Vikipedija isvwiki https://isv.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Special Besěda Koristnik Besěda s koristnikom Vikipedija Besěda Vikipedije Fajl Besěda o fajlu MediaWiki Besěda o MediaWiki Šablon Besěda o šablonu Pomoč Besěda o pomoči Kategorija Besěda o kategoriji TimedText TimedText talk Modul Besěda modula Event Event talk 0 994 47468 43538 2026-09-17T17:25:38Z LiMr 20 +kategorija 47468 wikitext text/x-wiki {{Začetok}} '''Hrvati''' sut jediny konstitucijny narod v republikě [[Hrvatija|Hrvatiji]] i jedin iz treh konstitucijnyh narodov v [[Bosnija i Hercegovina|Bosniji i Hercegovině]]. [[Kategorija:Hrvati| ]] [[Kategorija:Slovjani]] [[Kategorija:Hrvatija]] k9zlupd716lu3mq78c6wi6t5dn8k5e2 0 1196 47466 35280 2026-09-17T17:19:10Z LiMr 20 +kategorija 47466 wikitext text/x-wiki {{Kartka država | native_name = {{Jezyky|sq|Kosova|sq|Kosovë|sr|Косово}} | conventional_long_name = Republika Kosovo ({{Jezyky|sq|Republika e Kosovës|sr|Република Косово}}) | image_flag = Flag of Kosovo.svg | image_coat = Coat of arms of Kosovo.svg | symbol_type = Emblem | national_anthem = "[[Evropa (himn)|Evropa]]" | official_languages = * [[Albansky jezyk|albansky]] * [[Srbsky jezyk|srbsky]] | capital = Priština | largest_city = Priština | government_type = unitarna parlamentska republika | area_km2 = 10887 | area_rank = 171 | population_estimate = 1935259 | population_estimate_rank = 152 | population_estimate_year = 2021 | population_census_year = 2011 | currency = [[evro]] (neslužebno) | currency_code = EUR | time_zone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | coordinates = {{Coord|42|35|N|21|00|E|display=inline,title}} }} '''Kosovo''', služebno '''Republika Kosovo''', jest država s ograničennym poznanijem v [[Evropa|Evropě]] na [[Balkany|Balkanah]]. Graniči s [[Srbija|Srbijeju]] na sěveru i iztoku, [[Črna Gora|Črnoju Goroju]] na zapadu, [[Sěverna Makedonija|Sěvernoju Makedonijeju]] na jugoiztoku i [[Albanija|Albanijeju]] na jugozapadu. Povrh Kosova jest okolo 10887 kvadratnyh kilometrov. V državě živut okolo 2 milionov ljudij. Glavny i najljudny grad jest [[Priština]]. Kosovo jednostranno proglasilo nezaležnost od Srbije v 2008 roku. Uznavajut jeju kolo 100 držav-členov [[Organizacija sjedinjenyh narodov|Organizacije sjedinjenyh narodov]]. Srbija ne uznavaje nezaležnosti Kosova i prodolžaje razsmatrjati jego ozemje kako avtonomnu provinciju Kosova i Metohije, ale takože imaje diplomatične prěgovory s vladoju Kosova. Kosovo jest unitarna parlamentska republika. Največša čest gradnikov Kosova sut albaneci, takože jest srbsko menšinstvo. Kako valutu v Kosovu koristajut [[evro]], ale Kosovo ne jest služebny člen evrozony. == Geografija == Najvysši verh Djeravica imaje 2656 metrov. == Administrativno děljeńje == Kosovo děli se na 7 krajin: # [[Ferizaj]] ({{Jezyky|sq|Rajoni i Ferizajit|sr|Урошевачки округ}}) # [[Džakova]] ({{Jezyky|sq|Rajoni i Gjakovës|sr|Ђаковички округ}}) # [[Žilan]] ({{Jezyky|sq|Rajoni i Gjilanit|sr|Гњилански округ}}) # [[Mitrovica (okrug)|Mitrovica]] ({{Jezyky|sq|Rajoni i Mitrovicës|sr|Косовскомитровачки округ}}) # [[Peja]] ({{Jezyky|sq|Rajoni i Pejës|sr|Пећки округ}}) # [[Priština]] ({{Jezyky|sq|Rajoni i Prishtinës|sr|Приштински округ}}) # [[Prizren]] ({{Jezyky|sq|Rajoni i Prizrenit|sr|Призренски округ}}) {{Državy v Evropě}} [[Kategorija:Kosovo| ]] [[Kategorija:Državy v Evropě]] l46afrhcebh63ep6yipk4cpxx9kv5ng 0 1745 47447 47284 2026-09-17T12:16:27Z IJzeren Jan 9 /* А—Н */ 47447 wikitext text/x-wiki '''[[Kirilica]]''' jest [[alfabet]], ktorym posluživaje se [[Spisok jezykov upotrěbjajučih kirilicu|mnogo slovjanskyh i neslovjanskyh jezykov]] govorjenyh v [[Rosija|Rosiji]] i drugyh republikah byvšego [[Sovětsky sojuz|Sovětskogo sojuza]], a takože v južnovozhodnoj Evropě i v [[Mongolija|Mongoliji]]. Vslěd raznolikosti tutyh jezykov, ona jestvuje v mnogyh različnyh variantah, često s dopolniteljnymi bukvami, napriklad: ligatury, bukvy s diakritičnymi znakami ili sovsim nove bukvy, odsutne v [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh jezykah]]. Tuta tabela sodrživaje vse bukvy koristane v dnešnjih i historičnyh kiriličnyh alfabetah od 19. stolětja (t.j. poslě vvedenju [[Gradžanka|gradžanky]]). Ona jest sostavjena tako, že vsaka bukva [[Russky jezyk|russkoj]] azbuky imaje jednu ili dvě (rědko tri) kolony. Lěva kolona oprěděljenoj bukvy sodrživaje osnovnu bukvu, prava sodrživaje varianty. Napriklad: lěva kolona imaje bukvu '''{{-|г}}''', prava bukvy '''{{-|ґ}}''', '''{{-|ѓ}}''' i tako dalje. Někoje bukvy sut podane kako varianty, ačekoli ne sut bezporědno osnovane na bukvě v lěvoj koloně; napriklad: '''{{-|ђ}}''' (v latinici: '''{{-|đ}}''') nahodi se koloně s variantami bukvy '''{{-|д}}'''. Ačekoli někoje slovjanske alfabety takože vključajut dvuznaky (napr. '''{{-|дж}}''', '''{{-|нь}}''', '''{{-|аъ}}''', '''{{-|гӀ}}'''), take kombinacije bukv ne sut vključene v tabelah niže. == А—Н == === Slovjanske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Slovjanske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! [[Д]] !! [[Ђ]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] || colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] !! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Bělorussky jezyk|Bělorussky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[З]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Bulgarsky jezyk|Bulgarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Črnogorsky jezyk|Črnogorsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || [[Ђ]] || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || [[З]] || [[З́]] || [[И]] || || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[Љ]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Makedonsky jezyk|Makedonsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ѓ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || [[З]] || [[Ѕ]] || [[И]] || || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || [[Ќ]] || [[Л]] || [[Љ]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Panonsko-rusinsky jezyk|Panonsko-rusinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ґ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Є]] || || [[Ж]] || [[З]] || || [[И]] || || [[Ї (kirilica)|Ї]] || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Poljsky jezyk|Poljsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̨]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̨]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[З]] || || [[И]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="4" | [[Rusinsky jezyk|Rusinsky]]<ref>{{Cite book | url = https://theses.gla.ac.uk/2781/1/2011BaptieMPhil-1.pdf | title = Issues in Rusyn language standardisation | first = Gavin | last = Baptie | publisher = University of Glasgow | language = en | pages = 127}}</ref><ref>{{Cite web | url = https://www.rueportal.eu/grammatica/grammar/azbuka/ | title = Карпаторусинська азбука | website = Rueportal.eu | language = rue | access-date = 2025-10-20}}</ref> ! {{Alt|lemk.|Lemkovsky dialekt}} | rowspan="4" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Б]] || rowspan="4" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="4" | [[Г]] || rowspan="4" | [[Ґ]] || rowspan="4" | [[Д]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="4" | [[Є]] || || rowspan="4" | [[Ж]] || rowspan="4" | [[З]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[И]] || rowspan="4" | [[І (kirilica)|І]] || || rowspan="4" | [[Й]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Л]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="4" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="4" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|preš.|Prešovsky dialekt}} | rowspan="3" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="3" | [[Ї (kirilica)|Ї]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|zak.|Zakarpatsky dialekt}} |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Russky jezyk|Russky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[І (kirilica)|І]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Srbsky jezyk|Srbsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | [[Ђ]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || || || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[Љ]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | [[Њ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Є]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ї (kirilica)|Ї]] || [[Й]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ukrajinsky jezyk|Ukrajinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ґ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Є]] || || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | [[Ї (kirilica)|Ї]] || rowspan="2" | [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А̂]] || || [[Е̂]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[И̂]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Zapadnopolessky jezyk|Zapadnopolessky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ґ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[З]] || || [[И]] || [[І (kirilica)|І]] || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Medžuslovjansky jezyk|Medžuslovjansky]] ! suč. | rowspan="5" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Б]] || rowspan="5" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="5" | [[Г]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Д]] || rowspan="3" | || rowspan="5" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Є]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ж]] || rowspan="5" | [[З]] || rowspan="5" | || rowspan="4" | [[И]] || || rowspan="5" | || || rowspan="5" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="5" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Л]] || [[Љ]] || rowspan="5" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="5" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|nsl.|Novoslověnsky}} | rowspan="4" | || [[І (kirilica)|І]] || [[Й]] || rowspan="4" | |- style="vertical-align:top;" ! [[Slovianski|{{Alt|slov.|Slovianski}}]] | rowspan="2" | || rowspan="3" | |- style="vertical-align:top;" ! [[Božidar Raič|Raič]] | [[Ђ]] |- style="vertical-align:top;" ! [[Matija Majar-Ziljski|Majar]] | || || [[І (kirilica)|І]] |} === Druge indoevropejske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ Druge [[indoevropejske jezyky]] ([[Baltičske jezyky|baltičske]], [[Indoiranske jezyky|indoiranske]] i [[Romanske jezyky|romanske]]) | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! colspan="2" | [[Б]] !! colspan="2" | [[В (kirilica)|В]] !! [[Ԝ]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! [[Ђ]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! colspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! colspan="2" | [[М (kirilica)|М]] !! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Arměnsky jezyk|Arměnsky]]<ref>{{Cite web | first = Андрей | last = Устян | date = 2023-04-23 | title = Армянский алфавит и кириллица адаптированная под амшенский диалект | url = https://lizu.am/articles/pzm | archive-url = https://web.archive.org/web/20230929102419/https://lizu.am/articles/pzm | archive-date = 2023-09-29}}</ref> ! {{Alt|hemš.|hemšinsky dialekt}} | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Latyšsky jezyk|Latyšsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̂]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̂]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || [[І (kirilica)|І]] || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Litovsky jezyk|Litovsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] [[А̨]] || [[Б]] || [[Б́]] || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || [[Г̀]] || [[Д]] || [[Д́]] [[Д̨]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̇]] [[Е̂]] [[Е̨]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[И̂]] || [[І (kirilica)|І]] || [[І̄̀]] [[І́]] [[І̨]] [[ꙇ]] || [[Й]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[К̀]] || [[Л]] || [[Љ]] || [[М (kirilica)|М]] || [[М̀]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] [[Н̨]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Moldavsky jezyk|Moldavsky]] i [[Rumunsky jezyk|rumunsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Ӂ]] || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ꙗ]] || [[Є]] [[Ѥ]] || || [[Ѕ]] || [[І (kirilica)|І]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Romsky jezyk|Cygansky (romsky)]] ! suč. | rowspan="3" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Б]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="3" | [[Д]] || rowspan="3" | || || rowspan="3" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="3" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="3" | [[Ж]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[З]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[И]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || [[Й]] || || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Л]] || || rowspan="3" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|srb.|V srbiji}} | || [[Ђ]] || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Љ]] || [[Њ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ґ]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Й]] || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Beludžsky jezyk|Beludžsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || [[Д̨]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || [[Ӣ]] || || ||[[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Gorsko-jevrejsky jezyk|Gorsko-jevrejsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ҝ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Hufsky jezyk|Hufsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] [[Ӕ]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || [[В̌]] || || [[Г]] || [[Ғ]] [[Ғ̌]] || [[Д]] || [[Д̌]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || || [[Ж̣]] || [[З]] || [[З̌]] || [[И]] || [[Ӣ]] || || ||[[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Iškašimsky jezyk|Iškašimsky]] ! {{Alt|Lat.|Latifov, 2019 g.}} | rowspan="3" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Б]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[В (kirilica)|В]] || [[В̌]] || || rowspan="3" | [[Г]] || rowspan="3" | [[Ғ]] || rowspan="3" | [[Д]] || [[Д̈]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ж]] || [[Җ]] || rowspan="3" | [[З]] || || rowspan="3" | [[И]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Й]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="3" | [[Қ]] || rowspan="3" | [[Л]] || || rowspan="3" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="3" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|Naz.|Nazarova i Nazarov, 2019 g.}} | rowspan="2" | || [[Ԝ]] || [[Д̣]] || [[Ж̣]] || [[Ӡ]] || [[Л̣]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|Kar.|Karamšojev, 1992 g.}} | || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jagnobsky jezyk|Jagnobsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | [[Ӣ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ё (kirilica)|Ё]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jazgulamsky jezyk|Jazgulamsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | [[А̄]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[В̌]] || || rowspan="2" | [[Г]] || [[Г̊]] [[Ѓ]] [[Ғ]] [[Ғ̊]] [[Ғ̌]] || rowspan="2" | [[Д]] || [[Д̌]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[К̊]] [[Ќ]] [[Қ]] [[Қ̊]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! st.v. | [[Ԝ]] || [[ɣ̌]] || [[Δ]] || [[Ӡ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kurdsky jezyk|Kurdsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Ԝ]] || [[Г]] || [[Гʼ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] [[Әʼ]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Кʼ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Osetinsky jezyk|Osetinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | [[Ӕ]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ҕ]] [[Г̀]] [[G]] || [[Д̀]] [[Ꚉ]] [[Ԫ]] [[д҄ж]] [[д҄з]] [[д҄ц]] [[д҄ч]] || [[Е́]] || [[Z]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ӄ]] [[К̀]] [[Ӄ̀]] [[к҄г]] [[к҄х]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Rušansky jezyk|Rušansky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || [[В̌]] || || [[Г]] || [[Г̌]] [[Ғ]] || [[Д]] || [[Д̌]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || [[Ҙ]] || [[И]] || [[Ӣ]] || || || [[Й]] || || ||[[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Šugnansky jezyk|Šugnansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || [[В̌]] || || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] [[Г̌]] [[Ғ̌]] || rowspan="2" | [[Д]] || [[Д̌]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || [[З̌]] || rowspan="2" | [[И]] || [[Ӣ]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А̄]] [[Ӓ]] [[А̱]] || || [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || [[Δ]] || [[Е̂]] [[Ẹ]] [[Е̄]] [[Е̱]] || || [[Ӡ]] || || [[І (kirilica)|І]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ɉ]] || [[Қ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with ascender.svg|12px]] || [[Н̨]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tadžiksky jezyk|Tadžiksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | [[Ӣ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӷ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Talyšsky jezyk|Talyšsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Vahansky jezyk|Vahansky]]<ref>{{Cite book | url = https://iling-ran.ru/conferences/2018_lashkarbekov_collection.pdf | first1 = Р.М. | last1 = Сохибназарбекова | first2 = Я. | last2 = Обртелова | chapter = К проблеме фиксации материалов ваханского языка в Таджикистане | title = Иранское языкознание 2020. Труды международной научной конференции. Чтения памяти Б.Б. Лашкарбекова к 70-летию со дня рождения | place = Москва | publisher = Институт языкознания РАН | year = 2020 | pages = 323 | language = ru}}</ref> ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || [[В̌]] || || [[Г]] || [[Ғ̌]] [[Ғ]] || [[Д]] || [[Д̈]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || [[З̌]] || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |} === Afroazijatske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Afroazijatske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! [[Ж]] !! [[З]] !! [[И]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] !! [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Assirijsky novoaramejsky jezyk|Assirijsky novoaramejsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[D]] || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || || [[Ж]] || [[З]] || [[И]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || || [[L]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] |} === Kartvelske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Kartvelske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! [[Д]] !! [[Ђ]] !! [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! [[И]] !! [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] !! [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Megrelsky jezyk|Megrelsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ҕ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ж]] || [[З]] || [[Ӡ]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]]<br />[[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with ascender.svg|12px|link=К s vrhnjeju črtkoju]] || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Svansky jezyk|Svansky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ҕ]] || [[Д]] || [[Ђ]] || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ж]] || [[З]] || [[Ӡ]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] |} === Sěverozapadnokavkazske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Sěverozapadnokavkazske jezyky|Sěverozapadnokavkazske ili abhazsko-adygejske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] !! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Abazinsky jezyk|Abazinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Abhazsky jezyk|Abhazsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ӷ]] || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || [[Ӡ]] || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] [[Ҟ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̆]] [[Г̓]] [[Г̧]] [[Ҕ]] [[Ҕ̆]] || [[Ꚁ]] [[Д̓]] [[Ꚉ]] || || [[Ӂ]] || [[Ꚅ]] [[Ꚅ̆]] [[Ӡ]] [[Ꚃ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̆]] [[К̓]] [[К̧]] [[Ӄ]] [[Ӄ̆]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Adygejsky jezyk|Adygejsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kabardino-čerkessky jezyk|Kabardino-čerkessky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || || || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] [[А̄]] [[Ӑ]] [[’А|’А]] || [[Г̇]] [[Г̀]] [[Ҕ]] [[Г̧]] [[Гꙻ]] || [[Ӗ]] || [[Ж̑]] || [[З̑]] [[Ҙ]] [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[І̄]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К’]] [[К̑]] [[К̈]] [[К̇]] [[К̀]] [[К̓]] [[Ӄ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with ascender.svg|10px]] [[К̧]] || [[Л̑]] [[Л̇]] [[Fajl:Cyrillic small letter Te El Soft-sign.svg|14px]] [[Fajl:Cyrillic small letter voiceless L with comma above.svg|14px]] || [[Н̧]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ubyhsky jezyk|Ubyhsky]] ! prědl. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ѓ]] [[Ғ]] [[Ҕ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || || [[Ж]] || [[Ӝ]] || [[З]] || [[Ӟ]] [[Ѕ]] || [[И]] || || || [[Й]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || [[Ԯ]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |} === Sěverovozhodnokavkazske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Sěverovozhodnokavkazske jezyky|Sěverovozhodnokavkazske ili nahsko-dagestanske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! [[Ԝ]] !! colspan="2" | [[Г]] !! [[Д]] !! [[Ђ]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] !! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ahvahsky jezyk|Ahvahsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[Аᵸ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Еᵸ]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[Иᵸ]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Andijsky jezyk|Andijsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Avarsky jezyk|Avarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̧]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karatinsky jezyk|Karatinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] [[Аᵸ]] [[А̄ᵸ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̄]] [[Еᵸ]] [[Е̄ᵸ]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[Ӣ]] [[Иᵸ]] || || ||[[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[К̄]] || [[Л]] || [[Л̄]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Bežtinsky jezyk|Bežtinsky]] ! 2015 | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! 1999 | [[Аᵸ]] [[А̄]] || [[Е (kirilica)|Е]] [[Еᵸ]] || || [[Иᵸ]] [[Ӣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Cezsky jezyk|Cezsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ginuhsky jezyk|Ginuhsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̄]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[Ӥ]] [[Ӣ]] [[Ӥ̄]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Darginsky jezyk|Darginsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӕ]] || [[Ԝ]] || [[Г̧]] [[гꙻ]] || [[Ђ]] || || [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] [[Кꙻ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kajtagsky jezyk|Kajtagsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kubačinsky jezyk|Kubačinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Hinalugsky jezyk|Hinalugsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Laksky jezyk|Laksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̧]] || [[Ђ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] [[Кꙻ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Agulsky jezyk|Agulsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] [[А̇]] [[А̨]] || || [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[К̣]] [[К̱]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Arčinsky jezyk|Arčinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[К̱]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Cahursky jezyk|Cahursky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А̇]] [[Ӓ]] || || [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kryzsky jezyk|Kryzsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Lezginsky jezyk|Lezginsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӕ]] || [[Ԝ]] || [[Г̧]] [[Гꙻ]] || [[Ђ]] || || [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ќ]] [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] [[Кꙻ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Rutulsky jezyk|Rutulsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] [[А̨]] || [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || [[Ә]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[К̓]] [[Кꙻ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tabasaransky jezyk|Tabasaransky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӕ]] || [[Ԝ]] || [[Г̧]] [[Гꙻ]] || [[Ђ]] [[Ђ̆]] || || [[Ӂ]] || [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ќ]] [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] [[Кꙻ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Udinsky jezyk|Udinsky]]<ref>http://lingvarium.org/maisak/publ/Maisak-2008-Udialphabet.pdf</ref> ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[К']] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А̇]] [[‘А̇|‘А̇]] [[Ӓ]] || [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || [[‘Е|‘Е]] [[Е̇]] || [[Ӂ]] || [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[І̆]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] [[К͑]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with ascender.svg|9px|link=К s vrhnjeju črtkoju i zarezkoju]]͑ [[Ҝ]] || [[Н̨]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čečensky jezyk|Čečensky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̧]] || [[Ђ]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] || [[Н̧]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ingušsky jezyk|Ingušsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӕ]] || [[Г̧]] || [[Ђ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with ascender.svg|12px]] || [[Н̧]] |} === Uralske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Uralske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] ! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica)|І]] !! colspan="2" | [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! colspan="2" | [[М (kirilica)|М]] ! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karelsky jezyk|Karelsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] [[Ӑ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Г̧]] [[Г̄]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е́]] [[Ӗ]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Vepssky jezyk|Vepssky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ѓ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kildinskosaamsky jezyk|Kildinsko-saamsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | [[Ӓ]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | [[Ҋ]] || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[Ӆ]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Ӎ]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӊ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[І (kirilica)|І]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Terskosaamsky jezyk|Tersko-saamsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[Ӆ]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Ӎ]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӊ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mokšansky jezyk|Mokšansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӑ]] || [[Ӗ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ԕ]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Erzjansky jezyk|Erzjansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[І (kirilica)|І]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="4" | [[Marijsky jezyk|Marijsky]] ! {{Alt|luk.|Lukomarijsky jezyk}} | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|gor.|Gorskomarijsky jezyk}} | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|sěv.|Sěverozapadny marijsky jezyk}} | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[G]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Komi-zyrjansky jezyk|Komi-zyrjansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԁ]] [[Ԃ]] [[Ԫ]] [[Ꚉ]] [[Д̀]] [[Ԭ]] || [[Җ]] || [[Ԅ]] [[Ԇ]] [[З̀]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ԉ]] [[Л̀]] || [[Ԋ]] [[Н̀]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Komi-permjačsky jezyk|Komi-permjačsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԁ]] [[Ԃ]] [[д̅з̅]] [[д̅ж̅]] || [[Җ]] [[Ӂ]] [[Ӝ]] || [[Ԅ]] [[Ԇ]] [[Ӟ]] [[З̆]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ԉ]] || [[Ԋ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Komi-jazvinsky jezyk|Komi-jazvinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Udmurtsky jezyk|Udmurtsky]]<ref>{{Cite book | url = https://elibrary.unatlib.ru/items/2caca9ac-1cc9-4426-b69e-4c8976ad6931 | title = Становление и развитие удмуртской графики и орфографии в XVIII - первой половине XIX века | last = Ившин | first = Леонид Михайлович | publisher = Уральское отделение Российской академии наук | year = 2010 | place = Екатеринбург-Ижевск | language = ru}}</ref> ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Ӝ]] || rowspan="2" | [[З]] || [[Ӟ]] || rowspan="2" | [[И]] || [[Ӥ]] || || || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[G]] || [[Ԫ]] [[Ꚉ]] || [[Е̂]] [[Ԑ]] || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Zhe with long middle leg and stroke through descender.svg|16px]] || || [[И̂]] || [[І (kirilica)|І]] || [[І̂]] [[Ї (kirilica)|Ї]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ӆ]] [[Ԡ]] || [[Ҥ]] [[Ԣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Hantyjsky jezyk|Hantyjsky]] ! {{Alt|vah.|Vahovsky dialekt}} | rowspan="5" | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || rowspan="5" | [[Б]] || rowspan="5" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="5" | [[Г]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Д]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] [[Ӛ]] || rowspan="5" | [[Ж]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[З]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[И]] || rowspan="5" | || rowspan="4" | || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Й]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="5" | [[Л]] || [[Ԯ]] || rowspan="5" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] [[Н’]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|surg.|Surgutsky dialekt}} | [[Ӓ]] [[Ӑ]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Қ]] || [[Ԯ]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|kaz.|Kazymsky dialekt}} | [[Ӑ]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] [[Ӛ]] || || [[Ԯ]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|šur.|Šuryškarsky dialekt}} | [[Ӑ]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] [[Ӛ]] || || [[Ԓ]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || || [[н̄]] [[н̅г̅]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mansijsky jezyk|Mansijsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Е̄]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] [[Ё̄]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | [[Ӣ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Enečsky jezyk|Enečsky]] ! 1980e | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ԑ]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! 2020 |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Nenečsky jezyk|Nenečsky]] ! {{Alt|tundr.|Tundrovy nenečsky}} | rowspan="3" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Б]] || rowspan="3" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="3" | [[Г]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Д]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="3" | [[Ж]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[З]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[И]] || rowspan="3" | || rowspan="2" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Й]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Л]] || || rowspan="3" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="3" | [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|lěs.|Lěsny nenečsky}} | [[Ӆ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[І (kirilica)|І]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nganasansky jezyk|Nganasansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || [[З̌]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Selkupsky jezyk|Sěvernoselkupsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А’]] || [[Е’]] || [[К’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Selkupsky jezyk|Južnoselkupsky]] ! {{Alt|obč.|Občejužnoselkupsky}} | rowspan="5" | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || rowspan="5" | [[Б]] || rowspan="5" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="5" | [[Г]] || rowspan="4" | [[Ӷ]] || rowspan="5" | [[Д]] || || rowspan="5" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="5" | [[Ж]] || rowspan="4" | [[Җ]] || rowspan="5" | [[З]] || rowspan="5" | [[Ҙ]] || rowspan="5" | [[И]] || [[И̇]] || rowspan="4" | || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Й]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="4" | [[Ӄ]] || rowspan="5" | [[Л]] || || rowspan="5" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|srk.|Srědnjeketsky dialekt}} | [[Ӓ]] [[Ӑ]] || [[Д́]] || || [[Л́]] || [[Н́]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|šoš.|Šoškupsky dialekt}} | rowspan="2" | [[Ӓ]] || rowspan="3" | || rowspan="2" | [[И̇]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|nar.