Vikipedija
isvwiki
https://isv.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Media
Special
Besěda
Koristnik
Besěda s koristnikom
Vikipedija
Besěda Vikipedije
Fajl
Besěda o fajlu
MediaWiki
Besěda o MediaWiki
Šablon
Besěda o šablonu
Pomoč
Besěda o pomoči
Kategorija
Besěda o kategoriji
TimedText
TimedText talk
Modul
Besěda modula
Event
Event talk
Adolf Hitler
0
580
48848
29606
2026-10-18T15:34:56Z
SzymonV
104
48848
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#000000; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |Adolf Hitler<br>'''<span style="font-weight:normal; font-size:85%;">Adolf Hitler</span>'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler.jpg|frameless]]
<small>Adolf Hitler v 1938 roku</small>
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|20 aprilja 1889<br>Braunau am Inn, [[Avstro-Vugrija]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|30 aprilja 1945 (56 roka)<br>[[Berlin]], [[Nacistična Němcija]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|[[Politik]], [[Ideologija|ideolog]], artist
|-
|'''Partija:'''
|Němečska Partija Rabotnikov (1919-1920)
[[Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija|NSDAP]] (1921-1945)
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Hitler’s signature (1944).svg|frameless|150x150px]]
|}
'''Adolf Hitler''' ({{Jezyky|de|Adolf Hitler}}; 1889–1945) byl [[Němcija|němečsky]] politik [[Avstrija|avstrijskogo]] pohodžeńja, kancler Němcije od 30 januara 1933, od 2 avgusta 1934 do svojej smrti — vodž i kancler Němcije ({{Jezyky|de|Der Führer und Reichskanzler}}). Tvorec i diktator [[Nacistična Němcija|nacističnoj Němcije]], glava [[Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija|Nacionalsocialističnoj němečskoj rabotničskoj partije]] ({{-|NSDAP}}), ideolog [[nacionalsocializm]]a. Vojenny zločinec, ktory byl odgovorny za zločiny protiv člověčstvu.
Hitler jest uznavany kako osoblivo odgovorny za rasovu politiku nacističnoj Němcije i smrt milionov ljudij, ubityh podčas jegov vlady, vključajuči [[Holokaust|Holokost]]. Provodžena pod jegovym vodstvom agresivna zagranična politika dovedla do početoka črěz Němcije [[Druga světova vojna|Drugoj světovoj vojny]], v izhode ktoroj izgynulo okolo 50 milionov ljudij.
Byl rodženy 20 aprilja 1889 roka v selu Ranshofen bliz Braunau-am-Inna, [[Avstro-Vugrija]]. Umrěl črěz samoubijstvo v svojem bunkeru v [[Berlin]]u pod konec Drugoj světovoj vojny, 30 aprilja 1945 roka.
== Vněšnje linky ==
{{Prěvod|pl|Adolf Hitler}}
{{Sortovati|Hitler, Adolf}}{{DEFAULTSORT:Hitler Adolf}}
[[Kategorija:Němečski politiki]]
[[Kategorija:Druga světova vojna]]
f0k6sitczj81wojxw12go33w8qk65gh
48850
48848
2026-10-18T15:36:20Z
SzymonV
104
48850
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#000000; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |Adolf Hitler<br>'''<span style="font-weight:normal; font-size:85%;">Adolf Hitler</span>'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler.jpg|frameless]]
<small>Adolf Hitler v 1938 roku</small>
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|20 aprilja 1889<br>Braunau am Inn, [[Avstro-Vugrija]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|30 aprilja 1945 (56 roka)<br>[[Berlin]], [[Nacistična Němcija]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|[[Politik]], [[Ideologija|ideolog]], artist
|-
|'''Partija:'''
|Němečska Partija Rabotnikov (1919-1920)
[[Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija|NSDAP]] (1921-1945)
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Hitler’s signature (1944).svg|frameless|150x150px]]
|}
'''Adolf Hitler''' ({{Jezyky|de|Adolf Hitler}}; 1889–1945) byl [[Němcija|němečsky]] politik [[Avstrija|avstrijskogo]] pohodžeńja, kancler Němcije od 30 januara 1933, od 2 avgusta 1934 do svojej smrti — vodž i kancler Němcije ({{Jezyky|de|Der Führer und Reichskanzler}}). Tvorec i diktator [[Nacistična Němcija|nacističnoj Němcije]], glava [[Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija|Nacionalsocialističnoj němečskoj rabotničskoj partije]] ({{-|NSDAP}}), ideolog [[nacionalsocializm]]a. Vojenny zločinec, ktory byl odgovorny za zločiny protiv člověčstvu.
Hitler jest uznavany kako osoblivo odgovorny za rasovu politiku nacističnoj Němcije i smrt milionov ljudij, ubityh podčas jegov vlady, vključajuči [[Holokaust|Holokost]]. Provodžena pod jegovym vodstvom agresivna zagranična politika dovedla do početoka črěz Němcije [[Druga světova vojna|Drugoj světovoj vojny]], v izhode ktoroj izgynulo okolo 50 milionov ljudij.
Byl rodženy 20 aprilja 1889 roka v selu Ranshofen bliz Braunau-am-Inna, [[Avstro-Vugrija]]. Umrěl črěz samoubijstvo v svojem bunkeru v [[Berlin]]u pod konec Drugoj světovoj vojny, 30 aprilja 1945 roka.
== Vněšnje linky ==
{{Prěvod|pl|Adolf Hitler}}
{{Sortovati|Hitler, Adolf}}{{DEFAULTSORT:Hitler Adolf}}
[[Kategorija:Němečski politiki]]
[[Kategorija:Druga světova vojna]]
[[Kategorija:Nacizm]]
pr8j728grrkoer5pkbvdqcbn2q9rruh
48867
48850
2026-10-18T16:00:53Z
SzymonV
104
48867
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#000000; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |Adolf Hitler<br>'''<span style="font-weight:normal; font-size:85%;">Adolf Hitler</span>'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Bundesarchiv Bild 183-H1216-0500-002, Adolf Hitler.jpg|frameless]]
<small>Adolf Hitler v 1938 roku</small>
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|20 aprilja 1889<br>Braunau am Inn, [[Avstro-Vugrija]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|30 aprilja 1945 (56 roka)<br>[[Berlin]], [[Nacistična Němcija]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|[[Politik]], [[Ideologija|ideolog]], artist
|-
|'''Partija:'''
|Němečska Partija Rabotnikov (1919-1920)
[[Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija|NSDAP]] (1921-1945)
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Hitler’s signature (1944).svg|frameless|150x150px]]
|}
'''Adolf Hitler''' ({{Jezyky|de|Adolf Hitler}}; 1889–1945) byl [[Němcija|němečsky]] politik [[Avstrija|avstrijskogo]] pohodžeńja, kancler Němcije od 30 januara 1933, od 2 avgusta 1934 do svojej smrti — vodž i kancler Němcije ({{Jezyky|de|Der Führer und Reichskanzler}}). Tvorec i diktator [[Nacistična Němcija|nacističnoj Němcije]], glava [[Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija|Nacionalsocialističnoj němečskoj rabotničskoj partije]] ({{-|NSDAP}}), ideolog [[nacionalsocializm]]a. Vojenny zločinec, ktory byl odgovorny za zločiny protiv člověčstvu.
Hitler jest uznavany kako osoblivo odgovorny za rasovu politiku nacističnoj Němcije i smrt milionov ljudij, ubityh podčas jegov vlady, vključajuči [[Holokaust|Holokost]]. Provodžena pod jegovym vodstvom agresivna zagranična politika dovedla do početoka črěz Němcije [[Druga světova vojna|Drugoj světovoj vojny]], v izhode ktoroj izgynulo okolo 50 milionov ljudij.
Byl rodženy 20 aprilja 1889 roka v selu Ranshofen bliz Braunau-am-Inna, [[Avstro-Vugrija]]. Umrěl črěz samoubijstvo v svojem bunkeru v [[Berlin]]u pod konec Drugoj světovoj vojny, 30 aprilja 1945 roka.
== Vněšnje linky ==
{{Prěvod|pl|Adolf Hitler}}
{{Sortovati|Hitler, Adolf}}{{DEFAULTSORT:Hitler Adolf}}
[[Kategorija:Němečski politiki]]
[[Kategorija:Druga světova vojna]]
[[Kategorija:Nacisti]]
7ty53ysr6qxutcadw0vr1mbf8tf1x8b
Anarhizm
0
623
48832
48827
2026-10-18T13:04:02Z
SzymonV
104
48832
wikitext
text/x-wiki
[[Fajl:Anarchy-symbol.svg|thumb|Okruženo 'A' dělom je anarhističnogo simbolizma]]
'''Anarhizm''' (od {{Jezyky|el|ἀναρχία}} — 'bezvlastje') jest [[politična filozofija]], [[Politično dviženje|dviženje]], sistema [[Politična ideologija|političnyh ideologij]] i mněnij, zaklad ktoroj je člověčna svoboda i odrěčenje [[Prinudženje|prinudženja]] i [[Hierarhija|vlady člověka nad člověkom]]. Vnutri političnogo spektra, anarhizm obyčajno prinaleži k [[Krajna lěvica|krajno-lěvym]] ideologijam.
Anarhisti za samoupravjenje gradžanov, samostojno rukovodimyh svojim životom v městečku. Anarhisti sut tipično protivniki [[Država|državy]] i [[kapitalizm]]a, domněvajuči o njih kako o protivnikah člověka, kako o sposobah podtiskanja elitoju narodnyh množstv. Pri tom mnogo narodu domněvaje o anarhizmu kako o bezzakonju, želanju [[Ubijstvo|ubijstv]] i [[smrt]]ij. Pro to anarhisty ukazyvajut na pojetje prědrastka «ἀν» kako «odsutstvo», ale ne kako «protivnost» (državě). Svez anarhistov je svobodna asociacija/konfederacija sih městeček.
== Etimologija ==
[[Fajl:Pierre-Joseph Proudhon.jpg|thumb|{{-|Pierre-Joseph Proudhon|Пиер-Жозеф Проудхон}}]]
Etimologična nahodnost slova ''anarhizm'' proizhodi iz grečskogo slova ''{{-|anarchos|анархос}}'' ''({{Jezyky|el|ἄναρχος}}''), ktoro sklada se iz prědrastka ''an''- označajučego "ne" ili "bez", a takože -''{{-|archos|архос}}'' označajučego "vladar".
Prvym političnym filozofom, ktory imenoval sebe anarhistom, byl {{-|Pierre-Joseph Proudhon|Пиер-Жозеф Проудхон}}. Od početku v Franciji<ref>Max Nettlau, A Short History of Anarchism, Freedom Press, 1996, <nowiki>ISBN 978-0-900384-89-9</nowiki></ref> ''libertarianizm'' byl često upotrěbjany ako sinonim anarhizmu<ref name=":1">{{-|Carl Levy, ''[https://theanarchistlibrary.org/library/carl-levy-social-histories-of-anarchism/Social Histories of Anarchism]'', „Journal for the Study of Radicalism”, s. 1–44, (na anglijskom).}}</ref>.
{{-|Daniel Guérin|Даниел Герен}} napisal<ref name=":1" />:<blockquote>[A]narhizm je v realnosti sinonimom socializmu. Anarhist je prěd vsem socialistom, ktorego cěljem je snesenje izkoristyvanja člověka prěz člověka. Anarhizm je jedino jednym iz tokov socialističnoj myslji, tokom, ktorogo glavnymi komponentami sut dbanje o svobodě i pospěh do svrgnutja državy.</blockquote>
== Historija ==
[[Fajl:Barricade18March1871.jpg|thumb|255x255px|Komunardi na barikadah, 1871 god]]
==== Parižska Komuna ====
Anarhisti iměli važnom rolje v Parižskoj Komunu v 1871 godu, poddrživavši ideje bezdržavnego socializmu. Poddrživali spoločnom ravnost i likvidacije izkoristyvanje člověka prěz člověka.
Po upadu Komuny i represijah odnosno ruhu rabotnikov anarhizm oslabil i raznesl se. Hvala emigrantom iz Evropy anarhizm počel razvivati se takože v Sěvernoj i Južnoj Ameriku.
==== Revolucije iz početkov {{-|XX věk|XX вєк}} ====
[[Fajl:Makhno group.jpg|thumb|{{-|Nestor Machno|Нестор Махно}} s členami Revolucijnoj Metežnoj Armiji Ukrajiny|255x255px]]Anarhisti byli mnogo aktivni v rosijskoj revoluciji. Mnogo iz njih početkovo poddrživali [[Boljševik|boljševikov]]. Jednko kogda boljševiki sprotivili se anarhistom, a takože inym socialističnym ruhom, dohodilo do bojov medžu anarhistami a boljševikami, napriklad bunt v Kronštadě. Na [[Украјина|Ukrajině]] dějala onogda Revolucijna Metežna Armija Ukrajiny (RMAU) pod voditeljstvom {{-|Nestora Machno|Нестора Махно}}, a oblast kontrolovany prěz njih nazyvano {{-|Machnovščinom|Махновшчином}}.
Anarhističny ruh byl aktivny v [[Němcija|Němciji]] podčas novembroj revoluciji, konkretno v [[Bavarija|Bavariji]], kde jedin iz anarhistov - {{-|Gustav Landauer|Густав Ландауер}} byl součestnikom povstanja Bavarskoj Sovětskoj Republiky.[[Fajl:CNT-AIT-FAI.jpg|thumb|Manifestanti trimajuči baner iz logo {{-|CNT-AIT-FAI}}|277x277px]]
==== Revolucija v Španiji ====
Špansky anarhističny ruh susrědotočil se na stvorjenej v 1910 godu Domorodnoj Konfederaciji Raboty (''{{Jezyky|es|CNT, Confederación Nacional del Trabajo}}''), a takože stvorjenej 17 godov potom Anarhističnoj Federaciji Iberii (''{{Jezyky|es|FAI, Federación Anarquista Ibérica}}''). Obě organizacije igrali rolju v boju protiv [[Nacjonalizm|nacjonalistom]] i [[Fašizm|fašistom]] podčas španskoj revoluciji. Podčas njej počela se anarhistična revolucija, v ktoroj anarhisti pokušali stvoriti městnom ekonomije i bezdržavne spoločenstvo. Revolucija strětli se iz odporem [[Stalinzm|stalinovcov]] i [[Frankizm|frankistov]], čto konečno dovedlo k proigranja.
==Školy nauk==
Jestvuje množstvo směrov anarhizma, časom razhodnyh v pytanjah pro vlastnost, trgovi odnošenja, etnos/narod. Napriklad:
* [[Anarho-komunizm]]
* [[Anarho-feminizm]]
* [[Kvir-anarhizm]]
* [[Anarho-sindikalizm]]
* [[Anarho-kapitalizm]]
* [[Mjutjuelizm]]
* [[Eko-anarhizm]]
== Linky ==
<references />
[[Kategorija:Anarhizm| ]]
[[Kategorija:Politične ideologije]]
po7dztbkajmyrissg6oqqojd549pduu
Benito Mussolini
0
695
48862
34951
2026-10-18T15:57:33Z
SzymonV
104
48862
wikitext
text/x-wiki
{{Začetok|data=2026-04}}
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#000000; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |Benito Mussolini<br>'''<span style="font-weight:normal; font-size:85%;">Benito Mussolini</span>'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Duce Benito Mussolini.jpg|frameless]]<br><small>Benito Mussolini v 1930 roku</small>
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|29 julija 1883<br>Dovia di Predappio, Kraljevstvo Italije
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|28 aprilja 1945 (61 roka)<br>{{-|Mezzegra|Мецегра}}, Italijanska Socialna Republika
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Glavna dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|[[Politik]], [[žurnalist]]
|-
|'''Partija:'''
|Italijanska Socialistična Partija (1901-1914)<br>Svez Revolucijnoj Akcije (1914-1915)<br>Italjanska Unija Bitvy (1919-1921)<br>Narodna Partija Fašistov (1921-1943)<br>Republikanska Fašistična Partija (1943-1945)
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Benito Mussolini Signature.svg|frameless|150x150px]]
|}
'''Benito Mussolini''' (* 29 julija 1883, Dovia di Predappio - † 28 aprilja 1945, {{-|Mezzegra|Мецегра}}) - [[italija]]nsky [[politik]] i [[žurnalist]], glavny osnovatelj i vodž [[Fašizm|fašističnogo dviženja]]. Premier-ministr Kraljevstva Italije v godah 1922-1943, a takože vodž Italijanskoj Socialnoj Republiky. Od 1925 upotrěbjal zvanje ''{{-|Duce|Дуче}}'', ktoro podčrkalo diktatorsky harakter jegovoj vlady.
{{DEFAULTSORT:Mussolini, Benito}}
[[Kategorija:Druga světova vojna]]
[[Kategorija:Italijani]]
[[Kategorija:Politiki]]
[[Kategorija:Fašisti]]
jo0l3l79l60oulskaequix4lbohyuov
Esperanto
0
861
48828
43692
2026-10-18T12:00:15Z
SzymonV
104
48828
wikitext
text/x-wiki
{{Kartka jezyk
| name = Esperanto
| nativename = {{Jezyky|eo|Esperanto}}
| image = Flag of Esperanto.svg
| imagecaption = Horugva esperanta
| speakers =
# S rodžeńja: od 1 do několikyh tysečev (2016)<ref name="hh">{{-|Harald Haarmann, ''[https://web.archive.org/web/20160304230135/http://fischer-zim.ch/esperanto/lingvaj-temoj/haarmann--leksikono-eo.htm Eta leksikono pri lingvoj]'', 2011, archive date March 4, 2016: ''Esperanto … estas lernata ankaŭ de pluraj miloj da homoj en la mondo kiel gepatra lingvo.'' ("Esperanto has also been learned by several thousand people in the world as a mother tongue.")}}</ref><ref name="jl">{{-|Jouko Lindstedt, Jouko, ''[https://web.archive.org/web/20160303174639/http://www.helsinki.fi/~jslindst/odo.html Oftaj demandoj pri denaskaj Esperant‑lingvanoj]'' ("Frequently asked questions about native Esperanto speakers"), archive date March 3, 2016. }}</ref>
# Kako drugym jezykom: od 63,000<ref name="svend">{{Cite web|url=http://www.liberafolio.org/2017/02/13/nova-takso-60-000-parolas-esperanton/|title=Nova takso: 60.000 parolas Esperanton|trans-title=New estimate: 60.000 speak Esperanto|publisher=Libera Folio|language=eo|date=February 13, 2017|access-date=February 13, 2017}}</ref> do 2 milionov
| date =
| ref =
| creator = [[Ljudovik Lazar Zamenhof]]
| created = 1887
| script = [[latinica]]
| agency = Akademija esperanta
| family =
* [[Umětne jezyky]]
** [[Medžunarodne pomočne jezyky]]
*** [[Protoesperanto]]
}}
'''Esperanto''' jest najvyše koristujemy [[Medžunarodne pomočne jezyky|medžunarodny pomočny jezyk]]. Esperanto jest jediny [[Umětne jezyky|umětny jezyk]], ktory imaje rodnyh koristnikov, ktoryh u njego može byti několiko tysečev. Vsesvětna svez esperanta imaje veče 5500 členov v 120 krajah.
Byl stvorjeny [[Poljska|poljskym]] oftalmologom [[Ludvik Zamenhof|Ludvikom Zamenhofom]] v 1887 godu. Zamenhof vprvo opisal svoj jezyk pod psevdonimom "lěkar Esperanto" v knigě [[Prva kniga (esperanto)|"Medžunarodny jezyk"]] ({{Jezyky|ru|Международный язык}}), ktory on poslě prěvedl ješče na 4 jezyka. Slovo {{Lang|eo|esperanto}} znači "nadějny".<ref>{{Cite web|title=Doktoro Esperanto, Ludwik Lejzer Zamenhof|url=https://global.britannica.com/biography/L-L-Zamenhof|website=Global Britannica.com|publisher=Encyclopædia Britannica Inc}}</ref> Koristnikov esperanta često zovut esperantistami ({{Lang|eo|Esperantistoj}}).
== Historija ==
Esperanto byl stvorjeny v koncu 1870. i početku 1880. godov Ludvikom Zamenhofom, jevrejem-oftalmologom iz [[Kongresova Poljska|Kongresovoj Poljsky]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]], ktory žil v gradu Bjalostok. V 1870. lětah, do stvorjeńja Zamenhofom esperanta, v Bjalostoku zabranili koristati poljsky v publičnyh městah grada.
Suglasno Zamenhofu, on stvoril svoj jezyk, da by sniziti "čas i rabotu, ktoru my tratimo, učeči inozemne jezyky" i stvoriti harmoniju medžu ljudami iz raznyh držav: "Byl by jedino medžunarodny jezyk, vse prěvody mogli by dělati se jedino na njego […] i vse narody byli by objedinjene v občem bratstvu."
== Ortografija ==
Esperansky alfabet bazuje na latinici s 28 bukvami, ktore vključajut 6 diakritične bukvy; 1 brevis i 5 cirkumfleksy.
{| class="wikitable"
|+Abeceda Esperanta
!
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!25
!26
!27
!28
|-
|Male bukvy
|{{-|a}}
|{{-|b}}
|{{-|c}}
|{{-|ĉ}}
|{{-|d}}
|{{-|e}}
|{{-|f}}
|{{-|g}}
|{{-|ĝ}}
|{{-|h}}
|{{-|ĥ}}
|{{-|i}}
|{{-|j}}
|{{-|ĵ}}
|{{-|k}}
|{{-|l}}
|{{-|m}}
|{{-|n}}
|{{-|o}}
|{{-|p}}
|{{-|r}}
|{{-|s}}
|{{-|ŝ}}
|{{-|t}}
|{{-|u}}
|{{-|ŭ}}
|{{-|v}}
|{{-|z}}
|-
|Velike bukvy
|{{-|A}}
|{{-|B}}
|{{-|C}}
|{{-|Ĉ}}
|{{-|D}}
|{{-|E}}
|{{-|F}}
|{{-|G}}
|{{-|Ĝ}}
|{{-|H}}
|{{-|Ĥ}}
|{{-|I}}
|{{-|J}}
|{{-|Ĵ}}
|{{-|K}}
|{{-|L}}
|{{-|M}}
|{{-|N}}
|{{-|O}}
|{{-|P}}
|{{-|R}}
|{{-|S}}
|{{-|Ŝ}}
|{{-|T}}
|{{-|U}}
|{{-|Ŭ}}
|{{-|V}}
|{{-|Z}}
|}
== Gramatika ==
Esperanto jest zaprojektovano za legko učenje dlja različnyh govoriteljev daduči nove stvorjene slova, da by byti razumlive dlja ljudij s prefiksami i sufiksami.
Vse immeniky končajut se s bukvoju "{{-|o}}", pridavniky končajut se s bukvoju "{{-|a}}" i prislovky končajut se s bukvoju "{{-|e}}". Kogda formuje se množina, bukva "{{-|j}}" jest dodana do každogo immenika i pridavnika. Esperanto imaje 2 padeže dlja immenikov i pridavnikov: imeniteljnik i viniteljnik. Kogda slova označajut prěmy objekt, bukva "{{-|n}}" jest dodana i tož priloži na množině.
Sut 3 vrěma i 3 naklonjenja v Esperantu:
Prošedše vrěma končajut se s "{{-|-is}}"
Nastoječe vrěma končajut se s "{{-|-as}}"
Buduče vrěma končajut se s "{{-|-os}}"
Infinitivne naklonjenja končajut se s "{{-|-i}}"
Uslovne naklonjenja končajut se s "{{-|-us}}"
Jusivne naklonjenja končajut se s "{{-|-u}}"
Slovny poredok jest svobodny, to znači, že pridavniky mogut poslědovati immeniky, glagoly i objekty v kojkoli poredku. Ale člen "{{-|la}}", ukazateljny zaimennik "{{-|tiu}}" i prědložnik "{{-|ĉe}}" muset prijdti prvo prěd immenikom.
== Prikladne teksty ==
[[Vsesvětova deklaracija člověčskyh prav]] v Esperantu:<blockquote>{{-|Ĉiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj laŭ digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu al alia en spirito de frateco}}.</blockquote>
== Iztočniky ==
<references />
== Vněšnje linky ==
{{Vikipedija na jezyku|eo}}
{{Prěvod|en|Esperanto}}
{{Umětne jezyky}}
[[Kategorija:Umětne jezyky]]
[[Kategorija:Planove jezyky]]
[[Kategorija:Esperanto| ]]
flx58qhsef96fpr97l9qrk03365edou
48829
48828
2026-10-18T12:03:27Z
SzymonV
104
48829
wikitext
text/x-wiki
{{Kartka jezyk
| name = Esperanto
| nativename = {{Jezyky|eo|Esperanto}}
| image = Flag of Esperanto.svg
| imagecaption = Horugva esperanta
| speakers = # S rodžeńja: od 1 do několikyh tysečev (2016)<ref name="hh">{{-|Harald Haarmann, ''[https://web.archive.org/web/20160304230135/http://fischer-zim.ch/esperanto/lingvaj-temoj/haarmann--leksikono-eo.htm Eta leksikono pri lingvoj]'', 2011, archive date March 4, 2016: ''Esperanto … estas lernata ankaŭ de pluraj miloj da homoj en la mondo kiel gepatra lingvo.'' ("Esperanto has also been learned by several thousand people in the world as a mother tongue.")}}</ref><ref name="jl">{{-|Jouko Lindstedt, Jouko, ''[https://web.archive.org/web/20160303174639/http://www.helsinki.fi/~jslindst/odo.html Oftaj demandoj pri denaskaj Esperant‑lingvanoj]'' ("Frequently asked questions about native Esperanto speakers"), archive date March 3, 2016. }}</ref>
# Kako drugym jezykom: od 63,000<ref name="svend">{{Cite web|url=http://www.liberafolio.org/2017/02/13/nova-takso-60-000-parolas-esperanton/|title=Nova takso: 60.000 parolas Esperanton|trans-title=New estimate: 60.000 speak Esperanto|publisher=Libera Folio|language=eo|date=February 13, 2017|access-date=February 13, 2017}}</ref> do 2 milionov
| date =
| ref =
| creator = [[Ludwik Zamenhof|Ludwik Zamenhof]]
| created = 1887
| script = [[latinica]]
| agency = Akademija esperanta
| family = * [[Umětne jezyky]]
** [[Medžunarodne pomočne jezyky]]
*** [[Protoesperanto]]
}}
'''Esperanto''' jest najvyše koristujemy [[Medžunarodne pomočne jezyky|medžunarodny pomočny jezyk]]. Esperanto jest jediny [[Umětne jezyky|umětny jezyk]], ktory imaje rodnyh koristnikov, ktoryh u njego može byti několiko tysečev. Vsesvětna svez esperanta imaje veče 5500 členov v 120 krajah.
Byl stvorjeny [[Poljska|poljskym]] oftalmologom {{-|[[Ludwik Zamenhof|Ludwikom Zamenhofom]]|Људвиком Заменгофом}} v 1887 godu. Zamenhof vprvo opisal svoj jezyk pod psevdonimom "lěkar Esperanto" v knigě [[Prva kniga (esperanto)|"Medžunarodny jezyk"]] ({{Jezyky|ru|Международный язык}}), ktory on poslě prěvedl ješče na 4 jezyka. Slovo {{Lang|eo|esperanto}} znači "nadějny".<ref>{{Cite web|title=Doktoro Esperanto, Ludwik Lejzer Zamenhof|url=https://global.britannica.com/biography/L-L-Zamenhof|website=Global Britannica.com|publisher=Encyclopædia Britannica Inc}}</ref> Koristnikov esperanta često zovut esperantistami ({{Lang|eo|Esperantistoj}}).
== Historija ==
Esperanto byl stvorjeny v koncu 1870. i početku 1880. godov {{-|Ludwikom Zamenhofom|Људвиком Заменгофом}}, jevrejem-oftalmologom iz [[Kongresova Poljska|Kongresovoj Poljsky]] v [[Rosijska imperija|Rosijskoj imperiji]], ktory žil v gradu Bjalostok. V 1870. lětah, do stvorjeńja {{-|Zamenhofom|Заменгофом}} esperanta, v Bjalostoku zabranili koristati poljsky v publičnyh městah grada.
Suglasno {{-|Zamenhofu|Заменгофу}}, on stvoril svoj jezyk, da by sniziti "čas i rabotu, ktoru my tratimo, učeči inozemne jezyky" i stvoriti harmoniju medžu ljudami iz raznyh držav: "Byl by jedino medžunarodny jezyk, vse prěvody mogli by dělati se jedino na njego […] i vse narody byli by objedinjene v občem bratstvu."
== Ortografija ==
Esperansky alfabet bazuje na latinici s 28 bukvami, ktore vključajut 6 diakritične bukvy; 1 brevis i 5 cirkumfleksy.
{| class="wikitable"
|+Abeceda Esperanta
!
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!25
!26
!27
!28
|-
|Male bukvy
|{{-|a}}
|{{-|b}}
|{{-|c}}
|{{-|ĉ}}
|{{-|d}}
|{{-|e}}
|{{-|f}}
|{{-|g}}
|{{-|ĝ}}
|{{-|h}}
|{{-|ĥ}}
|{{-|i}}
|{{-|j}}
|{{-|ĵ}}
|{{-|k}}
|{{-|l}}
|{{-|m}}
|{{-|n}}
|{{-|o}}
|{{-|p}}
|{{-|r}}
|{{-|s}}
|{{-|ŝ}}
|{{-|t}}
|{{-|u}}
|{{-|ŭ}}
|{{-|v}}
|{{-|z}}
|-
|Velike bukvy
|{{-|A}}
|{{-|B}}
|{{-|C}}
|{{-|Ĉ}}
|{{-|D}}
|{{-|E}}
|{{-|F}}
|{{-|G}}
|{{-|Ĝ}}
|{{-|H}}
|{{-|Ĥ}}
|{{-|I}}
|{{-|J}}
|{{-|Ĵ}}
|{{-|K}}
|{{-|L}}
|{{-|M}}
|{{-|N}}
|{{-|O}}
|{{-|P}}
|{{-|R}}
|{{-|S}}
|{{-|Ŝ}}
|{{-|T}}
|{{-|U}}
|{{-|Ŭ}}
|{{-|V}}
|{{-|Z}}
|}
== Gramatika ==
Esperanto jest zaprojektovano za legko učenje dlja različnyh govoriteljev daduči nove stvorjene slova, da by byti razumlive dlja ljudij s prefiksami i sufiksami.
