Vikipedija:Članky, ktore trěba imati v enciklopediji

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="isv">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikipedija</sitename>
    <dbname>isvwiki</dbname>
    <base>https://isv.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Special</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Besěda</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Koristnik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Besěda s koristnikom</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikipedija</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Besěda Vikipedije</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fajl</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Besěda o fajlu</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Besěda o MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Šablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Besěda o šablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoč</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Besěda o pomoči</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorija</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Besěda o kategoriji</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Besěda modula</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Vikipedija:Članky, ktore trěba imati v enciklopediji</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1057</id>
    <revision>
      <id>48654</id>
      <parentid>48527</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T01:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IJzeren Jan</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>/* Matematika (26) */</comment>
      <origin>48654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96161" sha1="473gvpcdsp3az17d12qmb3mk9wkgwnr" xml:space="preserve">{{TOC right}}
Tutoj spis jest prěvod spisa [[:w:m:List of articles every Wikipedia should have|iz Meta-viki Vikimedije]] (na 11 novembra 2022). On prědstavjaje osnovnu informaciju o raznyh prědmetah po cělomu světu, ktore trěba opisati vo vsakoj viki-enciklopediji tipa [[Vikipedija|Vikipedije]]. On imaje '''1000''' člankov, o ktoryh medžunarodna občina Vikimedije mysli kako o najvažnyh dlja vsakoj enciklopedije. Na 1 septembra 2025 goda v Medžuviki jest okolo 339 tyh člankov iz 1000.&lt;!-- document.querySelectorAll( '.mw-parser-output ol a:not(.new, .extiw)' ) --&gt;

Každy vpis spisa imaje link na Vikidane, da by ljudi mogli početi prěvoditi članky iz jezykov, ktore oni znajut. Najvažnějše vpisy v spisu, ktore myslet osoblivo važnymi dlja vsakoj viki-enciklopedije, sut dane '''tolstym pismom''', ale to jest jedino rekomendacija.

Vo vsih tabelah prědkladajemo zaglavje danogo članka javi se dvakratno: na latinici i na kirilici. Ako članok je napisany na latinici, pod kiriličnym linkom povinno byti prěnapravjen‌je na latiničny tekst, i obratno. &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;Modre linky&lt;/span&gt; sut članky, ktore uže sut napisane, &lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;črvene linky&lt;/span&gt; ješče čekajut na avtora.

Ako li vy hočete početi članok, prosimo, dodajte prinajmenje 6 rěčenij o jego prědmetu. Vy možete početi članok klikom na vsaky črveny link.

== Životopis ==

=== Filozofi i socialni naučniki (26) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Aristotelj]]}}''' || '''{{-|[[Аристотељ]]}}''' || [[:d:Q868|Q868]]
|-
| {{-|[[Simone de Beauvoir]]}} || {{-|[[Симона де Бовуар]]}} || [[:d:Q7197|Q7197]]
|-
| {{-|[[Čanakja]]}} || {{-|[[Чанакја]]}} || [[:d:Q9045|Q9045]]
|-
| {{-|[[Čžu Si]]}} || {{-|[[Чжу Си]]}} || [[:d:Q9397|Q9397]]
|-
| '''{{-|[[René Descartes]]}}''' || '''{{-|[[Рене Декарт]]}}''' || [[:d:Q9191|Q9191]]
|-
| '''{{-|[[Sigmund Freud]]}}''' || '''{{-|[[Зигмунд Фројд]]}}''' || [[:d:Q9215|Q9215]]
|-
| {{-|[[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]]}} || {{-|[[Георг Вилхелм Фридрих Хегељ]]}} || [[:d:Q9235|Q9235]]
|-
| {{-|[[Martin Heidegger]]}} || {{-|[[Мартин Хајдегер]]}} || [[:d:Q48301|Q48301]]
|-
| {{-|[[Ibn Haldun]]}} || {{-|[[Ибн Халдун]]}} || [[:d:Q9294|Q9294]]
|-
| '''{{-|[[Immanuel Kant]]}}''' || '''{{-|[[Иммануел Кант]]}}''' || [[:d:Q9312|Q9312]]
|-
| {{-|[[John Maynard Keynes]]}} || {{-|[[Джон Мејнард Кејнс]]}} || [[:d:Q9317|Q9317]]
|-
| '''{{-|[[Konfucij]]}}''' || '''{{-|[[Конфуциј]]}}''' || [[:d:Q4604|Q4604]]
|-
| '''{{-|[[Lao-czy]]}}''' || '''{{-|[[Лао-цзы]]}}''' || [[:d:Q9333|Q9333]]
|-
| '''{{-|[[John Locke]]}}''' || '''{{-|[[Джон Лок]]}}''' || [[:d:Q9353|Q9353]]
|-
| {{-|[[Niccolò Machiavelli]]}} || {{-|[[Никколо Макиавелли]]}} || [[:d:Q1399|Q1399]]
|-
| '''{{-|[[Karl Marx]]}}''' || '''{{-|[[Карл Маркс]]}}''' || [[:d:Q9061|Q9061]]
|-
| '''{{-|[[Friedrich Nietzsche]]}}''' || '''{{-|[[Фридрих Ницше]]}}''' || [[:d:Q9358|Q9358]]
|-
| '''{{-|[[Platon]]}}''' || '''{{-|[[Платон]]}}''' || [[:d:Q859|Q859]]
|-
| {{-|[[Jean-Jacques Rousseau]]}} || {{-|[[Жан-Жак Руссо]]}} || [[:d:Q6527|Q6527]]
|-
| {{-|[[Jean-Paul Sartre]]}} || {{-|[[Жан-Пољ Сартр]]}} || [[:d:Q9364|Q9364]]
|-
| {{-|[[Adam Smith]]}} || {{-|[[Адам Смит]]}} || [[:d:Q9381|Q9381]]
|-
| '''{{-|[[Sokrat]]}}''' || '''{{-|[[Сократ]]}}''' || [[:d:Q913|Q913]]
|-
| {{-|[[Syma Cjanj]]}} || {{-|[[Сыма Цјањ]]}} || [[:d:Q9372|Q9372]]
|-
| '''{{-|[[Voltaire]]}}''' || '''{{-|[[Волтер]]}}''' || [[:d:Q9068|Q9068]]
|-
| {{-|[[Max Weber]]}} || {{-|[[Макс Вебер]]}} || [[:d:Q9387|Q9387]]
|-
| {{-|[[Ludwig Wittgenstein]]}} || {{-|[[Људвиг Витгенштајн]]}} || [[:d:Q9391|Q9391]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Věrozakonne osoby i bogoslovci (10) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Abraham]]}} || {{-|[[Аврахам]]}} || [[:d:Q9181|Q9181]]
|-
| {{-|[[Tomaso Akvinsky]]}} || {{-|[[Томасо Аквинскы]]}} || [[:d:Q9438|Q9438]]
|-
| {{-|[[Avrelij Avgustin]]}} || {{-|[[Аврелиј Августин]]}} || [[:d:Q8018|Q8018]]
|-
| '''{{-|[[Buda]]}}''' || '''{{-|[[Буда]]}}''' || [[:d:Q9441|Q9441]]
|-
| {{-|[[al-Ghazali]]}} || {{-|[[ал-Газали]]}} || [[:d:Q9546|Q9546]]
|-
| '''{{-|[[Isus]]}}''' || '''{{-|[[Исус]]}}''' || [[:d:Q302|Q302]]
|-
| {{-|[[Martin Luther]]}} || {{-|[[Мартин Љутер]]}} || [[:d:Q9554|Q9554]]
|-
| '''{{-|[[Mojsej]]}}''' || '''{{-|[[Мојсеј]]}}''' || [[:d:Q9077|Q9077]]
|-
| '''{{-|[[Muhamad]]}}''' || '''{{-|[[Мухамад]]}}''' || [[:d:Q9458|Q9458]]
|-
| {{-|[[Nagardžuna]]}} || {{-|[[Нагарджуна]]}} || [[:d:Q171195|Q171195]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Politični lideri (39) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Akbar]]}} || {{-|[[Акбар]]}} || [[:d:Q8597|Q8597]]
|-
| '''{{-|[[Aleksandr Veliky]]}}''' || '''{{-|[[Александр Великы]]}}''' || [[:d:Q8409|Q8409]]
|-
| {{-|[[Ašoka]]}} || {{-|[[Ашока]]}} || [[:d:Q8589|Q8589]]
|-
| {{-|[[Mustafa Kemal Atatürk]]}} || {{-|[[Мустафа Кемал Ататурк]]}} || [[:d:Q5152|Q5152]]
|-
| '''{{-|[[Avgust (imperator)|Avgust]]}}''' || '''{{-|[[Август (император)|Август]]}}''' || [[:d:Q1405|Q1405]]
|-
| {{-|[[Otto von Bismarck]]}} || {{-|[[Отто вон Бисмарк]]}} || [[:d:Q8442|Q8442]]
|-
| {{-|[[Simon Bolivar]]}} || {{-|[[Симон Боливар]]}} || [[:d:Q8605|Q8605]]
|-
| {{-|[[Julij Cezar]]}} || {{-|[[Јулиј Цезар]]}} || [[:d:Q1048|Q1048]]
|-
| {{-|[[Winston Churchill]]}} || {{-|[[Винстон Чрчилл]]}} || [[:d:Q8016|Q8016]]
|-
| '''{{-|[[Čingiz-han]]}}''' || '''{{-|[[Чингиз-хан]]}}''' || [[:d:Q720|Q720]]
|-
| {{-|[[Elizabeth I]]}} || {{-|[[Елизабет I]]}} || [[:d:Q7207|Q7207]]
|-
| {{-|[[Mahatma Gandhi]]}} || {{-|[[Махатма Ганди]]}} || [[:d:Q1001|Q1001]]
|-
| {{-|[[Charles de Gaulle]]}} || {{-|[[Шарл де Гољ]]}} || [[:d:Q2042|Q2042]]
|-
| {{-|[[Che Guevara]]}} || {{-|[[Че Гевара]]}} || [[:d:Q5809|Q5809]]
|-
| '''{{-|[[Adolf Hitler]]}}''' || '''{{-|[[Адолф Хитлер]]}}''' || [[:d:Q352|Q352]]
|-
| {{-|[[Jeanne d'Arc]]}} || {{-|[[Жана д'Арк]]}} || [[:d:Q7226|Q7226]]
|-
| {{-|[[Karl Veliky]]}} || {{-|[[Карл Великы]]}} || [[:d:Q3044|Q3044]]
|-
| {{-|[[Martin Luther King mladši]]}} || {{-|[[Мартин Љутер Кинг младши]]}} || [[:d:Q8027|Q8027]]
|-
| '''{{-|[[Kir Veliky]]}}''' || '''{{-|[[Кир Великы]]}}''' || [[:d:Q8423|Q8423]]
|-
| {{-|[[Konstantin Veliky]]}} || {{-|[[Константин Великы]]}} || [[:d:Q8413|Q8413]]
|-
| '''{{-|[[Vladimir Lenin]]}}''' || '''{{-|[[Владимир Ленин]]}}''' || [[:d:Q1394|Q1394]]
|-
| {{-|[[Abraham Lincoln]]}} || {{-|[[Ејбрахам Линколн]]}} || [[:d:Q91|Q91]]
|-
| {{-|[[Louis XIV]]}} || {{-|[[Луи XIV]]}} || [[:d:Q7742|Q7742]]
|-
| {{-|[[Rosa Luxemburg]]}} || {{-|[[Роза Љуксембург]]}} || [[:d:Q7231|Q7231]]
|-
| {{-|[[Nelson Mandela]]}} || {{-|[[Нелсон Мандела]]}} || [[:d:Q8023|Q8023]]
|-
| {{-|[[Mao Czedun]]}} || {{-|[[Мао Цзедун]]}} || [[:d:Q5816|Q5816]]
|-
| '''{{-|[[Napoleon]]}}''' || '''{{-|[[Наполеон]]}}''' || [[:d:Q517|Q517]]
|-
| {{-|[[Džavarharlal Neru]]}} || {{-|[[Джавархарлал Неру]]}} || [[:d:Q1047|Q1047]]
|-
| {{-|[[Kvame Nkruma]]}} || {{-|[[Кваме Нкрума]]}} || [[:d:Q8620|Q8620]]
|-
| {{-|[[Pjotr I Veliky]]}} || {{-|[[Пјотр I Великы]]}} || [[:d:Q8479|Q8479]]
|-
| '''{{-|[[Qin Shi Huang]]}}''' || '''{{-|[[Цињ Ши Хуан]]}}''' || [[:d:Q7192|Q7192]]
|-
| {{-|[[Franklin Delano Roosevelt]]}} || {{-|[[Франклин Делано Рузвелт]]}} || [[:d:Q8007|Q8007]]
|-
| {{-|[[Saladin]]}} || {{-|[[Саладин]]}} || [[:d:Q8581|Q8581]]
|-
| {{-|[[Iosif Stalin]]}} || {{-|[[Иосиф Сталин]]}} || [[:d:Q855|Q855]]
|-
| {{-|[[Sulejman Velikolěpny]]}} || {{-|[[Сулејман Великолєпны]]}} || [[:d:Q8474|Q8474]]
|-
| {{-|[[Sunj Isanj]]}} || {{-|[[Суњ Исањ]]}} || [[:d:Q8573|Q8573]]
|-
| {{-|[[Tamerlan]]}} || {{-|[[Тамерлан]]}} || [[:d:Q8462|Q8462]]
|-
| {{-|[[Umar]]}} || {{-|[[Умар]]}} || [[:d:Q8467|Q8467]]
|-
| '''{{-|[[George Washington]]}}''' || '''{{-|[[Джордж Вошингтон]]}}''' || [[:d:Q23|Q23]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Izmyslitelji, naučniki i matematiki (34) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Arhimed]]}}''' || '''{{-|[[Архимед]]}}''' || [[:d:Q8739|Q8739]]
|-
| {{-|[[Avicenna]]}} || {{-|[[Авиценна]]}} || [[:d:Q8011|Q8011]]
|-
| {{-|[[Tim Berners-Lee]]}} || {{-|[[Тим Бернерс-Ли]]}} || [[:d:Q80|Q80]]
|-
| {{-|[[Brahmagupta]]}} || {{-|[[Брахмагупта]]}} || [[:d:Q202943|Q202943]]
|-
| '''{{-|[[Charles Darwin]]}}''' || '''{{-|[[Чарлс Дарвин]]}}''' || [[:d:Q1035|Q1035]]
|-
| '''{{-|[[Thomas Edison]]}}''' || '''{{-|[[Томас Едисон]]}}''' || [[:d:Q8743|Q8743]]
|-
| '''{{-|[[Albert Einstein]]}}''' || '''{{-|[[Алберт Ајнштајн]]}}''' || [[:d:Q937|Q937]]
|-
| {{-|[[Leonhard Euler]]}} || {{-|[[Леонард Ојлер]]}} || [[:d:Q7604|Q7604]]
|-
| '''{{-|[[Evklid]]}}''' || '''{{-|[[Евклид]]}}''' || [[:d:Q8747|Q8747]]
|-
| {{-|[[Michael Faraday]]}} || {{-|[[Мајкел Фарадеј]]}} || [[:d:Q8750|Q8750]]
|-
| {{-|[[Enrico Fermi]]}} || {{-|[[Енрико Ферми]]}} || [[:d:Q8753|Q8753]]
|-
| '''{{-|[[Henry Ford]]}}''' || '''{{-|[[Хенри Форд]]}}''' || [[:d:Q8768|Q8768]]
|-
| {{-|[[Galen]]}} || {{-|[[Гален]]}} || [[:d:Q8778|Q8778]]
|-
| '''{{-|[[Galileo Galilei]]}}''' || '''{{-|[[Галилео Галилеи]]}}''' || [[:d:Q307|Q307]]
|-
| {{-|[[Carl Friedrich Gauss]]}} || {{-|[[Карл Фридрих Гаусс]]}} || [[:d:Q6722|Q6722]]
|-
| '''{{-|[[Johannes Gutenberg]]}}''' || '''{{-|[[Јоханнес Гутенберг]]}}''' || [[:d:Q8958|Q8958]]
|-
| '''{{-|[[David Hilbert]]}}''' || '''{{-|[[Давид Хилберт]]}}''' || [[:d:Q41585|Q41585]]
|-
| {{-|[[al-Horezmi]]}} || {{-|[[ал-Хорезми]]}} || [[:d:Q9038|Q9038]]
|-
| {{-|[[James Prescott Joule]]}} || {{-|[[Джејмс Прескотт Джул]]}} || [[:d:Q8962|Q8962]]
|-
| {{-|[[Johannes Kepler]]}} || {{-|[[Јоханнес Кеплер]]}} || [[:d:Q8963|Q8963]]
|-
| '''{{-|[[Mikołaj Kopernik]]}}''' || '''{{-|[[Миколај Коперник]]}}''' || [[:d:Q619|Q619]]
|-
| {{-|[[Gottfried Wilhelm Leibniz]]}} || {{-|[[Готтфрид Вилхелм Лајбниц]]}} || [[:d:Q9047|Q9047]]
|-
| {{-|[[Carl von Linné]]}} || {{-|[[Карл вон Линне]]}} || [[:d:Q1043|Q1043]]
|-
| {{-|[[James Clerk Maxwell]]}} || {{-|[[Джејмс Клерк Максшелл]]}} || [[:d:Q9095|Q9095]]
|-
| {{-|[[Dmitrij Mendelejev]]}} || {{-|[[Дмитриј Менделејев]]}} || [[:d:Q9106|Q9106]]
|-
| '''{{-|[[Isaac Newton]]}}''' || '''{{-|[[Исаак Њутон]]}}''' || [[:d:Q935|Q935]]
|-
| '''{{-|[[Louis Pasteur]]}}''' || '''{{-|[[Луи Пастӧр]]}}''' || [[:d:Q529|Q529]]
|-
| '''{{-|[[Max Planck]]}}''' || '''{{-|[[Макс Планк]]}}''' || [[:d:Q9021|Q9021]]
|-
| {{-|[[Ernest Rutherford]]}} || {{-|[[Ернест Радерфорд]]}} || [[:d:Q9123|Q9123]]
|-
| '''{{-|[[Erwin Schrödinger]]}}''' || '''{{-|[[Ервин Шрӧдингер]]}}''' || [[:d:Q9130|Q9130]]
|-
| '''{{-|[[Maria Skłodowska-Curie]]}}''' || '''{{-|[[Марија Склодовска-Кјури]]}}''' || [[:d:Q7186|Q7186]]
|-
| '''{{-|[[Nikola Tesla]]}}''' || '''{{-|[[Никола Тесла]]}}''' || [[:d:Q9036|Q9036]]
|-
| '''{{-|[[Alan Turing]]}}''' || '''{{-|[[Алан Тјуринг]]}}''' || [[:d:Q7251|Q7251]]
|-
| '''{{-|[[James Watt]]}}''' || '''{{-|[[Джејмс Ватт]]}}''' || [[:d:Q9041|Q9041]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Umětniki i arhitekti (18) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Le Corbusier]]}} || {{-|[[Ле Корбузје]]}} || [[:d:Q4724|Q4724]]
|-
| {{-|[[Salvador Dalí]]}} || {{-|[[Салвадор Дали]]}} || [[:d:Q5577|Q5577]]
|-
| {{-|[[Albrecht Dürer]]}} || {{-|[[Албрехт Дјурер]]}} || [[:d:Q5580|Q5580]]
|-
| '''{{-|[[Vincent van Gogh]]}}''' || '''{{-|[[Винсент ван Хох]]}}''' || [[:d:Q5582|Q5582]]
|-
| {{-|[[Francisco Goya]]}} || {{-|[[Франчиско Гоја]]}} || [[:d:Q5432|Q5432]]
|-
| {{-|[[Kacušika Hokusaj]]}} || {{-|[[Кацушика Хокусај]]}} || [[:d:Q5586|Q5586]]
|-
| {{-|[[Frida Kahlo]]}} || {{-|[[Фрида Кало]]}} || [[:d:Q5588|Q5588]]
|-
| {{-|[[Henri Matisse]]}} || {{-|[[Анри Матис]]}} || [[:d:Q5589|Q5589]]
|-
| '''{{-|[[Michelangelo]]}}''' || '''{{-|[[Микеланджело]]}}''' || [[:d:Q5592|Q5592]]
|-
| '''{{-|[[Pablo Picasso]]}}''' || '''{{-|[[Пабло Пикассо]]}}''' || [[:d:Q5593|Q5593]]
|-
| {{-|[[Rafael]]}} || {{-|[[Рафаел]]}} || [[:d:Q5597|Q5597]]
|-
| '''{{-|[[Rembrandt van Rijn]]}}''' || '''{{-|[[Рембрандт ван Рејн]]}}''' || [[:d:Q5598|Q5598]]
|-
| {{-|[[Peter Paul Rubens]]}} || {{-|[[Петер Паул Рубенс]]}} || [[:d:Q5599|Q5599]]
|-
| {{-|[[Mimar Sinan]]}} || {{-|[[Мимар Синан]]}} || [[:d:Q5600|Q5600]]
|-
| {{-|[[Diego Vélasquez]]}} || {{-|[[Диего Веласкез]]}} || [[:d:Q297|Q297]]
|-
| '''{{-|[[Leonardo da Vinci]]}}''' || '''{{-|[[Леонардо да Винчи]]}}''' || [[:d:Q762|Q762]]
|-
| {{-|[[Andy Warhol]]}} || {{-|[[Endi Varhol]]}} || [[:d:Q5603|Q5603]]
|-
| {{-|[[Frank Lloyd Wright]]}} || {{-|[[Френк Ллојд Рајт]]}} || [[:d:Q5604|Q5604]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Kompozitori i muzikanti (21) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Louis Armstrong]]}} || {{-|[[Луи Армстронг]]}} || [[:d:Q1779|Q1779]]
|-
| '''{{-|[[Johann Sebastian Bach]]}}''' || '''{{-|[[Јоханн Себастиан Бах]]}}''' || [[:d:Q1339|Q1339]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; | '''{{-|[[The Beatles]]}}''' || [[:d:Q1299|Q1299]]
|-
| '''{{-|[[Ludwig van Beethoven]]}}''' || '''{{-|[[Људвиг ван Бетховен]]}}''' || [[:d:Q255|Q255]]
|-
| {{-|[[Johannes Brahms]]}} || {{-|[[Јоханнес Брамс]]}} || [[:d:Q7294|Q7294]]
|-
| {{-|[[Fryderyk Chopin]]}} || {{-|[[Фридерик Шопен]]}} || [[:d:Q1268|Q1268]]
|-
| {{-|[[Pjotr Čajkovskij]]}} || {{-|[[Пјотр Чайковский]]}} || [[:d:Q7315|Q7315]]
|-
| {{-|[[Antonín Dvořák]]}} || {{-|[[Антонин Дворјак]]}} || [[:d:Q7298|Q7298]]
|-
| {{-|[[Georg Friedrich Händel]]}} || {{-|[[Георг Фридрих Хендељ]]}} || [[:d:Q7302|Q7302]]
|-
| {{-|[[Joseph Haydn]]}} || {{-|[[Јозеф Хајдн]]}} || [[:d:Q7349|Q7349]]
|-
| {{-|[[Michael Jackson]]}} || {{-|[[Мајкел Джексон]]}} || [[:d:Q2831|Q2831]]
|-
| {{-|[[Umm Kulsum]]}} || {{-|[[Умм Кулсум]]}} || [[:d:Q1110560|Q1110560]]
|-
| {{-|[[Gustav Mahler]]}} || {{-|[[Густав Малер]]}} || [[:d:Q7304|Q7304]]
|-
| '''{{-|[[Wolfgang Amadeus Mozart]]}}''' || '''{{-|[[Вољфганг Амадеус Моцарт]]}}''' || [[:d:Q254|Q254]]
|-
| {{-|[[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]}} || {{-|[[Джованни Пјерлуиджи да Палестрина]]}} || [[:d:Q179277|Q179277]]
|-
| {{-|[[Giacomo Puccini]]}} || {{-|[[Джакомо Пучини]]}} || [[:d:Q7311|Q7311]]
|-
| {{-|[[Franz Schubert]]}} || {{-|[[Франц Шуберт]]}} || [[:d:Q7312|Q7312]]
|-
| {{-|[[Igor Stravinskij]]}} || {{-|[[Игорь Стравинский]]}} || [[:d:Q7314|Q7314]]
|-
| {{-|[[Giuseppe Verdi]]}} || {{-|[[Джузеппе Верди]]}} || [[:d:Q7317|Q7317]]
|-
| {{-|[[Antonio Vivaldi]]}} || {{-|[[Антонио Вивалди]]}} || [[:d:Q1340|Q1340]]
|-
| '''{{-|[[Richard Wagner]]}}''' || '''{{-|[[Рихард Вагнер]]}}''' || [[:d:Q1511|Q1511]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Pisatelji, dramaturgi i poeti (32) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Abu Nuvas]]}} || {{-|[[Абу Нувас]]}} || [[:d:Q5670|Q5670]]
|-
| '''{{-|[[Dante Alighieri]]}}''' || '''{{-|[[Данте Алигјери]]}}''' || [[:d:Q1067|Q1067]]
|-
| {{-|[[Hans Christian Andersen]]}} || {{-|[[Ханс Кристиан Андерсен]]}} || [[:d:Q5673|Q5673]]
|-
| {{-|[[Jane Austin]]}} || {{-|[[Джејн Остин]]}} || [[:d:Q36322|Q36322]]
|-
| {{-|[[Macuo Bašo]]}} || {{-|[[Мацуо Башо]]}} || [[:d:Q5676|Q5676]]
|-
| {{-|[[Jorge Luis Borges]]}} || {{-|[[Хорхе Луис Борхес]]}} || [[:d:Q909|Q909]]
|-
| {{-|[[George Byron]]}} || {{-|[[Джордж Бајрон]]}} || [[:d:Q5679|Q5679]]
|-
| '''{{-|[[Miguel de Cervantes]]}}''' || '''{{-|[[Мигељ де Сервантес]]}}''' || [[:d:Q5682|Q5682]]
|-
| {{-|[[Geoffrey Chaucer]]}} || {{-|[[Джеффри Чосер]]}} || [[:d:Q5683|Q5683]]
|-
| {{-|[[Anton Čehov]]}} || {{-|[[Антон Чехов]]}} || [[:d:Q5685|Q5685]]
|-
| {{-|[[Charles Dickens]]}} || {{-|[[Чарлс Дикенс]]}} || [[:d:Q5686|Q5686]]
|-
| {{-|[[Fjodor Dostojevskij]]}} || {{-|[[Фјодор Достојевскиј]]}} || [[:d:Q991|Q991]]
|-
| {{-|[[Gabriel García Márquez]]}} || {{-|[[Габриел Гарсија Маркез]]}} || [[:d:Q5878|Q5878]]
|-
| '''{{-|[[Johann Wolfgang von Goethe]]}}''' || '''{{-|[[Јоханн Волфганг вон Гӧте]]}}''' || [[:d:Q5879|Q5879]]
|-
| {{-|[[Hafez]]}} || {{-|[[Хафез]]}} || [[:d:Q6240|Q6240]]
|-
| '''{{-|[[Homer]]}}''' || '''{{-|[[Хомер]]}}''' || [[:d:Q6691|Q6691]]
|-
| '''{{-|[[Victor Hugo]]}}''' || '''{{-|[[Виктор Уго]]}}''' || [[:d:Q535|Q535]]
|-
| {{-|[[James Joyce]]}} || {{-|[[Джејмс Джојс]]}} || [[:d:Q6882|Q6882]]
|-
| {{-|[[Franz Kafka]]}} || {{-|[[Франц Кафка]]}} || [[:d:Q905|Q905]]
|-
| {{-|[[Kalidasa]]}} || {{-|[[Калидаса]]}} || [[:d:Q7011|Q7011]]
|-
| {{-|[[Li Baj]]}} || {{-|[[Ли Бај]]}} || [[:d:Q7071|Q7071]]
|-
| {{-|[[Naguib Mahfouz]]}} || {{-|[[Нагиб Махфуз]]}} || [[:d:Q7176|Q7176]]
|-
| '''{{-|[[Molière]]}}''' || '''{{-|[[Мољер]]}}''' || [[:d:Q687|Q687]]
|-
| {{-|[[Ovidij]]}} || {{-|[[Овидиј]]}} || [[:d:Q7198|Q7198]]
|-
| {{-|[[Marcel Proust]]}} || {{-|[[Марсел Пруст]]}} || [[:d:Q7199|Q7199]]
|-
| {{-|[[Aleksandr Puškin]]}} || {{-|[[Александр Пушкин]]}} || [[:d:Q7200|Q7200]]
|-
| '''{{-|[[William Shakespeare]]}}''' || '''{{-|[[Виљам Шекспир]]}}''' || [[:d:Q692|Q692]]
|-
| {{-|[[Sofokl]]}} || {{-|[[Софокл]]}} || [[:d:Q7235|Q7235]]
|-
| {{-|[[Rabindranath Tagore]]}} || {{-|[[Рабиндранат Тагор]]}} || [[:d:Q7241|Q7241]]
|-
| '''{{-|[[Ljev Tolstoj]]}}''' || '''{{-|[[Љев Толстој]]}}''' || [[:d:Q7243|Q7243]]
|-
| {{-|[[Mark Twain]]}} || {{-|[[Марк Твејн]]}} || [[:d:Q7245|Q7245]]
|-
| {{-|[[Vergilij]]}} || {{-|[[Вергилиј]]}} || [[:d:Q1398|Q1398]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Direktori filma, scenaristi i aktori (12) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Ingmar Bergman]]}} || {{-|[[Ингмар Бергман]]}} || [[:d:Q7546|Q7546]]
|-
| {{-|[[Sarah Bernhardt]]}} || {{-|[[Сара Бернар]]}} || [[:d:Q4605|Q4605]]
|-
| {{-|[[Charlie Chaplin]]}} || {{-|[[Чарли Чаплин]]}} || [[:d:Q882|Q882]]
|-
| {{-|[[Marlene Dietrich]]}} || {{-|[[Марлене Дитрих]]}} || [[:d:Q4612|Q4612]]
|-
| {{-|[[Walt Disney]]}} || {{-|[[Волт Дисни]]}} || [[:d:Q8704|Q8704]]
|-
| {{-|[[Sergej Ejzenštejn]]}} || {{-|[[Сергеј Ејзенштејн]]}} || [[:d:Q8003|Q8003]]
|-
| {{-|[[Federico Fellini]]}} || {{-|[[Федерико Феллини]]}} || [[:d:Q7371|Q7371]]
|-
| {{-|[[Alfred Hitchcock]]}} || {{-|[[Алфред Хичкок]]}} || [[:d:Q7374|Q7374]]
|-
| {{-|[[Stanley Kubrick]]}} || {{-|[[Стенли Кубрик]]}} || [[:d:Q2001|Q2001]]
|-
| {{-|[[Akira Kurosawa]]}} || {{-|[[Акира Куросава]]}} || [[:d:Q8006|Q8006]]
|-
| {{-|[[Marilyn Monroe]]}} || {{-|[[Марилин Монро]]}} || [[:d:Q4616|Q4616]]
|-
| {{-|[[Satjadžit Raj]]}} || {{-|[[Сатјаджит Рај]]}} || [[:d:Q8873|Q8873]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Izslědovatelji i putovatelji (12) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Roald Amundsen]]}} || {{-|[[Руал Амундсен]]}} || [[:d:Q926|Q926]]
|-
| {{-|[[Neil Armstrong]]}} || {{-|[[Нил Армстронг]]}} || [[:d:Q1615|Q1615]]
|-
| {{-|[[Jacques Cartier]]}} || {{-|[[Жак Картје]]}} || [[:d:Q7321|Q7321]]
|-
| {{-|[[James Cook]]}} || {{-|[[Джејмс Кук]]}} || [[:d:Q7324|Q7324]]
|-
| {{-|[[Hernán Cortés]]}} || {{-|[[Ернан Кортес]]}} || [[:d:Q7326|Q7326]]
|-
| '''{{-|[[Jurij Gagarin]]}}''' || '''{{-|[[Јуриј Гагарин]]}}''' || [[:d:Q7327|Q7327]]
|-
| {{-|[[Vasco da Gama]]}} || {{-|[[Васко да Гама]]}} || [[:d:Q7328|Q7328]]
|-
| {{-|[[Ibn Battuta]]}} || {{-|[[Ибн Баттута]]}} || [[:d:Q7331|Q7331]]
|-
| '''{{-|[[Hristofor Kolumb]]}}''' || '''{{-|[[Христофор Колумб]]}}''' || [[:d:Q7322|Q7322]]
|-
| '''{{-|[[Fernão de Magalhães]]}}''' || '''{{-|[[Фернан Магеллан]]}}''' || [[:d:Q1496|Q1496]]
|-
| {{-|[[Marco Polo]]}} || {{-|[[Марко Поло]]}} || [[:d:Q6101|Q6101]]
|-
| {{-|[[Zheng He]]}} || {{-|[[Чжен Хе]]}} || [[:d:Q7333|Q7333]]
|}
&lt;/div&gt;

== Filozofija (13) ==
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Filozofija]]}}''' || '''{{-|[[Филозофија]]}}''' || [[:d:Q5891|Q5891]]
|-
| {{-|[[Ateizm]]}} || {{-|[[Атеизм]]}} || [[:d:Q7066|Q7066]]
|-
| {{-|[[Dialektika]]}} || {{-|[[Диалектика]]}} || [[:d:Q9453|Q9453]]
|-
| {{-|[[Epistemologija]]}} || {{-|[[Епистемологија]]}} || [[:d:Q9471|Q9471]]
|-
| '''{{-|[[Etika]]}}''' || '''{{-|[[Етика]]}}''' || [[:d:Q9465|Q9465]]
|-
| {{-|[[Java]]}} || {{-|[[Јава]]}} || [[:d:Q9510|Q9510]]
|-
| {{-|[[Konfucijanizm]]}} || {{-|[[Конфуцијанизм]]}} || [[:d:Q9581|Q9581]]
|-
| {{-|[[Krasa]]}} || {{-|[[Краса]]}} || [[:d:Q7242|Q7242]]
|-
| '''{{-|[[Logika]]}}''' || '''{{-|[[Логика]]}}''' || [[:d:Q8078|Q8078]]
|-
| {{-|[[Materializm]]}} || {{-|[[Материализм]]}} || [[:d:Q7081|Q7081]]
|-
| {{-|[[Pravda]]}} || {{-|[[Правда]]}} || [[:d:Q7949|Q7949]]
|-
| {{-|[[Svobodna volja]]}} || {{-|[[Свободна воља]]}} || [[:d:Q9476|Q9476]]
|-
| '''{{-|[[Znanje]]}}''' || '''{{-|[[Знанје]]}}''' || [[:d:Q9081|Q9081]]
|}
&lt;/div&gt;

