Vikipedija isvwiki https://isv.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Special Besěda Koristnik Besěda s koristnikom Vikipedija Besěda Vikipedije Fajl Besěda o fajlu MediaWiki Besěda o MediaWiki Šablon Besěda o šablonu Pomoč Besěda o pomoči Kategorija Besěda o kategoriji TimedText TimedText talk Modul Besěda modula Event Event talk 0 623 48824 48586 2026-10-18T10:41:51Z SzymonV 104 Historija 48824 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Anarchy-symbol.svg|thumb|Okruženo 'A' dělom je anarhističnogo simbolizma]] '''Anarhizm''' (od {{Jezyky|el|ἀναρχία}} — 'bezvlastje') jest [[politična filozofija]], [[Politično dviženje|dviženje]], sistema [[Politična ideologija|političnyh ideologij]] i mněnij, zaklad ktoroj je člověčna svoboda i odrěčenje [[Prinudženje|prinudženja]] i [[Hierarhija|vlady člověka nad člověkom]]. Vnutri političnogo spektra, anarhizm obyčajno prinaleži k [[Krajna lěvica|krajno-lěvym]] ideologijam. Anarhisti za samoupravjenje gradžanov, samostojno rukovodimyh svojim životom v městečku. Anarhisti sut tipično protivniki [[Država|državy]] i [[kapitalizm]]a, domněvajuči o njih kako o protivnikah člověka, kako o sposobah podtiskanja elitoju narodnyh množstv. Pri tom mnogo narodu domněvaje o anarhizmu kako o bezzakonju, želanju [[Ubijstvo|ubijstv]] i [[smrt]]ij. Pro to anarhisty ukazyvajut na pojetje prědrastka «ἀν» kako «odsutstvo», ale ne kako «protivnost» (državě). Svez anarhistov je svobodna asociacija/konfederacija sih městeček. == Etimologija == [[Fajl:Pierre-Joseph Proudhon.jpg|thumb|{{-|Pierre-Joseph Proudhon|Пиер-Жозеф Проудхон}}]] Etimologična nahodnost slova ''anarhizm'' proizhodi iz grečskogo slova ''{{-|anarchos|анархос}}'' ''({{Jezyky|el|ἄναρχος}}''), ktoro sklada se iz prědrastka ''an''- označajučego "ne" ili "bez", a takože -''{{-|archos|архос}}'' označajučego "vladar". Prvym političnym filozofom, ktory imenoval sebe anarhistom, byl {{-|Pierre-Joseph Proudhon|Пиер-Жозеф Проудхон}}. Od početku v Franciji<ref>Max Nettlau, A Short History of Anarchism, Freedom Press, 1996, <nowiki>ISBN 978-0-900384-89-9</nowiki></ref> ''libertarianizm'' byl često upotrěbjany ako sinonim anarhizmu<ref name=":1">{{-|Carl Levy, ''[https://theanarchistlibrary.org/library/carl-levy-social-histories-of-anarchism/Social Histories of Anarchism]'', „Journal for the Study of Radicalism”, s. 1–44, (na anglijskom).}}</ref>. {{-|Daniel Guérin|Даниел Герен}} napisal<ref name=":1" />:<blockquote>[A]narhizm je v realnosti sinonimom socializmu. Anarhist je prěd vsem socialistom, ktorego cěljem je snesenje izkoristyvanja člověka prěz člověka. Anarhizm je jedino jednym iz tokov socialističnoj myslji, tokom, ktorogo glavnymi komponentami sut dbanje o svobodě i pospěh do svrgnutja državy.</blockquote> == Historija == [[Fajl:Makhno group.jpg|thumb|{{-|Nestor Machno|Нестор Махно}} s členami Revolucijnoj Metežnoj Armiji Ukrajiny]] ==== {{-|XX věk|XX вєк}} ==== Anarhisti byli mnogo aktivni v rosijskoj revoluciji. Mnogo iz njih početkovo poddrživali [[Boljševik|boljševikov]]. Jednko kogda boljševiki sprotivili se anarhistom, a takože inym socialističnym ruhom, dohodilo do bojov medžu anarhistami a boljševikami, napriklad bunt v Kronštadě. Na [[Украјина|Ukrajině]] dějala onogda Revolucijna Metežna Armija Ukrajiny (RMAU) pod voditeljstvom {{-|Nestora Machno|Нестора Махно}}, a oblast kontrolovany prěz njih nazyvano {{-|Machnovščinom|Махновшчином}}. Anarhističny ruh byl aktivny v [[Němcija|Němciji]] podčas