http://latinosineflexione.wordpress.com Blog na {{-|latino sine Flexione}}] * [[:oldwikisource:100 exemplo de Interlingua|{{-|100 exemplo de Interlingua, ab Giuseppe Peano}}]] * [https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ {{-|Revista "Discussiones", de Academia Pro Interlingua (1909-13)}}] {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160216053722/https://sites.google.com/site/academiaprointerlingua190913/ |date=2016-02-16 }} * [http://nuntios.blogspot.com/search/label/Latino%20sine%20Flexione {{-|Nuntios: Latino sine Flexione}}] == Izvor == {{Prěvod|en|Latino sine flexione}} {{Umětne jezyky}} {{Pravopis prověrjeny}} [[Kategorija:Umětne jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:Умєтне језыкы]] [[Kategorija:Меджународне помочне језыкы]] tf60b623gsfafhie0mnnpacim107jry 10 6171 46954 46570 2026-09-08T12:39:08Z Ilja isv 10 46954 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:x{{#if:{{{2|{{{title|}}}}}}|t}}{{#iferror:{{#time:U|{{{date|*}}}}}||d}} |xd=[https://web.archive.org/web/{{{date|*}}}/{{{1|{{{site|{{{url}}}}}}}}}&dot; Arhivovano iz iztočnika] {{#time: j xg Y|{{{date|*}}}}}. |x|xt|xtd|#default=[https://web.archive.org/web/{{{date|*}}}/{{{1|{{{site|{{{url}}}}}}}}} {{{2|{{{title|Arhivovano iz iztočnika}}}}}}]{{#iferror:&#32;(''{{#time: j xg Y|{{{date|*}}}}}'')}}. }}</includeonly><noinclude>[[Kategorija:Šablony:Iztočniky]]{{Dokumentacija}} </noinclude> kf80xn8skmbwj8wt2y22s5pqsbjz7n3 10 6221 47037 46874 2026-09-09T08:36:18Z IJzeren Jan 9 kursiv 47037 wikitext text/x-wiki ''{{#invoke:Distinguish|distinguish}}''<noinclude><!-- splitting these lines causes {{Documentation}} template to terminate green shading when Distinguish is used in /doc pages. --> {{Dokumentacija}} <!-- Add categories to the /doc subpage and interwikis to Wikidata, not here! --> </noinclude> qbykxsormp4oja0mqst43x8gehogobl 10 6234 46955 2026-09-08T12:40:15Z Ilja isv 10 Prěnapravjenje stranice na [[Šablon:Wayback]] 46955 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Šablon:Wayback]] pd8vdddikc57czkn963fcq7zwggz5jz 46956 46955 2026-09-08T12:42:30Z Ilja isv 10 46956 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Šablon:Wayback]]<noinclude>[[Kategorija:Šablony:Iztočniky]]{{Dokumentacija}} </noinclude> az3xykmpaaqrhqys6iuh3uh9ptmv3bn 0 6235 47009 2026-09-08T23:40:49Z IJzeren Jan 9 Stvorjena nova stranica s tekstom: «{| width=240px style="float:right; clear:right; border:1px solid #eee; padding-left:2em; padding-right:2em; margin-left:1em; margin-bottom:1em; text-align:center;" | <span style="font-size:90pt; font-family:Cambria, Calibri;">{{-|А̂ а̂}}</span> |} {{Calibri|'''А̂''', '''а̂'''}} (''a s cirkumfleksom'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], upotrěbjajema jedino v sěvernoj (tako nazyvajemoj «habarovskoj») versiji alfabeta, stvorjenogo...» 47009 wikitext text/x-wiki {| width=240px style="float:right; clear:right; border:1px solid #eee; padding-left:2em; padding-right:2em; margin-left:1em; margin-bottom:1em; text-align:center;" | <span style="font-size:90pt; font-family:Cambria, Calibri;">{{-|А̂ а̂}}</span> |} {{Calibri|'''А̂''', '''а̂'''}} (''a s cirkumfleksom'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], upotrěbjajema jedino v sěvernoj (tako nazyvajemoj «habarovskoj») versiji alfabeta, stvorjenogo v 1988 g. za [[udehejsky jezyk]] (jedin iz [[tungusske jezyky|tungusskyh jezykov]]) i oficialno utvrdženogo izpolniteljnym komitetom [[Habarovsky kraj|Habarovskogo kraja]] v 1989 g.