== Věrozakon (22) ==
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Bog]]}}''' || '''{{-|[[Бог]]}}''' || [[:d:Q190|Q190]]
|-
|  {{-|[[Jednobožstvo]]}} ||  {{-|[[Једнобожство]]}} || [[:d:Q9159|Q9159]]
|-
|  {{-|[[Mnogobožstvo]]}} ||  {{-|[[Многобожство]]}} || [[:d:Q9163|Q9163]]
|-
| '''{{-|[[Budizm]]}}''' || '''{{-|[[Будизм]]}}''' || [[:d:Q748|Q748]]
|-
| '''{{-|[[Duša]]}}''' || '''{{-|[[Душа]]}}''' || [[:d:Q9165|Q9165]]
|-
| {{-|[[Džajnizm]]}} || {{-|[[Джајнизм]]}} || [[:d:Q9232|Q9232]]
|-
| {{-|[[Fundamentalizm]]}} || {{-|[[Фундаментализм]]}} || [[:d:Q9149|Q9149]]
|-
| '''{{-|[[Hristijanstvo]]}}''' || '''{{-|[[Христијанство]]}}''' || [[:d:Q5043|Q5043]]
|-
|  {{-|[[Katoličska crkov]]}} ||  {{-|[[Католичска црков]]}} || [[:d:Q9592|Q9592]]
|-
| '''{{-|[[Hinduizm]]}}''' || '''{{-|[[Хиндуизм]]}}''' || [[:d:Q9089|Q9089]]
|-
|  {{-|[[Trimurti]]}} ||  {{-|[[Тримурти]]}} || [[:d:Q9595|Q9595]]
|-
| '''{{-|[[Islam]]}}''' || '''{{-|[[Ислам]]}}''' || [[:d:Q432|Q432]]
|-
|  {{-|[[Sunizm]]}} ||  {{-|[[Сунизм]]}} || [[:d:Q483654|Q483654]]
|-
|  {{-|[[Šijizm]]}} ||  {{-|[[Шијизм]]}} || [[:d:Q9585|Q9585]]
|-
| '''{{-|[[Judaizm]]}}''' || '''{{-|[[Јудаизм]]}}''' || [[:d:Q9268|Q9268]]
|-
| '''{{-|[[Mitologija]]}}''' || '''{{-|[[Митологија]]}}''' || [[:d:Q9134|Q9134]]
|-
| '''{{-|[[Prěrodženje]]}}''' || '''{{-|[[Прєродженје]]}}''' || [[:d:Q128593|Q128593]]
|-
| {{-|[[Sikhizm]]}} || {{-|[[Сикхизм]]}} || [[:d:Q9316|Q9316]]
|-
| {{-|[[Sintoizm]]}} || {{-|[[Синтоизм]]}} || [[:d:Q812767|Q812767]]
|-
| {{-|[[Taoizm]]}} || {{-|[[Таоизм]]}} || [[:d:Q9598|Q9598]]
|-
| '''{{-|[[Věrozakon]]}}''' || '''{{-|[[Вєрозакон]]}}''' || [[:d:Q9174|Q9174]]
|-
| {{-|[[Zoroastrianizm]]}} || {{-|[[Зороастрианизм]]}} || [[:d:Q9601|Q9601]]
|}
&lt;/div&gt;

== Socialne nauky ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;50%&quot;
|-
| {{-|[[Civilizacija]]}} || {{-|[[Цивилизација]]}} || [[:d:Q8432|Q8432]]
|-
| '''{{-|[[Družstvo]]}}''' || '''{{-|[[Дружство]]}}''' || [[:d:Q8425|Q8425]]
|-
| '''{{-|[[Obrazovanje]]}}''' || '''{{-|[[Образованје]]}}''' || [[:d:Q8434|Q8434]]
|}

&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
=== Psihologija (6) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Čuvstvo]]}}''' || '''{{-|[[Чувство]]}}''' || [[:d:Q9415|Q9415]]
|-
| {{-|[[Ljubov]]}} || {{-|[[Љубов]]}} || [[:d:Q316|Q316]]
|-
| '''{{-|[[Myslj]]}}''' || '''{{-|[[Мысљ]]}}''' || [[:d:Q9420|Q9420]]
|-
| '''{{-|[[Postupanje]]}}''' || '''{{-|[[Поступанје]]}}''' || [[:d:Q9332|Q9332]]
|-
| {{-|[[Psihologija]]}} || {{-|[[Психологија]]}} || [[:d:Q9418|Q9418]]
|-
| {{-|[[Razum]]}} || {{-|[[Разум]]}} || [[:d:Q450|Q450]]
|}

=== Sěmja i odnošenja (5) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Děte]]}}''' || '''{{-|[[Дєте]]}}''' || [[:d:Q7569|Q7569]]
|-
| {{-|[[Muž]]}} || {{-|[[Муж]]}} || [[:d:Q8441|Q8441]]
|-
| '''{{-|[[Rodina]]}}''' || '''{{-|[[Родина]]}}''' || [[:d:Q8436|Q8436]]
|-
| '''{{-|[[Svatba]]}}''' || '''{{-|[[Сватба]]}}''' || [[:d:Q8445|Q8445]]
|-
| {{-|[[Žena]]}} || {{-|[[Жена]]}} || [[:d:Q467|Q467]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Politika (22) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Politika]]}}''' || '''{{-|[[Политика]]}}''' || [[:d:Q7163|Q7163]]
|-
| {{-|[[Anarhizm]]}} || {{-|[[Анархизм]]}} || [[:d:Q6199|Q6199]]
|-
| {{-|[[Demokracija]]}} || {{-|[[Демокрација]]}} || [[:d:Q7174|Q7174]]
|-
| {{-|[[Diktatura]]}} || {{-|[[Диктатура]]}} || [[:d:Q317|Q317]]
|-
| {{-|[[Diplomatija]]}} || {{-|[[Дипломатија]]}} || [[:d:Q1889|Q1889]]
|-
| '''{{-|[[Država]]}}''' || '''{{-|[[Држава]]}}''' || [[:d:Q7275|Q7275]]
|-
| {{-|[[Fašizm]]}} || {{-|[[Фашизм]]}} || [[:d:Q6223|Q6223]]
|-
| {{-|[[Ideologija]]}} || {{-|[[Идеологија]]}} || [[:d:Q7257|Q7257]]
|-
| {{-|[[Imperializm]]}} || {{-|[[Империализм]]}} || [[:d:Q7260|Q7260]]
|-
| {{-|[[Kapitalizm]]}} || {{-|[[Капитализм]]}} || [[:d:Q6206|Q6206]]
|-
| {{-|[[Kolonializm]]}} || {{-|[[Колониализм]]}} || [[:d:Q7167|Q7167]]
|-
| {{-|[[Komunizm]]}} || {{-|[[Комунизм]]}} || [[:d:Q6186|Q6186]]
|-
| {{-|[[Konservatizm]]}} || {{-|[[Консерватизм]]}} || [[:d:Q7169|Q7169]]
|-
| {{-|[[Liberalizm]]}} || {{-|[[Либерализм]]}} || [[:d:Q6216|Q6216]]
|-
| {{-|[[Marksizm]]}} || {{-|[[Марксизм]]}} || [[:d:Q7264|Q7264]]
|-
| {{-|[[Monarhija]]}} || {{-|[[Монархија]]}} || [[:d:Q7269|Q7269]]
|-
| {{-|[[Nacionalizm]]}} || {{-|[[Национализм]]}} || [[:d:Q6235|Q6235]]
|-
| {{-|[[Politična partija]]}} || {{-|[[Политична партија]]}} || [[:d:Q7278|Q7278]]
|-
| {{-|[[Propaganda]]}} || {{-|[[Пропаганда]]}} || [[:d:Q7281|Q7281]]
|-
| {{-|[[Republika]]}} || {{-|[[Република]]}} || [[:d:Q7270|Q7270]]
|-
| {{-|[[Socializm]]}} || {{-|[[Социализм]]}} || [[:d:Q7272|Q7272]]
|-
| '''{{-|[[Vlada]]}}''' || '''{{-|[[Влада]]}}''' || [[:d:Q7188|Q7188]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Trgovanje i gospodarstvo (9) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Ekonomika]]}}''' || '''{{-|[[Економика]]}}''' || [[:d:Q8134|Q8134]]
|-
| '''{{-|[[Groše]]}}''' || '''{{-|[[Гроше]]}}''' || [[:d:Q1368|Q1368]]
|-
| '''{{-|[[Trgovanje]]}}''' || '''{{-|[[Тргованје]]}}''' || [[:d:Q601401|Q601401]]
|-
| {{-|[[Kapital]]}} || {{-|[[Капитал]]}} || [[:d:Q8137|Q8137]]
|-
| {{-|[[Platba]]}} || {{-|[[Платба]]}} || [[:d:Q8161|Q8161]]
|-
| {{-|[[Promysl]]}} || {{-|[[Промысл]]}} || [[:d:Q8148|Q8148]]
|-
| {{-|[[Valuta]]}} || {{-|[[Валута]]}} || [[:d:Q8142|Q8142]]
|-
|  {{-|[[Dolar SŠA]]}} ||  {{-|[[Долар США]]}} || [[:d:Q4917|Q4917]]
|-
|  {{-|[[Evro]]}} ||  {{-|[[Евро]]}} || [[:d:Q4916|Q4916]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Zakon (2) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;50%&quot;
|-
| '''{{-|[[Zakon]]}}''' || '''{{-|[[Закон]]}}''' || [[:d:Q7748|Q7748]]
|-
| {{-|[[Ustav]]}} || {{-|[[Устав]]}} || [[:d:Q7755|Q7755]]
|}

=== Medžunarodne organizacije (17) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Afrikanska unija]]}} || {{-|[[Африканска унија]]}} || [[:d:Q7159|Q7159]]
|-
| {{-|[[Arabska liga]]}} || {{-|[[Арабска лига]]}} || [[:d:Q7172|Q7172]]
|-
| {{-|[[Asean]]}} || {{-|[[Асеан]]}} || [[:d:Q7768|Q7768]]
|-
| {{-|[[Evropejsky sojuz]]}} || {{-|[[Европејскы сојуз]]}} || [[:d:Q458|Q458]]
|-
| '''{{-|[[Medžunarodno dviženje Črveny križ i Črveny poluměsec]]}}''' || '''{{-|[[Меджународно движенје Чрвены криж и Чрвены полумєсец]]}}''' || [[:d:Q7178|Q7178]]
|-
| {{-|[[Nobelova nagrada]]}} || {{-|[[Нобелова награда]]}} || [[:d:Q7191|Q7191]]
|-
| {{-|[[OPEC]]}} || {{-|[[ОПЕК]]}} || [[:d:Q7795|Q7795]]
|-
| {{-|[[Organizacija sěveroatlantičskogo dogovora]]}} || {{-|[[Организација сєвероатлантичского договора]]}} || [[:d:Q7184|Q7184]]
|-
| '''{{-|[[Organizacija sjedinjenyh narodov]]}}''' || '''{{-|[[Организација сједињеных народов]]}}''' || [[:d:Q1065|Q1065]]
|-
|  {{-|[[Medžunarodny sud]]}} ||  {{-|[[Меджународны суд]]}} || [[:d:Q7801|Q7801]]
|-
|  {{-|[[Medžunarodny valutny fond]]}} ||  {{-|[[Меджународны валутны фонд]]}} || [[:d:Q7804|Q7804]]
|-
|  {{-|[[Unesko]]}} ||  {{-|[[Унеско]]}} || [[:d:Q7809|Q7809]]
|-
|  {{-|[[Universalna deklaracija prav člověka]]}} ||  {{-|[[Универсална декларација прав чловєка]]}} || [[:d:Q7813|Q7813]]
|-
|  {{-|[[Světova zdravstvena organizacija]]}} ||  {{-|[[Свєтова здравствена организација]]}} || [[:d:Q7817|Q7817]]
|-
| {{-|[[Sodružstvo narodov]]}} || {{-|[[Содружство народов]]}} || [[:d:Q7785|Q7785]]
|-
| {{-|[[Světova trgova organizacija]]}} || {{-|[[Свєтова тргова организација]]}} || [[:d:Q7825|Q7825]]
|-
| {{-|[[Světovy bank]]}} || {{-|[[Свєтовы банк]]}} || [[:d:Q7164|Q7164]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Vojna i vojska (5) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;50%&quot;
|-
| '''{{-|[[Mir]]}}''' || '''{{-|[[Мир]]}}''' || [[:d:Q454|Q454]]
|-
| {{-|[[Terorizm]]}} || {{-|[[Тероризм]]}} || [[:d:Q7283|Q7283]]
|-
| '''{{-|[[Vojna]]}}''' || '''{{-|[[Војна]]}}''' || [[:d:Q198|Q198]]
|-
|  {{-|[[Gradžanska vojna]]}} ||  {{-|[[Граджанска војна]]}} || [[:d:Q8465|Q8465]]
|-
| '''{{-|[[Vojsko]]}}''' || '''{{-|[[Војско]]}}''' || [[:d:Q8473|Q8473]]
|}

=== Socialne pytanja (9) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Abort]]}} || {{-|[[Аборт]]}} || [[:d:Q8452|Q8452]]
|-
| {{-|[[Diskriminacija]]}} || {{-|[[Дискриминација]]}} || [[:d:Q169207|Q169207]]
|-
| {{-|[[Feminizm]]}} || {{-|[[Феминизм]]}} || [[:d:Q7252|Q7252]]
|-
| {{-|[[Globalizacija]]}} || {{-|[[Глобализација]]}} || [[:d:Q7181|Q7181]]
|-
| {{-|[[Nebogatstvo]]}} || {{-|[[Небогатство]]}} || [[:d:Q10294|Q10294]]
|-
| '''{{-|[[Prava člověka]]}}''' || '''{{-|[[Права чловєка]]}}''' || [[:d:Q8458|Q8458]]
|-
| '''{{-|[[Rabstvo]]}}''' || '''{{-|[[Рабство]]}}''' || [[:d:Q8463|Q8463]]
|-
| {{-|[[Rasizm]]}} || {{-|[[Расизм]]}} || [[:d:Q8461|Q8461]]
|-
| '''{{-|[[Smrtna kaznj]]}}''' || '''{{-|[[Смртна казњ]]}}''' || [[:d:Q8454|Q8454]]
|}
&lt;/div&gt;

== Jezyk i kniževnost (46) ==
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Jezyk]]}}''' || '''{{-|[[Језык]]}}''' || [[:d:Q315|Q315]]
|-
|  {{-|[[Anglijsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Англијскы језык]]}} || [[:d:Q1860|Q1860]]
|-
|  {{-|[[Arabsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Арабскы језык]]}} || [[:d:Q13955|Q13955]]
|-
|  {{-|[[Bengalsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Бенгалскы језык]]}} || [[:d:Q9610|Q9610]]
|-
|  {{-|[[Francuzsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Французскы језык]]}} || [[:d:Q150|Q150]]
|-
|  {{-|[[Grečsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Гречскы језык]]}} || [[:d:Q9129|Q9129]]
|-
|  {{-|[[Hebrejsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Хебрејскы језык]]}} || [[:d:Q9288|Q9288]]
|-
|  {{-|[[Hindustani]]}} ||  {{-|[[Хиндустани]]}} || [[:d:Q11051|Q11051]]
|-
|  {{-|[[Japonsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Јапонскы језык]]}} || [[:d:Q5287|Q5287]]
|-
|  {{-|[[Kitajsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Китајскы језык]]}} || [[:d:Q7850|Q7850]]
|-
|  {{-|[[Korejsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Корејскы језык]]}} || [[:d:Q9176|Q9176]]
|-
|  {{-|[[Latinsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Латинскы језык]]}} || [[:d:Q397|Q397]]
|-
|  {{-|[[Němečsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Нємечскы језык]]}} || [[:d:Q188|Q188]]
|-
|  {{-|[[Persijsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Персијскы језык]]}} || [[:d:Q9168|Q9168]]
|-
|  {{-|[[Portugalsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Португалскы језык]]}} || [[:d:Q5146|Q5146]]
|-
|  {{-|[[Russky jezyk]]}} ||  {{-|[[Русскы језык]]}} || [[:d:Q7737|Q7737]]
|-
|  {{-|[[Sanskrit]]}} ||  {{-|[[Санскрит]]}} || [[:d:Q11059|Q11059]]
|-
|  {{-|[[Suahili]]}} ||  {{-|[[Суахили]]}} || [[:d:Q7838|Q7838]]
|-
|  {{-|[[Špansky jezyk]]}} ||  {{-|[[Шпанскы језык]]}} || [[:d:Q1321|Q1321]]
|-
|  {{-|[[Turečsky jezyk]]}} ||  {{-|[[Туречскы језык]]}} || [[:d:Q256|Q256]]
|-
| {{-|[[Fikcija]]}} || {{-|[[Фикција]]}} || [[:d:Q8253|Q8253]]
|-
|  {{-|[[Tyseč i jedna noč]]}} ||  {{-|[[Тысеч и једна ноч]]}} || [[:d:Q8258|Q8258]]
|-
| {{-|[[Gramatika]]}} || {{-|[[Граматика]]}} || [[:d:Q8091|Q8091]]
|-
|  {{-|[[Glaska]]}} ||  {{-|[[Гласка]]}} || [[:d:Q8183|Q8183]]
|-
|  {{-|[[Slog]]}} ||  {{-|[[Слог]]}} || [[:d:Q8188|Q8188]]
|-
|  '''{{-|[[Slovo]]}}''' ||  '''{{-|[[Слово]]}}''' || [[:d:Q8171|Q8171]]
|-
| {{-|[[Gramotnost]]}} || {{-|[[Грамотност]]}} || [[:d:Q8236|Q8236]]
|-
| {{-|[[Jezykoznavstvo]]}} || {{-|[[Језыкознавство]]}} || [[:d:Q8162|Q8162]]
|-
| '''{{-|[[Kniževnost]]}}''' || '''{{-|[[Книжевност]]}}''' || [[:d:Q8242|Q8242]]
|-
| '''{{-|[[Pismo]]}}''' || '''{{-|[[Писмо]]}}''' || [[:d:Q8192|Q8192]]
|-
|  {{-|[[Arabska azbuka]]}} ||  {{-|[[Арабска азбука]]}} || [[:d:Q8196|Q8196]]
|-
|  {{-|[[Grečska azbuka]]}} ||  {{-|[[Гречска азбука]]}} || [[:d:Q8216|Q8216]]
|-
|  {{-|[[Kirilica]]}} ||  {{-|[[Кирилица]]}} || [[:d:Q8209|Q8209]]
|-
|  {{-|[[Kitajsko pismo]]}} ||  {{-|[[Китајско писмо]]}} || [[:d:Q8201|Q8201]]
|-
|  {{-|[[Latinica]]}} ||  {{-|[[Латиница]]}} || [[:d:Q8229|Q8229]]
|-
| '''{{-|[[Poezija]]}}''' || '''{{-|[[Поезија]]}}''' || [[:d:Q482|Q482]]
|-
|  {{-|[[Epika o Giljgamešu]]}} ||  {{-|[[Епика о Гиљгамешу]]}} || [[:d:Q8272|Q8272]]
|-
|  {{-|[[Ilijada]]}} ||  {{-|[[Илијада]]}} || [[:d:Q8275|Q8275]]
|-
|  {{-|[[Mahabharata]]}} ||  {{-|[[Махабхарата]]}} || [[:d:Q8276|Q8276]]
|-
|  {{-|[[Šahnama]]}} ||  {{-|[[Шахнама]]}} || [[:d:Q8279|Q8279]]
|-
| '''{{-|[[Prěvod]]}}''' || '''{{-|[[Прєвод]]}}''' || [[:d:Q7553|Q7553]]
|-
| {{-|[[Proza]]}} || {{-|[[Проза]]}} || [[:d:Q676|Q676]]
|-
|  {{-|[[Umětnost vojny]]}} ||  {{-|[[Умєтност војны]]}} || [[:d:Q8251|Q8251]]
|-
| {{-|[[Roman]]}} || {{-|[[Роман]]}} || [[:d:Q8261|Q8261]]
|-
|  {{-|[[Razkaz o Gendzi]]}} ||  {{-|[[Разказ о Гендзи]]}} || [[:d:Q8269|Q8269]]
|-
|  {{-|[[Son v črvenoj palatě]]}} ||  {{-|[[Сон в чрвеној палатє]]}} || [[:d:Q8265|Q8265]]
|}
&lt;/div&gt;

== Měrjenja (12) ==
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Měrjenje]]}}''' || '''{{-|[[Мєрјење]]}}''' || [[:d:Q12453|Q12453]]
|-
| {{-|[[Medžunarodna sistema jedinic]]}} || {{-|[[Меджународна система јединиц]]}} || [[:d:Q12457|Q12457]]
|}

=== Težina, objem i dalj ===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Kilogram]]}} || {{-|[[Килограм]]}} || [[:d:Q11570|Q11570]]
|-
| {{-|[[Litr]]}} || {{-|[[Литр]]}} || [[:d:Q11582|Q11582]]
|-
| {{-|[[Metr]]}} || {{-|[[Метр]]}} || [[:d:Q11573|Q11573]]
|}

=== Čas / vrěme ===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Časova zona]]}} || {{-|[[Часова зона]]}} || [[:d:Q12143|Q12143]]
|-
| {{-|[[Časovnik]]}} || {{-|[[Часовник]]}} || [[:d:Q376|Q376]]
|-
| '''{{-|[[Denj]]}}''' || '''{{-|[[Дењ]]}}''' || [[:d:Q573|Q573]]
|-
| '''{{-|[[God]]}}''' || '''{{-|[[Год]]}}''' || [[:d:Q577|Q577]]
|-
| '''{{-|[[Kalendar]]}}''' || '''{{-|[[Календар]]}}''' || [[:d:Q12132|Q12132]]
|-
|  {{-|[[Gregoriansky kalendar]]}} ||  {{-|[[Грегорианскы календар]]}} || [[:d:Q12138|Q12138]]
|-
| {{-|[[Sekunda]]}} || {{-|[[Секунда]]}} || [[:d:Q11574|Q11574]]
|}
&lt;/div&gt;

== Nauka ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;50%&quot;
|-
| '''{{-|[[Nauka]]}}''' || '''{{-|[[Наука]]}}''' || [[:d:Q336|Q336]]
|-
| '''{{-|[[Priroda]]}}''' || '''{{-|[[Природа]]}}''' || [[:d:Q7860|Q7860]]
|}

=== Zvězdoznavstvo (22) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Zvězdoznavstvo]]}}''' || '''{{-|[[Звєздознавство]]}}''' || [[:d:Q333|Q333]]
|-
| {{-|[[Asteroid]]}} || {{-|[[Астероид]]}} || [[:d:Q3863|Q3863]]
|-
| {{-|[[Črna dira]]}} || {{-|[[Чрна дира]]}} || [[:d:Q589|Q589]]
|-
| '''{{-|[[Galaktika]]}}''' || '''{{-|[[Галактика]]}}''' || [[:d:Q318|Q318]]
|-
|  {{-|[[Mlěčny put]]}} ||  {{-|[[Млєчны пут]]}} || [[:d:Q321|Q321]]
|-
| {{-|[[Kometa]]}} || {{-|[[Комета]]}} || [[:d:Q3559|Q3559]]
|-
| {{-|[[Kosmičny let]]}} || {{-|[[Космичны лет]]}} || [[:d:Q5916|Q5916]]
|-
| '''{{-|[[Měsec]]}}''' || '''{{-|[[Мєсец]]}}''' || [[:d:Q405|Q405]]
|-
| '''{{-|[[Planeta]]}}''' || '''{{-|[[Планета]]}}''' || [[:d:Q634|Q634]]
|-
|  {{-|[[Jupiter]]}} ||  {{-|[[Јупитер]]}} || [[:d:Q319|Q319]]
|-
|  {{-|[[Mars]]}} ||  {{-|[[Марс]]}} || [[:d:Q111|Q111]]
|-
|  {{-|[[Merkurij]]}} ||  {{-|[[Меркуриј]]}} || [[:d:Q308|Q308]]
|-
|  {{-|[[Neptun]]}} ||  {{-|[[Нептун]]}} || [[:d:Q332|Q332]]
|-
|  {{-|[[Saturn]]}} ||  {{-|[[Сатурн]]}} || [[:d:Q193|Q193]]
|-
|  {{-|[[Uran]]}} ||  {{-|[[Уран]]}} || [[:d:Q324|Q324]]
|-
|  {{-|[[Venera]]}} ||  {{-|[[Венера]]}} || [[:d:Q313|Q313]]
|-
|  '''{{-|[[Zemja]]}}''' ||  '''{{-|[[Земја]]}}''' || [[:d:Q2|Q2]]
|-
| '''{{-|[[Veliky izbuh]]}}''' || '''{{-|[[Великы избух]]}}''' || [[:d:Q323|Q323]]
|-
| '''{{-|[[Zvězda]]}}''' || '''{{-|[[Звєзда]]}}''' || [[:d:Q523|Q523]]
|-
|  '''{{-|[[Solnce]]}}''' ||  '''{{-|[[Солнце]]}}''' || [[:d:Q525|Q525]]
|-
| {{-|[[Solnečna sistema]]}} || {{-|[[Солнечна система]]}} || [[:d:Q544|Q544]]
|-
| {{-|[[Vsesvět]]}} || {{-|[[Всесвєт]]}} || [[:d:Q1|Q1]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Biologija (13) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Biologija]]}}''' || '''{{-|[[Биологија]]}}''' || [[:d:Q420|Q420]]
|-
| {{-|[[Bělkovina]]}} || {{-|[[Бєлковина]]}} || [[:d:Q8054|Q8054]]
|-
| {{-|[[Biologična klasifikacija]]}} || {{-|[[Биологична класификација]]}} || [[:d:Q11398|Q11398]]
|-
|  {{-|[[Vid (biologija)]]}} ||  {{-|[[Вид (биологија)]]}} || [[:d:Q7432|Q7432]]
|-
|  {{-|[[Ogrožene vidy]]}} ||  {{-|[[Огрожене виды]]}} || [[:d:Q11394|Q11394]]
|-
| {{-|[[Botanika]]}} || {{-|[[Ботаника]]}} || [[:d:Q441|Q441]]
|-
| '''{{-|[[DNK]]}}''' || '''{{-|[[ДНК]]}}''' || [[:d:Q7430|Q7430]]
|-
| {{-|[[Ekologija]]}} || {{-|[[Екологија]]}} || [[:d:Q7150|Q7150]]
|-
| {{-|[[Enzim]]}} || {{-|[[Ензим]]}} || [[:d:Q8047|Q8047]]
|-
| {{-|[[Odomašnjenje]]}} || {{-|[[Одомашњенје]]}} || [[:d:Q11395|Q11395]]
|-
| '''{{-|[[Smrt]]}}''' || '''{{-|[[Смрт]]}}''' || [[:d:Q4|Q4]]
|-
|  {{-|[[Samoubijstvo]]}} ||  {{-|[[Самоубијство]]}} || [[:d:Q10737|Q10737]]
|-
| '''{{-|[[Žitje]]}}''' || '''{{-|[[Житје]]}}''' || [[:d:Q3|Q3]]
|}
&lt;/div&gt;

==== Biologične procesy (8) ====
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Metabolizm]]}}''' || '''{{-|[[Метаболизм]]}}''' || [[:d:Q1057|Q1057]]
|-
|  {{-|[[Dyhanje]]}} ||  {{-|[[Дыханје]]}} || [[:d:Q9530|Q9530]]
|-
|  {{-|[[Fotosinteza]]}} ||  {{-|[[Фотосинтеза]]}} || [[:d:Q11982|Q11982]]
|-
|  {{-|[[Varjenje]]}} ||  {{-|[[Варјенје]]}} || [[:d:Q11978|Q11978]]
|-
| '''{{-|[[Evolucija]]}}''' || '''{{-|[[Еволуција]]}}''' || [[:d:Q1063|Q1063]]
|-
| '''{{-|[[Razmnoženje]]}}''' || '''{{-|[[Размноженје]]}}''' || [[:d:Q11990|Q11990]]
|-
|  {{-|[[Brěmennost]]}} ||  {{-|[[Брєменност]]}} || [[:d:Q11995|Q11995]]
|-
|  {{-|[[Pol]]}} ||  {{-|[[Пол]]}} || [[:d:Q290|Q290]]
|}
&lt;/div&gt;

==== Organizmy (40) ====
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Organizm]]}}''' || '''{{-|[[Организм]]}}''' || [[:d:Q7239|Q7239]]
|-
| '''{{-|[[Životno]]}}''' || '''{{-|[[Животно]]}}''' || [[:d:Q729|Q729]]
|-
| '''{{-|[[Gadi]]}}''' || '''{{-|[[Гади]]}}''' || [[:d:Q10811|Q10811]]
|-
|  {{-|[[Dinozavr]]}} ||  {{-|[[Динозавр]]}} || [[:d:Q430|Q430]]
|-
|  {{-|[[Zmija]]}} ||  {{-|[[Змија]]}} || [[:d:Q2102|Q2102]]
|-
| '''{{-|[[Ptica]]}}''' || '''{{-|[[Птица]]}}''' || [[:d:Q5113|Q5113]]
|-
|  {{-|[[Kura]]}} ||  {{-|[[Кура]]}} || [[:d:Q780|Q780]]
|-
|  {{-|[[Golub]]}} ||  {{-|[[Голуб]]}} || [[:d:Q10856|Q10856]]
|-
| '''{{-|[[Ryba]]}}''' || '''{{-|[[Рыба]]}}''' || [[:d:Q152|Q152]]
|-
|  {{-|[[Akula]]}} ||  {{-|[[Акула]]}} || [[:d:Q7372|Q7372]]
|-
| '''{{-|[[Sosavci]]}}''' || '''{{-|[[Сосавци]]}}''' || [[:d:Q7377|Q7377]]
|-
|  {{-|[[Gryzači]]}} ||  {{-|[[Грызачи]]}} || [[:d:Q10850|Q10850]]
|-
|  {{-|[[Konj]]}} ||  {{-|[[Коњ]]}} || [[:d:Q726|Q726]]
|-
|  {{-|[[Kot]]}} ||  {{-|[[Кот]]}} || [[:d:Q146|Q146]]
|-
|  {{-|[[Kytopodobni]]}} ||  {{-|[[Кытоподобни]]}} || [[:d:Q160|Q160]]
|-
|  {{-|[[Ovca]]}} ||  {{-|[[Овца]]}} || [[:d:Q7368|Q7368]]
|-
|  {{-|[[Pes]]}} ||  {{-|[[Пес]]}} || [[:d:Q144|Q144]]
|-
|  {{-|[[Primat]]}} ||  {{-|[[Примат]]}} || [[:d:Q7380|Q7380]]
|-
|   '''{{-|[[Člověk]]}}''' ||   '''{{-|[[Чловєк]]}}''' || [[:d:Q5|Q5]]
|-
|  {{-|[[Skot]]}} ||  {{-|[[Скот]]}} || [[:d:Q830|Q830]]
|-
|  {{-|[[Svinja]]}} ||  {{-|[[Свиња]]}} || [[:d:Q787|Q787]]
|-
|  {{-|[[Velblud]]}} ||  {{-|[[Велблуд]]}} || [[:d:Q7375|Q7375]]
|-
| '''{{-|[[Zemnovodni]]}}''' || '''{{-|[[Земноводни]]}}''' || [[:d:Q10908|Q10908]]
|-
| {{-|[[Členistonogi]]}} || {{-|[[Членистоноги]]}} || [[:d:Q1360|Q1360]]
|-
|  '''{{-|[[Nasěkomo]]}}''' ||  '''{{-|[[Насєкомо]]}}''' || [[:d:Q1390|Q1390]]
|-
|   {{-|[[Mravka]]}} ||   {{-|[[Мравка]]}} || [[:d:Q7386|Q7386]]
|-
|   {{-|[[Komari]]}} ||   {{-|[[Комари]]}} || [[:d:Q7367|Q7367]]
|-
|   {{-|[[Pčela]]}} ||   {{-|[[Пчела]]}} || [[:d:Q7391|Q7391]]
|-
|  {{-|[[Pavuki]]}} ||  {{-|[[Павуки]]}} || [[:d:Q1357|Q1357]]
|-
| {{-|[[Glisty]]}} || {{-|[[Глисты]]}} || [[:d:Q5185|Q5185]]
|-
| {{-|[[Mekkci]]}} || {{-|[[Меккци]]}} || [[:d:Q25326|Q25326]]
|-
| '''{{-|[[Bakterija]]}}''' || '''{{-|[[Бактерија]]}}''' || [[:d:Q10876|Q10876]]
|-
| '''{{-|[[Plěsnj]]}}''' || '''{{-|[[Плєсњ]]}}''' || [[:d:Q764|Q764]]
|-
| '''{{-|[[Rastlina]]}}''' || '''{{-|[[Растлина]]}}''' || [[:d:Q756|Q756]]
|-
|  {{-|[[Cvět]]}} ||  {{-|[[Цвєт]]}} || [[:d:Q506|Q506]]
|-
|  {{-|[[Drěvo]]}} ||  {{-|[[Дрєво]]}} || [[:d:Q10884|Q10884]]
|-
|  {{-|[[Plod]]}} ||  {{-|[[Плод]]}} || [[:d:Q1364|Q1364]]
|-
| {{-|[[Archaea]]}} || {{-|[[Арцхаеа]]}} || [[:d:Q10872|Q10872]]
|-
| {{-|[[Protisti]]}} || {{-|[[Протисти]]}} || [[:d:Q10892|Q10892]]
|-
| {{-|[[Vodorasti]]}} || {{-|[[Водорасти]]}} || [[:d:Q37868|Q37868]]
|}
&lt;/div&gt;