Vse immeniky končajut se s bukvoju "{{-|o}}", pridavniky končajut se s bukvoju "{{-|a}}" i prislovky končajut se s bukvoju "{{-|e}}". Kogda formuje se množina, bukva "{{-|j}}" jest dodana do každogo immenika i pridavnika. Esperanto imaje 2 padeže dlja immenikov i pridavnikov: imeniteljnik i viniteljnik. Kogda slova označajut prěmy objekt, bukva "{{-|n}}" jest dodana i tož priloži na množině.
Sut 3 vrěma i 3 naklonjenja v Esperantu:
Prošedše vrěma končajut se s "{{-|-is}}"
Nastoječe vrěma končajut se s "{{-|-as}}"
Buduče vrěma končajut se s "{{-|-os}}"
Infinitivne naklonjenja končajut se s "{{-|-i}}"
Uslovne naklonjenja končajut se s "{{-|-us}}"
Jusivne naklonjenja končajut se s "{{-|-u}}"
Slovny poredok jest svobodny, to znači, že pridavniky mogut poslědovati immeniky, glagoly i objekty v kojkoli poredku. Ale člen "{{-|la}}", ukazateljny zaimennik "{{-|tiu}}" i prědložnik "{{-|ĉe}}" muset prijdti prvo prěd immenikom.
== Prikladne teksty ==
[[Vsesvětova deklaracija člověčskyh prav]] v Esperantu:<blockquote>{{-|Ĉiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj laŭ digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu al alia en spirito de frateco}}.</blockquote>
== Iztočniky ==
<references />
== Vněšnje linky ==
{{Vikipedija na jezyku|eo}}
{{Prěvod|en|Esperanto}}
{{Umětne jezyky}}
[[Kategorija:Umětne jezyky]]
[[Kategorija:Planove jezyky]]
[[Kategorija:Esperanto| ]]
cedlp3wz2nbamjie3fzedb51r19sid8
Fašizm
0
877
48855
35067
2026-10-18T15:43:32Z
SzymonV
104
48855
wikitext
text/x-wiki
{{Začetok|data=2025-01}}
'''Fašizm''' ({{Jezyky|it|fascismo}}) jest vid [[Totalitarizm|totalitarnoj]] ideologije, cěljem ktoroj jest stvorjenje diktatorskogo režima. V tradicijnoj lěvo-pravoj sistemě zajmaje «krajno pravy» kut.
V vuzkom smyslu «fašizm» označaje [[Italijansky fašizm|fašizm italijansky]].
==Priznaky fašizma==
Jedin iz najglavnyh priznakov fašizma jest antikomunizm i antiliberalizm.
==Iztočniky==
<references/>
[[Kategorija:Fašizm| ]]
[[Kategorija:Politične ideologije]]
[[Kategorija:Krajna pravica]]
1e4ikr1ttlm4rymefxs6vxhgx5ri191
Heinrich Himmler
0
972
48851
6675
2026-10-18T15:36:53Z
SzymonV
104
48851
wikitext
text/x-wiki
{{Začetok|data=2026-04}}
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#000000; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Heinrich Himmler|Хајнрих Химмлер}}<br>'''<span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Heinrich Himmler}}}}</span>'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Bundesarchiv Bild 183-S72707, Heinrich Himmler.jpg|frameless]]
<small>Heinrich Himmler v 1942 roku</small>
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|7 oktobra 1900<br>[[München|{{-|München|Мӱнхен}}]], Němečska imperija
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|23 maja 1945 (44 roka)<br>{{LatCyr|Lüneburg|Лӱнебург||1}}, Britanska zona němečskoj okupacije
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
|'''Partija:'''
|Bavarska Partija Ljuda (1919-1923)<br>[[Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija|NSDAP]] (1923-1945)
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Himmler Signature 2.svg|frameless|150x150px]]
|}
'''{{LatCyr|Heinrich Luitpold Himmler|Хайнрих Луитполд Химмлер||1}}''' (* 7 oktobra 1900, [[München|{{LatCyr|München|Mӱнхен||1}}]] - † 23 maja 1945, {{LatCyr|Lüneburg|Лӱнебург||1}}) - [[Němcija|němečsky]] [[politik]], bojec, {{LatCyr|Reichsführer-SS|Рајхsфјурер СС||1}}, glava [[Schutzstaffel|SS]], pozdněje takože ministr vnutrišnjih děl Němcije. Vojenny zločinnik, suavtor [[Holokaust]]a. Zvany byl pravoju rukoju [[Adolf Hitler|{{LatCyr|Hitlera|Гитлерa||1}}]].
{{DEFAULTSORT:Himmler Heinrich}}
[[Kategorija:Němečski politiki|Himmler, Heinrich]]
[[Kategorija:Druga světova vojna|Himmler, Heinrich]]
[[Kategorija:Nacizm]]
s7ca3vlgha1sl73cev7qkv4n2e0ttlp
48868
48851
2026-10-18T16:01:15Z
SzymonV
104
48868
wikitext
text/x-wiki
{{Začetok|data=2026-04}}
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#000000; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Heinrich Himmler|Хајнрих Химмлер}}<br>'''<span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Heinrich Himmler}}}}</span>'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Bundesarchiv Bild 183-S72707, Heinrich Himmler.jpg|frameless]]
<small>Heinrich Himmler v 1942 roku</small>
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|7 oktobra 1900<br>[[München|{{-|München|Мӱнхен}}]], Němečska imperija
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|23 maja 1945 (44 roka)<br>{{LatCyr|Lüneburg|Лӱнебург||1}}, Britanska zona němečskoj okupacije
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
|'''Partija:'''
|Bavarska Partija Ljuda (1919-1923)<br>[[Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija|NSDAP]] (1923-1945)
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Himmler Signature 2.svg|frameless|150x150px]]
|}
'''{{LatCyr|Heinrich Luitpold Himmler|Хайнрих Луитполд Химмлер||1}}''' (* 7 oktobra 1900, [[München|{{LatCyr|München|Mӱнхен||1}}]] - † 23 maja 1945, {{LatCyr|Lüneburg|Лӱнебург||1}}) - [[Němcija|němečsky]] [[politik]], bojec, {{LatCyr|Reichsführer-SS|Рајхsфјурер СС||1}}, glava [[Schutzstaffel|SS]], pozdněje takože ministr vnutrišnjih děl Němcije. Vojenny zločinnik, suavtor [[Holokaust]]a. Zvany byl pravoju rukoju [[Adolf Hitler|{{LatCyr|Hitlera|Гитлерa||1}}]].
{{DEFAULTSORT:Himmler Heinrich}}
[[Kategorija:Němečski politiki|Himmler, Heinrich]]
[[Kategorija:Druga světova vojna|Himmler, Heinrich]]
[[Kategorija:Nacisti]]
o0pyrligho9gnteu472wqgt8uci0tba
Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija
0
1394
48849
35411
2026-10-18T15:35:52Z
SzymonV
104
48849
wikitext
text/x-wiki
{{Kartka partija
| prěvod_nazvy = Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija
| originalna_nazva = {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}
| skračenje = {{-|NSDAP}}
| logotip = Parteiadler_Nationalsozialistische_Deutsche_Arbeiterpartei_(1933–1945).svg
| tekst_pod_logotipom = Simbol {{-|NSDAP}}: [[orel]] s [[Svastika|svastikoju]]
| država_lok = Němciji
| ideologija = [[nacionalsocializm]]
| vodž = [[Adolf Hitler]]
| založenje = [[24 fevruara]] [[1920]]
| likvidacija = [[10 oktobra]] [[1945]]
| členstvo = 8,5 milionov (1945)<ref>{{Cite book|first=Chris|last=McNab|title=Hitler's Masterplan: The Essential Facts and Figures for Hitler's Third Reich|year=2011|publisher=Amber Books Ltd.|isbn=978-1907446962|pages=22–23}}</ref>
| prědhodnik = Němečska rabotničska partija ({{-|DAP}})
| mladežna_organizacija = {{-|Hitlerjugend, Bund Deutscher Mädel}}
| kolory = koričnevy
| glavno_sědališče = [[München|{{-|München|Мӱнхен}}]]
}}
'''Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija''' ({{Jezyky|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, {{-|NSDAP}}) byla [[politična partija]] v [[Němcija|Němciji]] v času [[Vejmarska Republika|Vejmarskoj Republiky]] i [[Nacistična Němcija|Tretjego Rajha]].
== Historija ==
Partija byla založena v 1919 g. pod nazvoju ''Němečska rabotničska partija'' ({{Jezyky|de|Deutsche Arbeiterpartei}}, {{-|DAP}}) i prěimenovana na ''Nacionalsocialistična němečska rabotničska partija'' v 1920. Program i ideologija {{-|NSDAP}} harakterizovali se krajnym [[nacionalizm]]om, radikalnym [[antisemitizm]]om i odkydanjem [[Demokracija|demokracije]] i [[komunizm]]a, a partija byla strogo organizovana na osnově [[Princip vodža|principa vodža]] ({{Jezyky|de|Führerprinzip}}). Prědsědateljem i vodžem partije stal v 1921 g. pozdnějši kancler [[Adolf Hitler]]. V periodu od 1933 do 1945 g. Němcija byla diktatura, v ktoroj {{-|NSDAP}} byla jedina dozvoljena politična partija. Obdobje vladanja {{-|NSDAP}} harakterizovalo se terorom, totalnoju kontroljeju nad narodom, prěslědovanjem i masovym ubijstvom [[Jevreji|Jevrejev]], a takože dějanjami s naměrom pokorjenja drugyh krajev v Evropě.
V 1945 g., poslě [[Vtora vsesvětska vojna|Vtoroj vsesvětskoj vojny]] i podčas [[Nürnbergske procesy|Nürnbergskyh procesov]], sojuzniki iz antihitlerovskoj koalicije kvalifikovali {{-|NSDAP}} kako prěstupnu organizaciju. {{-|NSDAP}} byla razpuščena i zabranjena. Od založenja [[Federalna republika Němcije|Federalnoj republiky Němcije]] v 1949 g. vsekako verbovanje ili promovanje nacističnyh idej posrědstvom tekstov, slov, znakov i drugyh simbolov jest tam zabranjeno.
== Važne osoby ==
Srěd najvažnějših osob v {{-|NSDAP}} byli, kromě samogo Hitlera: [[Rudolf Hess|{{-|Rudolf Hess|Рудолф Хесс}}]] (zastupnik prědsědatelja partije), [[Joseph Goebbels|{{-|Joseph Goebbels|Јозеф Гӧббелс}}]] (minister [[Propaganda|propagandy]]), [[Hermann Göring|{{-|Hermann Göring|Херманн Гӧринг}}]] (premier-ministr [[Prusija|Prusije]] i glavnokomandujuči vojennoj aviacije), [[Alfred Rosenberg|{{-|Alfred Rosenberg|Алфред Розенберг}}]] (glavny filozof partije i minister okupovanyh vozhodnyh teritorij), [[Heinrich Himmler|{{-|Heinrich Himmler|Хајнрих Химмлер}}]] (glavnokomandujuči policije i {{-|[[SS]]}}, pozdněje minister vnutrišnjih děl), [[Ernst Röhm|{{-|Ernst Röhm|Ернст Рӧм}}]] (glavnokomandujuči {{-|[[SA]]}}), [[Martin Bormann|{{-|Martin Bormann|Мартин Борманн}}]] (šef kancelarije {{-|NSDAP}}) i [[Joachim von Ribbentrop|{{-|Joachim von Ribbentrop|Јоахим вон Риббентроп}}]] (ministr vněšnjih děl).
== Rezultaty v izborah ==
[[Fajl:NSDAP Wahl 1933.svg|thumb|300px|Izborne rezultaty {{-|NSDAP}} v 1933 g.]]
{| class="wikitable" style="text-align:left"
|-
|+ Rezultaty {{-|NSDAP}} v parlamentarnyh izborah v lětah 1924–1933 (v procentah)<ref>{{Cite book|title=A New Illustrated History of the Nazis|year=2005|pages=46}}</ref>
|-
|<timeline>
ImageSize = width:600 height:200
PlotArea = left:40 right:20 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
id:linegrey2 value:gray(0.9)
id:linegrey value:gray(0.7)
id:cobar value:rgb(0.6,0.2,0.2)
id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:50
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:0 gridcolor:linegrey
PlotData =
color:cobar width:50 align:left
bar:04.05.1924 from:0 till:7
bar:07.12.1924 from:0 till:3
bar:20.05.1928 from:0 till:2
bar:14.09.1930 from:0 till:18
bar:31.07.1932 from:0 till:37
bar:06.11.1932 from:0 till:33
bar:05.03.1933 from:0 till:44
PlotData=
textcolor:black fontsize:L
bar:04.05.1924 at: 8 text: 6,6 shift:(-10)
bar:07.12.1924 at: 4 text: 3 shift:(-8)
bar:20.05.1928 at: 3 text: 2,3 shift:(-10)
bar:14.09.1930 at: 19 text: 18,3 shift:(-15)
bar:31.07.1932 at: 38 text: 37,4 shift:(-15)
bar:06.11.1932 at: 34 text: 33,1 shift:(-15)
bar:05.03.1933 at: 45 text: 43,9 shift:(-15)
</timeline>
|}
== Galerija ==
<gallery mode="packed" heights="190px">
Nazi Germany NSDAP poster.jpg | <small>Izborny plakat {{-|NSDAP}}</small>
Bundesarchiv Bild 102-17059, München, Braunes Haus.jpg | <small>''Koričnevy dom'' – Centralno sědališče {{-|NSDAP}} v gradu [[München|{{-|München|Мӱнхен}}]]</small>
Bundesarchiv Bild 119-5519, Coburg, "Deutscher Tag", NSDAP-Delegation.jpg | <small>Shodka členov {{-|NSDAP}} v 1922 g.</small>
Bundesarchiv B 145 Bild-P020811, Kundgebung der NSDAP.jpg | <small>Sjezd {{-|NSDAP}} v 1937 g. v [[Berlin]]u</small>
</gallery>
== Iztočniky ==
<small><references /></small>
[[Kategorija:Historija Němcije]]
[[Kategorija:Politične partije v Němciji]]
[[Kategorija:20. věk]]
[[Kategorija:Nacizm]]
ducms4ys89bve3q1kce99w0lfzz4ppp
Oswald Mosley
0
1470
48852
35454
2026-10-18T15:37:21Z
SzymonV
104
48852
wikitext
text/x-wiki
{{Kartka osoba|name={{-|Oswald Mosley|Освалд Мосли}}|native_name=<div style="text-align:center">{{-|Oswald Mosley}}</div>|image=[[Fajl:Mosley.jpg|center|{{-|Oswald Mosley|Освалд Мосли}} v 1934]]|birthname={{-|Oswald Ernald Mosley}}|birth_date=16 novembra 1896|death_date=3 dekembra 1980|death_place={{-|Orsay|Орсе}}, {{-|Essonne|Есон}}, [[Francija]]|birth_place=[[London]], [[Velika Britanija]]|office=Lider [[Britanska Unija Fašistov|Britanskoj Uniji Fašistov]]|party=[[Konservativna]] (1918-1922)<br>[[Partija Truda]] (1924–1931)<br>[[Nova Partija]] (1931–1932)<br>[[Britanska Unija Fašistov]] (1932–1940)<br>[[Ruh Uniji]] (1948–1973)<br>[[Narodna Partija Evropy]] (1962–1980)|awards=Zvězda 1914–15<br>Britanska Vojenna Medalj<br>Medalj Pobědy}}'''{{-|Oswald Ernald Mosley|Освалд Ерналд Мосли}}''' (* 16 novembra 1896, [[London]] - † 3 dekembra 1980, {{-|Orsay|Орсе}}) - [[Velika Britanija|britansky]] politik. Byl poslancom v parlamentu od okruga {{-|Harrow|Хароу}} v godah 1918-1924, a takože od okruga {{-|Smethwick|Сметвик}} v godah 1926–1931.
V 1932 godu osnoval [[Britanska Unija Fašitov|Britansku Uniju Fašistov]] ({{Jezyky|en|British Union of Fascists, BUF}}) i provodžal ju až do jej razpuščenja v 1940.
== Životopis ==
==== Dětinstvo ====
{{-|Mosley|Мосли}} urodil se 16 novembra 1896<ref>{{-|Dorril}} 2006, s. 21. (na anglijskom)</ref> goda v městečku {{-|Mayfair|Мајфер}} v Londonu. Byl najstarějšim synom {{-|Oswalda Mosleya|Освалда Мослиа}} (1873–1928) i {{-|Katharine Maud Edwards-Heathcote|Кетрин Мауд Едвардс-Хиткот}}.
Od 1906 goda učil se v školu {{-|West Downs}} v {{-|Winchester|Уинчестер}}; tam {{-|Oswald|Освалд}} iziskal slavu ako učestnik debat.<ref>{{-|Dorril}} 2006, s. 10. (na anglijskom)</ref> Nastupno v 1909 godu, v vozrastu 12 godov, počel nauku v {{-|Winchester|Уинчестер}} Koledž i uznal školu za trudnu i nudnu. V vozrastu 15 godov stal bokserom, izigryvavši čempionat v legkoj vagě, ale direktor školy mu togo vozbranil. {{-|Mosley|Мосли}} zajel se onogda [[fehtovanje]]m. V času školy byl čempionom fehtovanja, dobyvavši zvanja kako v špagu takože i v sablji. Prěz cěle žitje shranil entuziazm do tutogo sporta.
==== Vojenna služba ====
{{-|Mosley|Мосли}} opustil koledž v 1912, a lětom 1913 goda obstajal prěz kratke vrěme v [[Brest]] vo [[Francija|Franciji]], kde startoval v konkursah v fehtovanju. Po povratku do [[Anglija|Angliji]]<ref>{{-|Dorril}} 2006, s. 13. (na anglijskom)</ref> žedal vstupiti do armije i v januaru 1914 goda počel nauku v Kraljevskoj Vojennoj Akademiji v {{-|Sandhurst|Сандхерст}}. Obdobje, provedeno v akademii, uznal za "jedno iz najščestlivějših obdobij v cělom svojem žitju"<ref>{{-|Dorril 2006}}, s. 14. (na anglijskom)</ref>, jednako v juniju stal iz njej izgnany za "burlivy akt odplaty". John Masters tvrdil, že {{-|Mosley|Мосли}} stal izkydnuty prěz okno prěz inyh učenikov; podolg Dorrila v realnosti poslizgnul se i upadl, kogda pokušal sobrati ljudi do odplaty na grupě učenikov, ktori go napadli.
Podčas [[Prva světova vojna|Prvoj Světovoj Vojny]] stal včlenjeny do britanskoj entiteta kavaleriji - 16. Polku Kraljevskyh Ulanov - i bojeval vo Franciji na zapadnym frontu. Prěnesl se do Kraljevskogo Aeronavtičnogo Korpusa ako pilot i aeronavtični pogledatelj, ale podčas izstavy prěd svojej materju i sestroju iměl neščestny slučaj.
== Politika ==
==== Partija Truda ====
{{-|Mosley|Мосли}} poklonil se k lěvice političnoj i pritegnul uvagu kako [[Liberalna Partija|Liberalov]] tako i [[Partija Truda|Partiji Truda]] ({{Jezyky|en|Labour Party}}) svojimi glediščami na zagraničnu politiku, v ktoroj izskazyval se za krěpku [[Liga Nacij|Ligu Nacij]], a takože izolacionizm.<ref>{{-|Skidelsky 1975,}} s. 122-124. (na anglijskom)</ref> {{-|Mosley|Мосли}} vse bolje interesoval se Partijeju Truda, ktora nedavno stvorila svoju prvu vladu (pod voditeljstvom {{-|[[Ramsay MackDonald|Ramsaya MacDonalda]]|[[Ramsay MackDonald|Рамсаја МакДоналда]]}}) po obyčnyh izborah v 1923 godu.
Kogda v oktobru upadla vlada, {{-|Mosley|Мосли}} iměl izbrati novy izborny okrug, ibo uvažal, že v {{-|Harrow|Хароу}} ne stanje ponovno izbrany ako kandidat Partije Truda. Postanovil zato startovati protiv [[Neville Chamberlain|{{-|Neville'a Chamberlaina|Невилја Чемберлена}}]] v okrugu {{-|Birmingham Ladywood|Бирмингем Лејдивуд}}. Slyl on iz togo, že vnosil do kampanije emocije i energije.
==== Nova Partija ====
Nezadovoljeni od Partiji Truda, {{-|Mosley|Мосли}} zajedno s šestju inymi poslancami tutoj partije osnovali [[Nova Partija|Novu Partiju]].
Nova Partija vse vyše poklonila se k fašističnoj politikě. S časom, ako Nova Partija stavala se vse bolje radikalna i avtoritarna, velje jej davnyh poslědovateljev odšli od njej.
==== Fašizm ====
[[Fajl:Oswald Mosley and Benito Mussolini 1936.jpg|thumb|{{-|[[Benito Mussolini]]|Бенито Мусолини}} s {{-|Mosley|Мосли}} podčas jego vizita do Italije v aprilju 1933]]
Po proigranju v izborah v 1931 {{-|Mosley|Мосли}} vydal se v naučny put, aby spoznati se s "novymi ruhami" italijanskogo ''{{-|Duce|Дуче}}'' {{-|[[Benito Mussolini|Benita Mussolini]]|Бенита Мусалини}} i inyh fašistov, a po povračenju byl ubědženy, že je to draga, ktoroju dolžna slědovati Velika Britanija. Byl zavzety sjediniti jestvujuče fašistične ruhy i v 1932 godu stvoril [[Britanska Unija Fašistov|Britansku Unije Fašistov]] ({{Jezyky|en|British Union of Fascists, BUF}}).
[[Britanska Unija Fašistov]] byla organizacijeju protekcionističnoju, silno antikomunističnoju i nacionalističnoju, opiranoju na avtoritarizm.<ref>{{-|Sanders 2019, s. 17-18.}}(na anglijskom)</ref> Tvrdila ona, že Partija Truda provodila politiku "medžunarodnogo socializma", kogda cěljem fašizma je "nacionalny socializm".<ref>[https://aeon.co/essays/what-1930s-political-ideologies-can-teach-us-about-the-2020s {{-|"What 1930s political ideologies can teach us about the 2020s"}}]. {{-|''Aeon''. Retrieved 29 January 2022. (na anglijskom)}}</ref> Organizacija oglašala, že čisli až 50,000 členov, a do jej prvyh poslědovateljev naležali gazety "{{-|Daily Mail}}" i "{{-|Daily Mirror}}".<ref>[http://www.britishpapers.co.uk/midmarket/daily-mail {{-|"Daily Mail"}}]. {{-|British Newspapers Online.}} [https://web.archive.org/web/20131012082530/http://www.britishpapers.co.uk/midmarket/daily-mail/ {{-|Archived}}] {{-|from the original on 12 October 2013. Retrieved 9 February 2014. (na anglijskom)}}</ref>
{{-|Mosley|Мосли}} ugledal problemy, svezane s zabezpečenjem zasědanij Novoj Partije i stvoril poluvojenny odred militantov, odětyh v črne uniformy - Fašistične Sily Obranne, nazyvane "Črnymi Košuljami", na obrazec italijanskoj fašističnoj Dobrovoljnoj Miliciji Narodnoj Bezpečnosti ({{Jezyky|it|Milizia Volontaria per la Sicurezza Nazionale}}), ktoroj naslědovali. Partija ta često učestvovala v brutalnyh konfliktah, osoblivo s grupami komunističnymi i jevrejskymi, a konkretno v Londonu. Podčas velikogo věča {{-|Mosley|Мосли}} v Olimpiji 7 junija 1934 goda akty nasilja ze strany jego tělohraniteljev privedli negativny razglas.<ref>{{-|Gunther 1940, s. 362–364.}}(na anglijskom)</ref> Toj slučaj, a takože "Noč dolgyh nožev" v Němciji, dovedli do utraty večinstva spoločnogo poddrživanja dlja BUF.
==== Poslěvojenna politika ====
Po Vtoroj Světovoj Vojně do {{-|Mosley|Мосли}} povratili se davni poslědovatelji i uvěrili go povratiti se do politiky. V 1948 godu osnoval Ruh Unije ({{Jezyky|en|Union Movement}}), ktory phal se do stvorjenja jedinoj državy, vključajučej cěly evropejsky kontinent, a v 1962 godu podjel pokušenje stvorjenja Nacionalnoj Partije Evropy ({{Jezyky|en|National Party of Europe}}). Iměl povezanja s italijanskoju neofašističnonu partijeju Italijansky Ruh Socialny ({{Jezyky|it|Movimento Sociale Italiano}}). V godah 50-h {{-|Mosley|Мосли}} byl za děljenjem Afriky na oblasti dlja črnyh i bělyh, ale dekolonizacija v godah 60-h završila te propozicije.<ref>{{-|Rees 1990.}} (na anglijskom)</ref>
{{-|Mosley|Мосли}} byl pionerom ruha, odrěkajučego Holokost. Hoti ne prěčil egzistovanju nacističnyh koncentracijnyh lagerov, tvrdil, že byli one nužne do podtrimanja "značnoj, neradoj ljudstva", kde problemy voznikali iz-za nedostatka zapasov, pričinjenogo "neprěstannymi bombardovanjami" aliansov antihitlerovskyh, a těla, spalene i ubite v gazovyh komorah, sut s povoda epidemije brjušnogo duru, a ne togo, že lagery te sut byli stvorjene nacistami za masove ubijstva ljudij. Tvrdil takože, že vinu za Holokost trěba pripisati jevrejam, Adolf Hitler ničto o tom ne věděl.<ref>{{-|Philpot 2021.}} (na anglijskom)</ref>
== Referencije ==
==== Knigy ====
<div class="ext-gadget-alphabet-disable">
* Stephen Dorril (2006), ''Blackshirt: Sir Oswald Mosley and British Fascism''.
* Robert Skidelsky (1975), [[iarchive:oswaldmosley00skid|''Oswald Mosley'']].
* David Sanders (2019), ''Authoritarian Populism and Liberal Democracy''.
* John Gunther (1940), ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.149663/page/n381/mode/2up|Inside Europe]]''. New York: Harper & Brothers, s. 362–364.
* Robert Philpot (20 March 2021). [https://www.timesofisrael.com/holocaust-denial-was-already-taking-root-in-britain-during-wwii-says-uk-author/ "Holocaust denial was already taking root in Britain during WWII, says UK author"]. ''Times of Israel''. [https://web.archive.org/web/20210710222636/https://www.timesofisrael.com/holocaust-denial-was-already-taking-root-in-britain-during-wwii-says-uk-author/ Archived] from the original on 10 July 2021.
* Philip Rees (1990). ''Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890''.
</div>
==== Linky ====
<references />
== Vněšnje linky ==
{{Prěvod|en|Oswald Mosley|revizija=1348156035}}{{DEFAULTSORT:Mosley Oswald}}
[[Kategorija:Fašizm]]
73lbm5rlwnh0qdiinxq9acdx9qfxevh
48863
48852
2026-10-18T15:58:18Z
SzymonV
104
48863
wikitext
text/x-wiki
{{Kartka osoba|name={{-|Oswald Mosley|Освалд Мосли}}|native_name=<div style="text-align:center">{{-|Oswald Mosley}}</div>|image=[[Fajl:Mosley.jpg|center|{{-|Oswald Mosley|Освалд Мосли}} v 1934]]|birthname={{-|Oswald Ernald Mosley}}|birth_date=16 novembra 1896|death_date=3 dekembra 1980|death_place={{-|Orsay|Орсе}}, {{-|Essonne|Есон}}, [[Francija]]|birth_place=[[London]], [[Velika Britanija]]|office=Lider [[Britanska Unija Fašistov|Britanskoj Uniji Fašistov]]|party=[[Konservativna]] (1918-1922)<br>[[Partija Truda]] (1924–1931)<br>[[Nova Partija]] (1931–1932)<br>[[Britanska Unija Fašistov]] (1932–1940)<br>[[Ruh Uniji]] (1948–1973)<br>[[Narodna Partija Evropy]] (1962–1980)|awards=Zvězda 1914–15<br>Britanska Vojenna Medalj<br>Medalj Pobědy}}'''{{-|Oswald Ernald Mosley|Освалд Ерналд Мосли}}''' (* 16 novembra 1896, [[London]] - † 3 dekembra 1980, {{-|Orsay|Орсе}}) - [[Velika Britanija|britansky]] politik. Byl poslancom v parlamentu od okruga {{-|Harrow|Хароу}} v godah 1918-1924, a takože od okruga {{-|Smethwick|Сметвик}} v godah 1926–1931.
V 1932 godu osnoval [[Britanska Unija Fašitov|Britansku Uniju Fašistov]] ({{Jezyky|en|British Union of Fascists, BUF}}) i provodžal ju až do jej razpuščenja v 1940.
== Životopis ==
==== Dětinstvo ====
{{-|Mosley|Мосли}} urodil se 16 novembra 1896<ref>{{-|Dorril}} 2006, s. 21. (na anglijskom)</ref> goda v městečku {{-|Mayfair|Мајфер}} v Londonu. Byl najstarějšim synom {{-|Oswalda Mosleya|Освалда Мослиа}} (1873–1928) i {{-|Katharine Maud Edwards-Heathcote|Кетрин Мауд Едвардс-Хиткот}}.
Od 1906 goda učil se v školu {{-|West Downs}} v {{-|Winchester|Уинчестер}}; tam {{-|Oswald|Освалд}} iziskal slavu ako učestnik debat.<ref>{{-|Dorril}} 2006, s. 10. (na anglijskom)</ref> Nastupno v 1909 godu, v vozrastu 12 godov, počel nauku v {{-|Winchester|Уинчестер}} Koledž i uznal školu za trudnu i nudnu. V vozrastu 15 godov stal bokserom, izigryvavši čempionat v legkoj vagě, ale direktor školy mu togo vozbranil. {{-|Mosley|Мосли}} zajel se onogda [[fehtovanje]]m. V času školy byl čempionom fehtovanja, dobyvavši zvanja kako v špagu takože i v sablji. Prěz cěle žitje shranil entuziazm do tutogo sporta.
