Šablon:Kartka sobytje

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="isv">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikipedija</sitename>
    <dbname>isvwiki</dbname>
    <base>https://isv.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Special</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Besěda</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Koristnik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Besěda s koristnikom</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikipedija</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Besěda Vikipedije</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fajl</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Besěda o fajlu</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Besěda o MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Šablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Besěda o šablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoč</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Besěda o pomoči</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorija</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Besěda o kategoriji</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Besěda modula</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Šablon:Kartka sobytje</title>
    <ns>10</ns>
    <id>298</id>
    <revision>
      <id>48040</id>
      <parentid>1730</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T11:47:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5087" sha1="e8k2xfvgfmtbqyqpiig2497c5hx59bx" xml:space="preserve">{{#invoke:Infobox|infoboxTemplate
| bodyclass  = {{#if:{{{nongregorian|}}}||vevent}}
| subheader  = {{#if:{{{partof|}}}|Part of {{{partof|}}}}}
| child = {{{child|no}}}

| titleclass = summary
| title      = {{{title}}}

| image1     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|sizedefault=frameless|maxsize=300|size={{{logo_size|}}}|upright={{{logo_upright|1}}}|alt={{{logo_alt|}}}}}
| caption1   = {{{logo_caption|}}}

| image2     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#if:{{{image|}}}|{{{image}}}|{{{image_name|{{{Image_Name|}}}}}}}}|size={{{image_size|{{{Imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1.1}}}|thumbtime={{{thumbtime|{{{Thumb_Time|}}}}}}|alt={{{alt|{{{image_alt|{{{Image_Alt|}}}}}}}}}}}
| caption2   = {{{caption|{{{Image_Caption|}}} }}}

| imagestyle = {{#if:{{{caption|{{{Image_Caption|}}} }}}|border-bottom:#aaa solid 1px}}

| image3     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{{map_size|}}} |sizedefault=250px |alt={{{map_alt|}}} }}
| caption3   = {{{map_caption|}}}

| datastyle = text-align: left;
| headerstyle = background-color:lavender;

| label1  = Nazva v originalnom jeyzku
|  data1  = {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;span {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt; {{{native_name}}}&lt;/span&gt;}}

| label2  = Drugo nazvanje
|  data2  = {{{Other_title|{{{other_title|}}}}}}

| label3  = Data
|  data3  = {{{date|{{{Date|}}} }}}

| label4  = Čas
|  data4  = {{{time|}}} {{#if:{{{timezone|}}}|({{{timezone}}})}}

| label5  = Trvanje
|  data5  = {{{duration|}}}

| label6  = Město
|  data6  = {{{venue|}}}

| label7  = Lokacija
| class7  = location
|  data7  = {{if empty| {{{place|}}} | {{{Location|}}} | {{{location|}}} }}

| label8  = [[Geographic coordinate system|Koordinaty]]
|  data8  = {{{coordinates|}}}

| label9  = Drugo nazvanje
|  data9  = {{if empty| {{{also known as|}}} | {{{also_known_as|}}} | {{{AKA|}}} | {{{aka|}}} }}

| label10 = Tip
|  data10 = {{{type|}}}

| label11 = Tema
|  data11 = {{{theme|}}}

| label12 = Pričina
|  data12 = {{{cause|}}}

| label13    = Motiv
| data13     = {{{motive|}}}

| label14    = Cělj
| data14     = {{{target|}}}

| label15 = Vinovnik
|  data15 = {{{perpetrator|}}}

| label16 = {{#if:{{{reporter|}}}|Soobčil|Prvym soobčil}}
|  data16 = {{#if:{{{reporter|}}}|{{{reporter|}}}|{{{first reporter| {{{first_reporter|}}} }}}}}

| label17 = Budžet
|  data17 = {{{budget|}}}

| label18 = {{#if:{{{patrons|}}}|Patrony|Patron}}
|  data18 = {{#if:{{{patrons|}}}|{{{patrons}}}|{{{patron|}}}}}

| label19 = {{#if:{{{organisers|}}}|Organizator|Organizatori}}
|  data19 = {{#if:{{{organisers|}}}|{{{organisers}}}|{{{organizers|}}}}}

| label20 = Snimano
|  data20 = {{{filmed by| {{{filmed_by|}}}}}}

| label21 = Učestniky
|  data21 = {{{participants|{{{Participants|}}} }}}
| class21 = attendee

| label22= Rezultat
|  data22 = {{{outcome| {{{result| {{{Result|}}} }}} }}}
| class22 = description

| header23 = {{#if:{{{casualties1|}}}{{{casualties2|}}}{{{casualties3|}}}|Žrtvi}}

|  data24 = {{{casualties1|}}}
|  data25 = {{{casualties2|}}}
|  data26 = {{{casualties3|}}}

| label27 = Smrti
|  data27 = {{if empty| {{{reported deaths|}}} | {{{reported death(s)|}}} | {{{Deaths|}}} | {{{deaths|}}} |  {{{fatalities|}}} }}

| label28 = Nefatalne poranjenja
|  data28 = {{{reported injuries|{{{injuries|}}} }}}

| label29 = Izgubjeni
|  data29 = {{{reported missing|{{{missing|}}}}}}

| label30 = Škoda na imutku
|  data30 = {{if empty|  {{{reported property damage|}}} | {{{property damage|}}} | {{{property_damage|}}} }}

| label31 = Pogrěb
|  data31 = {{{burial|}}}

| label32 = Prěměščeno
|  data32 = {{{displaced|}}}

| label33 = Doznavanje
|  data33 = {{{inquiries|}}}

| label34 = Razslědovanje
|  data34 = {{{inquest|}}}

| label35 = Doznavatelj
|  data35 = {{{coroner|}}}

| label36 = Zadrživani
|  data36 = {{{arrests|}}}

| label37 = Podzrěvani
|  data37 = {{{suspects|{{{susperps|}}} }}}

| label38 = Obvinjeni
|  data38 = {{{accused|}}}

| label39 = Osudženi
|  data39 = {{{convicted|}}}

| label40 = Obvinjenja
|  data40 = {{{charges|}}}

| label41 = Sud
|  data41 = {{{trial|}}}

| label42 = Verdikt
|  data42 = {{{verdict|}}}

| label43 = Vyrok
|  data43 = {{{convictions|}}}

| label44 = Vyrok
|  data44 = {{{sentence|}}}

| label45 = Zakaz publikovanja
|  data45 = {{{publication bans|{{{publication_bans|}}}}}}

| label46 = Sudne spory
|  data46 = {{{litigation|}}}

| label47 = Nagrady
|  data47 = {{{awards|}}}

| label48 = Snimanje
|  data48 = {{{footage|{{{url|}}}}}}

| label49 = {{{blank_label}}}
|  data49 = {{#if:{{{blank_label|}}}|{{{blank_data|}}}}}

| label50 = {{{blank1_label}}}
|  data50 = {{#if:{{{blank1_label|}}}|{{{blank1_data|}}}}}

| label51 = {{{blank2_label}}}
|  data51 = {{#if:{{{blank2_label|}}}|{{{blank2_data|}}}}}

| label52 = Vebsajt
|  data52 = {{{website|{{{URL|}}} }}}

| data53  = {{{module|}}}

| belowstyle = border-top: #aaa 1px solid;
| below = {{{notes|}}}

}}&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;!-- please add category links to the /doc sub-page, not here --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e8k2xfvgfmtbqyqpiig2497c5hx59bx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Věža Wardenclyffe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2001</id>
    <revision>
      <id>48012</id>
      <parentid>48007</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11907" sha1="bn7xz7rk0h0capcrqdboceyf0umx3xa" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonančnoj věži byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věži v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Saundu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslu 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>bn7xz7rk0h0capcrqdboceyf0umx3xa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48016</id>
      <parentid>48012</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11906" sha1="5de8eci7k9g7io1u9ctze09wkx496lc" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonansnoj věže byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věže v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Saundu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslu 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>5de8eci7k9g7io1u9ctze09wkx496lc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48017</id>
      <parentid>48016</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11907" sha1="eijfuwbgfxhjvz1r2czhkb2ubv0fd6y" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonansnoj věže byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věže v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Prolivu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslu 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>eijfuwbgfxhjvz1r2czhkb2ubv0fd6y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48019</id>
      <parentid>48017</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13830" sha1="t1qdb1ap23inohs6gn7xic5ygrqn0ue" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonansnoj věže byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věže v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Prolivu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslu 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika[[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Jednim iz uslovij stvorjenja vsesvětnoj bezprovodnoj sistemy jest izbudovanje rezonansnyh prijemnikov. Zazemjeny vintovy rezonator Teslovoj obmotky, uměsčeny na vozvyšenju terminala, može byti izkoristany kako taky prijemnik. Tesla osobno mnogokratno demonstroval bezprovodno prědavanje električnoj energije od prědavajučej Teslovoj obmotky k prijemajučej. To jest se stalo čestju jego bezprovodnoj sistemy prědavanja ({{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902).
Tesla jest prědložil ustanoviti vyše než trideset prijemoprědavalnyh stancij v cělom světu. V tutoj sisteme prijema obmotka čini kako ponižajuči trnsformator s vysokym izhodečim tokom. Parametry předavajučej obmotky sut identične parametram prijemajučej.
 
Cěljem světovoj bezprovodnoj sistemy javjalo se kombinovanje prědavanja energije s radioprědavanjem i napravjenoju bezprovodnoju komunikacijeju, ktoro by dozvolilo izbaviti se mnogočislnyh vysokovoltnyh električnyh prědavajučih linij, i pomoč v sjedinjenju generujučih električnyh kapasit v globalnom izměrjenju.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>t1qdb1ap23inohs6gn7xic5ygrqn0ue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48021</id>
      <parentid>48019</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13805" sha1="cohegu2a8q2zlh2owsy6lylx2brqb2j" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonansnoj věže byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věže v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Prolivu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslu 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika[[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Jednim iz uslovij stvorjenja vsesvětnoj bezprovodnoj sistemy jest izbudovanje rezonansnyh prijemnikov. Zazemjeny vintovy rezonator Teslovoj obmotky, uměsčeny na vozvyšenju terminala, može byti izkoristany kako taky prijemnik. Tesla osobno mnogokratno demonstroval bezprovodno prědavanje električnoj energije od prědavajučej Teslovoj obmotky k prijemajučej. To jest se stalo čestju jego bezprovodnoj sistemy prědavanja ({{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902).
Tesla jest prědložil ustanoviti vyše než trideset prijemoprědavalnyh stancij v cělom světu. V tutoj sisteme prijema obmotka čini kako ponižajuči trnsformator s vysokym izhodečim tokom. Parametry předavajučej obmotky sut identične parametram prijemajučej.
 
Cěljem světovoj bezprovodnoj sistemy javjalo se kombinovanje prědavanja energije s radioprědavanjem i napravjenoju bezprovodnoju komunikacijeju, ktoro by dozvolilo izbaviti se mnogočislnyh vysokovoltnyh električnyh prědavajučih linij, i pomoč v sjedinjenju generujučih električnyh kapasit v globalnom izměrjenju.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 novembra 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 novembra 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 mareca 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 aprila 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 aprila 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>cohegu2a8q2zlh2owsy6lylx2brqb2j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48022</id>
      <parentid>48021</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vsesvětna bezprovodna sistema */</comment>
      <origin>48022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13806" sha1="cxz27cuv1ig20ky3gjyne1wjmp6ii0l" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonansnoj věže byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věže v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Prolivu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslu 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Jednim iz uslovij stvorjenja vsesvětnoj bezprovodnoj sistemy jest izbudovanje rezonansnyh prijemnikov. Zazemjeny vintovy rezonator Teslovoj obmotky, uměsčeny na vozvyšenju terminala, može byti izkoristany kako taky prijemnik. Tesla osobno mnogokratno demonstroval bezprovodno prědavanje električnoj energije od prědavajučej Teslovoj obmotky k prijemajučej. To jest se stalo čestju jego bezprovodnoj sistemy prědavanja ({{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902).
Tesla jest prědložil ustanoviti vyše než trideset prijemoprědavalnyh stancij v cělom světu. V tutoj sisteme prijema obmotka čini kako ponižajuči trnsformator s vysokym izhodečim tokom. Parametry předavajučej obmotky sut identične parametram prijemajučej.
 
Cěljem světovoj bezprovodnoj sistemy javjalo se kombinovanje prědavanja energije s radioprědavanjem i napravjenoju bezprovodnoju komunikacijeju, ktoro by dozvolilo izbaviti se mnogočislnyh vysokovoltnyh električnyh prědavajučih linij, i pomoč v sjedinjenju generujučih električnyh kapasit v globalnom izměrjenju.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 novembra 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 novembra 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 mareca 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 aprila 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 aprila 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>cxz27cuv1ig20ky3gjyne1wjmp6ii0l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48023</id>
      <parentid>48022</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Svezane patenty */</comment>
      <origin>48023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13800" sha1="9xr9q52sp6q9ba0eadxgekzy8zs8e3o" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonansnoj věže byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věže v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Prolivu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslu 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Jednim iz uslovij stvorjenja vsesvětnoj bezprovodnoj sistemy jest izbudovanje rezonansnyh prijemnikov. Zazemjeny vintovy rezonator Teslovoj obmotky, uměsčeny na vozvyšenju terminala, može byti izkoristany kako taky prijemnik. Tesla osobno mnogokratno demonstroval bezprovodno prědavanje električnoj energije od prědavajučej Teslovoj obmotky k prijemajučej. To jest se stalo čestju jego bezprovodnoj sistemy prědavanja ({{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902).
Tesla jest prědložil ustanoviti vyše než trideset prijemoprědavalnyh stancij v cělom světu. V tutoj sisteme prijema obmotka čini kako ponižajuči trnsformator s vysokym izhodečim tokom. Parametry předavajučej obmotky sut identične parametram prijemajučej.
 
Cěljem světovoj bezprovodnoj sistemy javjalo se kombinovanje prědavanja energije s radioprědavanjem i napravjenoju bezprovodnoju komunikacijeju, ktoro by dozvolilo izbaviti se mnogočislnyh vysokovoltnyh električnyh prědavajučih linij, i pomoč v sjedinjenju generujučih električnyh kapasit v globalnom izměrjenju.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 novembra 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 novembra 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 mareca 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 aprila 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 aprila 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 dekemdra 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>9xr9q52sp6q9ba0eadxgekzy8zs8e3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48024</id>
      <parentid>48023</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Svezane patenty */</comment>
      <origin>48024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13800" sha1="cnyvr2ufbu25d8csf3losepljuokk2c" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonansnoj věže byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věže v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Prolivu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslu 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Jednim iz uslovij stvorjenja vsesvětnoj bezprovodnoj sistemy jest izbudovanje rezonansnyh prijemnikov. Zazemjeny vintovy rezonator Teslovoj obmotky, uměsčeny na vozvyšenju terminala, može byti izkoristany kako taky prijemnik. Tesla osobno mnogokratno demonstroval bezprovodno prědavanje električnoj energije od prědavajučej Teslovoj obmotky k prijemajučej. To jest se stalo čestju jego bezprovodnoj sistemy prědavanja ({{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902).
Tesla jest prědložil ustanoviti vyše než trideset prijemoprědavalnyh stancij v cělom světu. V tutoj sisteme prijema obmotka čini kako ponižajuči trnsformator s vysokym izhodečim tokom. Parametry předavajučej obmotky sut identične parametram prijemajučej.
 
Cěljem světovoj bezprovodnoj sistemy javjalo se kombinovanje prědavanja energije s radioprědavanjem i napravjenoju bezprovodnoju komunikacijeju, ktoro by dozvolilo izbaviti se mnogočislnyh vysokovoltnyh električnyh prědavajučih linij, i pomoč v sjedinjenju generujučih električnyh kapasit v globalnom izměrjenju.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 novembra 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 novembra 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 mareca 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 aprila 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 aprila 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 dekembra 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>cnyvr2ufbu25d8csf3losepljuokk2c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48025</id>
      <parentid>48024</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T18:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vsesvětna bezprovodna sistema */</comment>
      <origin>48025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13799" sha1="bzlvia6ylzv2c7pk85i48m5b8x3j0fm" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonansnoj věže byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věže v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Prolivu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslu 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Jednim iz uslovij stvorjenja vsesvětnoj bezprovodnoj sistemy jest izbudovanje rezonansnyh prijemnikov. Zazemjeny vintovy rezonator Teslovoj obmotky, uměsčeny na vozvyšenju terminala, može byti izkoristany kako taky prijemnik. Tesla osobno mnogokratno demonstroval bezprovodno prědavanje električnoj energije od prědavajučej Teslovoj obmotky k prijemajučej. To jest se stalo čestju jego bezprovodnoj sistemy prědavanja ({{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902).
Tesla jest prědložil ustanoviti vyše než trideset prijemoprědavalnyh stancij v cělom světu. V tutoj sisteme prijema obmotka čini kako ponižajuči trnsformator s vysokym izhodečim tokom. Parametry předavajučej obmotky sut identične parametram prijemajučej.
 
