Vikipedija isvwiki https://isv.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Special Besěda Koristnik Besěda s koristnikom Vikipedija Besěda Vikipedije Fajl Besěda o fajlu MediaWiki Besěda o MediaWiki Šablon Besěda o šablonu Pomoč Besěda o pomoči Kategorija Besěda o kategoriji TimedText TimedText talk Modul Besěda modula Event Event talk 0 3282 47903 38714 2026-10-02T20:13:31Z Amherst99 766 /* */ 47903 wikitext text/x-wiki {{Začetok|data=2023-05}} [[Fajl:Udmurt location.png|thumb|Карта говоритељев удмуртского језыка.]] '''Удмуртскы језык''' ({{Jezyky|udm|удмурт кыл}}) јест језык од пермској вєтвы финовугорскых језыков уралској језычној семји. Народны језык [[Удмурти|удмуртов]] и бесермјан. Говоритељи језыка живут в [[Удмуртија|Удмуртији]], Башкортастану, Татарстану, Мариј Ел, Пермском крају, Кировској и Свердловској областах [[Росија|Росије]]. Удмуртскы језык различаје се од другых језыков пермској групы тым, же имаје ударјенје на послєдњи слог слова, ину морфологију глагола и 2 формы спреженја. Удмуртскы имєје дост много позајетых слов од [[Русскы језык|русского језыка]] и [[Татарскы језык|татарского језыка]]. == Социолингвистична характеристика == Без малого вси говоритељи удмуртского језыка сут двујезычни, другым језыком најчестєје јест русскы. Станје удмуртского језыка и удмуртској народности јест много недобро: по резултатам считыванја насељенја Росије 2021 рока једино 386 465 људиј сказали, же они сут удмурти, когда в 2010 году тута цифра была силно выше - 552 299 (за 11 роков коликост људиј, ктори сказали, да они сут удмурти сменшила се на 165 834 тысечев људиј).<ref>{{Cite web|title=Росијско считыванје насељенја 2021. Етничны состав Росије.|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab3_VPN-2020.xlsx|url-status=live}}</ref> Коликост говоритељев такоже силно пада - в 2010 року 324 338 људиј сказало, же они знајут удмуртскы језык, а в 2021 једино 255 877 људиј указало, же они знајут удмуртскы (за 11 роков коликост говоритељев удмуртского сменшила се на 68 461 тысечев људиј).<ref>{{Cite web|title=Росијско считыванје насељенја 2021. Народны состав и знанје језыков, уживанје језыков насељенјем.|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab4_VPN-2020.xlsx|url-status=live}}</ref> Највечша чест говоритељев удмутского језыка јест стари људи, млади људи често не знајут удмуртскы або вообче не идентификујут себе удмуртами. Тако зло станје језыка јест вслєд русификације в Удмуртској републикє - в бољшести школ Удмуртије не јест можливо учити се удмуртскому језыку, ученје проходи једино на русском језыку. Не гледечи на тој факт, же удмуртскы јест државным језыком Удмуртије, равно как и русскы, обрат документов в Удмуртији главно јест на удмуртском језыку, все указы влады Удмуртије сут публиковане једино на русском.<ref>{{Cite web|title=Државны сајт Удмуртској републикы|url=https://www.udmurt.ru/dokumenty/normativnyye-pravovyye-akty-udmurtskoy-respubliki/|url-status=live}}</ref> == Източникы == {{Iztočniky}} {{Uralske jezyky}} [[Kategorija:Уралске језыкы]] [[Kategorija:Удмуртија]] ds3mqohteh1hfzjjy518il12foif3jl 0 6344 47904 47895 2026-10-03T08:39:41Z Ilja isv 10 /* */ 47904 wikitext text/x-wiki '''Azari''' ({{Jezyky|en|Asari}}) — izmyšljeny razumny inoplanetny vid iz [[Mass Effect|serije {{-|Mass Effect}}]]. Azari sut podobni na človečskyh žen, jednako oni sut [[Izogamija|izogamni]] vid, koj može množiti se medžu soboju i s drugymi vidami. Mogut žiti vyše 1000 let i imajut biologičnu sposobnost-umenje k upravjenju temnoj energije — "biotikě" ({{Jezyky|en|biotic}})<ref name="">{{-|[[BioWare]]}}. {{-|Mass Effect}} (2007). Igrovy Kodeks: "Inoplanetjani: Rasy v Sovětě Citadely" ({{Jezyky|en|Aliens: Council Races}}).</ref>. Najznani personaži iz azari sut [[Spisok personažev iz Mass Effect#Liara T'Soni|Liara T'Soni]], [[Spisok personažev iz Mass Effect#Samara|Samara]], matriarh Benezija i [[Spisok personažev iz Mass Effect#Aria T'Loak|Aria T'Loak]]. == Koncept i dizajn == Kogda [[Mass Effect|serija {{-|Mass Effect}}]] byla je na početku tvorenja, tvoritelji izmyslili, že po obveznomu zakonu fantastiky jedin vid-civilizacija povinen byti harakterizovany krasotoju<ref name="">{{cite book |last1=Hudson |first1=Casey |last2=Watts |first2=Derek |author-link1=Casey Hudson |title=The Art of the Mass Effect Universe |date=2012-02-02|publisher=[[Dark Horse