==== Vojenna služba ====
{{-|Mosley|Мосли}} opustil koledž v 1912, a lětom 1913 goda obstajal prěz kratke vrěme v [[Brest]] vo [[Francija|Franciji]], kde startoval v konkursah v fehtovanju. Po povratku do [[Anglija|Angliji]]<ref>{{-|Dorril}} 2006, s. 13. (na anglijskom)</ref> žedal vstupiti do armije i v januaru 1914 goda počel nauku v Kraljevskoj Vojennoj Akademiji v {{-|Sandhurst|Сандхерст}}. Obdobje, provedeno v akademii, uznal za "jedno iz najščestlivějših obdobij v cělom svojem žitju"<ref>{{-|Dorril 2006}}, s. 14. (na anglijskom)</ref>, jednako v juniju stal iz njej izgnany za "burlivy akt odplaty". John Masters tvrdil, že {{-|Mosley|Мосли}} stal izkydnuty prěz okno prěz inyh učenikov; podolg Dorrila v realnosti poslizgnul se i upadl, kogda pokušal sobrati ljudi do odplaty na grupě učenikov, ktori go napadli.
Podčas [[Prva světova vojna|Prvoj Světovoj Vojny]] stal včlenjeny do britanskoj entiteta kavaleriji - 16. Polku Kraljevskyh Ulanov - i bojeval vo Franciji na zapadnym frontu. Prěnesl se do Kraljevskogo Aeronavtičnogo Korpusa ako pilot i aeronavtični pogledatelj, ale podčas izstavy prěd svojej materju i sestroju iměl neščestny slučaj.
== Politika ==
==== Partija Truda ====
{{-|Mosley|Мосли}} poklonil se k lěvice političnoj i pritegnul uvagu kako [[Liberalna Partija|Liberalov]] tako i [[Partija Truda|Partiji Truda]] ({{Jezyky|en|Labour Party}}) svojimi glediščami na zagraničnu politiku, v ktoroj izskazyval se za krěpku [[Liga Nacij|Ligu Nacij]], a takože izolacionizm.<ref>{{-|Skidelsky 1975,}} s. 122-124. (na anglijskom)</ref> {{-|Mosley|Мосли}} vse bolje interesoval se Partijeju Truda, ktora nedavno stvorila svoju prvu vladu (pod voditeljstvom {{-|[[Ramsay MackDonald|Ramsaya MacDonalda]]|[[Ramsay MackDonald|Рамсаја МакДоналда]]}}) po obyčnyh izborah v 1923 godu.
Kogda v oktobru upadla vlada, {{-|Mosley|Мосли}} iměl izbrati novy izborny okrug, ibo uvažal, že v {{-|Harrow|Хароу}} ne stanje ponovno izbrany ako kandidat Partije Truda. Postanovil zato startovati protiv [[Neville Chamberlain|{{-|Neville'a Chamberlaina|Невилја Чемберлена}}]] v okrugu {{-|Birmingham Ladywood|Бирмингем Лејдивуд}}. Slyl on iz togo, že vnosil do kampanije emocije i energije.
==== Nova Partija ====
Nezadovoljeni od Partiji Truda, {{-|Mosley|Мосли}} zajedno s šestju inymi poslancami tutoj partije osnovali [[Nova Partija|Novu Partiju]].
Nova Partija vse vyše poklonila se k fašističnoj politikě. S časom, ako Nova Partija stavala se vse bolje radikalna i avtoritarna, velje jej davnyh poslědovateljev odšli od njej.
==== Fašizm ====
[[Fajl:Oswald Mosley and Benito Mussolini 1936.jpg|thumb|{{-|[[Benito Mussolini]]|Бенито Мусолини}} s {{-|Mosley|Мосли}} podčas jego vizita do Italije v aprilju 1933]]
Po proigranju v izborah v 1931 {{-|Mosley|Мосли}} vydal se v naučny put, aby spoznati se s "novymi ruhami" italijanskogo ''{{-|Duce|Дуче}}'' {{-|[[Benito Mussolini|Benita Mussolini]]|Бенита Мусалини}} i inyh fašistov, a po povračenju byl ubědženy, že je to draga, ktoroju dolžna slědovati Velika Britanija. Byl zavzety sjediniti jestvujuče fašistične ruhy i v 1932 godu stvoril [[Britanska Unija Fašistov|Britansku Unije Fašistov]] ({{Jezyky|en|British Union of Fascists, BUF}}).
[[Britanska Unija Fašistov]] byla organizacijeju protekcionističnoju, silno antikomunističnoju i nacionalističnoju, opiranoju na avtoritarizm.<ref>{{-|Sanders 2019, s. 17-18.}}(na anglijskom)</ref> Tvrdila ona, že Partija Truda provodila politiku "medžunarodnogo socializma", kogda cěljem fašizma je "nacionalny socializm".<ref>[https://aeon.co/essays/what-1930s-political-ideologies-can-teach-us-about-the-2020s {{-|"What 1930s political ideologies can teach us about the 2020s"}}]. {{-|''Aeon''. Retrieved 29 January 2022. (na anglijskom)}}</ref> Organizacija oglašala, že čisli až 50,000 členov, a do jej prvyh poslědovateljev naležali gazety "{{-|Daily Mail}}" i "{{-|Daily Mirror}}".<ref>[http://www.britishpapers.co.uk/midmarket/daily-mail {{-|"Daily Mail"}}]. {{-|British Newspapers Online.}} [https://web.archive.org/web/20131012082530/http://www.britishpapers.co.uk/midmarket/daily-mail/ {{-|Archived}}] {{-|from the original on 12 October 2013. Retrieved 9 February 2014. (na anglijskom)}}</ref>
{{-|Mosley|Мосли}} ugledal problemy, svezane s zabezpečenjem zasědanij Novoj Partije i stvoril poluvojenny odred militantov, odětyh v črne uniformy - Fašistične Sily Obranne, nazyvane "Črnymi Košuljami", na obrazec italijanskoj fašističnoj Dobrovoljnoj Miliciji Narodnoj Bezpečnosti ({{Jezyky|it|Milizia Volontaria per la Sicurezza Nazionale}}), ktoroj naslědovali. Partija ta često učestvovala v brutalnyh konfliktah, osoblivo s grupami komunističnymi i jevrejskymi, a konkretno v Londonu. Podčas velikogo věča {{-|Mosley|Мосли}} v Olimpiji 7 junija 1934 goda akty nasilja ze strany jego tělohraniteljev privedli negativny razglas.<ref>{{-|Gunther 1940, s. 362–364.}}(na anglijskom)</ref> Toj slučaj, a takože "Noč dolgyh nožev" v Němciji, dovedli do utraty večinstva spoločnogo poddrživanja dlja BUF.
==== Poslěvojenna politika ====
Po Vtoroj Světovoj Vojně do {{-|Mosley|Мосли}} povratili se davni poslědovatelji i uvěrili go povratiti se do politiky. V 1948 godu osnoval Ruh Unije ({{Jezyky|en|Union Movement}}), ktory phal se do stvorjenja jedinoj državy, vključajučej cěly evropejsky kontinent, a v 1962 godu podjel pokušenje stvorjenja Nacionalnoj Partije Evropy ({{Jezyky|en|National Party of Europe}}). Iměl povezanja s italijanskoju neofašističnonu partijeju Italijansky Ruh Socialny ({{Jezyky|it|Movimento Sociale Italiano}}). V godah 50-h {{-|Mosley|Мосли}} byl za děljenjem Afriky na oblasti dlja črnyh i bělyh, ale dekolonizacija v godah 60-h završila te propozicije.<ref>{{-|Rees 1990.}} (na anglijskom)</ref>
{{-|Mosley|Мосли}} byl pionerom ruha, odrěkajučego Holokost. Hoti ne prěčil egzistovanju nacističnyh koncentracijnyh lagerov, tvrdil, že byli one nužne do podtrimanja "značnoj, neradoj ljudstva", kde problemy voznikali iz-za nedostatka zapasov, pričinjenogo "neprěstannymi bombardovanjami" aliansov antihitlerovskyh, a těla, spalene i ubite v gazovyh komorah, sut s povoda epidemije brjušnogo duru, a ne togo, že lagery te sut byli stvorjene nacistami za masove ubijstva ljudij. Tvrdil takože, že vinu za Holokost trěba pripisati jevrejam, Adolf Hitler ničto o tom ne věděl.<ref>{{-|Philpot 2021.}} (na anglijskom)</ref>
== Referencije ==
==== Knigy ====
<div class="ext-gadget-alphabet-disable">
* Stephen Dorril (2006), ''Blackshirt: Sir Oswald Mosley and British Fascism''.
* Robert Skidelsky (1975), [[iarchive:oswaldmosley00skid|''Oswald Mosley'']].
* David Sanders (2019), ''Authoritarian Populism and Liberal Democracy''.
* John Gunther (1940), ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.149663/page/n381/mode/2up|Inside Europe]]''. New York: Harper & Brothers, s. 362–364.
* Robert Philpot (20 March 2021). [https://www.timesofisrael.com/holocaust-denial-was-already-taking-root-in-britain-during-wwii-says-uk-author/ "Holocaust denial was already taking root in Britain during WWII, says UK author"]. ''Times of Israel''. [https://web.archive.org/web/20210710222636/https://www.timesofisrael.com/holocaust-denial-was-already-taking-root-in-britain-during-wwii-says-uk-author/ Archived] from the original on 10 July 2021.
* Philip Rees (1990). ''Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890''.
</div>
==== Linky ====
<references />
== Vněšnje linky ==
{{Prěvod|en|Oswald Mosley|revizija=1348156035}}{{DEFAULTSORT:Mosley Oswald}}
[[Kategorija:Fašizm]]{{DEFAULTSORT:Mosley Oswald }}
[[Kategorija:Fašisti]]
a4ovv0zykvi0egdci8a276b41kh4jc1
48866
48863
2026-10-18T16:00:30Z
SzymonV
104
48866
wikitext
text/x-wiki
{{Kartka osoba|name={{-|Oswald Mosley|Освалд Мосли}}|native_name=<div style="text-align:center">{{-|Oswald Mosley}}</div>|image=[[Fajl:Mosley.jpg|center|{{-|Oswald Mosley|Освалд Мосли}} v 1934]]|birthname={{-|Oswald Ernald Mosley}}|birth_date=16 novembra 1896|death_date=3 dekembra 1980|death_place={{-|Orsay|Орсе}}, {{-|Essonne|Есон}}, [[Francija]]|birth_place=[[London]], [[Velika Britanija]]|office=Lider [[Britanska Unija Fašistov|Britanskoj Uniji Fašistov]]|party=[[Konservativna]] (1918-1922)<br>[[Partija Truda]] (1924–1931)<br>[[Nova Partija]] (1931–1932)<br>[[Britanska Unija Fašistov]] (1932–1940)<br>[[Ruh Uniji]] (1948–1973)<br>[[Narodna Partija Evropy]] (1962–1980)|awards=Zvězda 1914–15<br>Britanska Vojenna Medalj<br>Medalj Pobědy}}'''{{-|Oswald Ernald Mosley|Освалд Ерналд Мосли}}''' (* 16 novembra 1896, [[London]] - † 3 dekembra 1980, {{-|Orsay|Орсе}}) - [[Velika Britanija|britansky]] politik. Byl poslancom v parlamentu od okruga {{-|Harrow|Хароу}} v godah 1918-1924, a takože od okruga {{-|Smethwick|Сметвик}} v godah 1926–1931.
V 1932 godu osnoval [[Britanska Unija Fašitov|Britansku Uniju Fašistov]] ({{Jezyky|en|British Union of Fascists, BUF}}) i provodžal ju až do jej razpuščenja v 1940.
== Životopis ==
==== Dětinstvo ====
{{-|Mosley|Мосли}} urodil se 16 novembra 1896<ref>{{-|Dorril}} 2006, s. 21. (na anglijskom)</ref> goda v městečku {{-|Mayfair|Мајфер}} v Londonu. Byl najstarějšim synom {{-|Oswalda Mosleya|Освалда Мослиа}} (1873–1928) i {{-|Katharine Maud Edwards-Heathcote|Кетрин Мауд Едвардс-Хиткот}}.
Od 1906 goda učil se v školu {{-|West Downs}} v {{-|Winchester|Уинчестер}}; tam {{-|Oswald|Освалд}} iziskal slavu ako učestnik debat.<ref>{{-|Dorril}} 2006, s. 10. (na anglijskom)</ref> Nastupno v 1909 godu, v vozrastu 12 godov, počel nauku v {{-|Winchester|Уинчестер}} Koledž i uznal školu za trudnu i nudnu. V vozrastu 15 godov stal bokserom, izigryvavši čempionat v legkoj vagě, ale direktor školy mu togo vozbranil. {{-|Mosley|Мосли}} zajel se onogda [[fehtovanje]]m. V času školy byl čempionom fehtovanja, dobyvavši zvanja kako v špagu takože i v sablji. Prěz cěle žitje shranil entuziazm do tutogo sporta.
==== Vojenna služba ====
{{-|Mosley|Мосли}} opustil koledž v 1912, a lětom 1913 goda obstajal prěz kratke vrěme v [[Brest]] vo [[Francija|Franciji]], kde startoval v konkursah v fehtovanju. Po povratku do [[Anglija|Angliji]]<ref>{{-|Dorril}} 2006, s. 13. (na anglijskom)</ref> žedal vstupiti do armije i v januaru 1914 goda počel nauku v Kraljevskoj Vojennoj Akademiji v {{-|Sandhurst|Сандхерст}}. Obdobje, provedeno v akademii, uznal za "jedno iz najščestlivějših obdobij v cělom svojem žitju"<ref>{{-|Dorril 2006}}, s. 14. (na anglijskom)</ref>, jednako v juniju stal iz njej izgnany za "burlivy akt odplaty". John Masters tvrdil, že {{-|Mosley|Мосли}} stal izkydnuty prěz okno prěz inyh učenikov; podolg Dorrila v realnosti poslizgnul se i upadl, kogda pokušal sobrati ljudi do odplaty na grupě učenikov, ktori go napadli.
Podčas [[Prva světova vojna|Prvoj Světovoj Vojny]] stal včlenjeny do britanskoj entiteta kavaleriji - 16. Polku Kraljevskyh Ulanov - i bojeval vo Franciji na zapadnym frontu. Prěnesl se do Kraljevskogo Aeronavtičnogo Korpusa ako pilot i aeronavtični pogledatelj, ale podčas izstavy prěd svojej materju i sestroju iměl neščestny slučaj.
== Politika ==
==== Partija Truda ====
{{-|Mosley|Мосли}} poklonil se k lěvice političnoj i pritegnul uvagu kako [[Liberalna Partija|Liberalov]] tako i [[Partija Truda|Partiji Truda]] ({{Jezyky|en|Labour Party}}) svojimi glediščami na zagraničnu politiku, v ktoroj izskazyval se za krěpku [[Liga Nacij|Ligu Nacij]], a takože izolacionizm.<ref>{{-|Skidelsky 1975,}} s. 122-124. (na anglijskom)</ref> {{-|Mosley|Мосли}} vse bolje interesoval se Partijeju Truda, ktora nedavno stvorila svoju prvu vladu (pod voditeljstvom {{-|[[Ramsay MackDonald|Ramsaya MacDonalda]]|[[Ramsay MackDonald|Рамсаја МакДоналда]]}}) po obyčnyh izborah v 1923 godu.
Kogda v oktobru upadla vlada, {{-|Mosley|Мосли}} iměl izbrati novy izborny okrug, ibo uvažal, že v {{-|Harrow|Хароу}} ne stanje ponovno izbrany ako kandidat Partije Truda. Postanovil zato startovati protiv [[Neville Chamberlain|{{-|Neville'a Chamberlaina|Невилја Чемберлена}}]] v okrugu {{-|Birmingham Ladywood|Бирмингем Лејдивуд}}. Slyl on iz togo, že vnosil do kampanije emocije i energije.
==== Nova Partija ====
Nezadovoljeni od Partiji Truda, {{-|Mosley|Мосли}} zajedno s šestju inymi poslancami tutoj partije osnovali [[Nova Partija|Novu Partiju]].
Nova Partija vse vyše poklonila se k fašističnoj politikě. S časom, ako Nova Partija stavala se vse bolje radikalna i avtoritarna, velje jej davnyh poslědovateljev odšli od njej.
==== Fašizm ====
[[Fajl:Oswald Mosley and Benito Mussolini 1936.jpg|thumb|{{-|[[Benito Mussolini]]|Бенито Мусолини}} s {{-|Mosley|Мосли}} podčas jego vizita do Italije v aprilju 1933]]
Po proigranju v izborah v 1931 {{-|Mosley|Мосли}} vydal se v naučny put, aby spoznati se s "novymi ruhami" italijanskogo ''{{-|Duce|Дуче}}'' {{-|[[Benito Mussolini|Benita Mussolini]]|Бенита Мусалини}} i inyh fašistov, a po povračenju byl ubědženy, že je to draga, ktoroju dolžna slědovati Velika Britanija. Byl zavzety sjediniti jestvujuče fašistične ruhy i v 1932 godu stvoril [[Britanska Unija Fašistov|Britansku Unije Fašistov]] ({{Jezyky|en|British Union of Fascists, BUF}}).
[[Britanska Unija Fašistov]] byla organizacijeju protekcionističnoju, silno antikomunističnoju i nacionalističnoju, opiranoju na avtoritarizm.<ref>{{-|Sanders 2019, s. 17-18.}}(na anglijskom)</ref> Tvrdila ona, že Partija Truda provodila politiku "medžunarodnogo socializma", kogda cěljem fašizma je "nacionalny socializm".<ref>[https://aeon.co/essays/what-1930s-political-ideologies-can-teach-us-about-the-2020s {{-|"What 1930s political ideologies can teach us about the 2020s"}}]. {{-|''Aeon''. Retrieved 29 January 2022. (na anglijskom)}}</ref> Organizacija oglašala, že čisli až 50,000 členov, a do jej prvyh poslědovateljev naležali gazety "{{-|Daily Mail}}" i "{{-|Daily Mirror}}".<ref>[http://www.britishpapers.co.uk/midmarket/daily-mail {{-|"Daily Mail"}}]. {{-|British Newspapers Online.}} [https://web.archive.org/web/20131012082530/http://www.britishpapers.co.uk/midmarket/daily-mail/ {{-|Archived}}] {{-|from the original on 12 October 2013. Retrieved 9 February 2014. (na anglijskom)}}</ref>
{{-|Mosley|Мосли}} ugledal problemy, svezane s zabezpečenjem zasědanij Novoj Partije i stvoril poluvojenny odred militantov, odětyh v črne uniformy - Fašistične Sily Obranne, nazyvane "Črnymi Košuljami", na obrazec italijanskoj fašističnoj Dobrovoljnoj Miliciji Narodnoj Bezpečnosti ({{Jezyky|it|Milizia Volontaria per la Sicurezza Nazionale}}), ktoroj naslědovali. Partija ta često učestvovala v brutalnyh konfliktah, osoblivo s grupami komunističnymi i jevrejskymi, a konkretno v Londonu. Podčas velikogo věča {{-|Mosley|Мосли}} v Olimpiji 7 junija 1934 goda akty nasilja ze strany jego tělohraniteljev privedli negativny razglas.<ref>{{-|Gunther 1940, s. 362–364.}}(na anglijskom)</ref> Toj slučaj, a takože "Noč dolgyh nožev" v Němciji, dovedli do utraty večinstva spoločnogo poddrživanja dlja BUF.
==== Poslěvojenna politika ====
Po Vtoroj Světovoj Vojně do {{-|Mosley|Мосли}} povratili se davni poslědovatelji i uvěrili go povratiti se do politiky. V 1948 godu osnoval Ruh Unije ({{Jezyky|en|Union Movement}}), ktory phal se do stvorjenja jedinoj državy, vključajučej cěly evropejsky kontinent, a v 1962 godu podjel pokušenje stvorjenja Nacionalnoj Partije Evropy ({{Jezyky|en|National Party of Europe}}). Iměl povezanja s italijanskoju neofašističnonu partijeju Italijansky Ruh Socialny ({{Jezyky|it|Movimento Sociale Italiano}}). V godah 50-h {{-|Mosley|Мосли}} byl za děljenjem Afriky na oblasti dlja črnyh i bělyh, ale dekolonizacija v godah 60-h završila te propozicije.<ref>{{-|Rees 1990.}} (na anglijskom)</ref>
{{-|Mosley|Мосли}} byl pionerom ruha, odrěkajučego Holokost. Hoti ne prěčil egzistovanju nacističnyh koncentracijnyh lagerov, tvrdil, že byli one nužne do podtrimanja "značnoj, neradoj ljudstva", kde problemy voznikali iz-za nedostatka zapasov, pričinjenogo "neprěstannymi bombardovanjami" aliansov antihitlerovskyh, a těla, spalene i ubite v gazovyh komorah, sut s povoda epidemije brjušnogo duru, a ne togo, že lagery te sut byli stvorjene nacistami za masove ubijstva ljudij. Tvrdil takože, že vinu za Holokost trěba pripisati jevrejam, Adolf Hitler ničto o tom ne věděl.<ref>{{-|Philpot 2021.}} (na anglijskom)</ref>
== Referencije ==
==== Knigy ====
<div class="ext-gadget-alphabet-disable">
* Stephen Dorril (2006), ''Blackshirt: Sir Oswald Mosley and British Fascism''.
* Robert Skidelsky (1975), [[iarchive:oswaldmosley00skid|''Oswald Mosley'']].
* David Sanders (2019), ''Authoritarian Populism and Liberal Democracy''.
* John Gunther (1940), ''[[iarchive:in.ernet.dli.2015.149663/page/n381/mode/2up|Inside Europe]]''. New York: Harper & Brothers, s. 362–364.
* Robert Philpot (20 March 2021). [https://www.timesofisrael.com/holocaust-denial-was-already-taking-root-in-britain-during-wwii-says-uk-author/ "Holocaust denial was already taking root in Britain during WWII, says UK author"]. ''Times of Israel''. [https://web.archive.org/web/20210710222636/https://www.timesofisrael.com/holocaust-denial-was-already-taking-root-in-britain-during-wwii-says-uk-author/ Archived] from the original on 10 July 2021.
* Philip Rees (1990). ''Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890''.
</div>
==== Linky ====
<references />
== Vněšnje linky ==
{{Prěvod|en|Oswald Mosley|revizija=1348156035}}{{DEFAULTSORT:Mosley Oswald}}
{{DEFAULTSORT:Mosley Oswald }}
[[Kategorija:Fašisti]]
7j4pjldq3bevjctqe89i7zot52xd01z
Koristnik:Ilja isv/pěskovišče
2
2830
48833
48814
2026-10-18T13:57:29Z
Ilja isv
10
/* Ustroj */
48833
wikitext
text/x-wiki
{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}
{{#invoke:Wikidata|getValue|P154}}
<code><nowiki>{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}</nowiki></code>
{{Ne zaměšivati s|Litijova baterija}}
[[Fajl:LiIon-18650-match.jpg|thumb|275px|Litij-ionovy akumulator cilindričny, tiporazměr 18650]]
[[Fajl:A battery, 7, ubt.jpeg|thumb|Litij-ionovy akumulator mobilnogo telefona {{-|Siemens}}, prizmatičny]]
'''[[Litij]][[ion|-ionovy]] akumulator''' ({{-|Li-ion}}) je tipom [[Električny akumulator|akumulatora]] [[Električnost|električnosti]], ktory priměnjaje se v [[Nizkovoltažny akumulator|nizkovoltažnyh]] i [[Tegovy akumulator|tegovyh]] akumulatornyh baterijah vozov, v [[Sistemy akumulacije energije|sistemah akumulacije energije]], takože kako zdroj energije v devajsah kako [[Mobilny telefon|mobilne telefony]], [[laptop]]y i dr.
V lětu 2019 [[Michael Stanley Whittingham|{{-|Whittingham|Уитингем}}]], [[John Goodenough|{{-|Goodenough|Гудинаф}}]] i [[Akira Yoshino|{{-|Yoshino|Јошино}}]] sut iziskali [[Nobeleva nagrada v hemiji|Nobelevu nagradu v hemiji]] s formulacijeju "Za razvoj litij-ionovyh akumulatorov".
== Historija ==
{{Citatny blok|align=center|Glavny zdroj: {{Cite magazine |url=https://www.nkj.ru/archive/articles/37454/ |author=Татьяна Кулова |title=Аккумуляторы, изменившие жизнь |year=2019 |lang=ru |magazine=[[Наука и жизнь]] |issue=12 |pages=2—7}}}}
Najprvo principialna možlivost stvorjenja [[litij|litijevyh]] akumulatorov na osnově sposobnosti [[disulfid titana|disulfida titana]] či [[disulfid molibden|disulfida molibdena]] priključati do sebe iony litija pri iznabivanju akumulatora i ekstraktovati jih pri nabivanju byla jest pokazana v lětu 1970 [[Michael Stanley Whittingham|Majklom {{-|Whittinghamom|Уитингемом}}]]. Sučstvenymi nedostatkami takyh akumulatorov javjali se nizky voltaž 2.37 V i vysoka požarna nebezpečnost vslěd stvarjanja dendritov metaličnogo litija, ktore sut zamykali elektrody.
Sučasany variant litij-ionovogo akumulatora s anodom iz [[Vuglerod|grafita]] i katodom iz kobaltita litija byl jest iznahodženy v lětu 1991 [[Akira Joshino|Akiroju {{-|Joshino|Jošino}}]]. Prvy litij-ionovy akumulator po jego patentu jest izpustila korporacija {{-|[[Sony]]}} v istom lětu.
Tutčasno vedut se izslědovanja na poiskanje materialov na osnově [[Kremnij|kremnija]] ([[Kremnij-vugoljny akumulator|kremnij-vugoljny akumulator]]) i [[Fosfor|fosfora]], zabezpečivajučih povyšenu sposobnost interkaliranja [[Ion|ionov]] litija, i takože zaměny ionov litija [[Natrij-ionovy akumulator|na iony natrija]].
Druge izslědovanja směnšajut efekt starěnja i podolžajut dobu životnosti. Napriměr, izkoristanje tvoriva {{lang|en|bis-imino-acenaphthenequinone-Paraphenylene (BP)}} dozvoli shranjati 95 procentov vměstilosti akumulatora daže po 1700 ciklah nabivanja-iznabivanja.<ref name="sb0505">{{Cite web |lang=en |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acsaem.0c02742 |title=Bis-imino-acenaphthenequinone-Paraphenylene-Type Condensation Copolymer Binder for Ultralong Cyclable Lithium-Ion Rechargeable Batteries |first=Agman |last=Gupta |website=ACS Applied Energy Materials |date=2021-03-22 |pages=2231–2240 |publisher=pubs.acs.org |access-date=2021-05-05 |archive-date=2021-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408172047/https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acsaem.0c02742 |url-status=live }}</ref><ref name="sb0505-2">{{Cite web |lang=ru |url=https://3dnews.ru/1038734/yaponskie-uchyonie-pridumali-akkumulyator-sposobniy-prorabotat-5-let-pochti-bez-poteri-yomkosti |title=Японские учёные придумали аккумулятор, способный проработать 5 лет почти без потери ёмкости |website=3dnews.ru |date=2021-05-05 |publisher=3dnews.ru |access-date=2021-05-05 |archive-date=2021-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505110457/https://3dnews.ru/1038734/yaponskie-uchyonie-pridumali-akkumulyator-sposobniy-prorabotat-5-let-pochti-bez-poteri-yomkosti |url-status=live }}</ref>
V lětu 1991 v sumě vměstilost litij-ionovyh akumulatorov byla 130 k{{-|W|Вт}}·č, ale v lětu 2025 uže 1.59 T{{-|W|Вт}}·č<ref>[http://kvant.mccme.ru/pdf/2023/2023-04.pdf Про запас (о развитии систем накопления энергии) . С Минаев] {{Wayback|url=http://kvant.mccme.ru/pdf/2023/2023-04.pdf |date=20230616183538 }}. Квант 2023 г , 4 Номер</ref><ref>[https://www.tadviser.ru/index.php/%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F:%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%B9-%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B0%D0%BA%D0%BA%D1%83%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B_(%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%BA) {{-|Литий-ионные аккумуляторы (мировой рынок)}}]</ref>
== Типы литий-ионных аккумуляторов ==
В зависимости от химического состава и устройства (LMO, LCO, NCA, NMC, [[LiFePO4|LFP]], LTO,…), литий-ионные разделяются на типы, сильно различающиеся потребительскими качествами.
=== Литий-кобальтовые (ICR) ===
Эта разновидность имеет самую высокую ёмкость, но требовательны к условиям работы, имеют весьма ограниченный ресурс. Рабочий диапазон напряжений — от 3 до 4,2 В. Самая высокая удельная энергоемкость — до 250 Втч/кг, пиковый ток разряда — не более двух ёмкостей (то есть аккумулятор 2 Ач имеет разрешённый ток 4 А), длительный ток разряда — не более одной ёмкости.
Температура длительного хранения аккумуляторов — −5 °C при 40-50 % заряда{{нет АИ|17|01|2024}}. Литий-кобальтовые аккумуляторы взрывоопасны и могут воспламеняться при перегреве или вследствие глубокого разряда. По этим причинам они обычно снабжаются защитной платой и имеют маркировку Protected. Напряжение разряда — не ниже 3 В. Взрывоопасны при повреждении корпуса, быстро стареют (средний срок жизни — 3-5 лет, в циклах «заряд-разряд» — не более 500). Нежелательна зарядка большим током. Крайне токсичны при воспламенении.
=== Литий-никель-марганец-кобальт-оксидный (NMC) ===
{{Основная статья|Литий-никель-марганец-кобальт-оксидный аккумулятор}}
Аккумуляторы номинальным напряжением 3,7 вольта, диапазон от 2,6 до 4,3 вольта, плотность энергии до 200 Втч/кг, токоотдача до двух ёмкостей, ресурс при разряде до минимума более 1000 циклов, при частичном 5000 циклов и более. Взрывопожаробезопасность высокая, высокая теплостойкость<ref>{{Cite web|url=https://acums.ru/akkumulyatory/nmc-akkumulyatory|title=Li NMC аккумуляторы: литий-никель-марганец-кобальт-оксидный, характеристики, новый тип лития|lang=ru-RU|first=Акум|last=Эксперт|website=Акумы.ру|date=2022-09-27|access-date=2024-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240115211220/https://acums.ru/akkumulyatory/nmc-akkumulyatory|archive-date=2024-01-15}}</ref>.