<ref>{{Cite book | first1 = М. Д. | last1 = Симонов | first2 = В. Т. | last2 = Кялундзюга | title =- Словарь удэгейского языка (хорский диалект). Препринт | year = 1998 | volume = I | pages = 3–6, 59}}</ref> za označen‌je fonemy {{-|/ōh/}}. V minulosti ona takože byla upotrěbjena v [[ukrajinsky jezyk|ukrajinskom]]. V 1827 g. prvy rektor Kyjevskogo universiteta {{-|Myhajlo Maksymovyč|Михайло Максимович}} prědložil [[ukrajinska azbuka|ukrajinsky pravopis]] na etimologičnyh principah («{{-|maksymovyčivka|максимовичівка}}»), ktory vključal šest bukv s cirkumfleksom ('''{{Calibri|а̂, е̂, и̂, і̂, о̂, у̂}}''') za označen‌je etimologičnogo srodstva zvuka {{MFA|i}} (v sučasnoj ukrajinskoj ortografiji '''{{-|[[І (kirilica)|і]]}}'''), na priklad: {{Calibri|''кра̂й''}}.<ref>{{Cite book | title = Історія українського правопису: XVI-XX століття: хрестоматія | editor1-first = В. В. | editor1-last = Німчук | editor2-first = Н. В. | editor2-last = Пуряєва | url = http://irbis-nbuv.gov.ua/E_LIB/PDF/ukr0000764.pdf | year = 2004 | publisher = Наукова думка | location = Київ | isbn = 966-00-0261-0 | language = uk | archive-date = 2020-11-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201101093930/http://irbis-nbuv.gov.ua/E_LIB/PDF/ukr0000764.pdf | url-status = live | pages = 101}}</ref> V 19. stolětju bukva {{Calibri|'''а̂'''}} takože pojavila se v [[latyšsky jezyk|latyšskom]]. Ačekoli latyšsky vsegda pisal se [[latinica|latiniceju]], v 19. stolětju byli takože podjete proby vveden‌ja kirilice. Na priklad, v 1864 g. v [[Vilnius|Vilniusu]] byl izdany bukvar na kirilici, ktora vključala osm bukv s cirkumfleksom za označen‌je dolgoj samoglasky ('''{{Calibri|а̂, [[е̂]], [[э̂]], [[о̂]], [[у̂]], [[ю̂]], [[я̂]], [[іо̂]]}}''').<ref>{{Cite book | url = https://view.nebdeti.ru/web/viewer.html?item_id=a9417224-df4c-4394-bf92-8c357d267e7d#page=11 | title = {{Calibri|Латышскій букварь. Латвѣшу бо̂кверіс}} | location = Вильна | year = 1864 | publisher = Типографія А. Сыркина | page = 9}}</ref> Poněkogda cirkumfleks takože koristaje se za označen‌je akcenta v [[južnoslovjanske jezyky|južnoslovjanskyh]] jezykah i dialektah, napr. {{Jezyky|sr|{{Calibri|гла̂ва}}}} ili {{Lang|sr|{{Calibri|кра̂к}}}} v [[srbsky jezyk|srbskom]].<ref>{{Cite web |last=Antonov |first=Lyudmil |title=Accent in Bulgarian dialects |url=https://lyudmilantonov.blogspot.com/2011/08/accent-in-bulgarian-dialects.html |access-date=2024-11-10 |website=Bulgarian language}}</ref> == Kodovan‌je == Bukva {{Calibri|'''А̂'''/'''а̂'''}} ne je zakodovana v [[Unikod|Unikodu]], ale može byti izobražena s pomočju bukvy '''{{-|[[А (kirilica)|А/а]]}}''' i [[kombinujuče diakritične znaky|kombinujučego]] cirkumfleksa (ili takože s pomočju identično izgledajučej latinskoj bukvy '''{{-|Â/â}}'''): {{Kodovanje | 1-znak = А | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER A | 1-sist16 = 0410 | 1-sist10 = 1040 | 1-alf = Acy | 1-utf8 = D0 90 | 2-znak = а | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER A | 2-sist16 = 0430 | 2-sist10 = 1072 | 2-alf = acy | 2-utf8 = D0 B0 | 3-znak = ◌̂ | 3-nazva = COMBINING CIRCUMFLEX ACCENT | 3-sist16 = 0302 | 3-sist10 = 770 | 3-utf8 = CC 82 }} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0410 | title = U+0410 Cyrillic Capital Letter A | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0430| title = U+0430 Cyrillic Small Letter A | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0302 | title = U+302 Combining Circumflex Accent | website = codepoints.net | language = en}} {{Varianty bukvy А}} {{Kirilica}} {{DEFAULTSORT:А}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] 8xjxz9p2i74hn2tvoscm16uq5pblzof 47060 47009 2026-09-09T11:07:10Z IJzeren Jan 9 47060 wikitext text/x-wiki {| width=240px style="float:right; clear:right; border:1px solid #eee; padding-left:2em; padding-right:2em; margin-left:1em; margin-bottom:1em; text-align:center;" | <span style="font-size:90pt; font-family:Cambria, Calibri;">{{-|А̂ а̂}}</span> |} {{Calibri|'''А̂''', '''а̂'''}} (''a s cirkumfleksom'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], upotrěbjajema jedino v sěvernoj (tako nazyvajemoj «habarovskoj») versiji alfabeta, stvorjenogo v 1988 g. za [[udehejsky jezyk]] (jedin iz [[tungusske jezyky|tungusskyh jezykov]]) i oficialno utvrdženogo izpolniteljnym komitetom [[Habarovsky kraj|Habarovskogo kraja]] v 1989 g.