==== Anatomija (23) ====
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Anatomija]]}}''' || '''{{-|[[Анатомија]]}}''' || [[:d:Q514|Q514]]
|-
| {{-|[[Cirkulatorna sistema]]}} || {{-|[[Циркулаторна система]]}} || [[:d:Q11068|Q11068]]
|-
|  {{-|[[Krov]]}} ||  {{-|[[Кров]]}} || [[:d:Q7873|Q7873]]
|-
|  {{-|[[Srdce]]}} ||  {{-|[[Срдце]]}} || [[:d:Q1072|Q1072]]
|-
| {{-|[[Dyšna sistema]]}} || {{-|[[Дышна система]]}} || [[:d:Q7891|Q7891]]
|-
| {{-|[[Endokrinna sistema]]}} || {{-|[[Ендокринна система]]}} || [[:d:Q11078|Q11078]]
|-
| '''{{-|[[Klětka]]}}''' || '''{{-|[[Клєтка]]}}''' || [[:d:Q7868|Q7868]]
|-
| {{-|[[Koža]]}} || {{-|[[Кожа]]}} || [[:d:Q1074|Q1074]]
|-
| {{-|[[Myšca]]}} || {{-|[[Мышца]]}} || [[:d:Q7365|Q7365]]
|-
| {{-|[[Nervna sistema]]}} || {{-|[[Нервна система]]}} || [[:d:Q9404|Q9404]]
|-
|  {{-|[[Mozg]]}} ||  {{-|[[Мозг]]}} || [[:d:Q1073|Q1073]]
|-
|  {{-|[[Nerv]]}} ||  {{-|[[Нерв]]}} || [[:d:Q9620|Q9620]]
|-
|  {{-|[[Sensorna sistema]]}} ||  {{-|[[Сенсорна система]]}} || [[:d:Q11101|Q11101]]
|-
|   {{-|[[Nos]]}} ||   {{-|[[Нос]]}} || [[:d:Q7363|Q7363]]
|-
|   {{-|[[Oko]]}} ||   {{-|[[Око]]}} || [[:d:Q7364|Q7364]]
|-
|   {{-|[[Uho]]}} ||   {{-|[[Ухо]]}} || [[:d:Q7362|Q7362]]
|-
|   {{-|[[Vkus]]}} ||   {{-|[[Вкус]]}} || [[:d:Q124794|Q124794]]
|-
| {{-|[[Reproduktivna sistema]]}} || {{-|[[Репродуктивна система]]}} || [[:d:Q7895|Q7895]]
|-
| {{-|[[Skelet]]}} || {{-|[[Скелет]]}} || [[:d:Q7881|Q7881]]
|-
| {{-|[[Želudočno-črěvny trakt]]}} || {{-|[[Желудочно-чрєвны тракт]]}} || [[:d:Q9649|Q9649]]
|-
|  {{-|[[Pečenj]]}} ||  {{-|[[Печењ]]}} || [[:d:Q9368|Q9368]]
|-
|  {{-|[[Tenko črěvo]]}} ||  {{-|[[Тенко чрєво]]}} || [[:d:Q11090|Q11090]]
|-
|  {{-|[[Tolsto črěvo]]}} ||  {{-|[[Толсто чрєво]]}} || [[:d:Q11083|Q11083]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Zdravje i medicina (38) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Bolest]]}}''' || '''{{-|[[Болест]]}}''' || [[:d:Q12136|Q12136]]
|-
| {{-|[[Bolest Alzheimera]]}} || {{-|[[Болест Алцхајмера]]}} || [[:d:Q11081|Q11081]]
|-
| {{-|[[Cukrny diabet]]}} || {{-|[[Цукрны диабет]]}} || [[:d:Q12206|Q12206]]
|-
| {{-|[[Gastroenterit]]}} || {{-|[[Гастроентерит]]}} || [[:d:Q156103|Q156103]]
|-
| {{-|[[Glavna bolj]]}} || {{-|[[Главна бољ]]}} || [[:d:Q86|Q86]]
|-
| {{-|[[Hronična obstruktivna bolest pljučy]]}} || {{-|[[Хронична обструктивна болест пључы]]}} || [[:d:Q199804|Q199804]]
|-
| {{-|[[Imuna sistema]]}} || {{-|[[Имуна система]]}} || [[:d:Q1059|Q1059]]
|-
| {{-|[[Lěkarstvo]]}} || {{-|[[Лєкарство]]}} || [[:d:Q12140|Q12140]]
|-
|  {{-|[[Antibiotik]]}} ||  {{-|[[Антибиотик]]}} || [[:d:Q12187|Q12187]]
|-
| '''{{-|[[Malarija]]}}''' || '''{{-|[[Маларија]]}}''' || [[:d:Q12156|Q12156]]
|-
| '''{{-|[[Medicina]]}}''' || '''{{-|[[Медицина]]}}''' || [[:d:Q11190|Q11190]]
|-
| {{-|[[Měsečnica]]}} || {{-|[[Мєсечница]]}} || [[:d:Q12171|Q12171]]
|-
| {{-|[[Mysljenny neporedok]]}} || {{-|[[Мысљенны непоредок]]}} || [[:d:Q12135|Q12135]]
|-
| {{-|[[Nedojedanje]]}} || {{-|[[Недоједанје]]}} || [[:d:Q12167|Q12167]]
|-
| {{-|[[Nepolnomožnost]]}} || {{-|[[Неполноможност]]}} || [[:d:Q12131|Q12131]]
|-
|  {{-|[[Slěpota]]}} ||  {{-|[[Слєпота]]}} || [[:d:Q10874|Q10874]]
|-
|  {{-|[[Gluhota]]}} ||  {{-|[[Глухота]]}} || [[:d:Q12133|Q12133]]
|-
| {{-|[[Padučnica]]}} || {{-|[[Падучница]]}} || [[:d:Q41571|Q41571]]
|-
| {{-|[[Pandemija]]}} || {{-|[[Пандемија]]}} || [[:d:Q12184|Q12184]]
|-
| {{-|[[Pnevmonija]]}} || {{-|[[Пневмонија]]}} || [[:d:Q12192|Q12192]]
|-
| {{-|[[Poliomijelit]]}} || {{-|[[Полиомијелит]]}} || [[:d:Q12195|Q12195]]
|-
| {{-|[[Prěhladženje]]}} || {{-|[[Прєхладженје]]}} || [[:d:Q12125|Q12125]]
|-
| '''{{-|[[Rak]]}}''' || '''{{-|[[Рак]]}}''' || [[:d:Q12078|Q12078]]
|-
| {{-|[[Seksualno prěmeščajema bolest]]}} || {{-|[[Сексуално прємешчајема болест]]}} || [[:d:Q12198|Q12198]]
|-
| '''{{-|[[Sindrom dobytogo imunodeficita člověka]]}}''' || '''{{-|[[Синдром добытого имунодефицита чловєка]]}}''' || [[:d:Q12199|Q12199]]
|-
| {{-|[[Srdečny napad]]}} || {{-|[[Срдечны напад]]}} || [[:d:Q12152|Q12152]]
|-
| {{-|[[Tolstost]]}} || {{-|[[Толстост]]}} || [[:d:Q12174|Q12174]]
|-
| {{-|[[Tuberkuloza]]}} || {{-|[[Туберкулоза]]}} || [[:d:Q12204|Q12204]]
|-
| {{-|[[Udar]]}} || {{-|[[Удар]]}} || [[:d:Q12202|Q12202]]
|-
| '''{{-|[[Vakcina]]}}''' || '''{{-|[[Вакцина]]}}''' || [[:d:Q134808|Q134808]]
|-
| {{-|[[Virus]]}} || {{-|[[Вирус]]}} || [[:d:Q808|Q808]]
|-
|  {{-|[[Grip]]}} ||  {{-|[[Грип]]}} || [[:d:Q2840|Q2840]]
|-
|  {{-|[[Ospa]]}} ||  {{-|[[Оспа]]}} || [[:d:Q12214|Q12214]]
|-
| {{-|[[Zavisnost]]}} || {{-|[[Зависност]]}} || [[:d:Q12029|Q12029]]
|-
|  {{-|[[Etanol]]}} ||  {{-|[[Етанол]]}} || [[:d:Q153|Q153]]
|-
|  {{-|[[Tabak]]}} ||  {{-|[[Табак]]}} || [[:d:Q1566|Q1566]]
|-
| '''{{-|[[Zdravje]]}}''' || '''{{-|[[Здравје]]}}''' || [[:d:Q12147|Q12147]]
|-
| {{-|[[Zubna medicina]]}} || {{-|[[Зубна медицина]]}} || [[:d:Q12128|Q12128]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Hemija (27) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Hemija]]}}''' || '''{{-|[[Хемија]]}}''' || [[:d:Q2329|Q2329]]
|-
| {{-|[[Analitična hemija]]}} || {{-|[[Аналитична хемија]]}} || [[:d:Q2346|Q2346]]
|-
| {{-|[[Biohemija]]}} || {{-|[[Биохемија]]}} || [[:d:Q7094|Q7094]]
|-
|  {{-|[[Hormon]]}} ||  {{-|[[Хормон]]}} || [[:d:Q11364|Q11364]]
|-
| {{-|[[Fizična hemija]]}} || {{-|[[Физична хемија]]}} || [[:d:Q11372|Q11372]]
|-
| {{-|[[Hemično složenje]]}} || {{-|[[Хемично сложење]]}} || [[:d:Q11173|Q11173]]
|-
|  {{-|[[Kyslina]]}} ||  {{-|[[Кыслина]]}} || [[:d:Q11158|Q11158]]
|-
|  {{-|[[Osnova (hemija)]]}} ||  {{-|[[Основа (хемија)]]}} || [[:d:Q11193|Q11193]]
|-
|  {{-|[[Solj (hemija)]]}} ||  {{-|[[Сољ (хемија)]]}} || [[:d:Q12370|Q12370]]
|-
| '''{{-|[[Hemičny element]]}}''' || '''{{-|[[Хемичны елемент]]}}''' || [[:d:Q11344|Q11344]]
|-
|  {{-|[[Aluminij]]}} ||  {{-|[[Алуминиј]]}} || [[:d:Q663|Q663]]
|-
|  {{-|[[Azot]]}} ||  {{-|[[Азот]]}} || [[:d:Q627|Q627]]
|-
|  {{-|[[Cink]]}} ||  {{-|[[Цинк]]}} || [[:d:Q1096|Q1096]]
|-
|  '''{{-|[[Kyslorod]]}}''' ||  '''{{-|[[Кыслород]]}}''' || [[:d:Q629|Q629]]
|-
|  {{-|[[Měd]]}} ||  {{-|[[Мєд]]}} || [[:d:Q753|Q753]]
|-
|  {{-|[[Srěbro]]}} ||  {{-|[[Срєбро]]}} || [[:d:Q1090|Q1090]]
|-
|  '''{{-|[[Vodorod]]}}''' ||  '''{{-|[[Водород]]}}''' || [[:d:Q556|Q556]]
|-
|  {{-|[[Vuglerod]]}} ||  {{-|[[Вуглерод]]}} || [[:d:Q623|Q623]]
|-
|  '''{{-|[[Zlato]]}}''' ||  '''{{-|[[Злато]]}}''' || [[:d:Q897|Q897]]
|-
|  '''{{-|[[Želězo]]}}''' ||  '''{{-|[[Желєзо]]}}''' || [[:d:Q677|Q677]]
|-
| '''{{-|[[Molekula]]}}''' || '''{{-|[[Молекула]]}}''' || [[:d:Q11369|Q11369]]
|-
| {{-|[[Neorganična hemija]]}} || {{-|[[Неорганична хемија]]}} || [[:d:Q11165|Q11165]]
|-
| {{-|[[Organična hemija]]}} || {{-|[[Органична хемија]]}} || [[:d:Q11351|Q11351]]
|-
|  {{-|[[Alkohol]]}} ||  {{-|[[Алкохол]]}} || [[:d:Q156|Q156]]
|-
|  {{-|[[Lipid]]}} ||  {{-|[[Липид]]}} || [[:d:Q11367|Q11367]]
|-
|  {{-|[[Vuglovodan]]}} ||  {{-|[[Вугловодан]]}} || [[:d:Q11358|Q11358]]
|-
| '''{{-|[[Periodična sistema elementov]]}}''' || '''{{-|[[Периодична система елементов]]}}''' || [[:d:Q10693|Q10693]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Zemna nauka (21) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Cirkulacija vody]]}} || {{-|[[Циркулација воды]]}} || [[:d:Q81041|Q81041]]
|-
|  {{-|[[El Niño]]}} ||  {{-|[[Ел Нињо]]}} || [[:d:Q7939|Q7939]]
|-
|  {{-|[[Globalno potepljenje]]}} ||  {{-|[[Глобално потепљенје]]}} || [[:d:Q7942|Q7942]]
|-
| '''{{-|[[Geologija]]}}''' || '''{{-|[[Геологија]]}}''' || [[:d:Q1069|Q1069]]
|-
|  '''{{-|[[Mineral]]}}''' ||  '''{{-|[[Минерал]]}}''' || [[:d:Q7946|Q7946]]
|-
|   {{-|[[Almaz]]}} ||   {{-|[[Алмаз]]}} || [[:d:Q5283|Q5283]]
|-
|  {{-|[[Tektonična plošča]]}} ||  {{-|[[Тектонична плошча]]}} || [[:d:Q7950|Q7950]]
|-
|  {{-|[[Skala]]}} ||  {{-|[[Скала]]}} || [[:d:Q8063|Q8063]]
|-
| '''{{-|[[Podnebje]]}}''' || '''{{-|[[Поднебје]]}}''' || [[:d:Q7937|Q7937]]
|-
| '''{{-|[[Pogoda]]}}''' || '''{{-|[[Погода]]}}''' || [[:d:Q11663|Q11663]]
|-
|  {{-|[[Dožd]]}} ||  {{-|[[Дожд]]}} || [[:d:Q7925|Q7925]]
|-
|  {{-|[[Oblak]]}} ||  {{-|[[Облак]]}} || [[:d:Q8074|Q8074]]
|-
|  {{-|[[Sněg]]}} ||  {{-|[[Снєг]]}} || [[:d:Q7561|Q7561]]
|-
|  {{-|[[Tornado]]}} ||  {{-|[[Торнадо]]}} || [[:d:Q8081|Q8081]]
|-
|  {{-|[[Tropičny ciklon]]}} ||  {{-|[[Тропичны циклон]]}} || [[:d:Q8092|Q8092]]
|-
|  {{-|[[Větr]]}} ||  {{-|[[Вєтр]]}} || [[:d:Q8094|Q8094]]
|-
| {{-|[[Prirodna katastrofa]]}} || {{-|[[Природна катастрофа]]}} || [[:d:Q8065|Q8065]]
|-
|  {{-|[[Cunami]]}} ||  {{-|[[Цунами]]}} || [[:d:Q8070|Q8070]]
|-
|  {{-|[[Potop]]}} ||  {{-|[[Потоп]]}} || [[:d:Q8068|Q8068]]
|-
| {{-|[[Vulkan]]}} || {{-|[[Вулкан]]}} || [[:d:Q8072|Q8072]]
|-
| {{-|[[Zemjetresenje]]}} || {{-|[[Земјетресенје]]}} || [[:d:Q7944|Q7944]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Fizika (39) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Fizika]]}}''' || '''{{-|[[Физика]]}}''' || [[:d:Q413|Q413]]
|-
| '''{{-|[[Agregatno stanje]]}}''' || '''{{-|[[Агрегатно стање]]}}''' || [[:d:Q11430|Q11430]]
|-
|  {{-|[[Gaz]]}} ||  {{-|[[Газ]]}} || [[:d:Q11432|Q11432]]
|-
|  {{-|[[Plazma]]}} ||  {{-|[[Плазма]]}} || [[:d:Q10251|Q10251]]
|-
|  {{-|[[Tekutina]]}} ||  {{-|[[Текутина]]}} || [[:d:Q11435|Q11435]]
|-
|  {{-|[[Tvrdost]]}} ||  {{-|[[Тврдост]]}} || [[:d:Q11438|Q11438]]
|-
| '''{{-|[[Atom]]}}''' || '''{{-|[[Атом]]}}''' || [[:d:Q9121|Q9121]]
|-
| '''{{-|[[Bystrost]]}}''' || '''{{-|[[Быстрост]]}}''' || [[:d:Q11465|Q11465]]
|-
|  {{-|[[Bystrost světla]]}} ||  {{-|[[Быстрост свєтла]]}} || [[:d:Q2111|Q2111]]
|-
| '''{{-|[[Čas]]}}''' || '''{{-|[[Час]]}}''' || [[:d:Q11471|Q11471]]
|-
| '''{{-|[[Elektromagnetična radiacija]]}}''' || '''{{-|[[Електромагнетична радиација]]}}''' || [[:d:Q12969754|Q12969754]]
|-
|  {{-|[[Infračrvena radiacija]]}} ||  {{-|[[Инфрачрвена радиација]]}} || [[:d:Q11388|Q11388]]
|-
|  {{-|[[Světlo]]}} ||  {{-|[[Свєтло]]}} || [[:d:Q9128|Q9128]]
|-
|   '''{{-|[[Kolor]]}}''' ||   '''{{-|[[Колор]]}}''' || [[:d:Q1075|Q1075]]
|-
|  {{-|[[Ultrafioletova radiacija]]}} ||  {{-|[[Ултрафиолетова радиација]]}} || [[:d:Q11391|Q11391]]
|-
| '''{{-|[[Energija]]}}''' || '''{{-|[[Енергија]]}}''' || [[:d:Q11379|Q11379]]
|-
|  {{-|[[Shranjenje energije]]}} ||  {{-|[[Схрањенје енергије]]}} || [[:d:Q11382|Q11382]]
|-
| {{-|[[Jedrny razděl]]}} || {{-|[[Једрны раздєл]]}} || [[:d:Q11429|Q11429]]
|-
| {{-|[[Klasična mehanika]]}} || {{-|[[Класична механика]]}} || [[:d:Q11397|Q11397]]
|-
| {{-|[[Kvantova mehanika]]}} || {{-|[[Квантова механика]]}} || [[:d:Q944|Q944]]
|-
| {{-|[[Magnet]]}} || {{-|[[Магнет]]}} || [[:d:Q11421|Q11421]]
|-
| '''{{-|[[Masa]]}}''' || '''{{-|[[Маса]]}}''' || [[:d:Q11423|Q11423]]
|-
| '''{{-|[[Metal]]}}''' || '''{{-|[[Метал]]}}''' || [[:d:Q11426|Q11426]]
|-
|  {{-|[[Stalj]]}} ||  {{-|[[Стаљ]]}} || [[:d:Q11427|Q11427]]
|-
| '''{{-|[[Obča teorija odnositeljnosti]]}}''' || '''{{-|[[Обча теорија односитељности]]}}''' || [[:d:Q11452|Q11452]]
|-
| {{-|[[Poluprovodnik]]}} || {{-|[[Полупроводник]]}} || [[:d:Q11456|Q11456]]
|-
| {{-|[[Radioaktivny razpad]]}} || {{-|[[Радиоактивны разпад]]}} || [[:d:Q11448|Q11448]]
|-
| '''{{-|[[Sila]]}}''' || '''{{-|[[Сила]]}}''' || [[:d:Q11402|Q11402]]
|-
|  {{-|[[Elektromagnetizm]]}} ||  {{-|[[Електромагнетизм]]}} || [[:d:Q849919|Q849919]]
|-
|  {{-|[[Gravitacija]]}} ||  {{-|[[Гравитација]]}} || [[:d:Q11412|Q11412]]
|-
|  {{-|[[Magnetično polje]]}} ||  {{-|[[Магнетично поље]]}} || [[:d:Q11408|Q11408]]
|-
|  {{-|[[Silno vzajemodějanje]]}} ||  {{-|[[Силно взајемодєјанје]]}} || [[:d:Q11415|Q11415]]
|-
|  {{-|[[Slabo vzajemodějanje]]}} ||  {{-|[[Слабо взајемодєјанје]]}} || [[:d:Q11418|Q11418]]
|-
| {{-|[[Specialna teorija odnositeljnosti]]}} || {{-|[[Специална теорија односитељности]]}} || [[:d:Q11455|Q11455]]
|-
| {{-|[[Teplota]]}} || {{-|[[Теплота]]}} || [[:d:Q11466|Q11466]]
|-
| {{-|[[Termodinamika]]}} || {{-|[[Термодинамика]]}} || [[:d:Q11473|Q11473]]
|-
| {{-|[[Uskorjenje]]}} || {{-|[[Ускорјенје]]}} || [[:d:Q11376|Q11376]]
|-
| {{-|[[Vakuum]]}} || {{-|[[Вакуум]]}} || [[:d:Q11475|Q11475]]
|-
| '''{{-|[[Zvuk]]}}''' || '''{{-|[[Звук]]}}''' || [[:d:Q11461|Q11461]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Matematika (26) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Matematika]]}}''' || '''{{-|[[Математика]]}}''' || [[:d:Q395|Q395]]
|-
| '''{{-|[[Algebra]]}}''' || '''{{-|[[Алгебра]]}}''' || [[:d:Q3968|Q3968]]
|-
|  {{-|[[Linejna algebra]]}} ||  {{-|[[Линејна алгебра]]}} || [[:d:Q82571|Q82571]]
|-
|  {{-|[[Kompleksno čislo]]}} ||  {{-|[[Комплексно число]]}} || [[:d:Q11567|Q11567]]
|-
|  {{-|[[Uravnjenje]]}} ||  {{-|[[Уравњенје]]}} || [[:d:Q11345|Q11345]]
|-
| '''{{-|[[Aritmetika]]}}''' || '''{{-|[[Аритметика]]}}''' || [[:d:Q11205|Q11205]]
|-
|  '''{{-|[[Čislo]]}}''' ||  '''{{-|[[Число]]}}''' || [[:d:Q11563|Q11563]]
|-
|  {{-|[[Logaritm]]}} ||  {{-|[[Логаритм]]}} || [[:d:Q11197|Q11197]]
|-
|  {{-|[[Teorija čisel]]}} ||  {{-|[[Теорија чисел]]}} || [[:d:Q12479|Q12479]]
|-
| '''{{-|[[Geometrija]]}}''' || '''{{-|[[Геометрија]]}}''' || [[:d:Q8087|Q8087]]
|-
|  {{-|[[Pi]]}} ||  {{-|[[Пи]]}} || [[:d:Q167|Q167]]
|-
|  {{-|[[Površina]]}} ||  {{-|[[Површина]]}} || [[:d:Q11500|Q11500]]
|-
|  {{-|[[Sistema koordinat]]}} ||  {{-|[[Система координат]]}} || [[:d:Q11210|Q11210]]
|-
|  {{-|[[Surazměrnost]]}} ||  {{-|[[Суразмєрност]]}} || [[:d:Q12485|Q12485]]
|-
|  {{-|[[Teorema Pitagorasa]]}} ||  {{-|[[Теорема Питагораса]]}} || [[:d:Q11518|Q11518]]
|-
|  {{-|[[Trigonometrija]]}} ||  {{-|[[Тригонометрија]]}} || [[:d:Q8084|Q8084]]
|-
|  {{-|[[Vugol]]}} ||  {{-|[[Вугол]]}} || [[:d:Q11352|Q11352]]
|-
| colspan=&quot;3&quot; | ''Logika i osnovy''
|-
|  {{-|[[Bezkonečnost]]}} ||  {{-|[[Безконечност]]}} || [[:d:Q205|Q205]]
|-
|  {{-|[[Funkcija (matematika)]]}} ||  {{-|[[Функција (математика)]]}} || [[:d:Q11348|Q11348]]
|-
|  {{-|[[Matematičny dokaz]]}} ||  {{-|[[Математичны доказ]]}} || [[:d:Q11538|Q11538]]
|-
|  {{-|[[Teorija sbirok]]}} ||  {{-|[[Теорија сбирок]]}} || [[:d:Q12482|Q12482]]
|-
| {{-|[[Matematična analiza]]}} || {{-|[[Математична анализа]]}} || [[:d:Q7754|Q7754]]
|-
|  {{-|[[Čislova analiza]]}} ||  {{-|[[Числова анализа]]}} || [[:d:Q11216|Q11216]]
|-
|  {{-|[[Diferencialno uravnjenje]]}} ||  {{-|[[Диференциално уравњенје]]}} || [[:d:Q11214|Q11214]]
|-
| colspan=&quot;3&quot; | ''Věrojetnost i statistika''
|-
|  {{-|[[Statistika]]}} ||  {{-|[[Статистика]]}} || [[:d:Q12483|Q12483]]
|-
|  {{-|[[Věrojetnost]]}} ||  {{-|[[Вєројетност]]}} || [[:d:Q9492|Q9492]]
|}
&lt;/div&gt;

== Jeda i zemjedělstvo ==

=== Jeda (23) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Jeda]]}}''' || '''{{-|[[Једа]]}}''' || [[:d:Q2095|Q2095]]
|-
| {{-|[[Banan]]}} || {{-|[[Банан]]}} || [[:d:Q503|Q503]]
|-
| {{-|[[Citrus]]}} || {{-|[[Цитрус]]}} || [[:d:Q81513|Q81513]]
|-
| {{-|[[Cukr]]}} || {{-|[[Цукр]]}} || [[:d:Q11002|Q11002]]
|-
| {{-|[[Čokolada]]}} || {{-|[[Чоколада]]}} || [[:d:Q195|Q195]]
|-
| {{-|[[Grozdje]]}} || {{-|[[Гроздје]]}} || [[:d:Q10978|Q10978]]
|-
| {{-|[[Hlěb]]}} || {{-|[[Хлєб]]}} || [[:d:Q7802|Q7802]]
|-
| {{-|[[Jabloko]]}} || {{-|[[Јаблоко]]}} || [[:d:Q89|Q89]]
|-
| {{-|[[Med]]}} || {{-|[[Мед]]}} || [[:d:Q10987|Q10987]]
|-
| {{-|[[Meso]]}} || {{-|[[Месо]]}} || [[:d:Q10990|Q10990]]
|-
| {{-|[[Orěh]]}} || {{-|[[Орєх]]}} || [[:d:Q11009|Q11009]]
|-
| {{-|[[Soja]]}} || {{-|[[Соја]]}} || [[:d:Q11006|Q11006]]
|-
| {{-|[[Solj]]}} || {{-|[[Сољ]]}} || [[:d:Q11254|Q11254]]
|-
| {{-|[[Syr]]}} || {{-|[[Сыр]]}} || [[:d:Q10943|Q10943]]
|-
| {{-|[[Zelenina]]}} || {{-|[[Зеленина]]}} || [[:d:Q11004|Q11004]]
|-
|  {{-|[[Kartofelj]]}} ||  {{-|[[Картофељ]]}} || [[:d:Q10998|Q10998]]
|-
| {{-|[[Zrno]]}} || {{-|[[Зрно]]}} || [[:d:Q12117|Q12117]]
|-
|  {{-|[[Dvucvětny sirak]]}} ||  {{-|[[Двуцвєтны сирак]]}} || [[:d:Q332062|Q332062]]
|-
|  {{-|[[Ječmenj]]}} ||  {{-|[[Јечмењ]]}} || [[:d:Q11577|Q11577]]
|-
|  {{-|[[Kukuruza]]}} ||  {{-|[[Кукуруза]]}} || [[:d:Q11575|Q11575]]
|-
|  {{-|[[Pšenica]]}} ||  {{-|[[Пшеница]]}} || [[:d:Q15645384|Q15645384]]
|-
|  {{-|[[Ryž]]}} ||  {{-|[[Рыж]]}} || [[:d:Q5090|Q5090]]
|-
|  {{-|[[Žito]]}} ||  {{-|[[Жито]]}} || [[:d:Q12099|Q12099]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Napitky (7) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Čaj]]}} || {{-|[[Чај]]}} || [[:d:Q6097|Q6097]]
|-
| {{-|[[Kava]]}} || {{-|[[Кава]]}} || [[:d:Q8486|Q8486]]
|-
| '''{{-|[[Mlěko]]}}''' || '''{{-|[[Млєко]]}}''' || [[:d:Q8495|Q8495]]
|-
| {{-|[[Pivo]]}} || {{-|[[Пиво]]}} || [[:d:Q44|Q44]]
|-
| {{-|[[Sok]]}} || {{-|[[Сок]]}} || [[:d:Q8492|Q8492]]
|-
| {{-|[[Vino]]}} || {{-|[[Вино]]}} || [[:d:Q282|Q282]]
|-
| '''{{-|[[Voda]]}}''' || '''{{-|[[Вода]]}}''' || [[:d:Q283|Q283]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Zemjedělstvo (3) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;50%&quot;
|-
| '''{{-|[[Zemjedělstvo]]}}''' || '''{{-|[[Земједєлство]]}}''' || [[:d:Q11451|Q11451]]
|-
|  {{-|[[Navodnjanje]]}} ||  {{-|[[Наводњање]]}} || [[:d:Q11453|Q11453]]
|-
|  {{-|[[Plug]]}} ||  {{-|[[Плуг]]}} || [[:d:Q11464|Q11464]]
|}

== Tehnologija ==

=== Tehnologija (11) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Tehnologija]]}}''' || '''{{-|[[Технологија]]}}''' || [[:d:Q11016|Q11016]]
|-
| {{-|[[Biotehnologija]]}} || {{-|[[Биотехнологија]]}} || [[:d:Q7108|Q7108]]
|-
| {{-|[[Inženjerstvo]]}} || {{-|[[Инжењерство]]}} || [[:d:Q11023|Q11023]]
|-
|  {{-|[[Kolo]]}} ||  {{-|[[Коло]]}} || [[:d:Q446|Q446]]
|-
|  {{-|[[Mašina]]}} ||  {{-|[[Машина]]}} || [[:d:Q11019|Q11019]]
|-
|  {{-|[[Robot]]}} ||  {{-|[[Робот]]}} || [[:d:Q11012|Q11012]]
|-
|  {{-|[[Vint]]}} ||  {{-|[[Винт]]}} || [[:d:Q11022|Q11022]]
|-
| {{-|[[Metalurgija]]}} || {{-|[[Металургија]]}} || [[:d:Q11467|Q11467]]
|-
| {{-|[[Nanotehnologija]]}} || {{-|[[Нанотехнологија]]}} || [[:d:Q11468|Q11468]]
|-
| {{-|[[Odědža]]}} || {{-|[[Одєджа]]}} || [[:d:Q11460|Q11460]]
|-
|  {{-|[[Bavolna]]}} ||  {{-|[[Баволна]]}} || [[:d:Q11457|Q11457]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Sporazuměvanje (9) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Sporazuměvanje]]}}''' || '''{{-|[[Споразумєванје]]}}''' || [[:d:Q11024|Q11024]]
|-
| '''{{-|[[Informacija]]}}''' || '''{{-|[[Информација]]}}''' || [[:d:Q11028|Q11028]]
|-
|  {{-|[[Enciklopedija]]}} ||  {{-|[[Енциклопедија]]}} || [[:d:Q5292|Q5292]]
|-
| {{-|[[Kniga]]}} || {{-|[[Книга]]}} || [[:d:Q571|Q571]]
|-
| {{-|[[Pečetarstvo]]}} || {{-|[[Печетарство]]}} || [[:d:Q11034|Q11034]]
|-
| {{-|[[Telefon]]}} || {{-|[[Телефон]]}} || [[:d:Q11035|Q11035]]
|-
| {{-|[[Žurnalistika]]}} || {{-|[[Журналистика]]}} || [[:d:Q11030|Q11030]]
|-
|  {{-|[[Gazeta]]}} ||  {{-|[[Газета]]}} || [[:d:Q11032|Q11032]]
|-
|  {{-|[[Masove medija]]}} ||  {{-|[[Масове медија]]}} || [[:d:Q11033|Q11033]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Elektronika (9) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Elektronika]]}} || {{-|[[Електроника]]}} || [[:d:Q11650|Q11650]]
|-
| {{-|[[Čestota]]}} || {{-|[[Честота]]}} || [[:d:Q11652|Q11652]]
|-
| {{-|[[Diod]]}} || {{-|[[Диод]]}} || [[:d:Q11656|Q11656]]
|-
| {{-|[[Električny tok]]}} || {{-|[[Електричны ток]]}} || [[:d:Q11651|Q11651]]
|-
| {{-|[[Induktor]]}} || {{-|[[Индуктор]]}} || [[:d:Q5325|Q5325]]
|-
| {{-|[[Kondensator]]}} || {{-|[[Конденсатор]]}} || [[:d:Q5322|Q5322]]
|-
| {{-|[[Rezistor]]}} || {{-|[[Резистор]]}} || [[:d:Q5321|Q5321]]
|-
| {{-|[[Transformator]]}} || {{-|[[Трансформатор]]}} || [[:d:Q11658|Q11658]]
|-
| {{-|[[Tranzistor]]}} || {{-|[[Транзистор]]}} || [[:d:Q5339|Q5339]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Kompjutery i internet (12) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Internet]]}} || {{-|[[Интернет]]}} || [[:d:Q75|Q75]]
|-
|  {{-|[[Elektronična pošta]]}} ||  {{-|[[Електронична пошта]]}} || [[:d:Q9158|Q9158]]
|-
|  {{-|[[Vsesvětova pavučina]]}} ||  {{-|[[Всесвєтова павучина]]}} || [[:d:Q466|Q466]]
|-
| {{-|[[Jezyk programovanja]]}} || {{-|[[Језык програмовања]]}} || [[:d:Q9143|Q9143]]
|-
| '''{{-|[[Kompjuter]]}}''' || '''{{-|[[Компјутер]]}}''' || [[:d:Q68|Q68]]
|-
|  {{-|[[Centralny procesor]]}} ||  {{-|[[Централны процесор]]}} || [[:d:Q5300|Q5300]]
|-
|  {{-|[[Tvrdy disk]]}} ||  {{-|[[Тврды диск]]}} || [[:d:Q4439|Q4439]]
|-
| {{-|[[Operacijna sistema]]}} || {{-|[[Операцијна система]]}} || [[:d:Q9135|Q9135]]
|-
| {{-|[[Softver]]}} || {{-|[[Софтвер]]}} || [[:d:Q7397|Q7397]]
|-
| {{-|[[Umětna inteligencija]]}} || {{-|[[Умєтна интелигенција]]}} || [[:d:Q11660|Q11660]]
|-
| {{-|[[Vědomostna tehnologija]]}} || {{-|[[Вєдомостна технологија]]}} || [[:d:Q11661|Q11661]]
|-
|  {{-|[[Algoritm]]}} ||  {{-|[[Алгоритм]]}} || [[:d:Q8366|Q8366]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Energija i paliva (7) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Električnost]]}} || {{-|[[Електричност]]}} || [[:d:Q12725|Q12725]]
|-
|  {{-|[[Jedrna energija]]}} ||  {{-|[[Једрна енергија]]}} || [[:d:Q12739|Q12739]]
|-
| {{-|[[Izkopajemo palivo]]}} || {{-|[[Изкопајемо паливо]]}} || [[:d:Q12748|Q12748]]
|-
| {{-|[[Motor vnutrnogo gorěnja]]}} || {{-|[[Мотор внутрного горєнја]]}} || [[:d:Q12757|Q12757]]
|-
| {{-|[[Obnovjajema energija]]}} || {{-|[[Обновјајема енергија]]}} || [[:d:Q12705|Q12705]]
|-
| {{-|[[Ogonj]]}} || {{-|[[Огоњ]]}} || [[:d:Q3196|Q3196]]
|-
| {{-|[[Parna mašina]]}} || {{-|[[Парна машина]]}} || [[:d:Q12760|Q12760]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Tvoriva (4) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Drěvo (material)]]}} || {{-|[[Дрєво (материал)]]}} || [[:d:Q287|Q287]]
|-
| {{-|[[Papir]]}} || {{-|[[Папир]]}} || [[:d:Q11472|Q11472]]
|-
| {{-|[[Plastik]]}} || {{-|[[Пластик]]}} || [[:d:Q11474|Q11474]]
|-
| {{-|[[Steklo]]}} || {{-|[[Стекло]]}} || [[:d:Q11469|Q11469]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Transport (7) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Transport]]}}&lt;br /&gt;{{-|[[Prěvoz]]}} || {{-|[[Транспорт]]}}&lt;br /&gt;{{-|[[Прєвоз]]}} || [[:d:Q7590|Q7590]]
|-
| {{-|[[Avtomobil]]}} || {{-|[[Автомобил]]}} || [[:d:Q1420|Q1420]]
|-
| {{-|[[Korab]]}} || {{-|[[Кораб]]}} || [[:d:Q11446|Q11446]]
|-
| {{-|[[Lětalo]]}} || {{-|[[Лєтало]]}} || [[:d:Q11436|Q11436]]
|-
| {{-|[[Podvodna lod]]}} || {{-|[[Подводна лод]]}} || [[:d:Q2811|Q2811]]
|-
| {{-|[[Velosiped]]}} || {{-|[[Велосипед]]}} || [[:d:Q11442|Q11442]]
|-
| {{-|[[Želězničny voz]]}} || {{-|[[Желєзничны воз]]}} || [[:d:Q870|Q870]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Oružja (8) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;&quot;
|-
| {{-|[[Oružje]]}} || {{-|[[Оружје]]}} || [[:d:Q728|Q728]]
|-
|  {{-|[[Jedrno oružje]]}} ||  {{-|[[Једрно оружје]]}} || [[:d:Q12802|Q12802]]
|-
|  {{-|[[Kuljemet]]}} ||  {{-|[[Куљемет]]}} || [[:d:Q12800|Q12800]]
|-
|  {{-|[[Meč]]}} ||  {{-|[[Меч]]}} || [[:d:Q12791|Q12791]]
|-
|  {{-|[[Ognjestrělno oružje]]}} ||  {{-|[[Огњестрєлно оружје]]}} || [[:d:Q12796|Q12796]]
|-
| {{-|[[Izbuhlivo tvorivo]]}} || {{-|[[Избухливо твориво]]}} || [[:d:Q12870|Q12870]]
|-
|  {{-|[[Črny prah]]}} ||  {{-|[[Чрны прах]]}} || [[:d:Q12861|Q12861]]
|-
| {{-|[[Tank]]}} || {{-|[[Танк]]}} || [[:d:Q12876|Q12876]]
|}
&lt;/div&gt;