Cěljem světovoj bezprovodnoj sistemy javjalo se kombinovanje prědavanja energije s radioprědavanjem i napravjenoju bezprovodnoju komunikacijeju, ktoro by dozvolilo izbaviti se mnogočislnyh vysokovoltnyh električnyh prědavajučih linij, i pomoč v sjedinjenju generujučih električnyh kapasit v globalnom izměrjenju.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 novembra 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 novembra 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 mareca 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 aprila 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 aprila 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 dekembra 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>bzlvia6ylzv2c7pk85i48m5b8x3j0fm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48026</id>
      <parentid>48025</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13800" sha1="t7ydc99cz8ve9a1kdxgz9u1hmpl2rod" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonansnoj věže byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věže v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Prolivu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Jednim iz uslovij stvorjenja vsesvětnoj bezprovodnoj sistemy jest izbudovanje rezonansnyh prijemnikov. Zazemjeny vintovy rezonator Teslovoj obmotky, uměsčeny na vozvyšenju terminala, može byti izkoristany kako taky prijemnik. Tesla osobno mnogokratno demonstroval bezprovodno prědavanje električnoj energije od prědavajučej Teslovoj obmotky k prijemajučej. To jest se stalo čestju jego bezprovodnoj sistemy prědavanja ({{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902).
Tesla jest prědložil ustanoviti vyše než trideset prijemoprědavalnyh stancij v cělom světu. V tutoj sisteme prijema obmotka čini kako ponižajuči trnsformator s vysokym izhodečim tokom. Parametry předavajučej obmotky sut identične parametram prijemajučej.
 
Cěljem světovoj bezprovodnoj sistemy javjalo se kombinovanje prědavanja energije s radioprědavanjem i napravjenoju bezprovodnoju komunikacijeju, ktoro by dozvolilo izbaviti se mnogočislnyh vysokovoltnyh električnyh prědavajučih linij, i pomoč v sjedinjenju generujučih električnyh kapasit v globalnom izměrjenju.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 novembra 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 novembra 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 mareca 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 aprila 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 aprila 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 dekembra 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>t7ydc99cz8ve9a1kdxgz9u1hmpl2rod</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48027</id>
      <parentid>48026</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Svezane patenty */</comment>
      <origin>48027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13801" sha1="fpwfq61danfen6b0bgwnpfs1flrjdhb" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonansnoj věže byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věže v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Prolivu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Jednim iz uslovij stvorjenja vsesvětnoj bezprovodnoj sistemy jest izbudovanje rezonansnyh prijemnikov. Zazemjeny vintovy rezonator Teslovoj obmotky, uměsčeny na vozvyšenju terminala, može byti izkoristany kako taky prijemnik. Tesla osobno mnogokratno demonstroval bezprovodno prědavanje električnoj energije od prědavajučej Teslovoj obmotky k prijemajučej. To jest se stalo čestju jego bezprovodnoj sistemy prědavanja ({{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902).
Tesla jest prědložil ustanoviti vyše než trideset prijemoprědavalnyh stancij v cělom světu. V tutoj sisteme prijema obmotka čini kako ponižajuči trnsformator s vysokym izhodečim tokom. Parametry předavajučej obmotky sut identične parametram prijemajučej.
 
Cěljem světovoj bezprovodnoj sistemy javjalo se kombinovanje prědavanja energije s radioprědavanjem i napravjenoju bezprovodnoju komunikacijeju, ktoro by dozvolilo izbaviti se mnogočislnyh vysokovoltnyh električnyh prědavajučih linij, i pomoč v sjedinjenju generujučih električnyh kapasit v globalnom izměrjenju.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 novembra 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 novembra 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 mareca 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 aprila 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črěz prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 aprila 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 dekembra 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>fpwfq61danfen6b0bgwnpfs1flrjdhb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48028</id>
      <parentid>48027</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:45:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Svezane patenty */</comment>
      <origin>48028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13809" sha1="r298x6cj6qgpk4rhx1nvgnlnc6zyop7" xml:space="preserve">[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Veža Vordenklif, 1904.]]

'''Věža Vordenklif''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}), takože znajema ako '''Teslova věža''' ({{Jezyky|en|Tesla Tower}}), byla rana opytna bezprovodna stancija dlja prěnošenja električnoj energije, ktora byla zaprojektovana i izbudovana [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]] na ostrovu [[Long Island|Long-Ajlend]] ([[Nju-Jork]], [[SŠA]]). Tesla naměril prědavati poslanja, telefoniju i daže faksove obrazy črez Atlantiku v Angliju i na koraby v morju, čto bazovalo se na jego teorijah ob upotrěbjenju [[Zemja|Zemje]] dlja provodženja signalov.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonansnoj věže byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Vordena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju za postavjenje věže v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vordenklif-na-Prolivu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Vorden jest mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

Projekt je nikogda ne byl polno funkcionalny i Nikola Tesla byl prinudženy projekt zakončiti, zatože on ne imal financije na jego prodolženje.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026).&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju iz {{-|Houston st. 46 na Manhattanu|Хјустон-стрит 46 на Манхатану}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti finansovanje projekta. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nikoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostali investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest vlěklo za soboju prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanja postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Jednim iz uslovij stvorjenja vsesvětnoj bezprovodnoj sistemy jest izbudovanje rezonansnyh prijemnikov. Zazemjeny vintovy rezonator Teslovoj obmotky, uměsčeny na vozvyšenju terminala, može byti izkoristany kako taky prijemnik. Tesla osobno mnogokratno demonstroval bezprovodno prědavanje električnoj energije od prědavajučej Teslovoj obmotky k prijemajučej. To jest se stalo čestju jego bezprovodnoj sistemy prědavanja ({{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902).
Tesla jest prědložil ustanoviti vyše než trideset prijemoprědavalnyh stancij v cělom světu. V tutoj sisteme prijema obmotka čini kako ponižajuči trnsformator s vysokym izhodečim tokom. Parametry předavajučej obmotky sut identične parametram prijemajučej.
 
Cěljem světovoj bezprovodnoj sistemy javjalo se kombinovanje prědavanja energije s radioprědavanjem i napravjenoju bezprovodnoju komunikacijeju, ktoro by dozvolilo izbaviti se mnogočislnyh vysokovoltnyh električnyh prědavajučih linij, i pomoč v sjedinjenju generujučih električnyh kapasit v globalnom izměrjenju.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 novembra 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 novembra 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 mareca 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 aprila 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črěz prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 aprila 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; 18 januara 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 dekembra 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;''Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju''&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;''Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem''&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

== Izvor ==
{{Prěvod|en|Wardenclyffe Tower|revizija=834316215}}

[[Kategorija:Električnost]]
[[Kategorija:SŠA]]</text>
      <sha1>r298x6cj6qgpk4rhx1nvgnlnc6zyop7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koristnik:Ilja isv/pěskovišče</title>
    <ns>2</ns>
    <id>2830</id>
    <revision>
      <id>48008</id>
      <parentid>48001</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Оборудование башни */</comment>
      <origin>48008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17124" sha1="5ys8jw3zcpjqv6s5m9kkben1oysxdfl" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} na foto od lěta 1904]]
'''Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}, 1901—1917, takože znajema kako '''«Věža Tesly»''') byla prvoju bezprovodnoju [[Telekomunikacija|telekomunikacijnoju]] věžoju, stvorjenoju [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]], ktora byla prěznačena za nekomerčnu transatlantičnu telefoniju, prědavanja [[Radio|radia]] i demonstracije [[Bezprovodno prěnošenje električnosti|bezprovodnogo prěnošenja električnoj energije]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=&quot;The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonančnoj věži byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Wardena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju ya postavjenje věži v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vardenklif-na-Saundu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Warden si mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026)&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;.

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju od {{-|Houston st. 46, Manhattan}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju mimo kontroly kapitala. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti naslědno finansovanje. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nokoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostale investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest povlěklo za soboj prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanje postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrev (Džoulovo nagrevanje), последующая часть должна иметь тем меньший диаметр, чем ближе к концу. Это необходимо для того, чтобы снизить собственную емкость катушки в той части, где потенциал будет достаточно высок. Соблюдение этих, а также ряда других условий обеспечивает малое демпфирование, то есть малое затухание колебаний.

== Всемирная беспроводная система ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Конструкция передающей катушки Теслы, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Раннее эксперименты известного сербского изобретателя [[Никола Тесла|Николы Теслы]] касались распространения обычных радиоволн, то есть «волн Герца», электромагнитных волн, распространяющихся в пространстве.{{нет АИ 2||8|11|2016}}
 
Одним из условий создания всемирной беспроводной системы является строительство резонансных приёмников. Заземлённый винтовой резонатор катушки Теслы и расположенный на возвышении терминал могут быть использованы в качестве таковых. Тесла лично неоднократно демонстрировал беспроводную передачу электрической энергии от передающей к приемной катушке Теслы. Это стало частью его беспроводной системы передачи (патент США № 1119732, Аппарат для передачи электрической энергии, 18 января 1902 г.).
Тесла предложил установить более тридцати приёмо-передающих станций по всему миру. В этой системе приемная катушка действует как понижающий трансформатор с высоким выходным током. Параметры передающей катушки тождественны приёмной.
 
Целью мировой беспроводной системы Теслы являлось совмещение передачи энергии с радиовещанием и направленной беспроводной связью, которое бы позволило избавиться от многочисленных высоковольтных линий электропередачи, и содействие объединению электрических генерирующих мощностей в глобальном масштабе.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju Wardenclyffe i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>5ys8jw3zcpjqv6s5m9kkben1oysxdfl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48009</id>
      <parentid>48008</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Orudovanje věže */</comment>
      <origin>48009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16885" sha1="2dv6cf4ctlcymp9kcsh8tcqnsjcu55e" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} na foto od lěta 1904]]
'''Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}, 1901—1917, takože znajema kako '''«Věža Tesly»''') byla prvoju bezprovodnoju [[Telekomunikacija|telekomunikacijnoju]] věžoju, stvorjenoju [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]], ktora byla prěznačena za nekomerčnu transatlantičnu telefoniju, prědavanja [[Radio|radia]] i demonstracije [[Bezprovodno prěnošenje električnosti|bezprovodnogo prěnošenja električnoj energije]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=&quot;The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonančnoj věži byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Wardena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju ya postavjenje věži v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vardenklif-na-Saundu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Warden si mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026)&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;.

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju od {{-|Houston st. 46, Manhattan}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju mimo kontroly kapitala. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti naslědno finansovanje. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nokoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostale investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest povlěklo za soboj prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanje postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrev (Džoulovo nagrevanje), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. To jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezéčaje malo dampfovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Всемирная беспроводная система ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Конструкция передающей катушки Теслы, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Раннее эксперименты известного сербского изобретателя [[Никола Тесла|Николы Теслы]] касались распространения обычных радиоволн, то есть «волн Герца», электромагнитных волн, распространяющихся в пространстве.{{нет АИ 2||8|11|2016}}
 
Одним из условий создания всемирной беспроводной системы является строительство резонансных приёмников. Заземлённый винтовой резонатор катушки Теслы и расположенный на возвышении терминал могут быть использованы в качестве таковых. Тесла лично неоднократно демонстрировал беспроводную передачу электрической энергии от передающей к приемной катушке Теслы. Это стало частью его беспроводной системы передачи (патент США № 1119732, Аппарат для передачи электрической энергии, 18 января 1902 г.).
Тесла предложил установить более тридцати приёмо-передающих станций по всему миру. В этой системе приемная катушка действует как понижающий трансформатор с высоким выходным током. Параметры передающей катушки тождественны приёмной.
 
Целью мировой беспроводной системы Теслы являлось совмещение передачи энергии с радиовещанием и направленной беспроводной связью, которое бы позволило избавиться от многочисленных высоковольтных линий электропередачи, и содействие объединению электрических генерирующих мощностей в глобальном масштабе.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju Wardenclyffe i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>2dv6cf4ctlcymp9kcsh8tcqnsjcu55e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48010</id>
      <parentid>48009</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Orudovanje věže */</comment>
      <origin>48010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16885" sha1="bwf9xhvou2mi6x5b4wdiek2vu8z5yk7" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} na foto od lěta 1904]]
'''Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}, 1901—1917, takože znajema kako '''«Věža Tesly»''') byla prvoju bezprovodnoju [[Telekomunikacija|telekomunikacijnoju]] věžoju, stvorjenoju [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]], ktora byla prěznačena za nekomerčnu transatlantičnu telefoniju, prědavanja [[Radio|radia]] i demonstracije [[Bezprovodno prěnošenje električnosti|bezprovodnogo prěnošenja električnoj energije]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=&quot;The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonančnoj věži byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Wardena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju ya postavjenje věži v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vardenklif-na-Saundu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Warden si mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026)&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;.

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju od {{-|Houston st. 46, Manhattan}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju mimo kontroly kapitala. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti naslědno finansovanje. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nokoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostale investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest povlěklo za soboj prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanje postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrev (Džoulovo nagrevanje), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. To jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Всемирная беспроводная система ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Конструкция передающей катушки Теслы, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Раннее эксперименты известного сербского изобретателя [[Никола Тесла|Николы Теслы]] касались распространения обычных радиоволн, то есть «волн Герца», электромагнитных волн, распространяющихся в пространстве.{{нет АИ 2||8|11|2016}}
 
Одним из условий создания всемирной беспроводной системы является строительство резонансных приёмников. Заземлённый винтовой резонатор катушки Теслы и расположенный на возвышении терминал могут быть использованы в качестве таковых. Тесла лично неоднократно демонстрировал беспроводную передачу электрической энергии от передающей к приемной катушке Теслы. Это стало частью его беспроводной системы передачи (патент США № 1119732, Аппарат для передачи электрической энергии, 18 января 1902 г.).
Тесла предложил установить более тридцати приёмо-передающих станций по всему миру. В этой системе приемная катушка действует как понижающий трансформатор с высоким выходным током. Параметры передающей катушки тождественны приёмной.
 
Целью мировой беспроводной системы Теслы являлось совмещение передачи энергии с радиовещанием и направленной беспроводной связью, которое бы позволило избавиться от многочисленных высоковольтных линий электропередачи, и содействие объединению электрических генерирующих мощностей в глобальном масштабе.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju Wardenclyffe i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>bwf9xhvou2mi6x5b4wdiek2vu8z5yk7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48011</id>
      <parentid>48010</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Orudovanje věže */</comment>
      <origin>48011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16914" sha1="39hliusv4s9qqel09kxl7xcgs20232k" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} na foto od lěta 1904]]
'''Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}, 1901—1917, takože znajema kako '''«Věža Tesly»''') byla prvoju bezprovodnoju [[Telekomunikacija|telekomunikacijnoju]] věžoju, stvorjenoju [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]], ktora byla prěznačena za nekomerčnu transatlantičnu telefoniju, prědavanja [[Radio|radia]] i demonstracije [[Bezprovodno prěnošenje električnosti|bezprovodnogo prěnošenja električnoj energije]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=&quot;The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonančnoj věži byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Wardena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju ya postavjenje věži v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vardenklif-na-Saundu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Warden si mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026)&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;.

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju od {{-|Houston st. 46, Manhattan}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju mimo kontroly kapitala. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti naslědno finansovanje. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nokoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostale investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest povlěklo za soboj prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanje postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Всемирная беспроводная система ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Конструкция передающей катушки Теслы, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Раннее эксперименты известного сербского изобретателя [[Никола Тесла|Николы Теслы]] касались распространения обычных радиоволн, то есть «волн Герца», электромагнитных волн, распространяющихся в пространстве.{{нет АИ 2||8|11|2016}}
 
Одним из условий создания всемирной беспроводной системы является строительство резонансных приёмников. Заземлённый винтовой резонатор катушки Теслы и расположенный на возвышении терминал могут быть использованы в качестве таковых. Тесла лично неоднократно демонстрировал беспроводную передачу электрической энергии от передающей к приемной катушке Теслы. Это стало частью его беспроводной системы передачи (патент США № 1119732, Аппарат для передачи электрической энергии, 18 января 1902 г.).
Тесла предложил установить более тридцати приёмо-передающих станций по всему миру. В этой системе приемная катушка действует как понижающий трансформатор с высоким выходным током. Параметры передающей катушки тождественны приёмной.
 