=== Литий-никель-кобальт-алюминий-оксидный (NCA) ===
{{Основная статья|Литий-никель-кобальт-алюминий-оксидный аккумулятор}}
Удельная плотность энергии в аккумуляторах данного типа: 200—260 ([[Ватт (единица измерения)|Вт]]•[[Час|ч]]/[[Килограмм|кг]])<ref name="Ref01">{{Cite web |url=https://best-energy.com.ua/support/battery/bu-205#battery-bu-205-050 |title=Литий-никель-кобальт-алюминий-оксидный аккумулятор. |access-date=2020-09-27 |archive-date=2020-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023001209/https://best-energy.com.ua/support/battery/bu-205#battery-bu-205-050 |url-status=live }}</ref>. Выдерживают до 500 циклов зарядки-разрядки.
Преимуществами аккумуляторов данного типа являются высокая удельная энергоемкость, длительный срок службы и высокая удельная мощность.<ref>''Кочеров А. В., Курмакаев Д. Р., Сизов А. Ю., Туманов А. А., Федосова Л. О.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=35196938 Выбор типа электрохимической системы аккумулятора электромобиля LCV-сегмента] // [[Нижегородский государственный технический университет|НГТУ]], Труды НГТУ им. Р. Е. Алексеева, номер: 2(121), год: 2018, с: 156—161</ref> Они применяются в промышленности, электротранспорте, медицинской технике.
=== Литий-марганцевые (IMR или INR) ===
Более долговечны и безопасны, чем кобальтовые, допустима зарядка большим током. Рабочий диапазон напряжений — от 2,5 до 4,2 В. Удельная энергоемкость — 140—150 Втч/кг. Ресурс — порядка 5-6 лет — до 1000 циклов «заряд-разряд». Высокий ток под нагрузкой — до 5 ёмкостей. Предельная граница разряда — 2,5 В, однако возможно снижение ресурса. INR-аккумуляторы редко снабжают защитной платой, но зарядная цепь всегда имеет ограничение по напряжению. Неработоспособны ниже −10 °C. Достаточно безопасны в использовании, не взрываются и не воспламеняются. Имеют низкий саморазряд.
=== Литий железофосфатные аккумуляторы (LiFePO4, LiFe, LFP, IFR) ===
{{Основная статья|Литий-железо-фосфатный аккумулятор}}
Рабочий диапазон напряжений — от 2 до 3,65 В, номинальное напряжение — 3,2 В. Удельная энергоемкость — примерно 150 Втч/кг. Ресурс — 10-20 лет, примерно 1500-3000 циклов «заряд-разряд» (до 8000 в мягких условиях). Высокий ток под нагрузкой (до 10 ёмкостей) и стабильное напряжение разряда идеальны для электромобилей,
велосипедов, и подобных применений. Разряд вблизи нижней границы напряжения (2 В) может снижать ресурс. Допустима зарядка большим током с сохранением безопасности. При самых тяжёлых условиях эксплуатации не выделяют газа, не взрываются и не возгораются.
=== Литий-титанатные аккумуляторы (LTO) ===
{{Основная статья|Литий-титанатный аккумулятор}}
Наивысшая долговечность и широкий температурный интервал работы. Рабочий диапазон напряжений и от 1,6 до 2,7 В, номинальное напряжение — 2,3 В. Удельная энергоёмкость — примерно 100 Втч/кг. Ресурс — более 15 000 циклов «заряд-разряд». Температурный диапазон и от −60 °C до +60 °C. Имеет очень низкое сопротивление, позволяющее использовать сверхбыстрый заряд, и низкий саморазряд, примерно 0,02 % в сутки.
== Технические показатели ==
[[Fajl:Skizze Balancer.png|thumb|При использовании литий-ионных аккумуляторов в составе батарей без балансирующего устройства часть из них окажется переразряженной (B) при работе батареи или перезаряженной (C) либо не дозаряженной (D) до номинальной ёмкости во время зарядки батареи]] Основные показатели элементов, зависящие от химсостава, находятся в следующих пределах:
* [[Электрическое напряжение|напряжение]] единичного элемента:
** максимальное: 4,2 [[Вольт (единица измерения)|В]] (или 4,35/4,40 В для высоковольтных);<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://www.ixbt.com/live/supply/li-ion-435v-vs-420v-skolko-teryaem-test-sanyo-ur18650zta.html |title=Li-ion 4.35V vs 4.20V сколько теряем? Тест SANYO UR18650ZTA. / Зарядки, пауэрбанки, провода и переходники / iXBT Live |date=2018-08-26 |publisher=iXBT Live |access-date=2019-10-18 |archive-date=2019-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018063726/https://www.ixbt.com/live/supply/li-ion-435v-vs-420v-skolko-teryaem-test-sanyo-ur18650zta.html |url-status=live }}</ref>
** минимальное: 2,5 В (или 2,8/3,0 В для высоковольтных);
* удельная [[энергоёмкость]]: 110…325 [[Киловатт-час|Вт·ч]]/[[кг]];<ref>{{Cite web|url=https://www.molicel.com/newsroom/molicel-launches-inr-21700-m65a-and-inr-21700-p60b-pioneering-market-leading-power-for-e-bikes-and-light-electric-vehicles/|title=Molicel Launches INR-21700-M65A and INR-21700-P60B, Pioneering Market Leading Power for E-bikes and light electric vehicles|lang=en|date=2025-06-24|publisher=Newsroom molicell|archive-url=https://web.archive.org/web/20250629213754/https://www.molicel.com/newsroom/molicel-launches-inr-21700-m65a-and-inr-21700-p60b-pioneering-market-leading-power-for-e-bikes-and-light-electric-vehicles/|archive-date=2025-06-29|access-date=2025-07-25|url-status=live}}</ref>
* [[внутреннее сопротивление]]: 4…15 [[милли-|м]][[Ом (единица измерения)|Ом]];<ref>{{Cite web |lang=ru |url=http://www.ecigtalk.ru/forum/f33/t192678.html |title=Sony VTC6A и VTC6 с одинаковыми Matrix-кодами - результаты тестов |publisher=ecigtalk.ru |access-date=2019-10-18 |archive-date=2019-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018063305/http://www.ecigtalk.ru/forum/f33/t192678.html |url-status=live }}</ref>
* число циклов заряд-разряд до снижения [[Ёмкостный накопитель энергии|ёмкости]] до 80 %: 600;
* время быстрого заряда: 1 [[час]];
* [[саморазряд]] зависит от температуры хранения и степени заряда. При температуре 25 °C и заряде 100 % ≈1,6 % в [[месяц]];
* [[Сила тока|ток]] [[Нагрузка (значения)|нагрузки]] относительно ёмкости '''С,''' представленной в [[Ампер-час|А·ч]]:
** постоянный: до 5'''С''';
** импульсный: до 50'''С''';
** оптимальный: до 1'''С''';
* диапазон рабочих [[Температура|температур]]: от −20 °C до +60 °C (оптимальная +23 °C);<ref>{{Cite web |url=https://telit.co.rs/PDFDokumenti/Li-Ion/INR18650-25R.pdf |title=Samsung INR18650-25R Specification |access-date=2020-04-01 |archive-date=2020-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030193340/https://telit.co.rs/PDFDokumenti/Li-Ion/INR18650-25R.pdf |url-status=live }}</ref>
== Защитные устройства аккумулятора ==
[[Fajl:Lithium Ionen Akku Überwachungselektronik.jpg|thumb|left|Контроллер заряда/разряда ([[Печатная плата|плата]] защиты) цилиндрического литий-ионного аккумулятора, конструкционно припаянный к отрицательному контакту аккумулятора и обратной фольгированной стороной выполняющий его функции. На снимке частично демонтирован и отсоединён от проводника, идущего к положительному контакту аккумулятора]]
Почти всегда в корпус аккумулятора встроен [[Контроллер заряда аккумуляторов|контроллер]] (или ''{{-|PCM}}-плата'' ({{lang|en|Protection Circuit Module}})), который управляет зарядкой и защищает аккумулятор от превышения напряжения заряда, чрезмерного разряда и превышения температуры, приводящих к преждевременной деградации или разрушению. Также этот контроллер может ограничивать ток потребления, защищать от [[Короткое замыкание|короткого замыкания]]. Тем не менее, надо учитывать, что не все аккумуляторы снабжаются защитой. Производители могут не устанавливать её в целях снижения стоимости, веса, а также в устройствах, в которых встроен контроллер защиты, в аккумуляторных батареях (например, ноутбуков) используются аккумуляторы без встроенной платы защиты<ref>''Н. Бровка, О. Янченков'' [https://cyberleninka.ru/article/n/primenenie-spetsializirovannyh-mikroprotsessorov-dlya-postroeniya-shem-kontrolya-i-zaschity-litiy-ionnyh-i-litiy-polimernyh {{-|Применение специализированных микропроцессоров для построения схем контроля и защиты литий-ионных и литий-полимерных аккумуляторных батарей}}] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/primenenie-spetsializirovannyh-mikroprotsessorov-dlya-postroeniya-shem-kontrolya-i-zaschity-litiy-ionnyh-i-litiy-polimernyh |date=20190828235251 }} {{-|// Журнал «Компоненты и Технологии». — № 3, 2007 г. С. 132—135. ISSN 2079-6811.}}</ref>.
Литиевые аккумуляторы имеют специальные требования при подключении нескольких ячеек [[Последовательное и параллельное соединение|последовательно]]. Зарядные устройства для таких многосоставных аккумуляторов с ячейками или сами аккумуляторные [[Батарея (электротехника)|батареи]] снабжаются схемой балансировки ячеек. Смысл балансировки в том, что электрические свойства ячеек могут немного различаться, и какая-то ячейка достигнет полного заряда/разряда раньше других. При этом необходимо прекратить заряд этой ячейки, продолжая заряжать остальные, так как перезаряд литий-ионных аккумуляторов выводит их из строя. Эту функцию выполняет специальный узел — {{iw|Балансировочная плата аккумуляторов|балансир||Battery balancing}} (или ''BMS-плата'' ({{lang-en|Battery Management System}})<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Si-Nm4ClEjE Обзор BMS контроллера заряда литий-ионных аккумуляторов 18650 3.7В] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=Si-Nm4ClEjE |date=20190916133541 }} на [[YouTube]]</ref>). Он [[шунт]]ирует заряженную ячейку так, чтобы ток заряда шёл мимо неё. Балансиры одновременно выполняют как функцию платы защиты в отношении каждого из аккумуляторов, так и батареи в целом<ref>''Сердечный Д. В., Томашевский Ю. Б.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/upravlenie-protsessom-zaryada-mnogoelementnyh-litiy-ionnyh-akkumulyatornyh-batarey Управление процессом заряда многоэлементных литий-ионных аккумуляторных батарей] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/upravlenie-protsessom-zaryada-mnogoelementnyh-litiy-ionnyh-akkumulyatornyh-batarey |date=20190828231910 }} / Научная статья // Журнал «Измерение. Мониторинг. Управление. Контроль». — № 3 (21), 2017 г. С. 115—123. УДК 621.314. DOI 10.21685/2307-5538-2017-3-16. ISSN 1999-5458.</ref><ref>''Сазонов И. Е., Лукьяненко М. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/vyravnivanie-zaryada-v-litiy-ionnyh-akkumulyatornyh-batareyah Выравнивание заряда в литий-ионных аккумуляторных батареях] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/vyravnivanie-zaryada-v-litiy-ionnyh-akkumulyatornyh-batareyah |date=20190828231907 }} / Научная статья // Сборник материалов IX Междунарародной научно-практической конференции, посвящённой [[День космонавтики|Дню космонавтики]]. «Актуальные проблемы авиации и космонавтики» [Электронныйресурс]. Красноярск: СибГУ им. М. Ф. Решетнева — № 9, т. 1, 2013 г. С. 204. УДК 537.22. ISSN 1999-5458.</ref>.
Зарядные устройства могут поддерживать конечное напряжение заряда в диапазоне 4,15—4,25 [[Вольт (единица измерения)|В]].
{{Внешние медиафайлы
|topic = Варианты Li-ion аккумуляторов с напряжением 1,5 В
|font-size =
|align =
|width = 230px
|image1 = [https://ae01.alicdn.com/kf/HTB1ylB2ajDuK1Rjy1zjq6zraFXaV.jpg Со встроенным контроллером и разъёмом микро-USB<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=uM0UQRyIpsc] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=uM0UQRyIpsc |date=20190916133542 }}.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=wzWlVSSL1q4] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=wzWlVSSL1q4 |date=20190916133530 }}.</ref>]
|image2 = [https://ae01.alicdn.com/kf/HTB1Fxi8h5FTMKJjSZFAq6AkJpXaV/Etinesan-3000mWh-AA-1-5-V.jpg С двойным преобразованием напряжения (при зарядке/разрядке) и требующие специального зарядного устройства<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GJmmI2WFoW8] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=GJmmI2WFoW8 |date=20190916133533 }}.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=3QYn6m_Tlgw |title=LITHIUM AA 1 5 Volt BATTERIES - YouTube<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2019-08-29 |archive-date=2019-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190916133541/https://www.youtube.com/watch?v=3QYn6m_Tlgw&gl=US&hl=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ae01.alicdn.com/kf/HTB1G3CHXfc3T1VjSZLeq6zZsVXaf.jpg |title=Архивированная копия |access-date=2019-08-29 |archive-date=2019-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829051045/https://ae01.alicdn.com/kf/HTB1G3CHXfc3T1VjSZLeq6zZsVXaf.jpg |url-status=live }}</ref>]
|image3 = [https://ae01.alicdn.com/kf/HTB16gVkXgvGK1JjSspiq6A96FXaH/KENTLI-4-3000mWh-aa-1-5.jpg С двойным положительным контактом: 1,5 В — центральный рабочий, 3,7 В — по периферии для зарядки специальным зарядным устройством либо через переходник (желобчатый или трубчатый) зарядным устройством для Li-ion<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=DwPfkfOxZIQ] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=DwPfkfOxZIQ |date=20190916133530 }}.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1rru1qUk9Sc] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=1rru1qUk9Sc |date=20190916133547 }}.</ref>]
}}
Существуют литий-ионные и литий-полимерные аккумуляторы типоразмеров АА и ААА с напряжением 1,5 В. Они имеют не только схему защиты, но также встроенный электронный [[преобразователь напряжения]] ({{lang-en|DC-DC converter}}). Отличие таких аккумуляторов — стабилизированное напряжение на контактах в 1,5 В вне зависимости от ''рабочего напряжения'' самой ячейки аккумулятора и его моментальное обнуление, когда литиевая ячейка разряжается до нижнего допустимого предела и срабатывает защита от чрезмерного разряда. Такие аккумуляторы можно спутать с похожими по размерам аккумуляторами 14500 и 10440 напряжением 3,7 В, а также с незаряжаемыми одноразовыми [[Литиевый элемент питания|литиевыми элементами питания]]. Все они различаются маркировкой.
Из-за высокой [[Пожароопасность|пожароопасности]] литиевых батарей предпринимаются попытки перехода на БМС с полностью открытым исходным кодом, например, проект «foxBMS».<ref>{{Cite web |url=https://foxbms.org/ |title=foxBMS.org |access-date=2023-07-26 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726075025/https://foxbms.org/ |url-status=live }}</ref>
== Ustroj ==
[[File:Shema Litij-ionovogo akumulatora.svg|thumb|Litij-ionovy akumulator. Shema]]
Litij-ionovy akumulator skladaje se iz elektrodov (katodnogo materiala na [[Aluminij|aluminijevoj]] foliji i anodnogo materiala na [[Měd|mědnoj]] foliji), razděljenyh poronitym separatorom, orošenym elektrolitom. Paket elektrodov jest poměščen do neprodyšnogo korpusa, katody i anody sut prisjednjene k terminalam za nimanje toka. Korpus poněkogda imaje zaščitny ventil, skydyvajučim vnutrny pritisk pri avarijnyh situacijah ili narušenju uslovij eksploatacije. Litij-ionove akumulatory različajut se tipom izkoristanogo katodnogo materiala. Prěnosnikom naboja v litij-ionovom akumulatoru jest pozitivno nabity ion litija, ktory imaje sposoobnost vsadžati se (interkalirovati) v kristaličnu rešetku drugyh materialov (napriklad, [[Grafit|grafita]], [[Oksid|oksidov]] i [[Solj|soljij]] [[Metal|metalov]]) s obrazovanjem hemičnogo sveza, napriklad: v grafit s obrazovanjem {{Hem2|LiC6}}, v oksidy s obrazovanjem ({{Hem2|LiMnO2}}) i v solji metalov s obrazovanjem (LiMn<sub>R</sub>O<sub>N</sub>).
Prvonačelno kako negativne plošče sut koristal se metaličny litij, potom [[kamenovugoljny koks]]. Dalje sut počeli priměnjati grafit. Priměnjenje oksidov kobalta dozvoljaje akumulatoram rabotati pri nizšyh temperaturah, povyšaje kolikost ciklov nabivanja/iznabivanja jednogo akumulatora. Razprostanjenje litij-želězofosfatnyh akumulatorov imaje byti blagodare jihnoj odnositelno nizkoju cěně. Litij-ionove akumulatory priměnjajut jedino spoločno s sistemoju uptavjenja akumulatorom {{-|BMS (battery management system)}} I specialnym ustrojstvom nabivanja/iznabivanja.
В настоящее время в массовом производстве литий-ионных аккумуляторов используются три класса катодных материалов:
* [[Кобальтит лития|кобальтат лития]] LiCoO<sub>2</sub> и твёрдые растворы на основе изоструктурного ему никелата лития
* литий-марганцевая шпинель LiMn<sub>2</sub>O<sub>4</sub>
* литий-феррофосфат LiFePO<sub>4</sub>.
Электрохимические схемы литий-ионных аккумуляторов:
* литий-кобальтовые LiCoO<sub>2</sub> + 6C → Li<sub>1-x</sub>CoO<sub>2</sub> + LiC<sub>6</sub>
* литий-ферро-фосфатные LiFePO<sub>4</sub> + 6C → Li<sub>1-x</sub>FePO<sub>4</sub> + LiC<sub>6</sub>
Благодаря низкому саморазряду и большому количеству циклов заряда/разряда, Li-ion-аккумуляторы наиболее предпочтительны для применения в альтернативной энергетике. При этом, помимо системы СКУ они укомплектовываются [[Инвертор (электротехника)|инверторами]] (преобразователи напряжения).
== Преимущества ==
* Низкий саморазряд.
* Высокая токоотдача.
* Большое число циклов заряд-разряд.
* Не требуют обслуживания.
== Недостатки ==
Широко применяемые литий-ионные аккумуляторы при перезаряде, несоблюдении условий заряда или при механическом повреждении часто бывают чрезвычайно огнеопасными.
* Огнеопасны
* Теряют работоспособность при переразряде
* Теряют ёмкость на холоде
* Быстро деградируют от повышенных температур и представляют повышенную пожароопасность в жару
=== Экологические проблемы ===
Добыча лития, основного элемента для аккумуляторов, вызывает серьезные экологические проблемы, так как получение одной тонны лития требует 2 млн литров воды, что приводит к загрязнению почвы и разрушению биосистем. Для производства литий-ионных аккумуляторов электромобилей требуется на 50 % больше воды, чем на производство двигателей внутреннего сгорания. [[Кобальт]], еще один необходимый элемент, является опасным токсическим веществом в различных соединениях, что делает сложнее и дороже как производство аккумуляторов, так и их утилизацию. Утилизация аккумуляторов, содержащих платину, литий и другие элементы, может нанести ущерб окружающей среде. Имеющиеся технологии их переработки слишком энергоемки и дают низкокачественное сырье<ref>[https://roscongress.org/news/litij-ionnaja-lihoradka-rynok-akkumuljatorov-na-poroge-revoljutsii/ Литий-ионная лихорадка: рынок аккумуляторов на пороге революции]</ref>.
=== Взрывоопасность ===
[[Fajl:Lithium-ion batteries (form factor ENEL10, Li-42B, NP-45).jpg|thumb|Вздувшийся литий-ионный аккумулятор в плоском алюминиевом корпусе типоразмера ENEL10 (Li-42B, NP-45). Бумажная этикетка снята]]
[[Fajl:Felix-car-batteries-full.jpg|thumb|Литий-ионная аккумуляторная [[Батарея (электротехника)|батарея]] [[Гибридный автомобиль|гибридного автомобиля]]]]
Аккумуляторы Li-ion первого поколения были подвержены взрывному эффекту. Это объяснялось тем, что в них использовался анод из металлического лития, на котором в процессе многократных циклов зарядки/разрядки возникали пространственные образования ([[Дендрит (кристалл)|дендриты]]), приводящие к замыканию электродов и, как следствие, возгоранию или взрыву. Этот недостаток удалось окончательно устранить заменой материала анода на графит. Подобные процессы происходили и на катодах литий-ионных аккумуляторов на основе оксида кобальта при нарушении условий эксплуатации (перезарядке). Литий-ферро-фосфатные аккумуляторы полностью лишены этих недостатков.
Литиевые аккумуляторы изредка проявляют склонность к взрывному самовозгоранию.<ref>{{Cite web |url=http://www.vestifinance.ru/articles/24666 |title=Возгорания на Dreamliner связаны с аккумуляторами |access-date=2016-11-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104075120/http://www.vestifinance.ru/articles/24666 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://4pda.to/2016/09/02/321656/ |title=Samsung отзывает Galaxy Note 7 из-за возможности возгорания |access-date=2016-11-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104023424/http://4pda.ru/2016/09/02/321656/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lenta.ru/news/2016/11/04/tesla/ |title=Находившийся за рулем Tesla бывший агент ФБР погиб в ДТП |lang=ru |access-date=2016-11-04 |archive-date=2016-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105033609/https://lenta.ru/news/2016/11/04/tesla/ |url-status=live }}</ref> Интенсивность горения даже от миниатюрных аккумуляторов такова, что может приводить к тяжким последствиям.<ref>{{Cite web |url=http://www.motherjones.com/environment/2014/04/e-cigarettes-explode-fda-timeline |title=Should You Be Worried About Your E-Cigarette Exploding? |access-date=2016-11-03 |archive-date=2016-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115084937/http://www.motherjones.com/environment/2014/04/e-cigarettes-explode-fda-timeline |url-status=live }}</ref> Авиакомпании и международные организации принимают меры к ограничению перевозок литиевых аккумуляторов и устройств с ними на авиатранспорте.<ref>{{Cite web |url=https://lenta.ru/news/2016/09/28/samsungtablet/ |title=Лайнер экстренно сел из-за загоревшегося планшета Samsung |lang=ru |access-date=2016-11-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104075652/https://lenta.ru/news/2016/09/28/samsungtablet/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.iata.org/whatwedo/cargo/dgr/Documents/lithium-battery-update.pdf |title=Lithium Batteries as Cargo in 2016 Update III |access-date=2016-07-03 |archive-date=2016-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910064520/http://www.iata.org/whatwedo/cargo/dgr/Documents/lithium-battery-update.pdf |url-status=live }}</ref>
Самовозгорание литиевого аккумулятора очень плохо поддаётся тушению традиционными средствами. В процессе термического разгона неисправного или повреждённого аккумулятора происходит не только выделение запасённой электрической энергии, но и ряд химических реакций, выделяющих вещества для поддержания горения, горючие газы от электролита<ref>{{cite doi|10.1149/1.3515880}}</ref>, а также, в случае не LiFePO4-электродов<ref>{{cite doi|10.1016/j.jpowsour.2012.05.018}}</ref>, выделяется кислород. Потому вспыхнувший аккумулятор способен гореть без доступа воздуха и для его тушения непригодны средства изоляции от атмосферного кислорода. Целью тушения может быть лишь снижение температуры аккумулятора и предотвращение распространения пламени<ref>{{Cite web |url=http://www.powerinfo.ru/accumulator-liion.php |title=Литий-ионные (li-ion) аккумуляторы<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2016-10-31 |archive-date=2016-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101035217/http://www.powerinfo.ru/accumulator-liion.php |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.computerra.ru/84841/model-s-fire-facts/ |title=Гореть, а не тлеть! Что на самом деле случилось с электроседаном Tesla Motors? |access-date=2016-11-04 |archive-date=2016-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103024604/http://www.computerra.ru/84841/model-s-fire-facts/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://best-energy.com.ua/support/battery/bu-304-a |title=Аспекты безопасности литий-ионных аккумуляторов |access-date=2016-11-04 |archive-date=2016-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105033033/https://best-energy.com.ua/support/battery/bu-304-a |url-status=live }}</ref>.
=== Эффект памяти ===
Традиционно считалось, что, в отличие от [[Ni-Cd]]- и [[Ni-MH]]-аккумуляторов, Li-Ion-аккумуляторы полностью избавлены от [[Эффект памяти аккумулятора|эффекта памяти]]. По результатам исследований учёных Института Пауля Шерера (Швейцария) в 2013 году этот эффект всё-таки был обнаружен, но оказался ничтожен.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=http://www.psi.ch/media/memory-effect-now-also-found-in-lithium-ion-batteries |title=Paul Scherrer Institut (PSI) :: Memory effect now also found in lithium-ion batteries |archive-url=https://www.webcitation.org/6GWseiW22?url=http://www.psi.ch/media/memory-effect-now-also-found-in-lithium-ion-batteries |archive-date=2013-05-11 |access-date=2013-05-02 |url-status=live}}</ref>
Причиной его является то, что основой работы батареи являются процессы высвобождения и обратного захвата ионов лития, динамика которых ухудшается в случае неполной зарядки{{нет АИ|18|04|2026}}. Во время зарядки ионы лития один за другим покидают частицы литий-феррофосфата, размер которых составляет десятки микрометров. Катодный материал начинает разделяться на частицы с разным содержанием лития. Зарядка батареи происходит на фоне возрастания электрохимического потенциала. В определённый момент он достигает предельного значения. Это приводит к ускорению высвобождения оставшихся ионов лития из катодного материала, но они уже не меняют суммарного напряжения батареи.
Если батарея не будет полностью заряжена, то на катоде останется некоторое число частиц, близких к пограничному состоянию. Они практически достигли барьера высвобождения ионов лития, но не успели его преодолеть. При разряде свободные ионы лития стремятся вернуться на место и рекомбинировать с ионами феррофосфата. Однако на поверхности катода их также встречают частицы в пограничном состоянии, уже содержащие литий. Обратный захват затрудняется, и нарушается микроструктура электрода.
В настоящее время просматриваются два пути решения проблемы: внесение изменений в алгоритмы работы системы управления батареями и разработка катодов с увеличенной площадью поверхности.
=== Требования к режимам заряда/разряда ===
Глубокий разряд полностью выводит из строя литий-ионный аккумулятор. Также на жизненный цикл аккумуляторов влияет глубина его разряда перед очередной зарядкой<!-- но ведь выше указано, что у него практически нет эффекта памяти? --> и зарядка токами выше установленных производителем. Из-за низкого внутреннего сопротивления аккумулятора зарядный ток сильно зависит от напряжения на его клеммах во время зарядки. Ток зарядки зависит от разницы напряжений между аккумулятором и зарядным устройством и от сопротивления как самого аккумулятора, так и подводимых к нему проводов. Увеличение напряжения зарядки на 4 % может приводить к увеличению тока зарядки в 10 раз, что отрицательно сказывается на аккумуляторе, при недостаточном отводе тепла он перегревается и деградирует. В результате, если напряжение на аккумуляторе превысить всего на 4 %, он будет вдвое быстрее терять ёмкость от цикла к циклу<ref>{{публикация
|1=статья
|автор=Мельничук
|автор имя=О. В.
|автор2=Фетисов
|автор2 имя=В. С.
|заглавие=Особенности заряда и разряда литиевых аккумуляторных батарей и современные технические средства управления этими процессами
|тип=журн
|издание=Электротехнические и информационные комплексы и системы
|issn=1999-5458
|год=2016
|номер=2
|том=12
|страницы=41–48
|удк=621.355.9
|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-zaryada-i-razryada-litievyh-akkumulyatornyh-batarey-i-sovremennye-tehnicheskie-sredstva-upravleniya-etimi-protsessami
|архив дата=2019-08-28
|архив=https://web.archive.org/web/20190828231845/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-zaryada-i-razryada-litievyh-akkumulyatornyh-batarey-i-sovremennye-tehnicheskie-sredstva-upravleniya-etimi-protsessami
}}</ref>.
=== Старение ===
Литиевые аккумуляторы стареют, даже если не используются. Соответственно, нет смысла покупать аккумулятор «про запас» или чрезмерно увлекаться «экономией» его ресурса.
Оптимальные условия хранения Li-ion-аккумуляторов достигаются при 40-процентном заряде от ёмкости аккумулятора и температуре 0…10 [[Градус Цельсия|°C]]<ref name="htplbb">{{публикация
|1=статья
|автор=Дмитрий
|заглавие=5 практических советов по эксплуатации литий-ионных аккумуляторов
|издание=Блог компании Mugen Power Batteries
|год=2013
|месяц=02
|день=06
|ссылка=https://habrahabr.ru/company/mugenpower/blog/168483/
|архив дата=2016-12-22
|архив=https://web.archive.org/web/20161222073941/https://habrahabr.ru/company/mugenpower/blog/168483/
}}</ref>.
{| class="standard"
!Температура, ⁰C
!С 40%-м зарядом, % за год
!Со 100%-м зарядом, % за год
|-
|0
|2
|6
|-
|25
|4
|20
|-
|40
|15
|35
|-
|60
|25
|60 (40 % за ''три месяца'')
|}
=== Снижение ёмкости при низких температурах ===
Как и в других типах аккумуляторов, разрядка в условиях низких температур приводит к снижению отдаваемой энергии, в особенности при температурах ниже 0 ⁰C. Так, снижение запаса отдаваемой энергии при понижении температуры от +20 ⁰C до +4 ⁰C приводит к уменьшению отдаваемой энергии на ~5-7 %, дальнейшее понижение температуры разрядки ниже 0 ⁰C приводит к потере отдаваемой энергии на десятки процентов. Разряд аккумулятора при температуре, не ниже указанной производителем аккумуляторов, не приводит к их деградации (преждевременному исчерпанию ресурса).
Как и для других типов аккумуляторов, одним из вариантов решения проблемы являются [[Аккумулятор с внутренним электроподогревом|аккумуляторы с внутренним подогревом]]<ref>{{публикация
|1=статья
|автор=Комов С.
|соавторы=Сергей Комов
|заглавие=Созданы литий-ионные аккумуляторы с подогревом
|издание=Новый взгляд
|год=2016
|месяц=01
|день=22
|ссылка=http://newvz.ru/info/68833.html
|архив дата=2016-02-17
|архив=https://web.archive.org/web/20160217030453/http://newvz.ru/info/68833.html
}}</ref>.