== Kultura i rekreacija ==

=== Kultura i umětnost (11) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Kultura]]}}''' || '''{{-|[[Култура]]}}''' || [[:d:Q11042|Q11042]]
|-
| '''{{-|[[Umětnost]]}}''' || '''{{-|[[Умєтност]]}}''' || [[:d:Q735|Q735]]
|-
| {{-|[[Fotografija]]}} || {{-|[[Фотографија]]}} || [[:d:Q11633|Q11633]]
|-
| {{-|[[Grnčarstvo]]}} || {{-|[[Грнчарство]]}} || [[:d:Q11642|Q11642]]
|-
| {{-|[[Komiks]]}} || {{-|[[Комикс]]}} || [[:d:Q1004|Q1004]]
|-
| {{-|[[Krasopis]]}} || {{-|[[Красопис]]}} || [[:d:Q12681|Q12681]]
|-
| {{-|[[Moda]]}} || {{-|[[Мода]]}} || [[:d:Q12684|Q12684]]
|-
| {{-|[[Skulptura]]}} || {{-|[[Скулптура]]}} || [[:d:Q11634|Q11634]]
|-
| {{-|[[Tanec]]}} || {{-|[[Танец]]}} || [[:d:Q11639|Q11639]]
|-
| {{-|[[Teatr]]}} || {{-|[[Театр]]}} || [[:d:Q11635|Q11635]]
|-
| {{-|[[Živopis]]}} || {{-|[[Живопис]]}} || [[:d:Q11629|Q11629]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Arhitektura i gradžanska inženjerija (21) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Arhitektura]]}}''' || '''{{-|[[Архитектура]]}}''' || [[:d:Q12271|Q12271]]
|-
| {{-|[[Aja Sofija]]}} || {{-|[[Аја Софија]]}} || [[:d:Q12506|Q12506]]
|-
| {{-|[[Angkor-Vat]]}} || {{-|[[Ангкор-Ват]]}} || [[:d:Q43473|Q43473]]
|-
| {{-|[[Bazilika svetogo Petra]]}} || {{-|[[Базилика светого Петра]]}} || [[:d:Q12512|Q12512]]
|-
| {{-|[[Damba]]}} || {{-|[[Дамба]]}} || [[:d:Q12323|Q12323]]
|-
| '''{{-|[[Dom]]}}''' || '''{{-|[[Дом]]}}''' || [[:d:Q3947|Q3947]]
|-
| {{-|[[Ejfeljeva věža]]}} || {{-|[[Ејфељева вєжа]]}} || [[:d:Q243|Q243]]
|-
| {{-|[[Empire State Building]]}} || {{-|[[Емпајр стејт билдинг]]}} || [[:d:Q9188|Q9188]]
|-
| {{-|[[Gižsky nekropolj]]}} || {{-|[[Гижскы некропољ]]}} || [[:d:Q13217298|Q13217298]]
|-
| {{-|[[Kanal]]}} || {{-|[[Канал]]}} || [[:d:Q12284|Q12284]]
|-
| {{-|[[Kolosej]]}} || {{-|[[Колосеј]]}} || [[:d:Q10285|Q10285]]
|-
| {{-|[[Kupola]]}} || {{-|[[Купола]]}} || [[:d:Q12493|Q12493]]
|-
| {{-|[[Most]]}} || {{-|[[Мост]]}} || [[:d:Q12280|Q12280]]
|-
| {{-|[[Panteon]]}} || {{-|[[Пантеон]]}} || [[:d:Q10288|Q10288]]
|-
| {{-|[[Piramida]]}} || {{-|[[Пирамида]]}} || [[:d:Q12516|Q12516]]
|-
| {{-|[[Statuja svobody]]}} || {{-|[[Статуја свободы]]}} || [[:d:Q9202|Q9202]]
|-
| {{-|[[Svod]]}} || {{-|[[Свод]]}} || [[:d:Q12277|Q12277]]
|-
| {{-|[[Tadž-Mahal]]}} || {{-|[[Тадж-Махал]]}} || [[:d:Q9141|Q9141]]
|-
| {{-|[[Tri razloma]]}} || {{-|[[Три разлома]]}} || [[:d:Q12514|Q12514]]
|-
| {{-|[[Velika kitajska stěna]]}} || {{-|[[Велика китајска стєна]]}} || [[:d:Q12501|Q12501]]
|-
| {{-|[[Věža]]}} || {{-|[[Вєжа]]}} || [[:d:Q12518|Q12518]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Film, radio i televizija (4) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Film]]}}''' || '''{{-|[[Филм]]}}''' || [[:d:Q11424|Q11424]]
|-
|  {{-|[[Анимација|Animacija]]}} ||  {{-|[[Анимација|Анимација]]}} || [[:d:Q11425|Q11425]]
|-
| '''{{-|[[Radio]]}}''' || '''{{-|[[Радио]]}}''' || [[:d:Q872|Q872]]
|-
| '''{{-|[[Televizija]]}}''' || '''{{-|[[Телевизија]]}}''' || [[:d:Q289|Q289]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Muzika (19) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Muzika]]}}''' || '''{{-|[[Музика]]}}''' || [[:d:Q638|Q638]]
|-
| {{-|[[Blues]]}} || {{-|[[Бљуз]]}} || [[:d:Q9759|Q9759]]
|-
| {{-|[[Džaz]]}} || {{-|[[Джаз]]}} || [[:d:Q8341|Q8341]]
|-
| {{-|[[Klasična muzika]]}} || {{-|[[Класична музика]]}} || [[:d:Q9730|Q9730]]
|-
|  {{-|[[Opera]]}} ||  {{-|[[Опера]]}} || [[:d:Q1344|Q1344]]
|-
|  {{-|[[Simfonija]]}} ||  {{-|[[Симфонија]]}} || [[:d:Q9734|Q9734]]
|-
| {{-|[[Elektronična muzika]]}} || {{-|[[Електронична музика]]}} || [[:d:Q9778|Q9778]]
|-
| {{-|[[Flamenco]]}} || {{-|[[Фламенко]]}} || [[:d:Q9764|Q9764]]
|-
| {{-|[[Hip-hop]]}} || {{-|[[Хип-хоп]]}} || [[:d:Q11401|Q11401]]
|-
| {{-|[[Pěsnja]]}} || {{-|[[Пєсња]]}} || [[:d:Q7366|Q7366]]
|-
| {{-|[[Reggae]]}} || {{-|[[Регеј]]}} || [[:d:Q9794|Q9794]]
|-
| {{-|[[Rock (muzika)|Rock]]}} || {{-|[[Рок (музика)|Рок]]}} || [[:d:Q11399|Q11399]]
|-
| {{-|[[Samba]]}} || {{-|[[Самба]]}} || [[:d:Q11403|Q11403]]
|-
| colspan=&quot;3&quot; | ''Muzične instrumenty''
|-
|  {{-|[[Baraban]]}} ||  {{-|[[Барабан]]}} || [[:d:Q11404|Q11404]]
|-
|  {{-|[[Flejta]]}} ||  {{-|[[Флејта]]}} || [[:d:Q11405|Q11405]]
|-
|  {{-|[[Gitara]]}} ||  {{-|[[Гитара]]}} || [[:d:Q6607|Q6607]]
|-
|  {{-|[[Klavir]]}} ||  {{-|[[Клавир]]}} || [[:d:Q5994|Q5994]]
|-
|  {{-|[[Skripka]]}} ||  {{-|[[Скрипка]]}} || [[:d:Q8355|Q8355]]
|-
|  {{-|[[Truba]]}} ||  {{-|[[Труба]]}} || [[:d:Q8338|Q8338]]
|}
&lt;/div&gt;
=== Rekreacija (20) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Bojeva umětnost]]}} || {{-|[[Бојева умєтност]]}} || [[:d:Q11417|Q11417]]
|-
|  {{-|[[Džudo]]}} ||  {{-|[[Джудо]]}} || [[:d:Q11420|Q11420]]
|-
| '''{{-|[[Igra]]}}''' || '''{{-|[[Игра]]}}''' || [[:d:Q11410|Q11410]]
|-
|  {{-|[[Go (igra)]]}} ||  {{-|[[Го (игра)]]}} || [[:d:Q11413|Q11413]]
|-
|  {{-|[[Hazardna igra]]}} ||  {{-|[[Хазардна игра]]}} || [[:d:Q11416|Q11416]]
|-
|  {{-|[[Šahy]]}} ||  {{-|[[Шахы]]}} || [[:d:Q718|Q718]]
|-
|  {{-|[[Tavla]]}} ||  {{-|[[Тавла]]}} || [[:d:Q11411|Q11411]]
|-
|  {{-|[[Videoigra]]}} ||  {{-|[[Видеоигра]]}} || [[:d:Q7889|Q7889]]
|-
| '''{{-|[[Igračka]]}}''' || '''{{-|[[Играчка]]}}''' || [[:d:Q11422|Q11422]]
|-
| {{-|[[Olimpijske igry]]}} || {{-|[[Олимпијске игры]]}} || [[:d:Q5389|Q5389]]
|-
| '''{{-|[[Sport]]}}''' || '''{{-|[[Спорт]]}}''' || [[:d:Q349|Q349]]
|-
|  {{-|[[Atletika]]}} ||  {{-|[[Атлетика]]}} || [[:d:Q542|Q542]]
|-
|  {{-|[[Basketbol]]}} ||  {{-|[[Баскетбол]]}} || [[:d:Q5372|Q5372]]
|-
|  {{-|[[Bejsbol]]}} ||  {{-|[[Бејсбол]]}} || [[:d:Q5369|Q5369]]
|-
|  {{-|[[Futbol]]}} ||  {{-|[[Футбол]]}} || [[:d:Q2736|Q2736]]
|-
|  {{-|[[Golf]]}} ||  {{-|[[Голф]]}} || [[:d:Q5377|Q5377]]
|-
|  {{-|[[Kriket]]}} ||  {{-|[[Крикет]]}} || [[:d:Q5375|Q5375]]
|-
|  {{-|[[Plavanje]]}} ||  {{-|[[Плаванје]]}} || [[:d:Q6388|Q6388]]
|-
|  {{-|[[Rugby]]}} ||  {{-|[[Рагби]]}} || [[:d:Q5378|Q5378]]
|-
|  {{-|[[Tenis]]}} ||  {{-|[[Тенис]]}} || [[:d:Q847|Q847]]
|}
&lt;/div&gt;

== Historija ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;50%&quot;
|-
| '''{{-|[[Historija]]}}''' || '''{{-|[[Хисторија]]}}''' || [[:d:Q309|Q309]]
|}

==== Prědhistorija i drěvny svět (11) ====
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Prědhistorija]]}} || {{-|[[Прєдхисторија]]}} || [[:d:Q11756|Q11756]]
|-
| {{-|[[Bronzova era]]}} || {{-|[[Бронзова ера]]}} || [[:d:Q11761|Q11761]]
|-
| {{-|[[Carstvo Gupta]]}} || {{-|[[Царство Гупта]]}} || [[:d:Q11774|Q11774]]
|-
| {{-|[[Drěvna Grecija]]}} || {{-|[[Дрєвна Греција]]}} || [[:d:Q11772|Q11772]]
|-
| {{-|[[Drěvny Egipt]]}} || {{-|[[Дрєвны Египт]]}} || [[:d:Q11768|Q11768]]
|-
| {{-|[[Hanj (dinastija)]]}} || {{-|[[Хањ (династија)]]}} || [[:d:Q7209|Q7209]]
|-
| {{-|[[Kamenna era]]}} || {{-|[[Каменна ера]]}} || [[:d:Q11759|Q11759]]
|-
| {{-|[[Mesopotamija]]}} || {{-|[[Месопотамија]]}} || [[:d:Q11767|Q11767]]
|-
| {{-|[[Rimska imperija]]}} || {{-|[[Римска империја]]}} || [[:d:Q2277|Q2277]]
|-
| {{-|[[Šumer]]}} || {{-|[[Шумер]]}} || [[:d:Q35355|Q35355]]
|-
| {{-|[[Želězna era]]}} || {{-|[[Желєзна ера]]}} || [[:d:Q11764|Q11764]]
|}
&lt;/div&gt;

==== Srědnjevěčje i Rano sovrěmenno vrěme (17) ====
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Azteki]]}} || {{-|[[Азтеки]]}} || [[:d:Q12542|Q12542]]
|-
| {{-|[[Bizantijska imperija]]}} || {{-|[[Бизантијска империја]]}} || [[:d:Q12544|Q12544]]
|-
| {{-|[[Civilizacija Maja]]}} || {{-|[[Цивилизација Маја]]}} || [[:d:Q28567|Q28567]]
|-
| {{-|[[Era prosvěčanja]]}} || {{-|[[Ера просвєчања]]}} || [[:d:Q12539|Q12539]]
|-
| {{-|[[Halifat Abbasidov]]}} || {{-|[[Халифат Аббасидов]]}} || [[:d:Q12536|Q12536]]
|-
| {{-|[[Imperija inkov]]}} || {{-|[[Империја инков]]}} || [[:d:Q28573|Q28573]]
|-
| {{-|[[Imperija Mali]]}} || {{-|[[Империја Мали]]}} || [[:d:Q184536|Q184536]]
|-
| {{-|[[Krestove pohody]]}} || {{-|[[Крестове походы]]}} || [[:d:Q12546|Q12546]]
|-
| {{-|[[Min (dinastija)]]}} || {{-|[[Мин (династија)]]}} || [[:d:Q9903|Q9903]]
|-
| {{-|[[Mongoljska imperija]]}} || {{-|[[Монгољска империја]]}} || [[:d:Q12557|Q12557]]
|-
| {{-|[[Osmanska imperija]]}} || {{-|[[Османска империја]]}} || [[:d:Q12560|Q12560]]
|-
| {{-|[[Protestantska reformacija]]}} || {{-|[[Протестантска реформација]]}} || [[:d:Q12562|Q12562]]
|-
| {{-|[[Srědnjevěčje]]}} || {{-|[[Срєдњевєчје]]}} || [[:d:Q12554|Q12554]]
|-
| {{-|[[Sveta Rimska imperija]]}} || {{-|[[Света Римска империја]]}} || [[:d:Q12548|Q12548]]
|-
| {{-|[[Tanj (dinastija)]]}} || {{-|[[Тањ (династија)]]}} || [[:d:Q9683|Q9683]]
|-
| {{-|[[Vikingi]]}} || {{-|[[Викинги]]}} || [[:d:Q12567|Q12567]]
|-
| {{-|[[Vozrodženje]]}} || {{-|[[Возроджење]]}} || [[:d:Q4692|Q4692]]
|}
&lt;/div&gt;

==== Sovrěmenno vrěme (17) ====
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Amerikanska gradžanska vojna]]}} || {{-|[[Американска граджанска војна]]}} || [[:d:Q8676|Q8676]]
|-
| {{-|[[Apartheid]]}} || {{-|[[Апартхејд]]}} || [[:d:Q11409|Q11409]]
|-
| {{-|[[Arabsko-Izraeljsky spor]]}} || {{-|[[Арабско-Израељскы спор]]}} || [[:d:Q8669|Q8669]]
|-
| '''{{-|[[Britanska imperija]]}}''' || '''{{-|[[Британска империја]]}}''' || [[:d:Q8680|Q8680]]
|-
| {{-|[[Cin (dinastija)]]}} || {{-|[[Цин (династија)]]}} || [[:d:Q8733|Q8733]]
|-
| '''{{-|[[Francuzska revolucija]]}}''' || '''{{-|[[Французска револуција]]}}''' || [[:d:Q6534|Q6534]]
|-
| '''{{-|[[Hladna vojna]]}}''' || '''{{-|[[Хладна војна]]}}''' || [[:d:Q8683|Q8683]]
|-
| {{-|[[Holokaust]]}} || {{-|[[Холокауст]]}} || [[:d:Q2763|Q2763]]
|-
| {{-|[[Nacistična Němcija]]}} || {{-|[[Нацистична Нємција]]}} || [[:d:Q7318|Q7318]]
|-
| '''{{-|[[Promyslna revolucija]]}}''' || '''{{-|[[Промыслна револуција]]}}''' || [[:d:Q2269|Q2269]]
|-
| '''{{-|[[Prva světova vojna]]}}''' || '''{{-|[[Прва свєтова војна]]}}''' || [[:d:Q361|Q361]]
|-
| {{-|[[Restavracija Mejdži]]}} || {{-|[[Реставрација Мејджи]]}} || [[:d:Q8707|Q8707]]
|-
| {{-|[[Rosijska revolucija 1917 goda]]}} || {{-|[[Росијска револуција 1917 года]]}} || [[:d:Q8729|Q8729]]
|-
| {{-|[[Sovětsky sojuz]]}} || {{-|[[Совєтскы сојуз]]}} || [[:d:Q15180|Q15180]]
|-
| {{-|[[Velika depresija]]}} || {{-|[[Велика депресија]]}} || [[:d:Q8698|Q8698]]
|-
| {{-|[[Vietnamska vojna]]}} || {{-|[[Виетнамска војна]]}} || [[:d:Q8740|Q8740]]
|-
| '''{{-|[[Vtora světova vojna]]}}''' || '''{{-|[[Втора свєтова војна]]}}''' || [[:d:Q362|Q362]]
|}
&lt;/div&gt;

== Zemjepis ==

=== Zemjepis (11) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Zemjepis]]}}''' || '''{{-|[[Земјепис]]}}''' || [[:d:Q1071|Q1071]]
|-
| {{-|[[Gora]]}} || {{-|[[Гора]]}} || [[:d:Q8502|Q8502]]
|-
| '''{{-|[[Grad]]}}''' || '''{{-|[[Град]]}}''' || [[:d:Q515|Q515]]
|-
| {{-|[[Južny polus]]}} || {{-|[[Јужны полус]]}} || [[:d:Q933|Q933]]
|-
| '''{{-|[[Kontinent]]}}''' || '''{{-|[[Континент]]}}''' || [[:d:Q5107|Q5107]]
|-
| {{-|[[Lěs]]}} || {{-|[[Лєс]]}} || [[:d:Q4421|Q4421]]
|-
| '''{{-|[[Morje]]}}''' || '''{{-|[[Морје]]}}''' || [[:d:Q165|Q165]]
|-
| '''{{-|[[Okean]]}}''' || '''{{-|[[Океан]]}}''' || [[:d:Q9430|Q9430]]
|-
| {{-|[[Pustynja]]}} || {{-|[[Пустыња]]}} || [[:d:Q8514|Q8514]]
|-
| {{-|[[Rěka]]}} || {{-|[[Рєка]]}} || [[:d:Q4022|Q4022]]
|-
| {{-|[[Sěverny polus]]}} || {{-|[[Сєверны полус]]}} || [[:d:Q934|Q934]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Česti světa i glavne strany (8) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Afrika]]}}''' || '''{{-|[[Африка]]}}''' || [[:d:Q15|Q15]]
|-
| '''{{-|[[Antarktida]]}}''' || '''{{-|[[Антарктида]]}}''' || [[:d:Q51|Q51]]
|-
| '''{{-|[[Azija]]}}''' || '''{{-|[[Азија]]}}''' || [[:d:Q48|Q48]]
|-
|  {{-|[[Blizky Vozhod]]}} ||  {{-|[[Близкы Возход]]}} || [[:d:Q7204|Q7204]]
|-
| '''{{-|[[Evropa]]}}''' || '''{{-|[[Европа]]}}''' || [[:d:Q46|Q46]]
|-
| '''{{-|[[Južna Amerika]]}}''' || '''{{-|[[Јужна Америка]]}}''' || [[:d:Q18|Q18]]
|-
| '''{{-|[[Okeanija]]}}''' || '''{{-|[[Океанија]]}}''' || [[:d:Q55643|Q55643]]
|-
| '''{{-|[[Sěverna Amerika]]}}''' || '''{{-|[[Сєверна Америка]]}}''' || [[:d:Q49|Q49]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Državy ===
{{-|Eventually, there should be articles on most or all of the countries listed at [[:w:en:List of sovereign states|List of countries]]. However, for the smaller Wikipedias, some of the more high-priority countries to have articles on are:}}

==== Afrika (8) ====
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Alžirija]]}} || {{-|[[Алжирија]]}} || [[:d:Q262|Q262]]
|-
| {{-|[[Demokratična republika Kongo]]}} || {{-|[[Демократична република Конго]]}} || [[:d:Q974|Q974]]
|-
| {{-|[[Egipt]]}} || {{-|[[Египт]]}} || [[:d:Q79|Q79]]
|-
| {{-|[[Etiopija]]}} || {{-|[[Етиопија]]}} || [[:d:Q115|Q115]]
|-
| {{-|[[Južnoafrikanska republika]]}} || {{-|[[Јужноафриканска република]]}} || [[:d:Q258|Q258]]
|-
| {{-|[[Nigerija]]}} || {{-|[[Нигерија]]}} || [[:d:Q1033|Q1033]]
|-
| {{-|[[Sudan]]}} || {{-|[[Судан]]}} || [[:d:Q1049|Q1049]]
|-
| {{-|[[Tanzanija]]}} || {{-|[[Танзанија]]}} || [[:d:Q924|Q924]]
|}
&lt;/div&gt;

==== Azija (16) ====
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Afganistan]]}} || {{-|[[Афганистан]]}} || [[:d:Q889|Q889]]
|-
| {{-|[[Bangladeš]]}} || {{-|[[Бангладеш]]}} || [[:d:Q902|Q902]]
|-
| {{-|[[Filipiny]]}} || {{-|[[Филипины]]}} || [[:d:Q928|Q928]]
|-
| '''{{-|[[Indija]]}}''' || '''{{-|[[Индија]]}}''' || [[:d:Q668|Q668]]
|-
| {{-|[[Indonezija]]}} || {{-|[[Индонезија]]}} || [[:d:Q252|Q252]]
|-
| {{-|[[Irak]]}} || {{-|[[Ирак]]}} || [[:d:Q796|Q796]]
|-
| '''{{-|[[Iran]]}}''' || '''{{-|[[Иран]]}}''' || [[:d:Q794|Q794]]
|-
| {{-|[[Izraelj]]}} || {{-|[[Израељ]]}} || [[:d:Q801|Q801]]
|-
| '''{{-|[[Japonija]]}}''' || '''{{-|[[Јапонија]]}}''' || [[:d:Q17|Q17]]
|-
| {{-|[[Južna Koreja]]}} || {{-|[[Јужна Кореја]]}} || [[:d:Q884|Q884]]
|-
| '''{{-|[[Kitaj]]}}''' || '''{{-|[[Китај]]}}''' || [[:d:Q148|Q148]]
|-
| {{-|[[Pakistan]]}} || {{-|[[Пакистан]]}} || [[:d:Q843|Q843]]
|-
| {{-|[[Saudovska Arabija]]}} || {{-|[[Саудовска Арабија]]}} || [[:d:Q851|Q851]]
|-
| {{-|[[Tajland]]}} || {{-|[[Тајланд]]}} || [[:d:Q869|Q869]]
|-
| {{-|[[Turcija]]}} || {{-|[[Турција]]}} || [[:d:Q43|Q43]]
|-
| {{-|[[Vietnam]]}} || {{-|[[Виетнам]]}} || [[:d:Q881|Q881]]
|}
&lt;/div&gt;

==== Evropa (13) ====
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Avstrija]]}} || {{-|[[Австрија]]}} || [[:d:Q40|Q40]]
|-
| '''{{-|[[Francija]]}}''' || '''{{-|[[Франција]]}}''' || [[:d:Q142|Q142]]
|-
| '''{{-|[[Italija]]}}''' || '''{{-|[[Италија]]}}''' || [[:d:Q38|Q38]]
|-
| '''{{-|[[Němcija]]}}''' || '''{{-|[[Нємција]]}}''' || [[:d:Q183|Q183]]
|-
| {{-|[[Niderlandy]]}} || {{-|[[Нидерланды]]}} || [[:d:Q55|Q55]]
|-
| '''{{-|[[Objedinjeno kraljevstvo]]}}''' || '''{{-|[[Обједињено краљевство]]}}''' || [[:d:Q145|Q145]]
|-
| {{-|[[Poljska]]}} || {{-|[[Пољска]]}} || [[:d:Q36|Q36]]
|-
| {{-|[[Portugalija]]}} || {{-|[[Португалија]]}} || [[:d:Q45|Q45]]
|-
| '''{{-|[[Rosija]]}}''' || '''{{-|[[Росија]]}}''' || [[:d:Q159|Q159]]
|-
| '''{{-|[[Španija]]}}''' || '''{{-|[[Шпанија]]}}''' || [[:d:Q29|Q29]]
|-
| {{-|[[Švejcarija]]}} || {{-|[[Швејцарија]]}} || [[:d:Q39|Q39]]
|-
| {{-|[[Ukrajina]]}} || {{-|[[Украјина]]}} || [[:d:Q212|Q212]]
|-
| {{-|[[Vatikan]]}} || {{-|[[Ватикан]]}} || [[:d:Q237|Q237]]
|}
&lt;/div&gt;

==== Sěverna Amerika (4) ====
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Kanada]]}} || {{-|[[Канада]]}} || [[:d:Q16|Q16]]
|-
| {{-|[[Kuba]]}} || {{-|[[Куба]]}} || [[:d:Q241|Q241]]
|-
| {{-|[[Meksiko]]}} || {{-|[[Мексико]]}} || [[:d:Q96|Q96]]
|-
| '''{{-|[[Sjedinjene štaty Ameriky]]}}''' || '''{{-|[[Сједињене штаты Америкы]]}}''' || [[:d:Q30|Q30]]
|}
&lt;/div&gt;

==== Južna Amerika (3) ====
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Argentina]]}} || {{-|[[Аргентина]]}} || [[:d:Q414|Q414]]
|-
| '''{{-|[[Brazilija]]}}''' || '''{{-|[[Бразилија]]}}''' || [[:d:Q155|Q155]]
|-
| {{-|[[Kolumbija]]}} || {{-|[[Колумбија]]}} || [[:d:Q739|Q739]]
|}

==== Okeanija (1) ====
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Avstralija]]}} || {{-|[[Австралија]]}} || [[:d:Q408|Q408]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Grady (45) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Amsterdam]]}} || {{-|[[Амстердам]]}} || [[:d:Q727|Q727]]
|-
| {{-|[[Atiny]]}} || {{-|[[Атины]]}} || [[:d:Q1524|Q1524]]
|-
| {{-|[[Bagdad]]}} || {{-|[[Багдад]]}} || [[:d:Q1530|Q1530]]
|-
| {{-|[[Bangkok]]}} || {{-|[[Бангкок]]}} || [[:d:Q1861|Q1861]]
|-
| '''{{-|[[Berlin]]}}''' || '''{{-|[[Берлин]]}}''' || [[:d:Q64|Q64]]
|-
| {{-|[[Bogota]]}} || {{-|[[Богота]]}} || [[:d:Q2841|Q2841]]
|-
| {{-|[[Bruselj]]}} || {{-|[[Брусељ]]}} || [[:d:Q239|Q239]]
|-
| {{-|[[Buenos Aires]]}} || {{-|[[Буенос Ајрес]]}} || [[:d:Q1486|Q1486]]
|-
| {{-|[[Damask]]}} || {{-|[[Дамаск]]}} || [[:d:Q3766|Q3766]]
|-
| {{-|[[Dhaka]]}} || {{-|[[Дака]]}} || [[:d:Q1354|Q1354]]
|-
| {{-|[[Delhi]]}} || {{-|[[Дели]]}} || [[:d:Q1353|Q1353]]
|-
| {{-|[[Dubaj]]}} || {{-|[[Дубај]]}} || [[:d:Q612|Q612]]
|-
| {{-|[[Džakarta]]}} || {{-|[[Джакарта]]}} || [[:d:Q3630|Q3630]]
|-
| {{-|[[Hongkong]]}} || {{-|[[Хонконг]]}} || [[:d:Q8646|Q8646]]
|-
| {{-|[[Istanbul]]}} || {{-|[[Истанбул]]}} || [[:d:Q406|Q406]]
|-
| '''{{-|[[Jerusalim]]}}''' || '''{{-|[[Јерусалим]]}}''' || [[:d:Q1218|Q1218]]
|-
| {{-|[[Kair]]}} || {{-|[[Каир]]}} || [[:d:Q85|Q85]]
|-
| {{-|[[Karači]]}} || {{-|[[Карачи]]}} || [[:d:Q8660|Q8660]]
|-
| {{-|[[Kejptaun]]}} || {{-|[[Кејптаун]]}} || [[:d:Q5465|Q5465]]
|-
| {{-|[[Kinšasa]]}} || {{-|[[Киншаса]]}} || [[:d:Q3838|Q3838]]
|-
| {{-|[[Kolkata]]}} || {{-|[[Колката]]}} || [[:d:Q1348|Q1348]]
|-
| {{-|[[Lagos]]}} || {{-|[[Лагос]]}} || [[:d:Q8673|Q8673]]
|-
| '''{{-|[[London]]}}''' || '''{{-|[[Лондон]]}}''' || [[:d:Q84|Q84]]
|-
| {{-|[[Los Angeles]]}} || {{-|[[Лос Анджелес]]}} || [[:d:Q65|Q65]]
|-
| {{-|[[Madrid]]}} || {{-|[[Мадрид]]}} || [[:d:Q2807|Q2807]]
|-
| {{-|[[Mekka]]}} || {{-|[[Мекка]]}} || [[:d:Q5806|Q5806]]
|-
| {{-|[[Mexiko]]}} || {{-|[[Мехико]]}} || [[:d:Q1489|Q1489]]
|-
| '''{{-|[[Moskva]]}}''' || '''{{-|[[Москва]]}}''' || [[:d:Q649|Q649]]
|-
| {{-|[[Mumbaj]]}} || {{-|[[Мумбај]]}} || [[:d:Q1156|Q1156]]
|-
| {{-|[[Nairobi]]}} || {{-|[[Најроби]]}} || [[:d:Q3870|Q3870]]
|-
| '''{{-|[[Nju Jork]]}}''' || '''{{-|[[Њу Јорк]]}}''' || [[:d:Q60|Q60]]
|-
| '''{{-|[[Pariž]]}}''' || '''{{-|[[Париж]]}}''' || [[:d:Q90|Q90]]
|-
| '''{{-|[[Pekin]]}}''' || '''{{-|[[Пекин]]}}''' || [[:d:Q956|Q956]]
|-
| {{-|[[Rio de Janeiro]]}} || {{-|[[Рио де Жанејро]]}} || [[:d:Q8678|Q8678]]
|-
| '''{{-|[[Rim]]}}''' || '''{{-|[[Рим]]}}''' || [[:d:Q220|Q220]]
|-
| '''{{-|[[Sankt-Peterburg]]}}''' || '''{{-|[[Санкт-Петербург]]}}''' || [[:d:Q656|Q656]]
|-
| {{-|[[São Paulo]]}} || {{-|[[Сао Пауло]]}} || [[:d:Q174|Q174]]
|-
| {{-|[[Soul]]}} || {{-|[[Соул]]}} || [[:d:Q8684|Q8684]]
|-
| {{-|[[Singapur]]}} || {{-|[[Сингапур]]}} || [[:d:Q334|Q334]]
|-
| {{-|[[Sydney]]}} || {{-|[[Сидни]]}} || [[:d:Q3130|Q3130]]
|-
| {{-|[[Šanhaj]]}} || {{-|[[Шанхај]]}} || [[:d:Q8686|Q8686]]
|-
| {{-|[[Teheran]]}} || {{-|[[Техеран]]}} || [[:d:Q3616|Q3616]]
|-
| '''{{-|[[Tokjo]]}}''' || '''{{-|[[Токјо]]}}''' || [[:d:Q1490|Q1490]]
|-
| {{-|[[Viena]]}} || {{-|[[Виена]]}} || [[:d:Q1741|Q1741]]
|-
| {{-|[[Washington]]}} || {{-|[[Вошингтон]]}} || [[:d:Q61|Q61]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Vodne prědmety (30) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| '''{{-|[[Amazonka]]}}''' || '''{{-|[[Амазонка]]}}''' || [[:d:Q3783|Q3783]]
|-
| {{-|[[Arktičny okean]]}} || {{-|[[Арктичны океан]]}} || [[:d:Q788|Q788]]
|-
| '''{{-|[[Atlantičny okean]]}}''' || '''{{-|[[Атлантичны океан]]}}''' || [[:d:Q97|Q97]]
|-
| {{-|[[Bajkal]]}} || {{-|[[Бајкал]]}} || [[:d:Q5513|Q5513]]
|-
| {{-|[[Baltičsko morje]]}} || {{-|[[Балтичско морје]]}} || [[:d:Q545|Q545]]
|-
| {{-|[[Črno morje]]}} || {{-|[[Чрно морје]]}} || [[:d:Q166|Q166]]
|-
| {{-|[[Dunaj]]}} || {{-|[[Дунај]]}} || [[:d:Q1653|Q1653]]
|-
| {{-|[[Gang]]}} || {{-|[[Ганг]]}} || [[:d:Q5089|Q5089]]
|-
| {{-|[[Ind]]}} || {{-|[[Инд]]}} || [[:d:Q7348|Q7348]]
|-
| '''{{-|[[Indijsky okean]]}}''' || '''{{-|[[Индијскы океан]]}}''' || [[:d:Q1239|Q1239]]
|-
| {{-|[[Janczy]]}} || {{-|[[Јанцзы]]}} || [[:d:Q5413|Q5413]]
|-
| {{-|[[Južny okean]]}} || {{-|[[Јужны океан]]}} || [[:d:Q7354|Q7354]]
|-
| {{-|[[Karaibsko morje]]}} || {{-|[[Караибско морје]]}} || [[:d:Q1247|Q1247]]
|-
| {{-|[[Kaspijsko morje]]}} || {{-|[[Каспијско морје]]}} || [[:d:Q5484|Q5484]]
|-
| {{-|[[Kongo (rěka)]]}} || {{-|[[Конго (рєка)]]}} || [[:d:Q3503|Q3503]]
|-
| {{-|[[Misisipi (rěka)]]}} || {{-|[[Мисисипи (рєка)]]}} || [[:d:Q1497|Q1497]]
|-
| '''{{-|[[Nil]]}}''' || '''{{-|[[Нил]]}}''' || [[:d:Q3392|Q3392]]
|-
| {{-|[[Nižer (rěka)]]}} || {{-|[[Нижер (рєка)]]}} || [[:d:Q3542|Q3542]]
|-
| {{-|[[Panamsky kanal]]}} || {{-|[[Панамскы канал]]}} || [[:d:Q7350|Q7350]]
|-
| {{-|[[Rejn]]}} || {{-|[[Рејн]]}} || [[:d:Q584|Q584]]
|-
| {{-|[[Sěverno morje]]}} || {{-|[[Сєверно морје]]}} || [[:d:Q1693|Q1693]]
|-
| {{-|[[Srědzemsko morje]]}} || {{-|[[Срєдземско морје]]}} || [[:d:Q4918|Q4918]]
|-
| {{-|[[Suecsky kanal]]}} || {{-|[[Суецскы канал]]}} || [[:d:Q899|Q899]]
|-
| {{-|[[Tanganjika]]}} || {{-|[[Тангањика]]}} || [[:d:Q5511|Q5511]]
|-
| '''{{-|[[Tihy okean]]}}''' || '''{{-|[[Тихы океан]]}}''' || [[:d:Q98|Q98]]
|-
| {{-|[[Velike jezera]]}} || {{-|[[Велике језера]]}} || [[:d:Q7347|Q7347]]
|-
| {{-|[[Veliky prěgradny rif]]}} || {{-|[[Великы прєградны риф]]}} || [[:d:Q7343|Q7343]]
|-
| {{-|[[Viktorija (jezero)]]}} || {{-|[[Викторија (језеро)]]}} || [[:d:Q5505|Q5505]]
|-
| {{-|[[Volga]]}} || {{-|[[Волга]]}} || [[:d:Q626|Q626]]
|-
| {{-|[[Žolta rěka]]}} || {{-|[[Жолта рєка]]}} || [[:d:Q7355|Q7355]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Gory i pustynje (7) ===
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| {{-|[[Alpy]]}} || {{-|[[Алпы]]}} || [[:d:Q1286|Q1286]]
|-
| {{-|[[Andy]]}} || {{-|[[Анды]]}} || [[:d:Q5456|Q5456]]
|-
| '''{{-|[[Himalaje]]}}''' || '''{{-|[[Хималаје]]}}''' || [[:d:Q5451|Q5451]]
|-
|  {{-|[[Džomolungma]]}} ||  {{-|[[Джомолунгма]]}} || [[:d:Q513|Q513]]
|-
| {{-|[[Kilimandžaro]]}} || {{-|[[Килиманджаро]]}} || [[:d:Q7296|Q7296]]
|-
| '''{{-|[[Sahara]]}}''' || '''{{-|[[Сахара]]}}''' || [[:d:Q6583|Q6583]]
|-
| {{-|[[Skalske gory]]}} || {{-|[[Скалске горы]]}} || [[:d:Q5463|Q5463]]
|}
&lt;/div&gt;

[[Kategorija:Pomoč]]</text>
      <sha1>473gvpcdsp3az17d12qmb3mk9wkgwnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Imaginarna jedinica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1721</id>
    <revision>
      <id>48650</id>
      <parentid>44126</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T23:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IJzeren Jan</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>/* Žrla */</comment>
      <origin>48650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2244" sha1="50q46c5s3cm1z22frwlwka51yjy601c" xml:space="preserve">'''Složeno čislo''' (tož '''urojena jedinica''') označona simbolom &quot;'''i'''&quot; - je rěšenjem ravnanja &lt;math&gt;x^2=-1&lt;/math&gt; ili &lt;math&gt;x=\sqrt{-1}&lt;/math&gt;  , interpretovana kako točka v kartezjanskim prostoru o koordinatah  &lt;math&gt;z = (0,1)&lt;/math&gt;, kde horizontalna os je rezervovana dla '''realnyh čisl''' a vertikalna os je osju '''urojonyh čisl'''. Složeno čislo kako točka v razkladu koordinatov možno zapisati kako &lt;math&gt;z = a + bi&lt;/math&gt;, kde čislo '''a''' je realne (os horizontalna), čislo '''b''' je urojene (os vertikalna) a čislo '''i''' je urojonom jedinicom. Pozvala na rěšenje ravnanja bez realnyh rěšenj prěz vlastnost &lt;math&gt;i^2=-1&lt;/math&gt; (na priklad ravnanje kvadratove &lt;math&gt;y = ax^2+bx+c&lt;/math&gt;, kde &lt;math&gt;\delta = b^2-4ac = -4 = -1*4 = i^2*4&lt;/math&gt; ).