Целью мировой беспроводной системы Теслы являлось совмещение передачи энергии с радиовещанием и направленной беспроводной связью, которое бы позволило избавиться от многочисленных высоковольтных линий электропередачи, и содействие объединению электрических генерирующих мощностей в глобальном масштабе.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju Wardenclyffe i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>39hliusv4s9qqel09kxl7xcgs20232k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48013</id>
      <parentid>48011</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Всемирная беспроводная система */</comment>
      <origin>48013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16886" sha1="6nti8sch8qa3dp2p6mlynkvv1o1asso" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} na foto od lěta 1904]]
'''Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}, 1901—1917, takože znajema kako '''«Věža Tesly»''') byla prvoju bezprovodnoju [[Telekomunikacija|telekomunikacijnoju]] věžoju, stvorjenoju [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]], ktora byla prěznačena za nekomerčnu transatlantičnu telefoniju, prědavanja [[Radio|radia]] i demonstracije [[Bezprovodno prěnošenje električnosti|bezprovodnogo prěnošenja električnoj energije]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=&quot;The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonančnoj věži byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Wardena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju ya postavjenje věži v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vardenklif-na-Saundu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Warden si mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026)&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;.

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju od {{-|Houston st. 46, Manhattan}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju mimo kontroly kapitala. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti naslědno finansovanje. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nokoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostale investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest povlěklo za soboj prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanje postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Всемирная беспроводная система ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Конструкция передающей катушки Теслы, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Раннее эксперименты известного сербского изобретателя [[Никола Тесла|Николы Теслы]] касались распространения обычных радиоволн, то есть «волн Герца», электромагнитных волн, распространяющихся в пространстве.
 
Одним из условий создания всемирной беспроводной системы является строительство резонансных приёмников. Заземлённый винтовой резонатор катушки Теслы и расположенный на возвышении терминал могут быть использованы в качестве таковых. Тесла лично неоднократно демонстрировал беспроводную передачу электрической энергии от передающей к приемной катушке Теслы. Это стало частью его беспроводной системы передачи (патент США № 1119732, Аппарат для передачи электрической энергии, 18 января 1902 г.).
Тесла предложил установить более тридцати приёмо-передающих станций по всему миру. В этой системе приемная катушка действует как понижающий трансформатор с высоким выходным током. Параметры передающей катушки тождественны приёмной.
 
Целью мировой беспроводной системы Теслы являлось совмещение передачи энергии с радиовещанием и направленной беспроводной связью, которое бы позволило избавиться от многочисленных высоковольтных линий электропередачи, и содействие объединению электрических генерирующих мощностей в глобальном масштабе.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju Wardenclyffe i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>6nti8sch8qa3dp2p6mlynkvv1o1asso</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48014</id>
      <parentid>48013</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Всемирная беспроводная система */</comment>
      <origin>48014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17042" sha1="e76y3ib5x445kj5gtwnz93wot25npd0" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} na foto od lěta 1904]]
'''Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}, 1901—1917, takože znajema kako '''«Věža Tesly»''') byla prvoju bezprovodnoju [[Telekomunikacija|telekomunikacijnoju]] věžoju, stvorjenoju [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]], ktora byla prěznačena za nekomerčnu transatlantičnu telefoniju, prědavanja [[Radio|radia]] i demonstracije [[Bezprovodno prěnošenje električnosti|bezprovodnogo prěnošenja električnoj energije]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=&quot;The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonančnoj věži byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Wardena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju ya postavjenje věži v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vardenklif-na-Saundu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Warden si mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026)&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;.

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju od {{-|Houston st. 46, Manhattan}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju mimo kontroly kapitala. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti naslědno finansovanje. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nokoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostale investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest povlěklo za soboj prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanje postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika[[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.&lt;/ref&gt;
 
Одним из условий создания всемирной беспроводной системы является строительство резонансных приёмников. Заземлённый винтовой резонатор катушки Теслы и расположенный на возвышении терминал могут быть использованы в качестве таковых. Тесла лично неоднократно демонстрировал беспроводную передачу электрической энергии от передающей к приемной катушке Теслы. Это стало частью его беспроводной системы передачи (патент США № 1119732, Аппарат для передачи электрической энергии, 18 января 1902 г.).
Тесла предложил установить более тридцати приёмо-передающих станций по всему миру. В этой системе приемная катушка действует как понижающий трансформатор с высоким выходным током. Параметры передающей катушки тождественны приёмной.
 
Целью мировой беспроводной системы Теслы являлось совмещение передачи энергии с радиовещанием и направленной беспроводной связью, которое бы позволило избавиться от многочисленных высоковольтных линий электропередачи, и содействие объединению электрических генерирующих мощностей в глобальном масштабе.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju Wardenclyffe i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>e76y3ib5x445kj5gtwnz93wot25npd0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48015</id>
      <parentid>48014</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vsesvětna bezprovodna sistema */</comment>
      <origin>48015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17048" sha1="8ank2ibmdo0ehw9qt4vbxkk1tm5bbqv" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} na foto od lěta 1904]]
'''Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}, 1901—1917, takože znajema kako '''«Věža Tesly»''') byla prvoju bezprovodnoju [[Telekomunikacija|telekomunikacijnoju]] věžoju, stvorjenoju [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]], ktora byla prěznačena za nekomerčnu transatlantičnu telefoniju, prědavanja [[Radio|radia]] i demonstracije [[Bezprovodno prěnošenje električnosti|bezprovodnogo prěnošenja električnoj energije]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=&quot;The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonančnoj věži byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Wardena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju ya postavjenje věži v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vardenklif-na-Saundu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Warden si mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026)&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;.

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju od {{-|Houston st. 46, Manhattan}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju mimo kontroly kapitala. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti naslědno finansovanje. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nokoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostale investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest povlěklo za soboj prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanje postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika[[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Одним из условий создания всемирной беспроводной системы является строительство резонансных приёмников. Заземлённый винтовой резонатор катушки Теслы и расположенный на возвышении терминал могут быть использованы в качестве таковых. Тесла лично неоднократно демонстрировал беспроводную передачу электрической энергии от передающей к приемной катушке Теслы. Это стало частью его беспроводной системы передачи (патент США № 1119732, Аппарат для передачи электрической энергии, 18 января 1902 г.).
Тесла предложил установить более тридцати приёмо-передающих станций по всему миру. В этой системе приемная катушка действует как понижающий трансформатор с высоким выходным током. Параметры передающей катушки тождественны приёмной.
 
Целью мировой беспроводной системы Теслы являлось совмещение передачи энергии с радиовещанием и направленной беспроводной связью, которое бы позволило избавиться от многочисленных высоковольтных линий электропередачи, и содействие объединению электрических генерирующих мощностей в глобальном масштабе.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju Wardenclyffe i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>8ank2ibmdo0ehw9qt4vbxkk1tm5bbqv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48018</id>
      <parentid>48015</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vsesvětna bezprovodna sistema */</comment>
      <origin>48018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17140" sha1="nlk888f37u9g64iimjcaci85g621ehy" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} na foto od lěta 1904]]
'''Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}, 1901—1917, takože znajema kako '''«Věža Tesly»''') byla prvoju bezprovodnoju [[Telekomunikacija|telekomunikacijnoju]] věžoju, stvorjenoju [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]], ktora byla prěznačena za nekomerčnu transatlantičnu telefoniju, prědavanja [[Radio|radia]] i demonstracije [[Bezprovodno prěnošenje električnosti|bezprovodnogo prěnošenja električnoj energije]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=&quot;The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonančnoj věži byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Wardena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju ya postavjenje věži v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vardenklif-na-Saundu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Warden si mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026)&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;.

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju od {{-|Houston st. 46, Manhattan}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju mimo kontroly kapitala. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti naslědno finansovanje. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nokoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostale investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest povlěklo za soboj prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanje postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika[[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Jednim iz uslovij stvorjenja vsesvětnoj bezprovodnoj sistemy jest izbudovanje rezonansnyh  Одним из условий создания всемирной беспроводной системы является строительство резонансных приёмников. Заземлённый винтовой резонатор катушки Теслы и расположенный на возвышении терминал могут быть использованы в качестве таковых. Тесла лично неоднократно демонстрировал беспроводную передачу электрической энергии от передающей к приемной катушке Теслы. Это стало частью его беспроводной системы передачи (патент США № 1119732, Аппарат для передачи электрической энергии, 18 января 1902 г.).
Тесла предложил установить более тридцати приёмо-передающих станций по всему миру. В этой системе приемная катушка действует как понижающий трансформатор с высоким выходным током. Параметры передающей катушки тождественны приёмной.
 
Целью мировой беспроводной системы Теслы являлось совмещение передачи энергии с радиовещанием и направленной беспроводной связью, которое бы позволило избавиться от многочисленных высоковольтных линий электропередачи, и содействие объединению электрических генерирующих мощностей в глобальном масштабе.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju Wardenclyffe i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>nlk888f37u9g64iimjcaci85g621ehy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48020</id>
      <parentid>48018</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T15:04:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16270" sha1="01bge97n5wzi6uwrm62wnc9jhkxsjuh" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
[[Fajl:Tesla Broadcast Tower 1904.jpeg|thumb|Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} na foto od lěta 1904]]
'''Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}''' ({{Jezyky|en|Wardenclyffe Tower}}, 1901—1917, takože znajema kako '''«Věža Tesly»''') byla prvoju bezprovodnoju [[Telekomunikacija|telekomunikacijnoju]] věžoju, stvorjenoju [[Nikola Tesla|Nikoloju Tesloju]], ktora byla prěznačena za nekomerčnu transatlantičnu telefoniju, prědavanja [[Radio|radia]] i demonstracije [[Bezprovodno prěnošenje električnosti|bezprovodnogo prěnošenja električnoj energije]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Anderson, Leland I.|title=Nikola Tesla On His Work with Alternating Currents and Their Application to wireless Telegraphy, Telephony, and Transmission of Power|publisher=21st Century Books|date=2002|pages=106, 153, 170|lang=en|quote=''«This Wardenclyffe station was that — experimental?» Tesla, «No, it was a commercial undertaking. . . .»''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|title=&quot;The Future of the Wireless Art&quot; by Nikola Tesla|author=|website=|editor=Walter W. Massie &amp; Charles R. Underhill|date=1908|publisher=www.tfcbooks.com|access-date=2020-01-02|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://www.webcitation.org/616KtCSN3?url=http://www.tfcbooks.com/tesla/1908-00-00.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prve polnovažne izprobovanja rezonančnoj věži byli provědene 15 junija lěta 1903 točno v polnoč městnogo časa.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cheney, Margaret|title=Tesla Master of Lightning|url=https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble Books|date=1999|page=[https://archive.org/details/teslamasteroflig0000chen/page/107 107]|isbn=0-7607-1005-8|lang=en|quote=''«Unable to overcome his financial burdens, he was forced to close the laboratory in 1905.»''}}&lt;/ref&gt;

Věža byla nazvana imenom Džejmsa S. Wardena ({{-|James S. Warden}}), zapadnogo pravnika i bankira, ktory jest kupil zemju ya postavjenje věži v {{-|Shorehamu, [[Long Island]]|Шорхаму, [[Long Island|Лонг-Ајленд]]}}, priblizno 60 milej od [[Manhattan|Manhatana]]. Tut on jest izbudoval ozdravnicu, znajemu kako Vardenklif-na-Saundu ({{-|Wardenclyffe-On-Sound}}). Warden si mněval, že izbudovanje «vsesvětnoj sistemy» Tesly privěde k rastu «Radio-grada». On jest prědložil Teslě 200 akrov (81 hektar) zemje okolo železničnoj dragy, kde toj by smogl izbudovati svoju bezprovodnu telekomunikacijnu věžu i razměstiti laboratoriju.

== Historija ==
Nikola Tesla jest počel planovati věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1898, a v lětu 1901 jest začalo postavjenje okolo proliva {{-|Long Island|Лонг-Ајленд}}. Arhitektor [[Stanford White|{{-|Stanford White|Стенфорд Вајт}}]] jest sbudoval glavny budynok laboratorije. Sama věža byla izrabotana {{-|W. D. Crow|В. Д. Кроу}}, partnerom {{-|White'a|Вайта}}. Finansovanje postavjenja sut zabespečivali vlivne fabrikanti i venčurne kapitalisti. Projekt podporoval bogač [[John Pirpont Morgan|{{-|Dž. P. Morgan|Дж. П. Морган}}]], ktory jest investoval do laboratorije $150.000 (vyše než $3 mil. v cenah lěta 2026)&lt;ref name=bold&gt;{{cite news |first=William J. |last=Broad |author-link= |title=A Battle to Preserve a Visionary’s Bold Failure |url=https://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp |quote=Today, a fight is looming over the ghostly remains of that site, called Wardenclyffe — what Tesla authorities call the only surviving workplace of the eccentric genius who dreamed countless big dreams while pioneering wireless communication and alternating current. The disagreement began recently after the property went up for sale in Shoreham, N.Y. |work=[[New York Times]] |date=2009-05-04 |access-date=2009-05-05 |archive-date=2012-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506201313/http://www.nytimes.com/2009/05/05/science/05tesla.html?hp }}&lt;/ref&gt;.

V juniju 1902 lěta Tesla jest prěnesl svoju laboratoriju od {{-|Houston st. 46, Manhattan}}, kde ona byla prěd tym, vo {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}. Jednakože, v 1903 lětu, ako věža jest byla bezmalogo zakončena, ona ješče ne funkcionovala vslěd ostalyh dodělok konstrukcije. Navet ko komercijnym bezprovodnym komunikacijam, Tesla jest naměrjal demonstrovati prědavanje energije bez provodov. Tuto moglo podati vsem ohotnym bezplatnu električnu energiju mimo kontroly kapitala. Kogda tuto porazuměl Dž. P. Morgan, akcionar prvoj na světu Niagarskoj hidroelektričnoj stancije i mědnyh zavodov za izrabjenje provodov, toj jest rěšil ostanoviti naslědno finansovanje. Naklady na izbudovanje sut prěvysili budžet, podany Dž. P. Morganom, a druge finansisti sut neohotno zabespečali groše (durgym osnovnym finansistom Nokoly Tesly byl [[John Jacob Astor IV|{{-|John Jacob Astor|Джон Джекоб Астор}}]]). Ko juliju lěta 1904 Dž. P. Morgan i ostale investori sut definitivno odrěkli dalšo finansovanje. Dž. P. Morgan takože jest ostrěgal drugyh investorov od prodolžanja projekta. V maju 1905 Teslove patenty na motory [[Prěměnny tok|prěměnnogo toka]] skončili, čto jest povlěklo za soboj prěstavanje odplat po njim i izzvalo važno skračenje finansovanje postavjenja věže {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}.

Do lěta 1917 věža ješče je stojala nefunkcionalna. Vlada SŠA se ostrěgala, že věža se staně majakom za německe koraby i rěšila o jej demontaži i prodaži metala na lom, da by zaplatiti něktoru čest Teslovyh dolgov jego kreditoru. Kakost postavjenja byla tako dobra, že tuto se udalo toliko s pomočju izbuha.

== Orudovanje věže ==
Věža prědstavjala originalnu drěvenu strukturu, ktora jest něsla na sobě dvě obmotky, jedna na vrhu, i druga pobliz osnovanja. Prva musela iměti večši diametr i byti namotana iz maksimalno tolstogo provoda da by skratiti omično suprotivjenje i utraty toka na nagrěv ([[Zakon Džoula-Lenza|Džoulovo nagrěvanje]]), naslědna čest musi iměti tym měnši diametr, čym je bliže ko koncu. Tuto jest potrěbno na to, že by sniziti vlastny kapacitet obmotky v toj česti, kde potencial bude dostatočno vysokym. Slědovanje tutym ravno kako i něktorym drugym uslovjam zabezpěčaje malo dampovanje, to jest malo gašenje kolěbanij.

== Vsesvětna bezprovodna sistema ==
[[Fajl:Original Tesla Coil.png|thumb|right|Ustrojenje Teslovoj prědavajučej obmotky, {{US patent|src=vikizdroj|1119732|patent SŠA 1119732}}]]

Rannje eksperimenty izvěstnogo srbskogo iznahodnika[[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] sut tykali se razprostranjenja obyčnyh radiovoln, to jest «voln {{-|Herza|Херца}}», elektromagnetičnyh voln, razprostranjajučih se v prostoru.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wunsch |first1=David A. |date=June 2018 |title=Nikola Tesla's True Wireless: A Paradigm Missed |journal=Proceedings of the IEEE |volume=106 |issue=6 |pages=1115–1123 |doi=10.1109/JPROC.2018.2827438 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|W. Bernard Carlson, Tesla: Inventor of the Electrical Age, Princeton University Press, 2013, p. 209.}}&lt;/ref&gt;
 
Jednim iz uslovij stvorjenja vsesvětnoj bezprovodnoj sistemy jest izbudovanje rezonansnyh prijemnikov. Zazemjeny vintovy rezonator Teslovoj obmotky, uměsčeny na vozvyšenju terminala, može byti izkoristany kako taky prijemnik. Tesla osobno mnogokratno demonstroval bezprovodno prědavanje električnoj energije od prědavajučej Teslovoj obmotky k prijemajučej. To jest se stalo čestju jego bezprovodnoj sistemy prědavanja ({{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902).
Tesla jest prědložil ustanoviti vyše než trideset prijemoprědavalnyh stancij v cělom světu. V tutoj sisteme prijema obmotka čini kako ponižajuči trnsformator s vysokym izhodečim tokom. Parametry předavajučej obmotky sut identične parametram prijemajučej.
 