== Производители ==
Производство литий-ионных аккумуляторов в мире в основном сосредоточено в [[Китай|Китае]], [[Южная Корея|Южной Корее]] и [[Япония|Японии]]. Крупнейшими их производителями являются [[CATL]], [[LG Chem]], [[Samsung SDI]] и [[Panasonic]]<ref>[https://1economic.ru/lib/119994 Аналитический обзор рынка производителей литий-ионных аккумуляторов]</ref>. В [[Россия|России]] есть несколько компаний, производящих литий-ионные аккумуляторы, но работают они на импортном сырье, в основном китайском<ref>[https://www.techinsider.ru/technologies/1601067-akkumulyatornaya-nezavisimost-kak-v-rossii-razvivaetsya-proizvodstvo-litiy-ionnyh-nakopiteley-energii/ Аккумуляторная независимость: как в России развивается производство литий-ионных накопителей энергии]</ref>.
== См. также ==
* [[Типоразмеры гальванических элементов#Элементы номинальным напряжением 3—3,7 В|Типоразмеры цилиндрических литий-ионных аккумуляторов]]
* [[Литий-полимерный аккумулятор]]
* [[Литий-железо-фосфатный аккумулятор]]
* [[Литий-титанатный аккумулятор]]
* [[Нанопроводниковый аккумулятор]]
* [[Зарядное устройство]]
* [[Никель-металл-гидридный аккумулятор|Никель-металл-гидридный аккумулятор (NiMH)]]
* [[Никель-кадмиевый аккумулятор|Никель-кадмиевый аккумулятор (NiCd)]]
* [[Батарея (электротехника)|Батарея]]
* [[Элемент AA]]
* [[Элемент AAA]]
* [[Эффект памяти аккумулятора]]
* [[Натрий-ионный аккумулятор]]
* [[Система накопления электрической энергии|Системы накопления электрической энергии]]
== Примечания ==
{{Примечания}}
== Литература ==
* {{публикация|книга |автор=Хрусталёв |автор имя=Д. А. |заглавие=Аккумуляторы |место=М. |издательство=Изумруд |год=2003 |ref=Хрусталёв }}
* {{публикация|статья
|автор=Филипповский Ю. |соавторы=Юрий Филипповский
|заглавие=Мобильное питание |подзаголовок=Ч. 2
|издание=Компьютерра-онлайн
|год=2009
|месяц=05
|день=26
|ссылка= https://old.computerra.ru/terralab/platform/428707/
|архив= https://web.archive.org/web/20090529231525/http://www.computerra.ru/terralab/platform/428707
|архив дата= 2009-05-29
|ref=Филипповский
}}
* {{публикация|книга
|автор=Скундин
|автор имя=А. М.
|автор2=Брылев
|автор2 имя=О. А.
|заглавие=Наноматериалы в современных химических источниках тока
|подзаголовок=методическая разработка к программам повышения квалификации
|ответственный=Фак-т наук о материалах МГУ
|место=М.
|издательство=[[МГУ]]
|год=2011
|страниц=56
|ссылка=http://www.nanometer.ru/2009/10/27/12565955237306/PROP_FILE_files_1/hit1.pdf
|ref=Скундин и Брылев
}}
* {{публикация|статья|язык=en
|авторScrosati |автор имя=Bruno |автор2=Garche |автор2 имя=Jürgen
|заглавие=Lithium batteries |подзаголовок=Status, prospects and future
|издание=Journal of Power Sources |issn=0378-7753
|год=2010 |месяц=05 |volume=195 |issue=9
|pages=2419—2430
|doi=10.1016/j.jpowsour.2009.11.048
|ref=Scrosati & Garche
}}
* {{публикация|статья|язык=en
|автор имя=Tsuyoshi |автор=Sasaki |автор2 имя=Yoshio |автор2=Ukyo |автор3 имя=Petr |автор3=Novák
|заглавие=Memory effect in a lithium-ion battery
|тип=журн |издание=Nature Materials
|год=2013 |volume=12 |pages=569–575
|ссылка=http://www.nature.com/nmat/journal/v12/n6/full/nmat3623.html
|doi=10.1038/nmat3623
|ref=Sasaki et al.
}}
== Ссылки ==
* {{публикация|статья
|автор=Васильев В. |соавторы=Владимир Васильев
|заглавие=Литий-ионные и литий-полимерные аккумуляторы
|издание=iXBT
|год=2001 |месяц=11 |день=26
|ссылка=http://www.ixbt.com/mobile/review/lipol.shtml
|ref=Васильев
}}
* {{публикация|статья
|заглавие=Литий-ионные (Li-ion) аккумуляторы
|издание=Аккумуляторы, батарейки и другие источники питания
|ссылка=http://www.powerinfo.ru/accumulator-liion.php
}}
{{Гальванические элементы}}
[[Категория:Литиевые аккумуляторы]]
[[Категория:Появились в 1991 году]]
[[Категория:Изобретения Японии]]
[[Категория:Ионы]]
== Vněšnje linky ==
== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}
[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
<gallery>
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
</gallery>
== Čitati dalje ==
== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}
[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]
== Vněšnje linky ==
{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}
{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment = ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}<includeonly>{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}</includeonly><noinclude>
{{Dokumentacija}}
</noinclude>
{{Citatny blok
|border = 2px
|align = center
|bgcolor = Cornsilk
|title =
|halign = left
|quote =
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign = right
|author =
|source = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}
Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}<ref>{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}</ref>
Tuto jest peskovišče.
[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]
'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})
<span class="ext-gadget-alphabet-disable">
</span>
== Referencije ==
<div class="ext-gadget-alphabet-disable">
<references group="lower-alpha"/>
{{Iztočniky}}
</div>
{{Pravopis prověrjeny}}
pq3kldwc07zdj38snhae1l1obowd8i5
48875
48833
2026-10-18T16:55:13Z
Ilja isv
10
/* Ustroj */
48875
wikitext
text/x-wiki
{{Začetok|data=July 2026}}
{{Wikidata Infobox}}
{{#invoke:Wikidata|getValue|P154}}
<code><nowiki>{{UI prěvod|data={{subst:#timel: d xg Y H:i||isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}|izpraviti do = {{subst:#timel: d xg Y H:i| +2 months|isv}} {{-|({{subst:#timel: T}})}}}}}</nowiki></code>
{{Ne zaměšivati s|Litijova baterija}}
[[Fajl:LiIon-18650-match.jpg|thumb|275px|Litij-ionovy akumulator cilindričny, tiporazměr 18650]]
[[Fajl:A battery, 7, ubt.jpeg|thumb|Litij-ionovy akumulator mobilnogo telefona {{-|Siemens}}, prizmatičny]]
'''[[Litij]][[ion|-ionovy]] akumulator''' ({{-|Li-ion}}) je tipom [[Električny akumulator|akumulatora]] [[Električnost|električnosti]], ktory priměnjaje se v [[Nizkovoltažny akumulator|nizkovoltažnyh]] i [[Tegovy akumulator|tegovyh]] akumulatornyh baterijah vozov, v [[Sistemy akumulacije energije|sistemah akumulacije energije]], takože kako zdroj energije v devajsah kako [[Mobilny telefon|mobilne telefony]], [[laptop]]y i dr.
V lětu 2019 [[Michael Stanley Whittingham|{{-|Whittingham|Уитингем}}]], [[John Goodenough|{{-|Goodenough|Гудинаф}}]] i [[Akira Yoshino|{{-|Yoshino|Јошино}}]] sut iziskali [[Nobeleva nagrada v hemiji|Nobelevu nagradu v hemiji]] s formulacijeju "Za razvoj litij-ionovyh akumulatorov".
== Historija ==
{{Citatny blok|align=center|Glavny zdroj: {{Cite magazine |url=https://www.nkj.ru/archive/articles/37454/ |author=Татьяна Кулова |title=Аккумуляторы, изменившие жизнь |year=2019 |lang=ru |magazine=[[Наука и жизнь]] |issue=12 |pages=2—7}}}}
Najprvo principialna možlivost stvorjenja [[litij|litijevyh]] akumulatorov na osnově sposobnosti [[disulfid titana|disulfida titana]] či [[disulfid molibden|disulfida molibdena]] priključati do sebe iony litija pri iznabivanju akumulatora i ekstraktovati jih pri nabivanju byla jest pokazana v lětu 1970 [[Michael Stanley Whittingham|Majklom {{-|Whittinghamom|Уитингемом}}]]. Sučstvenymi nedostatkami takyh akumulatorov javjali se nizky voltaž 2.37 V i vysoka požarna nebezpečnost vslěd stvarjanja dendritov metaličnogo litija, ktore sut zamykali elektrody.
Sučasany variant litij-ionovogo akumulatora s anodom iz [[Vuglerod|grafita]] i katodom iz kobaltita litija byl jest iznahodženy v lětu 1991 [[Akira Joshino|Akiroju {{-|Joshino|Jošino}}]]. Prvy litij-ionovy akumulator po jego patentu jest izpustila korporacija {{-|[[Sony]]}} v istom lětu.
Tutčasno vedut se izslědovanja na poiskanje materialov na osnově [[Kremnij|kremnija]] ([[Kremnij-vugoljny akumulator|kremnij-vugoljny akumulator]]) i [[Fosfor|fosfora]], zabezpečivajučih povyšenu sposobnost interkaliranja [[Ion|ionov]] litija, i takože zaměny ionov litija [[Natrij-ionovy akumulator|na iony natrija]].
Druge izslědovanja směnšajut efekt starěnja i podolžajut dobu životnosti. Napriměr, izkoristanje tvoriva {{lang|en|bis-imino-acenaphthenequinone-Paraphenylene (BP)}} dozvoli shranjati 95 procentov vměstilosti akumulatora daže po 1700 ciklah nabivanja-iznabivanja.<ref name="sb0505">{{Cite web |lang=en |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acsaem.0c02742 |title=Bis-imino-acenaphthenequinone-Paraphenylene-Type Condensation Copolymer Binder for Ultralong Cyclable Lithium-Ion Rechargeable Batteries |first=Agman |last=Gupta |website=ACS Applied Energy Materials |date=2021-03-22 |pages=2231–2240 |publisher=pubs.acs.org |access-date=2021-05-05 |archive-date=2021-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408172047/https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acsaem.0c02742 |url-status=live }}</ref><ref name="sb0505-2">{{Cite web |lang=ru |url=https://3dnews.ru/1038734/yaponskie-uchyonie-pridumali-akkumulyator-sposobniy-prorabotat-5-let-pochti-bez-poteri-yomkosti |title=Японские учёные придумали аккумулятор, способный проработать 5 лет почти без потери ёмкости |website=3dnews.ru |date=2021-05-05 |publisher=3dnews.ru |access-date=2021-05-05 |archive-date=2021-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505110457/https://3dnews.ru/1038734/yaponskie-uchyonie-pridumali-akkumulyator-sposobniy-prorabotat-5-let-pochti-bez-poteri-yomkosti |url-status=live }}</ref>
V lětu 1991 v sumě vměstilost litij-ionovyh akumulatorov byla 130 k{{-|W|Вт}}·č, ale v lětu 2025 uže 1.59 T{{-|W|Вт}}·č<ref>[http://kvant.mccme.ru/pdf/2023/2023-04.pdf Про запас (о развитии систем накопления энергии) . С Минаев] {{Wayback|url=http://kvant.mccme.ru/pdf/2023/2023-04.pdf |date=20230616183538 }}. Квант 2023 г , 4 Номер</ref><ref>[https://www.tadviser.ru/index.php/%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F:%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%B9-%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B0%D0%BA%D0%BA%D1%83%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B_(%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%BA) {{-|Литий-ионные аккумуляторы (мировой рынок)}}]</ref>
== Типы литий-ионных аккумуляторов ==
В зависимости от химического состава и устройства (LMO, LCO, NCA, NMC, [[LiFePO4|LFP]], LTO,…), литий-ионные разделяются на типы, сильно различающиеся потребительскими качествами.
=== Литий-кобальтовые (ICR) ===
Эта разновидность имеет самую высокую ёмкость, но требовательны к условиям работы, имеют весьма ограниченный ресурс. Рабочий диапазон напряжений — от 3 до 4,2 В. Самая высокая удельная энергоемкость — до 250 Втч/кг, пиковый ток разряда — не более двух ёмкостей (то есть аккумулятор 2 Ач имеет разрешённый ток 4 А), длительный ток разряда — не более одной ёмкости.
Температура длительного хранения аккумуляторов — −5 °C при 40-50 % заряда{{нет АИ|17|01|2024}}. Литий-кобальтовые аккумуляторы взрывоопасны и могут воспламеняться при перегреве или вследствие глубокого разряда. По этим причинам они обычно снабжаются защитной платой и имеют маркировку Protected. Напряжение разряда — не ниже 3 В. Взрывоопасны при повреждении корпуса, быстро стареют (средний срок жизни — 3-5 лет, в циклах «заряд-разряд» — не более 500). Нежелательна зарядка большим током. Крайне токсичны при воспламенении.
=== Литий-никель-марганец-кобальт-оксидный (NMC) ===
{{Основная статья|Литий-никель-марганец-кобальт-оксидный аккумулятор}}
Аккумуляторы номинальным напряжением 3,7 вольта, диапазон от 2,6 до 4,3 вольта, плотность энергии до 200 Втч/кг, токоотдача до двух ёмкостей, ресурс при разряде до минимума более 1000 циклов, при частичном 5000 циклов и более. Взрывопожаробезопасность высокая, высокая теплостойкость<ref>{{Cite web|url=https://acums.ru/akkumulyatory/nmc-akkumulyatory|title=Li NMC аккумуляторы: литий-никель-марганец-кобальт-оксидный, характеристики, новый тип лития|lang=ru-RU|first=Акум|last=Эксперт|website=Акумы.ру|date=2022-09-27|access-date=2024-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240115211220/https://acums.ru/akkumulyatory/nmc-akkumulyatory|archive-date=2024-01-15}}</ref>.
=== Литий-никель-кобальт-алюминий-оксидный (NCA) ===
{{Основная статья|Литий-никель-кобальт-алюминий-оксидный аккумулятор}}
Удельная плотность энергии в аккумуляторах данного типа: 200—260 ([[Ватт (единица измерения)|Вт]]•[[Час|ч]]/[[Килограмм|кг]])<ref name="Ref01">{{Cite web |url=https://best-energy.com.ua/support/battery/bu-205#battery-bu-205-050 |title=Литий-никель-кобальт-алюминий-оксидный аккумулятор. |access-date=2020-09-27 |archive-date=2020-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023001209/https://best-energy.com.ua/support/battery/bu-205#battery-bu-205-050 |url-status=live }}</ref>. Выдерживают до 500 циклов зарядки-разрядки.
Преимуществами аккумуляторов данного типа являются высокая удельная энергоемкость, длительный срок службы и высокая удельная мощность.<ref>''Кочеров А. В., Курмакаев Д. Р., Сизов А. Ю., Туманов А. А., Федосова Л. О.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=35196938 Выбор типа электрохимической системы аккумулятора электромобиля LCV-сегмента] // [[Нижегородский государственный технический университет|НГТУ]], Труды НГТУ им. Р. Е. Алексеева, номер: 2(121), год: 2018, с: 156—161</ref> Они применяются в промышленности, электротранспорте, медицинской технике.
=== Литий-марганцевые (IMR или INR) ===
Более долговечны и безопасны, чем кобальтовые, допустима зарядка большим током. Рабочий диапазон напряжений — от 2,5 до 4,2 В. Удельная энергоемкость — 140—150 Втч/кг. Ресурс — порядка 5-6 лет — до 1000 циклов «заряд-разряд». Высокий ток под нагрузкой — до 5 ёмкостей. Предельная граница разряда — 2,5 В, однако возможно снижение ресурса. INR-аккумуляторы редко снабжают защитной платой, но зарядная цепь всегда имеет ограничение по напряжению. Неработоспособны ниже −10 °C. Достаточно безопасны в использовании, не взрываются и не воспламеняются. Имеют низкий саморазряд.
=== Литий железофосфатные аккумуляторы (LiFePO4, LiFe, LFP, IFR) ===
{{Основная статья|Литий-железо-фосфатный аккумулятор}}
Рабочий диапазон напряжений — от 2 до 3,65 В, номинальное напряжение — 3,2 В. Удельная энергоемкость — примерно 150 Втч/кг. Ресурс — 10-20 лет, примерно 1500-3000 циклов «заряд-разряд» (до 8000 в мягких условиях). Высокий ток под нагрузкой (до 10 ёмкостей) и стабильное напряжение разряда идеальны для электромобилей,
велосипедов, и подобных применений. Разряд вблизи нижней границы напряжения (2 В) может снижать ресурс. Допустима зарядка большим током с сохранением безопасности. При самых тяжёлых условиях эксплуатации не выделяют газа, не взрываются и не возгораются.
=== Литий-титанатные аккумуляторы (LTO) ===
{{Основная статья|Литий-титанатный аккумулятор}}
Наивысшая долговечность и широкий температурный интервал работы. Рабочий диапазон напряжений и от 1,6 до 2,7 В, номинальное напряжение — 2,3 В. Удельная энергоёмкость — примерно 100 Втч/кг. Ресурс — более 15 000 циклов «заряд-разряд». Температурный диапазон и от −60 °C до +60 °C. Имеет очень низкое сопротивление, позволяющее использовать сверхбыстрый заряд, и низкий саморазряд, примерно 0,02 % в сутки.
== Технические показатели ==
[[Fajl:Skizze Balancer.png|thumb|При использовании литий-ионных аккумуляторов в составе батарей без балансирующего устройства часть из них окажется переразряженной (B) при работе батареи или перезаряженной (C) либо не дозаряженной (D) до номинальной ёмкости во время зарядки батареи]] Основные показатели элементов, зависящие от химсостава, находятся в следующих пределах:
* [[Электрическое напряжение|напряжение]] единичного элемента:
** максимальное: 4,2 [[Вольт (единица измерения)|В]] (или 4,35/4,40 В для высоковольтных);<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://www.ixbt.com/live/supply/li-ion-435v-vs-420v-skolko-teryaem-test-sanyo-ur18650zta.html |title=Li-ion 4.35V vs 4.20V сколько теряем? Тест SANYO UR18650ZTA. / Зарядки, пауэрбанки, провода и переходники / iXBT Live |date=2018-08-26 |publisher=iXBT Live |access-date=2019-10-18 |archive-date=2019-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018063726/https://www.ixbt.com/live/supply/li-ion-435v-vs-420v-skolko-teryaem-test-sanyo-ur18650zta.html |url-status=live }}</ref>
** минимальное: 2,5 В (или 2,8/3,0 В для высоковольтных);
* удельная [[энергоёмкость]]: 110…325 [[Киловатт-час|Вт·ч]]/[[кг]];<ref>{{Cite web|url=https://www.molicel.com/newsroom/molicel-launches-inr-21700-m65a-and-inr-21700-p60b-pioneering-market-leading-power-for-e-bikes-and-light-electric-vehicles/|title=Molicel Launches INR-21700-M65A and INR-21700-P60B, Pioneering Market Leading Power for E-bikes and light electric vehicles|lang=en|date=2025-06-24|publisher=Newsroom molicell|archive-url=https://web.archive.org/web/20250629213754/https://www.molicel.com/newsroom/molicel-launches-inr-21700-m65a-and-inr-21700-p60b-pioneering-market-leading-power-for-e-bikes-and-light-electric-vehicles/|archive-date=2025-06-29|access-date=2025-07-25|url-status=live}}</ref>
* [[внутреннее сопротивление]]: 4…15 [[милли-|м]][[Ом (единица измерения)|Ом]];<ref>{{Cite web |lang=ru |url=http://www.ecigtalk.ru/forum/f33/t192678.html |title=Sony VTC6A и VTC6 с одинаковыми Matrix-кодами - результаты тестов |publisher=ecigtalk.ru |access-date=2019-10-18 |archive-date=2019-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018063305/http://www.ecigtalk.ru/forum/f33/t192678.html |url-status=live }}</ref>
* число циклов заряд-разряд до снижения [[Ёмкостный накопитель энергии|ёмкости]] до 80 %: 600;
* время быстрого заряда: 1 [[час]];
* [[саморазряд]] зависит от температуры хранения и степени заряда. При температуре 25 °C и заряде 100 % ≈1,6 % в [[месяц]];
* [[Сила тока|ток]] [[Нагрузка (значения)|нагрузки]] относительно ёмкости '''С,''' представленной в [[Ампер-час|А·ч]]:
** постоянный: до 5'''С''';
** импульсный: до 50'''С''';
** оптимальный: до 1'''С''';
* диапазон рабочих [[Температура|температур]]: от −20 °C до +60 °C (оптимальная +23 °C);<ref>{{Cite web |url=https://telit.co.rs/PDFDokumenti/Li-Ion/INR18650-25R.pdf |title=Samsung INR18650-25R Specification |access-date=2020-04-01 |archive-date=2020-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030193340/https://telit.co.rs/PDFDokumenti/Li-Ion/INR18650-25R.pdf |url-status=live }}</ref>
== Защитные устройства аккумулятора ==
[[Fajl:Lithium Ionen Akku Überwachungselektronik.jpg|thumb|left|Контроллер заряда/разряда ([[Печатная плата|плата]] защиты) цилиндрического литий-ионного аккумулятора, конструкционно припаянный к отрицательному контакту аккумулятора и обратной фольгированной стороной выполняющий его функции. На снимке частично демонтирован и отсоединён от проводника, идущего к положительному контакту аккумулятора]]
Почти всегда в корпус аккумулятора встроен [[Контроллер заряда аккумуляторов|контроллер]] (или ''{{-|PCM}}-плата'' ({{lang|en|Protection Circuit Module}})), который управляет зарядкой и защищает аккумулятор от превышения напряжения заряда, чрезмерного разряда и превышения температуры, приводящих к преждевременной деградации или разрушению. Также этот контроллер может ограничивать ток потребления, защищать от [[Короткое замыкание|короткого замыкания]]. Тем не менее, надо учитывать, что не все аккумуляторы снабжаются защитой. Производители могут не устанавливать её в целях снижения стоимости, веса, а также в устройствах, в которых встроен контроллер защиты, в аккумуляторных батареях (например, ноутбуков) используются аккумуляторы без встроенной платы защиты<ref>''Н. Бровка, О. Янченков'' [https://cyberleninka.ru/article/n/primenenie-spetsializirovannyh-mikroprotsessorov-dlya-postroeniya-shem-kontrolya-i-zaschity-litiy-ionnyh-i-litiy-polimernyh {{-|Применение специализированных микропроцессоров для построения схем контроля и защиты литий-ионных и литий-полимерных аккумуляторных батарей}}] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/primenenie-spetsializirovannyh-mikroprotsessorov-dlya-postroeniya-shem-kontrolya-i-zaschity-litiy-ionnyh-i-litiy-polimernyh |date=20190828235251 }} {{-|// Журнал «Компоненты и Технологии». — № 3, 2007 г. С. 132—135. ISSN 2079-6811.}}</ref>.
Литиевые аккумуляторы имеют специальные требования при подключении нескольких ячеек [[Последовательное и параллельное соединение|последовательно]]. Зарядные устройства для таких многосоставных аккумуляторов с ячейками или сами аккумуляторные [[Батарея (электротехника)|батареи]] снабжаются схемой балансировки ячеек. Смысл балансировки в том, что электрические свойства ячеек могут немного различаться, и какая-то ячейка достигнет полного заряда/разряда раньше других. При этом необходимо прекратить заряд этой ячейки, продолжая заряжать остальные, так как перезаряд литий-ионных аккумуляторов выводит их из строя. Эту функцию выполняет специальный узел — {{iw|Балансировочная плата аккумуляторов|балансир||Battery balancing}} (или ''BMS-плата'' ({{lang-en|Battery Management System}})<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Si-Nm4ClEjE Обзор BMS контроллера заряда литий-ионных аккумуляторов 18650 3.7В] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=Si-Nm4ClEjE |date=20190916133541 }} на [[YouTube]]</ref>). Он [[шунт]]ирует заряженную ячейку так, чтобы ток заряда шёл мимо неё. Балансиры одновременно выполняют как функцию платы защиты в отношении каждого из аккумуляторов, так и батареи в целом<ref>''Сердечный Д. В., Томашевский Ю. Б.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/upravlenie-protsessom-zaryada-mnogoelementnyh-litiy-ionnyh-akkumulyatornyh-batarey Управление процессом заряда многоэлементных литий-ионных аккумуляторных батарей] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/upravlenie-protsessom-zaryada-mnogoelementnyh-litiy-ionnyh-akkumulyatornyh-batarey |date=20190828231910 }} / Научная статья // Журнал «Измерение. Мониторинг. Управление. Контроль». — № 3 (21), 2017 г. С. 115—123. УДК 621.314. DOI 10.21685/2307-5538-2017-3-16. ISSN 1999-5458.</ref><ref>''Сазонов И. Е., Лукьяненко М. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/vyravnivanie-zaryada-v-litiy-ionnyh-akkumulyatornyh-batareyah Выравнивание заряда в литий-ионных аккумуляторных батареях] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/vyravnivanie-zaryada-v-litiy-ionnyh-akkumulyatornyh-batareyah |date=20190828231907 }} / Научная статья // Сборник материалов IX Междунарародной научно-практической конференции, посвящённой [[День космонавтики|Дню космонавтики]]. «Актуальные проблемы авиации и космонавтики» [Электронныйресурс]. Красноярск: СибГУ им. М. Ф. Решетнева — № 9, т. 1, 2013 г. С. 204. УДК 537.22. ISSN 1999-5458.</ref>.
Зарядные устройства могут поддерживать конечное напряжение заряда в диапазоне 4,15—4,25 [[Вольт (единица измерения)|В]].
{{Внешние медиафайлы
|topic = Варианты Li-ion аккумуляторов с напряжением 1,5 В
|font-size =
|align =
|width = 230px
|image1 = [https://ae01.alicdn.com/kf/HTB1ylB2ajDuK1Rjy1zjq6zraFXaV.jpg Со встроенным контроллером и разъёмом микро-USB<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=uM0UQRyIpsc] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=uM0UQRyIpsc |date=20190916133542 }}.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=wzWlVSSL1q4] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=wzWlVSSL1q4 |date=20190916133530 }}.</ref>]
|image2 = [https://ae01.alicdn.com/kf/HTB1Fxi8h5FTMKJjSZFAq6AkJpXaV/Etinesan-3000mWh-AA-1-5-V.jpg С двойным преобразованием напряжения (при зарядке/разрядке) и требующие специального зарядного устройства<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=GJmmI2WFoW8] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=GJmmI2WFoW8 |date=20190916133533 }}.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=3QYn6m_Tlgw |title=LITHIUM AA 1 5 Volt BATTERIES - YouTube<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2019-08-29 |archive-date=2019-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190916133541/https://www.youtube.com/watch?v=3QYn6m_Tlgw&gl=US&hl=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ae01.alicdn.com/kf/HTB1G3CHXfc3T1VjSZLeq6zZsVXaf.jpg |title=Архивированная копия |access-date=2019-08-29 |archive-date=2019-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829051045/https://ae01.alicdn.com/kf/HTB1G3CHXfc3T1VjSZLeq6zZsVXaf.jpg |url-status=live }}</ref>]
|image3 = [https://ae01.alicdn.com/kf/HTB16gVkXgvGK1JjSspiq6A96FXaH/KENTLI-4-3000mWh-aa-1-5.jpg С двойным положительным контактом: 1,5 В — центральный рабочий, 3,7 В — по периферии для зарядки специальным зарядным устройством либо через переходник (желобчатый или трубчатый) зарядным устройством для Li-ion<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=DwPfkfOxZIQ] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=DwPfkfOxZIQ |date=20190916133530 }}.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1rru1qUk9Sc] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=1rru1qUk9Sc |date=20190916133547 }}.</ref>]
}}
Существуют литий-ионные и литий-полимерные аккумуляторы типоразмеров АА и ААА с напряжением 1,5 В. Они имеют не только схему защиты, но также встроенный электронный [[преобразователь напряжения]] ({{lang-en|DC-DC converter}}). Отличие таких аккумуляторов — стабилизированное напряжение на контактах в 1,5 В вне зависимости от ''рабочего напряжения'' самой ячейки аккумулятора и его моментальное обнуление, когда литиевая ячейка разряжается до нижнего допустимого предела и срабатывает защита от чрезмерного разряда. Такие аккумуляторы можно спутать с похожими по размерам аккумуляторами 14500 и 10440 напряжением 3,7 В, а также с незаряжаемыми одноразовыми [[Литиевый элемент питания|литиевыми элементами питания]]. Все они различаются маркировкой.
Из-за высокой [[Пожароопасность|пожароопасности]] литиевых батарей предпринимаются попытки перехода на БМС с полностью открытым исходным кодом, например, проект «foxBMS».<ref>{{Cite web |url=https://foxbms.org/ |title=foxBMS.org |access-date=2023-07-26 |archive-date=2023-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726075025/https://foxbms.org/ |url-status=live }}</ref>
== Ustroj ==
[[File:Shema Litij-ionovogo akumulatora.svg|thumb|Litij-ionovy akumulator. Shema]]
Litij-ionovy akumulator skladaje se iz elektrodov (katodnogo materiala na [[Aluminij|aluminijevoj]] foliji i anodnogo materiala na [[Měd|mědnoj]] foliji), razděljenyh poronitym separatorom, orošenym elektrolitom. Paket elektrodov jest poměščen do neprodyšnogo korpusa, katody i anody sut prisjednjene k terminalam za nimanje toka. Korpus poněkogda imaje zaščitny ventil, skydyvajučim vnutrny pritisk pri avarijnyh situacijah ili narušenju uslovij eksploatacije. Litij-ionove akumulatory različajut se tipom izkoristanogo katodnogo materiala. Prěnosnikom naboja v litij-ionovom akumulatoru jest pozitivno nabity ion litija, ktory imaje sposoobnost vsadžati se (interkalirovati) v kristaličnu rešetku drugyh materialov (napriklad, [[Grafit|grafita]], [[Oksid|oksidov]] i [[Solj|soljij]] [[Metal|metalov]]) s obrazovanjem hemičnogo sveza, napriklad: v grafit s obrazovanjem {{Hem2|LiC6}}, v oksidy s obrazovanjem ({{Hem2|LiMnO2}}) i v solji metalov s obrazovanjem (LiMn<sub>R</sub>O<sub>N</sub>).
