Vikipedija isvwiki https://isv.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Special Besěda Koristnik Besěda s koristnikom Vikipedija Besěda Vikipedije Fajl Besěda o fajlu MediaWiki Besěda o MediaWiki Šablon Besěda o šablonu Pomoč Besěda o pomoči Kategorija Besěda o kategoriji TimedText TimedText talk Modul Besěda modula Event Event talk 0 6024 47488 47486 2026-09-19T13:52:00Z Ilja isv 10 /* */ 47488 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]] ktory byl stvoren {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzskym učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sintezoju evropejskyh jezykov, izključno osnovanoj na jih občyh [[Indoevropejske jezyky|indoevropejskyh korenah]], i imajučej cěljem byti koristanoj kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovosbor prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako li nema občego indoevropejskogo korene, ili ako li je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov, da by tako stvoriti najlegšo uznavajemy termin za govoriteljev največšego čisla indoevropejskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} prihodi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (sravn. [[Němečsky jezyk|němečsky]] {{lang|de|lieben}} i [[Russky jezyk|russky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (sravn. [[Latinsky jezyk|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Němečsky jezyk|němečsky]] {{lang|de|Hand}}). Tutoj proces ne jest tako umětny, kako se na prvy pogled kaže, on byl pozorovan v prirodnyh jezykah, napr., [[Francuzsky jezyk|francuzsko]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" proizhodi od križovanja medžu starofrancuzskym {{lang|en|aut}} (iz latinskogo {{lang|la|altus}}) i [[Frankijsky jezyk|frankijskym]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' proizhodi od križovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (od protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzskogo {{lang|fr|isle}} (od latinskogo {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> On takože naměrno koristaje se v takyh jezykah, kako anglijsky, za stvorjenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|{{-|portmanteau|портманто}}]], napr., slovo "{{-|smog}}" polučaje se iz křižovanja "{{-|smoke}}" i "{{-|fog}}". Medžu inymi sut {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''{{-|Spanish}}'' + ''{{-|English}}''). Take "hibridne" slova činet toliko 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Prěvod poezije |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= {{-|Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan.}} |lang1=en |head1=<br/>{{-|A Child's Thought}} |1= {{-|At seven, when I go to bed, I find such pictures in my head: Castles with dragons prowling round, Gardens where magic fruits are found; Fair ladies prisoned in a tower, Or lost in an enchanted bower; While gallant horsemen ride by streams That border all this land of dreams I find, so clearly in my head At seven, when I go to bed. At seven, when I wake again, The magic land I seek in vain; A chair stands where the castle frowned, The carpet hides the garden ground, No fairies trip across the floor, Boots, and not horsemen, flank the door, And where the blue streams rippling ran Is now a bath and water-can; I seek the magic land in vain At seven, when I wake again.