Cěljem světovoj bezprovodnoj sistemy javjalo se kombinovanje prědavanja energije s radioprědavanjem i napravjenoju bezprovodnoju komunikacijeju, ktoro by dozvolilo izbaviti se mnogočislnyh vysokovoltnyh električnyh prědavajučih linij, i pomoč v sjedinjenju generujučih električnyh kapasit v globalnom izměrjenju.

== Svezane patenty ==
'''Patenty Tesly'''
* &quot;''Električny transformator''&quot; {{US patent|593138}}, 2 ноября 1897
* &quot;''Metoda izkoristanja lučimoj energije''&quot; {{US patent|685958}} 5 ноября 1901''
* &quot;''Metoda signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|723188}}, 17 марта 1903''
* &quot;''Sistema signalizovanja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|725605}}, 14 апреля 1903''
* &quot;''Sposob prědavanja električnoj energije črez prirodne obsrědja''&quot; {{US patent|src=vikizdroj|787412}}, 18 апреля 1905
* &quot;''Aparat za prědavanje električnoj energije''&quot; January 18, 1902, {{US patent|src=vikizdroj|1119732}}, 1 декабря 1914
: ''Zri takože: ''[[:en:List of Nikola Tesla patents|Spisok patentov Nikoly Tesly]]

'''Druge patenty'''
* [[Clarence W Hansell|{{-|Hansell}}]], {{US patent|2389432}}, &quot;Sistema komunikacije pomočju impulsov črěz Zemju&quot;.
* {{-|Leydorf, G. F.}}, {{US patent|3278937}}, &quot;Sistema anten za svezyvanje blizkym poljem&quot;. 1966.

== Vněšnje linky ==
* [https://gorchilin.com/articles/radiant/power_transmission_tesla_transformer Kalkulacija věže {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]
* Podrobnosti objekta: [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP005.htm Vnutrny pogled (a)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP004.htm Vnutrny pogled (b)] — [http://www.teslascience.org/archive/descriptions/WP014.htm Vnutrny pogled (c)] — [http://www.teslasociety.com/tower.jpg Občy vněšny pogled objekta ] — [http://www.teslasociety.com/tower2.jpg Toliko věža]
* [http://www.tfcbooks.com/teslafaq/q&amp;a_051.htm Montovane objekty]; {{-|Colorado Springs, Long Island}}, i {{-|Lac Edouard}} (bliz Sanforda, Kvebek).
* [https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_todre.html {{-|PBS Tower of Dreams}}]
* [http://www.teslascience.org/ {{-|The Tesla Wardenclyffe Project}}]
* [http://www.ensc.sfu.ca/~ljilja/cnl/presentations/ljilja/ucb/tesla/index.htm Kako Tesla viděl globalnu bezprovodnu komunikaciju]
* [http://www.teslaradio.com/ Tesla Radio: Nazemna sistema globalnogo bezprovodnogo prědavanja]
* [http://www.tfcbooks.com/articles/monument.htm Stvorjenje monumenta Nikolě Teslě]
* [https://web.archive.org/web/20120204082415/http://205.243.100.155/frames/Non-Herzian_Waves.html {{-|The Real Science of «Non-Hertzian» Waves}}] ({{-|''ed''. Attempts to invalidate Tesla’s wireless energy transmission ideas; main focus is on the}} [[transverse wave|{{-|transverse EM radio wave}}]], {{-|i.e. «Hertz waves.»}} [[Plasma wave|{{-|Plasma wave physics}}]], {{-|longitudinal waves, and transmission-line propagation modes are not considered}}).
* [http://www.teslaradio.com/images/system1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/645576-1b.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/C142352-mod1.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b2-771.gif {{-|The Basic Tesla Transmitter with Passive Receiver.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/005-04-mod04b1-577.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter.}}]
* [http://www.teslaradio.com/images/image012.gif {{-|The Basic Dual-tower Earth Resonance Tesla Transmitter Configuration.}}] Prědavaljnik stoji poprav.
* {{-|Cooper, John. F.}}, «''{{-|Modified Type 2 Magnifying Transmitter}} [https://web.archive.org/web/20051108042752/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%201.jpg {{-|circuit diagram}} #2]; [https://web.archive.org/web/20051108042728/http://www.tesla-coil.com/images/Magnifier%202.jpg  {{-|circuit diagram}} #3].''» Obě konstrukcije okazali se negodne.
* [http://www.teslaradio.com/images/14-083-1.gif {{-|The Finalized Magnifying Transmitter Design of 1914}}], zapatentovan Nikoloju Tesloju.
* Pogled okom pticy na [http://maps.live.com/default.aspx?v=2&amp;cp=qtr59b8xrn6z&amp;style=o&amp;lvl=2&amp;tilt=-90&amp;dir=0&amp;alt=-1000&amp;scene=9499425&amp;encType=1 laboratoriju Wardenclyffe i budynok elektrostancije kako oni sut ostali dodnes (na {{-|Live maps}})].
* Izkoristanje lučimoj energije 1901 Nikola Tesla, [https://www.youtube.com/watch?v=1-yAkIF8LE8 Moj test], [https://www.youtube.com/watch?v=CwUA9am6wpQ Moje orudovanje 1], [https://www.youtube.com/watch?v=1hZMnqL5i4U Moje orudovanje 2], [https://www.youtube.com/watch?v=6WYWbngD__I Moje orudovanje 3], [https://www.youtube.com/watch?v=dFl-lM1RI3I Moj test 2], [https://www.youtube.com/watch?v=yezp_xx71Wk Moj test 3], [https://www.youtube.com/watch?v=WTQmBbM--PU Moj test 4], [https://www.youtube.com/watch?v=20hxsF85RWE Moj test 5], [https://www.youtube.com/watch?v=hXvXZHWajuA Moj test 6], [https://www.youtube.com/watch?v=ed_WOCaeaCg My test 7], [https://www.youtube.com/watch?v=yfN0HcKMNPc Moj test 8]. [[youtube]].com
* {{-|Small-scale demonstration of Tesla’s system for}} [https://www.youtube.com/watch?v=aG-We7A-i9U {{-|the transmission of electrical energy without wires}}] {{-|on YouTube}}.
* {{-|Tesla Wardenclyffe Science Center, Plaque}} [https://web.archive.org/web/20101028120344/http://www2.timesreview.com/SUN/stories/S121109_Tesla_psh]

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>01bge97n5wzi6uwrm62wnc9jhkxsjuh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48029</id>
      <parentid>48020</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10874" sha1="n2bnxinvul3do3od0aumn11sw6nvyo3" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tunguska event
| image = Tunguska Ereignis-1.jpg
| image_caption = Trees knocked down and burned by the blast, photographed in May 1929 by [[Yevgeny Krinov]] during [[Leonid Kulik]]'s third expedition to the epicenter.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}
| date = {{OldStyleDate|30 June|1908|17 June}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|UTC+7]])
| location = [[Podkamennaya Tunguska River]], [[Yeniseysk Governorate]], [[Russian Empire]] (now [[Evenkiysky District]], [[Krasnoyarsk Krai]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Probable [[meteor air burst]] of small [[asteroid]] or [[comet]]
| outcome = Flattened {{convert|2150|sqkm|abbr=on}} of forest&lt;br /&gt;Devastation to local plants and animals
| property_damage = A few damaged buildings
| deaths = At least three
}}

[[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|Мястото на взрива в Русия]]
'''Тунгуски метеорит''' е хипотетично наименование на небесно [[физическо тяло|тяло]], летяло над [[Сибир]], взривило се в земната атмосфера и паднало край река [[Подкаменная Тунгуска]], на територията на днешния [[Красноярски край]], [[Русия]] на [[30 юни]] [[1908]] г.

Естеството на явлението и неговият причинител все още не са еднозначно определени. 
[[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|left|Дървета, повалени от взрива]]
[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|Засегнати от взрива зони:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): унищожена гора (в червено);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): щети, пожари, загинали животни (в оранжево);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): звукова вълна (в светлосиньо).]]

== История ==
Сутринта на 30 юни 1908 г. над Централен Сибир от изток на запад прелита огнено тяло. Около 7:15 часа местно време тялото се взривява във въздуха и пада в тайгата над южното блато край р. Подкаменная Тунгуска на около 60 километра северно от Кежма. Мощността на взрива се оценява на 10 до 50 [[мегатон]]а [[тротилов еквивалент]]. Взривът става на височина 7 – 10 km над земята над незаселена [[тайга]].

В резултат от взрива дърветата са повалени на площ над 2000 km². Стъклата са избити в радиус от 200 km от епицентъра.

Взривът е чут на разстояние до 800 km от епицентъра, взривната вълна е регистрирана от [[обсерватории]] на много места по света. [[Сеизмична вълна]] след взрива е регистрирана от сеизмични станции в [[Иркутск]], [[Ташкент]], [[Тбилиси]] и чак в [[Йена]].&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;

Поради слабия научен интерес по онова време към такива събития, първата експедиция от [[АН на СССР|Академията на науките на СССР]] е изпратена в района чак през 1927 г. След нея следват и други.

== Хипотези за обяснение ==
Има редица известни хипотези за обяснение на природното явление и неговия причинител.

=== Взрив на метеорит/комета ===
Все пак най-разпространената в света хипотеза е, че причинителят на взрива е [[метеорно тяло]] или остатъчно тяло от [[комета]] (включително ядрото ѝ).

=== Други хипотези ===
Има много други хипотези за обяснение на явлението и за причинителя на събитието:{{колони|2|
* ядро на [[комета]]
* [[кълбовидна мълния]]
* взрив на облак от [[метан]]
* [[Ядрена реакция|ядрен взрив]]
* [[антиматерия]]
* сблъсък на [[Земята]] с миниатюрна [[черна дупка]]
* катастрофа на [[извънземен живот|извънземен]] [[космически кораб]]
* научен експеримент на [[Никола Тесла]]&lt;ref&gt;{{цитат уеб | уеб_адрес = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | заглавие = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | достъп_дата = 15 март 2024 | фамилно_име = Каменов | първо_име = Огнян | автор_препратка = | съавтори = | дата = 30 юни 2022 | труд = | издател = 168chasa.bg | формат = | страници = | архив_уеб_адрес = | архив_дата = | цитат = | език-скрит = | език = }}&lt;/ref&gt;}}

== Vněšnje linky ==
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгуският метеорит – загадката на 20 век]
* {{икона|ru}} [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 100 години от Тунгуската катастрофа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30 }}
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Изследване на проблемите, свързани с Тунгуския метеорит]
* {{икона|en}} [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]
* {{икона|ru}} [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{икона|ru}} {{икона|en}} [http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни], ст.н.с. А. Е. Злобин, snauka.ru, 14.09.2020 г.
* {{икона|en}} [http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal], Andrei E. Zlobin, arxiv.org, 29.04.2013 г.
* {{икона|en}} [https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)], Andrei E. Zlobin, aero.org
* [http://www.azorcord.orc.ru/index.htm www.azorcord.orc.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208035606/http://www.azorcord.orc.ru/index.htm |date=2013-12-08 }} (неработеща препратка)

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>n2bnxinvul3do3od0aumn11sw6nvyo3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48030</id>
      <parentid>48029</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14027" sha1="arkkv3ncebpf3lhwehvvn09x3w7k012" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tunguska event
| image = Tunguska Ereignis-1.jpg
| image_caption = Trees knocked down and burned by the blast, photographed in May 1929 by [[Yevgeny Krinov]] during [[Leonid Kulik]]'s third expedition to the epicenter.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}
| date = {{OldStyleDate|30 June|1908|17 June}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|UTC+7]])
| location = [[Podkamennaya Tunguska River]], [[Yeniseysk Governorate]], [[Russian Empire]] (now [[Evenkiysky District]], [[Krasnoyarsk Krai]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Probable [[meteor air burst]] of small [[asteroid]] or [[comet]]
| outcome = Flattened {{convert|2150|sqkm|abbr=on}} of forest&lt;br /&gt;Devastation to local plants and animals
| property_damage = A few damaged buildings
| deaths = At least three
}}

[[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|Мястото на взрива в Русия]]
'''Тунгуски метеорит''' е хипотетично наименование на небесно [[физическо тяло|тяло]], летяло над [[Сибир]], взривило се в земната атмосфера и паднало край река [[Подкаменная Тунгуска]], на територията на днешния [[Красноярски край]], [[Русия]] на [[30 юни]] [[1908]] г.

Естеството на явлението и неговият причинител все още не са еднозначно определени. 
[[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|left|Дървета, повалени от взрива]]
[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|Засегнати от взрива зони:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): унищожена гора (в червено);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): щети, пожари, загинали животни (в оранжево);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): звукова вълна (в светлосиньо).]]

== Popis události ==
K mohutnému výbuchu došlo přibližně v 7:15 ráno místního času&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;/&gt; nad prakticky neobydlenou oblastí [[tajga|tajgy]] v Tunguské oblasti pojmenované podle řeky [[Podkamenná Tunguska]]. Průlet objektu atmosférou byl pozorován mnoha svědky a je obvykle popisován jako jasná žlutá koule nebo válec letící oblohou. Podle některých autorů byl průlet tohoto objektu atmosférou pozorován i na českém území v době okolo půlnoci a letící žhavé těleso ve velké výšce prý směřovalo východním směrem.&lt;ref&gt;{{Citace elektronické monografie
| titul = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum vydání = 2024-03-03
| datum přístupu = 2024-03-03
| jazyk = sk-SK
| url archivu = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum archivace = 2024-03-03
| nedostupné = ano
}}&lt;/ref&gt;

Výbuch (podle části svědků tři po sobě jdoucí exploze) byl natolik silný, že byl slyšitelný do vzdálenosti kolem 1000&amp;nbsp;km, vyvrátil nebo přelámal kolem 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 stromů na rozloze větší než 2000&amp;nbsp;km²; rozbíjel okna domů, odhazoval osoby a zapaloval na nich oděv ještě v osadě [[Vanavara]], vzdálené od epicentra 70&amp;nbsp;km. [[zemětřesení|Seismické otřesy]] po explozi zaznamenaly [[seismologie|seismologické]] stanice po celém světě a následný obrovský [[lesní požár]] byl pozorovatelný ze vzdálenosti mnoha set kilometrů. Do atmosféry se dostalo nesmírné množství malých částic především popela z lesních požárů a v oblasti poblíž výbuchu padal černý déšť. Několik následujících nocí byla noční obloha i v Evropě podivně světlá a jevy podobné [[polární záře|polární záři]] byly pozorovatelné i ve střední Evropě. Lidé v blízkých oblastech utrpěli popáleniny pokožky, které se prý jen obtížně a dlouho hojily.

Zmizela většina sobích stád i s hlídacími psy.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Protože se na místě exploze nenašel kráter, je pravděpodobné, že k výbuchu došlo v atmosféře. Výpočty síly výbuchu se značně liší a jednotliví autoři uvádějí hodnoty 10–25 [[Ekvivalent TNT|megatun TNT]]. V některých pramenech je dokonce uváděno až 50&amp;nbsp;Mt TNT. V červnu [[2007]] italský vědec [[Luca Gasperini]] oznámil, že objevil jezero, které mohlo vzniknout z kráteru vzniklého dopadem meteoritu nebo jeho části, hypotéza však zatím nebyla potvrzena a řada vědců se k ní staví skepticky.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Citace elektronické monografie
 | titul = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | datum vydání = 2007-06-29
 | datum aktualizace = 
 | datum přístupu = 2008-10-11
 | vydavatel = Česká astronomická společnost
 | místo = 
}} – založeno na informacích z časopisu [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;/&gt;


== История ==
Сутринта на 30 юни 1908 г. над Централен Сибир от изток на запад прелита огнено тяло. Около 7:15 часа местно време тялото се взривява във въздуха и пада в тайгата над южното блато край р. Подкаменная Тунгуска на около 60 километра северно от Кежма. Мощността на взрива се оценява на 10 до 50 [[мегатон]]а [[тротилов еквивалент]]. Взривът става на височина 7 – 10 km над земята над незаселена [[тайга]].

В резултат от взрива дърветата са повалени на площ над 2000 km². Стъклата са избити в радиус от 200 km от епицентъра.