Prvonačelno kako negativne plošče jest koristal se metaličny litij, potom [[kamenovugoljny koks]]. Dalje sut počeli priměnjati grafit. Priměnjenje oksidov kobalta dozvoljaje akumulatoram rabotati pri nizšyh temperaturah, povyšaje kolikost ciklov nabivanja/iznabivanja jednogo akumulatora. Razprostanjenje litij-želězofosfatnyh akumulatorov imaje byti blagodare jihnoj odnositelno nizkoju cěně. Litij-ionove akumulatory priměnjajut jedino spoločno s sistemoju uptavjenja akumulatorom {{-|BMS (battery management system)}} I specialnym ustrojstvom nabivanja/iznabivanja.
В настоящее время в массовом производстве литий-ионных аккумуляторов используются три класса катодных материалов:
* [[Кобальтит лития|кобальтат лития]] LiCoO<sub>2</sub> и твёрдые растворы на основе изоструктурного ему никелата лития
* литий-марганцевая шпинель LiMn<sub>2</sub>O<sub>4</sub>
* литий-феррофосфат LiFePO<sub>4</sub>.
Электрохимические схемы литий-ионных аккумуляторов:
* литий-кобальтовые LiCoO<sub>2</sub> + 6C → Li<sub>1-x</sub>CoO<sub>2</sub> + LiC<sub>6</sub>
* литий-ферро-фосфатные LiFePO<sub>4</sub> + 6C → Li<sub>1-x</sub>FePO<sub>4</sub> + LiC<sub>6</sub>
Благодаря низкому саморазряду и большому количеству циклов заряда/разряда, Li-ion-аккумуляторы наиболее предпочтительны для применения в альтернативной энергетике. При этом, помимо системы СКУ они укомплектовываются [[Инвертор (электротехника)|инверторами]] (преобразователи напряжения).
== Преимущества ==
* Низкий саморазряд.
* Высокая токоотдача.
* Большое число циклов заряд-разряд.
* Не требуют обслуживания.
== Недостатки ==
Широко применяемые литий-ионные аккумуляторы при перезаряде, несоблюдении условий заряда или при механическом повреждении часто бывают чрезвычайно огнеопасными.
* Огнеопасны
* Теряют работоспособность при переразряде
* Теряют ёмкость на холоде
* Быстро деградируют от повышенных температур и представляют повышенную пожароопасность в жару
=== Экологические проблемы ===
Добыча лития, основного элемента для аккумуляторов, вызывает серьезные экологические проблемы, так как получение одной тонны лития требует 2 млн литров воды, что приводит к загрязнению почвы и разрушению биосистем. Для производства литий-ионных аккумуляторов электромобилей требуется на 50 % больше воды, чем на производство двигателей внутреннего сгорания. [[Кобальт]], еще один необходимый элемент, является опасным токсическим веществом в различных соединениях, что делает сложнее и дороже как производство аккумуляторов, так и их утилизацию. Утилизация аккумуляторов, содержащих платину, литий и другие элементы, может нанести ущерб окружающей среде. Имеющиеся технологии их переработки слишком энергоемки и дают низкокачественное сырье<ref>[https://roscongress.org/news/litij-ionnaja-lihoradka-rynok-akkumuljatorov-na-poroge-revoljutsii/ Литий-ионная лихорадка: рынок аккумуляторов на пороге революции]</ref>.
=== Взрывоопасность ===
[[Fajl:Lithium-ion batteries (form factor ENEL10, Li-42B, NP-45).jpg|thumb|Вздувшийся литий-ионный аккумулятор в плоском алюминиевом корпусе типоразмера ENEL10 (Li-42B, NP-45). Бумажная этикетка снята]]
[[Fajl:Felix-car-batteries-full.jpg|thumb|Литий-ионная аккумуляторная [[Батарея (электротехника)|батарея]] [[Гибридный автомобиль|гибридного автомобиля]]]]
Аккумуляторы Li-ion первого поколения были подвержены взрывному эффекту. Это объяснялось тем, что в них использовался анод из металлического лития, на котором в процессе многократных циклов зарядки/разрядки возникали пространственные образования ([[Дендрит (кристалл)|дендриты]]), приводящие к замыканию электродов и, как следствие, возгоранию или взрыву. Этот недостаток удалось окончательно устранить заменой материала анода на графит. Подобные процессы происходили и на катодах литий-ионных аккумуляторов на основе оксида кобальта при нарушении условий эксплуатации (перезарядке). Литий-ферро-фосфатные аккумуляторы полностью лишены этих недостатков.
Литиевые аккумуляторы изредка проявляют склонность к взрывному самовозгоранию.<ref>{{Cite web |url=http://www.vestifinance.ru/articles/24666 |title=Возгорания на Dreamliner связаны с аккумуляторами |access-date=2016-11-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104075120/http://www.vestifinance.ru/articles/24666 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://4pda.to/2016/09/02/321656/ |title=Samsung отзывает Galaxy Note 7 из-за возможности возгорания |access-date=2016-11-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104023424/http://4pda.ru/2016/09/02/321656/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lenta.ru/news/2016/11/04/tesla/ |title=Находившийся за рулем Tesla бывший агент ФБР погиб в ДТП |lang=ru |access-date=2016-11-04 |archive-date=2016-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105033609/https://lenta.ru/news/2016/11/04/tesla/ |url-status=live }}</ref> Интенсивность горения даже от миниатюрных аккумуляторов такова, что может приводить к тяжким последствиям.<ref>{{Cite web |url=http://www.motherjones.com/environment/2014/04/e-cigarettes-explode-fda-timeline |title=Should You Be Worried About Your E-Cigarette Exploding? |access-date=2016-11-03 |archive-date=2016-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115084937/http://www.motherjones.com/environment/2014/04/e-cigarettes-explode-fda-timeline |url-status=live }}</ref> Авиакомпании и международные организации принимают меры к ограничению перевозок литиевых аккумуляторов и устройств с ними на авиатранспорте.<ref>{{Cite web |url=https://lenta.ru/news/2016/09/28/samsungtablet/ |title=Лайнер экстренно сел из-за загоревшегося планшета Samsung |lang=ru |access-date=2016-11-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104075652/https://lenta.ru/news/2016/09/28/samsungtablet/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.iata.org/whatwedo/cargo/dgr/Documents/lithium-battery-update.pdf |title=Lithium Batteries as Cargo in 2016 Update III |access-date=2016-07-03 |archive-date=2016-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910064520/http://www.iata.org/whatwedo/cargo/dgr/Documents/lithium-battery-update.pdf |url-status=live }}</ref>
Самовозгорание литиевого аккумулятора очень плохо поддаётся тушению традиционными средствами. В процессе термического разгона неисправного или повреждённого аккумулятора происходит не только выделение запасённой электрической энергии, но и ряд химических реакций, выделяющих вещества для поддержания горения, горючие газы от электролита<ref>{{cite doi|10.1149/1.3515880}}</ref>, а также, в случае не LiFePO4-электродов<ref>{{cite doi|10.1016/j.jpowsour.2012.05.018}}</ref>, выделяется кислород. Потому вспыхнувший аккумулятор способен гореть без доступа воздуха и для его тушения непригодны средства изоляции от атмосферного кислорода. Целью тушения может быть лишь снижение температуры аккумулятора и предотвращение распространения пламени<ref>{{Cite web |url=http://www.powerinfo.ru/accumulator-liion.php |title=Литий-ионные (li-ion) аккумуляторы<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2016-10-31 |archive-date=2016-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101035217/http://www.powerinfo.ru/accumulator-liion.php |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.computerra.ru/84841/model-s-fire-facts/ |title=Гореть, а не тлеть! Что на самом деле случилось с электроседаном Tesla Motors? |access-date=2016-11-04 |archive-date=2016-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103024604/http://www.computerra.ru/84841/model-s-fire-facts/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://best-energy.com.ua/support/battery/bu-304-a |title=Аспекты безопасности литий-ионных аккумуляторов |access-date=2016-11-04 |archive-date=2016-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105033033/https://best-energy.com.ua/support/battery/bu-304-a |url-status=live }}</ref>.
=== Эффект памяти ===
Традиционно считалось, что, в отличие от [[Ni-Cd]]- и [[Ni-MH]]-аккумуляторов, Li-Ion-аккумуляторы полностью избавлены от [[Эффект памяти аккумулятора|эффекта памяти]]. По результатам исследований учёных Института Пауля Шерера (Швейцария) в 2013 году этот эффект всё-таки был обнаружен, но оказался ничтожен.<ref>{{Cite web |lang=ru |url=http://www.psi.ch/media/memory-effect-now-also-found-in-lithium-ion-batteries |title=Paul Scherrer Institut (PSI) :: Memory effect now also found in lithium-ion batteries |archive-url=https://www.webcitation.org/6GWseiW22?url=http://www.psi.ch/media/memory-effect-now-also-found-in-lithium-ion-batteries |archive-date=2013-05-11 |access-date=2013-05-02 |url-status=live}}</ref>
Причиной его является то, что основой работы батареи являются процессы высвобождения и обратного захвата ионов лития, динамика которых ухудшается в случае неполной зарядки{{нет АИ|18|04|2026}}. Во время зарядки ионы лития один за другим покидают частицы литий-феррофосфата, размер которых составляет десятки микрометров. Катодный материал начинает разделяться на частицы с разным содержанием лития. Зарядка батареи происходит на фоне возрастания электрохимического потенциала. В определённый момент он достигает предельного значения. Это приводит к ускорению высвобождения оставшихся ионов лития из катодного материала, но они уже не меняют суммарного напряжения батареи.
Если батарея не будет полностью заряжена, то на катоде останется некоторое число частиц, близких к пограничному состоянию. Они практически достигли барьера высвобождения ионов лития, но не успели его преодолеть. При разряде свободные ионы лития стремятся вернуться на место и рекомбинировать с ионами феррофосфата. Однако на поверхности катода их также встречают частицы в пограничном состоянии, уже содержащие литий. Обратный захват затрудняется, и нарушается микроструктура электрода.
В настоящее время просматриваются два пути решения проблемы: внесение изменений в алгоритмы работы системы управления батареями и разработка катодов с увеличенной площадью поверхности.
=== Требования к режимам заряда/разряда ===
Глубокий разряд полностью выводит из строя литий-ионный аккумулятор. Также на жизненный цикл аккумуляторов влияет глубина его разряда перед очередной зарядкой<!-- но ведь выше указано, что у него практически нет эффекта памяти? --> и зарядка токами выше установленных производителем. Из-за низкого внутреннего сопротивления аккумулятора зарядный ток сильно зависит от напряжения на его клеммах во время зарядки. Ток зарядки зависит от разницы напряжений между аккумулятором и зарядным устройством и от сопротивления как самого аккумулятора, так и подводимых к нему проводов. Увеличение напряжения зарядки на 4 % может приводить к увеличению тока зарядки в 10 раз, что отрицательно сказывается на аккумуляторе, при недостаточном отводе тепла он перегревается и деградирует. В результате, если напряжение на аккумуляторе превысить всего на 4 %, он будет вдвое быстрее терять ёмкость от цикла к циклу<ref>{{публикация
|1=статья
|автор=Мельничук
|автор имя=О. В.
|автор2=Фетисов
|автор2 имя=В. С.
|заглавие=Особенности заряда и разряда литиевых аккумуляторных батарей и современные технические средства управления этими процессами
|тип=журн
|издание=Электротехнические и информационные комплексы и системы
|issn=1999-5458
|год=2016
|номер=2
|том=12
|страницы=41–48
|удк=621.355.9
|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-zaryada-i-razryada-litievyh-akkumulyatornyh-batarey-i-sovremennye-tehnicheskie-sredstva-upravleniya-etimi-protsessami
|архив дата=2019-08-28
|архив=https://web.archive.org/web/20190828231845/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-zaryada-i-razryada-litievyh-akkumulyatornyh-batarey-i-sovremennye-tehnicheskie-sredstva-upravleniya-etimi-protsessami
}}</ref>.
=== Старение ===
Литиевые аккумуляторы стареют, даже если не используются. Соответственно, нет смысла покупать аккумулятор «про запас» или чрезмерно увлекаться «экономией» его ресурса.
Оптимальные условия хранения Li-ion-аккумуляторов достигаются при 40-процентном заряде от ёмкости аккумулятора и температуре 0…10 [[Градус Цельсия|°C]]<ref name="htplbb">{{публикация
|1=статья
|автор=Дмитрий
|заглавие=5 практических советов по эксплуатации литий-ионных аккумуляторов
|издание=Блог компании Mugen Power Batteries
|год=2013
|месяц=02
|день=06
|ссылка=https://habrahabr.ru/company/mugenpower/blog/168483/
|архив дата=2016-12-22
|архив=https://web.archive.org/web/20161222073941/https://habrahabr.ru/company/mugenpower/blog/168483/
}}</ref>.
{| class="standard"
!Температура, ⁰C
!С 40%-м зарядом, % за год
!Со 100%-м зарядом, % за год
|-
|0
|2
|6
|-
|25
|4
|20
|-
|40
|15
|35
|-
|60
|25
|60 (40 % за ''три месяца'')
|}
=== Снижение ёмкости при низких температурах ===
Как и в других типах аккумуляторов, разрядка в условиях низких температур приводит к снижению отдаваемой энергии, в особенности при температурах ниже 0 ⁰C. Так, снижение запаса отдаваемой энергии при понижении температуры от +20 ⁰C до +4 ⁰C приводит к уменьшению отдаваемой энергии на ~5-7 %, дальнейшее понижение температуры разрядки ниже 0 ⁰C приводит к потере отдаваемой энергии на десятки процентов. Разряд аккумулятора при температуре, не ниже указанной производителем аккумуляторов, не приводит к их деградации (преждевременному исчерпанию ресурса).
Как и для других типов аккумуляторов, одним из вариантов решения проблемы являются [[Аккумулятор с внутренним электроподогревом|аккумуляторы с внутренним подогревом]]<ref>{{публикация
|1=статья
|автор=Комов С.
|соавторы=Сергей Комов
|заглавие=Созданы литий-ионные аккумуляторы с подогревом
|издание=Новый взгляд
|год=2016
|месяц=01
|день=22
|ссылка=http://newvz.ru/info/68833.html
|архив дата=2016-02-17
|архив=https://web.archive.org/web/20160217030453/http://newvz.ru/info/68833.html
}}</ref>.
== Производители ==
Производство литий-ионных аккумуляторов в мире в основном сосредоточено в [[Китай|Китае]], [[Южная Корея|Южной Корее]] и [[Япония|Японии]]. Крупнейшими их производителями являются [[CATL]], [[LG Chem]], [[Samsung SDI]] и [[Panasonic]]<ref>[https://1economic.ru/lib/119994 Аналитический обзор рынка производителей литий-ионных аккумуляторов]</ref>. В [[Россия|России]] есть несколько компаний, производящих литий-ионные аккумуляторы, но работают они на импортном сырье, в основном китайском<ref>[https://www.techinsider.ru/technologies/1601067-akkumulyatornaya-nezavisimost-kak-v-rossii-razvivaetsya-proizvodstvo-litiy-ionnyh-nakopiteley-energii/ Аккумуляторная независимость: как в России развивается производство литий-ионных накопителей энергии]</ref>.
== См. также ==
* [[Типоразмеры гальванических элементов#Элементы номинальным напряжением 3—3,7 В|Типоразмеры цилиндрических литий-ионных аккумуляторов]]
* [[Литий-полимерный аккумулятор]]
* [[Литий-железо-фосфатный аккумулятор]]
* [[Литий-титанатный аккумулятор]]
* [[Нанопроводниковый аккумулятор]]
* [[Зарядное устройство]]
* [[Никель-металл-гидридный аккумулятор|Никель-металл-гидридный аккумулятор (NiMH)]]
* [[Никель-кадмиевый аккумулятор|Никель-кадмиевый аккумулятор (NiCd)]]
* [[Батарея (электротехника)|Батарея]]
* [[Элемент AA]]
* [[Элемент AAA]]
* [[Эффект памяти аккумулятора]]
* [[Натрий-ионный аккумулятор]]
* [[Система накопления электрической энергии|Системы накопления электрической энергии]]
== Примечания ==
{{Примечания}}
== Литература ==
* {{публикация|книга |автор=Хрусталёв |автор имя=Д. А. |заглавие=Аккумуляторы |место=М. |издательство=Изумруд |год=2003 |ref=Хрусталёв }}
* {{публикация|статья
|автор=Филипповский Ю. |соавторы=Юрий Филипповский
|заглавие=Мобильное питание |подзаголовок=Ч. 2
|издание=Компьютерра-онлайн
|год=2009
|месяц=05
|день=26
|ссылка= https://old.computerra.ru/terralab/platform/428707/
|архив= https://web.archive.org/web/20090529231525/http://www.computerra.ru/terralab/platform/428707
|архив дата= 2009-05-29
|ref=Филипповский
}}
* {{публикация|книга
|автор=Скундин
|автор имя=А. М.
|автор2=Брылев
|автор2 имя=О. А.
|заглавие=Наноматериалы в современных химических источниках тока
|подзаголовок=методическая разработка к программам повышения квалификации
|ответственный=Фак-т наук о материалах МГУ
|место=М.
|издательство=[[МГУ]]
|год=2011
|страниц=56
|ссылка=http://www.nanometer.ru/2009/10/27/12565955237306/PROP_FILE_files_1/hit1.pdf
|ref=Скундин и Брылев
}}
* {{публикация|статья|язык=en
|авторScrosati |автор имя=Bruno |автор2=Garche |автор2 имя=Jürgen
|заглавие=Lithium batteries |подзаголовок=Status, prospects and future
|издание=Journal of Power Sources |issn=0378-7753
|год=2010 |месяц=05 |volume=195 |issue=9
|pages=2419—2430
|doi=10.1016/j.jpowsour.2009.11.048
|ref=Scrosati & Garche
}}
* {{публикация|статья|язык=en
|автор имя=Tsuyoshi |автор=Sasaki |автор2 имя=Yoshio |автор2=Ukyo |автор3 имя=Petr |автор3=Novák
|заглавие=Memory effect in a lithium-ion battery
|тип=журн |издание=Nature Materials
|год=2013 |volume=12 |pages=569–575
|ссылка=http://www.nature.com/nmat/journal/v12/n6/full/nmat3623.html
|doi=10.1038/nmat3623
|ref=Sasaki et al.
}}
== Ссылки ==
* {{публикация|статья
|автор=Васильев В. |соавторы=Владимир Васильев
|заглавие=Литий-ионные и литий-полимерные аккумуляторы
|издание=iXBT
|год=2001 |месяц=11 |день=26
|ссылка=http://www.ixbt.com/mobile/review/lipol.shtml
|ref=Васильев
}}
* {{публикация|статья
|заглавие=Литий-ионные (Li-ion) аккумуляторы
|издание=Аккумуляторы, батарейки и другие источники питания
|ссылка=http://www.powerinfo.ru/accumulator-liion.php
}}
{{Гальванические элементы}}
[[Категория:Литиевые аккумуляторы]]
[[Категория:Появились в 1991 году]]
[[Категория:Изобретения Японии]]
[[Категория:Ионы]]
== Vněšnje linky ==
== Iztočniky ==
{{Iztočniky}}
[[Kategorija:Nikola Tesla]]
[[Kategorija:Elektromagnetizm]]
<gallery>
Margay tiger cat (side profile).jpg|Kot imenom {{-|Tigriño}}, prědstavitelj vida {{-|Leopardus tilcayo}}, v rezervaciji {{-|La Senda Verde|Сенда-Верде}} v 2026
Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg|
</gallery>
== Čitati dalje ==
== Izvor ==
{{Prěvod|en|Japanese language|}}
[[Kategorija:Zvěri]]
[[Kategorija:Kotovi]]
== Vněšnje linky ==
{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
{{Pravopis}}
{{Poslanje
| type = informative
| file = EU-LABEL AI black transparent.svg
| title = UI prěvod
| description = Tutoj članok imaje priznaky koristanja [[Umětna inteligencija|umětnoj inteligencije]] zaradi prěvoda na medžuslovjansky jezyk iz drugyh iztočnikov i zato potrěbuje prověrku pravopisa. Medžuslovjanska Vikipedija ne imaje ničto protiv izkoristanja umětnoj inteligencije za prěvodženje, ale kvalita prěvoda musi byti dobra i odpovědati standardam. Iztvoritelju tutogo članka prěporučajemo prověriti pravopis i sdělati nužne izpravjenja do '''{{{izpraviti do}}}''' i oddaliti tuty šablon. ''Hvala za spolurabotu!''
| comment = ''Data i čas vključenja poslanja: {{{data}}}.''
}}<includeonly>{{#if:{{{nocat|}}}||[[Kategorija:Poddržka:Članky, prěvedene s pomočju UI]][[Kategorija:Šablon:Poslanja]]}}</includeonly><noinclude>
{{Dokumentacija}}
</noinclude>
{{Citatny blok
|border = 2px
|align = center
|bgcolor = Cornsilk
|title =
|halign = left
|quote =
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{skryto odsud}}
{{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}
{{skryto dotud}}
|salign = right
|author =
|source = Originalny tekst (angl.)
}}
Vikipedija jest svobodna enciklopedija, ktoru každy može tvoriti
{{Collapse|1={{-|Wikipedija is a free encyclopedia that anyone can edit}}|2=Originalny tekst (angl.)|padding=20px}}
Tekst članka.{{sfn |''Popular Magazine''|1996|p=29}}<ref>{{cite magazine
| magazine = Popular Magazine
| title = An Article by an Anonymous Author
| date = 1996
| ref = {{sfnref|Popular Magazine|1996}}
}}</ref>
Tuto jest peskovišče.
[[File:Nihongo.svg|thumb|right|100px| 日本語 (Japonsky jezyk)]]
'''Japonsky jezyk''' ({{Jezyky|ja|日本語 {{!}} にほんご}} | {{-|''Nihongo'' [nʲiho̞ŋːo̞]}})
<span class="ext-gadget-alphabet-disable">
</span>
== Referencije ==
<div class="ext-gadget-alphabet-disable">
<references group="lower-alpha"/>
{{Iztočniky}}
</div>
{{Pravopis prověrjeny}}
cy5gs9nw5ft8fqdbw78undic7hoixvp
Фашизм
0
3301
48856
22276
2026-10-18T15:45:02Z
SzymonV
104
48856
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Fašizm]]
[[Kategorija:Фашизм| ]]
[[Kategorija:Политичне идеологије]]
[[Kategorija:Крајна правицса]]
efbirmxfm48903nv9e0m22bu1dak9b4
48857
48856
2026-10-18T15:46:00Z
SzymonV
104
48857
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Fašizm]]
[[Kategorija:Фашизм| ]]
[[Kategorija:Политичне идеологије]]
[[Kategorija:Крајна правица]]
jkr5srxl3hulijvxg7gm8s8fw4vi2mk
Alisa Seleznjova
0
6169
48887
48742
2026-10-19T08:01:48Z
Ilja isv
10
/* Data rodženja */
48887
wikitext
text/x-wiki
{{Kartka personaž
| name = Alisa Seleznjova
| full_name = {{Jezyky|ru|Алиса Игоревна Селезнёва}}
| image = [[Fajl:Nataliya Guseva at Alina Selezneva.jpg|thumb|300px|center|[[:ru:Гусева, Наталия Евгеньевна|Nataša Guseva]] v rolji Alisy v televizijnom serialu «[[Gostica iz budučnosti]]» (1984)]]
| caption = Nataša Guseva v rolji Alisy
| creator = [[Kir Bulyčov]]
| franchise = «[[Polny spisok knig ob Alisě Seleznjovoj|Prigody Alisy]]»
| first = «[[Děvčinka, ktoroj ničto ne stane]]»
| gender = žensky
| nationality = ruska
| race = evropeoidna
| home = Moskva
| lbl21 = Věk
| data21 = od 3 do 13 lět; vo věčšinstvu povědok – 10–12 lět
| lbl31 = Data narodženja
| data31 = 17 novembra <ref>{{-|Кир Булычёв, «День рождения Алисы», первое предложение.}}</ref>, konec XXI stoljetja (priblizno 2079-2080)
| family = Kira Seleznjova, arhitektorka (mati)<br/>[[Professor Seleznjov|professor Igorj Seleznjov]] (otec)<br/>Aleksej (děd)<br>Klavdija Matvejevna (babuška)<br>Austra (tetka)<br>Lukrecija Ivanovna (kuzina babušky)
| lbl32 = Prijatelji
| data32 = Pavel Geraskin, Arkadij Sapožkov, Maša i Nataša Bělyje, robot-gospodarka Polja, [[Gromozeka]], Rrrr, Genadij Poloskov, Filidor Zeleny, Ivan Ivanovič Carevič, Gerasik, čarovnik Ooh, kosmičny korab Gaj-do, Irija Gaj, agent Kora Orvat, komisar Milodar Fetr, Ričard Tempest, [[robot Verter]], [[Silver Džonovič]]
| lbl33 = Neprijatelji
| data33 = [[Krys i Veseljak U]]
| occupation = učenica srědnoj školy, putovateljka
| prototype = {{-|Алиса Игоревна Лютомская (Можейко)}}
| motion_actor = [[:ru:Гусева, Наталия Евгеньевна|Natalija Guseva]]<br/>[[:ru:Прижбиляк, Екатерина Юрьевна|Jekatěrina Prižbiljak]]<br/>[[:cs:Klára Jandová|{{-|Klára Jandová|Клара Jандова}}]]<br>[[:pl:Jagoda Stach|{{-|Jagoda Stach|Jагода Стах}}]]<br>[[:ru:Верещагина, Дарья Викторовна|Darja Vereščagina]]
| voice = Oljga Gromova<br/>[[Tatjana Aksjuta]]<br/>Jaroslava Nikolajeva<br/>[[Darja Měljnikova]]
| wikiquote = Алиса Селезнёва
}}
'''Alisa Seleznjova''' ({{Jezyky|ru|Алиса Игоревна Селезнёва}}) — protagonistka cikla dětskyh fantastičnyh knig [[Kir Bulyčov|Kira Bulyčova]] «[[Prigody Alisy]]», jih ekranizacij i izvodnyh děl, takyh kako «[[Tajna tretjej planety]]», «[[Gostica iz budučnosti]]» i drugyh filmov, animovanyh filmov i serialov. Alisa je děvčinka, obyvajuča v [[Moskva|Moskvě]] na koncu [[XXI věk|XXI věka]].
== Pojavjenje personaža ==
Najprvo Alisa se pojavjaje na stranicah knig v lětu 1965, ako v každolětnom [[Almanah|almanahu]] «[[Svět prigod (almanah)|Svět prigod]]» byli opublikovane prve pověsti o njej s občym nazvanjem «[[Děvčinka, ktoroj ničto ne stane]]».
Děvče jest nazvano podlě dočerky pisatelja, Alisy Igorjevny Možejko (omuženoj Ljutomskoj), a jej roditelji sut dobyli imena samogo Bulyčova (Igorja Vsevolodoviča Možejka) i jego ženy Kiry Aleksejevny Sošinskoj (od imena ktoroj jest takože stvorjen literaturny psevdonim pisatelja). Mati Alisy jest takože dostala professiju Kiry Sošinskoj — [[arhitektor]].<ref>{{-|Кир Булычёв:}} [http://www.rusf.ru/kb/int/ya_izmenyayus_vmeste_so_vremenem/text.htm {{-|«Я изменяюсь вместе со временем, но хочу писать так, как хочу.»}}] {{Wayback|url=http://www.rusf.ru/kb/int/ya_izmenyayus_vmeste_so_vremenem/text.htm |date=20160916233622 }}</ref> Jednako že ni vněšno, ni harakterom, po slovam avtora, personaž ne jest spisan s jego dočerky.<ref name = "KP">{{-|Кир Булычёв:}} [http://www.kp.ru/daily/23113/23224/ {{-|«После меня останутся Алиса и Громозека…»}}] {{Wayback|url=http://www.kp.ru/daily/23113/23224/ |date=20160904020840}}</ref>
{{Citatny blok|Iz čego vy jeste rěšili, že moja dočera Alisa imaje někako odnošenje k Alisě Seleznjovoj? Oni daže ne sut podobne. Alisa i ne čitala jest vseh knižek «o sobě». Ona ljubi literaturu povyš klasoju.|author = Kir Bulyčov|source = «Po mene budut ostati Alisa i Gromozeka…»<ref name = "KP"/>| width = 60% |align = none}}
Knigy ob Alise Seleznjovoj byli prěložene na dvě desetky světovyh jezykov.<ref>{{Cite book| url =https://fantlab.ru/work10879 | title ={{-|Кир Булычёв «Алиса»}}|access-date=2024-10-02|archive-date=2024-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240505121045/https://fantlab.ru/work10879|url-status=live|lang=ru}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://book24.ru/blog/5607886/|title=Алиса Селезнева – навсегда! Почему книги о ней нужно читать современным детям - Подборки книг на book24.ru|lang=ru|website=Book24.ru|access-date=2024-10-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ast.ru/news/devochka-s-zemli/|title=55 лет Алисе Селезневой: девочке с Земли XXI века|lang=ru-RU|website=Издательство AST|access-date=2024-10-02|archive-date=2022-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006014715/https://ast.ru/news/devochka-s-zemli/|url-status=live}}</ref> Vozdolž s knigami sut izpuščene takože [[Diafilm|slajdove filmy]], tri [[Film|filmy]], tri [[Animacija|animacijne filmy]], [[Serial|serial]] i animacijny serial, a takože několiko [[Videoigra|videoigr]]. V zagranici sut takože byli snimane ekranizacije, ale v internetu ne sut dostupne kopije.<ref>{{Cite web |url=https://www.mirf.ru/kino/alisa-seleznyova-vse-filmy/ |title=Все фильмы про Алису Селезнёву — от худшего к лучшему |access-date=2024-04-18 |archive-date=2024-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418172419/https://www.mirf.ru/kino/alisa-seleznyova-vse-filmy/ |url-status=live }}</ref> Vrh popularnosti i notoričnosti personaža byl vo vtoroj polovině 1980-h lět, poslě izpuščanja televizijnogo filma «Gostica iz budučnosti».