Děkuju interpretaciji složenogo čisla kako točki o koordinatah &lt;math&gt;z = a + bi&lt;/math&gt; možemo priměniti kut očrknuty medžu prostom a osju horizontalnom &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; i jego relacije  &lt;math&gt;\cos\phi = a \div r&lt;/math&gt; a &lt;math&gt;\sin\phi = b \div r&lt;/math&gt; da by dostati alternativnoj formu ravnanja &lt;math&gt;z = r(\cos\phi + i \sin\phi) = re^(i*\phi)&lt;/math&gt;, kde &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; ili &lt;math&gt;|z|&lt;/math&gt; je dolgostjom prostoj od početku razkladu koordinatov do točki &lt;math&gt;z = (a,b)&lt;/math&gt; i je ravne &lt;math&gt;r = |z| = \sqrt{a^2+b^2}&lt;/math&gt; iz '''tvrdženja [[Pitagoras]]a'''. Taka forma nazyva se '''vzorom Eulera'''.

== Prěobraženja ==

=== Vzory skračanogo množenja ===
&lt;math&gt;(a+bi)^2 = a^2-b^2+2abi&lt;/math&gt;

=== Vzor de Moivre'a ===
&lt;math&gt;z^n = (r(\cos\phi + i\sin\phi))^n = r^n(\cos n\phi + i \sin n\phi)&lt;/math&gt;

== Užitje ==

=== Preměnny Tok (AC) ===
Pravo Ohma dlja Preměnogo Toku obvezyvaje v rasširjenoj formě s &quot;'''i'''&quot;.

Rezistancija je ravna poděljenju *napětja* črěz *nateženje*:

:: &lt;math&gt;Z(\omega) = \frac{u(\omega, t)}{i(\omega, t)}.&lt;/math&gt;

Kde *napětje* je zavisne od *čestosti*

:: &lt;math&gt;u(\omega, t) = u_0 e^{j \omega t}&lt;/math&gt;

A hvala *napětju* vo obvodu vplyva tok, ktoro *nateženje* je ravne:

:: &lt;math&gt;i(\omega, t) = i_0 e^{j\omega t}&lt;/math&gt;

== Žrla ==
* https://pl.wikipedia.org/wiki/Impedancja
* https://www.maths.ox.ac.uk/system/files/attachments/complex_1.pdf

[[Kategorija:Matematika]]
[[Kategorija:Čisla]]</text>
      <sha1>50q46c5s3cm1z22frwlwka51yjy601c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48653</id>
      <parentid>48650</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T00:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IJzeren Jan</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>zaglavje suglasno večinstvu slovjanskyh jezykov</comment>
      <origin>48653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2341" sha1="mk0u5dugn1mz0ottsyqr9z6hhanvffx" xml:space="preserve">'''Imaginarna jedinica''' ({{Jezyky|ru|мнимая единица|uk|уявна одиниця|pl|jednostka urojona}} označona simbolom &quot;'''i'''&quot; - je rěšenjem ravnanja &lt;math&gt;x^2=-1&lt;/math&gt; ili &lt;math&gt;x=\sqrt{-1}&lt;/math&gt;  , interpretovana kako točka v kartezjanskim prostoru o koordinatah  &lt;math&gt;z = (0,1)&lt;/math&gt;, kde horizontalna os je rezervovana dla '''realnyh čisl''' a vertikalna os je osju '''imaginarnyh čisl'''. Složeno čislo kako točka v razkladu koordinatov možno zapisati kako &lt;math&gt;z = a + bi&lt;/math&gt;, kde čislo '''a''' je realne (os horizontalna), čislo '''b''' je imaginarno (os vertikalna) a čislo '''i''' je imaginarnoju jediniceju. Pozvala na rěšenje ravnanja bez realnyh rěšenj prěz vlastnost &lt;math&gt;i^2=-1&lt;/math&gt; (na priklad ravnanje kvadratove &lt;math&gt;y = ax^2+bx+c&lt;/math&gt;, kde &lt;math&gt;\delta = b^2-4ac = -4 = -1*4 = i^2*4&lt;/math&gt; ).

Děkuju interpretaciji imaginarnoj jedinice kako točky o koordinatah &lt;math&gt;z = a + bi&lt;/math&gt; možemo priměniti kut očrknuty medžu prostom a osju horizontalnom &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; i jego relacije  &lt;math&gt;\cos\phi = a \div r&lt;/math&gt; a &lt;math&gt;\sin\phi = b \div r&lt;/math&gt; da by dostati alternativnoj formu ravnanja &lt;math&gt;z = r(\cos\phi + i \sin\phi) = re^(i*\phi)&lt;/math&gt;, kde &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; ili &lt;math&gt;|z|&lt;/math&gt; je dolgostjom prostoj od početku razkladu koordinatov do točky &lt;math&gt;z = (a,b)&lt;/math&gt; i je ravne &lt;math&gt;r = |z| = \sqrt{a^2+b^2}&lt;/math&gt; iz '''[[teorema Pitagorasa|teoremy Pitagorasa]]'''. Taka forma nazyva se '''vzorom Eulera'''.

== Prěobraženja ==

=== Vzory skračanogo množenja ===
&lt;math&gt;(a+bi)^2 = a^2-b^2+2abi&lt;/math&gt;

=== Vzor de Moivre'a ===
&lt;math&gt;z^n = (r(\cos\phi + i\sin\phi))^n = r^n(\cos n\phi + i \sin n\phi)&lt;/math&gt;

== Užitje ==

=== Preměnny Tok (AC) ===
Pravo Ohma dlja Preměnogo Toku obvezyvaje v rasširjenoj formě s &quot;'''i'''&quot;.

Rezistancija je ravna poděljenju *napětja* črěz *nateženje*:

:: &lt;math&gt;Z(\omega) = \frac{u(\omega, t)}{i(\omega, t)}.&lt;/math&gt;

Kde *napětje* je zavisne od *čestosti*

:: &lt;math&gt;u(\omega, t) = u_0 e^{j \omega t}&lt;/math&gt;

A hvala *napětju* vo obvodu vplyva tok, ktoro *nateženje* je ravne:

:: &lt;math&gt;i(\omega, t) = i_0 e^{j\omega t}&lt;/math&gt;

== Žrla ==
* https://pl.wikipedia.org/wiki/Impedancja
* https://www.maths.ox.ac.uk/system/files/attachments/complex_1.pdf

[[Kategorija:Matematika]]
[[Kategorija:Čisla]]</text>
      <sha1>mk0u5dugn1mz0ottsyqr9z6hhanvffx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48655</id>
      <parentid>48653</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T01:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IJzeren Jan</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>48655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2342" sha1="n6l4y972ak0gm5c7pc05op11u2jfyqn" xml:space="preserve">'''Imaginarna jedinica''' ({{Jezyky|ru|мнимая единица|uk|уявна одиниця|pl|jednostka urojona}}) označona simbolom &quot;'''i'''&quot; - je rěšenjem ravnanja &lt;math&gt;x^2=-1&lt;/math&gt; ili &lt;math&gt;x=\sqrt{-1}&lt;/math&gt;  , interpretovana kako točka v kartezjanskim prostoru o koordinatah  &lt;math&gt;z = (0,1)&lt;/math&gt;, kde horizontalna os je rezervovana dla '''realnyh čisl''' a vertikalna os je osju '''imaginarnyh čisl'''. Složeno čislo kako točka v razkladu koordinatov možno zapisati kako &lt;math&gt;z = a + bi&lt;/math&gt;, kde čislo '''a''' je realne (os horizontalna), čislo '''b''' je imaginarno (os vertikalna) a čislo '''i''' je imaginarnoju jediniceju. Pozvala na rěšenje ravnanja bez realnyh rěšenj prěz vlastnost &lt;math&gt;i^2=-1&lt;/math&gt; (na priklad ravnanje kvadratove &lt;math&gt;y = ax^2+bx+c&lt;/math&gt;, kde &lt;math&gt;\delta = b^2-4ac = -4 = -1*4 = i^2*4&lt;/math&gt; ).

Děkuju interpretaciji imaginarnoj jedinice kako točky o koordinatah &lt;math&gt;z = a + bi&lt;/math&gt; možemo priměniti kut očrknuty medžu prostom a osju horizontalnom &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; i jego relacije  &lt;math&gt;\cos\phi = a \div r&lt;/math&gt; a &lt;math&gt;\sin\phi = b \div r&lt;/math&gt; da by dostati alternativnoj formu ravnanja &lt;math&gt;z = r(\cos\phi + i \sin\phi) = re^(i*\phi)&lt;/math&gt;, kde &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; ili &lt;math&gt;|z|&lt;/math&gt; je dolgostjom prostoj od početku razkladu koordinatov do točky &lt;math&gt;z = (a,b)&lt;/math&gt; i je ravne &lt;math&gt;r = |z| = \sqrt{a^2+b^2}&lt;/math&gt; iz '''[[teorema Pitagorasa|teoremy Pitagorasa]]'''. Taka forma nazyva se '''vzorom Eulera'''.

== Prěobraženja ==

=== Vzory skračanogo množenja ===
&lt;math&gt;(a+bi)^2 = a^2-b^2+2abi&lt;/math&gt;

=== Vzor de Moivre'a ===
&lt;math&gt;z^n = (r(\cos\phi + i\sin\phi))^n = r^n(\cos n\phi + i \sin n\phi)&lt;/math&gt;

== Užitje ==

=== Preměnny Tok (AC) ===
Pravo Ohma dlja Preměnogo Toku obvezyvaje v rasširjenoj formě s &quot;'''i'''&quot;.

Rezistancija je ravna poděljenju *napětja* črěz *nateženje*:

:: &lt;math&gt;Z(\omega) = \frac{u(\omega, t)}{i(\omega, t)}.&lt;/math&gt;

Kde *napětje* je zavisne od *čestosti*

:: &lt;math&gt;u(\omega, t) = u_0 e^{j \omega t}&lt;/math&gt;

A hvala *napětju* vo obvodu vplyva tok, ktoro *nateženje* je ravne:

:: &lt;math&gt;i(\omega, t) = i_0 e^{j\omega t}&lt;/math&gt;

== Žrla ==
* https://pl.wikipedia.org/wiki/Impedancja
* https://www.maths.ox.ac.uk/system/files/attachments/complex_1.pdf

[[Kategorija:Matematika]]
[[Kategorija:Čisla]]</text>
      <sha1>n6l4y972ak0gm5c7pc05op11u2jfyqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48656</id>
      <parentid>48655</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T01:02:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IJzeren Jan</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>IJzeren Jan prěimenoval stranicu [[Složeno čislo]] na [[Imaginarna jedinica]] bez ostavjenja prěnapravjenja: Zaglavje suglasno CZ SK SL SH MK BG, složeno čislo je něčto drugo</comment>
      <origin>48655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2342" sha1="n6l4y972ak0gm5c7pc05op11u2jfyqn" xml:space="preserve">'''Imaginarna jedinica''' ({{Jezyky|ru|мнимая единица|uk|уявна одиниця|pl|jednostka urojona}}) označona simbolom &quot;'''i'''&quot; - je rěšenjem ravnanja &lt;math&gt;x^2=-1&lt;/math&gt; ili &lt;math&gt;x=\sqrt{-1}&lt;/math&gt;  , interpretovana kako točka v kartezjanskim prostoru o koordinatah  &lt;math&gt;z = (0,1)&lt;/math&gt;, kde horizontalna os je rezervovana dla '''realnyh čisl''' a vertikalna os je osju '''imaginarnyh čisl'''. Složeno čislo kako točka v razkladu koordinatov možno zapisati kako &lt;math&gt;z = a + bi&lt;/math&gt;, kde čislo '''a''' je realne (os horizontalna), čislo '''b''' je imaginarno (os vertikalna) a čislo '''i''' je imaginarnoju jediniceju. Pozvala na rěšenje ravnanja bez realnyh rěšenj prěz vlastnost &lt;math&gt;i^2=-1&lt;/math&gt; (na priklad ravnanje kvadratove &lt;math&gt;y = ax^2+bx+c&lt;/math&gt;, kde &lt;math&gt;\delta = b^2-4ac = -4 = -1*4 = i^2*4&lt;/math&gt; ).

Děkuju interpretaciji imaginarnoj jedinice kako točky o koordinatah &lt;math&gt;z = a + bi&lt;/math&gt; možemo priměniti kut očrknuty medžu prostom a osju horizontalnom &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; i jego relacije  &lt;math&gt;\cos\phi = a \div r&lt;/math&gt; a &lt;math&gt;\sin\phi = b \div r&lt;/math&gt; da by dostati alternativnoj formu ravnanja &lt;math&gt;z = r(\cos\phi + i \sin\phi) = re^(i*\phi)&lt;/math&gt;, kde &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; ili &lt;math&gt;|z|&lt;/math&gt; je dolgostjom prostoj od početku razkladu koordinatov do točky &lt;math&gt;z = (a,b)&lt;/math&gt; i je ravne &lt;math&gt;r = |z| = \sqrt{a^2+b^2}&lt;/math&gt; iz '''[[teorema Pitagorasa|teoremy Pitagorasa]]'''. Taka forma nazyva se '''vzorom Eulera'''.

== Prěobraženja ==

=== Vzory skračanogo množenja ===
&lt;math&gt;(a+bi)^2 = a^2-b^2+2abi&lt;/math&gt;

=== Vzor de Moivre'a ===
&lt;math&gt;z^n = (r(\cos\phi + i\sin\phi))^n = r^n(\cos n\phi + i \sin n\phi)&lt;/math&gt;

== Užitje ==

=== Preměnny Tok (AC) ===
Pravo Ohma dlja Preměnogo Toku obvezyvaje v rasširjenoj formě s &quot;'''i'''&quot;.

Rezistancija je ravna poděljenju *napětja* črěz *nateženje*:

:: &lt;math&gt;Z(\omega) = \frac{u(\omega, t)}{i(\omega, t)}.&lt;/math&gt;

Kde *napětje* je zavisne od *čestosti*

:: &lt;math&gt;u(\omega, t) = u_0 e^{j \omega t}&lt;/math&gt;

A hvala *napětju* vo obvodu vplyva tok, ktoro *nateženje* je ravne:

:: &lt;math&gt;i(\omega, t) = i_0 e^{j\omega t}&lt;/math&gt;

== Žrla ==
* https://pl.wikipedia.org/wiki/Impedancja
* https://www.maths.ox.ac.uk/system/files/attachments/complex_1.pdf

[[Kategorija:Matematika]]
[[Kategorija:Čisla]]</text>
      <sha1>n6l4y972ak0gm5c7pc05op11u2jfyqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Těšinjsko narěčje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1860</id>
    <revision>
      <id>48648</id>
      <parentid>48550</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T18:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14079" sha1="r8z497ioct8mjnm6anqnqklyhgg6jks" xml:space="preserve">{{Kartka jezyk
| name             = Těšinjsko slezsko
| dialect          = da
|states      = Poljska ([[Slezsko vojvodstvo]], [[Okrug Cieszyn|Těšin]] i [[Okrug Bielsko|B{{-|iel|ељ}}sko]]), Čehija ([[Okrug Frydek-Mistek|Fr{{-|y|и}}dek-Mistek]] i [[Okrug Karvina |Karvina]])
|region      = [[Těšinjsky Slezk]] 
| nativename       = &lt;center&gt;{{Lang|pl|po naszymu, cieszyńsko rzecz}}&lt;/center&gt;
| pronunciation    = 
| region           = 
| ethnicity        = [[slezci]] ([[Těšinske vlahi|vlahi]], [[Slezske gurali|gurali]])
| speakers         = 
| family = * [[Indoevropejske jezyky]]
** [[Baltoslovjanske jezyky]]
*** [[Slovajnske jezyky]]
**** [[Zapadnoslovjanske jezyky|Zapadnoslovjanske]]
***** [[Lehitske jezyky|Lehitske]]&lt;ref name=&quot;ethnologue&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/szl |title=Ethnologue report for language code: &lt;code&gt;szl&lt;/code&gt; |work=Ethnologue. Languages of the World }}&lt;/ref&gt;
****** [[Slezsky jezyk|Slezsky]]
| isoexception     = dialect
| linglist         = 
| lingua           = 
| ietf             = 
| image            = [[Fajl:Gwary śląskie wg Zaręby.png|thumb|Narěčja slezske podle Alfreda Zaręby, těšinjsko jest (7) na jugu]]
| imagealt         = 
| imagecaption     = 
| map              = [[Fajl:Gwary śląskie wg Zaręby.png|thumb|Narěčja slezske podle Alfreda Zaręby, těšinjsko jest (7) na jugu]]
| mapcaption       = Narěčja slezske podle Alfreda Zaręby, těšinjsko jest (7) na jugu
}}
[[Fajl:Requiescat ponaszymu.JPG|thumb|250px|Nadpis v těšinjskom narěčju na grobišču v [[Tržytěž]]u]]
'''Těšinjsko narěčje''' ({{-|ciesz. '''''po naszymu''''', ''cieszyńsko rzecz''}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url = http://web.archive.org/web/20230212225735/https://cieszyn.budzet-obywatelski.org/projekt/15927 | title = Murale po cieszyńsku| access-date = 2023-02-12 |publisher = Budżet Obywatelski Cieszyn 2023 |language = pl}}&lt;/ref&gt;, v češskoj literaturě takože {{Lang|cs|slezskopolská nářečí}} – jedin iz slezskyh dialektov, vključenyh do [[Slezske dialekty|slezskyh nerečij]] ili do slezskoj grupy [[Dialekty češskogo jezyka|dialektov češskogo jezyka]], zajedno s [[Lašske narěčja|lašskim]] narěčjem.

Harakterizuje se velikymi češskymi, neměčskymi vplyvami, i takože vlašskymi i slovačskymi. Koristaje se po oboh stranah [[Poljsko-cešska granica|poljsko-češskoj granicy]]. Poljske i češske jezykoznalci sporet odnosno klasifikacije narěčja: poljaki uvažajut jego za čest dialekta slezskogo poljskogo jezyka, čehi ukazyvajut jego podobnost do govorov [[Lašske narěčja|lašskyh]] i [[Hanacke narěčja|moravskyh]]. Na [[Zaolžie|Zaolžju]] jest koristano glavno (ale ne jedino) [[Poljsko naseljenje v Čehiji|poljskym]] naseljenjem i nahodi se pod silnym vplyvom [[Češsky jezyk|češskogo jezyka]]. Na poljskoj straně granicy jest podvrženo silnomu vplyvu [[Poljsky jezyk|standardnogo poljskogo jezyka]].

Pisateljami, tvorečimi v těšinjskom narěčju sut byli: {{-|[[Aniela Kupiec]]|[[Aniela Kupiec|Anjela Kupěc]]}}, {{-|[[Emilia Michalska]]|[[Emilia Michalska|Emilija Mihaljska]]}}, {{-|[[Władysław Młynek]]|[[Władysław Młynek|Vladislav Mlynek]]}}, {{-|[[Mieczysław Peterek]]|[[Mieczysław Peterek|Měčyslav Peterek]]}}, {{-|[[Karol Piegza]]|[[Karol Piegza|Karol Pěgza]]}}, {{-|[[Jerzy Rucki]]|[[Ježy Rucky]]}}, {{-|[[Maria Szturc]]|[[Maria Szturc|Marija Šturc]]}} i {{-|[[Adam Wawrosz]]|[[Adam Wawrosz|Adam Vavroš]]}}{{Odn|{{-|Raszka}}|2005}}&lt;ref&gt;{{Cite web |author = Wojciech Grajewski |title = Czytómy po naszymu |date = 2013-09-22 |access-date = 2023-02-12 |publisher = Książnica Cieszyńska |url = https://kc-cieszyn.pl/czytomy-po-naszymu/ |archive-url = https://archive.ph/YG0Vp |archive-date = 2023-02-12}}&lt;/ref&gt;.

== Pohodženje ==
Narěčje těšinjskogo Slezka, podolg poljskyh jezykoznalcov, izevoluovalo iz [[Staropoljsky jezyk|staropoljskogo jezyka]], shranivši do našyh časov mnogo čestij staropoljskogo jezyka, takyh kako [[slovnik]] i [[sintaksis]]. Veliky vplyv na formovanje tutogo narěčja iměli i imajut takože jezyky češsky, němečsky, standardny poljsky, a od nedavna takože slovačsky jezyk. Podolg češskyh jezykoznalcov, těšinjsko narěčje jest rodstvenno glavno s lašskymi i moravskymi dialektami i imaje vysšo podobanje češskomu jezyku než standardnomu poljskomu.

== Oblast uživanja==
[[Fajl:Czech_dialects.PNG|thumb|Karta dialektov češskogo jezyka:&lt;br /&gt; 1a – [[dialekt iztočnočešsky]], &lt;br/&gt;1{{-|b}} – [[dialekt srědnočešsky]], &lt;br/&gt;1{{-|c}} – [[dialekt zapadnočešsky]],&lt;br/&gt; 1{{-|d}} – [[dialekt češsko-moravsky]])&lt;br /&gt;2 – [[dialekt hanacky]]&lt;br /&gt;3 – [[dialekt moravsko-slovacky]]&lt;br /&gt; 4{{-|a}} – [[Lašsky dialekt|dialekt lašski]], &lt;br/&gt;4{{-|b}} – dialekt prěhodny poljsko-češsky)&lt;br /&gt;5 – dialekty směšane (byvale německojezyčne teritorije)]]

Těšinjsko narěčje jest uživano po obohdvoh stranah rěky [[Olza (rěka)|Olzy]], kako po češskoj, tako i po poljskoj. Na Zaolžju koristaje se prěd vsim poljskym naseljenjem. Koristaje se glavno v selah i malyh gradah. V gradah najčesteje koristaje se standardny poljsky jezyk. Těšinjsky dialekt jest vyše popularny na češskoj straně zatože těšinjsko narěčje jest bliže poljskomu jezyku, blagodare čemu dohodi glavno k fonetičnoj integraciji s poljskym jezykom.

V Těšinjskom Slezku izraženje '''{{-|''po naszymu''}}''' ({{Jezyky|pl|„po naszemu”}}) odnosi se obyčno k těšinjskomu variantu slezskogo dialekta, čto jest svezano ne toliko razlikoju v rěči, osoblivo v sravnjenju s [[Gliwice|glivickymi]] dialektami sěvernoj česti [[Vrhny Slezk|Vrhnogo Slezka]], ale i mnogostolětoju kulturnoju razlikoju od jego ostaloj česti.

== Jezykove črty ==
Na pozadju inyh [[Dialekty poljskgo jezyka|dialektov poljskogo]] těšinjsko narěčje odličaje se naslědujučimi črtami:
* Uzko izgovorjenje samoglasky {{Lang|pl|ę}} v každoj poziciji.
* Odsutstvo &quot;[[Mazurzenie|mazurenja]]&quot;.
* Harakteristična koncovka prvogo lica jedinstvennogo čisla {{Lang|pl|-ym}}, np. {{Lang|pl|vinšujym}}, {{Lang|pl|ńesym}}, ale ne vsegda (np. v {{-|''[[Wisła (miasto)|Wiśle]]''}} strečaje se koncovka -''e'').

Od [[Dialekty češskogo jezyka|dialektov češskogo]] odličajut těšinjsko narěčje take tipične poljske ([[Lehicke jezyky|lehicke]]) črty, kako:
* Grupy {{Lang|pl|TroT}} i {{Lang|pl|TłoT}} vměsto češskyh {{Lang|pl|TraT}} i {{Lang|pl|TlaT}}, np. {{Lang|pl|vrota}}, {{Lang|pl|błoto}} vměsto češskyh {{Lang|cs|vrata}}, {{Lang|cs|bláto}}.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=99}}
* [[Lehicky prěhod]] {{Lang|cs|ě}} &gt; {{Lang|pl|’a}} i poljsky prěhod {{Lang|cs|e}} &gt; {{Lang|pl|’o}}, np. {{Lang|pl|kf́at}}, {{Lang|pl|śostra}} vměsto češskyh {{Lang|cs|květ}} i {{Lang|cs|sestra}}.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=99}}
* Relikty nosovok, np. {{Lang|pl|pińundze}}, {{Lang|pl|ḿynso}} vměsto češskyh {{Lang|cs|peníze}}, {{Lang|pl|maso}},{{Odn|{{-|Kosek}}|s=99}} hoti v okolicach [[Bogumin]]a jest došlo do cělkovoj denazalizacje i na městu velikopoljskyh {{Lang|pl|ą}} i {{Lang|pl|ę}} sut, odpovědno, {{Lang|pl|o}} i {{Lang|pl|a}}.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=100}}
* Shranjenje {{Lang|pl|g}}, np. {{Lang|pl|gura}}, {{Lang|pl|noga}} vměsto češskyh {{Lang|cs|hora}}, {{Lang|cs|noha}}.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=99}}
* [[Palatalizacija|Smekčanje]] suglasnyh pri {{Lang|pl|e}}, np. {{Lang|pl|ḿetła}}, {{Lang|pl|śedlok}}, {{Lang|pl|źeli}}.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=99}}

Red javjenij svezyvaje těšinjsko narěčje s [[Lašske narěčja češskogo jezyka|lašskymi dialektami]], i takože s poljskymi dialektami, osoblivo s [[Slezsky dialekt|dialektom slezskym]], odličajuči jego pri tom od ostalyh češskyh narěčij:
* Izčeznenje [[kolikost]]i.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=99}}
* Shranjenje razliky {{Lang|pl|i}} - {{Lang|pl|y}} i takože {{Lang|pl|l}} - {{Lang|pl|ł}} ({{Lang|pl|u̯}}), a takože odsutnost [[diftong]]izacije {{Lang|pl|ú}}.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=99}}
* Shranjenje grupy {{Lang|cs|šč}}, np. {{Lang|cs|ešče}}, {{Lang|cs|ščípať}}.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=99}}
* Roditeljnik množnogo čisla na -{{Lang|pl|uv}}.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=99}}
* Zaimennik {{Lang|pl|kaj}} ‘kudy’, np. {{Lang|pl|kaj idźeš?}}.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=99}}

Na jugoiztoku Těšinjskogo Slezka jest takože razprostranjeny [[jablonkovsky dialekt]], ktorz se odličaje harakterističnym [[Jabłonkowanie|jablonkowanje]]m, tj. směšivanjem redov {{Lang|pl|ś, ź, ć, dź}} i {{Lang|pl|sz, ż, cz, dż}}.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=100}}. Koristaje se on v tako nazyvanoj {{-|''Trójwsi beskidzkiej''}} (trojkě beskydskyh sel), tj. v [[Istebna|Istebně]], [[Koniaków|Konijakovu]] i [[Jaworzynka (wieś)|Jaworžynkě]]. Ostal v njej do dnes [[Staropoljsky jezyk|staropoljsky]] frikativny izgovor {{-|„rz”}}.

W [[Karvina|Karvině]] i okolju {{Lang|pl|ł}} izgovorjaje kako velarizovany Bočny suglasny (tako naz. ''{{-|ł}} scenično''), tj. kako [{{-|ɫ}}] sravnjenju s [{{-|w}}] na ostaloj teritorije dialekta.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=100}} Tam že shranil se izgovor {{Lang|pl|sv}} vměsto {{Lang|pl|sf}}, np. {{Lang|pl|svuj}}.{{Odn|{{-|Kosek}}|s=100}}

Harakterno jest takože koristanje takyh izrazov o malyh děvčinkah v srědnom rodu: {{Lang|pl|Ofijka poszło do szkoły}}, i daže sami děvčinky tak govoret o sebe: {{Lang|pl|jo stukło zdrzadło}}.

== Priklad teksta ==
[[Otče naš (hristijanska molitba)|''Otče naš'']] &quot;po našemu&quot; v sravnjenju s poljskym i češskym.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! {{-|po naszymu}}
! poljsky
! češsky
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; |
&lt;poem class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
:Ojcze nasz, kjery żeś je w niebje,
:bóndź pośwjyncóne mjano Twoji.
:Przyńdź królestwo Twoje,
:bóndź wola Twoja,
:jako w niebje, tak też na źymji.
:Chlyb nasz każdodźienny dej nóm dźiśej.

:A odpuść nóm nasze winy,
:jako my odpuszczómy naszym winńikum.
:A nie wodź nas na pokuszeni,
:ale zbow nas od złego. 
:Amen.&lt;/poem&gt;
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; |
&lt;poem lang=&quot;pl&quot; class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
:Ojcze nasz, który jesteś w niebie,
:święć się imię Twoje,
:przyjdź królestwo Twoje,
:bądź wola Twoja
:jako w niebie tak i na ziemi.
:Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj.

:I odpuść nam nasze winy,
:jak i my odpuszczamy naszym winowajcom.
:I nie wódź nas na pokuszenie,
:ale nas zbaw ode Złego.
:Amen.&lt;/poem&gt;
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; |
&lt;poem lang=&quot;cs&quot; class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
:Otče náš, jenž jsi na nebesích,
:posvěť se jméno Tvé
:Přijď království Tvé.
:Buď vůle Tvá,
:jako v nebi, tak i na zemi.
:Chléb náš vezdejší dej nám dnes.

:A odpusť nám naše viny,
:jako i my odpouštíme naším viníkům
:a neuveď nás v pokušení,
:ale zbav nás od zlého.
:Amen.&lt;/poem&gt;
|}

== Mural {{-|&quot;Po naszymu&quot;}} ==
W 2023 roku, na vozvyšenju obytnogo doma v Těšinu, ul. Barte{{-|cz|ч}}ka 23 (kvartal {{-|&quot;Bobrek Wschód&quot;}}) pojevil se mural s nazvanjem {{-|&quot;Po naszymu&quot;}}, skladajuči se iz 70 slov, prinaležečyh k těšinjskomu narěčju&lt;ref&gt;{{Cite AV media|author = Telewizja Polska S.A |title = Po naszymu. Mural poświęcony gwarze cieszyńskiej |access-date = 2023-08-13 |publisher = katowice.tvp.pl |url = https://katowice.tvp.pl/71219614/po-naszymu-mural-poswiecony-gwarze-cieszynskiej |language = pl}}&lt;/ref&gt;. Sut to imenniky i glagoly, kako: {{-|stróm, kapsa, cesta, pusa, gańba, zwyrtula, skibeczka, fulać, wajco, utopiec, trula, szmatłać, sztróm, rzić, przekludzać, przikopa, babuć, blinkier, bożatko, cukle, ćmok, dekiel, drzistać, forszt, fukar, gajdy, torka, ujec, uwarzić, hyc, wartko, zico, zola, zwyrtać, zyngruba, żymła, bolok, biglować, brzidok, bylekaj, ździorbo, curig, cykocz, durch, dziwy, firanga, fórt, galan, gizd, glyndzić, góńka, grzib, hoczek, insza, izba, jakla, kabot, koło, kludzić, kreplik, kulok, kurzić, dymfoki, ujechuje, ućpać, tropić, śniegulok, sztympel, rzazać, piznąć, nónść.}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title = Cieszynioki swoja godka majom… na muralu. To część projektu „Murale po cieszyńsku” |access-date = 2023-08-13 |publisher = Ślązag.pl |url = https://www.slazag.pl/cieszynioki-swoja-godka-majom-na-muralu-beda-kolejne-nawiazujace-do-dziedzictwa-kulturowego-slaska-cieszynskiego |language = pl-PL}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title = Taki mural tylko w Cieszynie |access-date = 2023-08-13 |publisher = OX.pl |url = https://wiadomosci.ox.pl/taki-mural-tylko-w-cieszynie,82580 |language = pl}}&lt;/ref&gt;

Mural {{-|&quot;Po naszymu&quot;}} jest jednym iz četyreh muralov, ktore byli izbrane do realizacije v ramkah Gradžanskogo Budžeta Těšina na rok 2023.&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Murale po cieszyńsku |access-date = 2023-08-13 |publisher = cieszyn.budzet-obywatelski.org |url = https://cieszyn.budzet-obywatelski.org/index.php/projekt/15927 |language = pl}}&lt;/ref&gt;

==Linky i referencije==
{{Iztočniky}}

== Bibliografija ==
&lt;div style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;
# {{Cite book|author=Zaremba A.|title=Szkice z dialektologii śląskiej|place=Katowice|year=1988|pages=49–50}}
# {{Cite book|author=Loriš J.|title=Rozbor podřečí hornoostravského ve Slezsku|place=Praga|year=1899|language=cs}}
# {{Cite web|url=https://is.muni.cz/th/s6pz6/Zaolzie_w_historii_mowie_i_kulturze1.pdf|publisher=Ústav Slavistiky Filozofické Fakulty Masarykovy Univerzity|first=Roman|last= Raszka|title=Zaolzie w historii, mowie i kulturze, Bakalářská práce|year=2005}}
# {{Cite web |url = http://hdl.handle.net/11222.digilib/131109 |title = Česká nářečí |last = Kosek |first = Pavel |language = cs |access-date = 2023-09-15}}
&lt;/div&gt;

== Vnješnje linky ==
* {{Cite web | url = https://gwaracieszynska.pl/ | title = Strona w gwarze | publisher = gwaracieszynska.pl | archive-url= https://web.archive.org/web/20210511192425/https://gwaracieszynska.pl/ | archive-date = 2021-05-11}}
{{Prěvod|pl|Gwara cieszyńska}}
{{Prěvod|id|Dialek Silesia Cieszyn}}