Взривът е чут на разстояние до 800 km от епицентъра, взривната вълна е регистрирана от [[обсерватории]] на много места по света. [[Сеизмична вълна]] след взрива е регистрирана от сеизмични станции в [[Иркутск]], [[Ташкент]], [[Тбилиси]] и чак в [[Йена]].&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;

Поради слабия научен интерес по онова време към такива събития, първата експедиция от [[АН на СССР|Академията на науките на СССР]] е изпратена в района чак през 1927 г. След нея следват и други.

== Хипотези за обяснение ==
Има редица известни хипотези за обяснение на природното явление и неговия причинител.

=== Взрив на метеорит/комета ===
Все пак най-разпространената в света хипотеза е, че причинителят на взрива е [[метеорно тяло]] или остатъчно тяло от [[комета]] (включително ядрото ѝ).

=== Други хипотези ===
Има много други хипотези за обяснение на явлението и за причинителя на събитието:{{колони|2|
* ядро на [[комета]]
* [[кълбовидна мълния]]
* взрив на облак от [[метан]]
* [[Ядрена реакция|ядрен взрив]]
* [[антиматерия]]
* сблъсък на [[Земята]] с миниатюрна [[черна дупка]]
* катастрофа на [[извънземен живот|извънземен]] [[космически кораб]]
* научен експеримент на [[Никола Тесла]]&lt;ref&gt;{{цитат уеб | уеб_адрес = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | заглавие = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | достъп_дата = 15 март 2024 | фамилно_име = Каменов | първо_име = Огнян | автор_препратка = | съавтори = | дата = 30 юни 2022 | труд = | издател = 168chasa.bg | формат = | страници = | архив_уеб_адрес = | архив_дата = | цитат = | език-скрит = | език = }}&lt;/ref&gt;}}

== Vněšnje linky ==
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгуският метеорит – загадката на 20 век]
* {{икона|ru}} [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 100 години от Тунгуската катастрофа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30 }}
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Изследване на проблемите, свързани с Тунгуския метеорит]
* {{икона|en}} [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]
* {{икона|ru}} [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{икона|ru}} {{икона|en}} [http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни], ст.н.с. А. Е. Злобин, snauka.ru, 14.09.2020 г.
* {{икона|en}} [http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal], Andrei E. Zlobin, arxiv.org, 29.04.2013 г.
* {{икона|en}} [https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)], Andrei E. Zlobin, aero.org
* [http://www.azorcord.orc.ru/index.htm www.azorcord.orc.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208035606/http://www.azorcord.orc.ru/index.htm |date=2013-12-08 }} (неработеща препратка)

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>arkkv3ncebpf3lhwehvvn09x3w7k012</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48031</id>
      <parentid>48030</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T11:02:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14029" sha1="8ns43hm2ppbrzfwkkxqm6a9lg2cjd7g" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tunguska event
| image = Tunguska Ereignis-1.jpg
| image_caption = Trees knocked down and burned by the blast, photographed in May 1929 by [[Yevgeny Krinov]] during [[Leonid Kulik]]'s third expedition to the epicenter.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}
| date = {{OldStyleDate|30 June|1908|17 June}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|UTC+7]])
| location = [[Podkamennaya Tunguska River]], [[Yeniseysk Governorate]], [[Russian Empire]] (now [[Evenkiysky District]], [[Krasnoyarsk Krai]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Probable [[meteor air burst]] of small [[asteroid]] or [[comet]]
| outcome = Flattened {{convert|2150|sqkm|abbr=on}} of forest&lt;br /&gt;Devastation to local plants and animals
| property_damage = A few damaged buildings
| deaths = At least three
}}

[[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|Мястото на взрива в Русия]]
'''Тунгуски метеорит''' е хипотетично наименование на небесно [[физическо тяло|тяло]], летяло над [[Сибир]], взривило се в земната атмосфера и паднало край река [[Подкаменная Тунгуска]], на територията на днешния [[Красноярски край]], [[Русия]] на [[30 юни]] [[1908]] г.

Естеството на явлението и неговият причинител все още не са еднозначно определени. 
[[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|left|Дървета, повалени от взрива]]
[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|Засегнати от взрива зони:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): унищожена гора (в червено);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): щети, пожари, загинали животни (в оранжево);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): звукова вълна (в светлосиньо).]]

== Popis události ==
Сутринта на 30 юни 1908 г. над Централен Сибир от изток на запад прелита огнено тяло. Около 7:15 часа местно време тялото се взривява във въздуха и пада в тайгата над южното блато край р. Подкаменная Тунгуска на около 60 километра северно от Кежма. Мощността на взрива се оценява на 10 до 50 [[мегатон]]а [[тротилов еквивалент]]. Взривът става на височина 7 – 10 km над земята над незаселена [[тайга]].

В резултат от взрива дърветата са повалени на площ над 2000 km². Стъклата са избити в радиус от 200 km от епицентъра.

Взривът е чут на разстояние до 800 km от епицентъра, взривната вълна е регистрирана от [[обсерватории]] на много места по света. [[Сеизмична вълна]] след взрива е регистрирана от сеизмични станции в [[Иркутск]], [[Ташкент]], [[Тбилиси]] и чак в [[Йена]].&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;

Поради слабия научен интерес по онова време към такива събития, първата експедиция от [[АН на СССР|Академията на науките на СССР]] е изпратена в района чак през 1927 г. След нея следват и други.

K mohutnému výbuchu došlo přibližně v 7:15 ráno místního času&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;/&gt; nad prakticky neobydlenou oblastí [[tajga|tajgy]] v Tunguské oblasti pojmenované podle řeky [[Podkamenná Tunguska]]. Průlet objektu atmosférou byl pozorován mnoha svědky a je obvykle popisován jako jasná žlutá koule nebo válec letící oblohou. Podle některých autorů byl průlet tohoto objektu atmosférou pozorován i na českém území v době okolo půlnoci a letící žhavé těleso ve velké výšce prý směřovalo východním směrem.&lt;ref&gt;{{Citace elektronické monografie
| titul = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum vydání = 2024-03-03
| datum přístupu = 2024-03-03
| jazyk = sk-SK
| url archivu = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum archivace = 2024-03-03
| nedostupné = ano
}}&lt;/ref&gt;

Výbuch (podle části svědků tři po sobě jdoucí exploze) byl natolik silný, že byl slyšitelný do vzdálenosti kolem 1000&amp;nbsp;km, vyvrátil nebo přelámal kolem 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 stromů na rozloze větší než 2000&amp;nbsp;km²; rozbíjel okna domů, odhazoval osoby a zapaloval na nich oděv ještě v osadě [[Vanavara]], vzdálené od epicentra 70&amp;nbsp;km. [[zemětřesení|Seismické otřesy]] po explozi zaznamenaly [[seismologie|seismologické]] stanice po celém světě a následný obrovský [[lesní požár]] byl pozorovatelný ze vzdálenosti mnoha set kilometrů. Do atmosféry se dostalo nesmírné množství malých částic především popela z lesních požárů a v oblasti poblíž výbuchu padal černý déšť. Několik následujících nocí byla noční obloha i v Evropě podivně světlá a jevy podobné [[polární záře|polární záři]] byly pozorovatelné i ve střední Evropě. Lidé v blízkých oblastech utrpěli popáleniny pokožky, které se prý jen obtížně a dlouho hojily.

Zmizela většina sobích stád i s hlídacími psy.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Protože se na místě exploze nenašel kráter, je pravděpodobné, že k výbuchu došlo v atmosféře. Výpočty síly výbuchu se značně liší a jednotliví autoři uvádějí hodnoty 10–25 [[Ekvivalent TNT|megatun TNT]]. V některých pramenech je dokonce uváděno až 50&amp;nbsp;Mt TNT. V červnu [[2007]] italský vědec [[Luca Gasperini]] oznámil, že objevil jezero, které mohlo vzniknout z kráteru vzniklého dopadem meteoritu nebo jeho části, hypotéza však zatím nebyla potvrzena a řada vědců se k ní staví skepticky.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Citace elektronické monografie
 | titul = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | datum vydání = 2007-06-29
 | datum aktualizace = 
 | datum přístupu = 2008-10-11
 | vydavatel = Česká astronomická společnost
 | místo = 
}} – založeno na informacích z časopisu [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;/&gt;


== История ==


== Хипотези за обяснение ==
Има редица известни хипотези за обяснение на природното явление и неговия причинител.

=== Взрив на метеорит/комета ===
Все пак най-разпространената в света хипотеза е, че причинителят на взрива е [[метеорно тяло]] или остатъчно тяло от [[комета]] (включително ядрото ѝ).

=== Други хипотези ===
Има много други хипотези за обяснение на явлението и за причинителя на събитието:{{колони|2|
* ядро на [[комета]]
* [[кълбовидна мълния]]
* взрив на облак от [[метан]]
* [[Ядрена реакция|ядрен взрив]]
* [[антиматерия]]
* сблъсък на [[Земята]] с миниатюрна [[черна дупка]]
* катастрофа на [[извънземен живот|извънземен]] [[космически кораб]]
* научен експеримент на [[Никола Тесла]]&lt;ref&gt;{{цитат уеб | уеб_адрес = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | заглавие = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | достъп_дата = 15 март 2024 | фамилно_име = Каменов | първо_име = Огнян | автор_препратка = | съавтори = | дата = 30 юни 2022 | труд = | издател = 168chasa.bg | формат = | страници = | архив_уеб_адрес = | архив_дата = | цитат = | език-скрит = | език = }}&lt;/ref&gt;}}

== Vněšnje linky ==
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгуският метеорит – загадката на 20 век]
* {{икона|ru}} [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 100 години от Тунгуската катастрофа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30 }}
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Изследване на проблемите, свързани с Тунгуския метеорит]
* {{икона|en}} [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]
* {{икона|ru}} [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{икона|ru}} {{икона|en}} [http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни], ст.н.с. А. Е. Злобин, snauka.ru, 14.09.2020 г.
* {{икона|en}} [http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal], Andrei E. Zlobin, arxiv.org, 29.04.2013 г.
* {{икона|en}} [https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)], Andrei E. Zlobin, aero.org
* [http://www.azorcord.orc.ru/index.htm www.azorcord.orc.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208035606/http://www.azorcord.orc.ru/index.htm |date=2013-12-08 }} (неработеща препратка)

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>8ns43hm2ppbrzfwkkxqm6a9lg2cjd7g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48032</id>
      <parentid>48031</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T11:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Popis události */</comment>
      <origin>48032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14757" sha1="7wtbe3l0qb2yw586ogsyf7jafcwikei" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tunguska event
| image = Tunguska Ereignis-1.jpg
| image_caption = Trees knocked down and burned by the blast, photographed in May 1929 by [[Yevgeny Krinov]] during [[Leonid Kulik]]'s third expedition to the epicenter.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}
| date = {{OldStyleDate|30 June|1908|17 June}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|UTC+7]])
| location = [[Podkamennaya Tunguska River]], [[Yeniseysk Governorate]], [[Russian Empire]] (now [[Evenkiysky District]], [[Krasnoyarsk Krai]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Probable [[meteor air burst]] of small [[asteroid]] or [[comet]]
| outcome = Flattened {{convert|2150|sqkm|abbr=on}} of forest&lt;br /&gt;Devastation to local plants and animals
| property_damage = A few damaged buildings
| deaths = At least three
}}

[[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|Мястото на взрива в Русия]]
'''Тунгуски метеорит''' е хипотетично наименование на небесно [[физическо тяло|тяло]], летяло над [[Сибир]], взривило се в земната атмосфера и паднало край река [[Подкаменная Тунгуска]], на територията на днешния [[Красноярски край]], [[Русия]] на [[30 юни]] [[1908]] г.

Естеството на явлението и неговият причинител все още не са еднозначно определени. 
[[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|left|Дървета, повалени от взрива]]
[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|Засегнати от взрива зони:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): унищожена гора (в червено);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): щети, пожари, загинали животни (в оранжево);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): звукова вълна (в светлосиньо).]]

== Popis události ==
Сутринта на 30 юни 1908 г. над Централен Сибир от изток на запад прелита огнено тяло. Около 7:15 часа местно време тялото се взривява във въздуха и пада в тайгата над южното блато край р. Подкаменная Тунгуска на около 60 километра северно от Кежма. Мощността на взрива се оценява на 10 до 50 [[мегатон]]а [[тротилов еквивалент]]. Взривът става на височина 7 – 10 km над земята над незаселена [[тайга]].

В резултат от взрива дърветата са повалени на площ над 2000 km². Стъклата са избити в радиус от 200 km от епицентъра.

Взривът е чут на разстояние до 800 km от епицентъра, взривната вълна е регистрирана от [[обсерватории]] на много места по света. [[Сеизмична вълна]] след взрива е регистрирана от сеизмични станции в [[Иркутск]], [[Ташкент]], [[Тбилиси]] и чак в [[Йена]].&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;

K mohutnému výbuchu došlo přibližně v 7:15 ráno místního času&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;/&gt; nad prakticky neobydlenou oblastí [[tajga|tajgy]] v Tunguské oblasti pojmenované podle řeky [[Podkamenná Tunguska]]. Průlet objektu atmosférou byl pozorován mnoha svědky a je obvykle popisován jako jasná žlutá koule nebo válec letící oblohou. Podle některých autorů byl průlet tohoto objektu atmosférou pozorován i na českém území v době okolo půlnoci a letící žhavé těleso ve velké výšce prý směřovalo východním směrem.&lt;ref&gt;{{Citace elektronické monografie
| titul = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum vydání = 2024-03-03
| datum přístupu = 2024-03-03
| jazyk = sk-SK
| url archivu = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum archivace = 2024-03-03
| nedostupné = ano
}}&lt;/ref&gt;

Výbuch (podle části svědků tři po sobě jdoucí exploze) byl natolik silný, že byl slyšitelný do vzdálenosti kolem 1000&amp;nbsp;km, vyvrátil nebo přelámal kolem 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 stromů na rozloze větší než 2000&amp;nbsp;km²; rozbíjel okna domů, odhazoval osoby a zapaloval na nich oděv ještě v osadě [[Vanavara]], vzdálené od epicentra 70&amp;nbsp;km. [[zemětřesení|Seismické otřesy]] po explozi zaznamenaly [[seismologie|seismologické]] stanice po celém světě a následný obrovský [[lesní požár]] byl pozorovatelný ze vzdálenosti mnoha set kilometrů. Do atmosféry se dostalo nesmírné množství malých částic především popela z lesních požárů a v oblasti poblíž výbuchu padal černý déšť. Několik následujících nocí byla noční obloha i v Evropě podivně světlá a jevy podobné [[polární záře|polární záři]] byly pozorovatelné i ve střední Evropě. Lidé v blízkých oblastech utrpěli popáleniny pokožky, které se prý jen obtížně a dlouho hojily.

Zmizela většina sobích stád i s hlídacími psy.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Protože se na místě exploze nenašel kráter, je pravděpodobné, že k výbuchu došlo v atmosféře. Výpočty síly výbuchu se značně liší a jednotliví autoři uvádějí hodnoty 10–25 [[Ekvivalent TNT|megatun TNT]]. V některých pramenech je dokonce uváděno až 50&amp;nbsp;Mt TNT. V červnu [[2007]] italský vědec [[Luca Gasperini]] oznámil, že objevil jezero, které mohlo vzniknout z kráteru vzniklého dopadem meteoritu nebo jeho části, hypotéza však zatím nebyla potvrzena a řada vědců se k ní staví skepticky.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Citace elektronické monografie
 | titul = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | datum vydání = 2007-06-29
 | datum aktualizace = 
 | datum přístupu = 2008-10-11
 | vydavatel = Česká astronomická společnost
 | místo = 
}} – založeno na informacích z časopisu [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Citace elektronického periodika
| příjmení = Tejzr
| jméno = Ludvík
| titul = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| periodikum = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| datum vydání = 2008-06-28
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citace elektronického periodika
| titul = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
 | periodikum = Aktuálně.cz
 | odkaz na periodikum = Aktuálně.cz
 | vydavatel = Economia
 | odkaz na vydavatele = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| datum vydání = 2007-07-02
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

Поради слабия научен интерес по онова време към такива събития, първата експедиция от [[АН на СССР|Академията на науките на СССР]] е изпратена в района чак през 1927 г. След нея следват и други.

== История ==


== Хипотези за обяснение ==
Има редица известни хипотези за обяснение на природното явление и неговия причинител.

=== Взрив на метеорит/комета ===
Все пак най-разпространената в света хипотеза е, че причинителят на взрива е [[метеорно тяло]] или остатъчно тяло от [[комета]] (включително ядрото ѝ).