== Obraz personaža ==
Alisa jest děvčina [[Srědna škola|školnogo]] věka, obyvajuča vo futurističnoj Moskvě konca [[XXI stolětja]]. Izgled Alisy jest opisany tako: děvče vysokogo rasta, imaje světle kratke vlasy i sportovno složeno tělo, oblečena obyčno do odědžy «mužskogo» tipa (kratke nogavicy i tenisku, či kombinezon). Vo věčšinstvu knig jej vozrast ostavaje okolo 12 lět. Alisa se uči v srědnoj školě, ona jest členkoju kružka junyh naturalistov. Suglasno knigy «[[Putovanje Alisy]]» («Děvčina od Zemje»), Alisa jest učeniceju vtoroj klasy (''«Věd tretja „B“ jest odletela v polnom sostavu ješče nočju v měškah iz-pod kartofljev na tovarnoj barže. Oni te budut na stadionu, ale naše vtore klasy — ne»''), ale v knigě «[[Sto lět tomu voprěd]]» Alisa povědaje učenici konca XX věka Julji Gribkovoj, že v jejnom času v školah ''«ne imajut klas i ne imajut bukv»'', ale ''«toliko grupy po interesah»'' (v filmu «Gostica iz budučnosti», snimanom po tutoj povědkě, naprotiv, Alisa govori, že uči se v šestoj klasě).
Alisa znaje inozemne i inoplanetne jezyky: v knigě «Sto lět tomu voprěd» spominaje se, kako na lekciji [[Anglijsky jezyk|anglijskogo jezyka]] ona razskazyvala «o zamku {{-|Tower|Тауер}}, vo ktorom sut žili anglijske kralji, i o rěkě Temzě, ktora teče okolo togo zamka». Po jejnomu vlastnomu priznanju, ona «ne jest velmi sposobna» k jezykam i znaje jih toliko osm, a imenno [[Hindustani|hindi]], [[Němečsky jezyk|němečsky]], [[Češsky jezyk|češsky]], [[Kitajsky jezyk|kitajsky]], [[Finsky jezyk|finsky]], [[Japonsky jezyk|japonsky]], [[Francuzsky jezyk|francuzsky]] «i ješče jedin». Pravdopodobno, ide o «kosmolingvě» — izmysljenom medžuplanetnom jezyku, ktory, kako ukazyvaje se v knigě «Milion prigod», «Alisa jest odlično znala».
Samostojno, zajedno s otcem ili drugami jest pobyvala na mnogyh dalekyh planetah, v podzemnyh glubinah i na Atlantidě, i takože v dalekoj minulosti (vključno «epohy legend» 26 tyseč lět tomu) i v XX věku (v lětu 1976).
Alisa je jedinstveno děte v rodině. Jej otec jest znamenity kosmozoolog, profesor zoologije '''[[Profesor Seleznjov|Igorj Seleznjov]]''', direktor [[Moskovsky zoo park|moskovskogo zoo parka]] budučnosti — [[KosmoZoo]]. On jest avtorom mnogyh pečatnyh děl (napriměr, knigy «Zvěri daljnyh planet»), neizměnny avtor galaktičnogo časopisa «Věstnik kosmozoologije». Mati jest izvěstna arhitektorka v [[Solnečna sistema|Solnečnoj sistemě]] '''Kira Seleznjova'''. Ona jest izvěstna postavjenjem [[Nukus|Nukusskogo]] stadiona i kulturnogo centra na asteroidu Palada. Alisa provodi mnogo vyše časa s otcem, než s materju.
Harakter Alisa imaje impulsivny, energičny i prědprijmajučy. Ona bezprěryvno udivjaje dorastlyh svojeju dětskoju neposrědnostju, iznahodlivostju i neustrašnostju. Često, jejne divne domysly okazyvajut se vyše pravymi, než naučne hipotezy dorastlyh naučnikov. V parě s ravesnikami — osoblivo s [[Paška Geraskin|Paškoju Geraskinym]] i podobnymi personažami — Alisa, naprotiv, često igraje rolju skeptika i uvaženogo, spokojnogo člena ekipy. Alisa jest čestna, ona jest uvěrjena, že «Jestli jest možlivo ne lgati — jest lěpje ne lgati», ale uvažaje dopustimym projavjenje hitrosti v odnošenju roditeljev i drugyh dorastlyh, ako li sut osnovanja dumati, že dorastli budut otegčiti provodženje planov zaradi svojej črězměrnoj opěky o blagostanju i bezpečnosti dětij.
=== Data rodženja ===
Izslědovatelj životopisa Alisy Andrej Busygin, ktory analizoval vse romany i povědky o njej, jest prědložil pribliznu hronologiju prigod Alisy (v něktoryh slučajah sdvigajuči uvědjene v knigah gody, zatože oni se protivrěčili vzajemno) i privezal sobytja, konajuče v knigah, k naslědnym datam budučnosti:
# Děvčinka, ktoroj ničto ne stane ({{-|[[:ru:Девочка, с которой ничего не случится|Девочка, с которой ничего не случится]]}}): 2083—2086
# Obora skazok ({{-|[[:ru:Заповедник сказок|Заповедник сказок]]}}): vesna 2087
# [[:ru:Козлик Иван Иванович|Kozlik Ivan Ivanovič]]: vesna 2087
# Putovanje Alisy ({{-|[[:ru:Путешествие Алисы|Путешествие Алисы]]}}): lěto 2088
# Povtorogodniki ({{-|[[:ru:Второгодники|Второгодники]]}}): jesenj 2088 — jesenj 2089
# Ostrov rdžavogo poručnika ({{-|[[:ru:Ржавый фельдмаршал|Остров ржавого лейтенанта]]}}): junij 2089
# Denj rodženja Alisy ({{-|[[:ru:День рождения Алисы (повесть)|День рождения Алисы]]}}): jesenj 2089
# Lilova kulja ({{-|[[:ru:Лиловый шар (повесть)|Лиловый шар]]}}): zima 2089—2090
# Nevoljniki asteroida ({{-|[[:ru:Пленники астероида|Пленники астероида]]}}): julij 2090
# Milion prigod ({{-|[[:ru:Миллион приключений|Миллион приключений]]}}): vesna — lěto 2091
# Sto lět tomu naprěd ({{-|[[:ru:Сто лет тому вперёд|Сто лет тому вперёд]]}}): aprilj 2091
# Veznji «Jamagiri Maru» ({{-|[[:ru:Узники «Ямагири-мару» (повесть)|Узники «Ямагири-Мару»]]}}): vesna 2092
# Konec Atlantidy ({{-|[[:ru:Конец Атлантиды|Конец Атлантиды]]}}): vesna 2092
# Gaj-Do ({{-|[[:ru:Гай-До|Гай-До]]}}): julij 2092
# Grad bez pameti ({{-|[[:ru:Город без памяти|Город без памяти]]}}): avgust 2092<ref>{{-|А. Бусыгин. Ох уж эта Алиса…}} // {{-|[[Уральский следопыт]]}} № 6-1991. — с.54.</ref>
# Alisa i križenosci ({{-|[[:ru:Алиса и крестоносцы|Алиса и крестоносцы]]}}): septembr 2092
God rodženja Alisy podlě tutoj hronologije — 2079—2080. Denj rodženja — 17 novembra.
== Alisa v prědstavjenju hudožnikov ==
<!--[[Fajl:Алиса из мультика.jpg|thumb|left|Алиса в мультфильме «[[Тайна третьей планеты]]» (1981)]]-->
{{Trěba iztočnik|Klasičnoju rysovanoju realizacijeju oblika Alisy Seleznjovoj jest stal variant [[:ru:Мигунов, Евгений Тихонович|Evgenija Migunova]], hoti on se odličal od izhodnogo avtorskogo obraza: «ostrižena světlovlasa děvčina v črvenom kombinezonu» se prětvorila u Migunova v nevysoku i rusovlasu. V variantu Migunova vsekako podčrkajut se dětske priznaky, a sportivnost avtorskogo obraza se kompensuje dinamičnostju rysovanky. Bulyčov jest nejednokratno govoril, že nyně on sam prědstavjaje Alisu jedino kako «migunovsku», i jest nazyval hudožnika svojim spoluavtorom.}}
Migunovov obraz se stal svojim sposobom vzorom, ktoromu upodobajut v svojih variantah mnoge druge ilustratori, i on takože v něktoroj měrě ovlivnil animacijny variant [[Natalja Orlova|Natalji Orlovoj]] v animacijnom filmu [[Roman Kačanov|Romana Kačanova]] «[[Tajna tretjej planety]]», vo ktorom v kinematografu prvokratno pojevil se oblik Alisy. Prototipom Alisy za hudožnu direktorku se stala jej sedmileta (na toj moment) dočerka Ekaterina Semjonova, a prototipom kapitana Zelenogo se stal jej muž Tengiz Semjonov.<ref>{{Cite magazine |author=Ляхович Татьяна, Маринова Татьяна. |title=Звезда сериала «Две судьбы» Екатерина Семенова: «Я очень боялась Олега Павловича Табакова, который был моим ректором. О моих отношениях с его сыном он узнал случайно — увидел на улице, как мы целовались» |url=http://www.bulvar.com.ua/arch/2010/6/4b71fc1dd58f4/ |lang=ru | magazine=[[Бульвар Гордона]] |publication-date=2010-02-09|issue=6 (250) |archive-date=2013-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021091438/http://www.bulvar.com.ua/arch/2010/6/4b71fc1dd58f4/}}</ref>
V 2009 godu jest izšel rosijsky polnomeražny animacijny film «[[:ru:День_рождения_Алисы_(мультфильм)|Denj rodženja Alisy]]», rolju Alisy vo ktorom jest ozvučila Jasja Nikolajeva. Oblik Alisy v njem jest velmi podobny do obraza iz animacijnogo filma «Tajna tretjej planety». V tutoj animacije kako [[kameo]] rolju kapitana kosmičnogo koraba jest ozvučila [[:ru:Гусева, Наталия Евгеньевна|Natalija Guseva (Muraškevič)]], igravša rolju Alisy Seleznjovoj v filmu «[[Gostica iz budučnosti]]».
Na koncu aprilja 2011 v medijah se objevil tizer animacijnogo seriala «[[:ru:Алиса_знает,_что_делать!|Alisa vědaje, čto dělati!]]», stvarjajemogo kompanijeju «Bazelevs». Premiera seriala iměla město na telekanalu [[STS (televizija)|STS]] 16 novembra 2013, za jedin den do oficialnogo dnja rodženja Alisy, a tri měseca po tom — 3 februara 2014 — na tevizijnom kanalu «[[Karusel (televizija)|Karusel]]». To jest prva ekranizacija ob Alisě Seleznjovoj, vo ktoroj mnoge epizody seriala sut iztvorjene originalno i ne sut osnovane na knigah Bulyčova, i to jest prva ekranizacija, iztvorjena v kompjuternoj grafikě.
== V hudožnyh filmah ==
<!--[[Fajl:Alice1 copy.jpg|thumb|[[Гусева, Наталия Евгеньевна|Наташа Гусева]] в роли Алисы (1984)]]-->
V televizijnyh filmah «Gostica iz budučnosti» i «[[LIlova kilja (film)|Lilova kulja]]» [[Pavel Arsenov|Pavla Arsenova]] rolju Alisy jest igrala [[Natalja Guseva|Nataša Guseva]]. Oblik herojiny v tutyh ekranizacijah jest ješče daljej od knožnogo, než migunovov i kačanovskov — kako vněšno, tako i po harakteru. Alisa v tutyh filmah jest «mimozemna» devčinka-koričnovlaska s ostrigom na tip «{{-|carré}}», velikimi očami i teplym pogledom, legkověrna, iskrena i otvorjena. V filmu «Gostica iz budučnosti» onaa nosi kratku črvenu suknju s bělym vratom bez rukavov i s otvorjenym hrebtom. Ako se prěměstila do XX věka, ona olačaje se v sovětsku Školnu uniformu (koričnova suknja s črnym fartuhom) i [[Juni pioneri (komunističny mladežny ruh)|pionerskoju]] simbolikoju.
V filmu «[[:ru:Остров_ржавого_генерала|Ostrov rdžavogo generala]]» rolju alisy jest igrala [[:ru:Прижбиляк,_Екатерина_Юрьевна|Katja Prižbiljak]]. Jejna Alisa — huda subtilna děvčinka s sěrymi očami i dolgymi temno-rusymi vlasami, sobranymi v «hvostik», — jest najvyše daleky od migunovovyh ilustracij variant.
V koncu 2000-h lět se planovalo snimanje filma «Prigody Alisy Seleznjovoj. Vezniky treh planet», vo ktorom rolju Alisy iměla by sigrati [[:ru:Мельникова,_Дарья_Алексеевна|Darja Meljnikova]],<ref name="newalisa">http://sb.by/post/69360/ {{Wayback|url=http://sb.by/post/69360/ |date=20090915205440 }}, http://www.aif.ru/article/index/article_id/18227 {{Wayback|url=http://www.aif.ru/article/index/article_id/18227 |date=20090916182359 }}</ref> ale tutz projek byl zamraženy. Darja Meljnikova nakonec ozvučila Alisu v animovanom serialu «[[:ru:Алиса_знает,_что_делать!|Alisa vědaje, čto dělati!]]».
V aprilju 2024<ref>''Дмитрий Кинский''. [https://www.mirf.ru/news/konstantin-habenskij-sygraet-v-filme-po-povesti-sto-let-tomu-vpered/ Константин Хабенский сыграет в фильме по повести «Сто лет тому вперёд»] {{Wayback|url=https://www.mirf.ru/news/konstantin-habenskij-sygraet-v-filme-po-povesti-sto-let-tomu-vpered/ |date=20221103051557 }} // [[Мир фантастики]]. — 2022. — 2 ноября.</ref> v kinah bzl izpuščen film «[[:ru:Сто_лет_тому_вперёд_(фильм)|Sto lět tomu voprěd]]» — svobodna adaptacija jednoimennoj pověsti.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.kinopoisk.ru/media/news/4004579/|title=Кракен от Михалкова и Ходжа Насреддин от Бекмамбетова: кинокомпании представили Фонду кино 14 проектов — Новости на КиноПоиске|website=КиноПоиск|access-date=2021-05-26|archive-date=2021-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526174621/https://www.kinopoisk.ru/media/news/4004579/|url-status=live}}</ref> Alisa v tutoj versije uči se v 11-toj klasě, jejnu rolju igraje [[:ru:Верещагина,_Дарья_Викторовна|Darja Vereščagina]].<ref>{{Cite web |url=https://kino.mail.ru/news/57458_petrov_snyalsya_v_obraze_zlodeya_v_novom_filme_pro_alisu_seleznevu_pervie_foto/ |title=Петров снялся в образе злодея в новом фильме про Алису Селезневу: первые фото - Кино Mail.ru |access-date=2023-11-09 |archive-date=2023-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109181125/https://kino.mail.ru/news/57458_petrov_snyalsya_v_obraze_zlodeya_v_novom_filme_pro_alisu_seleznevu_pervie_foto/ |url-status=live }}</ref> Vo filmu Alisa jest směla děvčina-podrastok, ktora redno se trenuje s pomočju Vertera zaradi bojev s piratami, i hče najdti svoju mati, ktora se zatykala, kako mněvaje Alisa, v minulosti, v lětu 2024. Tuta versija Alisy takože imaje kratke vlasy, alo rozovoj barvy. Na koncu filma alisa pojavjaje se v suknji kako v «Gostici iz budučnosti», ale sinjej barvy, ne črvenoj.
== Naslědstvo ==
* V čest Alisy Seleznjovoj jest založena každogodna literaturna premija «Alisa».<ref>[https://books.google.com/books?id=efZ44dFS1eAC&lpg=PA305&dq=Кир%20Булычев%20рецензия&lr=&as_brr=0&hl=ru&pg=PA306#v=onepage&q=премия%20«Алиса»&f=false ''Галина М. С.'' Русская литература XX века. Кир Булычёв.]</ref> Prěd 2003 godom Bulyčov ju vručal lično.
* V Moskvě jestvuje [[Аллея имени Алисы Селезнёвой|Aleja Alisy Seleznjovoj]], posadžena skupinoju ljubiteljev Alisy od filma «[[Gostica iz budučnosti]]».
== Filmografija ==
* «[[Tajna tretjej panety]]» (1981) — rysovany animacijny film (glas Alisy — Oljga Gromova)
* «[[Gostica iz budučnosti]]» (1984) (v rolji Alisy — [[:ru:Гусева,_Наталия_Евгеньевна|Nataša Guseva]])
* «[[:ru:Лиловый_шар_(фильм)|Lilova kulja]]» (1987) (v rolji Alisy — Nataša Guseva)
* «[[:ru:Остров_ржавого_генерала|Ostrov rdžavogo generala]]» (1988) (v rolji Alisy — [[:ru:Прижбиляк,_Екатерина_Юрьевна|Katja Prižbiljak]])
* «[[:ru:Узники_«Ямагири-мару»_(мультфильм)|Vezniki „Jamagiri Maru“]]» (1988) — kuklovy animacijny film (glas Alisy — [[:ru:Аксюта,_Татьяна_Владимировна|Tatjana Aksjuta]])
* «{{-|Záhada tří kapitánů}}» («Tajna treh kapitanov») (1990) — Češskoslovačsky televizijny serial (v rolji Alisy — {{-|Klára Jandová|Клара Jандова}})<ref>{{Cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt0416443/ |title=IMDb |access-date=2011-04-12 |archive-date=2017-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170208025001/http://www.imdb.com/title/tt0416443/ |url-status=live }}</ref>
* «{{-|Dziewczynka, której nigdy nie zdarzy się nic złego}}» («Děvčinka, ktoroj ničto ne stane») (1994) — poljsky televizijny spektakl (v rolji Alisy — {{-|Jagoda Stach|Jагода Стах}})<ref>{{Cite web |url=https://filmpolski.pl/fp/index.php/521354 |title=Dziewczynka, której nigdy nie zdarzy się nic złego |access-date=2015-10-10 |archive-date=2012-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121013055717/http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/521354 |url-status=live }}</ref>
* «[[:ru:День_рождения_Алисы_(мультфильм)|Denj rodženja Alisy]]» (2009) — polnometražny animacijny film (glas Alisy — Jaroslava Nikolajeva)
* «[[:ru:Алиса_знает,_что_делать!|Alisa vědaje, čto dělati!]]» (2013) — animacijny serial (glas Alisy — [[:ru:Мельникова,_Дарья_Алексеевна|Darja Měljnikova]])<ref>{{Cite web |url=http://www.alisamovie.com/about/show/ |title=Алиса Селезнева — Девочка, с которой ничего не случится. О сериале |access-date=2015-10-10 |archive-date=2015-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151116062323/http://www.alisamovie.com/about/show/ |url-status=live }}</ref>
* «[[:ru:Сто_лет_тому_вперёд_(фильм)|Sto lět tomu voprěd]]» (2024), v rolji Alisy — [[:ru:Верещагина,_Дарья_Викторовна|Darja Vereščagina]]
== Kompjuterne igry ==
* «Tajna tretjej planety» (2003) — [[platformer]]
* «Putovanje Alisy» ({{-|Step Creative Group}}, 2005) — [[kvest]]
* «Alisa i kosmičny drakon» (2006) — [[kvest]]
* «Tajna tretjej planety. Alisa i lilova kulja» (2009) — [[kvest]]
== Bibliografija ==
* {{Cite journal|author=Сергей Лобов|title=Сказка о будущем. Алиса Селезнёва|journal=[[Мир фантастики]]|year=2009|issue=7|pages=115—119|url=http://www.mirf.ru/Articles/art3615.htm}}
<div class="ext-gadget-alphabet-disable">
* ''[[Роман Подольный|Подольный Р.]]'' В стране чудес: [Рец. на кн.: Девочка с Земли] // Лит. обозрение. — 1975. — № 1 — С. 47-48.
* ''Поликовская Л.'' Миллион приключений: [Рец. на кн.: Миллион приключений] // Дет. лит. — 1983. — № 7. — С. 56-57.
* ''[[Всеволод Ревич|Ревич В.]]'' Дети как дети: [Послесл. к кн.: Девочка из будущего] // Булычёв К. Девочка из будущего … и другие повести. — Кишинёв: Лумина, 1984. — С. 613—620.
* ''Ревич В.'' Сегодня — с высоты будущего: [Рец. на кн.: Девочка с Земли] // Лит. газ. — 1975. — 4 июня (№). — С. 4.
* ''Ревич В.'' Третья Алиса и третья планета: [Предисл. к кн.: Тайна третьей планеты] // Булычёв К. Тайна третьей планеты. — М.: Всесоюз. бюро пропаганды киноискусства, 1983. — С. 2.
* ''Ревич В.'' Третья Алиса и третья планета: [Предисл. к кн.: Тайна третьей планеты] // Булычёв К. Тайна третьей планеты. — М.: Всесоюз. бюро пропаганды киноискусства, 1984. — С. 2.
* ''Семибратова И''. Давайте помечтаем!: [Рец. на кн.: Девочка с Земли] // Дет. лит. — 1983. — № 11. — С. 19-22.
</div>
== Vnješnje linky ==
* {{Cite web | url= http://www.rusf.ru/kb/stories/fantast_alisa.htm | title= Vse knigy ob Alisě Seleznjovoj] | access-date=2026-08-28}}
=== Fan-sajty ===
* [https://romantiki.ru/ Romantiki.ru]
* [https://web.archive.org/web/20071121010951/http://romantiki.ru/ Fan-klub «Gostici iz budučnosti» — razgovor s Natašeju Muraškevič i drugimi aktorami]
* [http://www.mielofon.ru/ Oficialny sajt seriala «Gostica iz budučnosti»]
* [https://alisa.romantiki.ru/ Alisa Seleznjova. Enciklopedija — knigy, filmy, personaži, svět Alisy Seleznjovoj i mnogo drugo]
* [https://alisaselezneva.narod.ru/books.htm Pisma iz budučnosti. Stranica Alisy Seleznjovoj]
* [https://kosmonet.info/ Tekst Alisy v filmu «Gostica iz budučnosti»]
* [https://alisa-planet.narod.ru/ Planeta imenom Alisa — fan-portal]
=== Članky i podkasty ===
* [http://tvroscosmos.ru/frm/vestidata/2009/vesti14_02_9_3.php «Zvězda imenom Alisa». Televizijny sužet.] [[:ru:Телестудия Роскосмоса|Telestudija Roskosmosa]].
== Referencije ==
{{Iztočniky}}
{{Prěvod|ru|Алиса Селезнёва}}
[[Kategorija:Dětska literatura]]
[[Kategorija:Fiktivne personaže]]
{{DEFAULTSORT:Seleznjova, Alisa}}
rulyq8t23b8hohqaaiffwyci8yul4am
Ludwik Zamenhof
0
6495
48830
2026-10-18T12:24:13Z
SzymonV
104
Novy članok
48830
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Ludwik Zamenhof|Људвик Заменгоф}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Ludwik Zamenhof}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Zamenhof portreto.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|15 dekembra 1859<br>{{-|Białystok|Белосток}}, Rosijske Carstvo
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|14 aprilja 1917 (57 lět)<br>[[Varšava]], Kraljevstvo Poljsky
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Alma-mater:
|
* Varšavsky Universitet (1885)
* Moskovsky Universitet
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Lingvist, poet, okulist, lěkar, filolog, esperantolog
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Originala Verkaro-L L Zamenhof signature.svg|frameless]]
|}
'''{{-|{{-|Ludwik Łazarz Zamenhof}}|Људвик Лазар Заменгоф}}''' ([[Jidiš|jid]]. {{-|{{-|לײזער לוי זאַמענהאָף}}}}, [[Esperanto|esp]]. {{-|{{-|Ludoviko Lazaro Zamenhofo (ili Zamenhof)}}}}; * 15 dekembra 1859, {{-|Białystok|Белосток}} - † 14 aprilja 1917, [[Varšava]]) - [[Poljska|poljsky]]<ref>{{-|[https://www.britannica.com/biography/L-L-Zamenhof/ L. L. Zamenhof], „Encyclopædia Britannica” (na anglijskom).}}</ref> lěkar okulist [[Židi|jevrejskogo]] izvodženja, tvorec jezyka [[esperanto]].
== Linky ==
<references />
50l0f1wzw8lmoykxu3sv2kthdd7iyq8
48831
48830
2026-10-18T12:26:04Z
SzymonV
104
48831
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Ludwik Zamenhof|Људвик Заменгоф}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Ludwik Zamenhof}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Zamenhof portreto.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|15 dekembra 1859<br>{{-|Białystok|Белосток}}, Rosijske Carstvo
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|14 aprilja 1917 (57 lět)<br>[[Varšava]], Kraljevstvo Poljsky
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Alma-mater:
|
* Varšavsky Universitet (1885)
* Moskovsky Universitet
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Lingvist, poet, okulist, lěkar, filolog, esperantolog
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Originala Verkaro-L L Zamenhof signature.svg|frameless]]
|}
'''{{-|{{-|Ludwik Łazarz Zamenhof}}|Људвик Лазар Заменгоф}}''' ([[Jidiš|jid]]. {{-|{{-|לײזער לוי זאַמענהאָף}}}}, [[Esperanto|esp]]. {{-|{{-|Ludoviko Lazaro Zamenhofo (ili Zamenhof)}}}}; * 15 dekembra 1859, {{-|Białystok|Белосток}} - † 14 aprilja 1917, [[Varšava]]) - [[Poljska|poljsky]]<ref>{{-|[https://www.britannica.com/biography/L-L-Zamenhof/ L. L. Zamenhof], „Encyclopædia Britannica” (na anglijskom).}}</ref> lěkar okulist [[Židi|jevrejskogo]] izvodženja, tvorec jezyka [[esperanto]].