|Narymsky dialekt}} |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|vrob.|Vrhnjeobsky dialekt}} | || || || || [[І (kirilica)|І]] || |} === Turkijske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Turkijske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! colspan="2" | [[Б]] !! colspan="2" | [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! [[Ђ]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] ! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica|І]] || colspan="2" | [[Й]] || colspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! colspan="2" | [[М (kirilica)|М]] ! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čuvašsky jezyk|Čuvašsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | [[Ӑ]] || rowspan="2" | [[Б]] || || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ӗ]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Б̀]] || [[В̀]] || [[Ҕ]] [[Г̀]] [[Ҕ̀ ]] || [[Д́]] [[Д̀]] || [[Ђ]] || || [[Ж̀]] || [[З̀]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̀]] || [[Ԡ]] [[Л̀]] || [[М̀]] || [[Ԣ]] [[Н̀]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Azerbajdžansky jezyk|Azerbajdžansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ҝ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || [[Г̈]] [[Ƣ]] [[G]] || [[Ԫ]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Й]] || [[К̈]] [[Қ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Gagauzsky jezyk|Gagauzsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Ӂ]] || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || || || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А̄]] [[Ǟ]] || [[Е̄]] || || [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[І̄]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[L]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Turkmensky jezyk|Turkmensky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Baškirsky jezyk|Baškirsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || [[Ҙ]] || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ҡ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || [[Ѓ]] [[Г̇]] [[Г̣]] || [[Д̣]] || || || [[Ӟ]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[К̈]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Karačajevo-balkarsky jezyk|Karačajevo-balkarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || [[Ӷ]] [[Ғ]] || [[Җ]] || [[Қ]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karaimsky jezyk|Karaimsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Karakalpaksky jezyk|Karakalpaksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kazahsky jezyk|Kazahsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || || || || || || [[К̄]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Krymskotatarsky jezyk|Krymsko-tatarsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Krymčaksky jezyk|Krymčaksky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kyrgyzsky jezyk|Kyrgyzsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kumyksky jezyk|Kumyksky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Nogajsky jezyk|Nogajsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tatarsky jezyk|Tatarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Җ]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || || || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Urumsky jezyk|Urumsky]]<ref>{{Cite book | url = http://www.unesco.kz/qypchaq/Docs/Urum-D00.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20141227234739/www.unesco.kz/qypchaq/Docs/Urum-D00.pdf | archive-date = 2014-12-27 | first = Олександр | last = Гаркавець | title = Урумський словник | place = Алма-Ата | publisher = Баур | year = 2000 | isbn = 5-7667-3229-5 | pages = 10 | language = uk}}</ref> ! 2000 | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || [[Δ]] [[Д′]] || [[Ђ]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Җ]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! 2008 | [[Ґ]] || [[Д']] || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Uzbeksky jezyk|Uzbeksky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ujgursky jezyk|Ujgursky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Altajsky jezyk|Altajsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[І (kirilica)|І]] || [[Н']] [[Н̄]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Čelkansky jezyk|Čelkansky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ӷ]] [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] [[Ҥ]] [[Њ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čulymsky jezyk|Čulymsky]] ! {{Alt|tut.|tutualsky dialekt}}</span> | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|mel.|meletsky dialekt}} | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Dolgansky jezyk|Dolgansky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Hakassky jezyk|Hakassky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̈]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jakutsky jezyk|Jakutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | [[Ҕ]] || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || rowspan="2" | || [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || ([[Ҋ]]) || || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || [[Ԫ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[ȷ]] [[Ɉ]] || [[Л́]] [[L]] || [[Н’]] [[Ԣ]] [[Ң]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kumandinsky jezyk|Kumandinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] [[Ҕ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Šorsky jezyk|Šorsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Sojotsko-caatansky jezyk|Sojotsko-caatansky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Teleutsky jezyk|Teleutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || || || [[І (kirilica)|І]] || [[К̄]] || [[Ҥ]] [[Н̄]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Tofalarsky jezyk|Tofalarsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] [[Ӄ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Tubalarsky jezyk|Tubalarsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] [[ɣ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || [[Љ]] || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] [[Њ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tuvinsky jezyk|Tuvinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || [[Ӝ]] || [[Ҥ]] |} === Mongolske jezyky === {| class=wikitable style="text-align:center; font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Mongolske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] ! colspan="2" | [[Ж]] !! [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! [[К (kirilica)|К]] !! [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] ! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Burjatsky jezyk|Burjatsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kalmyksky jezyk|Kalmyksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Җ]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || || || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] [[А̄]] [[Ǟ]] || || [[Ӝ]] || [[Ӣ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ҥ]] [[Ң]] [[Н̈]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mongolsky jezyk|Mongolsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Mongorsky jezyk|Mongorsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[γ]] || [[Д]] || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̄]] || || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || [[И]] || [[Ӣ]] || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |} === Tungusske jezyky === {| class=wikitable style="text-align:center; font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Tungusske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! [[Ԝ]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! colspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] ! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] ! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Evenkijsky jezyk|Evenkijsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! alt. | [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Evensky jezyk|Evensky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ꙗ]] || [[Г̱]] [[Ҕ]] || [[Ә]] || [[Ҥ]] [[Ҥ̱]] [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Negidalsky jezyk|Negidalsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || || [[З]] || [[Ӡ]] || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] [[Њ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Oročsky jezyk|Oročsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[К']] || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Udehejsky jezyk|Udehejsky]] ! {{Alt|leningr.|Leningradsky variant}} | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || || || || [[Ӡ]] || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|habar.|Habarovsky (sěverny) variant}} | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] [[А̂]] [[‘А|‘А]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || || || || || || [[З]] || [[Ӡ]] || [[И]] || [[Ӣ]] [[И̂]] || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|bikin.|Bikinsky (južny) variant}} | [[А (kirilica)|А]] || [[А́]] [[‘А|‘А]] || [[Б]] || || [[Ԝ]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] [[Ә́]] [[‘Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ё́]] || || || [[З]] || [[Ӡ]] || [[И]] || [[И́]] || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nanajsky jezyk|Nanajsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Ӡ]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԫ]] [[Д̅Ж̅]] || [[Ә]] || [[Ӡ]] [[Ǯ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[К̅Г̅]] [[К̅Х̅]] || [[Ҥ]] [[Н̅Г̅]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Oroksky jezyk|Oroksky]] ! var. 2008 | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̄]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Ӡ]] [[Ǯ]] || rowspan="2" | [[И]] || [[Ӣ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ԩ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! var. 2004 | || [[Ӷ]] || || [[Ǯ]] || || [[Қ]] || [[Н']] [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Sibinsky jezyk|Sibinsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ulčsky jezyk|Ulčsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || [[Д’]] || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Н’]] [[Ӈ]] |} === Paleoazijatske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Paleoazijatske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! colspan="2" | [[В (kirilica)|В]] !! [[Ԝ]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! colspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] !! colspan="2" | [[Ж]] !! [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! [[І (kirilica)|І]] !! colspan="2" | [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! colspan="2" | [[М (kirilica)|М]] !! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Dungansky jezyk|Dungansky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || [[И]] || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Itelmensky jezyk|Itelmensky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӑ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || || [[З]] || [[И]] || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[К’]] [[Ӄ]] [[Ӄ’]] || [[Л]] || [[Љ]] [[Ԓ]] || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Aljutorsky jezyk|Aljutorsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[В’]] || || [[Г]] || [[Г’]] [[Ғ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || || [[З]] || [[И]] || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čukotsky jezyk|Čukotsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[Ԓ]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Кʼ]] || [[Нʼ]] [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Korjaksky jezyk|Korjaksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Вʼ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | [[Гʼ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[К’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Jukagirsky jezyk|Jukagirsky]] ! {{Alt|tund.|Tundrovy jukagirsky}} | rowspan="3" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[Б]] || rowspan="3" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="3" | || [[Ԝ]] || rowspan="3" | [[Г]] || [[Ҕ]] ([[Ӷ]]) || rowspan="3" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ж]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[З]] || rowspan="3" | [[И]] || rowspan="3" | || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[Й]] || rowspan="3" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] ([[Ӈ]]) |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|lěs.|Lěsny jukagirsky}} | rowspan="2" | || [[Ҕ]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] [[А̄]] || [[Ӷ]]<br />[[Ғ]] || [[Д̣]] [[Д’]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̔]] || [[Л’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ketsky jezyk|Ketsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ӷ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ғ]] [[Г’]] || [[Ё̄]] || [[К’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nivhsky jezyk|Nivhsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ӷ]]<br />[[Ғ]]<br />[[Ӻ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[К’]] [[Ӄ]] [[Ӄ’]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Juitsky jezyk|Juitsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ӷ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г’]] || [[К’]] || [[Л’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Aleutsky jezyk|Aleutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | [[А̄]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ӷ]] [[Гў]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | [[Д̆]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Е̄]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | [[Ӣ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | [[ʼЙ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[ʼЛ]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[ʼМ]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[ʼН]] [[Ӈ]] [[ʼӇ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̑]] || [[Ԟ]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Aljutiksky jezyk|Aljutiksky]] <ref>http://www.asna.ca/alaska/alutiiq/primer-prayerbook.pdf</ref><ref>http://www.asna.ca/alaska/alutiiq/alutiiq-primer.pdf</ref><ref>https://cdn.prod.website-files.com/633cf7c30b7be51c4e4b22b1/636baa20d0fed94d0d2890cb_Pascha%20Gospel%20Reading.pdf p. 30</ref> ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || [[Ӷ]]<br />[[Г̅]] || [[Д]] || [[Д̅Ж̅]] || [[Е (kirilica)|Е]] || || || || [[Ж]] || || [[З]] || [[И]] || || [[І (kirilica)|І]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Ҟ]] [[Ԟ]] || [[Л]] || [[Ԯ]] || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |} == О—Я == === Slovjanske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Slovjanske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! [[П]] !! colspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] !! [[Т (kirilica)|Т]] !! [[Ћ]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Ц]] !! [[Ч]] !! [[Џ]] !! [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! [[Ѣ]] !! [[Ѧ]] !! [[Ѫ]] !! [[Ѳ]] !! [[Ѵ]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Bělorussky jezyk|Bělorussky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || || || || || || [[’|’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Bulgarsky jezyk|Bulgarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ѣ]] || [[Ѫ]] [[Ѭ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Črnogorsky jezyk|Črnogorsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[С́]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ћ]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Џ]] || [[Ш]] || || || || || || || || || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Makedonsky jezyk|Makedonsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Џ]] || [[Ш]] || || || || || || || || || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Panonsko-rusinsky jezyk|Panonsko-rusinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || || || [[Ь]] || || || [[Ю]] || || [[Я]] || || || || || || || [[’|’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Poljsky jezyk|Poljsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̂]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Р̌]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̾]] || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || [[Э̨]] || [[Ю]] || [[Ю̂]] || [[Я]] || [[Я̨]] || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="4" | [[Rusinsky jezyk|Rusinsky]] ! {{Alt|lemk.|Lemkovsky dialekt}} | rowspan="4" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="4" | [[П]] || rowspan="4" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="4" | [[Ф]] || rowspan="4" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Ц]] || rowspan="4" | [[Ч]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Ш]] || rowspan="4" | [[Щ]] || rowspan="4" | [[Ъ]] || rowspan="4" | [[Ы]] || rowspan="4" | [[Ь]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Ю]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Я]] || rowspan="4" | || rowspan="3" | || rowspan="4" | || rowspan="4" | || rowspan="4" | || rowspan="4" | || rowspan="4" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|preš.|Prešovsky dialekt}} |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|zak.|Zakarpatsky dialekt}} | [[О̄]] || [[Ӯ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || [[Ѣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Russky jezyk|Russky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ѣ]] || [[Ѳ]] || [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Srbsky jezyk|Srbsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[Ћ]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Џ]] || rowspan="2" | [[Ш]] || || || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ѣ]] || [[Ѳ]] || [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ukrajinsky jezyk|Ukrajinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || || || rowspan="2" | [[Ь]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || || [[’|’]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̂]] || [[Ў]] || [[Џ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Э]] || [[Ѣ]] || [[Ѳ]] || [[Ѵ]] || {{-|[[G]]}} |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Zapadnopolessky jezyk|Zapadnopolessky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Medžuslovjansky jezyk|Medžuslovjansky]] ! suč. | rowspan="5" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="5" | [[П]] || rowspan="5" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="3" | || rowspan="5" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ф]] || rowspan="5" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ц]] || rowspan="5" | [[Ч]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ш]] || || || rowspan="4" | [[Ы]] || || rowspan="5" | || rowspan="5" | || || rowspan="5" | || rowspan="5" | || rowspan="5" | || || rowspan="3" | || rowspan="3" | || || || rowspan="5" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|nsl.|Novoslověnsky}} | [[Ѡ]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="4" | [[Ь]] || [[Ю]] || [[Ѣ]] || [[Ѳ]] || [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top;" ! [[Slovianski|{{Alt|slov.|Slovianski}}]] | rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || || rowspan="3" | || rowspan="3" | |- style="vertical-align:top;" ! [[Božidar Raič|Raič]] | [[Ћ]] || rowspan="2" | [[Ѣ]] || rowspan="2" | [[Ѧ]] || rowspan="2" | [[Ѫ]] |- style="vertical-align:top;" ! [[Matija Majar-Ziljski|Majar]] | || |} === Druge indoevropejske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ Druge [[indoevropejske jezyky]] ([[Baltičske jezyky|baltičske]], [[Indoiranske jezyky|indoiranske]] i [[Romanske jezyky|romanske]]) | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! [[Ԛ]] !! colspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! colspan="2" | [[Һ]] !! colspan="2" | [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! colspan="2" | [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Arměnsky jezyk|Arměnsky]] ! {{Alt|hemš.|hemšinsky dialekt}} | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Ԥ]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Р̄]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ҭ]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || [[Һ]] || || [[Ц]] || [[Ҵ]] || [[Ч]] || [[Ҷ]] || || [[Ш]] || || || || || || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Latyšsky jezyk|Latyšsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̂]] || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[У̂]] [[Ў]] || || || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Э̂]] || [[Ю]] || [[Ю̂]] || [[Я]] || [[Я̂]] || [[Ѣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Litovsky jezyk|Litovsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̂]] || [[П]] || [[П̀]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Р̀]] || [[С (kirilica)|С]] || [[С̀]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т́]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] [[Ӯ]] [[У̊]] [[У̨]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || [[Э̨]] ||[[Ю]] || || [[Я]] || || [[Ѣ]] [[Ѳ]] [[Ѵ]]<br />[[’|’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Moldavsky jezyk|Moldavsky]] i [[Rumunsky jezyk|rumunsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ѻ]] [[Ѡ]] || [[Ѹ]] [[Ȣ]] [[Ꙋ]] || [[Џ]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ѣ]] [[Ѧ]] [[Ѫ]] [[Ѯ]] [[Ѱ]] [[Ѳ]] [[Ѵ]] [[Ꙟ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Romsky jezyk|Cygansky (romsky)]] ! suč. | rowspan="3" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[П]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="3" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ф]] || rowspan="3" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ц]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ч]] || rowspan="3" | || || rowspan="3" | [[Ш]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || rowspan="3" | || [[Я]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|srb.|V srbiji}} | [[Ћ]] || [[Џ]] || [[Ъ]] || || || || || || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || [[Я]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Beludžsky jezyk|Beludžsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Ꝑ]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Prěčrtnuto Т|<s>Т</s>]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Gorsko-jevrejsky jezyk|Gorsko-jevrejsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ћ]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || [[Һ]] || [[Ԧ]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ҹ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || || || || || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || || || [[Ц]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Hufsky jezyk|Hufsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т̌]] || [[У]] || [[Ӯ]] [[У̊]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̌]] || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || [[Ҷ]] || || [[Ш]] || || || || || || [[Э]] || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Iškašimsky jezyk|Iškašimsky]] ! {{Alt|Lat.|Latifov, 2019 g.}} | rowspan="3" | [[О (kirilica)|О]] || [[О̃]] || rowspan="3" | [[П]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т̈]] || rowspan="3" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="3" | [[Ф]] || rowspan="3" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ц]] || [[Ц̌]] || rowspan="3" | [[Ч]] || [[Ҷ]] [[Ӵ]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ш]] || || [[Щ]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | || rowspan="2" | || [[Э]] || rowspan="3" | || [[Ю]] || rowspan="3" | || [[Я]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|Naz.|Nazarova i Nazarov, 2019 g.}} | rowspan="2" | || [[Т̣]] || [[У̊]] || rowspan="2" | || [[Ҷ]] [[Ч̣]] || [[Ш̣]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|Kar.|Karamšojev, 1992 g.}} | || || [[Ҷ]] || || [[Ъ]] || [[Ь]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jagnobsky jezyk|Jagnobsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ӯ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | [[Ҳ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Ҷ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ю]] || [[Я]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jazgulamsky jezyk|Jazgulamsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[Т̌]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̊]] [[Ӿ]] [[Ӿ̊]] [[Ҳ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Ҷ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! st.v. | [[У̊]] || [[Х̌]] [[Х̌˚]] || [[Θ]] [[˚|˚]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kurdsky jezyk|Kurdsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || [[Пʼ]] || [[Ԛ]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Рʼ]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Тʼ]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Һʼ]] || || || [[Ч]] || [[Чʼ]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Osetinsky jezyk|Osetinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ҧ]] || [[Ԛ]] || [[Т̀]] [[Ꚋ]] || [[Ӯ]] [[Ў]] || [[Fajl:Cyrillic_capital_letter_Shha_with_hook.svg|10px]] || [[Ҵ]] || [[Ꚓ]] || [[Ѵ]] [[Ѡ]] [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Rušansky jezyk|Rušansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т̌]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] [[У̊]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̌]] || || ||[[Ц]] || || [[Ч]] || [[Ҷ]] || || [[Ш]] || || || || || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Šugnansky jezyk|Šugnansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т̌]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] [[У̊]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] [[Х̌]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Ҷ]] || || rowspan="2" | [[Ш]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ọ]] [[О (kirilica)|О]] [[О̄]] [[Ӧ]] || || [[Ӱ]] || [[Х̀]] || [[Һ]] || [[Џ]] || [[Ш̀]] || [[Θ]] [[Þ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tadžiksky jezyk|Tadžiksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ӯ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | [[Ҳ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Ҷ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ъ]] || || || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ц]] || [[Щ]] || [[Ы]] || [[Ь]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Talyšsky jezyk|Talyšsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[Y]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || || || || [[Ч]] || [[Ҹ]] || || [[Ш]] || || || || [[Ы]] || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Vahansky jezyk|Vahansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[С̌]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т̈]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̌]] || || || [[Ц]] || [[Ц̌]] || [[Ч]] || [[Ӵ]] [[Ҷ]] [[Ҷ̈]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || || [[Ы]] || || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |} === Afroazijatske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Afroazijatske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! [[О (kirilica)|О]] !! [[П]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! [[Ԛ]] !! [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! [[Ц]] !! [[Ч]] !! [[Џ]] !! [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! [[Ы]] !! [[Ь]] !! [[Э]] !! [[Ю]] !! [[Я]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Assirijsky novoaramejsky jezyk|Assirijsky novoaramejsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Ԛ]] || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[t]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Һ]] || || [[Ч]] || || [[Ш]] || || || [[Ы]] || || || || |} === Kartvelske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Kartvelske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! [[Ԛ]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! colspan="2" | [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! [[Э]] !! [[Ю]] !! [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Megrelsky jezyk|Megrelsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[П]] || [[Ҧ]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ꚋ]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ꙋ]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ҵ]] || [[Ч]] || [[Ꚓ]] || [[Џ]] || [[Ш]] || || || || || || || || || [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Svansky jezyk|Svansky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[П]] || [[Ҧ]] || [[Ԛ]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ꚋ]] || [[У (kirilica)|У]] || || || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х́]] || [[Һ]] || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || || || || || || || [[Ѵ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|7px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] |} === Sěverozapadnokavkazske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Sěverozapadnokavkazske jezyky|Sěverozapadnokavkazske ili abhazsko-adygejske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! colspan="2" | [[Ԛ]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! colspan="2" | [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! colspan="2" | [[Һ]] !! colspan="2" | [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! colspan="2" | [[Џ]] !! colspan="2" | [[Ш]] !! colspan="2" | [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! [[Э]] !! [[Ю]] !! [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Abazinsky jezyk|Abazinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Abhazsky jezyk|Abhazsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ҩ]] || rowspan="2" | [[П]] || [[Ԥ]] || || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ҭ]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || || || rowspan="2" | [[Ц]] || [[Ҵ]] || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ҷ]] || [[Џ]] || || rowspan="2" | [[Ш]] || || || || rowspan="2" | || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Ҽ]] [[Ҿ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П]] [[П̓]] [[П̧]] [[Ҧ]] || [[Ԛ]] || [[Ԛ̆]] || [[С̧]] || [[Ҭ]] [[Т̧]] [[Т̓]] [[Ꚋ]] [[Ꚍ]] [[Ꚍ̆]] || [[Х̆]] [[Х̍]] || [[Һ]] || [[Ꚕ]] || [[Ц́]] [[Ц̓]] [[Ꚏ]] [[Ꚏ̆]] [[Ҵ]] || [[Ч̓]] [[Ꚓ]] [[Ꚇ]] [[Ꚇ̆]] || [[Џ]] || [[Џ̆]] || [[Ш̆]] || [[Щ]] || [[Щ̆]] [[Ꚗ]] [[Ꚗ̆]] || || || [[Ѵ]] [[Ҽ]] [[Ҽ̆]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil with bar.svg|8px|link=Prěčrknuto cil]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Adygejsky jezyk|Adygejsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[ӏ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kabardino-čerkessky jezyk|Kabardino-čerkessky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || || rowspan="2" | [[Щ]] || || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || [[ӏ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̆]] [[Ҩ]] || [[П’]] [[П̑]] [[П̓]] || [[Ԛ]] || [[Ԛꙻ]] || [[Ҫ]] [[Ҫ̓]] || [[Т’]] [[Т̑]] [[Т̓]] || [[’У|’У]] [[Ў]] [[Ӯ]] || [[Ф’]] [[Ф̑]] [[Ф̓]] || [[Х̑]] [[Х̇]] [[Х̀]] [[Х̔]] || [[Һ]] || [[Ꚕ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] [[Һ̱]] || [[Ц’]] [[Ц̓]] || [[Ч̑]] || [[Џ]] || [[Ш̑]] || [[Щ’]] || [[Fajl:Cyrillic_small_letter_Yeru_with_connecting_stroke.svg|14px]] || [[Ѣ]] [[Ѵ]] ’ [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|11px]]ꙻ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ubyhsky jezyk|Ubyhsky]] ! prědl. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] [[Ҩ]] || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || [[Ҫ]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || [[Һ]] || || [[Ц]] || [[Ҵ]] || [[Ч]] || [[Ҹ]] || [[Џ]] || || [[Ш]] || || || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || || || [[Я]] || [[ӏ]] [[Ҽ]] |} === Sěverovozhodnokavkazske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Sěverovozhodnokavkazske jezyky|Sěverovozhodnokavkazske ili nahsko-dagestanske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! colspan="2" | [[Ԛ]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! colspan="2" | [[Һ]] !! colspan="2" | [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! colspan="2" | [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! [[Э]] !! [[Ю]] !! [[Я]] !! [[Paločka|Ӏ]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ahvahsky jezyk|Ahvahsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || || || || [[Э]] || || || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Andijsky jezyk|Andijsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Avarsky jezyk|Avarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԛ]] || [[Ҫ]] || [[Т̧]] || || [[Х̇]] [[Хꙻ]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Tse with long left leg.svg|12px]] [[Ц̓]] || [[Ч̇]] [[Ч̓]] || || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil with bar.svg|8px|link=Prěčrknuto cil]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|11px]]ꙻ [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|11px]]̇ [[Fajl:Cyrillic capital letter curled roundtop El.svg|11px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karatinsky jezyk|Karatinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] [[Оᵸ]] || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || [[С̄]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] [[Уᵸ]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̄]] || || || [[Ц]] || [[Ц̄]] || [[Ч]] || [[Ч̄]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || || || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Bežtinsky jezyk|Bežtinsky]] ! 2015 | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | [[Ӏ]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! 