=== Други хипотези ===
Има много други хипотези за обяснение на явлението и за причинителя на събитието:{{колони|2|
* ядро на [[комета]]
* [[кълбовидна мълния]]
* взрив на облак от [[метан]]
* [[Ядрена реакция|ядрен взрив]]
* [[антиматерия]]
* сблъсък на [[Земята]] с миниатюрна [[черна дупка]]
* катастрофа на [[извънземен живот|извънземен]] [[космически кораб]]
* научен експеримент на [[Никола Тесла]]&lt;ref&gt;{{цитат уеб | уеб_адрес = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | заглавие = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | достъп_дата = 15 март 2024 | фамилно_име = Каменов | първо_име = Огнян | автор_препратка = | съавтори = | дата = 30 юни 2022 | труд = | издател = 168chasa.bg | формат = | страници = | архив_уеб_адрес = | архив_дата = | цитат = | език-скрит = | език = }}&lt;/ref&gt;}}

== Vněšnje linky ==
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгуският метеорит – загадката на 20 век]
* {{икона|ru}} [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 100 години от Тунгуската катастрофа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30 }}
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Изследване на проблемите, свързани с Тунгуския метеорит]
* {{икона|en}} [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]
* {{икона|ru}} [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{икона|ru}} {{икона|en}} [http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни], ст.н.с. А. Е. Злобин, snauka.ru, 14.09.2020 г.
* {{икона|en}} [http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal], Andrei E. Zlobin, arxiv.org, 29.04.2013 г.
* {{икона|en}} [https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)], Andrei E. Zlobin, aero.org
* [http://www.azorcord.orc.ru/index.htm www.azorcord.orc.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208035606/http://www.azorcord.orc.ru/index.htm |date=2013-12-08 }} (неработеща препратка)

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>7wtbe3l0qb2yw586ogsyf7jafcwikei</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48033</id>
      <parentid>48032</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T11:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Popis události */</comment>
      <origin>48033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14436" sha1="h1uuorszv9oaguhrkjowmdqncrb3sum" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tunguska event
| image = Tunguska Ereignis-1.jpg
| image_caption = Trees knocked down and burned by the blast, photographed in May 1929 by [[Yevgeny Krinov]] during [[Leonid Kulik]]'s third expedition to the epicenter.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}
| date = {{OldStyleDate|30 June|1908|17 June}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|UTC+7]])
| location = [[Podkamennaya Tunguska River]], [[Yeniseysk Governorate]], [[Russian Empire]] (now [[Evenkiysky District]], [[Krasnoyarsk Krai]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Probable [[meteor air burst]] of small [[asteroid]] or [[comet]]
| outcome = Flattened {{convert|2150|sqkm|abbr=on}} of forest&lt;br /&gt;Devastation to local plants and animals
| property_damage = A few damaged buildings
| deaths = At least three
}}

[[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|Мястото на взрива в Русия]]
'''Тунгуски метеорит''' е хипотетично наименование на небесно [[физическо тяло|тяло]], летяло над [[Сибир]], взривило се в земната атмосфера и паднало край река [[Подкаменная Тунгуска]], на територията на днешния [[Красноярски край]], [[Русия]] на [[30 юни]] [[1908]] г.

Естеството на явлението и неговият причинител все още не са еднозначно определени. 
[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|Засегнати от взрива зони:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): унищожена гора (в червено);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): щети, пожари, загинали животни (в оранжево);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): звукова вълна (в светлосиньо).]]

== Popis události ==
Сутринта на 30 юни 1908 г. над Централен Сибир от изток на запад прелита огнено тяло. Около 7:15 часа местно време тялото се взривява във въздуха и пада в тайгата над южното блато край р. Подкаменная Тунгуска на около 60 километра северно от Кежма. Мощността на взрива се оценява на 10 до 50 [[мегатон]]а [[тротилов еквивалент]]. Взривът става на височина 7 – 10 km над земята над незаселена [[тайга]].

Взривът е чут на разстояние до 800 km от епицентъра, взривната вълна е регистрирана от [[обсерватории]] на много места по света. [[Сеизмична вълна]] след взрива е регистрирана от сеизмични станции в [[Иркутск]], [[Ташкент]], [[Тбилиси]] и чак в [[Йена]].&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;

K mohutnému výbuchu došlo přibližně v 7:15 ráno místního času&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;/&gt; nad prakticky neobydlenou oblastí [[tajga|tajgy]] v Tunguské oblasti pojmenované podle řeky [[Podkamenná Tunguska]]. Průlet objektu atmosférou byl pozorován mnoha svědky a je obvykle popisován jako jasná žlutá koule nebo válec letící oblohou. Podle některých autorů byl průlet tohoto objektu atmosférou pozorován i na českém území v době okolo půlnoci a letící žhavé těleso ve velké výšce prý směřovalo východním směrem.&lt;ref&gt;{{Citace elektronické monografie
| titul = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum vydání = 2024-03-03
| datum přístupu = 2024-03-03
| jazyk = sk-SK
| url archivu = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum archivace = 2024-03-03
| nedostupné = ano
}}&lt;/ref&gt;

Výbuch (podle části svědků tři po sobě jdoucí exploze) byl natolik silný, že byl slyšitelný do vzdálenosti kolem 1000&amp;nbsp;km, vyvrátil nebo přelámal kolem 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 stromů na rozloze větší než 2000&amp;nbsp;km²; rozbíjel okna domů, odhazoval osoby a zapaloval na nich oděv ještě v osadě [[Vanavara]], vzdálené od epicentra 70&amp;nbsp;km. [[zemětřesení|Seismické otřesy]] po explozi zaznamenaly [[seismologie|seismologické]] stanice po celém světě a následný obrovský [[lesní požár]] byl pozorovatelný ze vzdálenosti mnoha set kilometrů. Do atmosféry se dostalo nesmírné množství malých částic především popela z lesních požárů a v oblasti poblíž výbuchu padal černý déšť. Několik následujících nocí byla noční obloha i v Evropě podivně světlá a jevy podobné [[polární záře|polární záři]] byly pozorovatelné i ve střední Evropě. Lidé v blízkých oblastech utrpěli popáleniny pokožky, které se prý jen obtížně a dlouho hojily.

Zmizela většina sobích stád i s hlídacími psy.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Protože se na místě exploze nenašel kráter, je pravděpodobné, že k výbuchu došlo v atmosféře. Výpočty síly výbuchu se značně liší a jednotliví autoři uvádějí hodnoty 10–25 [[Ekvivalent TNT|megatun TNT]]. V některých pramenech je dokonce uváděno až 50&amp;nbsp;Mt TNT. V červnu [[2007]] italský vědec [[Luca Gasperini]] oznámil, že objevil jezero, které mohlo vzniknout z kráteru vzniklého dopadem meteoritu nebo jeho části, hypotéza však zatím nebyla potvrzena a řada vědců se k ní staví skepticky.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Citace elektronické monografie
 | titul = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | datum vydání = 2007-06-29
 | datum aktualizace = 
 | datum přístupu = 2008-10-11
 | vydavatel = Česká astronomická společnost
 | místo = 
}} – založeno na informacích z časopisu [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Citace elektronického periodika
| příjmení = Tejzr
| jméno = Ludvík
| titul = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| periodikum = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| datum vydání = 2008-06-28
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citace elektronického periodika
| titul = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
 | periodikum = Aktuálně.cz
 | odkaz na periodikum = Aktuálně.cz
 | vydavatel = Economia
 | odkaz na vydavatele = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| datum vydání = 2007-07-02
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

Поради слабия научен интерес по онова време към такива събития, първата експедиция от [[АН на СССР|Академията на науките на СССР]] е изпратена в района чак през 1927 г. След нея следват и други.
== Хипотези за обяснение ==
Има редица известни хипотези за обяснение на природното явление и неговия причинител.

=== Взрив на метеорит/комета ===
Все пак най-разпространената в света хипотеза е, че причинителят на взрива е [[метеорно тяло]] или остатъчно тяло от [[комета]] (включително ядрото ѝ).

=== Други хипотези ===
Има много други хипотези за обяснение на явлението и за причинителя на събитието:{{колони|2|
* ядро на [[комета]]
* [[кълбовидна мълния]]
* взрив на облак от [[метан]]
* [[Ядрена реакция|ядрен взрив]]
* [[антиматерия]]
* сблъсък на [[Земята]] с миниатюрна [[черна дупка]]
* катастрофа на [[извънземен живот|извънземен]] [[космически кораб]]
* научен експеримент на [[Никола Тесла]]&lt;ref&gt;{{цитат уеб | уеб_адрес = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | заглавие = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | достъп_дата = 15 март 2024 | фамилно_име = Каменов | първо_име = Огнян | автор_препратка = | съавтори = | дата = 30 юни 2022 | труд = | издател = 168chasa.bg | формат = | страници = | архив_уеб_адрес = | архив_дата = | цитат = | език-скрит = | език = }}&lt;/ref&gt;}}

== Vněšnje linky ==
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгуският метеорит – загадката на 20 век]
* {{икона|ru}} [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 100 години от Тунгуската катастрофа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30 }}
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Изследване на проблемите, свързани с Тунгуския метеорит]
* {{икона|en}} [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]
* {{икона|ru}} [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{икона|ru}} {{икона|en}} [http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни], ст.н.с. А. Е. Злобин, snauka.ru, 14.09.2020 г.
* {{икона|en}} [http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal], Andrei E. Zlobin, arxiv.org, 29.04.2013 г.
* {{икона|en}} [https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)], Andrei E. Zlobin, aero.org
* [http://www.azorcord.orc.ru/index.htm www.azorcord.orc.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208035606/http://www.azorcord.orc.ru/index.htm |date=2013-12-08 }} (неработеща препратка)

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>h1uuorszv9oaguhrkjowmdqncrb3sum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48034</id>
      <parentid>48033</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T11:16:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14441" sha1="8g1tapva0uwtqkc2xsh1tjxlycbxf6o" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tunguska event
| image = Tunguska Ereignis-1.jpg
| image_caption = Trees knocked down and burned by the blast, photographed in May 1929 by [[Yevgeny Krinov]] during [[Leonid Kulik]]'s third expedition to the epicenter.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}
| date = {{Po staromu stilju|30 June|1908|17 June}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|UTC+7]])
| location = [[Podkamennaya Tunguska River]], [[Yeniseysk Governorate]], [[Russian Empire]] (now [[Evenkiysky District]], [[Krasnoyarsk Krai]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Probable [[meteor air burst]] of small [[asteroid]] or [[comet]]
| outcome = Flattened {{convert|2150|sqkm|abbr=on}} of forest&lt;br /&gt;Devastation to local plants and animals
| property_damage = A few damaged buildings
| deaths = At least three
}}

[[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|Мястото на взрива в Русия]]
'''Тунгуски метеорит''' е хипотетично наименование на небесно [[физическо тяло|тяло]], летяло над [[Сибир]], взривило се в земната атмосфера и паднало край река [[Подкаменная Тунгуска]], на територията на днешния [[Красноярски край]], [[Русия]] на [[30 юни]] [[1908]] г.

Естеството на явлението и неговият причинител все още не са еднозначно определени. 
[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|Засегнати от взрива зони:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): унищожена гора (в червено);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): щети, пожари, загинали животни (в оранжево);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): звукова вълна (в светлосиньо).]]

== Popis události ==
Сутринта на 30 юни 1908 г. над Централен Сибир от изток на запад прелита огнено тяло. Около 7:15 часа местно време тялото се взривява във въздуха и пада в тайгата над южното блато край р. Подкаменная Тунгуска на около 60 километра северно от Кежма. Мощността на взрива се оценява на 10 до 50 [[мегатон]]а [[тротилов еквивалент]]. Взривът става на височина 7 – 10 km над земята над незаселена [[тайга]].

Взривът е чут на разстояние до 800 km от епицентъра, взривната вълна е регистрирана от [[обсерватории]] на много места по света. [[Сеизмична вълна]] след взрива е регистрирана от сеизмични станции в [[Иркутск]], [[Ташкент]], [[Тбилиси]] и чак в [[Йена]].&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;

K mohutnému výbuchu došlo přibližně v 7:15 ráno místního času&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;/&gt; nad prakticky neobydlenou oblastí [[tajga|tajgy]] v Tunguské oblasti pojmenované podle řeky [[Podkamenná Tunguska]]. Průlet objektu atmosférou byl pozorován mnoha svědky a je obvykle popisován jako jasná žlutá koule nebo válec letící oblohou. Podle některých autorů byl průlet tohoto objektu atmosférou pozorován i na českém území v době okolo půlnoci a letící žhavé těleso ve velké výšce prý směřovalo východním směrem.&lt;ref&gt;{{Citace elektronické monografie
| titul = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum vydání = 2024-03-03
| datum přístupu = 2024-03-03
| jazyk = sk-SK
| url archivu = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum archivace = 2024-03-03
| nedostupné = ano
}}&lt;/ref&gt;

Výbuch (podle části svědků tři po sobě jdoucí exploze) byl natolik silný, že byl slyšitelný do vzdálenosti kolem 1000&amp;nbsp;km, vyvrátil nebo přelámal kolem 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 stromů na rozloze větší než 2000&amp;nbsp;km²; rozbíjel okna domů, odhazoval osoby a zapaloval na nich oděv ještě v osadě [[Vanavara]], vzdálené od epicentra 70&amp;nbsp;km. [[zemětřesení|Seismické otřesy]] po explozi zaznamenaly [[seismologie|seismologické]] stanice po celém světě a následný obrovský [[lesní požár]] byl pozorovatelný ze vzdálenosti mnoha set kilometrů. Do atmosféry se dostalo nesmírné množství malých částic především popela z lesních požárů a v oblasti poblíž výbuchu padal černý déšť. Několik následujících nocí byla noční obloha i v Evropě podivně světlá a jevy podobné [[polární záře|polární záři]] byly pozorovatelné i ve střední Evropě. Lidé v blízkých oblastech utrpěli popáleniny pokožky, které se prý jen obtížně a dlouho hojily.

Zmizela většina sobích stád i s hlídacími psy.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Protože se na místě exploze nenašel kráter, je pravděpodobné, že k výbuchu došlo v atmosféře. Výpočty síly výbuchu se značně liší a jednotliví autoři uvádějí hodnoty 10–25 [[Ekvivalent TNT|megatun TNT]]. V některých pramenech je dokonce uváděno až 50&amp;nbsp;Mt TNT. V červnu [[2007]] italský vědec [[Luca Gasperini]] oznámil, že objevil jezero, které mohlo vzniknout z kráteru vzniklého dopadem meteoritu nebo jeho části, hypotéza však zatím nebyla potvrzena a řada vědců se k ní staví skepticky.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Citace elektronické monografie
 | titul = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | datum vydání = 2007-06-29
 | datum aktualizace = 
 | datum přístupu = 2008-10-11
 | vydavatel = Česká astronomická společnost
 | místo = 
}} – založeno na informacích z časopisu [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Citace elektronického periodika
| příjmení = Tejzr
| jméno = Ludvík
| titul = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| periodikum = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| datum vydání = 2008-06-28
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citace elektronického periodika
| titul = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
 | periodikum = Aktuálně.cz
 | odkaz na periodikum = Aktuálně.cz
 | vydavatel = Economia
 | odkaz na vydavatele = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| datum vydání = 2007-07-02
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

Поради слабия научен интерес по онова време към такива събития, първата експедиция от [[АН на СССР|Академията на науките на СССР]] е изпратена в района чак през 1927 г. След нея следват и други.
== Хипотези за обяснение ==
Има редица известни хипотези за обяснение на природното явление и неговия причинител.

=== Взрив на метеорит/комета ===
Все пак най-разпространената в света хипотеза е, че причинителят на взрива е [[метеорно тяло]] или остатъчно тяло от [[комета]] (включително ядрото ѝ).