{{Slovjanske jezyky}}

[[Kategorija:Češsky jezyk]]
[[Kategorija:Poljsky jezyk]]
[[Kategorija:Poljska]]
[[Kategorija:Slezija]]
[[Kategorija:Слезија]]</text>
      <sha1>r8z497ioct8mjnm6anqnqklyhgg6jks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koristnik:Ilja isv/pěskovišče</title>
    <ns>2</ns>
    <id>2830</id>
    <revision>
      <id>48639</id>
      <parentid>48638</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T12:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hipotezy za objasnjenje */</comment>
      <origin>48639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23898" sha1="5e8ktm9lmlwd1svm58vlh3uy4k2ljim" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Владимир Епифанов и Вольфганг Кундт предположили, что Тунгусское событие могло быть вызвано взрывом облака [[метан]]а, выделившегося в результате [[Вулкан|вулканической активности]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (нечто подобное, но в гораздо меньших масштабах произошло в 1994 году в Испании). Гипотеза выброса газа не объясняет наблюдение болида и плохо согласуется с отсутствием в эпицентре каналов выброса газа.
* Гипотезу индуцированного [[Землетрясение|землетрясения]] предложили А. Д. Белкин и С. М. Кузнецов. Один из фрагментов Тунгусского метеорита («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов камень Джона]») упал на гору Стойковича (в зону разлома) и вызвал землетрясение. Возникшая в слое вечной мерзлоты [[Сейсмическая волна|поверхностная сейсмическая волна Рэлея]] повалила деревья в зоне падения метеорита. Был сделан повторный [[Петрология|петрологический]] анализ фрагмента камня Джона и установлено, что данный оплавленный гравелитопесчаник дважды испытывал сверхвысокие давления. Первый раз, когда был выбит крупным метеоритом из земной поверхности (предположительно из северного борта [[Попигай (кратер)|Попигайского кратера]]) и второй — во время падения в 1908 году&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;.
* В 1965 году американские учёные Кован и Либби высказали гипотезу, что Тунгусский метеорит состоял из [[Антивещество|антиматерии]] и при соприкосновении с материей земной атмосферы произошла [[аннигиляция]], то есть материя и антиматерия, соединившись вместе, превратились в энергию, не оставив никаких осколков&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* В 1994 году группа итальянских геологов из [[Болонский университет|Болонского университета]] под руководством Луки Гасперини (Luca Gasperini) выдвинула гипотезу о том, что кратером Тунгусского метеорита может быть озеро [[Чеко]] на реке [[Кимчу]], расположенное в 8 километрах на северо-запад от эпицентра взрыва.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; В 2008 году учёные провели пробное бурение дна озера. Все данные указали на то, что возраст озера Чеко не должен превышать 100 лет, что согласуется с гипотезой об образовании его в 1908 году в результате падения небесного тела&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>5e8ktm9lmlwd1svm58vlh3uy4k2ljim</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48640</id>
      <parentid>48639</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T12:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hipotezy za objasnjenje */</comment>
      <origin>48640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23574" sha1="q474s8rqhn4437dh7mib5uwogfejsfa" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezy indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M.  предложили А. Д. Белкин и С. М. Кузнецов. Один из фрагментов Тунгусского метеорита («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов камень Джона]») упал на гору Стойковича (в зону разлома) и вызвал землетрясение. Возникшая в слое вечной мерзлоты [[Сейсмическая волна|поверхностная сейсмическая волна Рэлея]] повалила деревья в зоне падения метеорита. Был сделан повторный [[Петрология|петрологический]] анализ фрагмента камня Джона и установлено, что данный оплавленный гравелитопесчаник дважды испытывал сверхвысокие давления. Первый раз, когда был выбит крупным метеоритом из земной поверхности (предположительно из северного борта [[Попигай (кратер)|Попигайского кратера]]) и второй — во время падения в 1908 году&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;.
* В 1965 году американские учёные Кован и Либби высказали гипотезу, что Тунгусский метеорит состоял из [[Антивещество|антиматерии]] и при соприкосновении с материей земной атмосферы произошла [[аннигиляция]], то есть материя и антиматерия, соединившись вместе, превратились в энергию, не оставив никаких осколков&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* В 1994 году группа итальянских геологов из [[Болонский университет|Болонского университета]] под руководством Луки Гасперини (Luca Gasperini) выдвинула гипотезу о том, что кратером Тунгусского метеорита может быть озеро [[Чеко]] на реке [[Кимчу]], расположенное в 8 километрах на северо-запад от эпицентра взрыва.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; В 2008 году учёные провели пробное бурение дна озера. Все данные указали на то, что возраст озера Чеко не должен превышать 100 лет, что согласуется с гипотезой об образовании его в 1908 году в результате падения небесного тела&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>q474s8rqhn4437dh7mib5uwogfejsfa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48641</id>
      <parentid>48640</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T12:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23462" sha1="h2728fputwqkgg1q16jyhfpfxve7nbz" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezy indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša  Возникшая в слое вечной мерзлоты [[Сейсмическая волна|поверхностная сейсмическая волна Рэлея]] повалила деревья в зоне падения метеорита. Был сделан повторный [[Петрология|петрологический]] анализ фрагмента камня Джона и установлено, что данный оплавленный гравелитопесчаник дважды испытывал сверхвысокие давления. Первый раз, когда был выбит крупным метеоритом из земной поверхности (предположительно из северного борта [[Попигай (кратер)|Попигайского кратера]]) и второй — во время падения в 1908 году&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;.
* В 1965 году американские учёные Кован и Либби высказали гипотезу, что Тунгусский метеорит состоял из [[Антивещество|антиматерии]] и при соприкосновении с материей земной атмосферы произошла [[аннигиляция]], то есть материя и антиматерия, соединившись вместе, превратились в энергию, не оставив никаких осколков&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* В 1994 году группа итальянских геологов из [[Болонский университет|Болонского университета]] под руководством Луки Гасперини (Luca Gasperini) выдвинула гипотезу о том, что кратером Тунгусского метеорита может быть озеро [[Чеко]] на реке [[Кимчу]], расположенное в 8 километрах на северо-запад от эпицентра взрыва.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; В 2008 году учёные провели пробное бурение дна озера. Все данные указали на то, что возраст озера Чеко не должен превышать 100 лет, что согласуется с гипотезой об образовании его в 1908 году в результате падения небесного тела&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>h2728fputwqkgg1q16jyhfpfxve7nbz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48642</id>
      <parentid>48641</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T12:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Druge hipotezy */</comment>
      <origin>48642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23297" sha1="i16907vtkytfndopbko843wimqh1xfz" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezy indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna sejsmična volna jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Был сделан повторный [[Петрология|петрологический]] анализ фрагмента камня Джона и установлено, что данный оплавленный гравелитопесчаник дважды испытывал сверхвысокие давления. Первый раз, когда был выбит крупным метеоритом из земной поверхности (предположительно из северного борта [[Попигай (кратер)|Попигайского кратера]]) и второй — во время падения в 1908 году&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;.
* В 1965 году американские учёные Кован и Либби высказали гипотезу, что Тунгусский метеорит состоял из [[Антивещество|антиматерии]] и при соприкосновении с материей земной атмосферы произошла [[аннигиляция]], то есть материя и антиматерия, соединившись вместе, превратились в энергию, не оставив никаких осколков&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* В 1994 году группа итальянских геологов из [[Болонский университет|Болонского университета]] под руководством Луки Гасперини (Luca Gasperini) выдвинула гипотезу о том, что кратером Тунгусского метеорита может быть озеро [[Чеко]] на реке [[Кимчу]], расположенное в 8 километрах на северо-запад от эпицентра взрыва.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; В 2008 году учёные провели пробное бурение дна озера. Все данные указали на то, что возраст озера Чеко не должен превышать 100 лет, что согласуется с гипотезой об образовании его в 1908 году в результате падения небесного тела&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>i16907vtkytfndopbko843wimqh1xfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48643</id>
      <parentid>48642</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T12:50:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Druge hipotezy */</comment>
      <origin>48643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23301" sha1="425igo54as8z5oapzv3hb4257gppmn1" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezy indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Был сделан повторный [[Петрология|петрологический]] анализ фрагмента камня Джона и установлено, что данный оплавленный гравелитопесчаник дважды испытывал сверхвысокие давления. Первый раз, когда был выбит крупным метеоритом из земной поверхности (предположительно из северного борта [[Попигай (кратер)|Попигайского кратера]]) и второй — во время падения в 1908 году&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;.
* В 1965 году американские учёные Кован и Либби высказали гипотезу, что Тунгусский метеорит состоял из [[Антивещество|антиматерии]] и при соприкосновении с материей земной атмосферы произошла [[аннигиляция]], то есть материя и антиматерия, соединившись вместе, превратились в энергию, не оставив никаких осколков&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* В 1994 году группа итальянских геологов из [[Болонский университет|Болонского университета]] под руководством Луки Гасперини (Luca Gasperini) выдвинула гипотезу о том, что кратером Тунгусского метеорита может быть озеро [[Чеко]] на реке [[Кимчу]], расположенное в 8 километрах на северо-запад от эпицентра взрыва.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; В 2008 году учёные провели пробное бурение дна озера. Все данные указали на то, что возраст озера Чеко не должен превышать 100 лет, что согласуется с гипотезой об образовании его в 1908 году в результате падения небесного тела&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>425igo54as8z5oapzv3hb4257gppmn1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48644</id>
      <parentid>48643</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T14:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hipotezy za objasnjenje */</comment>
      <origin>48644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22923" sha1="cr5vgxdxo0xaj6kjf4ts8a46y16msd0" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezy indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;.
* V lětu 1965 amerikanske naučniki Cowan and Libby,  что Тунгусский метеорит состоял из [[Антивещество|антиматерии]] и при соприкосновении с материей земной атмосферы произошла [[аннигиляция]], то есть материя и антиматерия, соединившись вместе, превратились в энергию, не оставив никаких осколков&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* В 1994 году группа итальянских геологов из [[Болонский университет|Болонского университета]] под руководством Луки Гасперини (Luca Gasperini) выдвинула гипотезу о том, что кратером Тунгусского метеорита может быть озеро [[Чеко]] на реке [[Кимчу]], расположенное в 8 километрах на северо-запад от эпицентра взрыва.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; В 2008 году учёные провели пробное бурение дна озера. Все данные указали на то, что возраст озера Чеко не должен превышать 100 лет, что согласуется с гипотезой об образовании его в 1908 году в результате падения небесного тела&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>cr5vgxdxo0xaj6kjf4ts8a46y16msd0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48645</id>
      <parentid>48644</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T14:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hipotezy za objasnjenje */</comment>
      <origin>48645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22921" sha1="mhh2f1q253nz30ute42vl0v5vq7bltq" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezy indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki Cowan i Libby,  что Тунгусский метеорит состоял из [[Антивещество|антиматерии]] и при соприкосновении с материей земной атмосферы произошла [[аннигиляция]], то есть материя и антиматерия, соединившись вместе, превратились в энергию, не оставив никаких осколков&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* В 1994 году группа итальянских геологов из [[Болонский университет|Болонского университета]] под руководством Луки Гасперини (Luca Gasperini) выдвинула гипотезу о том, что кратером Тунгусского метеорита может быть озеро [[Чеко]] на реке [[Кимчу]], расположенное в 8 километрах на северо-запад от эпицентра взрыва.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; В 2008 году учёные провели пробное бурение дна озера. Все данные указали на то, что возраст озера Чеко не должен превышать 100 лет, что согласуется с гипотезой об образовании его в 1908 году в результате падения небесного тела&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>mhh2f1q253nz30ute42vl0v5vq7bltq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48646</id>
      <parentid>48645</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T14:27:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Druge hipotezy */</comment>
      <origin>48646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22878" sha1="4luakeay5o0mm0f7lylf0zndy04p76n" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezy indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki Cowan i Libby sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostajajuči niakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* В 1994 году группа итальянских геологов из [[Болонский университет|Болонского университета]] под руководством Луки Гасперини (Luca Gasperini) выдвинула гипотезу о том, что кратером Тунгусского метеорита может быть озеро [[Чеко]] на реке [[Кимчу]], расположенное в 8 километрах на северо-запад от эпицентра взрыва.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; В 2008 году учёные провели пробное бурение дна озера. Все данные указали на то, что возраст озера Чеко не должен превышать 100 лет, что согласуется с гипотезой об образовании его в 1908 году в результате падения небесного тела&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>4luakeay5o0mm0f7lylf0zndy04p76n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48647</id>
      <parentid>48646</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T14:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Druge hipotezy */</comment>
      <origin>48647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22916" sha1="t8o2cspnxbw1ervxvtlrlu9hawaxqi8" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

{{-|}}=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezy indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostajajuči niakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* В 1994 году группа итальянских геологов из [[Болонский университет|Болонского университета]] под руководством Луки Гасперини (Luca Gasperini) выдвинула гипотезу о том, что кратером Тунгусского метеорита может быть озеро [[Чеко]] на реке [[Кимчу]], расположенное в 8 километрах на северо-запад от эпицентра взрыва.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; В 2008 году учёные провели пробное бурение дна озера. Все данные указали на то, что возраст озера Чеко не должен превышать 100 лет, что согласуется с гипотезой об образовании его в 1908 году в результате падения небесного тела&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>t8o2cspnxbw1ervxvtlrlu9hawaxqi8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48662</id>
      <parentid>48647</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T07:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Izbuh meteorita/komety */</comment>
      <origin>48662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22927" sha1="51djvbturdt2hux9e8hwtxu8xfqk8c8" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

&lt;nowiki&gt;=== Druge hipotezy ===&lt;/nowiki&gt;
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezy indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostajajuči niakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* В 1994 году группа итальянских геологов из [[Болонский университет|Болонского университета]] под руководством Луки Гасперини (Luca Gasperini) выдвинула гипотезу о том, что кратером Тунгусского метеорита может быть озеро [[Чеко]] на реке [[Кимчу]], расположенное в 8 километрах на северо-запад от эпицентра взрыва.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; В 2008 году учёные провели пробное бурение дна озера. Все данные указали на то, что возраст озера Чеко не должен превышать 100 лет, что согласуется с гипотезой об образовании его в 1908 году в результате падения небесного тела&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>51djvbturdt2hux9e8hwtxu8xfqk8c8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48663</id>
      <parentid>48662</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T07:07:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Izbuh meteorita/komety */</comment>
      <origin>48663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22910" sha1="1fecicx3tbjjlfetd3nojtis12i5v9i" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostajajuči niakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* В 1994 году группа итальянских геологов из [[Болонский университет|Болонского университета]] под руководством Луки Гасперини (Luca Gasperini) выдвинула гипотезу о том, что кратером Тунгусского метеорита может быть озеро [[Чеко]] на реке [[Кимчу]], расположенное в 8 километрах на северо-запад от эпицентра взрыва.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; В 2008 году учёные провели пробное бурение дна озера. Все данные указали на то, что возраст озера Чеко не должен превышать 100 лет, что согласуется с гипотезой об образовании его в 1908 году в результате падения небесного тела&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>1fecicx3tbjjlfetd3nojtis12i5v9i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48664</id>
      <parentid>48663</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T07:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Druge hipotezy */</comment>
      <origin>48664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22512" sha1="409uox68f46v2o85ymgl258iw65mu0p" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostavjajuči nikakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1994 skupina italijanskyh geologov od Bolonjskogo universiteta pod voditeljstvom Luky Gasperini jest prědstavila hipotezu o tom, že kraterom Tungusskogo meteorita može byti jezero [[Čeko (jezero)|Čeko]] na rěkě [[Kimču (rěka)|Kimču]], razloženo 8 kilometrov na sěvero-zapad od epicentra izbuha.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; V 2008 lětu naučniky sut provedli probno vrtěnje dna jezera. Vsi dane sut ukazali na to, že vozrast jezera Čeko ne može byti staršim, než 100 lět, čto suglasi s hipotezoju jego stvorjenja v lětu 1908 vslěd pada nebesnogo těla&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. В мае 2012 года появилась информация, что учёным удалось отыскать обломок легендарного метеорита в виде огромного куска скалы размером до 20 метров на дне озера Чеко. Однако данные не подтверждены, исуществуют исследования, в принципе опровергающие теорию итальянцев (наличие на берегу озера деревьев возрастом свыше 100 лет).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Вулканолог В. Е. Быкасов предложил версию,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; согласно которой метеорит представлял собой блок пористого материала вулканического происхождения — [[Пемза|пемзы]]

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>409uox68f46v2o85ymgl258iw65mu0p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48665</id>
      <parentid>48664</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T07:42:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Druge hipotezy */</comment>
      <origin>48665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22133" sha1="skimirptvb0hswbpsn79yazbdn5vy0d" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostavjajuči nikakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1994 skupina italijanskyh geologov od Bolonjskogo universiteta pod voditeljstvom Luky Gasperini jest prědstavila hipotezu o tom, že kraterom Tungusskogo meteorita može byti jezero [[Čeko (jezero)|Čeko]] na rěkě [[Kimču (rěka)|Kimču]], razloženo 8 kilometrov na sěvero-zapad od epicentra izbuha.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; V 2008 lětu naučniky sut provedli probno vrtěnje dna jezera. Vsi dane sut ukazali na to, že vozrast jezera Čeko ne može byti staršim, než 100 lět, čto suglasi s hipotezoju jego stvorjenja v lětu 1908 vslěd pada nebesnogo těla&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. V maju lěta 2012 jest pojevila se informacija, že naučnikam udavalo se najdti odlomok legendarnogo meteorita ako ogromny kus skaly razměrom do 20 metrov, na dnu jezera Čeko. Jednakože, dane ne sut podtvrdžene, i jestvujut izslědovanja, principialno oprovrgajuče teoriju italijancev (prisutnost na brěgu jezera drěv, starših 100 lět).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Vulkanolog V. E. Bykasov jest prědložil versiju,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; suglasno ktoroj meteorit prědstavjal blok porovitogo materials vulkani|čnogo pohodženja— [[Pemza|pemzy]].

=== Psevdonaučne versije ===
* толкновение с Землёй миниатюрной [[Чёрная дыра|чёрной дыры]] со следами в [[Патомский кратер|Патомском кратере]].
* авария [[Инопланетная жизнь|инопланетного космического аппарата]] (выдвинута известным советским писателем-фантастом А. П. Казанцевым и пародийно развитая Аркадием и Борисом [[Стругацкие|Стругацкими]] в повести «[[Понедельник начинается в субботу]]»).
* гипотеза Н. А. Савельевой-Новосёловой и А. В. Савельева об антропогенном воздушном [[Ядерный взрыв|ядерном взрыве]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, i t.p.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>skimirptvb0hswbpsn79yazbdn5vy0d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48666</id>
      <parentid>48665</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Psevdonaučne versije */</comment>
      <origin>48666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21857" sha1="e4uccxpyej89iocwi6jjw5o3391nu0c" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostavjajuči nikakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1994 skupina italijanskyh geologov od Bolonjskogo universiteta pod voditeljstvom Luky Gasperini jest prědstavila hipotezu o tom, že kraterom Tungusskogo meteorita može byti jezero [[Čeko (jezero)|Čeko]] na rěkě [[Kimču (rěka)|Kimču]], razloženo 8 kilometrov na sěvero-zapad od epicentra izbuha.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; V 2008 lětu naučniky sut provedli probno vrtěnje dna jezera. Vsi dane sut ukazali na to, že vozrast jezera Čeko ne može byti staršim, než 100 lět, čto suglasi s hipotezoju jego stvorjenja v lětu 1908 vslěd pada nebesnogo těla&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. V maju lěta 2012 jest pojevila se informacija, že naučnikam udavalo se najdti odlomok legendarnogo meteorita ako ogromny kus skaly razměrom do 20 metrov, na dnu jezera Čeko. Jednakože, dane ne sut podtvrdžene, i jestvujut izslědovanja, principialno oprovrgajuče teoriju italijancev (prisutnost na brěgu jezera drěv, starših 100 lět).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Vulkanolog V. E. Bykasov jest prědložil versiju,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; suglasno ktoroj meteorit prědstavjal blok porovitogo materials vulkani|čnogo pohodženja— [[Pemza|pemzy]].

=== Psevdonaučne versije ===
* Natolčenje Zemje s miniaturnoju črnoju diroju, so slědami v [[Patomsky krater|Patomskom krateru]].
* Avarija [[Život izvon Zemje|inoplanetnogo]] [[Kosmičny korab|kosmičnogo aparata]] (prědložena izvěstnym sovětskym pisateljem fantastiky [[Aleksandr Kazancev (pisatelj)|Aleksandrom Kazancevym]] i parodijno razvia [[Strugacke (pisatelje)|Arkadijem i Borisom Strugackymi]] v povědkě «[[Ponedělnik načinaje se v subotu (kniga)|Ponedělnik načinaje se v subotu]]»).
* Hipoteza N. A. Saveljevoj -Novoselovoj i A. V. Saveljeva ob antropogennom vozdušnom [[Jedrno oružje|jedrnom izbuhu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Варденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, 
* i druge.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>e4uccxpyej89iocwi6jjw5o3391nu0c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48667</id>
      <parentid>48666</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Psevdonaučne versije */</comment>
      <origin>48667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21857" sha1="50kvrntsgm17uvf7zamooc7o4zj55zw" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostavjajuči nikakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1994 skupina italijanskyh geologov od Bolonjskogo universiteta pod voditeljstvom Luky Gasperini jest prědstavila hipotezu o tom, že kraterom Tungusskogo meteorita može byti jezero [[Čeko (jezero)|Čeko]] na rěkě [[Kimču (rěka)|Kimču]], razloženo 8 kilometrov na sěvero-zapad od epicentra izbuha.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; V 2008 lětu naučniky sut provedli probno vrtěnje dna jezera. Vsi dane sut ukazali na to, že vozrast jezera Čeko ne može byti staršim, než 100 lět, čto suglasi s hipotezoju jego stvorjenja v lětu 1908 vslěd pada nebesnogo těla&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. V maju lěta 2012 jest pojevila se informacija, že naučnikam udavalo se najdti odlomok legendarnogo meteorita ako ogromny kus skaly razměrom do 20 metrov, na dnu jezera Čeko. Jednakože, dane ne sut podtvrdžene, i jestvujut izslědovanja, principialno oprovrgajuče teoriju italijancev (prisutnost na brěgu jezera drěv, starših 100 lět).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Vulkanolog V. E. Bykasov jest prědložil versiju,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; suglasno ktoroj meteorit prědstavjal blok porovitogo materials vulkani|čnogo pohodženja— [[Pemza|pemzy]].

=== Psevdonaučne versije ===
* Natolčenje Zemje s miniaturnoju črnoju diroju, so slědami v [[Patomsky krater|Patomskom krateru]].
* Avarija [[Život izvon Zemje|inoplanetnogo]] [[Kosmičny korab|kosmičnogo aparata]] (prědložena izvěstnym sovětskym pisateljem fantastiky [[Aleksandr Kazancev (pisatelj)|Aleksandrom Kazancevym]] i parodijno razvia [[Strugacke (pisatelje)|Arkadijem i Borisom Strugackymi]] v povědkě «[[Ponedělnik načinaje se v subotu (kniga)|Ponedělnik načinaje se v subotu]]»).
* Hipoteza N. A. Saveljevoj -Novoselovoj i A. V. Saveljeva ob antropogennom vozdušnom [[Jedrno oružje|jedrnom izbuhu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* [[kuljevidna blěskavica|Gigantska kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, 
* i druge.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>50kvrntsgm17uvf7zamooc7o4zj55zw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48668</id>
      <parentid>48667</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Psevdonaučne versije */</comment>
      <origin>48668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21857" sha1="1od1cf6469e84gmk6jd13t7ga1nstq2" xml:space="preserve">{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotogafovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|E. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajměnje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volma]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi Rosijskymi i Němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[Běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju prolětaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh se stal vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika ruska encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijka akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině jakoby směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuch (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil nebo prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na plošče, vyšši než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh je čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malych čestic prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije nenašel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila, v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hypoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa [[Nature]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostavjajuči nikakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1994 skupina italijanskyh geologov od Bolonjskogo universiteta pod voditeljstvom Luky Gasperini jest prědstavila hipotezu o tom, že kraterom Tungusskogo meteorita može byti jezero [[Čeko (jezero)|Čeko]] na rěkě [[Kimču (rěka)|Kimču]], razloženo 8 kilometrov na sěvero-zapad od epicentra izbuha.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; V 2008 lětu naučniky sut provedli probno vrtěnje dna jezera. Vsi dane sut ukazali na to, že vozrast jezera Čeko ne može byti staršim, než 100 lět, čto suglasi s hipotezoju jego stvorjenja v lětu 1908 vslěd pada nebesnogo těla&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. V maju lěta 2012 jest pojevila se informacija, že naučnikam udavalo se najdti odlomok legendarnogo meteorita ako ogromny kus skaly razměrom do 20 metrov, na dnu jezera Čeko. Jednakože, dane ne sut podtvrdžene, i jestvujut izslědovanja, principialno oprovrgajuče teoriju italijancev (prisutnost na brěgu jezera drěv, starših 100 lět).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Vulkanolog V. E. Bykasov jest prědložil versiju,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; suglasno ktoroj meteorit prědstavjal blok porovitogo materials vulkani|čnogo pohodženja— [[Pemza|pemzy]].

=== Psevdonaučne versije ===
* Natolčenje Zemje s miniaturnoju črnoju diroju, so slědami v [[Patomsky krater|Patomskom krateru]].
* Avarija [[Život izvon Zemje|inoplanetnogo]] [[Kosmičny korab|kosmičnogo aparata]] (prědložena izvěstnym sovětskym pisateljem fantastiky [[Aleksandr Kazancev (pisatelj)|Aleksandrom Kazancevym]] i parodijno razvia [[Strugacke (pisatelje)|Arkadijem i Borisom Strugackymi]] v povědkě «[[Ponedělnik načinaje se v subotu (kniga)|Ponedělnik načinaje se v subotu]]»).
* Hipoteza N. A. Saveljevoj -Novoselovoj i A. V. Saveljeva ob antropogennom vozdušnom [[Jedrno oružje|jedrnom izbuhu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* Gigantska [[kuljevidna blěskavica|kuljevidna blěskavica]]
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, 
* i druge.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Vněšnje linky ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, Andrei E. Zlobin, {{-|aero.org}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
[[Kategorija:Radio]]
[[Kategorija:Električnost]]

&lt;gallery&gt;
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
&lt;/gallery&gt;


== Čitati dalje ==


== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}

[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]


== Vněšnje linky ==

{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}

{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment =  ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Citatny blok
|border  = 2px
|align   = center
|bgcolor = Cornsilk
|title   = 
|halign  = left
|quote   = 
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign  = right
|author  = 
|source  = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}

Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}&lt;ref&gt;{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}&lt;/ref&gt;

Tuto jest peskovišče.

[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]

'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})


&lt;span class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;/span&gt;

== Referencije ==
&lt;div class=&quot;ext-gadget-alphabet-disable&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{Iztočniky}}
&lt;/div&gt;

{{Pravopis prověrjeny}}</text>
      <sha1>1od1cf6469e84gmk6jd13t7ga1nstq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сложено число</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3154</id>
    <redirect title="Složeno čislo" />
    <revision>
      <id>48652</id>
      <parentid>21730</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T23:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IJzeren Jan</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <origin>48652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="ms5hsjr1j4qe53ehq9vn81rx3k0dibd" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Složeno čislo]]
[[Kategorija:Математика]]
[[Kategorija:Числа]]</text>
      <sha1>ms5hsjr1j4qe53ehq9vn81rx3k0dibd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pablo Picasso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4669</id>
    <revision>
      <id>48657</id>
      <parentid>43880</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T06:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juio07</username>
        <id>1150</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>48657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4009" sha1="lu4hgi9gum5agr97x6omsliu258c50n" xml:space="preserve">{{Začetok|data = July 2026}}

{{Kartka osoba
| name             = Pablo Pikaso
| native_name      = &lt;center&gt;{{Jezyky|es|Pablo Picasso}}&lt;/center&gt;
| image            = [[Fajl:Pablo_picasso_1.jpg|250px|center|thumb|Pikaso v 1962|alt=Černo-běla fotografija Pikaso v paljtu]]
| caption          = Pikaso v 1962
| alt              = Černo-běla fotografija Pikaso v paljtu
| birth_name       = {{-|Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Ruiz y Picasso}}&lt;ref name=&quot;CatRez&quot;&gt;{{cite book |last1=Daix |first1=Pierre |title=Picasso, 1900–1906: catalogue raisonné de l'oeuvre peint |year=1988 |publisher=Editions Ides et Calendes |pages=1–106 |url=https://books.google.com/books?id=MlNGAQAAIAAJ |language=fr}}&lt;/ref&gt;
| birth_date       = {{birth date|df=yes|1881|10|25}}
| birth_place      = [[Málaga|Malaga]], Španija
| death_date       = {{death date and age|df=yes|1973|4|8|1881|10|25}}
| death_place      = [[Mougins|Mužen]], Francija
| resting_place    = {{-|[[Château Vauvenargues]]}}
| resting_place_coordinates = {{Coord|43.554142|5.604438|region:FR-13_type:landmark}}
| field            = Umětnik
| training         = {{plainlist|
* {{-|[[Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]]}}}}
| years_active     = 1897–1973
| movement         = [[Kubizm]], [[Surealizm]]
| module           = {{Kartka osoba|child = yes
  | name = Glas Pabla Pikasa
  |signature = [[Fajl:Picasso Signatur-DuMont 1977.svg|frameless]]
  |module = [[Fajl:10 PABLO PICASO.ogg|center|Glas Pabla Pikasa, zapisany v 1960-h lětah]]
  }}
  }}

{{-|'''Pablo Picasso''' (|'''Пабло Пикассо''' ({{Jezyky|es|Pablo Picasso}}; }}rodženy 25 oktobra 1881, umrl 8 aprila 1973) byl [[Španija|špansky]] umětnik. Jest on uvažany za jednogo od umětnikov dvadesetogo stolětja, ktori imajut najboljši vliv&lt;ref name=&quot;brit1&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Pablo-Picasso |title=Pablo Picasso, Spanish painter, sculptor, printmaker, ceramicist, and stage designer, one of the most-influential artists of the 20th century and the creator (with Georges Braque) of Cubism. Among his best-known works are Les Demoiselles d’Avignon (1909) and Guernica (1937).|publisher=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321030745/https://www.britannica.com/biography/Pablo-Picasso |archive-date=21 March 2026 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Pablo Pikaso jest proslavjeny kako so-osnovatelj kubizma i osnovatelj umětnickoj formy asembljaža&lt;ref name=&quot;tate1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.tate.org.uk/collections/glossary/definition.jsp?entryId=267 |title=Sculpture, Tate |publisher=Tate.org.uk |access-date=3 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203110502/http://www.tate.org.uk/collections/glossary/definition.jsp?entryId=267 |archive-date=3 February 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. [[Jean-Joseph Sanfourche]]

{{-|Picasso|Пикассо}} jest načel nauku umětnosti kogdy imal je sedm lět i od dětinstva ukazal svoje nevěrojetne sposobnosti.

Umětnost {{-|Picassa|Пикасса}} je široko periodizovana. Razděljajut&lt;ref name=&quot;grove1&quot;&gt;{{cite web |url=https://grovegallery.com/en-es/blogs/articles/pablo-picasso-periods-a-timeline |title=Pablo Picasso Periods: A Timeline, Grove Gallery |access-date=2 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808204110/https://grovegallery.com/en-es/blogs/articles/pablo-picasso-periods-a-timeline |archive-date=8 August 2025 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; jego rannji period (1899–1900), nebesky period (1901–1904), roževy period (1904–1906), afrikansky period (1907–1909), analitičny kubizm (1909–1912), sintetičny kubizm (1913–1925), surealizm (1919–1929) i umětnost časov graždanskoj vojny (1930–1939).

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}
{{Prěvod|en|Pablo Picasso}}

[[Kategorija:Živopisci]]
[[Kategorija:Arhitekti]]
[[Kategorija:Španci]]
[[Kategorija:Surealizm]]
{{DEFAULTSORT:Picasso, Pablo}}</text>
      <sha1>lu4hgi9gum5agr97x6omsliu258c50n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48661</id>
      <parentid>48657</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T07:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juio07</username>
        <id>1150</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>48661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3982" sha1="n07qalzfeh4v7pukxffvvhi5fm49r3g" xml:space="preserve">{{Začetok|data = July 2026}}

{{Kartka osoba
| name             = Pablo Pikaso
| native_name      = &lt;center&gt;{{Jezyky|es|Pablo Picasso}}&lt;/center&gt;
| image            = [[Fajl:Pablo_picasso_1.jpg|250px|center|thumb|Pikaso v 1962|alt=Černo-běla fotografija Pikaso v paljtu]]
| caption          = Pikaso v 1962
| alt              = Černo-běla fotografija Pikaso v paljtu
| birth_name       = {{-|Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Ruiz y Picasso}}&lt;ref name=&quot;CatRez&quot;&gt;{{cite book |last1=Daix |first1=Pierre |title=Picasso, 1900–1906: catalogue raisonné de l'oeuvre peint |year=1988 |publisher=Editions Ides et Calendes |pages=1–106 |url=https://books.google.com/books?id=MlNGAQAAIAAJ |language=fr}}&lt;/ref&gt;
| birth_date       = {{birth date|df=yes|1881|10|25}}
| birth_place      = [[Málaga|Malaga]], Španija
| death_date       = {{death date and age|df=yes|1973|4|8|1881|10|25}}
| death_place      = [[Mougins|Mužen]], Francija
| resting_place    = {{-|[[Château Vauvenargues]]}}
| resting_place_coordinates = {{Coord|43.554142|5.604438|region:FR-13_type:landmark}}
| field            = Umětnik
| training         = {{plainlist|
* {{-|[[Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]]}}}}
| years_active     = 1897–1973
| movement         = [[Kubizm]], [[Surealizm]]
| module           = {{Kartka osoba|child = yes
  | name = Glas Pabla Pikasa
  |signature = [[Fajl:Picasso Signatur-DuMont 1977.svg|frameless]]
  |module = [[Fajl:10 PABLO PICASO.ogg|center|Glas Pabla Pikasa, zapisany v 1960-h lětah]]
  }}
  }}

{{-|'''Pablo Picasso''' (|'''Пабло Пикассо''' ({{Jezyky|es|Pablo Picasso}}; }}rodženy 25 oktobra 1881, umrl 8 aprila 1973) byl [[Španija|špansky]] umětnik. Jest on uvažany za jednogo od umětnikov dvadesetogo stolětja, ktori imajut najboljši vliv&lt;ref name=&quot;brit1&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Pablo-Picasso |title=Pablo Picasso, Spanish painter, sculptor, printmaker, ceramicist, and stage designer, one of the most-influential artists of the 20th century and the creator (with Georges Braque) of Cubism. Among his best-known works are Les Demoiselles d’Avignon (1909) and Guernica (1937).|publisher=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321030745/https://www.britannica.com/biography/Pablo-Picasso |archive-date=21 March 2026 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Pablo Pikaso jest proslavjeny kako so-osnovatelj kubizma i osnovatelj umětnickoj formy asembljaža&lt;ref name=&quot;tate1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.tate.org.uk/collections/glossary/definition.jsp?entryId=267 |title=Sculpture, Tate |publisher=Tate.org.uk |access-date=3 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203110502/http://www.tate.org.uk/collections/glossary/definition.jsp?entryId=267 |archive-date=3 February 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

{{-|Picasso|Пикассо}} jest načel nauku umětnosti kogdy imal je sedm lět i od dětinstva ukazal svoje nevěrojetne sposobnosti.

Umětnost {{-|Picassa|Пикасса}} je široko periodizovana. Razděljajut&lt;ref name=&quot;grove1&quot;&gt;{{cite web |url=https://grovegallery.com/en-es/blogs/articles/pablo-picasso-periods-a-timeline |title=Pablo Picasso Periods: A Timeline, Grove Gallery |access-date=2 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808204110/https://grovegallery.com/en-es/blogs/articles/pablo-picasso-periods-a-timeline |archive-date=8 August 2025 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; jego rannji period (1899–1900), nebesky period (1901–1904), roževy period (1904–1906), afrikansky period (1907–1909), analitičny kubizm (1909–1912), sintetičny kubizm (1913–1925), surealizm (1919–1929) i umětnost časov graždanskoj vojny (1930–1939).