}} |attr1="{{-|A Child's Thought}}", [[Robert Louis Stevenson|Robert L{{-|ou|у}}is Stevenson]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] bm7jhdhvvq9tpgje00kavvadnvrsqw0 47489 47488 2026-09-19T13:52:27Z Ilja isv 10 /* */ 47489 wikitext text/x-wiki {{Pravopis}} {{Kartka jezyk |name=Uropi |image=Flag of Uropi.svg |imagescale=0.7 |creator={{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} |setting=[[Medžunarodny pomoćny język]] |speakers= |fam2=[[Medžunarodny pomoćny język]] |fam3=[[A posteriori język]] |fam4=[naturalisticky planovany język] |posteriori=bazovany na [[Indo-evropske języky|Indo-evropskyh językih]] |agency= {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} <br/>[http://uropi.free.fr/index1.html Oficijalna stranica] |iso3= |iso3comment=nema |glotto= |ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-uropi] }} '''Uropi''' je [[konstruovany język]], ktory byl stvoren {{-|Joëlom Landais|Жоэљом Ланде}}, francuzskym učiteljem anglijskogo jezyka. Uropi je sintezoju evropejskyh jezykov, izključno osnovanoj na jih občyh [[Indoevropejske jezyky|indoevropejskyh korenah]], i imajučej cěljem byti koristanoj kako [[medžunarodny pomočny jezyk]] v Evropě i tako prinositi k budovanju evropejskoj identičnosti. Uropi byl založeny v lětu 1986; od togo časa prětrpěl něktore modifikacije dakle jego slovosbor prodolžaje rasti (francuzsko-uropsky slovnik imaje vyše 10,000 slov). Uropi se stal znajemy v Evropě na početku 1990-h.<ref>Долгополов, Николай, «''Мы снова говорим на разных языках''» in ''Комсомольская Правда'', April 29, 1990</ref><ref>Hrabovský, Jiří, «''Vok vu Uròpi? Hovoříte po Evropsku?''» in ''Svět v Obrazech'', November 29, 1990</ref> ==Stvoritelj== [[File:UK2.jpg|thumb|left|{{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}}, {{lang|en|Uropi Kreator}}, stvoritelj pomocnogo jezyka Uropi.]] Po studiju jezykov na [[Orleansky universitet|Orleanskom universitetu]], potom na [[Universitet Pariža|Sorboně]] i na [[École normale supérieure (Pariž)|{{Lang|fr|École Normale Supérieure}}]] v Parižu, {{-|Joël Landais|Жоэљ Ланде}} dobyl diplom [[Agrégation (diplom)|{{Lang|fr|Agrégation}}]] v anglijskom jezyku. On govori [[Francuzsky jezyk|francuzsky]], anglijsky, [[Italijansky jezyk|italijansky]], [[Špansky jezyk|špansky]] i [[Němečsky jezyk|němečsky]], i imaje dobro poznanje sovrěmennogo [[Grečsky jezyk|grěčskogo]] i [[Russky jezyk|russkogo]] jezykov. Dnes, on uči anglijsky v koledžu v [[Chartres|Šartru]]. Paralelno so svojim učenjem kako lingvista, putovanja {{-|Landais|Ланде}} po [[Evropa|Evropě]], [[Senegal|Senegalu]], [[Magreb|Magrebu]], [[Egipt|Egiptu]], [[Meksiko|Meksiku]], byvšemu [[SSSR]], [[Vietnam|Vietnamu]] i [[Karaibske ostrova|Karaibam]], zajedno s jego strastju k jezykam sut dovedli go k stvorenju Uropi. ==Ortografija i fonologija== {|class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |+ Alfabet Uropi <ref>{{cite web |url=https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |title=1 - Generalities - Uropi Vordar id Gramatik |website=sites.google.