1999 | [[Оᵸ]] [[О̄]] || [[Ӯ]] || [[Э]] [[Эᵸ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Cezsky jezyk|Cezsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ginuhsky jezyk|Ginuhsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || || || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Darginsky jezyk|Darginsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Т̧]] || || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] ’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kajtagsky jezyk|Kajtagsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kubačinsky jezyk|Kubačinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Hinalugsky jezyk|Hinalugsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Laksky jezyk|Laksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԛ]] || [[Ҫ]] || [[Т̧]] || [[Х̇]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Ц̓]] || [[Ч̓]] || [[Ш̆]] || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil with bar.svg|8px|link=Prěčrknuto cil]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Agulsky jezyk|Agulsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̨]] [[Ӧ]] || [[П̧]] [[П̓]] || [[Ԛ]] || [[С̱]] [[С̧]] || [[Т̧]] [[Т̓]] || [[У (kirilica)|У]] [[У̇]] [[Ӱ]] || [[Х̀]] || [[Һ]] || [[Һ̣]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] || [[Ꚏ]] [[Ц̓]] [[Ц̱]] || [[Ч̓]] || [[Џ]] || [[Ш]] [[Ш̱]] || || || || || || || || || ‘<br />’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Arčinsky jezyk|Arčinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || || || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П̧]] [[П̓]] || [[Ԛ]] || [[Ԛ̄]] || [[С̱]] [[С̧]] || [[Т̧]] [[Т̓]] || [[Х̀]] || [[Һ]] || [[Һ̣]] || [[Ц̓]] [[Ц̱]] [[Ꚏ]] || [[Ч̓]] [[Ч̱]] || [[Џ]] || [[Ш̱]] || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|10px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|10px]]̀ [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|10px]]ꙻ [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|10px]]́ [[Fajl:Cyrillic capital letter curled roundtop El.svg|11px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Cahursky jezyk|Cahursky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̇]] [[Ӧ]] || [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Т̧]] [[Т̓]] || [[У̇]] [[Ӱ]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] || [[Ц̓]] || [[Ч̓]] || [[Џ]] || [[Шꙻ]] || || || || || || || || || || [[Ѵ]]<br />‘ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kryzsky jezyk|Kryzsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || || || || [[ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Lezginsky jezyk|Lezginsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П̓]] [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Ꚍ]] [[Т̧]] || [[У̇]] || [[Х̧]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Ч̓]] || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil with bar.svg|8px|link=Prěčrknuto cil]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Rutulsky jezyk|Rutulsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[П̧]] [[П̓]] || [[Ԛ]] ||[[Т̧]] [[Т̓]] || [[Ӱ]] [[У̨]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] || [[Ц̓]] || [[Ч̓]] || [[Џ]] || || || || || || || || || ʼ<br />ٴٴ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tabasaransky jezyk|Tabasaransky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || ' |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П́]] [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Ꚍ]] [[Т̧]] || [[У̇]] || [[Х́]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Ꚕ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Ч́]] [[Чꙻ]] [[Ч̆]] || [[Ш́]] [[Ш̆]] || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil with bar.svg|8px|link=Prěčrknuto cil]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic small letter Char with high right breve serif.svg|8px|link=Čar s brevisom]] ’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Udinsky jezyk|Udinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || [[П']] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т']] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || [[Ц']] || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ч']] || || rowspan="2" | [[Ш]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̇]] [[‘О̇|‘О̇]] [[Ӧ]] || [[П]] [[П̧]] [[П͑]] || [[Ԛ]] || [[Т̧]] [[Т͑]] || [[У̇]] [[Ӱ]] || [[Һ]] || [[Ц̓]] [[Ц́]] || [[Ч]] [[Ч̓]] [[Ч́]] || [[Џ]] || [[Ш̆]] || [[Fajl:Cyrillic small letter Yeru with connecting stroke.svg|14px]] [[Ы̇]] || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čečensky jezyk|Čečensky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Т̧]] || [[Х̇]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Ц̓]] [[Ц̀]] || [[Ч̓]] [[Ч̀]] || [[Џ]] || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ingušsky jezyk|Ingušsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Т̧]] || [[Ӱ]] || [[Х́]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Ц̓]] || [[Ч̓]] || || || || || || || [[Ѵ]]<br /> ’ |} === Uralske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Uralske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! [[П]] !! [[Ԛ]] !! colspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] ! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! colspan="2" | [[Ш]] ! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karelsky jezyk|Karelsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] [[О̂]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || [[Ю̈]] [[Ю̂]] || [[Я]] || [[Я̈]] || [[Ѣ]] [[Ѣ̆]] [[Ѳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Vepssky jezyk|Vepssky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[³с]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || [[Ѣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kildinskosaamsky jezyk|Kildinsko-saamsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[Ҏ]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ӭ]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || [[Ҍ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ӱ]] || [[Ӹ]] || [[Ѣ]] [[Ѳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Terskosaamsky jezyk|Tersko-saamsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Ҏ]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ӹ]] || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ӭ]] || [[Ю]] || || [[Я]] || || [[Ҍ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mokšansky jezyk|Mokšansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̆]] || [[Ԗ]] || [[Ы̃]] [[Ы̆]] || [[Ӭ]] || [[Я̈]] [[Ԙ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Erzjansky jezyk|Erzjansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ѣ]] [[Ѳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="4" | [[Marijsky jezyk|Marijsky]] ! {{Alt|luk.|Lukomarijsky jezyk}} | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|gor.|Gorskomarijsky jezyk}} | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ӹ]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|sěv.|Sěverozapadny marijsky jezyk}} | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] [[Ө]] [[Ӫ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[У̊]] [[Ӱ]] [[Ӱ̊]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ӹ]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] [[О̂]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] [[Ӳ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ы̆]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || [[Ю̂]] || [[Я]] || [[Я̂]] || [[Ѣ]] [[Ѳ]] [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Komi-zyrjansky jezyk|Komi-zyrjansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԍ]] [[С̀]] || [[Ԏ]] [[Т̀]] [[Ꚓ]] || [[Ч̀]] [[Ч̇]] || [[Ъі]] || [[Ѣ]] [[Ѳ]] [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Komi-permjačsky jezyk|Komi-permjačsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | [[Ш]] || || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԍ]] || [[Ԏ]] || [[Ӵ]] [[ч̅ш̅]] || [[Ш̆]] || [[Ы̆]] || [[Ӭ]] || [[Ѣ]] [[Ѳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Komi-jazvinsky jezyk|Komi-jazvinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Udmurtsky jezyk|Udmurtsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ӵ]] || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̂]] [[О̆]] || [[Ԛ]] || [[Ҫ]] || [[Ꚋ]] || [[Ӱ]] [[Ў]] || [[Ҷ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Che Sha.svg|18px]] || [[Ы̆]] || [[Э̂]] || [[Ѣ]] [[Ѳ]] [[Ѵ]] [[ξ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Hantyjsky jezyk|Hantyjsky]] ! {{Alt|vah.|Vahovsky dialekt}} | rowspan="5" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] [[Ө]] [[Ӫ]] || rowspan="5" | [[П]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || rowspan="5" | [[Ф]] || rowspan="5" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ц]] || rowspan="5" | [[Ч]] || [[Ҷ]] || rowspan="5" | [[Ш]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Щ]] || rowspan="5" | [[Ъ]] || rowspan="5" | [[Ы]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ь]] || rowspan="5" | [[Э]] || || rowspan="5" | [[Ю]] || || rowspan="5" | [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|surg.|Surgutsky dialekt}} | [[Ӧ]] [[Ө]] [[Ө̆]] || [[Ӱ]] || [[Ҳ]] || [[Ҷ]] || || || [[Я̆]] || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|kaz.|Kazymsky dialekt}} | || [[Ў]] || || || [[Є]] [[Є̈]] || [[Ю̆]] || [[Я̆]] || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|šur.|Šuryškarsky dialekt}} | [[О̆]] || [[Ў]] || || || || [[Ю̆]] || || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || || || || || || [[Ѣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mansijsky jezyk|Mansijsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[О̄]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ы̄]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Э̄]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Ю̄]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | [[Я̄]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӱ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Enečsky jezyk|Enečsky]] ! 1980e | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || [[Ҫ]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! 2020 | [[О̂]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Nenečsky jezyk|Nenečsky]] ! {{Alt|tundr.|Tundrovy nenečsky}} | rowspan="3" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[П]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ф]] || rowspan="3" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ц]] || rowspan="3" | [[Ч]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ш]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Щ]] || rowspan="3" | [[Ъ]] || rowspan="3" | [[Ы]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ь]] || rowspan="3" | [[Э]] || || rowspan="3" | [[Ю]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Я]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | ʼ<br />” |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|lěs.|Lěsny nenečsky}} | [[Ӭ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nganasansky jezyk|Nganasansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Ҫ]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[”|”]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӱ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Selkupsky jezyk|Sěvernoselkupsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О’]] || [[У’]] || [[Э’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Selkupsky jezyk|Južnoselkupsky]] ! {{Alt|obč.|Občejužnoselkupsky}} | rowspan="5" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="4" | [[Ӧ]] || rowspan="5" | [[П]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="5" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="4" | [[Ӱ]] || rowspan="5" | [[Ф]] || rowspan="5" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="3" | || rowspan="5" | || rowspan="4" | [[Ц]] || rowspan="4" | [[Ч]] || rowspan="3" | || rowspan="5" | [[Ш]] || rowspan="5" | || rowspan="4" | [[Щ]] || rowspan="4" | [[Ъ]] || rowspan="5" | [[Ы]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ь]] || rowspan="5" | [[Э]] || [[Ӭ]] || rowspan="5" | [[Ю]] || [[Ю̈]] || rowspan="5" | [[Я]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|srk.|Srědnjeketsky dialekt}} | [[Т́]] || || rowspan="4" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|šoš.|Šoškupsky dialekt}} | rowspan="3" | || [[Ӭ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|nar.|Narymsky dialekt}} | [[Ӽ]] || [[Ҷ]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|vrob.|Vrhnjeobsky dialekt}} | || || || || || || || |} === Turkijske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Turkijske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! colspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] ! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! [[Ћ]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! colspan="2" | [[Ш]] ! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! [[Э]] !! [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čuvašsky jezyk|Čuvašsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || [[Ҫ]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӳ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[П̀]] || [[Р̀]] || [[С̀]] || [[Т̌]] [[Т́]] [[Т̀]] [[Ꚋ]] || [[Ӱ]] || [[Х̀]] || [[Ш̀]] || [[Þ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Azerbajdžansky jezyk|Azerbajdžansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ҹ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || || || || || || rowspan="2" | || ' |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Т̈]] || [[Ӱ]] [[Ў]] || [[Х̆]] || || [[Ҷ]] || || || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || ’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Gagauzsky jezyk|Gagauzsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] [[Ү̈]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̄]] [[Ӧ̄]] || [[Ӯ]] || || [[Џ]] || [[Ы̄]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Turkmensky jezyk|Turkmensky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || ’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Baškirsky jezyk|Baškirsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || [[Ҫ]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[С̣]] [[С̈]] || [[Ӳ]] [[Ӱ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Karačajevo-balkarsky jezyk|Karačajevo-balkarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ө]] [[Ӧ]] || [[Ӱ]] [[Ў]] [[У́]] [[Ү]] || [[Х̆]] || [[Һ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karaimsky jezyk|Karaimsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Karakalpaksky jezyk|Karakalpaksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ү]] [[Ў]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | [[Ҳ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kazahsky jezyk|Kazahsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ұ]] [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ӱ]] [[Ӳ]]|| || || || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Krymskotatarsky jezyk|Krymsko-tatarsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Krymčaksky jezyk|Krymčaksky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kyrgyzsky jezyk|Kyrgyzsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kumyksky jezyk|Kumyksky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Nogajsky jezyk|Nogajsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tatarsky jezyk|Tatarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ӱ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Urumsky jezyk|Urumsky]] ! 2000 | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т′]] || [[Ћ]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || [[Һ]] || [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || rowspan="2" | || [[Θ]] |- style="vertical-align:top;" ! 2008 | [[Т']] || || [[Ӱ]] || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Uzbeksky jezyk|Uzbeksky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || ’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ujgursky jezyk|Ujgursky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Altajsky jezyk|Altajsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Čelkansky jezyk|Čelkansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čulymsky jezyk|Čulymsky]] ! {{Alt|tut.|tutualsky dialekt}}</span> | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Ӵ]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|mel.|meletsky dialekt}} | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Dolgansky jezyk|Dolgansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Hakassky jezyk|Hakassky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ӱ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ӌ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Һ]] || || [[Ӹ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jakutsky jezyk|Jakutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Һ]] || [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || || [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[С̇]] [[С̣]] || [[Ӱ]] || || || [[Џ]] || || || [[Ы̧]] || || [[Я̧]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kumandinsky jezyk|Kumandinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Šorsky jezyk|Šorsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ӱ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ө]] || [[Ѵ]] [[Ѳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Sojotsko-caatansky jezyk|Sojotsko-caatansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Ҷ]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Teleutsky jezyk|Teleutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Tofalarsky jezyk|Tofalarsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Ҷ]] [[Ч̡]] [[Ӌ]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tuvinsky jezyk|Tuvinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ӱ]] || || || || || || || || |} === Mongolske jezyky === {| class=wikitable style="text-align:center; font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Mongolske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! [[П]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! [[С (kirilica)|С]] ! [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! [[Ш]] ! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Burjatsky jezyk|Burjatsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ӱ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kalmyksky jezyk|Kalmyksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || || rowspan="2" | [[Ю]] || || rowspan="2" | [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] [[О̄]] [[Ӧ̄]] || [[Ӱ]] [[Ӯ]] [[Ӱ̄]] || [[Э̄]] || [[Ю̄]] || [[Я̄]] || {{-|[[D]] [[V]]}} |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mongolsky jezyk|Mongolsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Оь]] || [[Уъ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Mongorsky jezyk|Mongorsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Ҷ]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || || || || [[Э]] || || || || || || |} === Tungusske jezyky === {| class=wikitable style="text-align:center; font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Tungusske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! [[П]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] ! [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! [[Ц]] !! [[Ч]] !! [[Џ]] !! [[Ш]] ! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Evenkijsky jezyk|Evenkijsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! alt. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Evensky jezyk|Evensky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ө]] [[Ӫ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ү]] || [[Һ]] || [[Ѣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Negidalsky jezyk|Negidalsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Oročsky jezyk|Oročsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Udehejsky jezyk|Udehejsky]] ! {{Alt|leningr.|Leningradsky variant}} | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || || || || || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || ‘ |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|habar.|Habarovsky (sěverny) variant}} | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] [[О̂]] [[Ӧ̄]] [['О|'О]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] [[У̂]] [[Ӱ̄]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Э̄]] [[Э̂]] [['Э]] || || || || || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|bikin.|Bikinsky (južny) variant}} | [[О (kirilica)|О]] || [[О́]] [['О|'О]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || [[У́]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || || || || [[Ь]] || || || [[Ю]] || [[Ю́]] || [[Я]] || [[Я́]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nanajsky jezyk|Nanajsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ө]] || lat. {{-|[[W]] [[H]] [[L]] [[Ł]] [[Č]] [[Ŋ]]}} |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Oroksky jezyk|Oroksky]] ! var. 2008 | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] [[Ө]] [[Ө̄]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] || [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Э]] || [[Э̄]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! var. 2004 | || [[С']] || || || [[Ҳ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Sibinsky jezyk|Sibinsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || || [[Ы]] || [[Ь]] || || || || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ulčsky jezyk|Ulčsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |} === Paleoazijatske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Paleoazijatske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! colspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] !! [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! colspan="2" | [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Dungansky jezyk|Dungansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Itelmensky jezyk|Itelmensky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̆]] || [[П]] || [[П’]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т’]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Ч’]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Aljutorsky jezyk|Aljutorsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čukotsky jezyk|Čukotsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Korjaksky jezyk|Korjaksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Jukagirsky jezyk|Jukagirsky]] ! {{Alt|tund.|Tundrovy jukagirsky}} | rowspan="3" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ө]] || rowspan="3" | [[П]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="3" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[Ф]] || rowspan="3" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ц]] || rowspan="3" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[Ш]] || rowspan="3" | [[Щ]] || rowspan="3" | [[Ъ]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ы]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ь]] || rowspan="3" | [[Э]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ю]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Я]] || rowspan="3" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|lěs.|Lěsny jukagirsky}} |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] [[О̄]] || [[Т̂]] [[Т’]] || [[Ӯ]] || [[Ч̂]] || [[Џ]] || [[L]] : |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ketsky jezyk|Ketsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || ’ |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ɔ]] [[О̄]] || [[Х’]] || [[Һ]] || [[Ъ̈]] [[Ъ̄]] [[Ъ̈̄]] || [[Ӹ]] || ’ [[ʔ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nivhsky jezyk|Nivhsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[П’]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || [[Р̌]] [[Р̆]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[Т’]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ў]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] [[Ӿ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Ч’]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Р’]] || [[Х’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Juitsky jezyk|Juitsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ў]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Р’]] || [[Х’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Aleutsky jezyk|Aleutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[О̄]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] [[ʼЎ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ы̄]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Э̄]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Ю̄]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | [[Я̄]] || rowspan="2" | ʼ |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ў]] || [[Х̑]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Aljutiksky jezyk|Aljutiksky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] || || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Ъ]] || || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |} == Iztočniky i referencije == {{Iztočniky}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilica]] 40pzrurb8zvzwoh592k68ch8wx69r6i 47448 47447 2026-09-17T12:18:49Z IJzeren Jan 9 /* Turkijske jezyky */ 47448 wikitext text/x-wiki '''[[Kirilica]]''' jest [[alfabet]], ktorym posluživaje se [[Spisok jezykov upotrěbjajučih kirilicu|mnogo slovjanskyh i neslovjanskyh jezykov]] govorjenyh v [[Rosija|Rosiji]] i drugyh republikah byvšego [[Sovětsky sojuz|Sovětskogo sojuza]], a takože v južnovozhodnoj Evropě i v [[Mongolija|Mongoliji]]. Vslěd raznolikosti tutyh jezykov, ona jestvuje v mnogyh različnyh variantah, često s dopolniteljnymi bukvami, napriklad: ligatury, bukvy s diakritičnymi znakami ili sovsim nove bukvy, odsutne v [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh jezykah]]. Tuta tabela sodrživaje vse bukvy koristane v dnešnjih i historičnyh kiriličnyh alfabetah od 19. stolětja (t.j. poslě vvedenju [[Gradžanka|gradžanky]]). Ona jest sostavjena tako, že vsaka bukva [[Russky jezyk|russkoj]] azbuky imaje jednu ili dvě (rědko tri) kolony. Lěva kolona oprěděljenoj bukvy sodrživaje osnovnu bukvu, prava sodrživaje varianty. Napriklad: lěva kolona imaje bukvu '''{{-|г}}''', prava bukvy '''{{-|ґ}}''', '''{{-|ѓ}}''' i tako dalje. Někoje bukvy sut podane kako varianty, ačekoli ne sut bezporědno osnovane na bukvě v lěvoj koloně; napriklad: '''{{-|ђ}}''' (v latinici: '''{{-|đ}}''') nahodi se koloně s variantami bukvy '''{{-|д}}'''. Ačekoli někoje slovjanske alfabety takože vključajut dvuznaky (napr. '''{{-|дж}}''', '''{{-|нь}}''', '''{{-|аъ}}''', '''{{-|гӀ}}'''), take kombinacije bukv ne sut vključene v tabelah niže. == А—Н == === Slovjanske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Slovjanske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! [[Д]] !! [[Ђ]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] || colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] !! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Bělorussky jezyk|Bělorussky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[З]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Bulgarsky jezyk|Bulgarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Črnogorsky jezyk|Črnogorsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || [[Ђ]] || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || [[З]] || [[З́]] || [[И]] || || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[Љ]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Makedonsky jezyk|Makedonsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ѓ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || [[З]] || [[Ѕ]] || [[И]] || || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || [[Ќ]] || [[Л]] || [[Љ]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Panonsko-rusinsky jezyk|Panonsko-rusinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ґ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Є]] || || [[Ж]] || [[З]] || || [[И]] || || [[Ї (kirilica)|Ї]] || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Poljsky jezyk|Poljsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̨]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̨]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[З]] || || [[И]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="4" | [[Rusinsky jezyk|Rusinsky]]<ref>{{Cite book | url = https://theses.gla.ac.uk/2781/1/2011BaptieMPhil-1.pdf | title = Issues in Rusyn language standardisation | first = Gavin | last = Baptie | publisher = University of Glasgow | language = en | pages = 127}}</ref><ref>{{Cite web | url = https://www.rueportal.eu/grammatica/grammar/azbuka/ | title = Карпаторусинська азбука | website = Rueportal.eu | language = rue | access-date = 2025-10-20}}</ref> ! {{Alt|lemk.|Lemkovsky dialekt}} | rowspan="4" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Б]] || rowspan="4" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="4" | [[Г]] || rowspan="4" | [[Ґ]] || rowspan="4" | [[Д]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="4" | [[Є]] || || rowspan="4" | [[Ж]] || rowspan="4" | [[З]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[И]] || rowspan="4" | [[І (kirilica)|І]] || || rowspan="4" | [[Й]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Л]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="4" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="4" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|preš.|Prešovsky dialekt}} | rowspan="3" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="3" | [[Ї (kirilica)|Ї]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|zak.|Zakarpatsky dialekt}} |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Russky jezyk|Russky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[І (kirilica)|І]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Srbsky jezyk|Srbsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | [[Ђ]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || || || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[Љ]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | [[Њ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Є]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ї (kirilica)|Ї]] || [[Й]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ukrajinsky jezyk|Ukrajinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ґ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Є]] || || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | [[Ї (kirilica)|Ї]] || rowspan="2" | [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А̂]] || || [[Е̂]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[И̂]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Zapadnopolessky jezyk|Zapadnopolessky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ґ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[З]] || || [[И]] || [[І (kirilica)|І]] || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Medžuslovjansky jezyk|Medžuslovjansky]] ! suč. | rowspan="5" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Б]] || rowspan="5" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="5" | [[Г]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Д]] || rowspan="3" | || rowspan="5" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Є]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ж]] || rowspan="5" | [[З]] || rowspan="5" | || rowspan="4" | [[И]] || || rowspan="5" | || || rowspan="5" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="5" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Л]] || [[Љ]] || rowspan="5" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="5" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|nsl.|Novoslověnsky}} | rowspan="4" | || [[І (kirilica)|І]] || [[Й]] || rowspan="4" | |- style="vertical-align:top;" ! [[Slovianski|{{Alt|slov.|Slovianski}}]] | rowspan="2" | || rowspan="3" | |- style="vertical-align:top;" ! [[Božidar Raič|Raič]] | [[Ђ]] |- style="vertical-align:top;" ! [[Matija Majar-Ziljski|Majar]] | || || [[І (kirilica)|І]] |} === Druge indoevropejske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ Druge [[indoevropejske jezyky]] ([[Baltičske jezyky|baltičske]], [[Indoiranske jezyky|indoiranske]] i [[Romanske jezyky|romanske]]) | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! colspan="2" | [[Б]] !! colspan="2" | [[В (kirilica)|В]] !! [[Ԝ]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! [[Ђ]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! colspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! colspan="2" | [[М (kirilica)|М]] !! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Arměnsky jezyk|Arměnsky]]<ref>{{Cite web | first = Андрей | last = Устян | date = 2023-04-23 | title = Армянский алфавит и кириллица адаптированная под амшенский диалект | url = https://lizu.am/articles/pzm | archive-url = https://web.archive.org/web/20230929102419/https://lizu.am/articles/pzm | archive-date = 2023-09-29}}</ref> ! {{Alt|hemš.|hemšinsky dialekt}} | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Latyšsky jezyk|Latyšsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̂]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̂]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || [[І (kirilica)|І]] || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Litovsky jezyk|Litovsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] [[А̨]] || [[Б]] || [[Б́]] || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || [[Г̀]] || [[Д]] || [[Д́]] [[Д̨]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̇]] [[Е̂]] [[Е̨]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[И̂]] || [[І (kirilica)|І]] || [[І̄̀]] [[І́]] [[І̨]] [[ꙇ]] || [[Й]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[К̀]] || [[Л]] || [[Љ]] || [[М (kirilica)|М]] || [[М̀]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] [[Н̨]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Moldavsky jezyk|Moldavsky]] i [[Rumunsky jezyk|rumunsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Ӂ]] || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ꙗ]] || [[Є]] [[Ѥ]] || || [[Ѕ]] || [[І (kirilica)|І]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Romsky jezyk|Cygansky (romsky)]] ! suč. | rowspan="3" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Б]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="3" | [[Д]] || rowspan="3" | || || rowspan="3" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="3" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="3" | [[Ж]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[З]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[И]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || [[Й]] || || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Л]] || || rowspan="3" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|srb.