=== Други хипотези ===
Има много други хипотези за обяснение на явлението и за причинителя на събитието:{{колони|2|
* ядро на [[комета]]
* [[кълбовидна мълния]]
* взрив на облак от [[метан]]
* [[Ядрена реакция|ядрен взрив]]
* [[антиматерия]]
* сблъсък на [[Земята]] с миниатюрна [[черна дупка]]
* катастрофа на [[извънземен живот|извънземен]] [[космически кораб]]
* научен експеримент на [[Никола Тесла]]&lt;ref&gt;{{цитат уеб | уеб_адрес = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | заглавие = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | достъп_дата = 15 март 2024 | фамилно_име = Каменов | първо_име = Огнян | автор_препратка = | съавтори = | дата = 30 юни 2022 | труд = | издател = 168chasa.bg | формат = | страници = | архив_уеб_адрес = | архив_дата = | цитат = | език-скрит = | език = }}&lt;/ref&gt;}}

== Vněšnje linky ==
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгуският метеорит – загадката на 20 век]
* {{икона|ru}} [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 100 години от Тунгуската катастрофа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30 }}
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Изследване на проблемите, свързани с Тунгуския метеорит]
* {{икона|en}} [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]
* {{икона|ru}} [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{икона|ru}} {{икона|en}} [http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни], ст.н.с. А. Е. Злобин, snauka.ru, 14.09.2020 г.
* {{икона|en}} [http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal], Andrei E. Zlobin, arxiv.org, 29.04.2013 г.
* {{икона|en}} [https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)], Andrei E. Zlobin, aero.org
* [http://www.azorcord.orc.ru/index.htm www.azorcord.orc.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208035606/http://www.azorcord.orc.ru/index.htm |date=2013-12-08 }} (неработеща препратка)

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>8g1tapva0uwtqkc2xsh1tjxlycbxf6o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48036</id>
      <parentid>48034</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T11:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14488" sha1="kfw8a494vsbkj2ygyq1m8ukbhfafs2j" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tunguska event
| image = Tunguska Ereignis-1.jpg
| image_caption = Trees knocked down and burned by the blast, photographed in May 1929 by [[Yevgeny Krinov]] during [[Leonid Kulik]]'s third expedition to the epicenter.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|UTC+7]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljevo 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

[[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|Мястото на взрива в Русия]]
'''Тунгуски метеорит''' е хипотетично наименование на небесно [[физическо тяло|тяло]], летяло над [[Сибир]], взривило се в земната атмосфера и паднало край река [[Подкаменная Тунгуска]], на територията на днешния [[Красноярски край]], [[Русия]] на [[30 юни]] [[1908]] г.

Естеството на явлението и неговият причинител все още не са еднозначно определени. 
[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|Засегнати от взрива зони:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): унищожена гора (в червено);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): щети, пожари, загинали животни (в оранжево);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): звукова вълна (в светлосиньо).]]

== Popis události ==
Сутринта на 30 юни 1908 г. над Централен Сибир от изток на запад прелита огнено тяло. Около 7:15 часа местно време тялото се взривява във въздуха и пада в тайгата над южното блато край р. Подкаменная Тунгуска на около 60 километра северно от Кежма. Мощността на взрива се оценява на 10 до 50 [[мегатон]]а [[тротилов еквивалент]]. Взривът става на височина 7 – 10 km над земята над незаселена [[тайга]].

Взривът е чут на разстояние до 800 km от епицентъра, взривната вълна е регистрирана от [[обсерватории]] на много места по света. [[Сеизмична вълна]] след взрива е регистрирана от сеизмични станции в [[Иркутск]], [[Ташкент]], [[Тбилиси]] и чак в [[Йена]].&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;

K mohutnému výbuchu došlo přibližně v 7:15 ráno místního času&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;/&gt; nad prakticky neobydlenou oblastí [[tajga|tajgy]] v Tunguské oblasti pojmenované podle řeky [[Podkamenná Tunguska]]. Průlet objektu atmosférou byl pozorován mnoha svědky a je obvykle popisován jako jasná žlutá koule nebo válec letící oblohou. Podle některých autorů byl průlet tohoto objektu atmosférou pozorován i na českém území v době okolo půlnoci a letící žhavé těleso ve velké výšce prý směřovalo východním směrem.&lt;ref&gt;{{Citace elektronické monografie
| titul = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum vydání = 2024-03-03
| datum přístupu = 2024-03-03
| jazyk = sk-SK
| url archivu = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum archivace = 2024-03-03
| nedostupné = ano
}}&lt;/ref&gt;

Výbuch (podle části svědků tři po sobě jdoucí exploze) byl natolik silný, že byl slyšitelný do vzdálenosti kolem 1000&amp;nbsp;km, vyvrátil nebo přelámal kolem 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 stromů na rozloze větší než 2000&amp;nbsp;km²; rozbíjel okna domů, odhazoval osoby a zapaloval na nich oděv ještě v osadě [[Vanavara]], vzdálené od epicentra 70&amp;nbsp;km. [[zemětřesení|Seismické otřesy]] po explozi zaznamenaly [[seismologie|seismologické]] stanice po celém světě a následný obrovský [[lesní požár]] byl pozorovatelný ze vzdálenosti mnoha set kilometrů. Do atmosféry se dostalo nesmírné množství malých částic především popela z lesních požárů a v oblasti poblíž výbuchu padal černý déšť. Několik následujících nocí byla noční obloha i v Evropě podivně světlá a jevy podobné [[polární záře|polární záři]] byly pozorovatelné i ve střední Evropě. Lidé v blízkých oblastech utrpěli popáleniny pokožky, které se prý jen obtížně a dlouho hojily.

Zmizela většina sobích stád i s hlídacími psy.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Protože se na místě exploze nenašel kráter, je pravděpodobné, že k výbuchu došlo v atmosféře. Výpočty síly výbuchu se značně liší a jednotliví autoři uvádějí hodnoty 10–25 [[Ekvivalent TNT|megatun TNT]]. V některých pramenech je dokonce uváděno až 50&amp;nbsp;Mt TNT. V červnu [[2007]] italský vědec [[Luca Gasperini]] oznámil, že objevil jezero, které mohlo vzniknout z kráteru vzniklého dopadem meteoritu nebo jeho části, hypotéza však zatím nebyla potvrzena a řada vědců se k ní staví skepticky.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Citace elektronické monografie
 | titul = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | datum vydání = 2007-06-29
 | datum aktualizace = 
 | datum přístupu = 2008-10-11
 | vydavatel = Česká astronomická společnost
 | místo = 
}} – založeno na informacích z časopisu [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Citace elektronického periodika
| příjmení = Tejzr
| jméno = Ludvík
| titul = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| periodikum = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| datum vydání = 2008-06-28
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citace elektronického periodika
| titul = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
 | periodikum = Aktuálně.cz
 | odkaz na periodikum = Aktuálně.cz
 | vydavatel = Economia
 | odkaz na vydavatele = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| datum vydání = 2007-07-02
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

Поради слабия научен интерес по онова време към такива събития, първата експедиция от [[АН на СССР|Академията на науките на СССР]] е изпратена в района чак през 1927 г. След нея следват и други.
== Хипотези за обяснение ==
Има редица известни хипотези за обяснение на природното явление и неговия причинител.

=== Взрив на метеорит/комета ===
Все пак най-разпространената в света хипотеза е, че причинителят на взрива е [[метеорно тяло]] или остатъчно тяло от [[комета]] (включително ядрото ѝ).

=== Други хипотези ===
Има много други хипотези за обяснение на явлението и за причинителя на събитието:{{колони|2|
* ядро на [[комета]]
* [[кълбовидна мълния]]
* взрив на облак от [[метан]]
* [[Ядрена реакция|ядрен взрив]]
* [[антиматерия]]
* сблъсък на [[Земята]] с миниатюрна [[черна дупка]]
* катастрофа на [[извънземен живот|извънземен]] [[космически кораб]]
* научен експеримент на [[Никола Тесла]]&lt;ref&gt;{{цитат уеб | уеб_адрес = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | заглавие = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | достъп_дата = 15 март 2024 | фамилно_име = Каменов | първо_име = Огнян | автор_препратка = | съавтори = | дата = 30 юни 2022 | труд = | издател = 168chasa.bg | формат = | страници = | архив_уеб_адрес = | архив_дата = | цитат = | език-скрит = | език = }}&lt;/ref&gt;}}

== Vněšnje linky ==
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгуският метеорит – загадката на 20 век]
* {{икона|ru}} [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 100 години от Тунгуската катастрофа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30 }}
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Изследване на проблемите, свързани с Тунгуския метеорит]
* {{икона|en}} [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]
* {{икона|ru}} [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{икона|ru}} {{икона|en}} [http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни], ст.н.с. А. Е. Злобин, snauka.ru, 14.09.2020 г.
* {{икона|en}} [http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal], Andrei E. Zlobin, arxiv.org, 29.04.2013 г.
* {{икона|en}} [https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)], Andrei E. Zlobin, aero.org
* [http://www.azorcord.orc.ru/index.htm www.azorcord.orc.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208035606/http://www.azorcord.orc.ru/index.htm |date=2013-12-08 }} (неработеща препратка)

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>kfw8a494vsbkj2ygyq1m8ukbhfafs2j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48037</id>
      <parentid>48036</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T11:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14488" sha1="9e9mpirnr46a8731c08qcjkuygdakun" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungusky izbuh
| image = Tunguska Ereignis-1.jpg
| image_caption = Trees knocked down and burned by the blast, photographed in May 1929 by [[Yevgeny Krinov]] during [[Leonid Kulik]]'s third expedition to the epicenter.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|UTC+7]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljevo 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

[[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|Мястото на взрива в Русия]]
'''Тунгуски метеорит''' е хипотетично наименование на небесно [[физическо тяло|тяло]], летяло над [[Сибир]], взривило се в земната атмосфера и паднало край река [[Подкаменная Тунгуска]], на територията на днешния [[Красноярски край]], [[Русия]] на [[30 юни]] [[1908]] г.

Естеството на явлението и неговият причинител все още не са еднозначно определени. 
[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|Засегнати от взрива зони:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): унищожена гора (в червено);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): щети, пожари, загинали животни (в оранжево);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): звукова вълна (в светлосиньо).]]

== Popis události ==
Сутринта на 30 юни 1908 г. над Централен Сибир от изток на запад прелита огнено тяло. Около 7:15 часа местно време тялото се взривява във въздуха и пада в тайгата над южното блато край р. Подкаменная Тунгуска на около 60 километра северно от Кежма. Мощността на взрива се оценява на 10 до 50 [[мегатон]]а [[тротилов еквивалент]]. Взривът става на височина 7 – 10 km над земята над незаселена [[тайга]].

Взривът е чут на разстояние до 800 km от епицентъра, взривната вълна е регистрирана от [[обсерватории]] на много места по света. [[Сеизмична вълна]] след взрива е регистрирана от сеизмични станции в [[Иркутск]], [[Ташкент]], [[Тбилиси]] и чак в [[Йена]].&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;

K mohutnému výbuchu došlo přibližně v 7:15 ráno místního času&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;/&gt; nad prakticky neobydlenou oblastí [[tajga|tajgy]] v Tunguské oblasti pojmenované podle řeky [[Podkamenná Tunguska]]. Průlet objektu atmosférou byl pozorován mnoha svědky a je obvykle popisován jako jasná žlutá koule nebo válec letící oblohou. Podle některých autorů byl průlet tohoto objektu atmosférou pozorován i na českém území v době okolo půlnoci a letící žhavé těleso ve velké výšce prý směřovalo východním směrem.&lt;ref&gt;{{Citace elektronické monografie
| titul = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum vydání = 2024-03-03
| datum přístupu = 2024-03-03
| jazyk = sk-SK
| url archivu = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum archivace = 2024-03-03
| nedostupné = ano
}}&lt;/ref&gt;

Výbuch (podle části svědků tři po sobě jdoucí exploze) byl natolik silný, že byl slyšitelný do vzdálenosti kolem 1000&amp;nbsp;km, vyvrátil nebo přelámal kolem 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 stromů na rozloze větší než 2000&amp;nbsp;km²; rozbíjel okna domů, odhazoval osoby a zapaloval na nich oděv ještě v osadě [[Vanavara]], vzdálené od epicentra 70&amp;nbsp;km. [[zemětřesení|Seismické otřesy]] po explozi zaznamenaly [[seismologie|seismologické]] stanice po celém světě a následný obrovský [[lesní požár]] byl pozorovatelný ze vzdálenosti mnoha set kilometrů. Do atmosféry se dostalo nesmírné množství malých částic především popela z lesních požárů a v oblasti poblíž výbuchu padal černý déšť. Několik následujících nocí byla noční obloha i v Evropě podivně světlá a jevy podobné [[polární záře|polární záři]] byly pozorovatelné i ve střední Evropě. Lidé v blízkých oblastech utrpěli popáleniny pokožky, které se prý jen obtížně a dlouho hojily.

Zmizela většina sobích stád i s hlídacími psy.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Protože se na místě exploze nenašel kráter, je pravděpodobné, že k výbuchu došlo v atmosféře. Výpočty síly výbuchu se značně liší a jednotliví autoři uvádějí hodnoty 10–25 [[Ekvivalent TNT|megatun TNT]]. V některých pramenech je dokonce uváděno až 50&amp;nbsp;Mt TNT. V červnu [[2007]] italský vědec [[Luca Gasperini]] oznámil, že objevil jezero, které mohlo vzniknout z kráteru vzniklého dopadem meteoritu nebo jeho části, hypotéza však zatím nebyla potvrzena a řada vědců se k ní staví skepticky.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Citace elektronické monografie
 | titul = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | datum vydání = 2007-06-29
 | datum aktualizace = 
 | datum přístupu = 2008-10-11
 | vydavatel = Česká astronomická společnost
 | místo = 
}} – založeno na informacích z časopisu [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Citace elektronického periodika
| příjmení = Tejzr
| jméno = Ludvík
| titul = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| periodikum = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| datum vydání = 2008-06-28
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citace elektronického periodika
| titul = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
 | periodikum = Aktuálně.cz
 | odkaz na periodikum = Aktuálně.cz
 | vydavatel = Economia
 | odkaz na vydavatele = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| datum vydání = 2007-07-02
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

Поради слабия научен интерес по онова време към такива събития, първата експедиция от [[АН на СССР|Академията на науките на СССР]] е изпратена в района чак през 1927 г. След нея следват и други.
== Хипотези за обяснение ==
Има редица известни хипотези за обяснение на природното явление и неговия причинител.

=== Взрив на метеорит/комета ===
Все пак най-разпространената в света хипотеза е, че причинителят на взрива е [[метеорно тяло]] или остатъчно тяло от [[комета]] (включително ядрото ѝ).

=== Други хипотези ===
Има много други хипотези за обяснение на явлението и за причинителя на събитието:{{колони|2|
* ядро на [[комета]]
* [[кълбовидна мълния]]
* взрив на облак от [[метан]]
* [[Ядрена реакция|ядрен взрив]]
* [[антиматерия]]
* сблъсък на [[Земята]] с миниатюрна [[черна дупка]]
* катастрофа на [[извънземен живот|извънземен]] [[космически кораб]]
* научен експеримент на [[Никола Тесла]]&lt;ref&gt;{{цитат уеб | уеб_адрес = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | заглавие = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | достъп_дата = 15 март 2024 | фамилно_име = Каменов | първо_име = Огнян | автор_препратка = | съавтори = | дата = 30 юни 2022 | труд = | издател = 168chasa.bg | формат = | страници = | архив_уеб_адрес = | архив_дата = | цитат = | език-скрит = | език = }}&lt;/ref&gt;}}

== Vněšnje linky ==
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгуският метеорит – загадката на 20 век]
* {{икона|ru}} [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 100 години от Тунгуската катастрофа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30 }}
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Изследване на проблемите, свързани с Тунгуския метеорит]
* {{икона|en}} [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]
* {{икона|ru}} [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{икона|ru}} {{икона|en}} [http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни], ст.н.с. А. Е. Злобин, snauka.ru, 14.09.2020 г.
* {{икона|en}} [http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal], Andrei E. Zlobin, arxiv.org, 29.04.2013 г.
* {{икона|en}} [https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)], Andrei E. Zlobin, aero.org
* [http://www.azorcord.orc.ru/index.htm www.azorcord.orc.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208035606/http://www.azorcord.orc.ru/index.htm |date=2013-12-08 }} (неработеща препратка)

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>9e9mpirnr46a8731c08qcjkuygdakun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48038</id>
      <parentid>48037</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T11:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14488" sha1="d60rid6sgbpcmealvhxh2rqjowqk3k3" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungusky izbuh
| image = Tunguska Ereignis-1.jpg
| image_caption = Trees knocked down and burned by the blast, photographed in May 1929 by [[Yevgeny Krinov]] during [[Leonid Kulik]]'s third expedition to the epicenter.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|UTC+7]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

[[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|Мястото на взрива в Русия]]
'''Тунгуски метеорит''' е хипотетично наименование на небесно [[физическо тяло|тяло]], летяло над [[Сибир]], взривило се в земната атмосфера и паднало край река [[Подкаменная Тунгуска]], на територията на днешния [[Красноярски край]], [[Русия]] на [[30 юни]] [[1908]] г.

Естеството на явлението и неговият причинител все още не са еднозначно определени. 
[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|Засегнати от взрива зони:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): унищожена гора (в червено);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): щети, пожари, загинали животни (в оранжево);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): звукова вълна (в светлосиньо).]]

== Popis události ==
Сутринта на 30 юни 1908 г. над Централен Сибир от изток на запад прелита огнено тяло. Около 7:15 часа местно време тялото се взривява във въздуха и пада в тайгата над южното блато край р. Подкаменная Тунгуска на около 60 километра северно от Кежма. Мощността на взрива се оценява на 10 до 50 [[мегатон]]а [[тротилов еквивалент]]. Взривът става на височина 7 – 10 km над земята над незаселена [[тайга]].