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009112939/https://sites.google.com/site/uropivordar/uropi-gramatik/small-uropi-grammar-rn/1---en |archive-date=2020-10-09}}</ref> |- ![[Velike bukvy]] |{{-|[[A]]}}||{{-|[[B]]}}||{{-|[[C]]}}||{{-|[[D]]}}||{{-|[[E]]}}||{{-|[[F]]}}||{{-|[[G]]}}||{{-|[[H]]}}||{{-|[[I]]}}||{{-|[[J]]}}||{{-|[[K]]}}||{{-|[[L]]}}||{{-|[[M]]}}||{{-|[[N]]}}||{{-|[[O]]}}||{{-|[[P]]}}||{{-|[[R]]}}||{{-|[[S]]}}||{{-|[[T]]}}||{{-|[[U]]}}||{{-|[[V]]}}||{{-|[[W]]}}||{{-|[[X]]}}||{{-|[[Y]]}}||{{-|[[Z]]}}||{{-|[[Ezh|Ʒ]] |- ![[Male bukvy]] |{{-|a}}||{{-|b}}||{{-|c}}||{{-|d}}||{{-|e}}||{{-|f}}||{{-|g}}||{{-|h}}||{{-|i}}||{{-|j}}||{{-|k}}||{{-|l}}||{{-|m}}||{{-|n}}||{{-|o}}||{{-|p}}||{{-|r}}||{{-|s}}||{{-|t}}||{{-|u}}||{{-|v}}||{{-|w}}||{{-|x}}||{{-|y}}||{{-|z}}||{{-|ʒ}} |- ![[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]] [[fonemy]] |{{MFA|a}} |{{MFA|b}} |{{MFA|ʃ}} |{{MFA|d}} |{{MFA|e}} |{{MFA|f}} |{{MFA|g}} |{{MFA|h}} |{{MFA|i}} |{{MFA|j}} |{{MFA|k}} |{{MFA|l}} |{{MFA|m}} |{{MFA|n}} |{{MFA|o}} |{{MFA|p}} |{{MFA|r}} |{{MFA|s}} |{{MFA|t}} |{{MFA|u}} |{{MFA|v}} |{{MFA|w}} |{{MFA|x}} |{{MFA|y}} |{{MFA|z}} |{{MFA|ʒ}} |} Uropi alfabet imaje 26 bukv, to sut [[Osnovny latinsky alfabet ISO]] minus {{-|q}}, plus bukva {{-|ʒ}}, ktora jest vzeta iz [[Medžunarodny fonetičny alfabet|Medžunarodnogo fonetičnogo alfabeta]]. Vsaka bukva odgovarjaje zvuku, i vsaky zvuk bukvě. Vse [[Suglaska|suglasky]] se izgovarajut kako v medžuslovjanskom, za izključenjem: {{lang|en|c}} = {{MFA|ʃ}}, ktory se vsegda izgovarjaje kako ''š'' {{lang|en|ʒ}} = {{MFA|ʒ}} ktory se izgovaraje kao ''ž'' {{lang|en|x}} = {{MFA|x}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB"> [https://www.facebook.com/groups/uropi/permalink/1536687813017246/?comment_id=1537560332929994&reply_comment_id=1537581006261260 Diskusija na Fejsbuku]</ref> {{lang|en|y}} = {{MFA|y}}, koristany v čudžyh imenah,<ref name="FB" /> [[Samoglaska|Samoglasky]] {{lang|en|a, e, i, o, u}} se izgovarajut kako v italskom ili španskom, napriměr, {{lang|es|casa}}, {{lang|es|vino}}, {{lang|es|luna}} i {{lang|es|pepe}}. [[Udarjenje]] obyčno pada na [[korjen|glavny korjen]]. Napr., v {{lang|en|apkebo}} "obezglaviti", udarjenje pada na {{lang|en|keb}} "glava". Ale nektore sufiksy (kako {{lang|en|-èl}} ktory označaje instrument) i zakončenje {{lang|en|-ì}} za prošlo vreme sut vsegda udarne; kogda sut dva ili vyše sufiksov kombinovane, udarjenje vsegda pada na prěd posledny sufiks. Udarjenje označajut pisanym akcentom ({{lang|en|à}} {{lang|en|è}} {{lang|en|ì}} {{lang|en|ò}} {{lang|en|ù}}) na udarnoj samoglaskě, kogda ono pada na poslednju sylabu. Napr.: {{lang|en|kotèl}} "nož", {{lang|en|perì}} "neseny", {{lang|en|fotò}} "foto", {{lang|en|menù}} "menju". ==Leksika== === Korene === [[Korenj (lingvistika)|Korene]] Uropi mogut byti razdělenemy na tri kategorije: ==== Indoevropejske koreni ==== Jedna iz najglavnyh i samyh prvyh idej Uropi jest stati se osnovoju vozroděnja jedinstva [[Indoevropejske jezyky|indoevorpejskyh jezykov]] S tym cěljem, veliky broj korenev Uropi odgovarjaje občym indoevropejskim korenam, ktore byli sut uproščene v izgovoru i dolžině (velmi često koreni v Uropiimajut jednu ili dve sylaby). Tako, "mati" je {{lang|en|mata}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|mātēr}}); "solnce" je {{lang|en|sol}} (iz indoevropejskogo {{lang|en|sāwel}}). Tako uproščevanje odgovarjaje prirodnoj evoluciji indoevropejskyh korenev, poradžavših slova, ktore se koristajut dnes v