novembroj revoluciji, konkretno v [[Bavarija|Bavariji]], kde jedin iz anarhistov - {{-|Gustav Landauer|Густав Ландауер}} byl součestnikom povstanja Bavarskoj Sovětskoj Republiky. ==Školy nauk== Jestvuje množstvo směrov anarhizma, časom razhodnyh v pytanjah pro vlastnost, trgovi odnošenja, etnos/narod. Napriklad: * [[Anarho-komunizm]] * [[Anarho-feminizm]] * [[Kvir-anarhizm]] * [[Anarho-sindikalizm]] * [[Anarho-kapitalizm]] * [[Mjutjuelizm]] * [[Eko-anarhizm]] == Linky == <references /> [[Kategorija:Anarhizm| ]] [[Kategorija:Politične ideologije]] j8wgztdyooqzn4i0h7g8p992mt18v6n 48827 48824 2026-10-18T11:43:41Z SzymonV 104 48827 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Anarchy-symbol.svg|thumb|Okruženo 'A' dělom je anarhističnogo simbolizma]] '''Anarhizm''' (od {{Jezyky|el|ἀναρχία}} — 'bezvlastje') jest [[politična filozofija]], [[Politično dviženje|dviženje]], sistema [[Politična ideologija|političnyh ideologij]] i mněnij, zaklad ktoroj je člověčna svoboda i odrěčenje [[Prinudženje|prinudženja]] i [[Hierarhija|vlady člověka nad člověkom]]. Vnutri političnogo spektra, anarhizm obyčajno prinaleži k [[Krajna lěvica|krajno-lěvym]] ideologijam. Anarhisti za samoupravjenje gradžanov, samostojno rukovodimyh svojim životom v městečku. Anarhisti sut tipično protivniki [[Država|državy]] i [[kapitalizm]]a, domněvajuči o njih kako o protivnikah člověka, kako o sposobah podtiskanja elitoju narodnyh množstv. Pri tom mnogo narodu domněvaje o anarhizmu kako o bezzakonju, želanju [[Ubijstvo|ubijstv]] i [[smrt]]ij. Pro to anarhisty ukazyvajut na pojetje prědrastka «ἀν» kako «odsutstvo», ale ne kako «protivnost» (državě). Svez anarhistov je svobodna asociacija/konfederacija sih městeček. == Etimologija == [[Fajl:Pierre-Joseph Proudhon.jpg|thumb|{{-|Pierre-Joseph Proudhon|Пиер-Жозеф Проудхон}}]] Etimologična nahodnost slova ''anarhizm'' proizhodi iz grečskogo slova ''{{-|anarchos|анархос}}'' ''({{Jezyky|el|ἄναρχος}}''), ktoro sklada se iz prědrastka ''an''- označajučego "ne" ili "bez", a takože -''{{-|archos|архос}}'' označajučego "vladar". Prvym političnym filozofom, ktory imenoval sebe anarhistom, byl {{-|Pierre-Joseph Proudhon|Пиер-Жозеф Проудхон}}. Od početku v Franciji<ref>Max Nettlau, A Short History of Anarchism, Freedom Press, 1996, <nowiki>ISBN 978-0-900384-89-9</nowiki></ref> ''libertarianizm'' byl često upotrěbjany ako sinonim anarhizmu<ref name=":1">{{-|Carl Levy, ''[https://theanarchistlibrary.org/library/carl-levy-social-histories-of-anarchism/Social Histories of Anarchism]'', „Journal for the Study of Radicalism”, s. 1–44, (na anglijskom).}}</ref>. {{-|Daniel Guérin|Даниел Герен}} napisal<ref name=":1" />:<blockquote>[A]narhizm je v realnosti sinonimom socializmu. Anarhist je prěd vsem socialistom, ktorego cěljem je snesenje izkoristyvanja člověka prěz člověka. Anarhizm je jedino jednym iz tokov socialističnoj myslji, tokom, ktorogo glavnymi komponentami sut dbanje o svobodě i pospěh do svrgnutja državy.