Comics]]|isbn=978-1-59582-768-5|lang=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.darkhorse.com/Blog/818/interview-derek-watts-art-director-mass-effect |title=Interview with Derek Watts, Art Director on Mass Effect |date=2012-02-02 |work=[[Dark Horse Comics|DarkHorse.com]]|archive-url=https://www.webcitation.org/6JOFuYcez?url=http://www.darkhorse.com/Blog/818/interview-derek-watts-art-director-mass-effect |archive-date=2013-09-04|lang=en}}</ref>. Tvoritelji vdohnovjali-inspirovali se civilizacijeju Orion iz mediaserije {{-|[[Star Trek]]}}<ref name="Origin">{{cite web |url=http://www.gameinformer.com/b/features/archive/2011/04/22/mass-effect-the-origin-of-species.aspx |title=Mass Effect: The Origin of Species |author=Ben Hanson |date=2011-04-25 |work=[[Game Informer]]|archive-date=2012-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120705125453/http://www.gameinformer.com:80/b/features/archive/2011/04/22/mass-effect-the-origin-of-species.aspx |url-status=dead|lang=en}}</ref>. == Iztočniky == {{Iztočniky}} {{Mass Effect}}{{INTERWIKI|qid=Q51955132}} [[Kategorija:Mass Effect]] 6y7bfteqz3v68bnjnvl35ldwx3i14au 0 6346 47902 47901 2026-10-02T19:25:35Z IJzeren Jan 9 47902 wikitext text/x-wiki {| width=300px style="float:right; clear:right; border:1px solid #eee; padding-left:2em; padding-right:2em; margin-left:1em; margin-bottom:0; text-align:center;" | <span style="font-size:90pt; font-family:Cambria, Calibri;">{{-|Ю̆ ю̆}}</span> |} <span style="font-family:Cambria, Times, Calibri; font-size:120%">{{-|'''Ю̆''', '''ю̆'''}}</span> (''ju s brevisom'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy '''{{-|[[ю]]}}''' s [[brevis|brevisom]] na vrhu. Ona nahodi se v občem alfabetu [[hantyjsky jezyk|hantyjskogo jezyka]], oficialno vvedenom v 1990 g. Prvopočetno iměla formu '''{{Calibri|ю̌}}''' (s hačkom).<ref>{{Cite web | url = https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Okrispolkom_HMAO_25.04.1990_Decision_73_-_Khanty_Mansi_alphabets_-_3.jpg#/media/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Okrispolkom_HMAO_25.04.1990_Decision_73_-_Khanty_Mansi_alphabets_-_3.jpg | title = Решение Исполнительного комитета Совета народных депутатов Ханты-Мансийского автономного округа от 25 апреля 1990 года № 73 «Об утверждении алфавита хантыйского и мансийского языков»: Приложение № 1 | language = ru | access-date = 2026-10-02}}</ref> Od 2000 g. upotrěbjaje se v sěverohantyjskyh dialektah (kazymskom i šuryškarskom)<ref>{{Cite web | url = https://arhiiv.eki.ee/knab/lat/kblkca.pdf | title = Handi / Khanty / Хӑнты Hănty | website = Eesti Keele Instituut / Institute of the Estonian Language | date = 2012-09-29 | access-date = 2026-10-02}}</ref> za označen‌je jotovanogo zvuka {{MFA|jŭ}}.<ref>{{Cite journal | first = Н.Б. | last = Кошкарева | title = Актуальные вопросы совершенствования хантыйской графики и орфографии | url = https://vestnik-ugrovedenia.ru/sites/default/files/vu/n.b._koshkareva.pdf | language=ru | journal = Вестник угроведения | volume = 3 | issue = 14 | pages = 60–61 | publisher = Обско-угорский институт прикладных исследований и разработок | issn=2220-4156}}</ref><ref>{{Cite web | url = https://www.omniglot.com/writing/khanty.htm | title = Khanty (Ханты) | first = Simon | last = Ager | website = omniglot.com | access-date = 2026-10-02}}</ref> == Kodovan‌je == Bukva {{Calibri|'''Ю̆'''/'''ю̆'''}} ne je zakodovana v [[Unikod|Unikodu]], ale može byti izobražena s pomočju bukvy {{-|[[Ю|'''Ю'''/'''ю''']]}} i [[kombinujuče diakritične znaky|kombinujučego]] brevisa: {{Kodovanje | 1-znak = Ю | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER YU | 1-sist16 = 042E | 1-sist10 = 1070 | 1-alf = YUcy | 1-utf8 = D0 AE | 2-znak = ю | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER YU | 2-sist16 = 044E | 2-sist10 = 1102 | 2-alf = yucy | 2-utf8 = D0 CE | 3-znak = ◌̆ | 3-nazva = COMBINING BREVE | 3-sist16 = 0306 | 3-sist10 = 774 | 3-utf8 = CC 86 }} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+042E | title = U+042E Cyrillic Capital Letter Yu | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+044E | title = U+044E Cyrillic Small Letter Yu | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0306 | title = U+0306 Combining Breve | website = codepoints.net | language = en}} {{Varianty bukvy Ю}} {{Kirilica}} {{DEFAULTSORT:Ю}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] h913ogey3t8vra5w7dpii2boszj8w8t