sučasnyh indoevropejskyh jezykah. Tako {{lang|en|mata}} odgovarjaje hindskomu {{lang|hi|माता|}} ({{Lang|en|mātā}}), a {{lang|en|sol}} španskomu, portugalskomu, galicijskomu i islandskomu {{lang|ine|sol}}. ==== "Hibridne" koreni ==== Ako li nema občego indoevropejskogo korene, ili ako li je několiko korenev za izraženje istoj veči v raznyh jezykah, Uropi može koristati "hibridne" slova, križajuče dva različne koreni, vzete iz raznyh jezykov, da by tako stvoriti najlegšo uznavajemy termin za govoriteljev največšego čisla indoevropejskyh jezykov. Tako, v {{lang|en|liamo}} "ljubiti", {{lang|en|li-}} prihodi iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] i [[Slovjanske jezyky|slovjanskyh]] jezykov (sravn. [[Němečsky jezyk|němečsky]] {{lang|de|lieben}} i [[Russky jezyk|russky]] {{lang|ru|любить}}), a {{lang|en|-am}}, iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] ({{lang|en|amar}}, {{lang|en|amare}}, {{lang|en|amo}}); ili v {{lang|en|mand}} "ruka", {{lang|en|ma-}} dolazi iz [[Romanske jezyky|romanskyh jezykov]] a {{lang|en|-and}}, iz [[Germanske jezyky|germanskyh]] (sravn. [[Latinsky jezyk|latinsko]] {{lang|la|manus}} i [[Němečsky jezyk|němečsky]] {{lang|de|Hand}}). Tutoj proces ne jest tako umětny, kako se na prvy pogled kaže, on byl pozorovan v prirodnyh jezykah, napr., [[Francuzsky jezyk|francuzsko]] {{lang|fr|haut}} "vysoky" proizhodi od križovanja medžu starofrancuzskym {{lang|en|aut}} (iz latinskogo {{lang|la|altus}}) i [[Frankijsky jezyk|frankijskym]] {{lang|en|hōh}}. Takože, anglijsko ''island'' proizhodi od križovanja staroanglijskogo {{lang|en|īeġland}} (od protogermanskogo {{lang|en|awjōlandą}}) i starofrancuzskogo {{lang|fr|isle}} (od latinskogo {{lang|la|insula}}).<ref>{{Cite web|title=island {{!}} Etymology, origin and meaning of island by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/island|access-date=2022-02-25|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> On takože naměrno koristaje se v takyh jezykah, kako anglijsky, za stvorjenje novyh slov, nazyvanyh [[portmanteau|{{-|portmanteau|портманто}}]], napr., slovo "{{-|smog}}" polučaje se iz křižovanja "{{-|smoke}}" i "{{-|fog}}". Medžu inymi sut {{lang|fr|franglais}} (iz {{lang|fr|français}} + {{lang|fr|anglais}}), {{lang|de|denglisch}} (iz {{lang|de|Deutsch}} + {{lang|de|Englisch}}), i ''spanglish'' (iz ''{{-|Spanish}}'' + ''{{-|English}}''). Take "hibridne" slova činet toliko 3% Uropi slovnika. ==== Medžunarodne slova ==== Uropi takože koristi mnoge slova koje su več "medžunarodne", tak jako {{lang|en|taksì}}, {{lang|en|skol}} "škola", {{lang|en|bus, art, matc}} "šibica", {{lang|en|polìz}} "policija", {{lang|en|simfonij}} "simfonija", i {{lang|en|tabàk}} "tutun". === Složene slova === Kako mnoge druge [[konlangy|konstruovane języky]], Uropi koristi mnoge [[Složenica|složenice]], ili kombinujući dva korjena, ili koristeći [[prefixy]] i [[suffixy]]. Medźu prvimi, su slědujuće priměry: {{lang|en|lucitòr}} "svetilnik" iz {{lang|en|luc}} "světlo" i {{lang|en|tor}} "veža"; ili, iz {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|sopisàk}} "spavacy vreć" i {{lang|en|sopivagòn}}, "spalny vagon". Takože su mnoge priměry složenic stvorenyh s prefixy ili suffixy: na pr. s {{lang|en|davo}} "dati", {{lang|en|disdavo}} "razděliti" może być stvoreny; s {{lang|en|tel}} "cil, naměra", {{lang|en|atelo}} "skončiti v, doći do", może być stvoreny; s {{lang|en|breko}} "lomiti" i {{lang|en|us}} "ven", {{lang|en|usbreko}} "izbiti", może być stvoreny; s {{lang|en|apel}} "jabłko", {{lang|en|aplar}} "jabłon" i {{lang|en|aplaria}} "jabłkovy sad", mogu być stvorene. V većini slučajev, te složenice otkryvaju korjeny i tako značenje složenice. Však, nektory od tyh složenic, čak i ako slěduju [[etymologija|etymologiju]] ekvivalentnyh slov v živih evropskyh językih, imaju više nejasny, radije metaforičny smysl. Tako, {{lang|en|ruspeko}}, doslovno "pogledati nazad", znači "poštovati"; ili {{lang|en|incepo}}, doslovno "uhvatiti, zgrabiti unutra", znači "razuměti" (podsěća na "zgrabiti (koncept)"). ==Gramatika== === Imenniky === Kako nektory moderny [[Indo-evropske języky|indo-evropske języky]], Uropi ima vrlo ograničenu [[deklinacija|deklinaciju]] s samo dvěma [[Gramatičny padež|padežima]]: [[nominativ]] i [[genitiv]] v [[Jednina|jednině]] i [[Množina|množině]]. Uropi [[imenica|imenice]] su razděleny na tri grupe: te koje se končaju na [[konsonant]], te koje se končaju na ''-a'' i te koje se končaju na drugu [[vokala|vokalu]]. Medźu timi koje se končaju na konsonant su vse [[Mužsky rod|mužske]] [[imenice]], ''tj.,'' imenice koje označavaju muževe ili mužske životinje: {{lang|en|man}} "muž"; {{lang|en|kat}} "kot". Te imenice uzimaju ''-e'' v množině; genitiv jednine je označeny s ''-i'', a genitiv množiny s ''-is'': {{lang|en|man, mane, mani, manis}} "muž, muži, muža, mužev". Vse [[Žensky rod|ženske]] imenice, ''tj.,'' imenice koje označavaju žene ili ženske životinje, končaju na ''-a'': {{lang|en|ʒina}} "žena", {{lang|en|kata}} "kotka". Te imenice uzimaju '''-s''' v množině. ''-a'' se měni na ''-u'' v genitivu jednine, ''-us'' v genitivu množiny: {{lang|en|gala, galas, galu, galus}} "kokot, kokoty, kokota, kokotov". Vse druge imenice su srednje: mogu jednako se končati na konsonant ili na ''-a'': na pr., {{lang|en|tab}} "tablica", {{lang|en|ment}} "um", {{lang|en|teatra}} "teatar", {{lang|en|centra}} "centar". One odgovaraju srednjem ličnom zaimenniku {{lang|en|je}} "to". Imenice koje se končaju na drugu vokalu su u osnově "medžunarodne" slova tak jako {{lang|en|taksì, eurò, menù}}. One uzimaju ''-s'' v množině, ali nemaju posebnu oznaku v genitivu. === Pridavniky === Kako v anglijskom, kvalifikativni [[prěvjesniki]] su neproměnivi. One se stavljaju pred imenicu ktoru kvalifikuju. Nektory su "čiste" prěvjesniki: {{lang|en|bun}} "dobry", {{lang|en|glen}} "zeleny", {{lang|en|kurti}} "kratky"; druge su izvedene iz imenic. V tom slučaju, njihova forma je identična formi genitiva jednine imenice: {{lang|en|mani}} "mužsky, mužev", {{lang|en|ʒinu}} "žensky, ženin". Nektory kvantitativni [[Quantifier (linguistics)|neodređeni prěvjesniki]] koji su takože [[zaimenniky]] uzimaju ''-e'' v množině: {{lang|en|mol, mole}} "mnogo, mnogy"; {{lang|en|poj, poje}} "malo, maly"; {{lang|en|tal, tale}} "vsaky, vsi"; {{lang|en|ek, eke}} "nektory, několiko". === Zaimenniky === [[Lične zaimenniky]] imaju tri [[Gramatičny padež|padeža]]: [[nominativ]], [[akuzativ]] (takože koristany s vsimi [[predložkami]]) i [[Dativ|dativ]]. [[Prisvojne prěvjesniki|Prisvojne prěvjesniki]] se koriste za [[genitiv]]. Kako v anglijskom, postoje tri