</blockquote> == Historija == [[Fajl:Makhno group.jpg|thumb|{{-|Nestor Machno|Нестор Махно}} s členami Revolucijnoj Metežnoj Armiji Ukrajiny]] ==== Revolucije iz početkov {{-|XX věk|XX вєк}} ==== Anarhisti byli mnogo aktivni v rosijskoj revoluciji. Mnogo iz njih početkovo poddrživali [[Boljševik|boljševikov]]. Jednko kogda boljševiki sprotivili se anarhistom, a takože inym socialističnym ruhom, dohodilo do bojov medžu anarhistami a boljševikami, napriklad bunt v Kronštadě. Na [[Украјина|Ukrajině]] dějala onogda Revolucijna Metežna Armija Ukrajiny (RMAU) pod voditeljstvom {{-|Nestora Machno|Нестора Махно}}, a oblast kontrolovany prěz njih nazyvano {{-|Machnovščinom|Махновшчином}}. Anarhističny ruh byl aktivny v [[Němcija|Němciji]] podčas novembroj revoluciji, konkretno v [[Bavarija|Bavariji]], kde jedin iz anarhistov - {{-|Gustav Landauer|Густав Ландауер}} byl součestnikom povstanja Bavarskoj Sovětskoj Republiky. ==== Revolucija v Španiji ==== [[Fajl:CNT-AIT-FAI.jpg|thumb|Manifestanti trimajuči baner iz logo {{-|CNT-AIT-FAI}}]] Špansky anarhističny ruh susrědotočil se na stvorjenej v 1910 godu Domorodnoj Konfederaciji Raboty (''{{Jezyky|es|CNT, Confederación Nacional del Trabajo}}''), a takože stvorjenej 17 godov potom Anarhističnoj Federaciji Iberii (''{{Jezyky|es|FAI, Federación Anarquista Ibérica}}''). Obě organizacije igrali rolju v boju protiv [[Nacjonalizm|nacjonalistom]] i [[Fašizm|fašistom]] podčas španskoj revoluciji. ==Školy nauk== Jestvuje množstvo směrov anarhizma, časom razhodnyh v pytanjah pro vlastnost, trgovi odnošenja, etnos/narod. Napriklad: * [[Anarho-komunizm]] * [[Anarho-feminizm]] * [[Kvir-anarhizm]] * [[Anarho-sindikalizm]] * [[Anarho-kapitalizm]] * [[Mjutjuelizm]] * [[Eko-anarhizm]] == Linky == <references /> [[Kategorija:Anarhizm| ]] [[Kategorija:Politične ideologije]] rnlye5w1t84jgl0d91m2k0k5evf9xly 0 6494 48825 2026-10-18T11:07:29Z SzymonV 104 Novy članok 48825 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Four Horsemen.jpg|thumb|{{-|Richard Dawkins|Ричард Докинз}}, {{-|Christopher Hitchens|Кристофер Хитченс}}, {{-|Sam Harris|Сем Харрис}}, {{-|Daniel Dennet|Дениел Деннет}}]] '''Novy ateizm''' - antiteističny ruh pisatelji i naučnikov o glediščah, že "religiji ne povinno se jedino trpěti, ale trěba jej protivdějati, kritikovati ju i poddavati racionalnoj argumentaciji vesde tam kde segajut jej vlivy"<ref>{{-|Simon Hooper, ''[https://edition.cnn.com/2006/WORLD/europe/11/08/atheism.feature/index.html/ The rise of the New Atheists]'' (na anglijskom).}}</ref>. Glavnymi prědstaviteljami sut {{-|Richard Dawkins|Ричард Докинз}}, {{-|Daniel Dennet|Дениел Деннет}}, {{-|Sam Harris|Сем Харрис}}, {{-|Christopher Hitchens|Кристофер Хитченс}}, a takože {{-|Victor J. Stenger|Виктор Д. Стенжер}}, avtor knigy: ''Novy ateizm: gledišče odnosno nauky i razumu''. == Linky == <references /> d5mxahos2c40qqjsnwqlkc5kcu6uq9p 48826 48825 2026-10-18T11:07:55Z SzymonV 104 48826 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Four Horsemen.jpg|thumb|{{-|Richard Dawkins|Ричард Докинз}}, {{-|Christopher Hitchens|Кристофер Хитченс}}, {{-|Sam Harris|Сем Харрис}}, {{-|Daniel Dennet|Дениел Деннет}}]] '''Novy ateizm''' - antiteističny ruh pisatelji i naučnikov o glediščah, že "religiji ne povinno se jedino trpěti, ale trěba jej protivdějati, kritikovati ju i poddavati racionalnoj argumentaciji vesde tam kde segajut jej vlivy"<ref>{{-|Simon Hooper, ''[https://edition.cnn.com/2006/WORLD/europe/11/08/atheism.feature/index.html/ The rise of the New Atheists]'' (na anglijskom).}}</ref>. Glavnymi prědstaviteljami sut {{-|Richard Dawkins|Ричард Докинз}}, {{-|Daniel Dennet|Дениел Деннет}}, {{-|Sam Harris|Сем Харрис}}, {{-|Christopher Hitchens|Кристофер Хитченс}}, a takože {{-|Victor J. Stenger|Виктор Д. Стенжер}}, avtor knigy: ''Novy ateizm: gledišče odnosno nauky i razumu''. == Linky == <references /> [[Kategorija:Religija]] [[Kategorija:Kratke članky]] tp15qtz6jc3zv3t08dg4lbdq742s8bv