Взривът е чут на разстояние до 800 km от епицентъра, взривната вълна е регистрирана от [[обсерватории]] на много места по света. [[Сеизмична вълна]] след взрива е регистрирана от сеизмични станции в [[Иркутск]], [[Ташкент]], [[Тбилиси]] и чак в [[Йена]].&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;

K mohutnému výbuchu došlo přibližně v 7:15 ráno místního času&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;/&gt; nad prakticky neobydlenou oblastí [[tajga|tajgy]] v Tunguské oblasti pojmenované podle řeky [[Podkamenná Tunguska]]. Průlet objektu atmosférou byl pozorován mnoha svědky a je obvykle popisován jako jasná žlutá koule nebo válec letící oblohou. Podle některých autorů byl průlet tohoto objektu atmosférou pozorován i na českém území v době okolo půlnoci a letící žhavé těleso ve velké výšce prý směřovalo východním směrem.&lt;ref&gt;{{Citace elektronické monografie
| titul = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum vydání = 2024-03-03
| datum přístupu = 2024-03-03
| jazyk = sk-SK
| url archivu = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum archivace = 2024-03-03
| nedostupné = ano
}}&lt;/ref&gt;

Výbuch (podle části svědků tři po sobě jdoucí exploze) byl natolik silný, že byl slyšitelný do vzdálenosti kolem 1000&amp;nbsp;km, vyvrátil nebo přelámal kolem 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 stromů na rozloze větší než 2000&amp;nbsp;km²; rozbíjel okna domů, odhazoval osoby a zapaloval na nich oděv ještě v osadě [[Vanavara]], vzdálené od epicentra 70&amp;nbsp;km. [[zemětřesení|Seismické otřesy]] po explozi zaznamenaly [[seismologie|seismologické]] stanice po celém světě a následný obrovský [[lesní požár]] byl pozorovatelný ze vzdálenosti mnoha set kilometrů. Do atmosféry se dostalo nesmírné množství malých částic především popela z lesních požárů a v oblasti poblíž výbuchu padal černý déšť. Několik následujících nocí byla noční obloha i v Evropě podivně světlá a jevy podobné [[polární záře|polární záři]] byly pozorovatelné i ve střední Evropě. Lidé v blízkých oblastech utrpěli popáleniny pokožky, které se prý jen obtížně a dlouho hojily.

Zmizela většina sobích stád i s hlídacími psy.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Protože se na místě exploze nenašel kráter, je pravděpodobné, že k výbuchu došlo v atmosféře. Výpočty síly výbuchu se značně liší a jednotliví autoři uvádějí hodnoty 10–25 [[Ekvivalent TNT|megatun TNT]]. V některých pramenech je dokonce uváděno až 50&amp;nbsp;Mt TNT. V červnu [[2007]] italský vědec [[Luca Gasperini]] oznámil, že objevil jezero, které mohlo vzniknout z kráteru vzniklého dopadem meteoritu nebo jeho části, hypotéza však zatím nebyla potvrzena a řada vědců se k ní staví skepticky.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Citace elektronické monografie
 | titul = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | datum vydání = 2007-06-29
 | datum aktualizace = 
 | datum přístupu = 2008-10-11
 | vydavatel = Česká astronomická společnost
 | místo = 
}} – založeno na informacích z časopisu [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Citace elektronického periodika
| příjmení = Tejzr
| jméno = Ludvík
| titul = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| periodikum = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| datum vydání = 2008-06-28
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citace elektronického periodika
| titul = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
 | periodikum = Aktuálně.cz
 | odkaz na periodikum = Aktuálně.cz
 | vydavatel = Economia
 | odkaz na vydavatele = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| datum vydání = 2007-07-02
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

Поради слабия научен интерес по онова време към такива събития, първата експедиция от [[АН на СССР|Академията на науките на СССР]] е изпратена в района чак през 1927 г. След нея следват и други.
== Хипотези за обяснение ==
Има редица известни хипотези за обяснение на природното явление и неговия причинител.

=== Взрив на метеорит/комета ===
Все пак най-разпространената в света хипотеза е, че причинителят на взрива е [[метеорно тяло]] или остатъчно тяло от [[комета]] (включително ядрото ѝ).

=== Други хипотези ===
Има много други хипотези за обяснение на явлението и за причинителя на събитието:{{колони|2|
* ядро на [[комета]]
* [[кълбовидна мълния]]
* взрив на облак от [[метан]]
* [[Ядрена реакция|ядрен взрив]]
* [[антиматерия]]
* сблъсък на [[Земята]] с миниатюрна [[черна дупка]]
* катастрофа на [[извънземен живот|извънземен]] [[космически кораб]]
* научен експеримент на [[Никола Тесла]]&lt;ref&gt;{{цитат уеб | уеб_адрес = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | заглавие = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | достъп_дата = 15 март 2024 | фамилно_име = Каменов | първо_име = Огнян | автор_препратка = | съавтори = | дата = 30 юни 2022 | труд = | издател = 168chasa.bg | формат = | страници = | архив_уеб_адрес = | архив_дата = | цитат = | език-скрит = | език = }}&lt;/ref&gt;}}

== Vněšnje linky ==
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгуският метеорит – загадката на 20 век]
* {{икона|ru}} [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 100 години от Тунгуската катастрофа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30 }}
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Изследване на проблемите, свързани с Тунгуския метеорит]
* {{икона|en}} [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]
* {{икона|ru}} [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{икона|ru}} {{икона|en}} [http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни], ст.н.с. А. Е. Злобин, snauka.ru, 14.09.2020 г.
* {{икона|en}} [http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal], Andrei E. Zlobin, arxiv.org, 29.04.2013 г.
* {{икона|en}} [https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)], Andrei E. Zlobin, aero.org
* [http://www.azorcord.orc.ru/index.htm www.azorcord.orc.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208035606/http://www.azorcord.orc.ru/index.htm |date=2013-12-08 }} (неработеща препратка)

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>d60rid6sgbpcmealvhxh2rqjowqk3k3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48041</id>
      <parentid>48038</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T11:58:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14586" sha1="g0ylc0zou4a7x8xu2a23i863ywp1n0z" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungusky izbuh
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Trees knocked down and burned by the blast, photographed in May 1929 by [[Yevgeny Krinov]] during [[Leonid Kulik]]'s third expedition to the epicenter.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}

| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

[[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|Мястото на взрива в Русия]]
'''Тунгуски метеорит''' е хипотетично наименование на небесно [[физическо тяло|тяло]], летяло над [[Сибир]], взривило се в земната атмосфера и паднало край река [[Подкаменная Тунгуска]], на територията на днешния [[Красноярски край]], [[Русия]] на [[30 юни]] [[1908]] г.

Естеството на явлението и неговият причинител все още не са еднозначно определени. 
[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|Засегнати от взрива зони:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): унищожена гора (в червено);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): щети, пожари, загинали животни (в оранжево);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): звукова вълна (в светлосиньо).]]

== Popis události ==
Сутринта на 30 юни 1908 г. над Централен Сибир от изток на запад прелита огнено тяло. Около 7:15 часа местно време тялото се взривява във въздуха и пада в тайгата над южното блато край р. Подкаменная Тунгуска на около 60 километра северно от Кежма. Мощността на взрива се оценява на 10 до 50 [[мегатон]]а [[тротилов еквивалент]]. Взривът става на височина 7 – 10 km над земята над незаселена [[тайга]].

Взривът е чут на разстояние до 800 km от епицентъра, взривната вълна е регистрирана от [[обсерватории]] на много места по света. [[Сеизмична вълна]] след взрива е регистрирана от сеизмични станции в [[Иркутск]], [[Ташкент]], [[Тбилиси]] и чак в [[Йена]].&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;

K mohutnému výbuchu došlo přibližně v 7:15 ráno místního času&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;/&gt; nad prakticky neobydlenou oblastí [[tajga|tajgy]] v Tunguské oblasti pojmenované podle řeky [[Podkamenná Tunguska]]. Průlet objektu atmosférou byl pozorován mnoha svědky a je obvykle popisován jako jasná žlutá koule nebo válec letící oblohou. Podle některých autorů byl průlet tohoto objektu atmosférou pozorován i na českém území v době okolo půlnoci a letící žhavé těleso ve velké výšce prý směřovalo východním směrem.&lt;ref&gt;{{Citace elektronické monografie
| titul = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum vydání = 2024-03-03
| datum přístupu = 2024-03-03
| jazyk = sk-SK
| url archivu = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| datum archivace = 2024-03-03
| nedostupné = ano
}}&lt;/ref&gt;

Výbuch (podle části svědků tři po sobě jdoucí exploze) byl natolik silný, že byl slyšitelný do vzdálenosti kolem 1000&amp;nbsp;km, vyvrátil nebo přelámal kolem 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 stromů na rozloze větší než 2000&amp;nbsp;km²; rozbíjel okna domů, odhazoval osoby a zapaloval na nich oděv ještě v osadě [[Vanavara]], vzdálené od epicentra 70&amp;nbsp;km. [[zemětřesení|Seismické otřesy]] po explozi zaznamenaly [[seismologie|seismologické]] stanice po celém světě a následný obrovský [[lesní požár]] byl pozorovatelný ze vzdálenosti mnoha set kilometrů. Do atmosféry se dostalo nesmírné množství malých částic především popela z lesních požárů a v oblasti poblíž výbuchu padal černý déšť. Několik následujících nocí byla noční obloha i v Evropě podivně světlá a jevy podobné [[polární záře|polární záři]] byly pozorovatelné i ve střední Evropě. Lidé v blízkých oblastech utrpěli popáleniny pokožky, které se prý jen obtížně a dlouho hojily.

Zmizela většina sobích stád i s hlídacími psy.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Protože se na místě exploze nenašel kráter, je pravděpodobné, že k výbuchu došlo v atmosféře. Výpočty síly výbuchu se značně liší a jednotliví autoři uvádějí hodnoty 10–25 [[Ekvivalent TNT|megatun TNT]]. V některých pramenech je dokonce uváděno až 50&amp;nbsp;Mt TNT. V červnu [[2007]] italský vědec [[Luca Gasperini]] oznámil, že objevil jezero, které mohlo vzniknout z kráteru vzniklého dopadem meteoritu nebo jeho části, hypotéza však zatím nebyla potvrzena a řada vědců se k ní staví skepticky.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Citace elektronické monografie
 | titul = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | datum vydání = 2007-06-29
 | datum aktualizace = 
 | datum přístupu = 2008-10-11
 | vydavatel = Česká astronomická společnost
 | místo = 
}} – založeno na informacích z časopisu [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Citace elektronického periodika
| příjmení = Tejzr
| jméno = Ludvík
| titul = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| periodikum = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| datum vydání = 2008-06-28
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citace elektronického periodika
| titul = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
 | periodikum = Aktuálně.cz
 | odkaz na periodikum = Aktuálně.cz
 | vydavatel = Economia
 | odkaz na vydavatele = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| datum vydání = 2007-07-02
| datum přístupu = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

Поради слабия научен интерес по онова време към такива събития, първата експедиция от [[АН на СССР|Академията на науките на СССР]] е изпратена в района чак през 1927 г. След нея следват и други.
== Хипотези за обяснение ==
Има редица известни хипотези за обяснение на природното явление и неговия причинител.

=== Взрив на метеорит/комета ===
Все пак най-разпространената в света хипотеза е, че причинителят на взрива е [[метеорно тяло]] или остатъчно тяло от [[комета]] (включително ядрото ѝ).

=== Други хипотези ===
Има много други хипотези за обяснение на явлението и за причинителя на събитието:{{колони|2|
* ядро на [[комета]]
* [[кълбовидна мълния]]
* взрив на облак от [[метан]]
* [[Ядрена реакция|ядрен взрив]]
* [[антиматерия]]
* сблъсък на [[Земята]] с миниатюрна [[черна дупка]]
* катастрофа на [[извънземен живот|извънземен]] [[космически кораб]]
* научен експеримент на [[Никола Тесла]]&lt;ref&gt;{{цитат уеб | уеб_адрес = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | заглавие = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | достъп_дата = 15 март 2024 | фамилно_име = Каменов | първо_име = Огнян | автор_препратка = | съавтори = | дата = 30 юни 2022 | труд = | издател = 168chasa.bg | формат = | страници = | архив_уеб_адрес = | архив_дата = | цитат = | език-скрит = | език = }}&lt;/ref&gt;}}

== Vněšnje linky ==
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгуският метеорит – загадката на 20 век]
* {{икона|ru}} [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 100 години от Тунгуската катастрофа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30 }}
* {{икона|ru}} [http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Изследване на проблемите, свързани с Тунгуския метеорит]
* {{икона|en}} [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]
* {{икона|ru}} [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{икона|ru}} {{икона|en}} [http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни], ст.н.с. А. Е. Злобин, snauka.ru, 14.09.2020 г.
* {{икона|en}} [http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal], Andrei E. Zlobin, arxiv.org, 29.04.2013 г.
* {{икона|en}} [https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)], Andrei E. Zlobin, aero.org
* [http://www.azorcord.orc.ru/index.htm www.azorcord.orc.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208035606/http://www.azorcord.orc.ru/index.htm |date=2013-12-08 }} (неработеща препратка)

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>g0ylc0zou4a7x8xu2a23i863ywp1n0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Po staromu stilju</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6358</id>
    <revision>
      <id>48035</id>
      <timestamp>2026-10-08T11:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>Stvorjena nova stranica s tekstom: «{{nowrap|{{{1}}}}} {{nowrap|&amp;#91;[[Stary i novy stilj dat|po st. stilju]] {{{3}}}&amp;#93;}}{{#if: {{{2|}}}|&amp;#32;{{{2|}}}|}}&lt;noinclude&gt; {{Dokumentacija}} &lt;/noinclude&gt;»</comment>
      <origin>48035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162" sha1="7fjuadhdcfi2q2a4wk9nhwdbcmbwdm1" xml:space="preserve">{{nowrap|{{{1}}}}} {{nowrap|&amp;#91;[[Stary i novy stilj dat|po st. stilju]] {{{3}}}&amp;#93;}}{{#if: {{{2|}}}|&amp;#32;{{{2|}}}|}}&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7fjuadhdcfi2q2a4wk9nhwdbcmbwdm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Kartka sobytje/Dokumentacija</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6359</id>
    <revision>
      <id>48039</id>
      <timestamp>2026-10-08T11:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>Stvorjena nova stranica s tekstom: «&lt;noinclude&gt;{{Stranica dokumentacije}}&lt;/noinclude&gt; {{subst:NAMESPACE}} '''{{subst:#titleparts: {{subst:PAGENAME}} | -1 }}''' možno jest upotrěbiti dlja…  == Upotrěba == &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt; {{Kartka sobytje | accused | AKA | aka | also known as | also_known_as | alt | arrests | awards | blank_data | blank_label | blank1_data | blank1_label | blank2_data | blank2_label | budget | burial | caption | casualties1 | casualties2 | casualties...»</comment>
      <origin>48039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1717" sha1="99wfcghrout0kk6m5947nf1zple66c0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Stranica dokumentacije}}&lt;/noinclude&gt;
Šablon '''Kartka sobytje''' možno jest upotrěbiti dlja…

== Upotrěba ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Kartka sobytje | accused | AKA | aka | also known as | also_known_as | alt | arrests | awards | blank_data | blank_label | blank1_data | blank1_label | blank2_data | blank2_label | budget | burial | caption | casualties1 | casualties2 | casualties3 | cause | child | displaced | motive | target | charges | convicted | convictions | coordinates | coroner | Date | date | Deaths | deaths | duration | english_name | English_name | event | Event_Name | fatalities | filmed by | filmed_by | first reporter | first_reporter | footage | image | Image_Alt | image_alt | Image_Caption | Image_Name | image_name | image_size | Imagesize | image_upright | injuries | inquest | inquiries | litigation | Location | location | logo | logo_alt | logo_caption | logo_size | logo_upright | map | map_alt | map_caption | map_size | missing | module | name | native_name | native_name_lang | nongregorian | notes | organisers | organizers | outcome | Participants | participants | partof | patron | patrons | perpetrator | place | property damage | property_damage | publication bans   publication_bans | reported death(s) | reported deaths | reported injuries | reported missing | reported property damage | reporter | Result | result | sentence | suspects | susperps | theme | Thumb_Time | thumbtime | time | timezone | title | trial | type | url | URL | venue | verdict | website}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Dane šablona ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {}
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;&lt;!-- TU VY DODAVAJTE KATEGORIJE ŠABLONA --&gt;
[[Kategorija:Šablony]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>99wfcghrout0kk6m5947nf1zple66c0</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>