<ref>{{Cite book | first1 = М. Д. | last1 = Симонов | first2 = В. Т. | last2 = Кялундзюга | title =- Словарь удэгейского языка (хорский диалект). Препринт | year = 1998 | volume = I | pages = 3–6, 59}}</ref> za označen‌je fonemy {{-|/ōh/}}. V minulosti ona takože byla upotrěbjena v [[ukrajinsky jezyk|ukrajinskom]]. V 1827 g. prvy rektor Kyjevskogo universiteta {{-|Myhajlo Maksymovyč|Михайло Максимович}} prědložil [[ukrajinska azbuka|ukrajinsky pravopis]] na etimologičnyh principah («{{-|maksymovyčivka|максимовичівка}}»), ktory vključal šest bukv s cirkumfleksom ('''{{Calibri|а̂, [[е̂]], [[и̂]], [[і̂]], [[о̂]], [[у̂]]}}''') za označen‌je etimologičnogo srodstva zvuka {{MFA|i}} (v sučasnoj ukrajinskoj ortografiji '''{{-|[[І (kirilica)|і]]}}'''), na priklad: {{Calibri|''кра̂й''}}.<ref>{{Cite book | title = Історія українського правопису: XVI-XX століття: хрестоматія | editor1-first = В. В. | editor1-last = Німчук | editor2-first = Н. В. | editor2-last = Пуряєва | url = http://irbis-nbuv.gov.ua/E_LIB/PDF/ukr0000764.pdf | year = 2004 | publisher = Наукова думка | location = Київ | isbn = 966-00-0261-0 | language = uk | archive-date = 2020-11-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201101093930/http://irbis-nbuv.gov.ua/E_LIB/PDF/ukr0000764.pdf | url-status = live | pages = 101}}</ref> V 19. stolětju bukva {{Calibri|'''а̂'''}} takože pojavila se v [[latyšsky jezyk|latyšskom]]. Ačekoli latyšsky vsegda pisal se [[latinica|latiniceju]], v 19. stolětju byli takože podjete proby vveden‌ja kirilice. Na priklad, v 1864 g. v [[Vilnius|Vilniusu]] byl izdany bukvar na kirilici, ktora vključala osm bukv s cirkumfleksom za označen‌je dolgoj samoglasky ('''{{Calibri|а̂, [[е̂]], [[э̂]], [[о̂]], [[у̂]], [[ю̂]], [[я̂]], [[іо̂]]}}''').<ref>{{Cite book | url = https://view.nebdeti.ru/web/viewer.html?item_id=a9417224-df4c-4394-bf92-8c357d267e7d#page=11 | title = {{Calibri|Латышскій букварь. Латвѣшу бо̂кверіс}} | location = Вильна | year = 1864 | publisher = Типографія А. Сыркина | page = 9}}</ref> Poněkogda cirkumfleks takože koristaje se za označen‌je akcenta v [[južnoslovjanske jezyky|južnoslovjanskyh]] jezykah i dialektah, napr. {{Lang|sr|{{Calibri|гла̂ва}}}} ili {{Lang|sr|{{Calibri|кра̂к}}}} v [[srbsky jezyk|srbskom]].<ref>{{Cite web |last=Antonov |first=Lyudmil |title=Accent in Bulgarian dialects |url=https://lyudmilantonov.blogspot.com/2011/08/accent-in-bulgarian-dialects.html |access-date=2024-11-10 |website=Bulgarian language}}</ref> == Kodovan‌je == Bukva {{Calibri|'''А̂'''/'''а̂'''}} ne je zakodovana v [[Unikod|Unikodu]], ale može byti izobražena s pomočju bukvy '''{{-|[[А (kirilica)|А/а]]}}''' i [[kombinujuče diakritične znaky|kombinujučego]] cirkumfleksa (ili takože s pomočju identično izgledajučej latinskoj bukvy '''{{-|Â/â}}'''): {{Kodovanje | 1-znak = А | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER A | 1-sist16 = 0410 | 1-sist10 = 1040 | 1-alf = Acy | 1-utf8 = D0 90 | 2-znak = а | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER A | 2-sist16 = 0430 | 2-sist10 = 1072 | 2-alf = acy | 2-utf8 = D0 B0 | 3-znak = ◌̂ | 3-nazva = COMBINING CIRCUMFLEX ACCENT | 3-sist16 = 0302 | 3-sist10 = 770 | 3-utf8 = CC 82 }} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0410 | title = U+0410 Cyrillic Capital Letter A | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0430| title = U+0430 Cyrillic Small Letter A | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0302 | title = U+302 Combining Circumflex Accent | website = codepoints.net | language = en}} {{Varianty bukvy А}} {{Kirilica}} {{DEFAULTSORT:А}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] 1w5igte9t6emeixlekoaktlo7qdk9ou