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}
{{Prěvod|en|Pablo Picasso}}

[[Kategorija:Živopisci]]
[[Kategorija:Arhitekti]]
[[Kategorija:Španci]]
[[Kategorija:Surealizm]]
{{DEFAULTSORT:Picasso, Pablo}}</text>
      <sha1>n07qalzfeh4v7pukxffvvhi5fm49r3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Kartka firma</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4673</id>
    <revision>
      <id>48682</id>
      <parentid>27850</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T11:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11599" sha1="njsbdmkfz1mebja9hasxo21a2tq77f4" xml:space="preserve">{{Kartka
| bodyclass = ib-company vcard
| templatestyles = Kartka firma/styles.css

| child = {{lc:{{{embed}}}}}
| decat = yes

| titleclass = fn org
| titlestyle = font-size: 125%;
| title = {{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}} | yes | '''Kompanija''' | {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}

| imageclass = ib-company-logo logo
| image = {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}} | yes | {{{logo|}}} || {{#invoke:Wikidata|getValue|P154}}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P154 |name=logo |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=no |noicon=yes |maxvals=1 |{{{logo|}}} }}--&gt; }} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=frameless |upright={{if empty|{{{logo_upright|}}}|1}} |alt={{{logo_alt|}}} |class= {{{logo_class|}}} |maxsize=250px}}
| caption = {{{logo_caption|}}}
| image2 = {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{{image_size|}}} |upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}} |alt={{{image_alt|}}} }}
| caption2 = {{{image_caption|}}}

| label1  = [[Trgova nazva]]
|  data1  = {{{trade_name|}}}

| label2  = Originalna nazva
|  data2  = {{#if:{{{native_name|}}} | {{#if:{{{native_name_lang|}}} | {{lang|{{{native_name_lang}}}|{{{native_name}}} }} | {{{native_name}}} }} }}

| label3  = Nazva [[Latinica|latiniceju]]
|  data3  = {{{romanized_name|}}}

| label4  = Raněje
| class4  = nickname
|  data4  = {{if empty|{{{former_names|}}}|{{{former_name|}}}}}

| label5  = Tip
| class5  = category
|  data5  = {{{type|}}}

| label6  = [[Tiker]]
|  data6  = {{{traded_as|}}}

| label7  = [[Medžunarodno identifikacijno čislo na cenne papiry|{{-|ISIN}}]]
|  data7  = {{{ISIN|}}}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P946 |name=ISIN |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |sep=&quot;&lt;br /&gt;&quot; |sorted=yes |{{{ISIN|}}} }}--&gt;

| label8  = Industrija
| class8  = category
|  data8  = {{{industry|}}}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P452 |name=industry |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |sep=&quot;&lt;br /&gt;&quot; |sorted=yes |{{{industry|}}} }}--&gt;

| label9  = Žanr
| class9  = category
|  data9  = {{{genre|}}}

| label10 = Prědhodnik{{#if:{{{predecessors|}}}|y}}
|  data10 = {{if empty|{{{predecessors|}}}|{{{predecessor|}}}}}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P155 |name=predecessor |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |sep=&quot;&lt;br /&gt;&quot; |sorted=yes |{{if empty|{{{predecessors|}}}|{{{predecessor|}}}}} }}--&gt;

| label11 = Zaregistrovana
|  data11 = {{{incorporated|}}}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P1001 |name=incorporated |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |sep=&quot;&lt;br /&gt;&quot; |sorted=yes |{{{incorporated|}}} }}--&gt;

| label12 = Osnovana
|  data12 = {{{founded|}}}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P571 |name=founded |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |sep=&quot;&lt;br /&gt;&quot; |sorted=yes | {{{founded|}}} }}--&gt;

| label13 = Osnovatelj{{#if:{{{founders|}}}|i}}
| class13 = agent
|  data13 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P112 |name=founder |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |sep=&quot;&lt;br /&gt;&quot; |sorted=yes |{{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}} }}--&gt;

| label14 = Prěstavjena
|  data14 = {{{defunct|}}}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P576 |name=defunct |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |sep=&quot;&lt;br /&gt;&quot; |sorted=yes |{{{defunct|}}} }}--&gt;

| label15 = Sudba
|  data15 = {{{fate|}}}

| label16 = Nastupnik{{#if:{{{successors|}}}|y}}
|  data16 = {{if empty|{{{successors|}}}|{{{successor|}}}}}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P156 |name=successor |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |sep=&quot;&lt;br /&gt;&quot; |sorted=yes |{{if empty|{{{successors|}}}|{{{successor|}}}}} }}--&gt;

| label17 = Centrala
| class17 = {{#if:{{{hq_location|}}} | label | adr}}
|  data17 = {{#if:{{{hq_location|}}}{{{hq_location_city|}}}{{{hq_location_country|}}}
            | {{Plosky spisok
                | 1 = {{{hq_location|}}}
                | 2 = {{#if:{{{hq_location_city|}}} |&lt;div class=&quot;ib-company-locality locality&quot;&gt; {{{hq_location_city|}}}&lt;/div&gt;}}
                | 3 = {{#if:{{{hq_location_country|}}} |&lt;div class=&quot;ib-company-country country-name&quot;&gt; {{{hq_location_country|}}}&lt;/div&gt;}}
              }}
            &lt;!--| {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P159 |name=hq_location_city |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |maxvals=1 }}{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P17 |name=hq_location_country |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |maxvals=1 }}
              | {{Comma separated entries
                | 1 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P159 |name=hq_location_city |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |maxvals=1 }} |&lt;div class=&quot;ib-company-locality locality&quot;&gt;{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P159 |name=headquarters location |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |maxvals=1 }}&lt;/div&gt;}}
                | 2 = {{#if:{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P17 |name=countrry |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |maxvals=1 }} |&lt;div class=&quot;ib-company-country country-name&quot;&gt;{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P17 |name=hq_location_country |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |maxvals=1 }}&lt;/div&gt;}}
            }}
              }}--&gt;
            }}

| label19 = Čislo odděljenij
|  data19 = {{{num_locations|}}}{{#if:{{{num_locations_year|}}} | &amp;nbsp;({{{num_locations_year}}}) }}

| label20 = Obsluživajem{{#if:{{{areas_served|}}}|e|y}} region{{#if:{{{areas_served|}}}|y}}
|  data20 = {{if empty|{{{areas_served|}}}|{{{area_served|}}}}}

| label21 = Rukovoditelji
| class21 = agent
|  data21 = {{{key_people|}}}

| label22 = Produkty
|  data22 = {{{products|}}}

| label23 = Production output
|  data23 = {{#if:{{{production|}}} | {{{production|}}}{{#if:{{{production_year|}}} | &amp;nbsp;({{{production_year}}}) }} }}

| label24 = Brendy
|  data24 = {{{brands|}}}

| label25 = Uslugy
| class25 = category
|  data25 = {{{services|}}}

| label26 = Obrat
|  data26 = {{{revenue|}}}{{#if:{{{revenue_year|}}} | &amp;nbsp;({{{revenue_year}}}) }}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P2139 |name=revenue |qual=P585 |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |maxvals=1 |{{{revenue|}}}{{#if:{{{revenue_year|}}} | &amp;nbsp;({{{revenue_year}}}) }} }}--&gt;

| label27 = {{-|[[EBIT]]}}
|  data27 = {{{operating_income|}}}{{#if:{{{income_year|}}} | &amp;nbsp;({{{income_year}}}) }}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P3362 |name=operating_income |qual=P585 |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |maxvals=1 |{{{operating_income|}}}{{#if:{{{income_year|}}} | &amp;nbsp;({{{income_year}}}) }} }}--&gt;

| label28 = [[Čisty dohod]]
|  data28 = {{{net_income|}}}{{#if:{{{net_income_year|}}} | &amp;nbsp;({{{net_income_year|}}}) }}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P2295 |name=net_income |qual=P585 |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |maxvals=1 |{{{net_income|}}}{{#if:{{{net_income_year|}}} | &amp;nbsp;({{{net_income_year|}}}) }} }}--&gt;

| label29 = [[Aktivy pod upravoju]]
|  data29 = {{{aum|}}}

| label30 = {{nowrap|[[Aktiv (biznes)|Vsego aktivov]]}}
|  data30 = {{{assets|}}}{{#if:{{{assets_year|}}} | &amp;nbsp;({{{assets_year}}}) }}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P2403 |name=assets |qual=P585 |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |maxvals=1 |{{{assets|}}}{{#if:{{{assets_year|}}} | &amp;nbsp;({{{assets_year}}}) }} }}--&gt;

| label31 = {{nowrap|[[Vlastny kapital (finansy)|Kapitalizacija]]}}
|  data31 = {{#if:{{{equity|}}} | {{{equity}}}{{#if:{{{equity_year|}}} | &amp;nbsp;({{{equity_year}}})}} }}

| label32 = Vlastnik{{#if:{{{owners|}}}|i}}
|  data32 = {{if empty|{{{owners|}}}|{{{owner|}}}}}

| label33 = Učestniky
|  data33 = {{{num_members|}}}{{#if:{{{num_members_year|}}} | &amp;nbsp;({{{num_members_year|}}})}} 

| label34 = Počet služebnikov
|  data34 = {{{num_employees|}}}{{#if:{{{num_employees_year|}}} | &amp;nbsp;({{{num_employees_year}}}) }}&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P1128 |name=num_employees |qual=P585 |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |maxvals=1 |{{{num_employees|}}}{{#if:{{{num_employees_year|}}} | &amp;nbsp;({{{num_employees_year}}}) }} }}--&gt;

| label35 = [[Materska kompanija]]
|  data35 = {{{parent|}}}&lt;!--{{#ifeq:{{{owners|}}}{{{owner|}}}{{{parent|}}} || {{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P749 |name=parent |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=yes |noicon={{if empty|{{{noicon|}}}|no}} |sep=&quot;&lt;br /&gt;&quot; |sorted=yes }} | {{{parent|}}} }}--&gt;

| label36 = [[Podrazděljenje (biznes)|Podrazděljenja]]
|  data36 = {{{divisions|}}}

| label37 = [[Dočerska kompanija|Dočerske kompanije]]
|  data37 = {{{subsidiaries|}}}

|  data39 = {{{module|}}}

| label40 = [[Basel III|Koeficient kapitala]]
|  data40 = {{{ratio|}}}

| label41 = Ocenka
|  data41 = {{{rating|}}}

| label42 = Vebsajt
|  data42 = {{#if:{{{website|}}}| {{{website|}}} |&lt;!--{{#invoke:WikidataIB |url2 |url={{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P856 |name=website |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |onlysourced=yes |maxvals=1}} }}--&gt; }}

| below = {{#if:{{{footnotes|}}} | '''Primětky'''&lt;br/&gt;{{{footnotes}}} }}

}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>njsbdmkfz1mebja9hasxo21a2tq77f4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tungussky izbuh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6360</id>
    <revision>
      <id>48669</id>
      <parentid>48612</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hipotezy za objasnjenje */</comment>
      <origin>48669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19434" sha1="nr6f5a8jbbk8b9bqyv2hsuafy183ya4" xml:space="preserve">{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|300px|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotografovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|J. L. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|300px|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17&amp;nbsp;junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajmenje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volna]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi rosijskymi i němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odkryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju proletaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh slučil se vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika russka encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijska akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině ako by směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuh (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil ili prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na ploščě vyše než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh se čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt; a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malyh čestic, prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;{{-|100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy}}&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije ne našel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila (čto odpovědaje energije srědnoj velikosti [[Vodorod|vodorodnoj]] [[Termojedrno oružje|termojedrnoj bomby]]), v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hipoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa {{-|[[Nature]]}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostavjajuči nikakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1994 skupina italijanskyh geologov od Bolonjskogo universiteta pod voditeljstvom Luky Gasperini jest prědstavila hipotezu o tom, že kraterom Tungusskogo meteorita može byti jezero [[Čeko (jezero)|Čeko]] na rěkě [[Kimču (rěka)|Kimču]], razloženo 8 kilometrov na sěvero-zapad od epicentra izbuha.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; V 2008 lětu naučniky sut provedli probno vrtěnje dna jezera. Vsi dane sut ukazali na to, že vozrast jezera Čeko ne može byti staršim, než 100 lět, čto suglasi s hipotezoju jego stvorjenja v lětu 1908 vslěd pada nebesnogo těla&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. V maju lěta 2012 jest pojevila se informacija, že naučnikam udavalo se najdti odlomok legendarnogo meteorita ako ogromny kus skaly razměrom do 20 metrov, na dnu jezera Čeko. Jednakože, dane ne sut podtvrdžene, i jestvujut izslědovanja, principialno oprovrgajuče teoriju italijancev (prisutnost na brěgu jezera drěv, starših 100 lět).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Vulkanolog V. E. Bykasov jest prědložil versiju,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; suglasno ktoroj meteorit prědstavjal blok porovitogo materials vulkani|čnogo pohodženja— [[Pemza|pemzy]].

=== Psevdonaučne versije ===
* Natolčenje Zemje s miniaturnoju črnoju diroju, so slědami v [[Patomsky krater|Patomskom krateru]].
* Avarija [[Život izvon Zemje|inoplanetnogo]] [[Kosmičny korab|kosmičnogo aparata]] (prědložena izvěstnym sovětskym pisateljem fantastiky [[Aleksandr Kazancev (pisatelj)|Aleksandrom Kazancevym]] i parodijno razvia [[Strugacke (pisatelje)|Arkadijem i Borisom Strugackymi]] v povědkě «[[Ponedělnik načinaje se v subotu (kniga)|Ponedělnik načinaje se v subotu]]»).
* Hipoteza N. A. Saveljevoj -Novoselovoj i A. V. Saveljeva ob antropogennom vozdušnom [[Jedrno oružje|jedrnom izbuhu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* Gigantska [[kuljevidna blěskavica|kuljevidna blěskavica]].
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, 
* i druge.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Gledajte takože ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|aero.org}}

== Zdroje na drugyh viki ==
{{Prěvod|ru|Тунгусский метеорит}}
{{Prěvod|cs|Tunguská událost}}
{{Prěvod|bg|Тунгуски метеорит}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Katastrofy]]
[[Kategorija:20. věk]]</text>
      <sha1>nr6f5a8jbbk8b9bqyv2hsuafy183ya4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48670</id>
      <parentid>48669</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19410" sha1="fqwo5adnpzl4dg3ct2nsj3df6cplhih" xml:space="preserve">{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|300px|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotografovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|J. L. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|300px|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17&amp;nbsp;junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajmenje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volna]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi rosijskymi i němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odkryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju proletaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh slučil se vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika russka encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijska akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině ako by směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuh (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil ili prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na ploščě vyše než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh se čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt; a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malyh čestic, prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;{{-|100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy}}&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije ne našel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila (čto odpovědaje energije srědnoj velikosti [[Vodorod|vodorodnoj]] [[Termojedrno oružje|termojedrnoj bomby]]), v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hipoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa {{-|[[Nature]]}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostavjajuči nikakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1994 skupina italijanskyh geologov od Bolonjskogo universiteta pod voditeljstvom Luky Gasperini jest prědstavila hipotezu o tom, že kraterom Tungusskogo meteorita može byti jezero [[Čeko (jezero)|Čeko]] na rěkě [[Kimču (rěka)|Kimču]], razloženo 8 kilometrov na sěvero-zapad od epicentra izbuha.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; V 2008 lětu naučniky sut provedli probno vrtěnje dna jezera. Vsi dane sut ukazali na to, že vozrast jezera Čeko ne može byti staršim, než 100 lět, čto suglasi s hipotezoju jego stvorjenja v lětu 1908 vslěd pada nebesnogo těla&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. V maju lěta 2012 jest pojevila se informacija, že naučnikam udavalo se najdti odlomok legendarnogo meteorita ako ogromny kus skaly razměrom do 20 metrov, na dnu jezera Čeko. Jednakože, dane ne sut podtvrdžene, i jestvujut izslědovanja, principialno oprovrgajuče teoriju italijancev (prisutnost na brěgu jezera drěv, starših 100 lět).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Vulkanolog V. E. Bykasov jest prědložil versiju,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; suglasno ktoroj meteorit prědstavjal blok porovitogo materials vulkani|čnogo pohodženja— [[Pemza|pemzy]].

=== Psevdonaučne versije ===
* Natolčenje Zemje s miniaturnoju črnoju diroju, so slědami v [[Patomsky krater|Patomskom krateru]].
* Avarija [[Život izvon Zemje|inoplanetnogo]] [[Kosmičny korab|kosmičnogo aparata]] (prědložena izvěstnym sovětskym pisateljem fantastiky [[Aleksandr Kazancev (pisatelj)|Aleksandrom Kazancevym]] i parodijno razvia [[Strugacke (pisatelje)|Arkadijem i Borisom Strugackymi]] v povědkě «[[Ponedělnik načinaje se v subotu (kniga)|Ponedělnik načinaje se v subotu]]»).
* Hipoteza N. A. Saveljevoj -Novoselovoj i A. V. Saveljeva ob antropogennom vozdušnom [[Jedrno oružje|jedrnom izbuhu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene najdene dnevniky Tesly, kde on ako by o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* Gigantska [[kuljevidna blěskavica|kuljevidna blěskavica]].
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, 
* i druge.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Gledajte takože ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|aero.org}}

== Zdroje na drugyh viki ==
{{Prěvod|ru|Тунгусский метеорит}}
{{Prěvod|cs|Tunguská událost}}
{{Prěvod|bg|Тунгуски метеорит}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Katastrofy]]</text>
      <sha1>fqwo5adnpzl4dg3ct2nsj3df6cplhih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48671</id>
      <parentid>48670</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:40:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Psevdonaučne versije */</comment>
      <origin>48671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19410" sha1="s2u6wf34ud403qoj5pwkn1qmbbebhfn" xml:space="preserve">{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|300px|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotografovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|J. L. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|300px|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17&amp;nbsp;junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajmenje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volna]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi rosijskymi i němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odkryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju Siberijeju proletaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky Podkamennoj Tungusky, priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh slučil se vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika russka encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijska akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině ako by směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuh (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil ili prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na ploščě vyše než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh se čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt; a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malyh čestic, prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;{{-|100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy}}&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije ne našel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila (čto odpovědaje energije srědnoj velikosti [[Vodorod|vodorodnoj]] [[Termojedrno oružje|termojedrnoj bomby]]), v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hipoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa {{-|[[Nature]]}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostavjajuči nikakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1994 skupina italijanskyh geologov od Bolonjskogo universiteta pod voditeljstvom Luky Gasperini jest prědstavila hipotezu o tom, že kraterom Tungusskogo meteorita može byti jezero [[Čeko (jezero)|Čeko]] na rěkě [[Kimču (rěka)|Kimču]], razloženo 8 kilometrov na sěvero-zapad od epicentra izbuha.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; V 2008 lětu naučniky sut provedli probno vrtěnje dna jezera. Vsi dane sut ukazali na to, že vozrast jezera Čeko ne može byti staršim, než 100 lět, čto suglasi s hipotezoju jego stvorjenja v lětu 1908 vslěd pada nebesnogo těla&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. V maju lěta 2012 jest pojevila se informacija, že naučnikam udavalo se najdti odlomok legendarnogo meteorita ako ogromny kus skaly razměrom do 20 metrov, na dnu jezera Čeko. Jednakože, dane ne sut podtvrdžene, i jestvujut izslědovanja, principialno oprovrgajuče teoriju italijancev (prisutnost na brěgu jezera drěv, starših 100 lět).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Vulkanolog V. E. Bykasov jest prědložil versiju,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; suglasno ktoroj meteorit prědstavjal blok porovitogo materials vulkani|čnogo pohodženja— [[Pemza|pemzy]].

=== Psevdonaučne versije ===
* Natolčenje Zemje s miniaturnoju črnoju diroju, so slědami v [[Patomsky krater|Patomskom krateru]].
* Avarija [[Život izvon Zemje|inoplanetnogo]] [[Kosmičny korab|kosmičnogo aparata]] (prědložena izvěstnym sovětskym pisateljem fantastiky [[Aleksandr Kazancev (pisatelj)|Aleksandrom Kazancevym]] i parodijno razvia [[Strugacke (pisatelje)|Arkadijem i Borisom Strugackymi]] v povědkě «[[Ponedělnik načinaje se v subotu (kniga)|Ponedělnik načinaje se v subotu]]»).
* Hipoteza N. A. Saveljevoj -Novoselovoj i A. V. Saveljeva ob antropogennom vozdušnom [[Jedrno oružje|jedrnom izbuhu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene ako by najdene dnevniky Tesly, kde on o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* Gigantska [[kuljevidna blěskavica|kuljevidna blěskavica]].
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, 
* i druge.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Gledajte takože ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|aero.org}}

== Zdroje na drugyh viki ==
{{Prěvod|ru|Тунгусский метеорит}}
{{Prěvod|cs|Tunguská událost}}
{{Prěvod|bg|Тунгуски метеорит}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Katastrofy]]</text>
      <sha1>s2u6wf34ud403qoj5pwkn1qmbbebhfn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48672</id>
      <parentid>48671</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis sobytja */</comment>
      <origin>48672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19468" sha1="bh32eljh05o5k3kf0mhuipoxbnzx92f" xml:space="preserve">{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|300px|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotografovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|J. L. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|300px|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17&amp;nbsp;junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajmenje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska|Podkamennoj Tungusky]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volna]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi rosijskymi i němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odkryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju [[Siberija|Siberijeju]] proletaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky [[Podkamenna Tunguska|Podkamennoj Tungusky]], priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh slučil se vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika russka encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijska akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině ako by směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuh (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil ili prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na ploščě vyše než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh se čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt; a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malyh čestic, prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;{{-|100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy}}&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije ne našel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila (čto odpovědaje energije srědnoj velikosti [[Vodorod|vodorodnoj]] [[Termojedrno oružje|termojedrnoj bomby]]), v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hipoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa {{-|[[Nature]]}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (ne vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostavjajuči nikakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1994 skupina italijanskyh geologov od Bolonjskogo universiteta pod voditeljstvom Luky Gasperini jest prědstavila hipotezu o tom, že kraterom Tungusskogo meteorita može byti jezero [[Čeko (jezero)|Čeko]] na rěkě [[Kimču (rěka)|Kimču]], razloženo 8 kilometrov na sěvero-zapad od epicentra izbuha.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; V 2008 lětu naučniky sut provedli probno vrtěnje dna jezera. Vsi dane sut ukazali na to, že vozrast jezera Čeko ne može byti staršim, než 100 lět, čto suglasi s hipotezoju jego stvorjenja v lětu 1908 vslěd pada nebesnogo těla&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. V maju lěta 2012 jest pojevila se informacija, že naučnikam udavalo se najdti odlomok legendarnogo meteorita ako ogromny kus skaly razměrom do 20 metrov, na dnu jezera Čeko. Jednakože, dane ne sut podtvrdžene, i jestvujut izslědovanja, principialno oprovrgajuče teoriju italijancev (prisutnost na brěgu jezera drěv, starših 100 lět).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Vulkanolog V. E. Bykasov jest prědložil versiju,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; suglasno ktoroj meteorit prědstavjal blok porovitogo materials vulkani|čnogo pohodženja— [[Pemza|pemzy]].

=== Psevdonaučne versije ===
* Natolčenje Zemje s miniaturnoju črnoju diroju, so slědami v [[Patomsky krater|Patomskom krateru]].
* Avarija [[Život izvon Zemje|inoplanetnogo]] [[Kosmičny korab|kosmičnogo aparata]] (prědložena izvěstnym sovětskym pisateljem fantastiky [[Aleksandr Kazancev (pisatelj)|Aleksandrom Kazancevym]] i parodijno razvia [[Strugacke (pisatelje)|Arkadijem i Borisom Strugackymi]] v povědkě «[[Ponedělnik načinaje se v subotu (kniga)|Ponedělnik načinaje se v subotu]]»).
* Hipoteza N. A. Saveljevoj -Novoselovoj i A. V. Saveljeva ob antropogennom vozdušnom [[Jedrno oružje|jedrnom izbuhu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene ako by najdene dnevniky Tesly, kde on o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* Gigantska [[kuljevidna blěskavica|kuljevidna blěskavica]].
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, 
* i druge.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Gledajte takože ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|aero.org}}

== Zdroje na drugyh viki ==
{{Prěvod|ru|Тунгусский метеорит}}
{{Prěvod|cs|Tunguská událost}}
{{Prěvod|bg|Тунгуски метеорит}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Katastrofy]]</text>
      <sha1>bh32eljh05o5k3kf0mhuipoxbnzx92f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48673</id>
      <parentid>48672</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:45:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Izbuh meteorita/komety */</comment>
      <origin>48673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19465" sha1="3onrtx6u7fx2jec8kmuubgikrjocuhi" xml:space="preserve">{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|300px|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotografovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|J. L. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|300px|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17&amp;nbsp;junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajmenje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska|Podkamennoj Tungusky]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volna]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi rosijskymi i němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odkryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju [[Siberija|Siberijeju]] proletaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky [[Podkamenna Tunguska|Podkamennoj Tungusky]], priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh slučil se vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika russka encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijska akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině ako by směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuh (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil ili prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na ploščě vyše než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh se čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt; a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malyh čestic, prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;{{-|100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy}}&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije ne našel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila (čto odpovědaje energije srědnoj velikosti [[Vodorod|vodorodnoj]] [[Termojedrno oružje|termojedrnoj bomby]]), v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hipoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa {{-|[[Nature]]}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostavjajuči nikakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1994 skupina italijanskyh geologov od Bolonjskogo universiteta pod voditeljstvom Luky Gasperini jest prědstavila hipotezu o tom, že kraterom Tungusskogo meteorita može byti jezero [[Čeko (jezero)|Čeko]] na rěkě [[Kimču (rěka)|Kimču]], razloženo 8 kilometrov na sěvero-zapad od epicentra izbuha.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; V 2008 lětu naučniky sut provedli probno vrtěnje dna jezera. Vsi dane sut ukazali na to, že vozrast jezera Čeko ne može byti staršim, než 100 lět, čto suglasi s hipotezoju jego stvorjenja v lětu 1908 vslěd pada nebesnogo těla&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. V maju lěta 2012 jest pojevila se informacija, že naučnikam udavalo se najdti odlomok legendarnogo meteorita ako ogromny kus skaly razměrom do 20 metrov, na dnu jezera Čeko. Jednakože, dane ne sut podtvrdžene, i jestvujut izslědovanja, principialno oprovrgajuče teoriju italijancev (prisutnost na brěgu jezera drěv, starših 100 lět).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Vulkanolog V. E. Bykasov jest prědložil versiju,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; suglasno ktoroj meteorit prědstavjal blok porovitogo materials vulkani|čnogo pohodženja— [[Pemza|pemzy]].

=== Psevdonaučne versije ===
* Natolčenje Zemje s miniaturnoju črnoju diroju, so slědami v [[Patomsky krater|Patomskom krateru]].
* Avarija [[Život izvon Zemje|inoplanetnogo]] [[Kosmičny korab|kosmičnogo aparata]] (prědložena izvěstnym sovětskym pisateljem fantastiky [[Aleksandr Kazancev (pisatelj)|Aleksandrom Kazancevym]] i parodijno razvia [[Strugacke (pisatelje)|Arkadijem i Borisom Strugackymi]] v povědkě «[[Ponedělnik načinaje se v subotu (kniga)|Ponedělnik načinaje se v subotu]]»).
* Hipoteza N. A. Saveljevoj -Novoselovoj i A. V. Saveljeva ob antropogennom vozdušnom [[Jedrno oružje|jedrnom izbuhu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene ako by najdene dnevniky Tesly, kde on o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* Gigantska [[kuljevidna blěskavica|kuljevidna blěskavica]].
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, 
* i druge.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Gledajte takože ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|aero.org}}

== Zdroje na drugyh viki ==
{{Prěvod|ru|Тунгусский метеорит}}
{{Prěvod|cs|Tunguská událost}}
{{Prěvod|bg|Тунгуски метеорит}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Katastrofy]]</text>
      <sha1>3onrtx6u7fx2jec8kmuubgikrjocuhi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48674</id>
      <parentid>48673</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>/* Druge hipotezy */</comment>
      <origin>48674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19465" sha1="b3e085vbj54k1sceyk9x3ks2lv5dbdj" xml:space="preserve">{{Kartka sobytje
| title = Tungussky izbuh
| AKA = Tungussky meteorit
| image = [[Fajl:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|300px|center|Drěva, povaljene i opaljene izbuhom. Fotografovano v maju 1929 [[Jevgenij Krinov|J. L. Krinovym]] pri tretjej ekspediciji [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]] v epicentr.{{sfn|Krinov|1966|p=226}}]]
| map = [[Fajl:Russia-CIA WFB Map--Tunguska.png|thumb|300px|center|Město izbuha na kartě]]
| date = {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17&amp;nbsp;junija}}
| time = 07:14 ([[UTC+07:00|{{-|UTC+7}}]])
| location = [[Rěka Podkamenna Tunguska]], [[Jenisejska gubernija]], [[Rosijska imperija]] (dnes [[Evenkijsky rajon]] [[Krasnojarsky kraj|Krasnojarskogo kraja]])
| coordinates = {{Coord|60|54|11|N|101|54|35|E|region:RU-KYA_type:event_scale:300000|display=inline,title}}
| cause = Nejasna, najvyše věrogodno [[meteoritny izbuh]] malogo [[asteroid|asteroida]] ili [[kometa|komety]]
| outcome = Povaljeno 2150 km² lěsa&lt;br /&gt;Izniščenje městnyh rastlin i životin
| property_damage = Několiko izniščenyh budynkov
| deaths = Prinajmenje tri
}}

'''Tungussky izbuh''' (takože '''Tungussky meteorit''') byl ogromnym [[izbuhom]], ktory se stal utrom {{Po staromu stilju|30 junija|1908|17 junija}}, okolo 7:14 Krasnojarskogo časa (0:14 [[Časova zona|{{-|UTC}}]]) v Centralnoj [[Siberija|Siberiji]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]]. Tutoj kataklizm slučil se v oddaljenoj i malonaseljennoj oblasti v [[Tajga|tajgě]], blizko rěky [[Podkamenna Tunguska|Podkamennoj Tungusky]], i zato imaje tako nazvanje. [[Udarna volna]] povalila s nog na zemju několiko očevidcev, ubila prinajmenje tri ljudi, i takože bezsčetno množstvo životin, i razbila okna v radiusu 200 km. Tresěnje zemje bylo zaregistrovano mnogymi rosijskymi i němečskymi [[Sejsmologija|sejsmologičnymi]] stancijami s [[Sejsmična magnituda|magnitudoju]] okolo 5 po [[Škala Rihtera|škalě Rihtera]], podčas togo, kako po cělomu světu byli odměčene [[Atmosferna volna|atmosferne volny]], stvorjene udarnoju volnoju. Od 30 junija do 3 julija, intensivne [[běle noči]] byli observovane v zapadnoj česti Evrazije na plošině vyše než 10,000,000 km². Bez ogleda na to, že Rosijska presa i različni korespondenti soobčali o izbuhu v naslědnyh dnjah, do lěta 1921 ne bylo organizovano nikakyh ekspedicij, i to až do časa, kogda prva naučna ekspedicija byla organizovana [[Akademija nauk SSSR|Akademijeju nauk SSSR]] pod voditeljstvom [[Leonid Kulik|Leonida Kulika]], ktory odkryl město nahodženja  [[epicenter|epicentra]] toliko v lětu 1927.

Priroda tutogo sobytja i jego pričina kako prědže ne sut jednoznačno oprěděljene.

== Opis sobytja ==
Utrom 30 junija 1908 lěta nad Centralnoju [[Siberija|Siberijeju]] proletaje ognjeno tělo. Okolo 7:15 městnogo časa tuto tělo eksploduje v vozduhu i padaje v [[Tajga|tajgu]] na južno blato na kraju rěky [[Podkamenna Tunguska|Podkamennoj Tungusky]], priblizno 60 kilometrov od Kežmy. Mogutnost eksplozije ocenjajut na od 10 do 50 megaton v [[Trotilovy ekvivalent|trotilovom ekvivalentu]]. Izbuh slučil se vo vyšině 7 – 10 km nad povrhnostju zemje nad nezaseljennoju tajgoju.&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia
 | author = Корочанцев, А. В.
 | title = Velika russka encyklopedija
 | url = https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | publisher = Rosijska akademija nauk 
 | date = 2020-05-11
 | lang = ru
 | chapter = Тунгусский метеорит
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210227132213/https://bigenc.ru/physics/text/4220728
 | archive-date = 2021-02-27
 }}&lt;/ref&gt; Prolet objekta atmosferoju byl pozorovan mnogymi svědkami, i jest obyčno opisyvajemy kako jasna žolta kulja ili cilindr, leteči nebesem. Soglasno něktoryh avtorov, byl prolet tutogo objekta atmosferoju pozorovan i na češskoj teritoriji v času okolo polnoči, a leteči žarivo těleso vo velikoj vyšině ako by směrovalo na iztok.&lt;ref&gt;{{Cite web
| title = Záhada Tunguzského výbuchu, obrovská explózia na Sibíri v roku 1908 - Záhady.eu
| url = https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| date = 2024-03-03
| access-date = 2024-03-03
| lang = sk-SK
| archive-url = https://web.archive.org/web/20240303082344/https://www.zahady.eu/zahada-tunguzskeho-vybuchu/
| archive-date = 2024-03-03
}}&lt;/ref&gt;

[[Fajl:Tunguska-Map-fr.svg|thumb|left|300px|Dotykane izbuhom zony:
&lt;br&gt;1. (R = 20 km): izniščeny lěs (črvena);
&lt;br&gt;2. (R = 100 km): škody, požary, zagubene životiny (oranžova);
&lt;br&gt;3. (R = 1500 km): zvukova volna (něbeska).]]
Izbuh (podlě česti svědkov, tri po sobě iduče explozije) byl natoliko silny, že byl slyšny do udaljenosti okolo 1000&amp;nbsp;km, vyvratil ili prělamal okolo 60&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 drěv na ploščě vyše než 2000&amp;nbsp;km²; razbil okna domov, razkydyval ljudij i zapaloval na njih odědžu ješče v seljenju [[Vanavara]], udaljenom od epicentra na 70&amp;nbsp;km. Izsbuh se čul na razstojanju do 800 km od epicentra, izbušna volna se registrovala v [[Observatorija|observatorijah]] mnogyh gradov světa. Sejsmična volna slěd izbuha jest registrovana sejsmičnami stancijami v [[Irkutsk|Irkutsku]], Taškentu, [[Tbilisi]] i dalje v [[Jena (grad)|Jeně]] v [[Němcija|Němciji]],&lt;ref name=&quot;Rubtsov&quot;&gt;{{cite book|last=Rubtsov|first=V.|title=The Tunguska Mystery|url=http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|year=2009|publisher=Springer|location=New York|lang=en|isbn=978-0-387-76573-0|pages=318}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061256/http://xa.yimg.com/kq/groups/4625512/1351152081/name/The_Tunguska_Mystery_.pdf|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt; a naslědny ogromny [[lesny požar]] byl pozorovatelny s udaljenosti mnogyh sot kilometrov. Do atmosfery se dostalo ogromno množstvo malyh čestic, prěd vsem popela od lesnyh požarov, a v oblasti pobliz izbuha padal černy dožd. Několiko naslědujučih nočij bylo nočno nebo v Evropě udiviteljno světlo, i javjenja, podobne  [[Sěverno sijanje|sěvernomu sijanju]] byly observovane i v srědnoj Evropě. Ljudi v blizkyh oblasteh utrpěli popaljeniny kože, ktore se veliko težko i dolgo izcěljali.

Izčezlo jest věčinstvo jelenjih stad, zajedno so stražnymi psami.&lt;ref name=&quot;#1&quot;&gt;{{-|100+1 zahraničních zajímavostí, 7/2014; Vendula Hrnčířová: Stoletá záhada tunguzské katastrofy}}&lt;/ref&gt;

Zatože se na městu explozije ne našel krater, je pravdopodobno, že izbuh slučil se v atmosferě. Kalkulacije sily izbuha se značitelno različajut. Jedni avtori uvodet veličiny 10–25 megaton trotila (čto odpovědaje energije srědnoj velikosti [[Vodorod|vodorodnoj]] [[Termojedrno oružje|termojedrnoj bomby]]), v drugyh zdrojah jest uveděno až 50&amp;nbsp;[[Trotilovy ekvivalent|Mt TNT]]. V juniju 2007 lěta italijansky naučnik [[Luca Gasperini|Luka Gasperini]] jest soobčil, že odkryl jezero, ktoro moglo vozniknuti iz kratera, stvorjenogo padom meteorita ili jego česti, hipoteza ale dopoka ne byla podtvrdžena, i red naučnikov se k něj odnosi skeptično.&lt;ref name=&quot;vypátrán&quot;&gt;{{Cite magazine
 | title = Tunguzský kráter vypátrán
 | url = http://www.astro.cz/clanek/2831
 | date = 2007-06-29
 | access-date = 2008-10-11
 | publisher = Česká astronomická společnost
}} – na osnově infromacije iz časopisa {{-|[[Nature]]}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;digiweb&quot;&gt;{{Cite magazine
| last = Tejzr
| first = Ludvík
| title = Tunguzský meteorit: záhada stará sto let
| magazine = Hospodářské noviny (iHNed.cz)
| url = https://tech.ihned.cz/c1-25712160-sibirska-exploze-pred-sto-lety
| date = 2008-06-28
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine
| title = Záhada Tunguzského meteoritu: objeveno místo dopadu?
| magazine = Aktuálně.cz
| publisher = Economia
| url = https://zpravy.aktualne.cz/zahada-tunguzskeho-meteoritu-objeveno-misto-dopadu/r~i:article:458909/
| date = 2007-07-02
| access-date = 2021-07-11
}}&lt;/ref&gt;

== Hipotezy za objasnjenje ==
Jestvuje red izvestnyh hipotez za objasnjenje Tungusskogo izbuha i jego pričin.