|V srbiji}} | || [[Ђ]] || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Љ]] || [[Њ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ґ]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Й]] || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Beludžsky jezyk|Beludžsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || [[Д̨]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || [[Ӣ]] || || ||[[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Gorsko-jevrejsky jezyk|Gorsko-jevrejsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ҝ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Hufsky jezyk|Hufsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] [[Ӕ]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || [[В̌]] || || [[Г]] || [[Ғ]] [[Ғ̌]] || [[Д]] || [[Д̌]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || || [[Ж̣]] || [[З]] || [[З̌]] || [[И]] || [[Ӣ]] || || ||[[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Iškašimsky jezyk|Iškašimsky]] ! {{Alt|Lat.|Latifov, 2019 g.}} | rowspan="3" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Б]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[В (kirilica)|В]] || [[В̌]] || || rowspan="3" | [[Г]] || rowspan="3" | [[Ғ]] || rowspan="3" | [[Д]] || [[Д̈]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ж]] || [[Җ]] || rowspan="3" | [[З]] || || rowspan="3" | [[И]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Й]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="3" | [[Қ]] || rowspan="3" | [[Л]] || || rowspan="3" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="3" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|Naz.|Nazarova i Nazarov, 2019 g.}} | rowspan="2" | || [[Ԝ]] || [[Д̣]] || [[Ж̣]] || [[Ӡ]] || [[Л̣]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|Kar.|Karamšojev, 1992 g.}} | || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jagnobsky jezyk|Jagnobsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | [[Ӣ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ё (kirilica)|Ё]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jazgulamsky jezyk|Jazgulamsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | [[А̄]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[В̌]] || || rowspan="2" | [[Г]] || [[Г̊]] [[Ѓ]] [[Ғ]] [[Ғ̊]] [[Ғ̌]] || rowspan="2" | [[Д]] || [[Д̌]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[К̊]] [[Ќ]] [[Қ]] [[Қ̊]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! st.v. | [[Ԝ]] || [[ɣ̌]] || [[Δ]] || [[Ӡ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kurdsky jezyk|Kurdsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Ԝ]] || [[Г]] || [[Гʼ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] [[Әʼ]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Кʼ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Osetinsky jezyk|Osetinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | [[Ӕ]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ҕ]] [[Г̀]] [[G]] || [[Д̀]] [[Ꚉ]] [[Ԫ]] [[д҄ж]] [[д҄з]] [[д҄ц]] [[д҄ч]] || [[Е́]] || [[Z]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ӄ]] [[К̀]] [[Ӄ̀]] [[к҄г]] [[к҄х]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Rušansky jezyk|Rušansky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || [[В̌]] || || [[Г]] || [[Г̌]] [[Ғ]] || [[Д]] || [[Д̌]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || [[Ҙ]] || [[И]] || [[Ӣ]] || || || [[Й]] || || ||[[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Šugnansky jezyk|Šugnansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || [[В̌]] || || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] [[Г̌]] [[Ғ̌]] || rowspan="2" | [[Д]] || [[Д̌]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || [[З̌]] || rowspan="2" | [[И]] || [[Ӣ]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А̄]] [[Ӓ]] [[А̱]] || || [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || [[Δ]] || [[Е̂]] [[Ẹ]] [[Е̄]] [[Е̱]] || || [[Ӡ]] || || [[І (kirilica)|І]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ɉ]] || [[Қ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with ascender.svg|12px]] || [[Н̨]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tadžiksky jezyk|Tadžiksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | [[Ӣ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӷ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Talyšsky jezyk|Talyšsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Vahansky jezyk|Vahansky]]<ref>{{Cite book | url = https://iling-ran.ru/conferences/2018_lashkarbekov_collection.pdf | first1 = Р.М. | last1 = Сохибназарбекова | first2 = Я. | last2 = Обртелова | chapter = К проблеме фиксации материалов ваханского языка в Таджикистане | title = Иранское языкознание 2020. Труды международной научной конференции. Чтения памяти Б.Б. Лашкарбекова к 70-летию со дня рождения | place = Москва | publisher = Институт языкознания РАН | year = 2020 | pages = 323 | language = ru}}</ref> ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || [[В̌]] || || [[Г]] || [[Ғ̌]] [[Ғ]] || [[Д]] || [[Д̈]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || [[З̌]] || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |} === Afroazijatske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Afroazijatske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! [[Ж]] !! [[З]] !! [[И]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] !! [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Assirijsky novoaramejsky jezyk|Assirijsky novoaramejsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[D]] || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || || [[Ж]] || [[З]] || [[И]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || || [[L]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] |} === Kartvelske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Kartvelske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! [[Д]] !! [[Ђ]] !! [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! [[И]] !! [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] !! [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Megrelsky jezyk|Megrelsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ҕ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ж]] || [[З]] || [[Ӡ]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]]<br />[[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with ascender.svg|12px|link=К s vrhnjeju črtkoju]] || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Svansky jezyk|Svansky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ҕ]] || [[Д]] || [[Ђ]] || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ж]] || [[З]] || [[Ӡ]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] |} === Sěverozapadnokavkazske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Sěverozapadnokavkazske jezyky|Sěverozapadnokavkazske ili abhazsko-adygejske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] !! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Abazinsky jezyk|Abazinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Abhazsky jezyk|Abhazsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ӷ]] || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || [[Ӡ]] || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] [[Ҟ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̆]] [[Г̓]] [[Г̧]] [[Ҕ]] [[Ҕ̆]] || [[Ꚁ]] [[Д̓]] [[Ꚉ]] || || [[Ӂ]] || [[Ꚅ]] [[Ꚅ̆]] [[Ӡ]] [[Ꚃ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̆]] [[К̓]] [[К̧]] [[Ӄ]] [[Ӄ̆]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Adygejsky jezyk|Adygejsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kabardino-čerkessky jezyk|Kabardino-čerkessky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || || || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] [[А̄]] [[Ӑ]] [[’А|’А]] || [[Г̇]] [[Г̀]] [[Ҕ]] [[Г̧]] [[Гꙻ]] || [[Ӗ]] || [[Ж̑]] || [[З̑]] [[Ҙ]] [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[І̄]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К’]] [[К̑]] [[К̈]] [[К̇]] [[К̀]] [[К̓]] [[Ӄ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with ascender.svg|10px]] [[К̧]] || [[Л̑]] [[Л̇]] [[Fajl:Cyrillic small letter Te El Soft-sign.svg|14px]] [[Fajl:Cyrillic small letter voiceless L with comma above.svg|14px]] || [[Н̧]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ubyhsky jezyk|Ubyhsky]] ! prědl. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ѓ]] [[Ғ]] [[Ҕ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || || [[Ж]] || [[Ӝ]] || [[З]] || [[Ӟ]] [[Ѕ]] || [[И]] || || || [[Й]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || [[Ԯ]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |} === Sěverovozhodnokavkazske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Sěverovozhodnokavkazske jezyky|Sěverovozhodnokavkazske ili nahsko-dagestanske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! [[Ԝ]] !! colspan="2" | [[Г]] !! [[Д]] !! [[Ђ]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] !! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] !! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ahvahsky jezyk|Ahvahsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[Аᵸ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Еᵸ]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[Иᵸ]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Andijsky jezyk|Andijsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Avarsky jezyk|Avarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̧]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karatinsky jezyk|Karatinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] [[Аᵸ]] [[А̄ᵸ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̄]] [[Еᵸ]] [[Е̄ᵸ]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[Ӣ]] [[Иᵸ]] || || ||[[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[К̄]] || [[Л]] || [[Л̄]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Bežtinsky jezyk|Bežtinsky]] ! 2015 | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! 1999 | [[Аᵸ]] [[А̄]] || [[Е (kirilica)|Е]] [[Еᵸ]] || || [[Иᵸ]] [[Ӣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Cezsky jezyk|Cezsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ginuhsky jezyk|Ginuhsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̄]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[Ӥ]] [[Ӣ]] [[Ӥ̄]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Darginsky jezyk|Darginsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӕ]] || [[Ԝ]] || [[Г̧]] [[гꙻ]] || [[Ђ]] || || [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] [[Кꙻ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kajtagsky jezyk|Kajtagsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kubačinsky jezyk|Kubačinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Hinalugsky jezyk|Hinalugsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Laksky jezyk|Laksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̧]] || [[Ђ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] [[Кꙻ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Agulsky jezyk|Agulsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] [[А̇]] [[А̨]] || || [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[К̣]] [[К̱]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Arčinsky jezyk|Arčinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[К̱]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Cahursky jezyk|Cahursky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А̇]] [[Ӓ]] || || [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kryzsky jezyk|Kryzsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Lezginsky jezyk|Lezginsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӕ]] || [[Ԝ]] || [[Г̧]] [[Гꙻ]] || [[Ђ]] || || [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ќ]] [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] [[Кꙻ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Rutulsky jezyk|Rutulsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] [[А̨]] || [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || [[Ә]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[К̓]] [[Кꙻ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tabasaransky jezyk|Tabasaransky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӕ]] || [[Ԝ]] || [[Г̧]] [[Гꙻ]] || [[Ђ]] [[Ђ̆]] || || [[Ӂ]] || [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ќ]] [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] [[Кꙻ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Udinsky jezyk|Udinsky]]<ref>http://lingvarium.org/maisak/publ/Maisak-2008-Udialphabet.pdf</ref> ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[К']] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А̇]] [[‘А̇|‘А̇]] [[Ӓ]] || [[Ԝ]] || [[Ҕ]] || [[‘Е|‘Е]] [[Е̇]] || [[Ӂ]] || [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[І̆]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] [[К͑]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with ascender.svg|9px|link=К s vrhnjeju črtkoju i zarezkoju]]͑ [[Ҝ]] || [[Н̨]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čečensky jezyk|Čečensky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̧]] || [[Ђ]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with loop.svg|12px]] || [[Н̧]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ingušsky jezyk|Ingušsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || [[Й]] || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӕ]] || [[Г̧]] || [[Ђ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̧]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ka with ascender.svg|12px]] || [[Н̧]] |} === Uralske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Uralske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] ! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica)|І]] !! colspan="2" | [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! colspan="2" | [[М (kirilica)|М]] ! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karelsky jezyk|Karelsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] [[Ӑ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Г̧]] [[Г̄]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е́]] [[Ӗ]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Vepssky jezyk|Vepssky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[Ѓ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kildinskosaamsky jezyk|Kildinsko-saamsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | [[Ӓ]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | [[Ҋ]] || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[Ӆ]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Ӎ]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӊ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[І (kirilica)|І]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Terskosaamsky jezyk|Tersko-saamsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[Ӆ]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Ӎ]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӊ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mokšansky jezyk|Mokšansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӑ]] || [[Ӗ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ԕ]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Erzjansky jezyk|Erzjansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[І (kirilica)|І]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="4" | [[Marijsky jezyk|Marijsky]] ! {{Alt|luk.|Lukomarijsky jezyk}} | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|gor.|Gorskomarijsky jezyk}} | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|sěv.|Sěverozapadny marijsky jezyk}} | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[G]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Komi-zyrjansky jezyk|Komi-zyrjansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԁ]] [[Ԃ]] [[Ԫ]] [[Ꚉ]] [[Д̀]] [[Ԭ]] || [[Җ]] || [[Ԅ]] [[Ԇ]] [[З̀]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ԉ]] [[Л̀]] || [[Ԋ]] [[Н̀]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Komi-permjačsky jezyk|Komi-permjačsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԁ]] [[Ԃ]] [[д̅з̅]] [[д̅ж̅]] || [[Җ]] [[Ӂ]] [[Ӝ]] || [[Ԅ]] [[Ԇ]] [[Ӟ]] [[З̆]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ԉ]] || [[Ԋ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Komi-jazvinsky jezyk|Komi-jazvinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Udmurtsky jezyk|Udmurtsky]]<ref>{{Cite book | url = https://elibrary.unatlib.ru/items/2caca9ac-1cc9-4426-b69e-4c8976ad6931 | title = Становление и развитие удмуртской графики и орфографии в XVIII - первой половине XIX века | last = Ившин | first = Леонид Михайлович | publisher = Уральское отделение Российской академии наук | year = 2010 | place = Екатеринбург-Ижевск | language = ru}}</ref> ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Ӝ]] || rowspan="2" | [[З]] || [[Ӟ]] || rowspan="2" | [[И]] || [[Ӥ]] || || || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[G]] || [[Ԫ]] [[Ꚉ]] || [[Е̂]] [[Ԑ]] || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Zhe with long middle leg and stroke through descender.svg|16px]] || || [[И̂]] || [[І (kirilica)|І]] || [[І̂]] [[Ї (kirilica)|Ї]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ӆ]] [[Ԡ]] || [[Ҥ]] [[Ԣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Hantyjsky jezyk|Hantyjsky]] ! {{Alt|vah.|Vahovsky dialekt}} | rowspan="5" | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || rowspan="5" | [[Б]] || rowspan="5" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="5" | [[Г]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Д]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] [[Ӛ]] || rowspan="5" | [[Ж]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[З]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[И]] || rowspan="5" | || rowspan="4" | || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Й]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="5" | [[Л]] || [[Ԯ]] || rowspan="5" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] [[Н’]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|surg.|Surgutsky dialekt}} | [[Ӓ]] [[Ӑ]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Қ]] || [[Ԯ]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|kaz.|Kazymsky dialekt}} | [[Ӑ]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] [[Ӛ]] || || [[Ԯ]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|šur.|Šuryškarsky dialekt}} | [[Ӑ]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] [[Ӛ]] || || [[Ԓ]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || || [[н̄]] [[н̅г̅]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mansijsky jezyk|Mansijsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Е̄]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] [[Ё̄]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | [[Ӣ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Enečsky jezyk|Enečsky]] ! 1980e | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ԑ]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! 2020 |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Nenečsky jezyk|Nenečsky]] ! {{Alt|tundr.|Tundrovy nenečsky}} | rowspan="3" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Б]] || rowspan="3" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="3" | [[Г]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Д]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="3" | [[Ж]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[З]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[И]] || rowspan="3" | || rowspan="2" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Й]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Л]] || || rowspan="3" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="3" | [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|lěs.|Lěsny nenečsky}} | [[Ӆ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[І (kirilica)|І]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nganasansky jezyk|Nganasansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || [[З̌]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Selkupsky jezyk|Sěvernoselkupsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А’]] || [[Е’]] || [[К’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Selkupsky jezyk|Južnoselkupsky]] ! {{Alt|obč.|Občejužnoselkupsky}} | rowspan="5" | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || rowspan="5" | [[Б]] || rowspan="5" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="5" | [[Г]] || rowspan="4" | [[Ӷ]] || rowspan="5" | [[Д]] || || rowspan="5" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="5" | [[Ж]] || rowspan="4" | [[Җ]] || rowspan="5" | [[З]] || rowspan="5" | [[Ҙ]] || rowspan="5" | [[И]] || [[И̇]] || rowspan="4" | || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Й]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="4" | [[Ӄ]] || rowspan="5" | [[Л]] || || rowspan="5" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|srk.|Srědnjeketsky dialekt}} | [[Ӓ]] [[Ӑ]] || [[Д́]] || || [[Л́]] || [[Н́]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|šoš.|Šoškupsky dialekt}} | rowspan="2" | [[Ӓ]] || rowspan="3" | || rowspan="2" | [[И̇]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|nar.|Narymsky dialekt}} |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|vrob.|Vrhnjeobsky dialekt}} | || || || || [[І (kirilica)|І]] || |} === Turkijske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Turkijske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! colspan="2" | [[Б]] !! colspan="2" | [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! [[Ђ]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] ! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! [[И]] !! colspan="2" | [[І (kirilica|І]] || colspan="2" | [[Й]] || colspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! colspan="2" | [[М (kirilica)|М]] ! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čuvašsky jezyk|Čuvašsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | [[Ӑ]] || rowspan="2" | [[Б]] || || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ӗ]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Б̀]] || [[В̀]] || [[Ҕ]] [[Г̀]] [[Ҕ̀ ]] || [[Д́]] [[Д̀]] || [[Ђ]] || || [[Ж̀]] || [[З̀]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̀]] || [[Ԡ]] [[Л̀]] || [[М̀]] || [[Ԣ]] [[Н̀]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Azerbajdžansky jezyk|Azerbajdžansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ҝ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || [[Г̈]] [[Ƣ]] [[G]] || [[Ԫ]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Й]] || [[К̈]] [[Қ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Gagauzsky jezyk|Gagauzsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Ӂ]] || rowspan="2" | [[З]] || || rowspan="2" | [[И]] || || || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[А̄]] [[Ǟ]] || [[Е̄]] || || [[Ӡ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[І̄]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[L]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Turkmensky jezyk|Turkmensky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Baškirsky jezyk|Baškirsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || [[Ҙ]] || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ҡ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || [[Ѓ]] [[Г̇]] [[Г̣]] || [[Д̣]] || || || [[Ӟ]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[К̈]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Karačajevo-balkarsky jezyk|Karačajevo-balkarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || [[Ӷ]] [[Ғ]] || [[Җ]] || [[Қ]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karaimsky jezyk|Karaimsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Karakalpaksky jezyk|Karakalpaksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kazahsky jezyk|Kazahsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || || || || || || [[К̄]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Krymskotatarsky jezyk|Krymsko-tatarsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Krymčaksky jezyk|Krymčaksky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || || || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kyrgyzsky jezyk|Kyrgyzsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kumyksky jezyk|Kumyksky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Nogajsky jezyk|Nogajsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tatarsky jezyk|Tatarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Җ]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || || || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Urumsky jezyk|Urumsky]]<ref>{{Cite book | url = http://www.unesco.kz/qypchaq/Docs/Urum-D00.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20141227234739/www.unesco.kz/qypchaq/Docs/Urum-D00.pdf | archive-date = 2014-12-27 | first = Олександр | last = Гаркавець | title = Урумський словник | place = Алма-Ата | publisher = Баур | year = 2000 | isbn = 5-7667-3229-5 | pages = 10 | language = uk}}</ref> ! 2000 | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || [[Δ]] [[Д′]] || [[Ђ]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Җ]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! 2008 | [[Ґ]] || [[Д']] || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Uzbeksky jezyk|Uzbeksky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ujgursky jezyk|Ujgursky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Altajsky jezyk|Altajsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[І (kirilica)|І]] || [[Н']] [[Н̄]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Čelkansky jezyk|Čelkansky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ӷ]] [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] [[Ҥ]] [[Њ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čulymsky jezyk|Čulymsky]] ! {{Alt|tut.|tutualsky dialekt}}</span> | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|mel.|meletsky dialekt}} | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӓ]] || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Dolgansky jezyk|Dolgansky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Hakassky jezyk|Hakassky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | [[І (kirilica)|І]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̈]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jakutsky jezyk|Jakutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | [[Ҕ]] || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || rowspan="2" | || [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || ([[Ҋ]]) || || || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || [[Ԫ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[ȷ]] [[Ɉ]] || [[Л́]] [[L]] || [[Н’]] [[Ԣ]] [[Ң]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kumandinsky jezyk|Kumandinsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] [[Ҕ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Šorsky jezyk|Šorsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] || || || [[І (kirilica)|І]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Sojotsko-caatansky jezyk|Sojotsko-caatansky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Teleutsky jezyk|Teleutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || [[И]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || || || [[І (kirilica)|І]] || [[К̄]] || [[Ҥ]] [[Н̄]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Tofalarsky jezyk|Tofalarsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || [[І (kirilica)|І]] || || [[Й]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] [[Ӄ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Tubalarsky jezyk|Tubalarsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] [[ɣ]] || [[Д]] || || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || [[Љ]] || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] [[Њ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tuvinsky jezyk|Tuvinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || [[Ӝ]] || [[Ҥ]] |} === Mongolske jezyky === {| class=wikitable style="text-align:center; font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Mongolske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! colspan="2" | [[Г]] !! [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! [[Ё (kirilica)|Ё]] ! colspan="2" | [[Ж]] !! [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! [[К (kirilica)|К]] !! [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] ! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Burjatsky jezyk|Burjatsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kalmyksky jezyk|Kalmyksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || [[Җ]] || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || || || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] [[А̄]] [[Ǟ]] || || [[Ӝ]] || [[Ӣ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ҥ]] [[Ң]] [[Н̈]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mongolsky jezyk|Mongolsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Mongorsky jezyk|Mongorsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[Г]] || [[γ]] || [[Д]] || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̄]] || || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || [[И]] || [[Ӣ]] || || || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К (kirilica)|К]] || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |} === Tungusske jezyky === {| class=wikitable style="text-align:center; font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Tungusske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! [[В (kirilica)|В]] !! [[Ԝ]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! colspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] ! colspan="2" | [[Ж]] !! colspan="2" | [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! [[І (kirilica)|І]] !! [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! [[Л]] !! [[М (kirilica)|М]] ! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Evenkijsky jezyk|Evenkijsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! alt. | [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Evensky jezyk|Evensky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ꙗ]] || [[Г̱]] [[Ҕ]] || [[Ә]] || [[Ҥ]] [[Ҥ̱]] [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Negidalsky jezyk|Negidalsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || || [[З]] || [[Ӡ]] || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] [[Њ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Oročsky jezyk|Oročsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[К']] || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Udehejsky jezyk|Udehejsky]] ! {{Alt|leningr.|Leningradsky variant}} | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || || || || [[Ӡ]] || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|habar.|Habarovsky (sěverny) variant}} | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] [[А̂]] [[‘А|‘А]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || || || || || || || [[З]] || [[Ӡ]] || [[И]] || [[Ӣ]] [[И̂]] || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|bikin.|Bikinsky (južny) variant}} | [[А (kirilica)|А]] || [[А́]] [[‘А|‘А]] || [[Б]] || || [[Ԝ]] || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] [[Ә́]] [[‘Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || [[Ё́]] || || || [[З]] || [[Ӡ]] || [[И]] || [[И́]] || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nanajsky jezyk|Nanajsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Ӡ]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԫ]] [[Д̅Ж̅]] || [[Ә]] || [[Ӡ]] [[Ǯ]] || [[І (kirilica)|І]] || [[К̅Г̅]] [[К̅Х̅]] || [[Ҥ]] [[Н̅Г̅]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Oroksky jezyk|Oroksky]] ! var. 2008 | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || [[А̄]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ғ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || [[Е̄]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Ӡ]] [[Ǯ]] || rowspan="2" | [[И]] || [[Ӣ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ј (kirilica)|Ј]] || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ԩ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! var. 2004 | || [[Ӷ]] || || [[Ǯ]] || || [[Қ]] || [[Н']] [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Sibinsky jezyk|Sibinsky]] ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || [[Ғ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || [[Қ]] || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ulčsky jezyk|Ulčsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || [[Г]] || || [[Д]] || [[Д’]] || [[Е (kirilica)|Е]] || || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || || [[З]] || || [[И]] || || || [[Й]] || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || [[М (kirilica)|М]] || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Н’]] [[Ӈ]] |} === Paleoazijatske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Paleoazijatske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[А (kirilica)|А]] !! [[Б]] !! colspan="2" | [[В (kirilica)|В]] !! [[Ԝ]] !! colspan="2" | [[Г]] !! colspan="2" | [[Д]] !! colspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] !! colspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] !! colspan="2" | [[Ж]] !! [[З]] !! colspan="2" | [[И]] !! [[І (kirilica)|І]] !! colspan="2" | [[Й]] !! [[Ј (kirilica)|Ј]] !! colspan="2" | [[К (kirilica)|К]] !! colspan="2" | [[Л]] !! colspan="2" | [[М (kirilica)|М]] !! colspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Dungansky jezyk|Dungansky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || [[Җ]] || [[З]] || [[И]] || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Itelmensky jezyk|Itelmensky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || [[Ӑ]] || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || || [[З]] || [[И]] || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[К’]] [[Ӄ]] [[Ӄ’]] || [[Л]] || [[Љ]] [[Ԓ]] || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Њ]] [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Aljutorsky jezyk|Aljutorsky]] ! suč. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || [[В’]] || || [[Г]] || [[Г’]] [[Ғ]] || [[Д]] || || [[Е (kirilica)|Е]] || [[Ә]] || [[Ё (kirilica)|Ё]] || || [[Ж]] || || [[З]] || [[И]] || || || [[Й]] || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || [[Л]] || || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čukotsky jezyk|Čukotsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[Ԓ]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Кʼ]] || [[Нʼ]] [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Korjaksky jezyk|Korjaksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | [[Вʼ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || rowspan="2" | [[Гʼ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[К’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Jukagirsky jezyk|Jukagirsky]] ! {{Alt|tund.|Tundrovy jukagirsky}} | rowspan="3" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[Б]] || rowspan="3" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="3" | || [[Ԝ]] || rowspan="3" | [[Г]] || [[Ҕ]] ([[Ӷ]]) || rowspan="3" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ж]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[З]] || rowspan="3" | [[И]] || rowspan="3" | || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[Й]] || rowspan="3" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] ([[Ӈ]]) |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|lěs.|Lěsny jukagirsky}} | rowspan="2" | || [[Ҕ]] || [[Ң]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӓ]] [[А̄]] || [[Ӷ]]<br />[[Ғ]] || [[Д̣]] [[Д’]] || [[І (kirilica)|І]] || [[Ј (kirilica)|Ј]] || [[К̔]] || [[Л’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ketsky jezyk|Ketsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ӷ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Ә]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ғ]] [[Г’]] || [[Ё̄]] || [[К’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nivhsky jezyk|Nivhsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ӷ]]<br />[[Ғ]]<br />[[Ӻ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || rowspan="2" | [[К’]] [[Ӄ]] [[Ӄ’]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Juitsky jezyk|Juitsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ӷ]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ӈ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г’]] || [[К’]] || [[Л’]] || [[Н’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Aleutsky jezyk|Aleutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[А (kirilica)|А]] || rowspan="2" | [[А̄]] || rowspan="2" | [[Б]] || rowspan="2" | [[В (kirilica)|В]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Г]] || [[Ӷ]] [[Гў]] || rowspan="2" | [[Д]] || rowspan="2" | [[Д̆]] || rowspan="2" | [[Е (kirilica)|Е]] || rowspan="2" | [[Е̄]] || rowspan="2" | [[Ё (kirilica)|Ё]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ж]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[З]] || rowspan="2" | [[И]] || rowspan="2" | [[Ӣ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Й]] || rowspan="2" | [[ʼЙ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[К (kirilica)|К]] || [[Ӄ]] || rowspan="2" | [[Л]] || rowspan="2" | [[ʼЛ]] || rowspan="2" | [[М (kirilica)|М]] || rowspan="2" | [[ʼМ]] || rowspan="2" | [[Н (kirilica)|Н]] || [[ʼН]] [[Ӈ]] [[ʼӇ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Г̑]] || [[Ԟ]] || [[Ҥ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Aljutiksky jezyk|Aljutiksky]] <ref>http://www.asna.ca/alaska/alutiiq/primer-prayerbook.pdf</ref><ref>http://www.asna.ca/alaska/alutiiq/alutiiq-primer.pdf</ref><ref>https://cdn.prod.website-files.com/633cf7c30b7be51c4e4b22b1/636baa20d0fed94d0d2890cb_Pascha%20Gospel%20Reading.pdf p. 30</ref> ! hist. | [[А (kirilica)|А]] || || [[Б]] || [[В (kirilica)|В]] || || || [[Г]] || [[Ӷ]]<br />[[Г̅]] || [[Д]] || [[Д̅Ж̅]] || [[Е (kirilica)|Е]] || || || || [[Ж]] || || [[З]] || [[И]] || || [[І (kirilica)|І]] || || || || [[К (kirilica)|К]] || [[Ҟ]] [[Ԟ]] || [[Л]] || [[Ԯ]] || [[М (kirilica)|М]] || || [[Н (kirilica)|Н]] || [[Ҥ]] |} == О—Я == === Slovjanske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Slovjanske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! [[П]] !! colspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] !! [[Т (kirilica)|Т]] !! [[Ћ]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Ц]] !! [[Ч]] !! [[Џ]] !! [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! [[Ѣ]] !! [[Ѧ]] !! [[Ѫ]] !! [[Ѳ]] !! [[Ѵ]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Bělorussky jezyk|Bělorussky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || || || || || || [[’|’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Bulgarsky jezyk|Bulgarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ѣ]] || [[Ѫ]] [[Ѭ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Črnogorsky jezyk|Črnogorsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[С́]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ћ]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Џ]] || [[Ш]] || || || || || || || || || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Makedonsky jezyk|Makedonsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Џ]] || [[Ш]] || || || || || || || || || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Panonsko-rusinsky jezyk|Panonsko-rusinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || || || [[Ь]] || || || [[Ю]] || || [[Я]] || || || || || || || [[’|’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Poljsky jezyk|Poljsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̂]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Р̌]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̾]] || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || [[Э̨]] || [[Ю]] || [[Ю̂]] || [[Я]] || [[Я̨]] || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="4" | [[Rusinsky jezyk|Rusinsky]] ! {{Alt|lemk.|Lemkovsky dialekt}} | rowspan="4" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="4" | [[П]] || rowspan="4" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="4" | [[Ф]] || rowspan="4" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Ц]] || rowspan="4" | [[Ч]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Ш]] || rowspan="4" | [[Щ]] || rowspan="4" | [[Ъ]] || rowspan="4" | [[Ы]] || rowspan="4" | [[Ь]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Ю]] || rowspan="4" | || rowspan="4" | [[Я]] || rowspan="4" | || rowspan="3" | || rowspan="4" | || rowspan="4" | || rowspan="4" | || rowspan="4" | || rowspan="4" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|preš.|Prešovsky dialekt}} |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|zak.|Zakarpatsky dialekt}} | [[О̄]] || [[Ӯ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || [[Ѣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Russky jezyk|Russky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ѣ]] || [[Ѳ]] || [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Srbsky jezyk|Srbsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[Ћ]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Џ]] || rowspan="2" | [[Ш]] || || || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ѣ]] || [[Ѳ]] || [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ukrajinsky jezyk|Ukrajinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || || || rowspan="2" | [[Ь]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || || [[’|’]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̂]] || [[Ў]] || [[Џ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Э]] || [[Ѣ]] || [[Ѳ]] || [[Ѵ]] || {{-|[[G]]}} |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Zapadnopolessky jezyk|Zapadnopolessky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Medžuslovjansky jezyk|Medžuslovjansky]] ! suč. | rowspan="5" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="5" | [[П]] || rowspan="5" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="3" | || rowspan="5" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ф]] || rowspan="5" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ц]] || rowspan="5" | [[Ч]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ш]] || || || rowspan="4" | [[Ы]] || || rowspan="5" | || rowspan="5" | || || rowspan="5" | || rowspan="5" | || rowspan="5" | || || rowspan="3" | || rowspan="3" | || || || rowspan="5" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|nsl.|Novoslověnsky}} | [[Ѡ]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="4" | [[Ь]] || [[Ю]] || [[Ѣ]] || [[Ѳ]] || [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top;" ! [[Slovianski|{{Alt|slov.|Slovianski}}]] | rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || || rowspan="3" | || rowspan="3" | |- style="vertical-align:top;" ! [[Božidar Raič|Raič]] | [[Ћ]] || rowspan="2" | [[Ѣ]] || rowspan="2" | [[Ѧ]] || rowspan="2" | [[Ѫ]] |- style="vertical-align:top;" ! [[Matija Majar-Ziljski|Majar]] | || |} === Druge indoevropejske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ Druge [[indoevropejske jezyky]] ([[Baltičske jezyky|baltičske]], [[Indoiranske jezyky|indoiranske]] i [[Romanske jezyky|romanske]]) | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! [[Ԛ]] !! colspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! colspan="2" | [[Һ]] !! colspan="2" | [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! colspan="2" | [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Arměnsky jezyk|Arměnsky]] ! {{Alt|hemš.|hemšinsky dialekt}} | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Ԥ]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Р̄]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ҭ]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || [[Һ]] || || [[Ц]] || [[Ҵ]] || [[Ч]] || [[Ҷ]] || || [[Ш]] || || || || || || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Latyšsky jezyk|Latyšsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̂]] || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[У̂]] [[Ў]] || || || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Э̂]] || [[Ю]] || [[Ю̂]] || [[Я]] || [[Я̂]] || [[Ѣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Litovsky jezyk|Litovsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̂]] || [[П]] || [[П̀]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Р̀]] || [[С (kirilica)|С]] || [[С̀]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т́]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] [[Ӯ]] [[У̊]] [[У̨]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || [[Э̨]] ||[[Ю]] || || [[Я]] || || [[Ѣ]] [[Ѳ]] [[Ѵ]]<br />[[’|’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Moldavsky jezyk|Moldavsky]] i [[Rumunsky jezyk|rumunsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ѻ]] [[Ѡ]] || [[Ѹ]] [[Ȣ]] [[Ꙋ]] || [[Џ]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ѣ]] [[Ѧ]] [[Ѫ]] [[Ѯ]] [[Ѱ]] [[Ѳ]] [[Ѵ]] [[Ꙟ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Romsky jezyk|Cygansky (romsky)]] ! suč. | rowspan="3" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[П]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="3" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ф]] || rowspan="3" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ц]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ч]] || rowspan="3" | || || rowspan="3" | [[Ш]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || rowspan="3" | || [[Я]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|srb.|V srbiji}} | [[Ћ]] || [[Џ]] || [[Ъ]] || || || || || || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || [[Я]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Beludžsky jezyk|Beludžsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Ꝑ]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Prěčrtnuto Т|<s>Т</s>]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Gorsko-jevrejsky jezyk|Gorsko-jevrejsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ћ]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || [[Һ]] || [[Ԧ]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ҹ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || || || || || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || || || [[Ц]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Hufsky jezyk|Hufsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т̌]] || [[У]] || [[Ӯ]] [[У̊]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̌]] || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || [[Ҷ]] || || [[Ш]] || || || || || || [[Э]] || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Iškašimsky jezyk|Iškašimsky]] ! {{Alt|Lat.|Latifov, 2019 g.}} | rowspan="3" | [[О (kirilica)|О]] || [[О̃]] || rowspan="3" | [[П]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т̈]] || rowspan="3" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="3" | [[Ф]] || rowspan="3" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ц]] || [[Ц̌]] || rowspan="3" | [[Ч]] || [[Ҷ]] [[Ӵ]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ш]] || || [[Щ]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | || rowspan="2" | || [[Э]] || rowspan="3" | || [[Ю]] || rowspan="3" | || [[Я]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|Naz.|Nazarova i Nazarov, 2019 g.}} | rowspan="2" | || [[Т̣]] || [[У̊]] || rowspan="2" | || [[Ҷ]] [[Ч̣]] || [[Ш̣]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|Kar.|Karamšojev, 1992 g.}} | || || [[Ҷ]] || || [[Ъ]] || [[Ь]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jagnobsky jezyk|Jagnobsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ӯ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | [[Ҳ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Ҷ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ю]] || [[Я]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jazgulamsky jezyk|Jazgulamsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[Т̌]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̊]] [[Ӿ]] [[Ӿ̊]] [[Ҳ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Ҷ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! st.v. | [[У̊]] || [[Х̌]] [[Х̌˚]] || [[Θ]] [[˚|˚]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kurdsky jezyk|Kurdsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || [[Пʼ]] || [[Ԛ]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Рʼ]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Тʼ]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Һʼ]] || || || [[Ч]] || [[Чʼ]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Osetinsky jezyk|Osetinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ҧ]] || [[Ԛ]] || [[Т̀]] [[Ꚋ]] || [[Ӯ]] [[Ў]] || [[Fajl:Cyrillic_capital_letter_Shha_with_hook.svg|10px]] || [[Ҵ]] || [[Ꚓ]] || [[Ѵ]] [[Ѡ]] [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Rušansky jezyk|Rušansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т̌]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] [[У̊]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̌]] || || ||[[Ц]] || || [[Ч]] || [[Ҷ]] || || [[Ш]] || || || || || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Šugnansky jezyk|Šugnansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т̌]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] [[У̊]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] [[Х̌]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Ҷ]] || || rowspan="2" | [[Ш]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ọ]] [[О (kirilica)|О]] [[О̄]] [[Ӧ]] || || [[Ӱ]] || [[Х̀]] || [[Һ]] || [[Џ]] || [[Ш̀]] || [[Θ]] [[Þ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tadžiksky jezyk|Tadžiksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ӯ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | [[Ҳ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Ҷ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ъ]] || || || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ц]] || [[Щ]] || [[Ы]] || [[Ь]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Talyšsky jezyk|Talyšsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[Y]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || || || || [[Ч]] || [[Ҹ]] || || [[Ш]] || || || || [[Ы]] || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Vahansky jezyk|Vahansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[С̌]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т̈]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̌]] || || || [[Ц]] || [[Ц̌]] || [[Ч]] || [[Ӵ]] [[Ҷ]] [[Ҷ̈]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || || [[Ы]] || || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |} === Afroazijatske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Afroazijatske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! [[О (kirilica)|О]] !! [[П]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! [[Ԛ]] !! [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! [[Ц]] !! [[Ч]] !! [[Џ]] !! [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! [[Ы]] !! [[Ь]] !! [[Э]] !! [[Ю]] !! [[Я]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Assirijsky novoaramejsky jezyk|Assirijsky novoaramejsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Ԛ]] || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[t]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Һ]] || || [[Ч]] || || [[Ш]] || || || [[Ы]] || || || || |} === Kartvelske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Kartvelske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! [[Ԛ]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! colspan="2" | [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! [[Э]] !! [[Ю]] !! [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Megrelsky jezyk|Megrelsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[П]] || [[Ҧ]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ꚋ]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ꙋ]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ҵ]] || [[Ч]] || [[Ꚓ]] || [[Џ]] || [[Ш]] || || || || || || || || || [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Svansky jezyk|Svansky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[П]] || [[Ҧ]] || [[Ԛ]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ꚋ]] || [[У (kirilica)|У]] || || || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х́]] || [[Һ]] || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || || || || || || || [[Ѵ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|7px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] |} === Sěverozapadnokavkazske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Sěverozapadnokavkazske jezyky|Sěverozapadnokavkazske ili abhazsko-adygejske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! colspan="2" | [[Ԛ]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! colspan="2" | [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! colspan="2" | [[Һ]] !! colspan="2" | [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! colspan="2" | [[Џ]] !! colspan="2" | [[Ш]] !! colspan="2" | [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! [[Э]] !! [[Ю]] !! [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Abazinsky jezyk|Abazinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Abhazsky jezyk|Abhazsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ҩ]] || rowspan="2" | [[П]] || [[Ԥ]] || || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Ҭ]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || || || rowspan="2" | [[Ц]] || [[Ҵ]] || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ҷ]] || [[Џ]] || || rowspan="2" | [[Ш]] || || || || rowspan="2" | || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Ҽ]] [[Ҿ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П]] [[П̓]] [[П̧]] [[Ҧ]] || [[Ԛ]] || [[Ԛ̆]] || [[С̧]] || [[Ҭ]] [[Т̧]] [[Т̓]] [[Ꚋ]] [[Ꚍ]] [[Ꚍ̆]] || [[Х̆]] [[Х̍]] || [[Һ]] || [[Ꚕ]] || [[Ц́]] [[Ц̓]] [[Ꚏ]] [[Ꚏ̆]] [[Ҵ]] || [[Ч̓]] [[Ꚓ]] [[Ꚇ]] [[Ꚇ̆]] || [[Џ]] || [[Џ̆]] || [[Ш̆]] || [[Щ]] || [[Щ̆]] [[Ꚗ]] [[Ꚗ̆]] || || || [[Ѵ]] [[Ҽ]] [[Ҽ̆]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil with bar.svg|8px|link=Prěčrknuto cil]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Adygejsky jezyk|Adygejsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[ӏ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kabardino-čerkessky jezyk|Kabardino-čerkessky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || || rowspan="2" | [[Щ]] || || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || [[ӏ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̆]] [[Ҩ]] || [[П’]] [[П̑]] [[П̓]] || [[Ԛ]] || [[Ԛꙻ]] || [[Ҫ]] [[Ҫ̓]] || [[Т’]] [[Т̑]] [[Т̓]] || [[’У|’У]] [[Ў]] [[Ӯ]] || [[Ф’]] [[Ф̑]] [[Ф̓]] || [[Х̑]] [[Х̇]] [[Х̀]] [[Х̔]] || [[Һ]] || [[Ꚕ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] [[Һ̱]] || [[Ц’]] [[Ц̓]] || [[Ч̑]] || [[Џ]] || [[Ш̑]] || [[Щ’]] || [[Fajl:Cyrillic_small_letter_Yeru_with_connecting_stroke.svg|14px]] || [[Ѣ]] [[Ѵ]] ’ [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|11px]]ꙻ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ubyhsky jezyk|Ubyhsky]] ! prědl. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] [[Ҩ]] || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || [[Ҫ]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || [[Һ]] || || [[Ц]] || [[Ҵ]] || [[Ч]] || [[Ҹ]] || [[Џ]] || || [[Ш]] || || || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || || || [[Я]] || [[ӏ]] [[Ҽ]] |} === Sěverovozhodnokavkazske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Sěverovozhodnokavkazske jezyky|Sěverovozhodnokavkazske ili nahsko-dagestanske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! colspan="2" | [[Ԛ]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! colspan="2" | [[Һ]] !! colspan="2" | [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! colspan="2" | [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! [[Э]] !! [[Ю]] !! [[Я]] !! [[Paločka|Ӏ]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ahvahsky jezyk|Ahvahsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || || || || [[Э]] || || || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Andijsky jezyk|Andijsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Avarsky jezyk|Avarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԛ]] || [[Ҫ]] || [[Т̧]] || || [[Х̇]] [[Хꙻ]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Tse with long left leg.svg|12px]] [[Ц̓]] || [[Ч̇]] [[Ч̓]] || || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil with bar.svg|8px|link=Prěčrknuto cil]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|11px]]ꙻ [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|11px]]̇ [[Fajl:Cyrillic capital letter curled roundtop El.svg|11px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karatinsky jezyk|Karatinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] [[Оᵸ]] || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || [[С̄]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] [[Уᵸ]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Х̄]] || || || [[Ц]] || [[Ц̄]] || [[Ч]] || [[Ч̄]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || || || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Bežtinsky jezyk|Bežtinsky]] ! 2015 | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | [[Ӏ]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! 1999 | [[Оᵸ]] [[О̄]] || [[Ӯ]] || [[Э]] [[Эᵸ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Cezsky jezyk|Cezsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ginuhsky jezyk|Ginuhsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] || || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || || || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Darginsky jezyk|Darginsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Т̧]] || || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] ’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kajtagsky jezyk|Kajtagsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kubačinsky jezyk|Kubačinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Hinalugsky jezyk|Hinalugsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Laksky jezyk|Laksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԛ]] || [[Ҫ]] || [[Т̧]] || [[Х̇]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Ц̓]] || [[Ч̓]] || [[Ш̆]] || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil with bar.svg|8px|link=Prěčrknuto cil]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Agulsky jezyk|Agulsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̨]] [[Ӧ]] || [[П̧]] [[П̓]] || [[Ԛ]] || [[С̱]] [[С̧]] || [[Т̧]] [[Т̓]] || [[У (kirilica)|У]] [[У̇]] [[Ӱ]] || [[Х̀]] || [[Һ]] || [[Һ̣]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] || [[Ꚏ]] [[Ц̓]] [[Ц̱]] || [[Ч̓]] || [[Џ]] || [[Ш]] [[Ш̱]] || || || || || || || || || ‘<br />’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Arčinsky jezyk|Arčinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || || || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П̧]] [[П̓]] || [[Ԛ]] || [[Ԛ̄]] || [[С̱]] [[С̧]] || [[Т̧]] [[Т̓]] || [[Х̀]] || [[Һ]] || [[Һ̣]] || [[Ц̓]] [[Ц̱]] [[Ꚏ]] || [[Ч̓]] [[Ч̱]] || [[Џ]] || [[Ш̱]] || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|10px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|10px]]̀ [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|10px]]ꙻ [[Fajl:Cyrillic capital letter Ghad.svg|10px]]́ [[Fajl:Cyrillic capital letter curled roundtop El.svg|11px]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Cahursky jezyk|Cahursky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̇]] [[Ӧ]] || [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Т̧]] [[Т̓]] || [[У̇]] [[Ӱ]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] || [[Ц̓]] || [[Ч̓]] || [[Џ]] || [[Шꙻ]] || || || || || || || || || || [[Ѵ]]<br />‘ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kryzsky jezyk|Kryzsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ц]] || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || || || || [[ӏ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Lezginsky jezyk|Lezginsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П̓]] [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Ꚍ]] [[Т̧]] || [[У̇]] || [[Х̧]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Ч̓]] || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil with bar.svg|8px|link=Prěčrknuto cil]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Rutulsky jezyk|Rutulsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[П̧]] [[П̓]] || [[Ԛ]] ||[[Т̧]] [[Т̓]] || [[Ӱ]] [[У̨]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] || [[Ц̓]] || [[Ч̓]] || [[Џ]] || || || || || || || || || ʼ<br />ٴٴ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tabasaransky jezyk|Tabasaransky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || ' |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П́]] [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Ꚍ]] [[Т̧]] || [[У̇]] || [[Х́]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with high right breve serif.svg|11px]] [[Ꚕ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with Cil top.svg|11px]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Ч́]] [[Чꙻ]] [[Ч̆]] || [[Ш́]] [[Ш̆]] || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil with bar.svg|8px|link=Prěčrknuto cil]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic small letter Char with high right breve serif.svg|8px|link=Čar s brevisom]] ’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Udinsky jezyk|Udinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || [[П']] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т']] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || [[Ц']] || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ч']] || || rowspan="2" | [[Ш]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̇]] [[‘О̇|‘О̇]] [[Ӧ]] || [[П]] [[П̧]] [[П͑]] || [[Ԛ]] || [[Т̧]] [[Т͑]] || [[У̇]] [[Ӱ]] || [[Һ]] || [[Ц̓]] [[Ц́]] || [[Ч]] [[Ч̓]] [[Ч́]] || [[Џ]] || [[Ш̆]] || [[Fajl:Cyrillic small letter Yeru with connecting stroke.svg|14px]] [[Ы̇]] || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čečensky jezyk|Čečensky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Т̧]] || [[Х̇]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Ц̓]] [[Ц̀]] || [[Ч̓]] [[Ч̀]] || [[Џ]] || || || || || || || || || [[Fajl:Cyrillic capital letter Cil.svg|8px|link=Cil (kirilica)]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Char.svg|9px|link=Čar (kirilica)]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ingušsky jezyk|Ingušsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || || rowspan="2" | [[Ц]] || || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || [[Ӏ]] || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[П̧]] || [[Ԛ]] || [[Т̧]] || [[Ӱ]] || [[Х́]] || [[Һ]] || [[Fajl:Cyrillic capital letter Shha with hook.svg|10px]] || [[Ц̓]] || [[Ч̓]] || || || || || || || [[Ѵ]]<br /> ’ |} === Uralske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Uralske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! [[П]] !! [[Ԛ]] !! colspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] ! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! colspan="2" | [[Ш]] ! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karelsky jezyk|Karelsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] [[О̂]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || [[Ю̈]] [[Ю̂]] || [[Я]] || [[Я̈]] || [[Ѣ]] [[Ѣ̆]] [[Ѳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Vepssky jezyk|Vepssky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[³с]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || [[Ѣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kildinskosaamsky jezyk|Kildinsko-saamsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[Ҏ]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ӭ]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || [[Ҍ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ӱ]] || [[Ӹ]] || [[Ѣ]] [[Ѳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Terskosaamsky jezyk|Tersko-saamsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || [[Ҏ]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ӹ]] || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ӭ]] || [[Ю]] || || [[Я]] || || [[Ҍ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mokšansky jezyk|Mokšansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̆]] || [[Ԗ]] || [[Ы̃]] [[Ы̆]] || [[Ӭ]] || [[Я̈]] [[Ԙ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Erzjansky jezyk|Erzjansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ѣ]] [[Ѳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="4" | [[Marijsky jezyk|Marijsky]] ! {{Alt|luk.|Lukomarijsky jezyk}} | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|gor.|Gorskomarijsky jezyk}} | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ӹ]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|sěv.|Sěverozapadny marijsky jezyk}} | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] [[Ө]] [[Ӫ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[У̊]] [[Ӱ]] [[Ӱ̊]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ӹ]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] [[О̂]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] [[Ӳ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ы̆]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || [[Ю̂]] || [[Я]] || [[Я̂]] || [[Ѣ]] [[Ѳ]] [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Komi-zyrjansky jezyk|Komi-zyrjansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԍ]] [[С̀]] || [[Ԏ]] [[Т̀]] [[Ꚓ]] || [[Ч̀]] [[Ч̇]] || [[Ъі]] || [[Ѣ]] [[Ѳ]] [[Ѵ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Komi-permjačsky jezyk|Komi-permjačsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || || rowspan="2" | [[Ш]] || || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ԍ]] || [[Ԏ]] || [[Ӵ]] [[ч̅ш̅]] || [[Ш̆]] || [[Ы̆]] || [[Ӭ]] || [[Ѣ]] [[Ѳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Komi-jazvinsky jezyk|Komi-jazvinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Udmurtsky jezyk|Udmurtsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ӵ]] || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̂]] [[О̆]] || [[Ԛ]] || [[Ҫ]] || [[Ꚋ]] || [[Ӱ]] [[Ў]] || [[Ҷ]] [[Fajl:Cyrillic capital letter Che Sha.svg|18px]] || [[Ы̆]] || [[Э̂]] || [[Ѣ]] [[Ѳ]] [[Ѵ]] [[ξ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Hantyjsky jezyk|Hantyjsky]] ! {{Alt|vah.|Vahovsky dialekt}} | rowspan="5" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] [[Ө]] [[Ӫ]] || rowspan="5" | [[П]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || rowspan="5" | [[Ф]] || rowspan="5" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ц]] || rowspan="5" | [[Ч]] || [[Ҷ]] || rowspan="5" | [[Ш]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Щ]] || rowspan="5" | [[Ъ]] || rowspan="5" | [[Ы]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ь]] || rowspan="5" | [[Э]] || || rowspan="5" | [[Ю]] || || rowspan="5" | [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|surg.|Surgutsky dialekt}} | [[Ӧ]] [[Ө]] [[Ө̆]] || [[Ӱ]] || [[Ҳ]] || [[Ҷ]] || || || [[Я̆]] || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|kaz.|Kazymsky dialekt}} | || [[Ў]] || || || [[Є]] [[Є̈]] || [[Ю̆]] || [[Я̆]] || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|šur.