zaimennika v trećoj osobě jednine (mužsky: {{lang|en|he}}; žensky: {{lang|en|ce}}; [[Sredny rod|sredny]]: {{lang|en|je}}) kao i [[povratny zaimennik]]. Na pr.: {{lang|en|i}} "ja" (nominativ), {{lang|en|ma}} "mene" (akuzativ), {{lang|en|mo}} "mně" (dativ); {{lang|en|tu, ta, to}} "ty", itd. Kompletan set ličnyh zaimennikov: {| class="wikitable" |- | &nbsp; | singular | plural |- | first person | {{lang|en|i}}&nbsp;"I" | {{lang|en|nu}}&nbsp;"we" |- | second person | {{lang|en|tu}}&nbsp;"you&nbsp;(sg.)" | {{lang|en|vu}}&nbsp;"you" ''(used both as plural and as polite form)'' |- | third person masc. | {{lang|en|he}}&nbsp;"he" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person fem. | {{lang|en|ce}}&nbsp;"she" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- | third person neuter | {{lang|en|je}}&nbsp;"it" | {{lang|en|lu}}&nbsp;"they" |- |} Reflexive pronoun: {{lang|en|sia}} "oneself". ===Glagoly=== Uropi [[glagoly]] imaju [[indikativ]], [[Imperativ|imperativ]] i [[kondicional|kondicional]] načine, kao i jednu prostu formu, [[durativ|durativnu]] (trajnu) formu i [[perfekt|perfektnu]] formu. Osim v [[Imperativ|imperativu]], glagolska forma ostaje ista bez obzira na osobu. [[Infinitiv]] se konča na ''-o'': {{lang|en|jedo}} "jesti", {{lang|en|sopo}} "spati", {{lang|en|avo}} "imeti". Forma [[prezent|jednostavnogo prezenta]] je forma radikala: {{lang|en|i jed}} "ja jem", {{lang|en|tu sop}} "ty spiš". [[Preterit|Jednostavno prošlo]] se tvori dodavanjem naglašenog ''-ì'': {{lang|en|i jedì}} "ja jedl", {{lang|en|he avì}} "on imel". Za tvorenje [[futur|futura]] koristiš česticu ''ve'' s [[infinitiv]]om: {{lang|en|i ve jedo}} "ja budu jesti"; {{lang|en|ve tu sopo?}} "budeš li spati?"; {{lang|en|lu v'ne veno}} "oni ne budu doći". [[Kondicional|Kondicional]] se tvori dodavanjem ''-ev'' na korjen: {{lang|en|Is i sev fami, i jedev}} "Ako by ja byl (dosl. by był) gladny, ja by jedl". [[Perfekt|Perfekt]] koristi pomoćny glagol {{lang|en|avo}} "imeti" i prošly [[participij]] koji se konča na ''-en'': {{lang|en|i av jeden}} "ja jedl"; {{lang|en|ce av venen}} "ona prišla". [[Durativ|Durativna]] (''trajna'') forma koristi pomoćny glagol {{lang|en|so}} "byti" i sadašny [[participij]], koji se konča na ''-an'': {{lang|en|i se jedan}} "ja jem", {{lang|en|se he sopan?}} "spi li on?" [[Imperativ|Imperativ]]: {{lang|en|jed, jede, jedem}} "jedi!" (jednina/množina), "hajde jedimo!" [[Pasiv|Pasiv]] koristi [[Pomoćny glagol|pomoćny glagol]] {{lang|en|vido}} "dobiti, postati" i prošly [[participij]]: {{lang|en|De mus vid jeden pa de kat}} "Myš je jedena od kota". ===Čislovniky=== {| class="wikitable" |- ! Numeral ! Cardinal ! Ordinal |- | 1 | {{lang|en|un}} | {{lang|en|pri}} |- | 2 | {{lang|en|du}} | {{lang|en|duj}} |- | 3 | {{lang|en|tri}} | {{lang|en|trij}} |- | 4 | {{lang|en|kwer}} | {{lang|en|kweri}} |- | 5 | {{lang|en|pin}} | {{lang|en|pini}} |- | 6 | {{lang|en|ses}} | |- | 7 | {{lang|en|sep}} | |- | 8 | {{lang|en|oc}} | |- | 9 | {{lang|en|nev}} | |- | 10 | {{lang|en|des}} | |- | 100 | {{lang|en|sunte}} | |- | 357 | {{lang|en|trisunte pindes-sep}} | |- | 1000 | {{lang|en|tilie}} | |} [[Redne čislovniky]] se tvore dodavanjem ''-i'' ili ''-j'' (posle vokaly): ''duj'': "drugy"; ''trij'': "treti", ''kweri'': "četvrty", ''pini'': "pjaty"; iznimka je ''pri'': "prvy". [[Dělky|Dělky]] se tvore dodavanjem ''-t'' k čislovnikom: {{lang|en|u trit}} "tretina", {{lang|en|u kwert}} "četvrtina"; iznimka je {{lang|en|mij}} "polovina". ==Priměr== {{Prěvod poezije |lang2=mis |head2={{lang|en|U Men Kidi}} |2= {{-|Be sep, wan i it a led, I find sul’ imaʒe in mi ment, Ki dragone valgan aròn kastele, Gardine wo un find maʒiki frute; Lovi damas in u tor inkarsen, O perlasen in u fost insaren; Wo galan kwalore rait su ber rijis We se de frontias da landi soinis. I find ja, sa klarim in mi ment Be sep, wan i it a led. Be sep, revos ma vekan De maʒiki land i cek in van; U sel se stan za wo stì de kastèl, De gardini bod wen u tapìz cel. Nun feja se vadan tra de plor, Bote, ne kwalore, se stan ner de dor, Id wo de blu rije sì flujan ki rikle Num u banar id vodikrùg je ste; I cek de maʒiki land in van Be sep, revos ma vekan.}} |lang1=en |head1=<br/>{{-|A Child's Thought}} |1= {{-|At seven, when I go to bed, I find such pictures in my head: Castles with dragons prowling round, Gardens where magic fruits are found; Fair ladies prisoned in a tower, Or lost in an enchanted bower; While gallant horsemen ride by streams That border all this land of dreams I find, so clearly in my head At seven, when I go to bed. At seven, when I wake again, The magic land I seek in vain; A chair stands where the castle frowned, The carpet hides the garden ground, No fairies trip across the floor, Boots, and not horsemen, flank the door, And where the blue streams rippling ran Is now a bath and water-can; I seek the magic land in vain At seven, when I wake again.}} |attr1="{{-|A Child's Thought}}", [[Robert Louis Stevenson|Robert L{{-|ou|у}}is Stevenson]] }} ==Publikacije== * {{-|Ducos, Étienne, «''Joël Landais invente la 251e langue''»}}, v gazetě ''{{-|Libération}}'', 16 oktobra 1986. * {{-|Bremer, Hans-Hagen, «''Vok vu Uropi: Ein Lehrer träumt nachts auf europäisch''»}} v gazetě ''{{-|Frankfurter Rundschau}}'', 24 novembra 1986. * {{-|Долгополов, Николай, «''Уроки Уропи''»}} v gazetě ''Комсомольская Правда'', November 21, 1987. * {{-|Étienne Ducos, «''Des lettres russes arrivent par centaines chez Joël Landais''»}}, v ''{{-|L'Écho républicain}}'', 15 dekembra 1987. * {{-|Webster, Paul, «''Uropi, the new lingua franca''»}}, v ''{{-|The Guardian Weekly}}'', sedmica 15 januara 1989. * Singer, Enrico, «''Uropi, una nuova lingua per l'Europa''», in ''La Stampa'', February 24, 1989. * Tabone, Bénédicte, «''L'Uropi n'est pas une utopie''», in ''La Nouvelle République du Centre Ouest'', July 2, 1989. * Author not mentioned, «''Uropi, mehr als eine private Geheimsprache - Ein Chance in Europa''» in ''Tagespost'', October 28–29, 1989. * {{-|Tribout, Carole, «''Les Suisses se penchent sur l'Uropi''»}}, v ''{{-|République du Centre}}'', 23 oktobra 1991. ==Iztočniky== {{Iztočniky}} ==Vněšnje linky== * [http://uropi.free.fr/index1.html Oficialny vebsajt] * [http://uropi.canalblog.com/ Blog avtora Uropi (na Uropi, francuzskom, anglijskom i něktoryh drugyh jezykah)] * [https://cals.conlang.org/language/uropi/feature/ Harakteristika Uropi v {{-|Conlang Atlas of Language Structures}}]. ==Izvor== {{Prěvod|en|Uropi}} {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:Medžunarodne pomočne języky]] [[Kategorija:Umětne jezyky]] byjwib2nbvkdjnf4tq5aiz9rv5vqsox