=== Izbuh meteorita/komety ===
Najvyše razprostranjena v světu jest hipoteza, že pričiniteljem izbuha jest [[meteorno tělo]] ili ostatočno tělo od [[Kometa|komety]] (vključno jejnogo jedra).&lt;ref name=&quot;In&quot;&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere {{-|In Siberia in 1908 a huge explosion came out of nowhere}}] {{Wayback|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|date=20180920160850}}&lt;/ref&gt;

=== Druge hipotezy ===
* Vladimir Epifanov i Volfgang Kundt sud prěpoložili, že Tungussko sobytje moglo byti učinjeno izbuhom oblaka [[Metan|metana]], stvorjenogo [[Vulkan|vulkaničnoj aktivnostju]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |title=The 1908 Tunguska catastrophe: An alternative explanation |access-date=2006-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075707/http://tejas.serc.iisc.ernet.in/~currsci/aug252001/399.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (něčto podobno, ale v měnšem razměru, se stalo v lětu 1994 v [[Španija|Španiji]]). Hipoteza emisije gaza ne objasnjaje observacije bolida i zlo suglasi s odsutstvom v epicentru kanalov gazovoj emisije.
* Hipotezu indukovanogo [[Zemjetresenje|zemjetresenja]] sut prědložili A. D. Bělkin i S. M. Kuznecov. Suglasno tutoj hipotezy, jedin od fragmentov Tungusskogo meteorita  («[http://towiki.ru/view/Джон_Фёдорович_Анфиногенов Džonov kamenj]») jest spadnul na goru Stojkoviča (v zonu razloma) i sposobil zemjetresenje. Voznikavša v sloju permafrosta povrhna [[sejsmična volna]] jest povalila drěva v zoně pada meteorita. Byla jest sdělana povtorna petrologična analiza fragmenta Džonova kamena i bylo stanovjeno, že dany topjeny gravelitopěsočnik jest dvukratno prěžival svrhvysoke pritisky, vprvo ako byl iztrgnuty velikym meteoritom iz zemnoj povrhnosti (prědpokladno, iz sěvernoj stěny [[Poligaj (krater)|Poligajskogo kratera]]) i povtorno pri padu v 1908 lětu.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Белкин А., Кузнецов С.|title=Тунгусский метеорит имеет… земное происхождение|url=http://vn.ru/index.php?id=9702|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2001|issue=02.03.2001|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914130936/http://vn.ru/index.php?id=9702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Белкин А., Кузнецов С., Родин Р.|title=Тайна происхождения Тунгусского метеорита, наконец-то, будет разгадана?|url=http://vn.ru/index.php?id=21199|journal=«Вечерний Новосибирск»|type=članok v novinah|year=2002|issue=14.09.2002|lang=ru|archive-date=2013-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914142654/http://vn.ru/index.php?id=21199}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1965 amerikanske naučniki {{-|Cowan|Кован}} i {{-|Libby|Либи}} sut izrazili hipotezu, že Tungussky meteorit se skladal iz [[Antitvorivo|antimaterije]], i pri kontaktu s materijeju zemnoj atmosfery se slučila [[anihilacija]], ako materija i antimaterija po sjedinjenju se prevratili v energiju, ne ostavjajuči nikakyh odlomkov.&lt;ref&gt;{{-|Cowan, C., Alturi, C.R., and Libby, W.F. 1965. Possible anti-matter content of the Tunguska meteor of 1908. Nature 206:861-865.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eko-info.ru/archives/9|url-status=dead|title=Тунгусское Чудо|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425002259/http://eko-info.ru/archives/9|archive-date=2010-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
* V lětu 1994 skupina italijanskyh geologov od Bolonjskogo universiteta pod voditeljstvom Luky Gasperini jest prědstavila hipotezu o tom, že kraterom Tungusskogo meteorita može byti jezero [[Čeko (jezero)|Čeko]] na rěkě [[Kimču (rěka)|Kimču]], razloženo 8 kilometrov na sěvero-zapad od epicentra izbuha.&lt;ref&gt;{{-|L. Gasperini, F. Alvisi, G. Biasini, E. Bonatti, G. Longo, M. Pipan, M. Ravaioli, R. Serra, (2007) A possible impact crater for the 1908 Tunguska Event. Terra Nova, Vol 19 (4), pp. 245—251}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{-|L.Gasperini, E.Bonatti, G.Longo, (2008) Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact? Terra Nova, Vol 20 (2), pp.169—172}}&lt;/ref&gt; V 2008 lětu naučniky sut provedli probno vrtěnje dna jezera. Vsi dane sut ukazali na to, že vozrast jezera Čeko ne može byti staršim, než 100 lět, čto suglasi s hipotezoju jego stvorjenja v lětu 1908 vslěd pada nebesnogo těla&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/1961267 {{-|Итальянские учёные утверждают, что нашли Тунгусский метеорит}}] {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc/1961267 |date=20121025184126 }} // «{{-|[[Ogonjok (časopis)|Огонёк]]}}», № 25 (5234), 25.06.2012&lt;/ref&gt;. V maju lěta 2012 jest pojevila se informacija, že naučnikam udavalo se najdti odlomok legendarnogo meteorita ako ogromny kus skaly razměrom do 20 metrov, na dnu jezera Čeko. Jednakože, dane ne sut podtvrdžene, i jestvujut izslědovanja, principialno oprovrgajuče teoriju italijancev (prisutnost na brěgu jezera drěv, starših 100 lět).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|url-status=dead|title=Итальянская утка — Тунгуски…|access-date=2013-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508191321/http://www.necton.lv/crop-circles/348-tunguska.html|archive-date=2013-05-08}} // &quot;Лаборатория Нектона, 2012&lt;/ref&gt;
* Vulkanolog V. E. Bykasov jest prědložil versiju,&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Тунгусский феномен|url = http://www.kscnet.ru/ivs/publication/volc_day/2008/art6.pdf|access-date = 2026-10-13|lang=ru| last = Быкасов| first = В.Е.|journal = 
Материалы конференции, посвященной Дню вулканолога, 27–29 марта 2008 г. Сборник. Oтв. ред. академик РАН Е. И. Гордеев|editor=|location=Петропавловск-Камчатский|publisher=ИВиС ДВО РАН|year=2008|page=34-41}}&lt;/ref&gt; suglasno ktoroj meteorit prědstavjal blok porovitogo materiala vulkani|čnogo pohodženja— [[Pemza|pemzy]].

=== Psevdonaučne versije ===
* Natolčenje Zemje s miniaturnoju črnoju diroju, so slědami v [[Patomsky krater|Patomskom krateru]].
* Avarija [[Život izvon Zemje|inoplanetnogo]] [[Kosmičny korab|kosmičnogo aparata]] (prědložena izvěstnym sovětskym pisateljem fantastiky [[Aleksandr Kazancev (pisatelj)|Aleksandrom Kazancevym]] i parodijno razvia [[Strugacke (pisatelje)|Arkadijem i Borisom Strugackymi]] v povědkě «[[Ponedělnik načinaje se v subotu (kniga)|Ponedělnik načinaje se v subotu]]»).
* Hipoteza N. A. Saveljevoj -Novoselovoj i A. V. Saveljeva ob antropogennom vozdušnom [[Jedrno oružje|jedrnom izbuhu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |title=Применение антропного принципа к кардинальному решению Тунгусской проблемы |access-date=2009-05-30 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094005/http://sciteclibrary.ru/rus/catalog/pages/9385.html |url-status=live |lang=ru}}&lt;/ref&gt;.
* Naučny eksperiment [[Nikola Tesla|Nikoly Tesly]] po prědavanju elektromagnetičnoj energije na veliko udaljenje črěz [[Věža Wardenclyffe|věžu {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}}]].&lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.168chasa.bg/article/6306394 | title = Измамата „Тунгуски метеорит“: Великият Тесла признава, че е взривил Сибир | access-date = 2024-03-15 | last = Каменов | first = Огнян | date = 2022-06-30 | publisher = 168chasa.bg|lang=bg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Članok [http://kosmopoisk.ru/e107_plugins/content/content.php?content.80.3 {{-|«Тунгусский метеорит и время: 101-Я ГИПОТЕЗА ТАЙНЫ ВЕКА»}}]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 Dokumentalny film {{-|«Властелин мира. Никола Тесла»}}] {{Wayback|url=http://www.rutv.ru/tvpreg.html?id=111062&amp;cid=5079&amp;d=0 |date=20090206165502 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |title = Властелин мира. Никола Тесла (текст фильма)|archive-url = https://web.archive.org/web/20100410135032/http://www.panterra.com.ua/review/4/tesla.htm |archive-date = 2010-04-10|lang=ru }}&lt;/ref&gt;  Jednakože, jedinym dokazom sut nepodtvrdžene ako by najdene dnevniky Tesly, kde on o tom pisal. Věža {{-|Wardenclyffe|Ворденклиф}} v lětu 1908 uže davno byla v nefunkcionalnom stanju i ne mogla byti izkoristana v podobnyh eksperimentah.
* Gigantska [[kuljevidna blěskavica|kuljevidna blěskavica]].
* Eksplozija gigantskogo oblaka nasěkomyh, 
* i druge.

== Bibliografija ==
* {{cite book|last=Krinov|first=E. L.|translator-last=Romankiewicz|translator-first=J. S.|chapter=The Tunguska Meteorite|title=Giant Meteorites|year=1966|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford|pages=125-265|oclc=490032018|url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/n6/mode/1up|chapter-url=https://archive.org/details/giantmeteorites00krin/page/125/mode/1up|url-access=registration}}

== Gledajte takože ==
* {{-|[http://www.tunguska.ru/obzor/tm_90_ll.htm Тунгусcкий метеорит – загадка 20 века]}}
* [http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 {{-|100 лет Тунгуссукой катастрофе}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730234448/http://pogoda.mail.ru/article.html?id=36288 |date=2013-07-30}}
* {{-|[http://www.tunguska.ru/history/stobz.htm Исследование проблем, связанных с Тунгусским метеоритом]}}
* {{-|[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1994Obs...114..227T/0000228.000.html Perplexities of the Tunguska meteorite]}}
* [http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 {{-|Подкаменная Тунгуска, 1908 г. „Тунгусский метеорит“. „Климат, лёд, вода, ландшафты“}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120613230528/http://ice.tsu.ru/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=40&amp;Itemid=84 |date=2012-06-13 }}
* {{-|[http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 Импактные события типа Тунгусского и происхождение жизни]}}, {{-|ст.н.с. А. Е. Злобин}}, {{-|snauka.ru}}, 14.09.2020.
* {{-|[http://arxiv.org/abs/1304.8070 Discovery of probably Tunguska meteorites at the bottom of Khushmo river's shoal]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|arxiv.org}}, 29.04.2013.
* {{-|[https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf Quasi Three-dimensional Modeling of Tunguska Comet Impact (1908)]}}, {{-|Andrei E. Zlobin}}, {{-|aero.org}}

== Zdroje na drugyh viki ==
{{Prěvod|ru|Тунгусский метеорит}}
{{Prěvod|cs|Tunguská událost}}
{{Prěvod|bg|Тунгуски метеорит}}

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Katastrofy]]</text>
      <sha1>b3e085vbj54k1sceyk9x3ks2lv5dbdj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Kartka biblijsky personaž</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6471</id>
    <revision>
      <id>48659</id>
      <parentid>48581</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T06:40:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2099" sha1="2y240aogoyxvnf2dc6e8oqz1xype2do" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Kartka
| templatestyles = Kartka kniga/styles.css
| bodyclass = ib-book vcard

| title = {{{Ime|{{PAGENAME}}}}}
| subheader = &lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;{{{Originalno napisanje|}}}&lt;/div&gt;

| image = {{#if:{{{Obrazok|}}}
| {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{Obrazok}}}|size={{{Razměr obrazka|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{Podpis|}}}|title={{{Podpis|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| {{#invoke:Wikidata|getValue|P18}}
}}
| caption = {{{Podpis|}}}

| label1 = Pol
| data1 = {{{Pol|}}}

| label2 = Period žitja
| data2 = {{{Period žitja|}}}

| label3 = Značenje imena
| data3 = {{{Značenje imena|}}}

| label4 = Ime na drugyh jezykah
| data4 = {{br separated entries
  | {{#if: {{{Grečsko napisanje|}}} | [[Grečsky jezyk|greč.]] {{lang|el|{{{Grečsko napisanje|}}}}} }}
  | {{#if: {{{Latinsko napisanje|}}} | [[Latinsky jezyk|lat.]] {{lang|la|{{{Latinsko napisanje|}}}}} }}
  | {{{Ime na drugyh jezykah|}}}
  }}

| label5 = V drugyh kulturah
| data5 = {{{V drugyh kulturah|}}}

| label6 = Kraj
| data6 = {{{Kraj|}}}

| label7 = Zajetje
| data7 = {{{Zajetje|}}}

| label8 = Pohodženje
| data8 = {{{Pohodženje|}}}

| label9 = Spominanja
| data9 = {{{Spominanja|}}}

| label10 = Otec
| data10 = {{{Otec|}}}

| label11 = Mati
| data11 = {{{Mati|}}}

| label12 = {{#switch:
{{{Pol|}}}
 | mužsky = Supruga
 | žensky = Suprug
 | Suprug(a)}}
| data12 = {{{Suprug|}}}

| label13 = Děti
| data13 = {{{Děti|}}}

| label14 = Město pogreba
| data14 = {{{Mesto pogreba|}}}

| label15 = Glavno svetilišče
| data15 = {{{Glavno svetilišče|}}}

| label16 = Denj pameti
| data16 = {{{Denj pameti|}}}

| label17 = Svezane pojetja
| data17 = {{{Svezane pojetja|}}}

| label18 = Svezane dějanja
| data18 = {{{Svezane dějanja|}}}

| label19 = Svezane personaži
| data19 = {{{Svezane personaži|}}}

| label20 = Atributy
| data20 = {{{Atributy|}}}

| label21 = Hranitelj
| data21 = {{{Hranitelj|}}}

| label22 = Harakteristične črty
| data22 = {{{Harakteristične črty|}}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
[[Kategorija:Šablony:Kartky]]
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2y240aogoyxvnf2dc6e8oqz1xype2do</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48681</id>
      <parentid>48659</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T11:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2113" sha1="2nuzwd5pam02gaicv8lt354rjtkepd3" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Kartka
| templatestyles = Kartka kniga/styles.css
| bodyclass = ib-book vcard

| title = {{{Ime|{{PAGENAME}}}}}
| subheader = &lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;{{{Originalno napisanje|}}}&lt;/div&gt;

| image = {{#if:{{{Obrazok|}}}
| {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{Obrazok}}}|size={{{Razměr obrazka|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{Podpis|}}}|title={{{Podpis|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| {{#invoke:Wikidata|getValue|P18}}
}}
| caption = {{{Podpis|}}}

| label1 = Pol
| data1 = {{{Pol|}}}

| label2 = Period žitja
| data2 = {{{Period žitja|}}}

| label3 = Značenje imena
| data3 = {{{Značenje imena|}}}

| label4 = Ime na drugyh jezykah
| data4 = {{br separated entries
  | {{#if: {{{Grečsko napisanje|}}} | [[Grečsky jezyk|greč.]] {{lang|el|{{{Grečsko napisanje|}}}}} }}
  | {{#if: {{{Latinsko napisanje|}}} | [[Latinsky jezyk|lat.]] {{lang|la|{{{Latinsko napisanje|}}}}} }}
  | {{{Ime na drugyh jezykah|}}}
  }}

| label5 = V drugyh kulturah
| data5 = {{{V drugyh kulturah|}}}

| label6 = Kraj
| data6 = {{{Kraj|}}}

| label7 = Zajetje
| data7 = {{{Zajetje|}}}

| label8 = Pohodženje
| data8 = {{{Pohodženje|}}}

| label9 = Spominanja
| data9 = {{{Spominanja|}}}

| label10 = Otec
| data10 = {{{Otec|}}}

| label11 = Mati
| data11 = {{{Mati|}}}

| label12 = {{#switch:
{{{Pol|}}}
 | mužsky = Supruga
 | žensky = Suprug
 | Suprug(a)}}
| data12 = {{{Suprug|{{{Supruga|}}}}}}

| label13 = Děti
| data13 = {{{Děti|}}}

| label14 = Město pogreba
| data14 = {{{Mesto pogreba|}}}

| label15 = Glavno svetilišče
| data15 = {{{Glavno svetilišče|}}}

| label16 = Denj pameti
| data16 = {{{Denj pameti|}}}

| label17 = Svezane pojetja
| data17 = {{{Svezane pojetja|}}}

| label18 = Svezane dějanja
| data18 = {{{Svezane dějanja|}}}

| label19 = Svezane personaži
| data19 = {{{Svezane personaži|}}}

| label20 = Atributy
| data20 = {{{Atributy|}}}

| label21 = Hranitelj
| data21 = {{{Hranitelj|}}}

| label22 = Harakteristične črty
| data22 = {{{Harakteristične črty|}}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
[[Kategorija:Šablony:Kartky]]
{{Dokumentacija}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2nuzwd5pam02gaicv8lt354rjtkepd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bertrand Russell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6474</id>
    <revision>
      <id>48679</id>
      <parentid>48607</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T11:20:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2748" sha1="tf6d8xzzp9y3ieq4x8xjth5skk7m66t" xml:space="preserve">{{Začetok|data=2026-05}}
{| align=&quot;right&quot; style=&quot;width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;&quot; |{{-|Bertrand Russell|Бертранд Рассел}}&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-weight:normal; font-size:85%;&quot;&gt;{{-||{{-|Bertrand Russell}}}}&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.5em;&quot; |[[Fajl:Bertrand Russell in 1936.jpg|frameless]]&lt;small&gt;Fotografija, sdělana v 1936 roku&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; |Biografija
|-
| style=&quot;width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;&quot; |Rodil se:
|18 maja 1872&lt;br&gt;{{-|Trellech|Треллек}}, [[Vels]]
|-
| style=&quot;font-weight:bold; vertical-align:top;&quot; |Umrl:
|2 februara 1970 (97 lět)&lt;br&gt;{{-|Penrhyndeudraeth|Пенриндајдрајт}}, [[Vels]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; |Akademična dějatelnost
|-
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; |Oblast:
|Matematik, metafizik, pisatelj, filozof
|-
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; |Škola:
|Analitična filozofija
|-
|'''Věra:'''
|[[Agnosticizm]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; |Značime ideje
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding-left:1em; font-size:95%;&quot; |
* Paradoks {{-|Russella|Рассела}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; |Vlivanje
|-
| style=&quot;font-weight:bold; vertical-align:top;&quot; |Okazali:
|&lt;small&gt;{{LatCyr|Leibniz|Леибниц||1}}&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;font-weight:bold; vertical-align:top;&quot; |Izpytali:
|&lt;small&gt;{{LatCyr|[[Ludwig Wittgenstein|Wittgenstein]]|[[Ludwig Wittgenstein|Витгенштеин]]||1}}&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; |Podpis
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.5em;&quot; |[[Fajl:Bertrand Russell signature.svg|frameless]]
|}
'''{{-|Bertrand Russell|Бертранд Рассел}}''' ({{Jezyky|en|Bertrand Russell}}); *&amp;nbsp;18 maja 1872, {{-|Trellech|Треллек}} - †&amp;nbsp;2 februara 1970, {{-|Penrhyndeudraeth|Пенриндајдрајт}}) - [[Velika Britanija|britansky]] [[Filozofija|filozof]], [[Matematika|matematik]], spoločny aktivist. Politično podpiral svobodny socializm i [[anarhizm]]&lt;ref&gt;{{-|Bertrand Russell}}, [https://www.gutenberg.org/cache/epub/690/pg690-images.html ''{{-|Proposed Roads to Freedom}}''] (na anglijskom). Data dostupa: 19 avgusta 2024&lt;/ref&gt;.

== Linky ==
&lt;references /&gt;
{{DEFAULTSORT:Russell, Bertrand}}
[[Kategorija:Filozofi]]</text>
      <sha1>tf6d8xzzp9y3ieq4x8xjth5skk7m66t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48680</id>
      <parentid>48679</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T11:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2748" sha1="7m7lnvi8stcv37630bflhn9u5be9b7t" xml:space="preserve">{{Začetok|data=2026-10}}
{| align=&quot;right&quot; style=&quot;width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;&quot; |{{-|Bertrand Russell|Бертранд Рассел}}&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-weight:normal; font-size:85%;&quot;&gt;{{-||{{-|Bertrand Russell}}}}&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.5em;&quot; |[[Fajl:Bertrand Russell in 1936.jpg|frameless]]&lt;small&gt;Fotografija, sdělana v 1936 roku&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; |Biografija
|-
| style=&quot;width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;&quot; |Rodil se:
|18 maja 1872&lt;br&gt;{{-|Trellech|Треллек}}, [[Vels]]
|-
| style=&quot;font-weight:bold; vertical-align:top;&quot; |Umrl:
|2 februara 1970 (97 lět)&lt;br&gt;{{-|Penrhyndeudraeth|Пенриндајдрајт}}, [[Vels]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; |Akademična dějatelnost
|-
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; |Oblast:
|Matematik, metafizik, pisatelj, filozof
|-
| style=&quot;font-weight:bold;&quot; |Škola:
|Analitična filozofija
|-
|'''Věra:'''
|[[Agnosticizm]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; |Značime ideje
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding-left:1em; font-size:95%;&quot; |
* Paradoks {{-|Russella|Рассела}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; |Vlivanje
|-
| style=&quot;font-weight:bold; vertical-align:top;&quot; |Okazali:
|&lt;small&gt;{{LatCyr|Leibniz|Леибниц||1}}&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;font-weight:bold; vertical-align:top;&quot; |Izpytali:
|&lt;small&gt;{{LatCyr|[[Ludwig Wittgenstein|Wittgenstein]]|[[Ludwig Wittgenstein|Витгенштеин]]||1}}&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; |Podpis
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.5em;&quot; |[[Fajl:Bertrand Russell signature.svg|frameless]]
|}
'''{{-|Bertrand Russell|Бертранд Рассел}}''' ({{Jezyky|en|Bertrand Russell}}); *&amp;nbsp;18 maja 1872, {{-|Trellech|Треллек}} - †&amp;nbsp;2 februara 1970, {{-|Penrhyndeudraeth|Пенриндајдрајт}}) - [[Velika Britanija|britansky]] [[Filozofija|filozof]], [[Matematika|matematik]], spoločny aktivist. Politično podpiral svobodny socializm i [[anarhizm]]&lt;ref&gt;{{-|Bertrand Russell}}, [https://www.gutenberg.org/cache/epub/690/pg690-images.html ''{{-|Proposed Roads to Freedom}}''] (na anglijskom). Data dostupa: 19 avgusta 2024&lt;/ref&gt;.

== Linky ==
&lt;references /&gt;
{{DEFAULTSORT:Russell, Bertrand}}
[[Kategorija:Filozofi]]</text>
      <sha1>7m7lnvi8stcv37630bflhn9u5be9b7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prosto čislo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6475</id>
    <revision>
      <id>48649</id>
      <timestamp>2026-10-13T23:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IJzeren Jan</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>Stvorjena nova stranica s tekstom: «[[Fajl:Primencomposite0100.svg | thumb | upright=1.4 | 25 prvyh prostyh čisl označane na črveno]] '''Prosto čislo''' (ili '''prvo čislo''') je [[prirodno čislo]] vysše neželi '''1''', ktoro ne imaje drugyh děliteljev kromě '''1''' (jedin) i samogo sebe. Prirodno čislo, ktoro imaje veče děliteljev, nazyvaje se [[složeno čislo]]. Na priklad, '''5''' je prosto čislo, ibo '''1''' i '''5''' sut jedine jegove pozitivne cěločislne množniky,...»</comment>
      <origin>48649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4488" sha1="mr5ikhrz5i0suzidm1g8chzh050sl1f" xml:space="preserve">[[Fajl:Primencomposite0100.svg | thumb | upright=1.4 | 25 prvyh prostyh čisl označane na črveno]]
'''Prosto čislo''' (ili '''prvo čislo''') je [[prirodno čislo]] vysše neželi '''1''', ktoro ne imaje drugyh děliteljev kromě '''1''' (jedin) i samogo sebe. Prirodno čislo, ktoro imaje veče děliteljev, nazyvaje se [[složeno čislo]]. Na priklad, '''5''' je prosto čislo, ibo '''1''' i '''5''' sut jedine jegove pozitivne cěločislne množniky, ale '''6''' je složeno čislo, ibo kromě '''1''' i '''6''' imaje děliteljev '''2''' i '''3'''. 

Osnovna teorema [[aritmetika|aritmetiky]] priděljaje proste čisla centralnu rolju v [[teorija čisl|teoriji čisl]]: vsako cělo čislo vysše neželi '''1''' je abo prosto čislo, abo može byti izraženo proizvodom prostyh čisl, pri čem tako prědstavjen‌je je jednoznačno s točnostju do poredka množnikov. Iz pričiny povyšej jednoznačnosti čislo '''1''' ne pričisljaje se do prostyh čisl, ibo inače možno bylo by go vključiti v dovoljnoj kolikosti do faktorizacije, na priklad: ''3, 1×3, 1×1×3'' i tako dalje vse sut možne faktorizacije čisla '''3'''. 

Čisla '''0''' (nula) i '''1''' (jedin) ne naležet ni do prostyh, ni do složenyh čisl. '''1''' imaje jednogo prirodnogo dělitelja, a proste čisla iz definicije imajut dva i složene imajut tri ili veče děliteljev. Jednakože do 1899 g. matematiki v občem uvažali '''1''' prostym čislom, a i dnešnjego dnja sut podporniki takogo podhoda.&lt;ref&gt;{{Cite web | url = https://primefan.tripod.com/Prime1ProCon.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20110717103425/https://primefan.tripod.com/Prime1ProCon.html | archive-date = 2011-07-17 | url-status = dead | title = Arguments for and against the primality of 1 | language = en}}&lt;/ref&gt; Čislo '''0''' (nula) takože ne je prosto čislo, ibo imaje neograničenu kolikost děliteljev, a takože ne je složeno čislo, ibo ne je večše neželi '''1'''. Daže nemaje suglasja, trěba li pričisliti '''0''' do prirodnyh čisl.

Drěvni greki uže interesovali se prostymi čislami, a grečsky matematik [[Evklid]] v svojih ''Elementah'' uže dokazal, že kolikost prostyh čisl je bezkonečna. Najvysše znano prosto čislo po stan‌ju 2026 g. je '''2&lt;sup&gt;136&amp;nbsp;279&amp;nbsp;841&lt;/sup&gt; – 1''', sostoječe iz 41&amp;nbsp;024&amp;nbsp;320 čisl. Ono je tako nazyvajemo [[mersennovo prosto čislo]]: specifičny tip prostogo čisla, ktory imaje formu 2&lt;sup&gt;p&lt;/sup&gt; – 1. Odkryl go 12 oktobra 2024 g. amerikanin {{-|Luke Durant|Љук Дјурант}}.&lt;ref&gt;{{Cite web | url = https://www.mersenne.org/primes/?press=M136279841 | title = Mersenne Prime Number discovery - 2136279841-1 is Prime! | website = mersenne.org | language = en | access-date = 2026-10-14}}&lt;/ref&gt;

Prve 168 prostyh čisl (vse proste čisla menše neželi 1000) sut slědujuče:
:2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97, 101, 103, 107, 109, 113, 127, 131, 137, 139, 149, 151, 157, 163, 167, 173, 179, 181, 191, 193, 197, 199, 211, 223, 227, 229, 233, 239, 241, 251, 257, 263, 269, 271, 277, 281, 283, 293, 307, 311, 313, 317, 331, 337, 347, 349, 353, 359, 367, 373, 379, 383, 389, 397, 401, 409, 419, 421, 431, 433, 439, 443, 449, 457, 461, 463, 467, 479, 487, 491, 499, 503, 509, 521, 523, 541, 547, 557, 563, 569, 571, 577, 587, 593, 599, 601, 607, 613, 617, 619, 631, 641, 643, 647, 653, 659, 661, 673, 677, 683, 691, 701, 709, 719, 727, 733, 739, 743, 751, 757, 761, 769, 773, 787, 797, 809, 811, 821, 823, 827, 829, 839, 853, 857, 859, 863, 877, 881, 883, 887, 907, 911, 919, 929, 937, 941, 947, 953, 967, 971, 977, 983, 991, 997.

== Nazva ==
V večinstvu evropejskyh jezykov imajut nazvu izvedenu od latinskogo slova {{Lang|la|prīmus}} «prvy», napr. {{Jezyky|en|prime number|de|Primzahl|fr|nombre premier|el|πρώτος αριθμός}} i tako dalje. Tako samo je v [[zapadnoslovjanske jezyky|zapadnoslovjanskyh jezykah]]: {{Jezyky|pl|liczba pierwsza|hsb|primova ličba}}, [[češsky jezyk|češ.]] i [[slovačsky jezyk|slk.]] {{Lang|cs|prvočislo}}.

[[Slovenečsky jezyk|Slovenečsky]] oprěděljaje prosto čislo slovom {{Lang|sl|praštevilo}} «pračislo», ostale [[slovjanske jezyky]] slovom «prosty»: {{Jezyky|ru|простое число|uk|просте число|be|просты лік|bg|просто число|mk|прост број|sh|prost broj}} «prosto čislo».

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}

[[Kategorija:Matematika]]
[[Kategorija:Čisla]]</text>
      <sha1>mr5ikhrz5i0suzidm1g8chzh050sl1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Просто число</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6476</id>
    <redirect title="Prosto čislo" />
    <revision>
      <id>48651</id>
      <timestamp>2026-10-13T23:55:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IJzeren Jan</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>Prěnapravjenje stranice na [[Prosto čislo]]</comment>
      <origin>48651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="23bn2bugfghvgau14hlmkpxinnlebwo" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Prosto čislo]]
[[Kategorija:Математика]]
[[Kategorija:Числа]]</text>
      <sha1>23bn2bugfghvgau14hlmkpxinnlebwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Kartka biblijsky personaž/Dokumentacija</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6477</id>
    <revision>
      <id>48658</id>
      <timestamp>2026-10-14T06:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <comment>Stvorjena nova stranica s tekstom: «&lt;noinclude&gt;{{Stranica dokumentacije}}&lt;/noinclude&gt; {{subst:NAMESPACE}} '''{{subst:#titleparts: {{subst:PAGENAME}} | -1 }}''' možno jest upotrěbiti dlja stvorjenija kartky o biblijskom personažu.  == Upotrěba == &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt; {{Kartka biblijsky personaž | Ime | Originalno napisanje | Obrazok | Razměr obrazka | Podpis | Pol | Period žitja | Značenje imena | Grečsko napisanje | Latinsko napisanje | Ime na drugyh jezykah | V dru...»</comment>
      <origin>48658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="868" sha1="7gkdoh6fisyeae3pz85bdvau6n18w3k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Stranica dokumentacije}}&lt;/noinclude&gt;
Šablon '''Kartka biblijsky personaž''' možno jest upotrěbiti dlja stvorjenija kartky o biblijskom personažu.

== Upotrěba ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Kartka biblijsky personaž
| Ime
| Originalno napisanje
| Obrazok
| Razměr obrazka
| Podpis
| Pol
| Period žitja
| Značenje imena
| Grečsko napisanje
| Latinsko napisanje
| Ime na drugyh jezykah
| V drugyh kulturah
| Kraj
| Zajetje
| Pohodženje
| Spominanja
| Otec
| Mati
| Supruga
| Suprug
| Děti
| Město pogreba
| Glavno svetilišče
| Denj pameti
| Svezane pojetja
| Svezane dějanja
| Svezane personaži
| Atributy
| Hranitelj
| Harakteristične črty
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Dane šablona ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {}
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;&lt;!-- TU VY DODAVAJTE KATEGORIJE ŠABLONA --&gt;
[[Kategorija:Šablony]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>7gkdoh6fisyeae3pz85bdvau6n18w3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean-Joseph Sanfourche</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6478</id>
    <revision>
      <id>48660</id>
      <timestamp>2026-10-14T07:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juio07</username>
        <id>1150</id>
      </contributor>
      <comment>Umetnik</comment>
      <origin>48660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="554" sha1="4s2dv00f707t6021a3jr6ajozfskj4u" xml:space="preserve">{{Začetok|data = oktobra 2026}}

{{Kartka osoba 
| name =  Jean-Joseph Sanfourche
| native_name = &lt;center&gt;
| birth_date = {{birth date|df=yes|1929|6|25}}
| birth_place = Bordeaux
| death_date = {{death date and age|df=yes|2010|3|13|1929|6|25}}
{{Jezyky|fr|Jean-Joseph Sanfourche}}&lt;/center&gt;
| field = Umětnik
}}

'''Jean-Joseph Sanfourche''' rodženy 25 červen 1929, umrl 13 pochod 2010 byl [[Francija]] umětnik. 

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}
{{Prěvod|en|Jean-Joseph Sanfourche}}

[[Kategorija:Živopisci]]
{{DEFAULTSORT:Sanfourche, Jean-Joseph}}</text>
      <sha1>4s2dv00f707t6021a3jr6ajozfskj4u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48675</id>
      <parentid>48660</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="566" sha1="3wjwkw7fr4l0u1ndcvfkdabmrh66pex" xml:space="preserve">{{Začetok|data = oktobra 2026}}

{{Kartka osoba 
| name = Žan-Žozef Sanfurš
| native_name = &lt;center&gt;{{Jezyky|fr|Jean-Joseph Sanfourche}}&lt;/center&gt;
| birth_date = {{birth date|df=yes|1929|6|25}}
| birth_place = [[Bordeaux|Bordo]]
| death_date = {{death date and age|df=yes|2010|3|13|1929|6|25}}

| occupation = Umětnik
}}

'''Jean-Joseph Sanfourche''' rodženy 25 červen 1929, umrl 13 pochod 2010 byl [[Francija]] umětnik. 

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}
{{Prěvod|en|Jean-Joseph Sanfourche}}

[[Kategorija:Živopisci]]
{{DEFAULTSORT:Sanfourche, Jean-Joseph}}</text>
      <sha1>3wjwkw7fr4l0u1ndcvfkdabmrh66pex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48676</id>
      <parentid>48675</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="614" sha1="e6qjsgzsjq1sy5jq97nf7rv6f3tuyg6" xml:space="preserve">{{Začetok|data = oktobra 2026}}

{{Kartka osoba 
| name = Žan-Žozef Sanfurš
| native_name = &lt;center&gt;{{Jezyky|fr|Jean-Joseph Sanfourche}}&lt;/center&gt;
| birth_date = {{birth date|df=yes|1929|6|25}}
| birth_place = [[Bordeaux|Bordo]]
| death_date = {{death date and age|df=yes|2010|3|13|1929|6|25}}

| occupation = Umětnik
}}

'''Žan-Žozef Sanfurš ({{Jezyky|fr|Jean-Joseph Sanfourche}})''' rodženy 25 červen 1929, umrl 13 pochod 2010 byl [[Francija|francuzsky]] umětnik. 

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}
{{Prěvod|en|Jean-Joseph Sanfourche}}

[[Kategorija:Živopisci]]
{{DEFAULTSORT:Sanfourche, Jean-Joseph}}</text>
      <sha1>e6qjsgzsjq1sy5jq97nf7rv6f3tuyg6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48677</id>
      <parentid>48676</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T08:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="612" sha1="0ub0nngi17pqle3um5c8ut1vp3nhlcg" xml:space="preserve">{{Začetok|data = 2026-10-14}}

{{Kartka osoba 
| name = Žan-Žozef Sanfurš
| native_name = &lt;center&gt;{{Jezyky|fr|Jean-Joseph Sanfourche}}&lt;/center&gt;
| birth_date = {{birth date|df=yes|1929|6|25}}
| birth_place = [[Bordeaux|Bordo]]
| death_date = {{death date and age|df=yes|2010|3|13|1929|6|25}}

| occupation = Umětnik
}}

'''Žan-Žozef Sanfurš ({{Jezyky|fr|Jean-Joseph Sanfourche}})''' rodženy 25 červen 1929, umrl 13 pochod 2010 byl [[Francija|francuzsky]] umětnik. 

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}
{{Prěvod|en|Jean-Joseph Sanfourche}}

[[Kategorija:Živopisci]]
{{DEFAULTSORT:Sanfourche, Jean-Joseph}}</text>
      <sha1>0ub0nngi17pqle3um5c8ut1vp3nhlcg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>48678</id>
      <parentid>48677</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T09:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ilja isv</username>
        <id>10</id>
      </contributor>
      <origin>48678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="613" sha1="ils9bq3om3y51rri4owdoodgjw3mlks" xml:space="preserve">{{Začetok|data = 2026-10-14}}

{{Kartka osoba 
| name = Žan-Žozef Sanfurš
| native_name = &lt;center&gt;{{Jezyky|fr|Jean-Joseph Sanfourche}}&lt;/center&gt;
| birth_date = {{birth date|df=yes|1929|6|25}}
| birth_place = [[Bordeaux|Bordo]]
| death_date = {{death date and age|df=yes|2010|3|13|1929|6|25}}

| occupation = Umětnik
}}

'''Žan-Žozef Sanfurš ({{Jezyky|fr|Jean-Joseph Sanfourche}})''' rodženy 25 červen 1929, umrl 13 mareca 2010, byl [[Francija|francuzsky]] umětnik. 

== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}
{{Prěvod|en|Jean-Joseph Sanfourche}}

[[Kategorija:Živopisci]]
{{DEFAULTSORT:Sanfourche, Jean-Joseph}}</text>
      <sha1>ils9bq3om3y51rri4owdoodgjw3mlks</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>