|Šuryškarsky dialekt}} | [[О̆]] || [[Ў]] || || || || [[Ю̆]] || || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || || || || || || [[Ѣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mansijsky jezyk|Mansijsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[О̄]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ы̄]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Э̄]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Ю̄]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | [[Я̄]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӱ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Enečsky jezyk|Enečsky]] ! 1980e | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || [[Ҫ]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! 2020 | [[О̂]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Nenečsky jezyk|Nenečsky]] ! {{Alt|tundr.|Tundrovy nenečsky}} | rowspan="3" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[П]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ф]] || rowspan="3" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ц]] || rowspan="3" | [[Ч]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ш]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Щ]] || rowspan="3" | [[Ъ]] || rowspan="3" | [[Ы]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ь]] || rowspan="3" | [[Э]] || || rowspan="3" | [[Ю]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Я]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | ʼ<br />” |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|lěs.|Lěsny nenečsky}} | [[Ӭ]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nganasansky jezyk|Nganasansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Ҫ]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[”|”]] |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӱ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Selkupsky jezyk|Sěvernoselkupsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О’]] || [[У’]] || [[Э’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="5" | [[Selkupsky jezyk|Južnoselkupsky]] ! {{Alt|obč.|Občejužnoselkupsky}} | rowspan="5" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="4" | [[Ӧ]] || rowspan="5" | [[П]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="5" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="4" | [[Ӱ]] || rowspan="5" | [[Ф]] || rowspan="5" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="3" | || rowspan="5" | || rowspan="4" | [[Ц]] || rowspan="4" | [[Ч]] || rowspan="3" | || rowspan="5" | [[Ш]] || rowspan="5" | || rowspan="4" | [[Щ]] || rowspan="4" | [[Ъ]] || rowspan="5" | [[Ы]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | [[Ь]] || rowspan="5" | [[Э]] || [[Ӭ]] || rowspan="5" | [[Ю]] || [[Ю̈]] || rowspan="5" | [[Я]] || rowspan="5" | || rowspan="5" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|srk.|Srědnjeketsky dialekt}} | [[Т́]] || || rowspan="4" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|šoš.|Šoškupsky dialekt}} | rowspan="3" | || [[Ӭ]] |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|nar.|Narymsky dialekt}} | [[Ӽ]] || [[Ҷ]] || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|vrob.|Vrhnjeobsky dialekt}} | || || || || || || || |} === Turkijske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Turkijske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! colspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] ! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! [[Ћ]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! colspan="2" | [[Ш]] ! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! [[Э]] !! [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čuvašsky jezyk|Čuvašsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || [[Ҫ]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӳ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[П̀]] || [[Р̀]] || [[С̀]] || [[Т̌]] [[Т́]] [[Т̀]] [[Ꚋ]] || [[Ӱ]] || [[Х̀]] || [[Ш̀]] || [[Þ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Azerbajdžansky jezyk|Azerbajdžansky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ҹ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || || || || || || rowspan="2" | || ' |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Т̈]] || [[Ӱ]] [[Ў]] || [[Х̆]] || || [[Ҷ]] || || || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || ’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Gagauzsky jezyk|Gagauzsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] [[Ү̈]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[О̄]] [[Ӧ̄]] || [[Ӯ]] || || [[Џ]] || [[Ы̄]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Turkmensky jezyk|Turkmensky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || ’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Baškirsky jezyk|Baškirsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || [[Ҫ]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[С̣]] [[С̈]] || [[Ӳ]] [[Ӱ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Karačajevo-balkarsky jezyk|Karačajevo-balkarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ө]] [[Ӧ]] || [[Ӱ]] [[Ў]] [[У́]] [[Ү]] || [[Х̆]] || [[Һ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Karaimsky jezyk|Karaimsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Karakalpaksky jezyk|Karakalpaksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ү]] [[Ў]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | [[Ҳ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kazahsky jezyk|Kazahsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ұ]] [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ӱ]] [[Ӳ]]|| || || || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Krymskotatarsky jezyk|Krymsko-tatarsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Krymčaksky jezyk|Krymčaksky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kyrgyzsky jezyk|Kyrgyzsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kumyksky jezyk|Kumyksky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Nogajsky jezyk|Nogajsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tatarsky jezyk|Tatarsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ӱ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Urumsky jezyk|Urumsky]] ! 2000 | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т′]] || [[Ћ]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || [[Һ]] || [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || rowspan="2" | || [[Θ]] |- style="vertical-align:top;" ! 2008 | [[Т']] || || [[Ӱ]] || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Uzbeksky jezyk|Uzbeksky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || || [[Ъ]] || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || ’ |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ujgursky jezyk|Ujgursky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Altajsky jezyk|Altajsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Čelkansky jezyk|Čelkansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čulymsky jezyk|Čulymsky]] ! {{Alt|tut.|tutualsky dialekt}}</span> | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Ӵ]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|mel.|meletsky dialekt}} | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Dolgansky jezyk|Dolgansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Hakassky jezyk|Hakassky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ӱ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || [[Ӌ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Һ]] || || [[Ӹ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Jakutsky jezyk|Jakutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Һ]] || [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || || [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || || [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[С̇]] [[С̣]] || [[Ӱ]] || || || [[Џ]] || || || [[Ы̧]] || || [[Я̧]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Kumandinsky jezyk|Kumandinsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Šorsky jezyk|Šorsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ӱ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ө]] || [[Ѵ]] [[Ѳ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Sojotsko-caatansky jezyk|Sojotsko-caatansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Ҷ]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Teleutsky jezyk|Teleutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ӧ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | || || || || || || || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Tofalarsky jezyk|Tofalarsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Ҷ]] [[Ч̡]] [[Ӌ]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Tubalarsky jezyk|Tubalarsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ӧ]] || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӱ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Һ]] || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Ҷ]] || || [[Ш]] || || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Tuvinsky jezyk|Tuvinsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | || [[Щ]] || [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || [[Ь]] || [[Э]] || [[Ю]] || [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ӱ]] || || || || || || || || |} === Mongolske jezyky === {| class=wikitable style="text-align:center; font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Mongolske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! [[П]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! [[С (kirilica)|С]] ! [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! [[Ш]] ! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Burjatsky jezyk|Burjatsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] || [[Ӱ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Kalmyksky jezyk|Kalmyksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | [[Һ]] || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || || rowspan="2" | [[Ю]] || || rowspan="2" | [[Я]] || || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] [[О̄]] [[Ӧ̄]] || [[Ӱ]] [[Ӯ]] [[Ӱ̄]] || [[Э̄]] || [[Ю̄]] || [[Я̄]] || {{-|[[D]] [[V]]}} |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Mongolsky jezyk|Mongolsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Оь]] || [[Уъ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Mongorsky jezyk|Mongorsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Ҷ]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || || || || [[Э]] || || || || || || |} === Tungusske jezyky === {| class=wikitable style="text-align:center; font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Tungusske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! [[П]] !! [[Р (kirilica)|Р]] !! colspan="2" | [[С (kirilica)|С]] ! [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! [[Ц]] !! [[Ч]] !! [[Џ]] !! [[Ш]] ! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Evenkijsky jezyk|Evenkijsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! alt. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Evensky jezyk|Evensky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ө]] [[Ӫ]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ү]] || [[Һ]] || [[Ѣ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Negidalsky jezyk|Negidalsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Oročsky jezyk|Oročsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Udehejsky jezyk|Udehejsky]] ! {{Alt|leningr.|Leningradsky variant}} | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || || || || || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || ‘ |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|habar.|Habarovsky (sěverny) variant}} | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] [[О̂]] [[Ӧ̄]] [['О|'О]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] [[У̂]] [[Ӱ̄]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || || || || [[Ь]] || [[Э]] || [[Э̄]] [[Э̂]] [['Э]] || || || || || |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|bikin.|Bikinsky (južny) variant}} | [[О (kirilica)|О]] || [[О́]] [['О|'О]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || [[У́]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || || || || [[Ь]] || || || [[Ю]] || [[Ю́]] || [[Я]] || [[Я́]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nanajsky jezyk|Nanajsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ө]] || lat. {{-|[[W]] [[H]] [[L]] [[Ł]] [[Č]] [[Ŋ]]}} |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Oroksky jezyk|Oroksky]] ! var. 2008 | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[О̄]] [[Ө]] [[Ө̄]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] || [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Э]] || [[Э̄]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! var. 2004 | || [[С']] || || || [[Ҳ]] || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Sibinsky jezyk|Sibinsky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ҳ]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || || || [[Ы]] || [[Ь]] || || || || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Ulčsky jezyk|Ulčsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || [[Р (kirilica)|Р]] || [[С (kirilica)|С]] || || [[Т (kirilica)|Т]] || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || [[Ы]] || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |} === Paleoazijatske jezyky === {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:11pt; font-weight:bold;" |+ [[Paleoazijatske jezyky]] | colspan="2" | &nbsp; ! colspan="2" | [[О (kirilica)|О]] !! colspan="2" | [[П]] !! colspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] !! [[С (kirilica)|С]] !! colspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] !! colspan="2" | [[У (kirilica)|У]] !! [[Ф]] !! colspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] !! [[Һ]] !! [[Ц]] !! colspan="2" | [[Ч]] !! [[Џ]] !! colspan="2" | [[Ш]] !! [[Щ]] !! [[Ъ]] !! colspan="2" | [[Ы]] !! [[Ь]] !! colspan="2" | [[Э]] !! colspan="2" | [[Ю]] !! colspan="2" | [[Я]] !! dr. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Dungansky jezyk|Dungansky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] [[Ү]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Itelmensky jezyk|Itelmensky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || [[О̆]] || [[П]] || [[П’]] || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || [[Т’]] || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] || || [[Ц]] || [[Ч]] || [[Ч’]] || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Aljutorsky jezyk|Aljutorsky]] ! suč. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || || || [[Ц]] || [[Ч]] || || || [[Ш]] || [[Щ]] || [[Ъ]] || || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Čukotsky jezyk|Čukotsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Korjaksky jezyk|Korjaksky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="3" | [[Jukagirsky jezyk|Jukagirsky]] ! {{Alt|tund.|Tundrovy jukagirsky}} | rowspan="3" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[Ө]] || rowspan="3" | [[П]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="3" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[Ф]] || rowspan="3" | [[Х (kirilica)|Х]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ц]] || rowspan="3" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="3" | [[Ш]] || rowspan="3" | [[Щ]] || rowspan="3" | [[Ъ]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ы]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ь]] || rowspan="3" | [[Э]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Ю]] || rowspan="3" | || rowspan="3" | [[Я]] || rowspan="3" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! {{Alt|lěs.|Lěsny jukagirsky}} |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ӧ]] [[О̄]] || [[Т̂]] [[Т’]] || [[Ӯ]] || [[Ч̂]] || [[Џ]] || [[L]] : |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Ketsky jezyk|Ketsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || [[Ө]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || || || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || || rowspan="2" | [[Ы]] || || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || ’ |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ɔ]] [[О̄]] || [[Х’]] || [[Һ]] || [[Ъ̈]] [[Ъ̄]] [[Ъ̈̄]] || [[Ӹ]] || ’ [[ʔ]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Nivhsky jezyk|Nivhsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | [[П’]] || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || [[Р̌]] [[Р̆]] || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | [[Т’]] || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ў]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] [[Ӿ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | [[Ч’]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Р’]] || [[Х’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Juitsky jezyk|Juitsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || rowspan="2" | [[Ў]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Р’]] || [[Х’]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! rowspan="2" | [[Aleutsky jezyk|Aleutsky]] ! suč. | rowspan="2" | [[О (kirilica)|О]] || rowspan="2" | [[О̄]] || rowspan="2" | [[П]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Р (kirilica)|Р]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[С (kirilica)|С]] || rowspan="2" | [[Т (kirilica)|Т]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[У (kirilica)|У]] || [[Ӯ]] [[ʼЎ]] || rowspan="2" | [[Ф]] || rowspan="2" | [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ц]] || rowspan="2" | [[Ч]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ш]] || rowspan="2" | [[Щ]] || rowspan="2" | [[Ъ]] || rowspan="2" | || rowspan="2" | [[Ы]] || rowspan="2" | [[Ы̄]] || rowspan="2" | [[Ь]] || rowspan="2" | [[Э]] || rowspan="2" | [[Э̄]] || rowspan="2" | [[Ю]] || rowspan="2" | [[Ю̄]] || rowspan="2" | [[Я]] || rowspan="2" | [[Я̄]] || rowspan="2" | ʼ |- style="vertical-align:top;" ! hist. | [[Ў]] || [[Х̑]] |- style="vertical-align:top; border-top:2px solid grey;" ! [[Aljutiksky jezyk|Aljutiksky]] ! hist. | [[О (kirilica)|О]] || || [[П]] || || [[Р (kirilica)|Р]] || || [[С (kirilica)|С]] || [[Т (kirilica)|Т]] || || [[У (kirilica)|У]] || [[Ў]] || [[Ф]] || [[Х (kirilica)|Х]] || [[Ӽ]] || || || [[Ч]] || || || [[Ш]] || || [[Ъ]] || || [[Ы]] || || [[Ь]] || [[Э]] || || [[Ю]] || || [[Я]] || || |} == Iztočniky i referencije == {{Iztočniky}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilica]] objjavpg3z731t5qrn7d728vgqhalyv 0 2683 47469 20125 2026-09-17T17:27:46Z LiMr 20 +kategorija 47469 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Kosovo]] [[Kategorija:Косово| ]] [[Kategorija:Државы в Европє]] qs49gakdq0wta0lgja1jonawj0qtnop 0 2867 47471 38005 2026-09-17T17:31:55Z ~2026-50343-71 1010 /* */ 47471 wikitext text/x-wiki {{Terorističny akt | foto = September 11 Photo Montage.jpg | město napada = [[Sjedinjene štaty Ameriky|США]]: [[Њу Јорк]] | cělj napada = [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)]], [[Пентагон]], [[Бєлы дом]]/[[Капитол]] | data = Второк <br> 11 септембра(вресења) 2001 года <br> 8:46 — 10:28 | sposob = Захват самолета, терористичны акт-самоубијство | oružje = 2 самолеты {{-|Boeing 757-200}} и 2 самолеты {{-|Boeing 767-200}} | ubiti ljudi = 2977 | poranjeni ljudi = Приблизно 6300 | kolikost ubijcev = 4 | ubijci = Пилоти-терористи: * [[Мухаммед Атта]] (ВТЦ-1), * [[Марван аш-Шеххи]] (ВТЦ-2), * [[Хени Хенджор]] (Пентагон), * [[Зијад Самир Джаррах]] (лет 93) | podzrěni = * [[Ал Каида]], * [[Усама бен Ладен]], * Омар ал-Бајуми, * Осама Басснан, * Шејк Фахад ал-Тумајри, * Салех ал-Хуссејн |nazva=Терористічне напады 11 септембра(вресења) 2001 года|opis=Од врха на дол: Пожар во Всесвєтовом Трговом Центру; Разрушена чест Пентагона; Лет 175 влетаје в јужну вєжу ВТЦ; Пожарны(гаситељ) проси помоч на Граунд Зиро; Чест мотора самолета (лет 93); Лет 77 разбиваје се об Пентагон ----}} '''Терористичне напады 11 септембра (вресења) 2001 года''', такоже знане како '''9/11''', јест серија из четырєх координованых терористичных актов-самоубијств в [[Sjedinjene štaty Ameriky|США]], кторе были учињене терористичноју организацијеју [[Ал-Каида]]. Јутром 11 септембра (вресења) 2001 рока четыри групы терористов (всего 19 људиј) захватили четыри пасажерске самолеты. Кажда од 4 груп имєла хот бы једного члена, кторы прошел почетково летно приготовјенје. Терористи уставили курс самолетов на вєже [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)|ВТЦ]]. Лет 11 {{-|American Airlines}} ударіл вєжу [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)|ВТЦ]]-1 (сєверну), а лет 175 {{-|United Airlines}} влетєл в вєжу [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)|ВТЦ]]-2 (јужну). В резултату обє вєже порушили се, одломкы вєж учинили силну шкоду будынкам поблизу. Третји самолет (лет 77 {{-|American Airlines}}) взел курс на Пентагон, кторы находи се недалеко од Вашингтона. Пасажери и команда четвртого самолета (лет 93 {{-|United Airlines}}) дали одпор терористам и усиловали вратити контрол над самолетом, самолет спадл в пољу поблизу боро Шанксвилл в штату Пенислванија. Або Кромє 19 терористов вслєд терористичных актов погынули 2977 људиј, јешче 24 људиј пропадли. Бољшест убитых људиј была мирными граджанами. Терористичне напады 11 септембра(вресења) стали највечшими терористичными актами в свєту по числу жртв. Послє терористичных актов [[Sjedinjene štaty Ameriky|США]] и државы-члени [[НАТО]] почели '''[[«Војна против тероризму»|«Војну против тероризму»]],''' главным цєљем кторој стало унишченје Ал Каиды и [[Талибан]]а в Афганистану и Пакистану и '''[[Инвазија США и јих сојузников в Ирак|инвазију США и јих сојузников в Ирак]]''', вслєд кторој в Ираку был свргнуты режим [[Саддам Хусејн|Саддама Хусејна]]. == Терористичне акты == [[Fajl:911 - FEMA - Areas debris impact (graphic).png|thumb|Мапа, на кторој је можно видєти реконструкцију терористичного акта. Чрвеными линијами сут означене трајекторије упада одломков самолетов.]] Событја одбывали се приблизно тако: подчас полета терористи сут овладнули четырєми пасажерскыми самолетами, кторе были повинне летєти в Калифорнију од аеропортов Логан, Даллес и Њуарк. Все самолеты имали в баках близ 30-35 тысечиј литров палива тому, же долгост планујемых полетов была около 4200 километров. * [[Лет 11 American Airlines|Лет 11 {{-|American Airlines}}]], самолет [[Боинг 767]]-223{{-|ER}}, летны номер {{-|N334AA}}, влетєл в сєверну страну сєверној вєже (ВТЦ-1) меджу 94—98 етажами, приблизно в 8:46:26 —8:46:40 јутра по мєстному часу. * [[Лет 175 United Airlines|Лет 175 {{-|United Airlines}}]], самолет Боинг 767-222, летны номер {{-|N612UA}}, влетєл в јужну страну јужној вєже (ВТЦ-2) в 9:02:59, меджу 78—85 етажами. Туто событје было записано множством телевизијных каналов, кторе сут записывали послєдства удара првого самолета в сєверну вєжу. *[[Лет 77 United Airlines|{{-|Лет 77 United Airlines}}]], самолет [[Боинг 757]]-223, влетєл в [[Пентагон]] в 9:37:46 јутра. *[[Лет 93 United Airlines|{{-|Лет 93 United Airlines}}]], самолет Боинг 757-222, летны номер {{-|N591UA}}, спадл в пољу, в јужно-западној чести Пенсилваније, близ боро Шанксвилл в 10:03:11. Мєсто упада самолета находи се 240 километров сєвернєје [[Вашингтон]]а. Прєдположитељно, самолет спадл вслєд борбы пасажеров самолета и терористов. Когды терористи сразумєли, же они не могут совладнути с пасажерами и совршити терористичны акт, они направили самолет в земју. В резултату ударов самолетов порушили се три будынка од комплекса Всесвєтового Тргового Центра (ВТЦ). Јужна вєжа (ВТЦ-2) порушила се приблизно в 9:56, послє пожара, кторы трвал 56 минут. Сєверна вєжа порушила се в 10:28 послє пожара, кторы трвал 102 минуты. Вєжа ВТЦ-7 порушила се в 17:20 в резултату серије избухов газа и пожара. === Жртвы === Жртвами терористичного напада стали сут 2977 људиј (не считајучи 19 терористов): 246 пасажеров и членов екипы самолетов, 2606 људиј в Њу-Јорку, на земји и вєжах ВТЦ, 125 в Пентагону. Погынули сут граджани США и јешче 91 државы. {| class="wikitable" |+Жртвы(без терористов) ! ! ! |- | rowspan="3" |Њу Јорк |ВТЦ |2606 |- |American 11 |87 |- |United 175 |60 |- | rowspan="2" |Арлингтон |Пентагон |125 |- |American 77 |59 |- |Шанксвилл |United 93 |40 |} === Шкода === Подчас порушенја двох вєж силну шкоду достали и друге будынкы поблизу. Достали силну шкоду або были унишчене таке будынкы како Всесвєтовы Трговы Центр 7, Всесвєтовы Трговы Центр 6, Всесвєтовы Трговы Центр 5, Всесвєтовы Трговы Центр 4, хотел Мариотт Всемирного Тргового Центра и православна гречска [[Црква в имену Светого Николаја]]. Будынок [[Deutsche Bank]], кторы находил се поблизу вєж ВТЦ, был силно пошкоджен подчас упада вєж и јего рєшили сносити. Сносити будынок Deutsche Bank'а почели в 2007 року и скончили в 2011. <gallery mode="nolines" widths="200px" heights="200px"> File:FEMA - 4019 - Photograph by Michael Rieger taken on 09-21-2001 in New York.jpg|Фотографија Deutsche Bank’а, ктора је сдєлана 21 септембра (вресења) 2001 рока. На фото можно јест видєти пошкодженја будынка и одломок једној од вєж ВТЦ. File:Remains of WTC1 and WTC2 after 9-11.jpg|Руины хотела Мариотт послє порушенја вєж. File:Six WTC SW Corner.jpg|Всесвєтовы Трговы Центр 6 послє упада вєж-близнецев. </gallery> Вест-стрит 90 и Верајзон-билдинг тож были силно пошкоджене, але јих смогли реконструовати. Средњу шкоду сут достали Всесвєтовєтовы Финансовы Центр 3, Уан-Либерти-Плаза и хотел Millenium Hilton. <gallery mode="nolines" widths="200px" heights="200px"> File:Verizon building damage2.jpg|Одломок ВТЦ 7 спадл на Верајзон-билдинг File:Verizon building damage.jpg|Пошкодженја Верајзон-билдинг и руины ВТЦ 7. File:State Department Images WTC 9-11 The World Financial Center.jpg|Пошкодженја Всесвєтового Финансового Центра вслєд порушенја вєж ВТЦ. </gallery> [[Kategorija:Тероризм]] [[Kategorija:Хисторија США]] 1cc5dq7m6zmdg7g5j4egx0u5o5guwdo 47472 47471 2026-09-17T17:32:57Z ~2026-50343-71 1010 /* */ 47472 wikitext text/x-wiki {{Terorističny akt | foto = September 11 Photo Montage.jpg | město napada = [[Sjedinjene štaty Ameriky|США]]: [[Њу Јорк]] | cělj napada = [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)]], [[Пентагон]], [[Бєлы дом]]/[[Капитол]] | data = Второк <br> 11 септембра(вресења) 2001 года <br> 8:46 — 10:28 | sposob = Захват самолета, терористичны акт-самоубијство | oružje = 2 самолеты {{-|Boeing 757-200}} и 2 самолеты {{-|Boeing 767-200}} | ubiti ljudi = 2977 | poranjeni ljudi = Приблизно 6300 | kolikost ubijcev = 4 | ubijci = Пилоти-терористи: * [[Мухаммед Атта]] (ВТЦ-1), * [[Марван аш-Шеххи]] (ВТЦ-2), * [[Хени Хенджор]] (Пентагон), * [[Зијад Самир Джаррах]] (лет 93) | podzrěni = * [[Ал Каида]], * [[Усама бен Ладен]], * Омар ал-Бајуми, * Осама Басснан, * Шејк Фахад ал-Тумајри, * Салех ал-Хуссејн |nazva=Терористічне напады 11 септембра(вресења) 2001 года|opis=Од врха на дол: Пожар во Всесвєтовом Трговом Центру; Разрушена чест Пентагона; Лет 175 влетаје в јужну вєжу ВТЦ; Пожарны(гаситељ) проси помоч на Граунд Зиро; Чест мотора самолета (лет 93); Лет 77 разбиваје се об Пентагон ----}} '''Терористичне напады 11 септембра (вресења) 2001 года''', такоже знане ако '''9/11''', јест серија из четырєх координованых терористичных актов-самоубијств в [[Sjedinjene štaty Ameriky|США]], кторе были учињене терористичноју организацијеју [[Ал-Каида]]. Јутром 11 септембра (вресења) 2001 рока четыри групы терористов (всего 19 људиј) захватили четыри пасажерске самолеты. Кажда од 4 груп имєла хот бы једного члена, кторы прошел почетково летно приготовјенје. Терористи уставили курс самолетов на вєже [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)|ВТЦ]]. Лет 11 {{-|American Airlines}} ударіл вєжу [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)|ВТЦ]]-1 (сєверну), а лет 175 {{-|United Airlines}} влетєл в вєжу [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)|ВТЦ]]-2 (јужну). В резултату обє вєже порушили се, одломкы вєж учинили силну шкоду будынкам поблизу. Третји самолет (лет 77 {{-|American Airlines}}) взел курс на Пентагон, кторы находи се недалеко од Вашингтона. Пасажери и команда четвртого самолета (лет 93 {{-|United Airlines}}) дали одпор терористам и усиловали вратити контрол над самолетом, самолет спадл в пољу поблизу боро Шанксвилл в штату Пенислванија. Або Кромє 19 терористов вслєд терористичных актов погынули 2977 људиј, јешче 24 људиј пропадли. Бољшест убитых људиј была мирными граджанами. Терористичне напады 11 септембра(вресења) стали највечшими терористичными актами в свєту по числу жртв. Послє терористичных актов [[Sjedinjene štaty Ameriky|США]] и државы-члени [[НАТО]] почели '''[[«Војна против тероризму»|«Војну против тероризму»]],''' главным цєљем кторој стало унишченје Ал Каиды и [[Талибан]]а в Афганистану и Пакистану и '''[[Инвазија США и јих сојузников в Ирак|инвазију США и јих сојузников в Ирак]]''', вслєд кторој в Ираку был свргнуты режим [[Саддам Хусејн|Саддама Хусејна]]. == Терористичне акты == [[Fajl:911 - FEMA - Areas debris impact (graphic).png|thumb|Мапа, на кторој је можно видєти реконструкцију терористичного акта. Чрвеными линијами сут означене трајекторије упада одломков самолетов.]] Событја одбывали се приблизно тако: подчас полета терористи сут овладнули четырєми пасажерскыми самолетами, кторе были повинне летєти в Калифорнију од аеропортов Логан, Даллес и Њуарк. Все самолеты имали в баках близ 30-35 тысечиј литров палива тому, же долгост планујемых полетов была около 4200 километров. * [[Лет 11 American Airlines|Лет 11 {{-|American Airlines}}]], самолет [[Боинг 767]]-223{{-|ER}}, летны номер {{-|N334AA}}, влетєл в сєверну страну сєверној вєже (ВТЦ-1) меджу 94—98 етажами, приблизно в 8:46:26 —8:46:40 јутра по мєстному часу. * [[Лет 175 United Airlines|Лет 175 {{-|United Airlines}}]], самолет Боинг 767-222, летны номер {{-|N612UA}}, влетєл в јужну страну јужној вєже (ВТЦ-2) в 9:02:59, меджу 78—85 етажами. Туто событје было записано множством телевизијных каналов, кторе сут записывали послєдства удара првого самолета в сєверну вєжу. *[[Лет 77 United Airlines|{{-|Лет 77 United Airlines}}]], самолет [[Боинг 757]]-223, влетєл в [[Пентагон]] в 9:37:46 јутра. *[[Лет 93 United Airlines|{{-|Лет 93 United Airlines}}]], самолет Боинг 757-222, летны номер {{-|N591UA}}, спадл в пољу, в јужно-западној чести Пенсилваније, близ боро Шанксвилл в 10:03:11. Мєсто упада самолета находи се 240 километров сєвернєје [[Вашингтон]]а. Прєдположитељно, самолет спадл вслєд борбы пасажеров самолета и терористов. Когды терористи сразумєли, же они не могут совладнути с пасажерами и совршити терористичны акт, они направили самолет в земју. В резултату ударов самолетов порушили се три будынка од комплекса Всесвєтового Тргового Центра (ВТЦ). Јужна вєжа (ВТЦ-2) порушила се приблизно в 9:56, послє пожара, кторы трвал 56 минут. Сєверна вєжа порушила се в 10:28 послє пожара, кторы трвал 102 минуты. Вєжа ВТЦ-7 порушила се в 17:20 в резултату серије избухов газа и пожара. === Жртвы === Жртвами терористичного напада стали сут 2977 људиј (не считајучи 19 терористов): 246 пасажеров и членов екипы самолетов, 2606 људиј в Њу-Јорку, на земји и вєжах ВТЦ, 125 в Пентагону. Погынули сут граджани США и јешче 91 државы. {| class="wikitable" |+Жртвы(без терористов) ! ! ! |- | rowspan="3" |Њу Јорк |ВТЦ |2606 |- |American 11 |87 |- |United 175 |60 |- | rowspan="2" |Арлингтон |Пентагон |125 |- |American 77 |59 |- |Шанксвилл |United 93 |40 |} === Шкода === Подчас порушенја двох вєж силну шкоду достали и друге будынкы поблизу. Достали силну шкоду або были унишчене таке будынкы како Всесвєтовы Трговы Центр 7, Всесвєтовы Трговы Центр 6, Всесвєтовы Трговы Центр 5, Всесвєтовы Трговы Центр 4, хотел Мариотт Всемирного Тргового Центра и православна гречска [[Црква в имену Светого Николаја]]. Будынок [[Deutsche Bank]], кторы находил се поблизу вєж ВТЦ, был силно пошкоджен подчас упада вєж и јего рєшили сносити. Сносити будынок Deutsche Bank'а почели в 2007 року и скончили в 2011. <gallery mode="nolines" widths="200px" heights="200px"> File:FEMA - 4019 - Photograph by Michael Rieger taken on 09-21-2001 in New York.jpg|Фотографија Deutsche Bank’а, ктора је сдєлана 21 септембра (вресења) 2001 рока. На фото можно јест видєти пошкодженја будынка и одломок једној од вєж ВТЦ. File:Remains of WTC1 and WTC2 after 9-11.jpg|Руины хотела Мариотт послє порушенја вєж. File:Six WTC SW Corner.jpg|Всесвєтовы Трговы Центр 6 послє упада вєж-близнецев. </gallery> Вест-стрит 90 и Верајзон-билдинг тож были силно пошкоджене, але јих смогли реконструовати. Средњу шкоду сут достали Всесвєтовєтовы Финансовы Центр 3, Уан-Либерти-Плаза и хотел Millenium Hilton. <gallery mode="nolines" widths="200px" heights="200px"> File:Verizon building damage2.jpg|Одломок ВТЦ 7 спадл на Верајзон-билдинг File:Verizon building damage.jpg|Пошкодженја Верајзон-билдинг и руины ВТЦ 7. File:State Department Images WTC 9-11 The World Financial Center.jpg|Пошкодженја Всесвєтового Финансового Центра вслєд порушенја вєж ВТЦ. </gallery> [[Kategorija:Тероризм]] [[Kategorija:Хисторија США]] hvn4fft5ai6rd2bbt4vaetn6l8aacu0 47473 47472 2026-09-17T17:33:43Z ~2026-50343-71 1010 47473 wikitext text/x-wiki {{Terorističny akt | foto = September 11 Photo Montage.jpg | město napada = [[Sjedinjene štaty Ameriky|США]]: [[Њу Јорк]] | cělj napada = [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)]], [[Пентагон]], [[Бєлы дом]]/[[Капитол]] | data = Второк <br> 11 септембра(вресења) 2001 года <br> 8:46 — 10:28 | sposob = Захват самолета, терористичны акт-самоубијство | oružje = 2 самолеты {{-|Boeing 757-200}} и 2 самолеты {{-|Boeing 767-200}} | ubiti ljudi = 2977 | poranjeni ljudi = Приблизно 6300 | kolikost ubijcev = 4 | ubijci = Пилоти-терористи: * [[Мухаммед Атта]] (ВТЦ-1), * [[Марван аш-Шеххи]] (ВТЦ-2), * [[Хени Хенджор]] (Пентагон), * [[Зијад Самир Джаррах]] (лет 93) | podzrěni = * [[Ал Каида]], * [[Усама бен Ладен]], * Омар ал-Бајуми, * Осама Басснан, * Шејк Фахад ал-Тумајри, * Салех ал-Хуссејн |nazva=Терористічне напады 11 септембра(вресења) 2001 года|opis=Од врха на дол: Пожар во Всесвєтовом Трговом Центру; Разрушена чест Пентагона; Лет 175 влетаје в јужну вєжу ВТЦ; Пожарны(гаситељ) проси помоч на Граунд Зиро; Чест мотора самолета (лет 93); Лет 77 разбиваје се об Пентагон ----}} '''Терористичне напады 11 септембра (вресења) 2001 года''', такоже знане ако '''9/11''', јест серија из четырєх коордінованніх терористичных актов-самоубијств в [[Sjedinjene štaty Ameriky|США]], кторе были учињене терористічноју организацијеју [[Ал-Каида]]. Јутром 11 септембра (вресења) 2001 рока четыри групы терористов (всего 19 људиј) захватили четыри пасажерске самолеты. Кажда од 4 груп имєла хот бы једного члена, кторы прошел почетково летно приготовјенје. Терористи уставили курс самолетов на вєже [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)|ВТЦ]]. Лет 11 {{-|American Airlines}} ударіл вєжу [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)|ВТЦ]]-1 (сєверну), а лет 175 {{-|United Airlines}} влетєл в вєжу [[Всесвєтовы Трговы Центр (ВТЦ)|ВТЦ]]-2 (јужну). В резултату обє вєже порушили се, одломкы вєж учинили силну шкоду будынкам поблизу. Третји самолет (лет 77 {{-|American Airlines}}) взел курс на Пентагон, кторы находи се недалеко од Вашингтона. Пасажери и команда четвртого самолета (лет 93 {{-|United Airlines}}) дали одпор терористам и усиловали вратити контрол над самолетом, самолет спадл в пољу поблизу боро Шанксвилл в штату Пенислванија. Або Кромє 19 терористов вслєд терористичных актов погынули 2977 људиј, јешче 24 људиј пропадли. Бољшест убитых људиј была мирными граджанами. Терористичне напады 11 септембра(вресења) стали највечшими терористичными актами в свєту по числу жртв. Послє терористичных актов [[Sjedinjene štaty Ameriky|США]] и државы-члени [[НАТО]] почели '''[[«Војна против тероризму»|«Војну против тероризму»]],''' главным цєљем кторој стало унишченје Ал Каиды и [[Талибан]]а в Афганистану и Пакистану и '''[[Инвазија США и јих сојузников в Ирак|инвазију США и јих сојузников в Ирак]]''', вслєд кторој в Ираку был свргнуты режим [[Саддам Хусејн|Саддама Хусејна]]. == Терористичне акты == [[Fajl:911 - FEMA - Areas debris impact (graphic).png|thumb|Мапа, на кторој је можно видєти реконструкцију терористичного акта. Чрвеными линијами сут означене трајекторије упада одломков самолетов.]] Событја одбывали се приблизно тако: подчас полета терористи сут овладнули четырєми пасажерскыми самолетами, кторе были повинне летєти в Калифорнију од аеропортов Логан, Даллес и Њуарк. Все самолеты имали в баках близ 30-35 тысечиј литров палива тому, же долгост планујемых полетов была около 4200 километров. * [[Лет 11 American Airlines|Лет 11 {{-|American Airlines}}]], самолет [[Боинг 767]]-223{{-|ER}}, летны номер {{-|N334AA}}, влетєл в сєверну страну сєверној вєже (ВТЦ-1) меджу 94—98 етажами, приблизно в 8:46:26 —8:46:40 јутра по мєстному часу. * [[Лет 175 United Airlines|Лет 175 {{-|United Airlines}}]], самолет Боинг 767-222, летны номер {{-|N612UA}}, влетєл в јужну страну јужној вєже (ВТЦ-2) в 9:02:59, меджу 78—85 етажами. Туто событје было записано множством телевизијных каналов, кторе сут записывали послєдства удара првого самолета в сєверну вєжу. *[[Лет 77 United Airlines|{{-|Лет 77 United Airlines}}]], самолет [[Боинг 757]]-223, влетєл в [[Пентагон]] в 9:37:46 јутра. *[[Лет 93 United Airlines|{{-|Лет 93 United Airlines}}]], самолет Боинг 757-222, летны номер {{-|N591UA}}, спадл в пољу, в јужно-западној чести Пенсилваније, близ боро Шанксвилл в 10:03:11. Мєсто упада самолета находи се 240 километров сєвернєје [[Вашингтон]]а. Прєдположитељно, самолет спадл вслєд борбы пасажеров самолета и терористов. Когды терористи сразумєли, же они не могут совладнути с пасажерами и совршити терористичны акт, они направили самолет в земју. В резултату ударов самолетов порушили се три будынка од комплекса Всесвєтового Тргового Центра (ВТЦ). Јужна вєжа (ВТЦ-2) порушила се приблизно в 9:56, послє пожара, кторы трвал 56 минут. Сєверна вєжа порушила се в 10:28 послє пожара, кторы трвал 102 минуты. Вєжа ВТЦ-7 порушила се в 17:20 в резултату серије избухов газа и пожара. === Жртвы === Жртвами терористичного напада стали сут 2977 људиј (не считајучи 19 терористов): 246 пасажеров и членов екипы самолетов, 2606 људиј в Њу-Јорку, на земји и вєжах ВТЦ, 125 в Пентагону. Погынули сут граджани США и јешче 91 државы. {| class="wikitable" |+Жртвы(без терористов) ! ! ! |- | rowspan="3" |Њу Јорк |ВТЦ |2606 |- |American 11 |87 |- |United 175 |60 |- | rowspan="2" |Арлингтон |Пентагон |125 |- |American 77 |59 |- |Шанксвилл |United 93 |40 |} === Шкода === Подчас порушенја двох вєж силну шкоду достали и друге будынкы поблизу. Достали силну шкоду або были унишчене таке будынкы како Всесвєтовы Трговы Центр 7, Всесвєтовы Трговы Центр 6, Всесвєтовы Трговы Центр 5, Всесвєтовы Трговы Центр 4, хотел Мариотт Всемирного Тргового Центра и православна гречска [[Црква в имену Светого Николаја]]. Будынок [[Deutsche Bank]], кторы находил се поблизу вєж ВТЦ, был силно пошкоджен подчас упада вєж и јего рєшили сносити. Сносити будынок Deutsche Bank'а почели в 2007 року и скончили в 2011. <gallery mode="nolines" widths="200px" heights="200px"> File:FEMA - 4019 - Photograph by Michael Rieger taken on 09-21-2001 in New York.jpg|Фотографија Deutsche Bank’а, ктора је сдєлана 21 септембра (вресења) 2001 рока. На фото можно јест видєти пошкодженја будынка и одломок једној од вєж ВТЦ. File:Remains of WTC1 and WTC2 after 9-11.jpg|Руины хотела Мариотт послє порушенја вєж. File:Six WTC SW Corner.jpg|Всесвєтовы Трговы Центр 6 послє упада вєж-близнецев. </gallery> Вест-стрит 90 и Верајзон-билдинг тож были силно пошкоджене, але јих смогли реконструовати. Средњу шкоду сут достали Всесвєтовєтовы Финансовы Центр 3, Уан-Либерти-Плаза и хотел Millenium Hilton. <gallery mode="nolines" widths="200px" heights="200px"> File:Verizon building damage2.jpg|Одломок ВТЦ 7 спадл на Верајзон-билдинг File:Verizon building damage.jpg|Пошкодженја Верајзон-билдинг и руины ВТЦ 7. File:State Department Images WTC 9-11 The World Financial Center.jpg|Пошкодженја Всесвєтового Финансового Центра вслєд порушенја вєж ВТЦ. </gallery> [[Kategorija:Тероризм]] [[Kategorija:Хисторија США]] n2ik8xmt3cgfk80zlkbp1yum71obwr8 0 3093 47474 38284 2026-09-17T17:46:32Z ~2026-50343-71 1010 /* */ 47474 wikitext text/x-wiki {{Kartka jezyk | name = Русинскы | nativename = {{Jezyky|rue|русиньскый язык, русинська бисїда, руски язик}} | image = Idioma rusino.PNG | imagecaption = {{Legend|#1E90FF|Језык вечинства}} {{Legend|#87CEEB|Језык меншинства}} | states = [[Украјина]], [[Poljska|Пољска]], [[Srbija|Србија]], [[Hrvatija|Хрватија]], [[Madjarija|Мадјарија]], [[Rumunija|Румунија]] | ethnicity = [[Русины]] | script = [[кирилица]] | minority = [[Bosnija i Hercegovina|Боснија и Херцеговина]], [[Hrvatija|Хрватија]], [[Madjarija|Мадјарија]], [[Rumunija|Румунија]], [[Poljska|Пољска]], [[Srbija|Србија]] и [[Slovakija|Словакија]] }} '''Русинскы језык''' јест народны језык [[Русини|Русинов]]. Русинскы јест децентрализованы језык, состојечи се из нєколикых диалектов, нєкторе из којих имєјут литературне стандарты. Русинскы језык јест националны језык русинов и изкористаје се јими в Закарпатској области [[Украјина|Украјины]], източној [[Словакија|Словакији]], а такоже в [[Пољска|Пољскє]], Војеводинє ([[Србија]]), Славонији ([[Хрватија|Хрватији]]), [[Мадјарија|Мадјарији]] и [[Румунија|Румунији]]. Русинскы језык состоји се из двох диалектных груп: карпаторусинској и јужнорусинској. Истнује спор, трєба ли разгледати русинскы ако оддєлны једины језык с нєколикыми литературными стандартами, како нєколико разных, але родственых језыков, або како диалект [[Украјинскы језык|украјинского језыка]]. Русинскы јест признаны како охранимы језык националного меншинства в [[Боснија и Херцеговина|Боснији и Херцеговинє]], Хрватији, Вугрији, Румунији, Пољскє (како лемковскы), Србији и Словакији. Русинскы језык имєје четыри литературне нормы: прешовско-русинску, јужнорусинску (паннонску) и лемковску, а такоже подкарпатску. Прешовско-русинско нарєчје јест кодификована норма језыка Русинов източној Словакији — Прешовшчины. Јужнорусинска, або паннонска норма јест кодификована норма језыка Русинов в сєверозападној Србији и източној Хрватији. Она имєје множство јужнословјанскых чрт и тым одличаје се од иных русинских диалектов. Лемковска норма јест кодификована норма језыка русинов (лемков) Пољскы. == Vněšnje linky == {{Vikipedija na jezyku|rue}} {{Slovjanske jezyky}} [[Kategorija:Словјанске језыкы]] k9sc237u5ls0ei2uvp9zvgtlrdkpfnx 3 4565 47475 27152 2026-09-18T02:35:38Z Max 1014 Max prěimenoval stranicu [[Besěda s koristnikom:SHB2000]] na [[Besěda s koristnikom:SHB]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]" 27152 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1rem #dd0000 ridge; padding: 0.5em;">Hello! Please message me on [[m:User talk:SHB2000|meta.wikimedia.org]]. I may not notice messages on this page.</div> bqe1mfal703untg34kx1aq7ncgg0n7d 0 6024 47456 47418 2026-09-17T14:25:26Z Ilja isv 10 /* Imenice */ 47456 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]] ktory byl stvoreny {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzkim učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sinteza evropejskyh jezykov, izključno osnovany na njihovih občyh [[Indoevropejske jezyky|indo-evropejskyh korjenah]], i imajuči cěljem byti koristany kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovnik prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako nema občego indoevropejskogo korene ili kogda je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov tako da se stvori najlakše prepoznatljivy termin za govornike največego broja indo-evropskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} dolazi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (usp. [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|lieben}} i [[Rusky jezyk|rusky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (usp. [[Latina|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|Hand}}). Taj proces nije tak umělny jako se na prvy pogled čini: był je pozorovan v prirodnyh jezykih, na pr., [[Francuzky jezyk|francuzky]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" dolazi iz křižovanja medźu starofrancuzkim {{lang|en|aut}} (iz latiny {{lang|la|altus}}) i [[Frankisky jezyk|frankiskim]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' dolazi iz křižovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (iz protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzkogo {{lang|en|isle}} (iz latiny {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> Takože je to naměrno koristano v jezykih takih jako anglijsky za tvorenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|portmanteau]], na pr., slovo "smog" dolazi iz křižovanja "smoke" i "fog". Druge vklučaju {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''Spanish'' + ''English''). Te "hibridne" slova čine samo 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Verse translation |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan. |lang1=en |head1=Dětska Myšlěnka |1= Kogda sedm, kogda idem spat, Tak mnogo obrazov v glavě znajdem: Zamky s drakonami okolo, Vrti gdźe magične plody rastu; Lěpe dame v veži zatvorene, Ili v čarobnom gaju izgubljene; Dok galantni jezdci jedu po potokah Koje graniče ovu zemju snov. Najdem tak jasno v svojoj glavě Kogda sedm, kogda idem spat. Kogda sedm, kogda se zbudim znov, Čarobnu zemju tražim bez uspěha; Stol stoji gdźe zamok se dizal, Tepih skryva vrtnu zemju, Ni vile ne plešu po podu, Čizme, ne jezdci, stoje pri vratih, A gdźe modre reke tekle su, Sad je kada i krhla s vodom; Tražim čarobnu zemju bez uspěha Kogda sedm, kogda se zbudim znov. |attr1="A Child's Thought", od [[Robert Louis Stevenson|Roberta Louisa Stevensona]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] 5wjmmlhfmhmwfbim0teh1ooxigrsq3m 47460 47456 2026-09-17T14:51:58Z Ilja isv 10 47460 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]] ktory byl stvoreny {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzkim učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sinteza evropejskyh jezykov, izključno osnovany na njihovih občyh [[Indoevropejske jezyky|indo-evropejskyh korjenah]], i imajuči cěljem byti koristany kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovnik prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako nema občego indoevropejskogo korene ili kogda je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov tako da se stvori najlakše prepoznatljivy termin za govornike največego broja indo-evropskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} dolazi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (usp. [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|lieben}} i [[Rusky jezyk|rusky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (usp. [[Latina|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|Hand}}). Taj proces nije tak umělny jako se na prvy pogled čini: był je pozorovan v prirodnyh jezykih, na pr., [[Francuzky jezyk|francuzky]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" dolazi iz křižovanja medźu starofrancuzkim {{lang|en|aut}} (iz latiny {{lang|la|altus}}) i [[Frankisky jezyk|frankiskim]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' dolazi iz křižovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (iz protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzkogo {{lang|en|isle}} (iz latiny {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> Takože je to naměrno koristano v jezykih takih jako anglijsky za tvorenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|portmanteau]], na pr., slovo "smog" dolazi iz křižovanja "smoke" i "fog". Druge vklučaju {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''Spanish'' + ''English''). Te "hibridne" slova čine samo 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Prěvod poezije |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan. |lang1=en |head1=Dětska Myšlěnka |1= Kogda sedm, kogda idem spat, Tak mnogo obrazov v glavě znajdem: Zamky s drakonami okolo, Vrti gdźe magične plody rastu; Lěpe dame v veži zatvorene, Ili v čarobnom gaju izgubljene; Dok galantni jezdci jedu po potokah Koje graniče ovu zemju snov. Najdem tak jasno v svojoj glavě Kogda sedm, kogda idem spat. Kogda sedm, kogda se zbudim znov, Čarobnu zemju tražim bez uspěha; Stol stoji gdźe zamok se dizal, Tepih skryva vrtnu zemju, Ni vile ne plešu po podu, Čizme, ne jezdci, stoje pri vratih, A gdźe modre reke tekle su, Sad je kada i krhla s vodom; Tražim čarobnu zemju bez uspěha Kogda sedm, kogda se zbudim znov. |attr1="A Child's Thought", od [[Robert Louis Stevenson|Roberta Louisa Stevensona]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] fkrf7ihp5nfjbev58u4jetm29z591yq 47462 47460 2026-09-17T15:04:12Z Ilja isv 10 /* Priměr */ 47462 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]] ktory byl stvoreny {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzkim učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sinteza evropejskyh jezykov, izključno osnovany na njihovih občyh [[Indoevropejske jezyky|indo-evropejskyh korjenah]], i imajuči cěljem byti koristany kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovnik prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako nema občego indoevropejskogo korene ili kogda je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov tako da se stvori najlakše prepoznatljivy termin za govornike največego broja indo-evropskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} dolazi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (usp. [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|lieben}} i [[Rusky jezyk|rusky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (usp. [[Latina|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|Hand}}). Taj proces nije tak umělny jako se na prvy pogled čini: był je pozorovan v prirodnyh jezykih, na pr., [[Francuzky jezyk|francuzky]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" dolazi iz křižovanja medźu starofrancuzkim {{lang|en|aut}} (iz latiny {{lang|la|altus}}) i [[Frankisky jezyk|frankiskim]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' dolazi iz křižovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (iz protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzkogo {{lang|en|isle}} (iz latiny {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> Takože je to naměrno koristano v jezykih takih jako anglijsky za tvorenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|portmanteau]], na pr., slovo "smog" dolazi iz křižovanja "smoke" i "fog". Druge vklučaju {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''Spanish'' + ''English''). Te "hibridne" slova čine samo 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Prěvod poezije |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan. |lang1=en |head1=<br/>Dětska Myšlěnka |1= Kogda sedm, kogda idem spat, Tak mnogo obrazov v glavě znajdem: Zamky s drakonami okolo, Vrti gdźe magične plody rastu; Lěpe dame v veži zatvorene, Ili v čarobnom gaju izgubljene; Dok galantni jezdci jedu po potokah Koje graniče ovu zemju snov. Najdem tak jasno v svojoj glavě Kogda sedm, kogda idem spat. Kogda sedm, kogda se zbudim znov, Čarobnu zemju tražim bez uspěha; Stol stoji gdźe zamok se dizal, Tepih skryva vrtnu zemju, Ni vile ne plešu po podu, Čizme, ne jezdci, stoje pri vratih, A gdźe modre reke tekle su, Sad je kada i krhla s vodom; Tražim čarobnu zemju bez uspěha Kogda sedm, kogda se zbudim znov. |attr1="A Child's Thought", od [[Robert Louis Stevenson|Roberta Louisa Stevensona]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] cn4mhxat9jw74zerr6iuu4qemlmfxs7 47477 47462 2026-09-18T10:16:45Z Ilja isv 10 /* Priměr */ 47477 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]] ktory byl stvoreny {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzkim učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sinteza evropejskyh jezykov, izključno osnovany na njihovih občyh [[Indoevropejske jezyky|indo-evropejskyh korjenah]], i imajuči cěljem byti koristany kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovnik prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako nema občego indoevropejskogo korene ili kogda je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov tako da se stvori najlakše prepoznatljivy termin za govornike največego broja indo-evropskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} dolazi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (usp. [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|lieben}} i [[Rusky jezyk|rusky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (usp. [[Latina|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|Hand}}). Taj proces nije tak umělny jako se na prvy pogled čini: był je pozorovan v prirodnyh jezykih, na pr., [[Francuzky jezyk|francuzky]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" dolazi iz křižovanja medźu starofrancuzkim {{lang|en|aut}} (iz latiny {{lang|la|altus}}) i [[Frankisky jezyk|frankiskim]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' dolazi iz křižovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (iz protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzkogo {{lang|en|isle}} (iz latiny {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> Takože je to naměrno koristano v jezykih takih jako anglijsky za tvorenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|portmanteau]], na pr., slovo "smog" dolazi iz křižovanja "smoke" i "fog". Druge vklučaju {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''Spanish'' + ''English''). Te "hibridne" slova čine samo 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Prěvod poezije |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= {{-|Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan.}} |lang1=en |head1=<br/>Dětska Myšlěnka |1= Kogda sedm, kogda idem spat, Tak mnogo obrazov v glavě znajdem: Zamky s drakonami okolo, Vrti gdźe magične plody rastu; Lěpe dame v veži zatvorene, Ili v čarobnom gaju izgubljene; Dok galantni jezdci jedu po potokah Koje graniče ovu zemju snov. Najdem tak jasno v svojoj glavě Kogda sedm, kogda idem spat. Kogda sedm, kogda se zbudim znov, Čarobnu zemju tražim bez uspěha; Stol stoji gdźe zamok se dizal, Tepih skryva vrtnu zemju, Ni vile ne plešu po podu, Čizme, ne jezdci, stoje pri vratih, A gdźe modre reke tekle su, Sad je kada i krhla s vodom; Tražim čarobnu zemju bez uspěha Kogda sedm, kogda se zbudim znov. |attr1="{{-|A Child's Thought}}", od [[Robert Louis Stevenson|Roberta L{{-|ou|у}}isa Stevensona]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] j7njhxyy0unh2mylu6mxkn8uwvu07rc 47478 47477 2026-09-18T10:18:40Z Ilja isv 10 /* Priměr */ 47478 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]] ktory byl stvoreny {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzkim učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sinteza evropejskyh jezykov, izključno osnovany na njihovih občyh [[Indoevropejske jezyky|indo-evropejskyh korjenah]], i imajuči cěljem byti koristany kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovnik prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako nema občego indoevropejskogo korene ili kogda je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov tako da se stvori najlakše prepoznatljivy termin za govornike največego broja indo-evropskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} dolazi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (usp. [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|lieben}} i [[Rusky jezyk|rusky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (usp. [[Latina|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|Hand}}). Taj proces nije tak umělny jako se na prvy pogled čini: był je pozorovan v prirodnyh jezykih, na pr., [[Francuzky jezyk|francuzky]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" dolazi iz křižovanja medźu starofrancuzkim {{lang|en|aut}} (iz latiny {{lang|la|altus}}) i [[Frankisky jezyk|frankiskim]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' dolazi iz křižovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (iz protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzkogo {{lang|en|isle}} (iz latiny {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> Takože je to naměrno koristano v jezykih takih jako anglijsky za tvorenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|portmanteau]], na pr., slovo "smog" dolazi iz křižovanja "smoke" i "fog". Druge vklučaju {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''Spanish'' + ''English''). Te "hibridne" slova čine samo 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Prěvod poezije |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= {{-|Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan.}} |lang1=en |head1=<br/>Dětska Myšlěnka |1= {{-|At seven, when I go to bed, I find such pictures in my head: Castles with dragons prowling round, Gardens where magic fruits are found; Fair ladies prisoned in a tower, Or lost in an enchanted bower; While gallant horsemen ride by streams That border all this land of dreams I find, so clearly in my head At seven, when I go to bed. At seven, when I wake again, The magic land I seek in vain; A chair stands where the castle frowned, The carpet hides the garden ground, No fairies trip across the floor, Boots, and not horsemen, flank the door, And where the blue streams rippling ran Is now a bath and water-can; I seek the magic land in vain At seven, when I wake again.}} |attr1="{{-|A Child's Thought}}", od [[Robert Louis Stevenson|Roberta L{{-|ou|у}}isa Stevensona]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] pjzzfgl0dbfebewbftn6jno7ngelbl1 47479 47478 2026-09-18T10:19:15Z Ilja isv 10 /* Priměr */ 47479 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]] ktory byl stvoreny {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzkim učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sinteza evropejskyh jezykov, izključno osnovany na njihovih občyh [[Indoevropejske jezyky|indo-evropejskyh korjenah]], i imajuči cěljem byti koristany kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovnik prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako nema občego indoevropejskogo korene ili kogda je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov tako da se stvori najlakše prepoznatljivy termin za govornike največego broja indo-evropskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} dolazi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (usp. [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|lieben}} i [[Rusky jezyk|rusky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (usp. [[Latina|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|Hand}}). Taj proces nije tak umělny jako se na prvy pogled čini: był je pozorovan v prirodnyh jezykih, na pr., [[Francuzky jezyk|francuzky]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" dolazi iz křižovanja medźu starofrancuzkim {{lang|en|aut}} (iz latiny {{lang|la|altus}}) i [[Frankisky jezyk|frankiskim]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' dolazi iz křižovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (iz protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzkogo {{lang|en|isle}} (iz latiny {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> Takože je to naměrno koristano v jezykih takih jako anglijsky za tvorenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|portmanteau]], na pr., slovo "smog" dolazi iz křižovanja "smoke" i "fog". Druge vklučaju {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''Spanish'' + ''English''). Te "hibridne" slova čine samo 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Prěvod poezije |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= {{-|Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan.}} |lang1=en |head1=<br/>Dětska Myšlěnka |1= {{-|At seven, when I go to bed, I find such pictures in my head: Castles with dragons prowling round, Gardens where magic fruits are found; Fair ladies prisoned in a tower, Or lost in an enchanted bower; While gallant horsemen ride by streams That border all this land of dreams I find, so clearly in my head At seven, when I go to bed. At seven, when I wake again, The magic land I seek in vain; A chair stands where the castle frowned, The carpet hides the garden ground, No fairies trip across the floor, Boots, and not horsemen, flank the door, And where the blue streams rippling ran Is now a bath and water-can; I seek the magic land in vain At seven, when I wake again.}} |attr1="{{-|A Child's Thought}}", [[Robert Louis Stevenson|Robert L{{-|ou|у}}is Stevenson]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] d3rbple0pm5j3cxi30xdc95avz5lbg1 47480 47479 2026-09-18T10:20:11Z Ilja isv 10 /* Priměr */ 47480 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]] ktory byl stvoreny {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzkim učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sinteza evropejskyh jezykov, izključno osnovany na njihovih občyh [[Indoevropejske jezyky|indo-evropejskyh korjenah]], i imajuči cěljem byti koristany kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovnik prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako nema občego indoevropejskogo korene ili kogda je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov tako da se stvori najlakše prepoznatljivy termin za govornike največego broja indo-evropskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} dolazi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (usp. [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|lieben}} i [[Rusky jezyk|rusky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (usp. [[Latina|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|Hand}}). Taj proces nije tak umělny jako se na prvy pogled čini: był je pozorovan v prirodnyh jezykih, na pr., [[Francuzky jezyk|francuzky]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" dolazi iz křižovanja medźu starofrancuzkim {{lang|en|aut}} (iz latiny {{lang|la|altus}}) i [[Frankisky jezyk|frankiskim]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' dolazi iz křižovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (iz protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzkogo {{lang|en|isle}} (iz latiny {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> Takože je to naměrno koristano v jezykih takih jako anglijsky za tvorenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|portmanteau]], na pr., slovo "smog" dolazi iz křižovanja "smoke" i "fog". Druge vklučaju {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''Spanish'' + ''English''). Te "hibridne" slova čine samo 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Prěvod poezije |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= {{-|Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan.}} |lang1=en |head1=<br/>A Child's Thought |1= {{-|At seven, when I go to bed, I find such pictures in my head: Castles with dragons prowling round, Gardens where magic fruits are found; Fair ladies prisoned in a tower, Or lost in an enchanted bower; While gallant horsemen ride by streams That border all this land of dreams I find, so clearly in my head At seven, when I go to bed. At seven, when I wake again, The magic land I seek in vain; A chair stands where the castle frowned, The carpet hides the garden ground, No fairies trip across the floor, Boots, and not horsemen, flank the door, And where the blue streams rippling ran Is now a bath and water-can; I seek the magic land in vain At seven, when I wake again.}} |attr1="{{-|A Child's Thought}}", [[Robert Louis Stevenson|Robert L{{-|ou|у}}is Stevenson]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] 0j61ki61gsajzsxvh3zu245epqdpm6c 47481 47480 2026-09-18T10:20:31Z Ilja isv 10 /* Priměr */ 47481 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]] ktory byl stvoreny {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzkim učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sinteza evropejskyh jezykov, izključno osnovany na njihovih občyh [[Indoevropejske jezyky|indo-evropejskyh korjenah]], i imajuči cěljem byti koristany kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovnik prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako nema občego indoevropejskogo korene ili kogda je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov tako da se stvori najlakše prepoznatljivy termin za govornike največego broja indo-evropskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} dolazi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (usp. [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|lieben}} i [[Rusky jezyk|rusky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (usp. [[Latina|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|Hand}}). Taj proces nije tak umělny jako se na prvy pogled čini: był je pozorovan v prirodnyh jezykih, na pr., [[Francuzky jezyk|francuzky]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" dolazi iz křižovanja medźu starofrancuzkim {{lang|en|aut}} (iz latiny {{lang|la|altus}}) i [[Frankisky jezyk|frankiskim]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' dolazi iz křižovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (iz protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzkogo {{lang|en|isle}} (iz latiny {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> Takože je to naměrno koristano v jezykih takih jako anglijsky za tvorenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|portmanteau]], na pr., slovo "smog" dolazi iz křižovanja "smoke" i "fog". Druge vklučaju {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''Spanish'' + ''English''). Te "hibridne" slova čine samo 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Prěvod poezije |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= {{-|Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan.}} |lang1=en |head1=<br/>{{-|A Child's Thought}} |1= {{-|At seven, when I go to bed, I find such pictures in my head: Castles with dragons prowling round, Gardens where magic fruits are found; Fair ladies prisoned in a tower, Or lost in an enchanted bower; While gallant horsemen ride by streams That border all this land of dreams I find, so clearly in my head At seven, when I go to bed. At seven, when I wake again, The magic land I seek in vain; A chair stands where the castle frowned, The carpet hides the garden ground, No fairies trip across the floor, Boots, and not horsemen, flank the door, And where the blue streams rippling ran Is now a bath and water-can; I seek the magic land in vain At seven, when I wake again.}} |attr1="{{-|A Child's Thought}}", [[Robert Louis Stevenson|Robert L{{-|ou|у}}is Stevenson]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] 7dkn83v4eroph1oypkb2oez7yo1an2u 47483 47481 2026-09-18T11:25:54Z Ilja isv 10 /* "Hibridne" koreni */ 47483 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]] ktory byl stvoreny {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzkim učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sinteza evropejskyh jezykov, izključno osnovany na njihovih občyh [[Indoevropejske jezyky|indo-evropejskyh korjenah]], i imajuči cěljem byti koristany kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovnik prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako li nema občego indoevropejskogo korene, ili ako li je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov, da by tako stvoriti najlegšo uznavajemy termin za govoriteljev največšego čisla indoevropejskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} prihodi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (sravn. [[Němečsky jezyk|němečsky]] {{lang|de|lieben}} i [[Russky jezyk|russky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (usp. [[Latina|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Německy jezyk|německy]] {{lang|de|Hand}}). Taj proces nije tak umělny jako se na prvy pogled čini: był je pozorovan v prirodnyh jezykih, na pr., [[Francuzky jezyk|francuzky]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" dolazi iz křižovanja medźu starofrancuzkim {{lang|en|aut}} (iz latiny {{lang|la|altus}}) i [[Frankisky jezyk|frankiskim]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' dolazi iz křižovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (iz protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzkogo {{lang|en|isle}} (iz latiny {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> Takože je to naměrno koristano v jezykih takih jako anglijsky za tvorenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|portmanteau]], na pr., slovo "smog" dolazi iz křižovanja "smoke" i "fog". Druge vklučaju {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''Spanish'' + ''English''). Te "hibridne" slova čine samo 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Prěvod poezije |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= {{-|Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan.}} |lang1=en |head1=<br/>{{-|A Child's Thought}} |1= {{-|At seven, when I go to bed, I find such pictures in my head: Castles with dragons prowling round, Gardens where magic fruits are found; Fair ladies prisoned in a tower, Or lost in an enchanted bower; While gallant horsemen ride by streams That border all this land of dreams I find, so clearly in my head At seven, when I go to bed. At seven, when I wake again, The magic land I seek in vain; A chair stands where the castle frowned, The carpet hides the garden ground, No fairies trip across the floor, Boots, and not horsemen, flank the door, And where the blue streams rippling ran Is now a bath and water-can; I seek the magic land in vain At seven, when I wake again.}} |attr1="{{-|A Child's Thought}}", [[Robert Louis Stevenson|Robert L{{-|ou|у}}is Stevenson]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] 38l8ncz1cx3bq0fmdakgt3888cjv75i 47484 47483 2026-09-18T11:30:52Z Ilja isv 10 /* "Hibridne" koreni */ 47484 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]] ktory byl stvoreny {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzkim učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sinteza evropejskyh jezykov, izključno osnovany na njihovih občyh [[Indoevropejske jezyky|indo-evropejskyh korjenah]], i imajuči cěljem byti koristany kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovnik prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako li nema občego indoevropejskogo korene, ili ako li je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov, da by tako stvoriti najlegšo uznavajemy termin za govoriteljev največšego čisla indoevropejskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} prihodi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (sravn. [[Němečsky jezyk|němečsky]] {{lang|de|lieben}} i [[Russky jezyk|russky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (sravn. [[Latinsky jezyk|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Němečsky jezyk|němečsky]] {{lang|de|Hand}}). Taj proces nije tak umělny jako se na prvy pogled čini: był je pozorovan v prirodnyh jezykih, na pr., [[Francuzky jezyk|francuzky]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" dolazi iz křižovanja medźu starofrancuzkim {{lang|en|aut}} (iz latiny {{lang|la|altus}}) i [[Frankisky jezyk|frankiskim]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' dolazi iz křižovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (iz protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzkogo {{lang|en|isle}} (iz latiny {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> Takože je to naměrno koristano v jezykih takih jako anglijsky za tvorenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|portmanteau]], na pr., slovo "smog" dolazi iz křižovanja "smoke" i "fog". Druge vklučaju {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''Spanish'' + ''English''). Te "hibridne" slova čine samo 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Prěvod poezije |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= {{-|Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan.}} |lang1=en |head1=<br/>{{-|A Child's Thought}} |1= {{-|At seven, when I go to bed, I find such pictures in my head: Castles with dragons prowling round, Gardens where magic fruits are found; Fair ladies prisoned in a tower, Or lost in an enchanted bower; While gallant horsemen ride by streams That border all this land of dreams I find, so clearly in my head At seven, when I go to bed. At seven, when I wake again, The magic land I seek in vain; A chair stands where the castle frowned, The carpet hides the garden ground, No fairies trip across the floor, Boots, and not horsemen, flank the door, And where the blue streams rippling ran Is now a bath and water-can; I seek the magic land in vain At seven, when I wake again.}} |attr1="{{-|A Child's Thought}}", [[Robert Louis Stevenson|Robert L{{-|ou|у}}is Stevenson]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] iauziio3k1i2x43v3y84ncaecl470g4 0 6286 47450 47414 2026-09-17T12:31:36Z IJzeren Jan 9 47450 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Albulena Haxhiu.png | thumb | 300px | {{-|Albulena Haxhiu|Албулена Хаджиу}} v 2026 g.]] {{-|'''Albulena Haxhiu''' (izgovor: ''Aljbuljena Hadžju''|'''Аљбуљена Хаджју''' ({{Jezyky|sq|Albulena Haxhiu}}}}; ur. 11 maja 1987 g. v [[Priština|Prištině]], [[Jugoslavija]]) je kosovska politička. Od 4 aprilja 2026 g. ona je začasny prezident [[Kosovo|Kosova]]. {{-|Albulena Haxhiu|Аљбуљена Хаджиу}} urodila se v Prištině, v onogdašnjej Socialističnoj federativnoj republikě Jugoslavije. Studiovala pravo i finanse na Universitetu Prištiny, a potom kriminalno pravo na Universitetu Južnovozhodnoj Evropy v Tetovu. V 2010 g. ona byla izbrana deputatkoju do parlamenta Republiky Kosova kako kandidatka socialdemokratičnoj partije {{Lang|sq|Lëvizja Vetëvendosje}} («Dviže‌n‌je Samooprěděljen‌je», {{-|LVV}}), a ponovno v lětah 2014, 2017 i 2019. Poslě izborov 2019 g. {{-|LVV}} byla največša partija v parlamentu, po čem {{-|Haxhiu|Хаджиу}} stala ministr Spravědlivosti v vladě Albina Kurti od 3 fevruara do 3 junija 2020 g., kogda vlada utratila dověrje parlamenta. Ona ponovno byla ministr Spravědlivosti od 22 marca 2021 g. do 26 avgusta 2025 g. vo vtoroj vladě Kurti. 11 fevruara 2026 g. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} byla izbrana prědsědničkoju kosovskogo parlamenta. 4 aprilja 2026 g. iztekl mandatny period prezidenta Kosova, [[Vjosa Osmani|Vjosy Osmani]]. Zato že ne bylo izbranogo novogo prezidenta, {{-|Haxhiu|Хаджиу}} – kako prědsědnička parlamenta – avtomatično stala začasny prezident, a 7 junija byli organizovane nove parlamentarne izbory. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} bude izpolnjati dolžnosti prezidenta do momenta, kogda parlament izbere novogo prezidenta, ale maksimalno na obdobje šesti měsecev. {{DEFAULTSORT:Haxhiu, Albulena}} [[Kategorija:Kosovci]] [[Kategorija:Politiki]] 1uifixod4utna7v9hva9ntvu7q4csrd 47451 47450 2026-09-17T12:32:13Z IJzeren Jan 9 47451 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Albulena Haxhiu.png | thumb | 300px | {{-|Albulena Haxhiu|Албулена Хаджиу}} v 2026 g.]] {{-|'''Albulena Haxhiu''' (izgovor: ''Aljbuljena Hadžju''|'''Аљбуљена Хаджју''' ({{Jezyky|sq|Albulena Haxhiu}}}}; ur. 11 maja 1987 g. v [[Priština|Prištině]], [[Jugoslavija]]) je kosovska politička. Od 4 aprilja 2026 g. ona je začasny prezident [[Kosovo|Kosova]]. {{-|Albulena Haxhiu|Аљбуљена Хаджиу}} urodila se v Prištině, v onogdašnjej Socialističnoj federativnoj republikě Jugoslavije. Studiovala pravo i finanse na Universitetu Prištiny, a potom kriminalno pravo na Universitetu Južnovozhodnoj Evropy v Tetovu. V 2010 g. ona byla izbrana deputatkoju do parlamenta Republiky Kosova kako kandidatka socialdemokratičnoj partije {{Lang|sq|Lëvizja Vetëvendosje}} («Dviže‌n‌je Samooprěděljen‌je», {{-|LVV}}), a ponovno v lětah 2014, 2017 i 2019. Poslě izborov 2019 g. {{-|LVV}} byla največša partija v parlamentu, po čem {{-|Haxhiu|Хаджиу}} stala ministr Spravědlivosti v vladě Albina Kurti od 3 fevruara do 3 junija 2020 g., kogda vlada utratila dověrje parlamenta. Ona ponovno byla ministr Spravědlivosti od 22 marca 2021 g. do 26 avgusta 2025 g. vo vtoroj vladě Kurti. 11 fevruara 2026 g. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} byla izbrana prědsědničkoju kosovskogo parlamenta. 4 aprilja 2026 g. iztekl mandatny period prezidenta Kosova, [[Vjosa Osmani|Vjosy Osmani]]. Zato že ne bylo izbranogo novogo prezidenta, {{-|Haxhiu|Хаджиу}} – kako prědsědnička parlamenta – avtomatično stala začasny prezident, a 7 junija byli organizovane nove parlamentarne izbory. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} bude izpolnjati dolžnosti prezidenta do momenta, kogda parlament izbere novogo prezidenta, ale maksimalno na obdobje šesti měsecev. {{DEFAULTSORT:Haxhiu, Albulena}} [[Kategorija:Kosovci]] [[Kategorija:Prezidenti]] l1s2jsb6gja5zqv6u37o8q0r4rj418c 47452 47451 2026-09-17T12:32:53Z IJzeren Jan 9 47452 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Albulena Haxhiu.png | thumb | 300px | {{-|Albulena Haxhiu|Албулена Хаджиу}} v 2026 g.]] {{-|'''Albulena Haxhiu''' (izgovor: ''Aljbuljena Hadžju''|'''Аљбуљена Хаджиу''' ({{Jezyky|sq|Albulena Haxhiu}}}}; ur. 11 maja 1987 g. v [[Priština|Prištině]], [[Jugoslavija]]) je kosovska politička. Od 4 aprilja 2026 g. ona je začasny prezident [[Kosovo|Kosova]]. {{-|Albulena Haxhiu|Аљбуљена Хаджиу}} urodila se v Prištině, v onogdašnjej Socialističnoj federativnoj republikě Jugoslavije. Studiovala pravo i finanse na Universitetu Prištiny, a potom kriminalno pravo na Universitetu Južnovozhodnoj Evropy v Tetovu. V 2010 g. ona byla izbrana deputatkoju do parlamenta Republiky Kosova kako kandidatka socialdemokratičnoj partije {{Lang|sq|Lëvizja Vetëvendosje}} («Dviže‌n‌je Samooprěděljen‌je», {{-|LVV}}), a ponovno v lětah 2014, 2017 i 2019. Poslě izborov 2019 g. {{-|LVV}} byla največša partija v parlamentu, po čem {{-|Haxhiu|Хаджиу}} stala ministr Spravědlivosti v vladě Albina Kurti od 3 fevruara do 3 junija 2020 g., kogda vlada utratila dověrje parlamenta. Ona ponovno byla ministr Spravědlivosti od 22 marca 2021 g. do 26 avgusta 2025 g. vo vtoroj vladě Kurti. 11 fevruara 2026 g. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} byla izbrana prědsědničkoju kosovskogo parlamenta. 4 aprilja 2026 g. iztekl mandatny period prezidenta Kosova, [[Vjosa Osmani|Vjosy Osmani]]. Zato že ne bylo izbranogo novogo prezidenta, {{-|Haxhiu|Хаджиу}} – kako prědsědnička parlamenta – avtomatično stala začasny prezident, a 7 junija byli organizovane nove parlamentarne izbory. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} bude izpolnjati dolžnosti prezidenta do momenta, kogda parlament izbere novogo prezidenta, ale maksimalno na obdobje šesti měsecev. {{DEFAULTSORT:Haxhiu, Albulena}} [[Kategorija:Kosovci]] [[Kategorija:Prezidenti]] a2ovar7ghwyfqew57xeazf87a4jg4vq 47454 47452 2026-09-17T13:01:00Z IJzeren Jan 9 47454 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Albulena Haxhiu.png | thumb | 300px | {{-|Albulena Haxhiu|Албулена Хаджиу}} v 2026 g.]] {{-|'''Albulena Haxhiu''' (izgovor: ''Aljbuljena Hadžju''|'''Аљбуљена Хаджиу''' ({{Jezyky|sq|Albulena Haxhiu}}}}; ur. 11 maja 1987 g. v [[Priština|Prištině]], [[Jugoslavija]]) je kosovska politička. Od 4 aprilja 2026 g. ona je začasny prezident [[Kosovo|Kosova]]. {{-|Albulena Haxhiu|Аљбуљена Хаджиу}} urodila se v Prištině, v onogdašnjej Socialističnoj federativnoj republikě Jugoslavije. Studiovala pravo i finanse na Universitetu Prištiny, a potom kriminalno pravo na Universitetu Južnovozhodnoj Evropy v Tetovu. V 2010 g. ona byla izbrana deputatkoju do parlamenta Republiky Kosova kako kandidatka socialdemokratičnoj partije {{Lang|sq|Lëvizja Vetëvendosje}} («Dviže‌n‌je Samooprěděljen‌je», {{-|LVV}}), a ponovno v lětah 2014, 2017 i 2019. V lětah 2014–2019 ona byla prědsědnička zakonodateljskoj komisije parlamenta.<ref>{{Cite web | url = https://www.vetevendosje.org/profilet/albulena-haxhiu/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20250825131544/https://www.vetevendosje.org/profilet/albulena-haxhiu/ | archive-date = 2025-08-25 | title = Albulena Haxhiu | website = vetevendosje.org | date = 2019-09-14 | language = sq}}</ref> V januari 2018 g. ona, zajedno s tremi drugymi deputatami svojej partije, byla uslovno odsudžena na 15 měsecev arešta za koristan‌je solzotvornogo gaza v parlamentu v 2015 g.<ref>{{Cite news | url = https://balkaninsight.com/2018/01/03/kosovo-mps-found-guilty-of-using-tear-gas-in-parliament-01-03-2018/bi/all-balkan-countries | title = Kosovo MPs found guilty of using tear gas in parliament | website = balkaninsight.com | date = 2018-01-03 | language = en}}</ref> Poslě izborov 2019 g. {{-|LVV}} byla največša partija v parlamentu, po čem {{-|Haxhiu|Хаджиу}} stala ministr Spravědlivosti v vladě [[Albin Kurti|Albina Kurti]] od 3 fevruara do 3 junija 2020 g., kogda vlada utratila dověrje parlamenta. Ona ponovno byla ministr Spravědlivosti od 22 marca 2021 g. do 26 avgusta 2025 g. vo vtoroj vladě Kurti. 11 fevruara 2026 g. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} byla izbrana prědsědničkoju kosovskogo parlamenta. 4 aprilja 2026 g. iztekl mandatny period prezidenta Kosova, [[Vjosa Osmani|Vjosy Osmani]]. Zato že ne bylo izbranogo novogo prezidenta, {{-|Haxhiu|Хаджиу}} – kako prědsědnička parlamenta – avtomatično stala začasny prezident, a 7 junija byli organizovane nove parlamentarne izbory. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} bude izpolnjati dolžnosti prezidenta do momenta, kogda parlament izbere novogo prezidenta, ale maksimalno na obdobje šesti měsecev.<ref>{{Cite news | url = https://shqiptarja.com/lajm/presidentja-osmani-perfundon-mandatin-sot-ia-dorezon-detyren-kryeparlamentares-haxhiu | title = Kosovë/ Osmanit i përfundon mandati, i dorëzon detyrën kryeparlamentares Haxhiu! Thirrja e përbashkët: Kuvendi ta zgjedhë sa më parë Presidentin | date = 2026-04-04 | website = shqiptarja.com | language = sq}}</ref> == Iztočniky == {{Iztočniky}} {{DEFAULTSORT:Haxhiu, Albulena}} [[Kategorija:Kosovci]] [[Kategorija:Prezidenti]] 44r63glmreefxrs5bluv7orxl32h6e3 47455 47454 2026-09-17T13:25:24Z IJzeren Jan 9 47455 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Albulena Haxhiu.png | thumb | 300px | {{-|Albulena Haxhiu|Албулена Хаджиу}} v 2026 g.]] {{-|'''Albulena Haxhiu''' (izgovor: ''Aljbuljena Hadžju''|'''Аљбуљена Хаджиу''' ({{Jezyky|sq|Albulena Haxhiu}}}}; ur. 11 maja 1987 g. v [[Priština|Prištině]], [[Jugoslavija]]) je kosovska politička. Od 4 aprilja 2026 g. ona je začasny prezident [[Kosovo|Kosova]]. {{-|Albulena Haxhiu|Аљбуљена Хаджиу}} urodila se v Prištině, v onogdašnjej Socialističnoj federativnoj republikě Jugoslavije. Studiovala pravo i finanse na Universitetu Prištiny, a potom kriminalno pravo na Universitetu Južnovozhodnoj Evropy v Tetovu. V 2010 g. ona byla izbrana deputatkoju do parlamenta Republiky Kosova kako kandidatka socialdemokratičnoj partije {{Lang|sq|Lëvizja Vetëvendosje}} («Dviže‌n‌je Samooprěděljen‌je», {{-|LVV}}), a ponovno v lětah 2014, 2017 i 2019. V lětah 2014–2019 ona byla prědsědnička zakonodateljskoj komisije parlamenta.<ref>{{Cite web | url = https://www.vetevendosje.org/profilet/albulena-haxhiu/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20250825131544/https://www.vetevendosje.org/profilet/albulena-haxhiu/ | archive-date = 2025-08-25 | title = Albulena Haxhiu | website = vetevendosje.org | date = 2019-09-14 | language = sq}}</ref> V januari 2018 g. ona, zajedno s tremi drugymi deputatami svojej partije, byla uslovno odsudžena na 15 měsecev arešta za koristan‌je solzotvornogo gaza v parlamentu v 2015 g.<ref>{{Cite news | url = https://balkaninsight.com/2018/01/03/kosovo-mps-found-guilty-of-using-tear-gas-in-parliament-01-03-2018/bi/all-balkan-countries | title = Kosovo MPs found guilty of using tear gas in parliament | website = balkaninsight.com | date = 2018-01-03 | language = en}}</ref> Poslě izborov 2019 g. {{-|LVV}} byla največša partija v parlamentu, po čem {{-|Haxhiu|Хаджиу}} stala ministr Spravědlivosti v vladě [[Albin Kurti|Albina Kurti]] od 3 fevruara do 3 junija 2020 g., kogda vlada utratila dověrje parlamenta. Ona ponovno byla ministr Spravědlivosti od 22 marca 2021 g. do 26 avgusta 2025 g. vo vtoroj vladě Kurti. 11 fevruara 2026 g. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} byla izbrana prědsědničkoju kosovskogo parlamenta. 4 aprilja 2026 g. iztekl mandatny period prezidenta Kosova, [[Vjosa Osmani|Vjosy Osmani]]. Zato že ne bylo izbranogo novogo prezidenta, {{-|Haxhiu|Хаджиу}} – kako prědsědnička parlamenta – avtomatično stala začasny prezident, a 7 junija byli organizovane nove parlamentarne izbory. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} bude izpolnjati dolžnosti prezidenta do momenta, kogda parlament izbere novogo prezidenta, ale maksimalno na obdobje šesti měsecev.<ref>{{Cite news | url = https://shqiptarja.com/lajm/presidentja-osmani-perfundon-mandatin-sot-ia-dorezon-detyren-kryeparlamentares-haxhiu | title = Kosovë/ Osmanit i përfundon mandati, i dorëzon detyrën kryeparlamentares Haxhiu! Thirrja e përbashkët: Kuvendi ta zgjedhë sa më parë Presidentin | date = 2026-04-04 | website = shqiptarja.com | language = sq}}</ref> 9 septembra 2026 ona ponovno byla izbrana prědsědničkoju kosovskogo parlamenta.<ref>{{Cite news | url = https://europeanwesternbalkans.com/2026/09/09/albulena-haxhiu-re-elected-speaker-of-the-assembly-of-kosovo/ | title = Albulena Haxhiu re-elected Speaker of the Assembly of Kosovo | date = 2026-09-09 | website = European Western Balkans | language = en}}</ref> == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnji link == * [https://www.facebook.com/albulenaa.haxhiuu/ {{-|Albulena Haxhiu|Аљбуљена Хаджиу}}] na {{-|Facebooku|Фејсбуку}} {{DEFAULTSORT:Haxhiu, Albulena}} [[Kategorija:Kosovci]] [[Kategorija:Prezidenti]] ajkbzxu2cb9qh0falvqkd61ixi1nq9u 47467 47455 2026-09-17T17:20:03Z LiMr 20 +kategorija 47467 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Albulena Haxhiu.png | thumb | 300px | {{-|Albulena Haxhiu|Албулена Хаджиу}} v 2026 g.]] {{-|'''Albulena Haxhiu''' (izgovor: ''Aljbuljena Hadžju''|'''Аљбуљена Хаджиу''' ({{Jezyky|sq|Albulena Haxhiu}}}}; ur. 11 maja 1987 g. v [[Priština|Prištině]], [[Jugoslavija]]) je kosovska politička. Od 4 aprilja 2026 g. ona je začasny prezident [[Kosovo|Kosova]]. {{-|Albulena Haxhiu|Аљбуљена Хаджиу}} urodila se v Prištině, v onogdašnjej Socialističnoj federativnoj republikě Jugoslavije. Studiovala pravo i finanse na Universitetu Prištiny, a potom kriminalno pravo na Universitetu Južnovozhodnoj Evropy v Tetovu. V 2010 g. ona byla izbrana deputatkoju do parlamenta Republiky Kosova kako kandidatka socialdemokratičnoj partije {{Lang|sq|Lëvizja Vetëvendosje}} («Dviže‌n‌je Samooprěděljen‌je», {{-|LVV}}), a ponovno v lětah 2014, 2017 i 2019. V lětah 2014–2019 ona byla prědsědnička zakonodateljskoj komisije parlamenta.<ref>{{Cite web | url = https://www.vetevendosje.org/profilet/albulena-haxhiu/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20250825131544/https://www.vetevendosje.org/profilet/albulena-haxhiu/ | archive-date = 2025-08-25 | title = Albulena Haxhiu | website = vetevendosje.org | date = 2019-09-14 | language = sq}}</ref> V januari 2018 g. ona, zajedno s tremi drugymi deputatami svojej partije, byla uslovno odsudžena na 15 měsecev arešta za koristan‌je solzotvornogo gaza v parlamentu v 2015 g.<ref>{{Cite news | url = https://balkaninsight.com/2018/01/03/kosovo-mps-found-guilty-of-using-tear-gas-in-parliament-01-03-2018/bi/all-balkan-countries | title = Kosovo MPs found guilty of using tear gas in parliament | website = balkaninsight.com | date = 2018-01-03 | language = en}}</ref> Poslě izborov 2019 g. {{-|LVV}} byla največša partija v parlamentu, po čem {{-|Haxhiu|Хаджиу}} stala ministr Spravědlivosti v vladě [[Albin Kurti|Albina Kurti]] od 3 fevruara do 3 junija 2020 g., kogda vlada utratila dověrje parlamenta. Ona ponovno byla ministr Spravědlivosti od 22 marca 2021 g. do 26 avgusta 2025 g. vo vtoroj vladě Kurti. 11 fevruara 2026 g. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} byla izbrana prědsědničkoju kosovskogo parlamenta. 4 aprilja 2026 g. iztekl mandatny period prezidenta Kosova, [[Vjosa Osmani|Vjosy Osmani]]. Zato že ne bylo izbranogo novogo prezidenta, {{-|Haxhiu|Хаджиу}} – kako prědsědnička parlamenta – avtomatično stala začasny prezident, a 7 junija byli organizovane nove parlamentarne izbory. {{-|Haxhiu|Хаджиу}} bude izpolnjati dolžnosti prezidenta do momenta, kogda parlament izbere novogo prezidenta, ale maksimalno na obdobje šesti měsecev.<ref>{{Cite news | url = https://shqiptarja.com/lajm/presidentja-osmani-perfundon-mandatin-sot-ia-dorezon-detyren-kryeparlamentares-haxhiu | title = Kosovë/ Osmanit i përfundon mandati, i dorëzon detyrën kryeparlamentares Haxhiu! Thirrja e përbashkët: Kuvendi ta zgjedhë sa më parë Presidentin | date = 2026-04-04 | website = shqiptarja.com | language = sq}}</ref> 9 septembra 2026 ona ponovno byla izbrana prědsědničkoju kosovskogo parlamenta.<ref>{{Cite news | url = https://europeanwesternbalkans.com/2026/09/09/albulena-haxhiu-re-elected-speaker-of-the-assembly-of-kosovo/ | title = Albulena Haxhiu re-elected Speaker of the Assembly of Kosovo | date = 2026-09-09 | website = European Western Balkans | language = en}}</ref> == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnji link == * [https://www.facebook.com/albulenaa.haxhiuu/ {{-|Albulena Haxhiu|Аљбуљена Хаджиу}}] na {{-|Facebooku|Фејсбуку}} {{DEFAULTSORT:Haxhiu, Albulena}} [[Kategorija:Kosovci]] [[Kategorija:Prezidenti]] [[Kategorija:Kosovo]] ikp3g3hpmpbj0aiwsz80vxp7o7whp95 5 6289 47449 47446 2026-09-17T12:30:45Z IJzeren Jan 9 /* Kategorija */ Odgovor 47449 wikitext text/x-wiki == Kategorija == Tuta stranica jest jedinova v kategoriji [[:Kategorija:Kategorije stranic|Kategorije stranic]]. Ja jesm izabotal novy šablon {{š|Kategorija kategorij}} i tuta kategorija jest prototipična kategorija kategorij. Podolg definicije kategorije kategorij, ona by ne imala sodrživati ine stranice kako kategorije. Ja hoču prědložiti prěvod stranice do inoj kategorije, možno novoj kategorije, ktora by mogla sodrživati stranice projekta. Něčto kako [[:Kategorija:Vikipedija]]? Ja vidimo, že ona uže jestvuje. Možno něčto kako [[:Kategorija:Vikipedija:Spisky]]? Ja možu izrabotati novy šablon za poslanje do opisa kategorij stranic projekta. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 12:20, 17 septembr 2026 (CEST) :Čestno govoreči, ja ne vidžu problem. [[:Kategorija:Vikipedija]] služi samo za članky v glavnom imennom prostoru. V tutom slučaju imajemo dělo s straniceju, ktora tyče se samoj Vikipedije. Ja myslju, že v može byti izključenje, tym bolje, že kategorije tutogo roda vsekako ne imajut značenje za obyčnyh čitateljev. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:30, 17 septembr 2026 (CEST) dj7w7nmcssb3xrd94cibp4dyhna6oiu 47463 47449 2026-09-17T16:29:22Z Polda18 18 /* Kategorija */ Odgovor 47463 wikitext text/x-wiki == Kategorija == Tuta stranica jest jedinova v kategoriji [[:Kategorija:Kategorije stranic|Kategorije stranic]]. Ja jesm izabotal novy šablon {{š|Kategorija kategorij}} i tuta kategorija jest prototipična kategorija kategorij. Podolg definicije kategorije kategorij, ona by ne imala sodrživati ine stranice kako kategorije. Ja hoču prědložiti prěvod stranice do inoj kategorije, možno novoj kategorije, ktora by mogla sodrživati stranice projekta. Něčto kako [[:Kategorija:Vikipedija]]? Ja vidimo, že ona uže jestvuje. Možno něčto kako [[:Kategorija:Vikipedija:Spisky]]? Ja možu izrabotati novy šablon za poslanje do opisa kategorij stranic projekta. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 12:20, 17 septembr 2026 (CEST) :Čestno govoreči, ja ne vidžu problem. [[:Kategorija:Vikipedija]] služi samo za članky v glavnom imennom prostoru. V tutom slučaju imajemo dělo s straniceju, ktora tyče se samoj Vikipedije. Ja myslju, že v može byti izključenje, tym bolje, že kategorije tutogo roda vsekako ne imajut značenje za obyčnyh čitateljev. {{User:IJzeren Jan/Podpis}} 14:30, 17 septembr 2026 (CEST) ::Iz mojej izkušenosti, napriměr češska Vikipedija imaje kategorije stranic projekta s prefiksom ''{{-|Wikipedie:}}'' v nazvě kategorije. Kategorije za članky v glavnom imennom prostoru ne imajut prefiks. Moduly imajut prefiks ''{{-|Modul:}}'', šablony imajut prefiks ''{{-|Šablona:}}'', i kategorije imajut svoj prefiks. Kategorije polnene avtomatično ili polavtomatično imajut prefiks ''{{-|Údržba}}:'' značici někaku poddržku ili někaky monitoring stranic. Takože tut jest napol tuta sistema. Něktore kategorije stranic iz inyh imennyh prostorov kako glavnogo ne imajut prefiks, něktore kategorije člankov iz glavnogo imennogo prostora tako samo ne imajut prefiks, nu za mene tuto jest haos. My potrěbujemo někaku jedinstvenu sistemu v tutyh kategorijah. — [[Koristnik:Polda18|Polda18]] ([[Besěda s koristnikom:Polda18|besěda]] • [[Special:Contributions/Polda18|pravky]]) 18:29, 17 septembr 2026 (CEST) m9ooiemx71tcxz0tqhnrske0io7822d 0 6290 47453 2026-09-17T12:33:51Z IJzeren Jan 9 Prěnapravjenje stranice na [[Albulena Haxhiu]] 47453 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Albulena Haxhiu]] {{DEFAULTSORT:Хаджиу, Аљбуљена}} [[Kategorija:Косовци]] [[Kategorija:Президенти]] 9a4g0vkbg40det3f82ne730ikwpetin 47470 47453 2026-09-17T17:28:34Z LiMr 20 +kategorija 47470 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Albulena Haxhiu]] {{DEFAULTSORT:Хаджиу, Аљбуљена}} [[Kategorija:Косовци]] [[Kategorija:Президенти]] [[Kategorija:Косово]] 4hjg1pyeksi9xt8ofwhbhesn0wqnx9v 10 6291 47457 2026-09-17T14:47:43Z Ilja isv 10 Stvorjena nova stranica s tekstom: «<includeonly><templatestyles src="Verse translation/styles.css" /> <div class="verse-translation"> <div class="verse-translation-blockquote first">{{#if:{{{head1|}}}|<div class="verse-translation-head">{{#if:{{{head1|}}}|{{{head1}}}}}</div>}}<blockquote>{{#tag:poem|{{{1}}}|style="font-style:{{#switch:{{{lang|{{{lang1|}}}}}}||en=roman|#default={{#if:{{{italicsoff|}}}|roman|italic}}}};text-align:{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}"|lang={{{lang|{{{lang1|}}}}}...» 47457 wikitext text/x-wiki <includeonly><templatestyles src="Verse translation/styles.css" /> <div class="verse-translation"> <div class="verse-translation-blockquote first">{{#if:{{{head1|}}}|<div class="verse-translation-head">{{#if:{{{head1|}}}|{{{head1}}}}}</div>}}<blockquote>{{#tag:poem|{{{1}}}|style="font-style:{{#switch:{{{lang|{{{lang1|}}}}}}||en=roman|#default={{#if:{{{italicsoff|}}}|roman|italic}}}};text-align:{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}"|lang={{{lang|{{{lang1|}}}}}}}}</blockquote>{{#if:{{{attr1|}}}|<div class="verse-translation-attr" style="padding-{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}:1.6em;text-align:{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}">—{{hair space}}{{{attr1|}}}</div>}}</div> <div class="verse-translation-blockquote second">{{screen reader-only|Translation:}}{{#if:{{{head1|}}}|<div class="verse-translation-head">{{#if:{{{head2|}}}|{{{head2}}}|English}}</div>}}<blockquote>{{#tag:poem|{{{2|{{red|translation missing}}}}}|style="font-style:{{#switch:{{{lang2|}}}||en=roman|#default={{#if:{{{italicsoff2|}}}|roman|italic}}}};text-align:{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}"|lang={{{lang2|en}}}}}</blockquote>{{#if:{{{attr2|}}}|<div class="verse-translation-attr" style="padding-{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}:1.6em;text-align:{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}">—{{hair space}}{{{attr2|}}}</div>}}</div> </div></includeonly><noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> ik7w5c6iyv26vnesa8rx3p81th6t3xc 47458 47457 2026-09-17T14:49:48Z Ilja isv 10 47458 wikitext text/x-wiki <includeonly><templatestyles src="Prěvod poezije/styles.css" /> <div class="verse-translation"> <div class="verse-translation-blockquote first">{{#if:{{{head1|}}}|<div class="verse-translation-head">{{#if:{{{head1|}}}|{{{head1}}}}}</div>}}<blockquote>{{#tag:poem|{{{1}}}|style="font-style:{{#switch:{{{lang|{{{lang1|}}}}}}||en=roman|#default={{#if:{{{italicsoff|}}}|roman|italic}}}};text-align:{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}"|lang={{{lang|{{{lang1|}}}}}}}}</blockquote>{{#if:{{{attr1|}}}|<div class="verse-translation-attr" style="padding-{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}:1.6em;text-align:{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}">—{{hair space}}{{{attr1|}}}</div>}}</div> <div class="verse-translation-blockquote second">{{screen reader-only|Translation:}}{{#if:{{{head1|}}}|<div class="verse-translation-head">{{#if:{{{head2|}}}|{{{head2}}}|English}}</div>}}<blockquote>{{#tag:poem|{{{2|{{red|translation missing}}}}}|style="font-style:{{#switch:{{{lang2|}}}||en=roman|#default={{#if:{{{italicsoff2|}}}|roman|italic}}}};text-align:{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}"|lang={{{lang2|en}}}}}</blockquote>{{#if:{{{attr2|}}}|<div class="verse-translation-attr" style="padding-{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}:1.6em;text-align:{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}">—{{hair space}}{{{attr2|}}}</div>}}</div> </div></includeonly><noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> 5gj5jh51hbrpvu8d907pnjnhmxaylnb 47461 47458 2026-09-17T14:54:38Z Ilja isv 10 47461 wikitext text/x-wiki <includeonly><templatestyles src="Prěvod poezije/styles.css" /> <div class="verse-translation"> <div class="verse-translation-blockquote first">{{#if:{{{head1|}}}|<div class="verse-translation-head">{{#if:{{{head1|}}}|{{{head1}}}}}</div>}}<blockquote>{{#tag:poem|{{{1}}}|style="font-style:{{#switch:{{{lang|{{{lang1|}}}}}}||en=roman|#default={{#if:{{{italicsoff|}}}|roman|italic}}}};text-align:{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}"|lang={{{lang|{{{lang1|}}}}}}}}</blockquote>{{#if:{{{attr1|}}}|<div class="verse-translation-attr" style="padding-{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}:1.6em;text-align:{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}">—―{{{attr1|}}}</div>}}</div> <div class="verse-translation-blockquote second">Prěvod:{{#if:{{{head1|}}}|<div class="verse-translation-head">{{#if:{{{head2|}}}|{{{head2}}}|English}}</div>}}<blockquote>{{#tag:poem|{{{2|{{red|translation missing}}}}}|style="font-style:{{#switch:{{{lang2|}}}||en=roman|#default={{#if:{{{italicsoff2|}}}|roman|italic}}}};text-align:{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}"|lang={{{lang2|en}}}}}</blockquote>{{#if:{{{attr2|}}}|<div class="verse-translation-attr" style="padding-{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}:1.6em;text-align:{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}">—{{hair space}}{{{attr2|}}}</div>}}</div> </div></includeonly><noinclude> {{Dokumentacija}} </noinclude> nzfl2wr6ds0rksxb9ijl3gtf3tdiaez 47482 47461 2026-09-18T10:22:43Z Ilja isv 10 47482 wikitext text/x-wiki <includeonly><templatestyles src="Prěvod poezije/styles.css" /> <div class="verse-translation"> <div class="verse-translation-blockquote first">{{#if:{{{head1|}}}|<div class="verse-translation-head">{{#if:{{{head1|}}}|{{{head1}}}}}</div>}}<blockquote>{{#tag:poem|{{{1}}}|style="font-style:{{#switch:{{{lang|{{{lang1|}}}}}}||en=roman|#default={{#if:{{{italicsoff|}}}|roman|italic}}}};text-align:{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}"|lang={{{lang|{{{lang1|}}}}}}}}</blockquote>{{#if:{{{attr1|}}}|<div class="verse-translation-attr" style="padding-{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}:1.6em;text-align:{{#if:{{{rtl1|}}}|right|left}}">—―{{{attr1|}}}</div>}}</div> <div class="verse-translation-blockquote second">Prěvod:{{#if:{{{head1|}}}|<div class="verse-translation-head">{{#if:{{{head2|}}}|{{{head2}}}|English}}</div>}}<blockquote>{{#tag:poem|{{{2|{{red|translation missing}}}}}|style="font-style:{{#switch:{{{lang2|}}}||en=roman|#default={{#if:{{{italicsoff2|}}}|roman|italic}}}};text-align:{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}"|lang={{{lang2|en}}}}}</blockquote>{{#if:{{{attr2|}}}|<div class="verse-translation-attr" style="padding-{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}:1.6em;text-align:{{#if:{{{rtl2|}}}|right|left}}">—{{hair space}}{{{attr2|}}}</div>}}</div> </div></includeonly><noinclude> [[Kategorija:Šablony:Formatovanje]] {{Dokumentacija}} </noinclude> b81fl1ha54t1gbiakhkdmbtqfrcy04b 10 6292 47459 2026-09-17T14:50:19Z Ilja isv 10 Stvorjena nova stranica s tekstom: «/* {{pp-template}} */ .verse-translation { margin-left: 1em } .verse-translation-head { text-align: center; font-weight: bold } .verse-translation-blockquote blockquote { margin: 0; padding: 0; border: 0 } .verse-translation-attr { font-size: 90% } @media (min-width:640px) { .verse-translation-blockquote { display: table-cell; vertical-align: top } .verse-translation-blockquote.first {...» 47459 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .verse-translation { margin-left: 1em } .verse-translation-head { text-align: center; font-weight: bold } .verse-translation-blockquote blockquote { margin: 0; padding: 0; border: 0 } .verse-translation-attr { font-size: 90% } @media (min-width:640px) { .verse-translation-blockquote { display: table-cell; vertical-align: top } .verse-translation-blockquote.first { padding-right: 2em } } me6xwso2jc76yflhjnionicqkugcmsi 14 6293 47464 2026-09-17T17:17:00Z LiMr 20 nova kategorija 47464 wikitext text/x-wiki {{Sestrinska kategorija|Косово}} [[Kategorija:Državy v Evropě]] 2jbr210qdkauezwho8xx885q0i46zne 14 6294 47465 2026-09-17T17:17:43Z LiMr 20 nova kategorija 47465 wikitext text/x-wiki {{Сестринска категорија|Kosovo}} [[Kategorija:Државы в Европє]] 66ikykamoz7a7wxgbhsimyfa38azahs 3 6295 47476 2026-09-18T02:35:38Z Max 1014 Max prěimenoval stranicu [[Besěda s koristnikom:SHB2000]] na [[Besěda s koristnikom:SHB]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]" 47476 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Besěda s koristnikom:SHB]] 6z63xtlrzl00gy7hf155u76cgckwx3v