== Linky ==
<references />{{DEFAULTSORT:Zamenhof Ludwik}}
[[Kategorija:Esperantisti]]
jjilnah7qy9loo5m7b8q4doob97dlfo
Људвик Заменгоф
0
6496
48834
2026-10-18T14:01:25Z
SzymonV
104
Prěnapravjenje stranice na [[Ludwik Zamenhof]]
48834
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ludwik Zamenhof]]
{{DEFAULTSORT:Заменгоф Људвик}}
[[Kategorija:Есперантисти]]
gejfgnevre6jvzaqlddk8scootj6d4k
Mieczysław Sygnarski
0
6497
48835
2026-10-18T14:13:01Z
SzymonV
104
Novy članok
48835
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Mieczysław Sygnarski|Миечислав Сигнарски}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Mieczysław Sygnarski}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Mieczyslaw Sygnarski portreto.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|30 novembra 1889<br>{{-|Brzozów|Бжозув}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|26 maja 1979 (57 lět)<br>{{-|Kraków|Краков}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Alma-mater:
|
* Jagiellonjski Universitet
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Učitelj, lektor, esperantist
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Mieczysław Sygnarski signature.svg|frameless]]
|}
'''{{-|{{-|Mieczysław Julian Sygnarski}}|Миечислав Јулиан Сигнарски}}''' ({{-||[[Poljsky jezyk|пл.]] {{Lang|pl|Mieczysław Julian Sygnarski; }}}}* 30 novembra 1889, {{-|Brzozów|Бжозув}} - † 26 maja 1979, {{-|Kraków|Краков}}) - [[Poljska|poljsky]] učitelj, lektor, esperantist i popularizator jezyka [[esperanto]].{{DEFAULTSORT:Zamenhof Ludwik}}
[[Kategorija:Esperantisti]]
cy7ktck1qpa06qp3z1ilc65awiete2c
48837
48835
2026-10-18T14:14:33Z
SzymonV
104
48837
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Mieczysław Sygnarski|Миечислав Сигнарски}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Mieczysław Sygnarski}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Mieczyslaw Sygnarski portreto.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|30 novembra 1889<br>{{-|Brzozów|Бжозув}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|26 maja 1979 (57 lět)<br>{{-|Kraków|Краков}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Alma-mater:
|
* Jagiellonjski Universitet
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Učitelj, lektor, esperantist
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Mieczysław Sygnarski signature.svg|frameless]]
|}
'''{{-|{{-|Mieczysław Julian Sygnarski}}|Миечислав Јулиан Сигнарски}}''' ({{-||[[Poljsky jezyk|пл.]] {{Lang|pl|Mieczysław Julian Sygnarski; }}}}* 30 novembra 1889, {{-|Brzozów|Бжозув}} - † 26 maja 1979, {{-|Kraków|Краков}}) - [[Poljska|poljsky]] učitelj, lektor, esperantist i popularizator jezyka [[esperanto]].{{DEFAULTSORT:Sygnarski Mieczysław}}
[[Kategorija:Esperantisti]]
bnn06kvfaq8j327ua0bb04kwzqz4fur
48838
48837
2026-10-18T14:14:55Z
SzymonV
104
48838
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Mieczysław Sygnarski|Миечислав Сигнарски}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Mieczysław Sygnarski}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Mieczyslaw Sygnarski portreto.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|30 novembra 1889<br>{{-|Brzozów|Бжозув}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|26 maja 1979 (57 lět)<br>{{-|Kraków|Краков}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Alma-mater:
|Jagiellonjski Universitet
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Učitelj, lektor, esperantist
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Mieczysław Sygnarski signature.svg|frameless]]
|}
'''{{-|{{-|Mieczysław Julian Sygnarski}}|Миечислав Јулиан Сигнарски}}''' ({{-||[[Poljsky jezyk|пл.]] {{Lang|pl|Mieczysław Julian Sygnarski; }}}}* 30 novembra 1889, {{-|Brzozów|Бжозув}} - † 26 maja 1979, {{-|Kraków|Краков}}) - [[Poljska|poljsky]] učitelj, lektor, esperantist i popularizator jezyka [[esperanto]].{{DEFAULTSORT:Sygnarski Mieczysław}}
[[Kategorija:Esperantisti]]
8ex86ry395wa933gsghbsja454xipwf
48839
48838
2026-10-18T14:21:13Z
SzymonV
104
48839
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Mieczysław Sygnarski|Миечислав Сигнарски}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Mieczysław Sygnarski}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Mieczyslaw Sygnarski portreto.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|30 novembra 1889<br>{{-|Brzozów|Бжозув}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|26 maja 1979 (89 lět)<br>{{-|Kraków|Краков}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Alma-mater:
|Jagiellonjski Universitet
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Učitelj, lektor, esperantist
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Podpis
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Mieczysław Sygnarski signature.svg|frameless]]
|}
'''{{-|{{-|Mieczysław Julian Sygnarski}}|Миечислав Јулиан Сигнарски}}''' ({{-||[[Poljsky jezyk|пл.]] {{Lang|pl|Mieczysław Julian Sygnarski; }}}}* 30 novembra 1889, {{-|Brzozów|Бжозув}} - † 26 maja 1979, {{-|Kraków|Краков}}) - [[Poljska|poljsky]] učitelj, lektor, esperantist i popularizator jezyka [[esperanto]].{{DEFAULTSORT:Sygnarski Mieczysław}}
[[Kategorija:Esperantisti]]
amh4vhhzfi3xbp120u2rzf5egdddaxi
Миечислав Сигнарски
0
6498
48836
2026-10-18T14:14:02Z
SzymonV
104
Prěnapravjenje stranice na [[Mieczysław Sygnarski]]
48836
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Mieczysław Sygnarski]]
{{DEFAULTSORT:Сигнарски Миечислав}}
[[Kategorija:Есперантисти]]
3tg8fmgd70kiqwmi32s5e5gcjuww3sy
Aleksander Zamenhof
0
6499
48840
2026-10-18T14:26:24Z
SzymonV
104
Novy članok
48840
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Aleksander Zamenhof|Александр Заменгоф}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Aleksander Zamenhof}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Aleksandro Zamenhof.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|12 novembra 1877<br>[[Varšava]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|18 julija 1916 (38 lět)<br>Daugavpils
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Lěkar, esperantist
|}
'''{{-|{{-|Aleksander Zamenhof}}|Александр Заменгоф}}''' (* 30 novembra 1889, [[Varšava]] - † 18 julija 1916, Daugavpils) - jevrejsky lěkar i esperantist, polkovnik Rosijskoj Armiji. Brat {{-|[[Ludwik Zamenhof|Ludwika Zamenhofa]]|[[Ludwik Zamenhof|Људвика Заменгофа]]}}.{{DEFAULTSORT:Zamenhof Aleksander}}
[[Kategorija:Esperantisti]]
4zqy364ap99obigxy4fs2d02vk99j0o
Александр Заменгоф
0
6500
48841
2026-10-18T14:27:09Z
SzymonV
104
Prěnapravjenje stranice na [[Aleksander Zamenhof]]
48841
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Aleksander Zamenhof]]
{{DEFAULTSORT:Заменгоф Александр}}
[[Kategorija:Есперантисти]]
p0iwrpt190o3f3sa4ud4g1ij95krzvw
Neeme Ruus
0
6501
48842
2026-10-18T14:38:08Z
SzymonV
104
Novy članok
48842
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Neeme Ruus|Нємє Руус}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Neeme Ruus}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Neeme Ruus.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|12 dekembra 1911<br>Oparino
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|2 junija 1943 (89 lět)<br>{{-|Tallinn|Таллин}}
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, esperantist
|}
'''{{-|{{-|Neeme Ruus}}|Нємє Руус}}''' ({{-||[[Estonsky jezyk|еs.]] {{Lang|ee|Neeme Ruus; }}}}* 12 dekembra 1911, Oparino - † 2 junija 1942, {{-|Tallinn|Таллин}}) - [[Estonija|estonsky]] [[Komunizm|komunističny]] politik, esperantist.{{DEFAULTSORT:Ruus Neeme}}
[[Kategorija:Esperantisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
3ftky6tuhaypfcafiyqtcajb9jg4qj1
48843
48842
2026-10-18T14:38:24Z
SzymonV
104
48843
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Neeme Ruus|Нємє Руус}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Neeme Ruus}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Neeme Ruus.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|12 dekembra 1911<br>Oparino
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|2 junija 1943 (89 lět)<br>{{-|Tallinn|Таллин}}
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, esperantist
|}
'''{{-|{{-|Neeme Ruus}}|Нємє Руус}}''' (* 12 dekembra 1911, Oparino - † 2 junija 1942, {{-|Tallinn|Таллин}}) - [[Estonija|estonsky]] [[Komunizm|komunističny]] politik, esperantist.{{DEFAULTSORT:Ruus Neeme}}
[[Kategorija:Esperantisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
97w2ahkavxap5qjiysg6iac761erv6y
48844
48843
2026-10-18T14:39:27Z
SzymonV
104
48844
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Neeme Ruus|Нємє Руус}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Neeme Ruus}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Neeme Ruus.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|12 dekembra 1911<br>Oparino
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|2 junija 1943 (89 lět)<br>{{-|Tallinn|Таллин}}
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, esperantist
|}
'''{{-|{{-|Neeme Ruus}}|Нємє Руус}}''' (* 12 dekembra 1911, Oparino - † 2 junija 1942, {{-|Tallinn|Таллин}}) - [[Estonija|estonsky]] [[Komunizm|komunističny]] politik, esperantist.{{DEFAULTSORT:Ruus Neeme}}
[[Kategorija:Esperantisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
[[Kategorija:Kratke članky]]
cbvkuqn86d6d4cjc4ymqbg9di6xfsm3
48845
48844
2026-10-18T14:40:04Z
SzymonV
104
48845
wikitext
text/x-wiki
{{Začetok|data=2026-10}}
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Neeme Ruus|Нємє Руус}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-||{{-|Neeme Ruus}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Neeme Ruus.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|12 dekembra 1911<br>Oparino
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|2 junija 1943 (89 lět)<br>{{-|Tallinn|Таллин}}
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, esperantist
|}
'''{{-|{{-|Neeme Ruus}}|Нємє Руус}}''' (* 12 dekembra 1911, Oparino - † 2 junija 1942, {{-|Tallinn|Таллин}}) - [[Estonija|estonsky]] [[Komunizm|komunističny]] politik, esperantist.{{DEFAULTSORT:Ruus Neeme}}
[[Kategorija:Esperantisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
[[Kategorija:Kratke članky]]
s3xanmj9uzj6cmpqic1kwzt83rfaa15
Kategorija:Nacizm
14
6502
48846
2026-10-18T15:33:30Z
SzymonV
104
Stvorjena nova stranica s tekstom: «{{Sestrinska kategorija|Нацизм}} [[Kategorija:Politične ideologije]]»
48846
wikitext
text/x-wiki
{{Sestrinska kategorija|Нацизм}}
[[Kategorija:Politične ideologije]]
qi1k1jf8cpwqcdiaxv0k3c4hpksh7eu
Kategorija:Нацизм
14
6503
48847
2026-10-18T15:34:05Z
SzymonV
104
Stvorjena nova stranica s tekstom: «{{Sestrinska kategorija|Nacizm}} [[Kategorija:Политичне идеологије]]»
48847
wikitext
text/x-wiki
{{Sestrinska kategorija|Nacizm}}
[[Kategorija:Политичне идеологије]]
6t68i8102oriwjrbtz46bevsrh2engz
Kategorija:Krajna pravica
14
6504
48853
2026-10-18T15:41:28Z
SzymonV
104
Stvorjena nova stranica s tekstom: «{{Sestrinska kategorija|Крајна правица}} [[Kategorija:Politične ideologije]]»
48853
wikitext
text/x-wiki
{{Sestrinska kategorija|Крајна правица}}
[[Kategorija:Politične ideologije]]
ryyzwthhon1lkv844cr5lzrufnormhb
Kategorija:Крајна правица
14
6505
48854
2026-10-18T15:42:02Z
SzymonV
104
Stvorjena nova stranica s tekstom: «{{Sestrinska kategorija|Krajna pravica}} [[Kategorija:Политичне идеологије]]»
48854
wikitext
text/x-wiki
{{Sestrinska kategorija|Krajna pravica}}
[[Kategorija:Политичне идеологије]]
2dua57t8pky5wf8c4fnug8gdqaglonb
Kategorija:Аktivisti krajnoj pravici
14
6506
48858
2026-10-18T15:48:28Z
SzymonV
104
Stvorjena nova stranica s tekstom: «{{Sestrinska kategorija|Активисти крајној правици}} [[Kategorija:Krajna pravica]]»
48858
wikitext
text/x-wiki
{{Sestrinska kategorija|Активисти крајној правици}}
[[Kategorija:Krajna pravica]]
0k05s5eyefj2tpp6z172ethmlkiz7nu
Kategorija:Активисти крајној правици
14
6507
48859
2026-10-18T15:49:30Z
SzymonV
104
Stvorjena nova stranica s tekstom: «{{Sestrinska kategorija|Аktivisti krajnoj pravici}} [[Kategorija:Крајна правица]]»
48859
wikitext
text/x-wiki
{{Sestrinska kategorija|Аktivisti krajnoj pravici}}
[[Kategorija:Крајна правица]]
3li7kjwcxmdmhxzl3jdcrm36fmfu2ve
Kategorija:Fašisti
14
6508
48860
2026-10-18T15:55:46Z
SzymonV
104
Stvorjena nova stranica s tekstom: «{{Sestrinska kategorija|Фашисти}} [[Kategorija:Аktivisti krajnoj pravici]]»
48860
wikitext
text/x-wiki
{{Sestrinska kategorija|Фашисти}}
[[Kategorija:Аktivisti krajnoj pravici]]
fxgte166rr9vbaj86tatoh2nn60hoh6
Kategorija:Фашисти
14
6509
48861
2026-10-18T15:56:25Z
SzymonV
104
Stvorjena nova stranica s tekstom: «{{Sestrinska kategorija|Fašisti}} [[Kategorija:Активисти крајној правици]]»
48861
wikitext
text/x-wiki
{{Sestrinska kategorija|Fašisti}}
[[Kategorija:Активисти крајној правици]]
dclewboqqro4v1bg156sexrq21fuyw0
Kategorija:Nacisti
14
6510
48864
2026-10-18T15:59:21Z
SzymonV
104
Stvorjena nova stranica s tekstom: «{{Sestrinska kategorija|Нацисти}} [[Kategorija:Аktivisti krajnoj pravici]]»
48864
wikitext
text/x-wiki
{{Sestrinska kategorija|Нацисти}}
[[Kategorija:Аktivisti krajnoj pravici]]
buau7nztlmxxkh4lpnpslab6x93ha91
Kategorija:Нацисти
14
6511
48865
2026-10-18T16:00:01Z
SzymonV
104
Stvorjena nova stranica s tekstom: «{{Sestrinska kategorija|Nacisti}} [[Kategorija:Активисти крајној правици]]»
48865
wikitext
text/x-wiki
{{Sestrinska kategorija|Nacisti}}
[[Kategorija:Активисти крајној правици]]
mg8dibgckjy9x32b2ssizw1ac3t2jz5
Jevhen Konovalec
0
6512
48869
2026-10-18T16:23:21Z
SzymonV
104
Novy članok
48869
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Jehven Konovalec|Јехве Коновалец}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-|{{-|Євген Коновалець}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Yevgen Konovalec.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|14 junija 1891<br>Zaškiv, [[Avstro-Vugrija]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|23 maja 1938 (46 lět)<br>[[Rotterdam]], Holandija
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Akademična dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, vojak
|}
'''{{-|{{-|Jehven Konovalec}}|Јехвен Коновалец}}''' (* 14 junija 1891, Zaškiv - † 23 maja 1938, [[Rotterdam]]) - [[Украјина|ukrajinsky]] polkovnik armiji [[Ukrajinska Narodna Republika|Ukrajinskoj Narodnoj Republiki]], poslě ukrajinsky nacionalističny aktivist, prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]] (OUN).{{DEFAULTSORT:Konovalec Jevhen}}
[[Kategorija:Fašisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
ktvolot1hmuwuac2tl4pxy0jfov1eay
48873
48869
2026-10-18T16:44:17Z
SzymonV
104
48873
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Jehven Konovalec|Јехве Коновалец}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-|{{-|Євген Коновалець}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Yevgen Konovalec.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|14 junija 1891<br>Zaškiv, [[Avstro-Vugrija]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|23 maja 1938 (46 lět)<br>[[Rotterdam]], Holandija
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Obdobje:
|od 1929<br>do 1938
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Prědhodnik:'''
|''funkcija stvorjena''
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Naslědnik:'''
|{{-|[[Andrij Melnyk|Andrij Melnyk]]|[[Andrij Melnyk|Андреј Мелник]]}}
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, vojak
|}
'''{{-|{{-|Jehven Konovalec}}|Јехвен Коновалец}}''' (* 14 junija 1891, Zaškiv - † 23 maja 1938, [[Rotterdam]]) - [[Украјина|ukrajinsky]] polkovnik armiji [[Ukrajinska Narodna Republika|Ukrajinskoj Narodnoj Republiki]], poslě ukrajinsky nacionalističny aktivist, prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]] (OUN).{{DEFAULTSORT:Konovalec Jevhen}}
[[Kategorija:Fašisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
hawzc6gxp0gsx13qzk2ejla8f1hl0b8
Јевхен Коновалец
0
6513
48870
2026-10-18T16:26:13Z
SzymonV
104
Prěnapravjenje stranice na [[Jevhen Konovalec]]
48870
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Jevhen Konovalec]]
{{DEFAULTSORT:Коновалец Јевхен}}
[[Kategorija:Политики]]
[[Kategorija:Фашисти]]
ax0bym5i286wv4hp15o2ba3iovjtsjf
Andrij Melnyk
0
6514
48871
2026-10-18T16:39:51Z
SzymonV
104
Novy članok
48871
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Andrij Melnyk|Андреј Мелник}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-|{{-|Андрій Атанасович Мельник}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Andriy Melnyk.JPG|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|12 dekembra 1890<br>Volja Jakubova, [[Avstro-Vugrija]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|1 novembra 1964 (46 lět)<br>{{-|Clervaux|Клерво}}, [[Luksemburg]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Obdobje:
|od 1938
do 1940
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Prědhodnik:'''
|[[Jevhen Konovalec]]
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Naslědnik:'''
|razlom na [[OUN-M]] i [[OUN-B]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, vojak
|}
'''{{-|{{-|Andrij Melnyk}}|Андреј Мелник}}''' (* 12 dekembra 1890, Volja Jakubova - † 1 novembra 1964, {{-|Clervaux|Клерво}}) - [[Украјина|ukrajinsky]] vojak i politik. Polkovnik armiji [[Ukrajinska Narodna Republika|Ukrajinskoj Narodnoj Republiki]], nacionalističny aktivist, prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]] (OUN) v godah 1938 - 1940.{{DEFAULTSORT:Konovalec Jevhen}}
[[Kategorija:Fašisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
cm10706sfvkifdbqendlofz76j2ll9t
48872
48871
2026-10-18T16:40:25Z
SzymonV
104
48872
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Andrij Melnyk|Андреј Мелник}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-|{{-|Андрій Атанасович Мельник}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Andriy Melnyk.JPG|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|12 dekembra 1890<br>Volja Jakubova, [[Avstro-Vugrija]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|1 novembra 1964 (46 lět)<br>{{-|Clervaux|Клерво}}, [[Luksemburg]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Obdobje:
|od 1938<br>do 1940
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Prědhodnik:'''
|[[Jevhen Konovalec]]
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Naslědnik:'''
|razlom na [[OUN-M]] i [[OUN-B]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, vojak
|}
'''{{-|{{-|Andrij Melnyk}}|Андреј Мелник}}''' (* 12 dekembra 1890, Volja Jakubova - † 1 novembra 1964, {{-|Clervaux|Клерво}}) - [[Украјина|ukrajinsky]] vojak i politik. Polkovnik armiji [[Ukrajinska Narodna Republika|Ukrajinskoj Narodnoj Republiki]], nacionalističny aktivist, prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]] (OUN) v godah 1938 - 1940.{{DEFAULTSORT:Konovalec Jevhen}}
[[Kategorija:Fašisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
4bh5qtnzko77zl5bcd8ujuuswx8n0tv
48874
48872
2026-10-18T16:44:52Z
SzymonV
104
48874
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Andrij Melnyk|Андреј Мелник}}<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-|{{-|Андрій Атанасович Мельник}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Andriy Melnyk.JPG|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|12 dekembra 1890<br>Volja Jakubova, [[Avstro-Vugrija]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|1 novembra 1964 (46 lět)<br>{{-|Clervaux|Клерво}}, [[Luksemburg]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Obdobje:
|od 1938<br>do 1940
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Prědhodnik:'''
|[[Jevhen Konovalec]]
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Naslědnik:'''
|razlom na [[OUN-M]] i [[OUN-B]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, vojak
|}
'''{{-|{{-|Andrij Melnyk}}|Андреј Мелник}}''' (* 12 dekembra 1890, Volja Jakubova - † 1 novembra 1964, {{-|Clervaux|Клерво}}) - [[Украјина|ukrajinsky]] vojak i politik. Polkovnik armiji [[Ukrajinska Narodna Republika|Ukrajinskoj Narodnoj Republiki]], nacionalističny aktivist, prědsědatelj [[Organizacija Ukrajinskyh Nacjonalistov|Organizaciji Ukrajinskyh Nacjonalistov]] (OUN) v godah 1938 - 1940.{{DEFAULTSORT:Melnyk Andrij}}
[[Kategorija:Fašisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
04n6t9jvoacw3lyuvvhr8s4arx7z6e4
Čehoslovačsky legion
0
6515
48876
2026-10-18T17:57:42Z
SzymonV
104
Novy članok
48876
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |Čehoslovačsky legion<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-|{{-|Češsky: Československé legie}}<br>{{-|Slovačsky: Československé légie}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Coat of arms of the Czechoslovak Legion.svg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Informacije
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Stvorjena:
|1914
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Razpuščana:
|1920
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Načelniki
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Znamenite načelniki
|{{-|[[Milan Rastislav Štefánik|Milan Rastislav Štefánik]]|[[Milan Rastislav Štefánik|Милан Растислав Штефаник]]}}
{{-|[[Radola Gajda|Radola Gajda]]|[[Radola Gajda|Радола Гајда]]}}
{{-|[[Jan Syrový|Jan Syrový]]|[[Jan Syrový|Јан Сыровы]]}}
[[Stanislav Čeček]]
|}
'''Čehoslovačsky legion''' - vojenna formacija stvorjena v Rosijskym Carstvu podčas [[Prva světova vojna|prvej světovoj vojny]], skladajuča se s dezerterov češskoj i slovačskoj narodnosti iz [[Avstro-Vugrija|avstro-vugrskoj]] armiji. Početkovo bojujuči protiv vojsk centralnyh držav, a potom v revluciji v Rosiji po straně ''Bělyh''.
[[Kategorija:Prva světova vojna]]
g94lxdsrw0l56w2eei8w2dziuj9064a
48877
48876
2026-10-18T19:40:43Z
SzymonV
104
48877
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |Čehoslovačsky legion<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-|{{-|Češsky: Československé legie}}<br>{{-|Slovačsky: Československé légie}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Coat of arms of the Czechoslovak Legion.svg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Informacije
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Stvorjena:
|1914
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Razpuščana:
|1920
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Načelniki
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Znamenite načelniki
|{{-|[[Milan Rastislav Štefánik|Milan Rastislav Štefánik]]|[[Milan Rastislav Štefánik|Милан Растислав Штефаник]]}}<br>{{-|[[Radola Gajda|Radola Gajda]]|[[Radola Gajda|Радола Гајда]]}}<br>{{-|[[Jan Syrový|Jan Syrový]]|[[Jan Syrový|Јан Сыровы]]}}<br>[[Stanislav Čeček]]
|}
'''Čehoslovačsky legion''' - vojenna formacija stvorjena v Rosijskym Carstvu podčas [[Prva světova vojna|prvej světovoj vojny]], skladajuča se s dezerterov češskoj i slovačskoj narodnosti iz [[Avstro-Vugrija|avstro-vugrskoj]] armiji. Početkovo bojujuči protiv vojsk centralnyh držav, a potom v revluciji v Rosiji po straně ''Bělyh''.
[[Kategorija:Prva světova vojna]]
mzimhb711ktgn2to1gghrpaufmwx6b9
48886
48877
2026-10-19T07:27:21Z
Ilja isv
10
48886
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |Čehoslovačsky legion<br><span style="font-weight:normal; font-size:85%;">{{-|{{-|Češsky: Československé legie}}<br>{{-|Slovačsky: Československé légie}}}}</span>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Coat of arms of the Czechoslovak Legion.svg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Informacije
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Stvorjena:
|1914
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Razpuščana:
|1920
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Načelniki
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Znamenite načelniki
|{{-|[[Milan Rastislav Štefánik|Milan Rastislav Štefánik]]|[[Milan Rastislav Štefánik|Милан Растислав Штефаник]]}}<br>{{-|[[Radola Gajda|Radola Gajda]]|[[Radola Gajda|Радола Гајда]]}}<br>{{-|[[Jan Syrový|Jan Syrový]]|[[Jan Syrový|Јан Сыровы]]}}<br>[[Stanislav Čeček]]
|}
'''Čehoslovačsky legion''' - vojenna formacija stvorjena v [[Rosija|Rosijskoj Imperiji]] podčas [[Prva světova vojna|prvoj světovoj vojny]], skladajuča se s dezerterov češskoj i slovačskoj narodnosti iz [[Avstro-Vugrija|avstro-vugrskoj]] armiji. Početkovo bojujuči protiv vojsk centralnyh držav, a potom v revoluciji v Rosiji po straně ''[[Běla armija|Bělyh]]''.
[[Kategorija:Prva světova vojna]]
9cv0xownqwq08rbhd82bycfcgeb2xq9
Artur Sirk
0
6516
48878
2026-10-18T19:53:20Z
SzymonV
104
Novy članok
48878
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Artur Sirk|Артур Сирк}}<br>{{-||{{-|Artur Sirk}}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Artur Sirk.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|25 septembra 1900<br>Pruuna, Rosijske Carstvo
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|2 augusta 1937 (36 lět)<br>{{-|Echternach|Ехтернах}}, [[Luksemburg]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, vojak
|}
'''{{-|{{-|Artur Sirk}}|Артур Сирк}}''' (* 25 septembra 1900, Pruuna - † 2 augusta 1937, {{-|Echternach|Ехтернах}}) - [[Estonija|estonsky]] politik, vojak, advokat i veteran estonskoj vojny o nezaležnost. Prědsědatelj pravičarskogo Ruhu Vapsov.{{DEFAULTSORT:Konovalec Jevhen}}
[[Kategorija:Fašisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
22bj6h22vvisngmtigz47j41r37cepr
48880
48878
2026-10-18T19:54:38Z
SzymonV
104
48880
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Artur Sirk|Артур Сирк}}<br>{{-||{{-|Artur Sirk}}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Artur Sirk.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|25 septembra 1900<br>Pruuna, Rosijske Carstvo
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|2 augusta 1937 (36 lět)<br>{{-|Echternach|Ехтернах}}, [[Luksemburg]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, vojak
|}
'''{{-|{{-|Artur Sirk}}|Артур Сирк}}''' (* 25 septembra 1900, Pruuna - † 2 augusta 1937, {{-|Echternach|Ехтернах}}) - [[Estonija|estonsky]] politik, vojak, advokat i veteran estonskoj vojny o nezaležnost. Prědsědatelj pravičarskogo Ruhu Vapsov.{{DEFAULTSORT:Sirk Artur}}
[[Kategorija:Fašisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
ke0qu3c8000zib2j5edub28j8mwsq76
48883
48880
2026-10-18T20:42:34Z
SzymonV
104
48883
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Artur Sirk|Артур Сирк}}<br>{{-||{{-|Artur Sirk}}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Artur Sirk.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|25 septembra 1900<br>Pruuna, Rosijske Carstvo
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|2 augusta 1937 (36 lět)<br>{{-|Echternach|Ехтернах}}, [[Luksemburg]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, vojak
|}
'''{{-|{{-|Artur Sirk}}|Артур Сирк}}''' (* 25 septembra 1900, Pruuna - † 2 augusta 1937, {{-|Echternach|Ехтернах}}) - [[Estonija|estonsky]] politik, vojak, advokat i veteran estonskoj vojny o nezaležnost. Prědsědatelj pravičarskogo [[Ruh Vapsov|Ruhu Vapsov]].{{DEFAULTSORT:Sirk Artur}}
[[Kategorija:Fašisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
1a07ukjnq27pmlq6aptsotiajo9e08h
48885
48883
2026-10-19T06:45:06Z
Ilja isv
10
48885
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Artur Sirk|Артур Сирк}}<br>{{-||{{-|Artur Sirk}}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Artur Sirk.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|25 septembra 1900<br>Pruuna, Rosijska Imperija
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|2 augusta 1937 (36 lět)<br>{{-|Echternach|Ехтернах}}, [[Luksemburg]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, vojak
|}
'''{{-|{{-|Artur Sirk}}|Артур Сирк}}''' (* 25 septembra 1900, Pruuna - † 2 augusta 1937, {{-|Echternach|Ехтернах}}) - [[Estonija|estonsky]] politik, vojak, advokat i veteran estonskoj vojny o nezaležnost. Prědsědatelj pravičarskogo [[Ruh Vapsov|Ruhu Vapsov]].{{DEFAULTSORT:Sirk Artur}}
[[Kategorija:Fašisti]]
[[Kategorija:Politiki]]
4318m2bednqjqhtr7dljckylhjmxjpp
Артур Сирк
0
6517
48879
2026-10-18T19:54:19Z
SzymonV
104
Prěnapravjenje stranice na [[Artur Sirk]]
48879
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Artur Sirk]]
{{DEFAULTSORT:Сирк Артур}}
[[Kategorija:Фашисти]]
[[Kategorija:Политики]]
47ww9m20wagyeknia17fnjvosq0wh76
Andres Larka
0
6518
48881
2026-10-18T20:13:31Z
SzymonV
104
Novy članok
48881
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Andres Larka|Андрес Ларка}}<br>{{-||{{-|Andres Larka}}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Kindralmajor Andres Larka.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|5 marca 1879<br>Pilistvere, Rosijske Carstvo
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|8 januara 1943 (36 lět)<br>[[Кировска област|Kirovska oblast]], [[Совєтскы сојуз|SSSR]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, vojak
|}
'''{{-|{{-|Andres Larka}}|Андрес Ларка}}''' (* 5 marca 1879, Pilistvere - † 8 januara 1943, [[Кировска област|Kirovska oblast]]) - [[Estonija|estonsky]]<nowiki/>vojak, vojskovy načelnik v estonskoj vojny o nezaležnost i politik. Kandidat na prezidenta Estoniji iz Ruhu Vapsov.{{DEFAULTSORT:Larka Andres}}
[[Kategorija:Politiki]]
76ufwe34hxmomn8yaazzjc4hrum9ucl
48884
48881
2026-10-18T20:42:55Z
SzymonV
104
48884
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Andres Larka|Андрес Ларка}}<br>{{-||{{-|Andres Larka}}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Kindralmajor Andres Larka.jpg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Biografija
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Rodil se:
|5 marca 1879<br>Pilistvere, Rosijske Carstvo
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Umrl:
|8 januara 1943 (36 lět)<br>[[Кировска област|Kirovska oblast]], [[Совєтскы сојуз|SSSR]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Dějatelnost
|-
| style="font-weight:bold;" |Oblast:
|Politik, vojak
|}
'''{{-|{{-|Andres Larka}}|Андрес Ларка}}''' (* 5 marca 1879, Pilistvere - † 8 januara 1943, [[Кировска област|Kirovska oblast]]) - [[Estonija|estonsky]]<nowiki/>vojak, vojskovy načelnik v estonskoj vojny o nezaležnost i politik. Kandidat na prezidenta Estoniji iz [[Ruh Vapsov|Ruhu Vapsov]].{{DEFAULTSORT:Larka Andres}}
[[Kategorija:Politiki]]
evqen43jac8no9o5dhefcg53z8fiepp
Ruh Vapsov
0
6519
48882
2026-10-18T20:42:19Z
SzymonV
104
Novy članok
48882
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Estonsky Svez Bojevnikov o Svobodu|Естонскы Свез Бојовников о Свободу}}<br><small>{{-|{{-|Eesti Vabadussõjalaste Liit}}}}</small>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Vapsid logo.png|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Informacije
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Lideri:
|[[Artur Sirk]], [[Andres Larka]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Osnovana:
|1929
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Zabrana:'''
|Dekembr 1935
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Ideologija:'''
|[[Antikomunizm]]<br>[[Fašizm]]<ref>[https://www.britannica.com/biography/Konstantin-Pats "Konstantin Päts | Estonian leader, statesman, reformer | Britannica".]</ref><ref>Thompson, Ralph. [https://online.ucpress.edu/currenthistory/article-abstract/44/1/97/168204/Estonia-Rejects-Dictatorship?redirectedFrom=PDF "Estonia Rejects Dictatorship"]. Current History.</ref><br>Estonsky nacionalizm<ref>Kasekamp, Andres. ''[https://books.google.pl/books?id=U3L6H8eOIb0C&q=vaps+movement+nationalist&pg=PA1&redir_esc=y The Radical Right in Interwar Estonia]''. Palgrave Macmillan.</ref>
|}
'''Ruh Vapsov''', oficialno '''Estonsky Svez Bojevnikov o Svobodu''' (''{{-|{{-|Eesti Vabadussõjalaste Keskliit}}}}'', poslě ''{{-|{{-|Eesti Vabadussõjalaste Liit}}}}'') - [[Estonija|estonska]] krajno pravičarska i avtoritarny politična organizacija.
== Linky ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Vapsy}}
[[Kategorija:Krajna pravica]]
exvtn4js9f13q6srg7zz4hr4qcthoes
48888
48882
2026-10-19T11:06:12Z
SzymonV
104
48888
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|Estonsky Svez Bojevnikov o Svobodu|Естонскы Свез Бојовников о Свободу}}<br><small>{{-|{{-|Eesti Vabadussõjalaste Liit}}}}</small>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Vapsid logo.png|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Informacije
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Lideri:
|[[Artur Sirk]], [[Andres Larka]]
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Osnovana:
|1929
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Zabrana:'''
|Dekembr 1935
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Ideologija:'''
|[[Antikomunizm]]<br>[[Fašizm]]<ref>[https://www.britannica.com/biography/Konstantin-Pats "Konstantin Päts | Estonian leader, statesman, reformer | Britannica".]</ref><ref>Thompson, Ralph. [https://online.ucpress.edu/currenthistory/article-abstract/44/1/97/168204/Estonia-Rejects-Dictatorship?redirectedFrom=PDF "Estonia Rejects Dictatorship"]. Current History.</ref><br>Estonsky nacionalizm<ref>Kasekamp, Andres. ''[https://books.google.pl/books?id=U3L6H8eOIb0C&q=vaps+movement+nationalist&pg=PA1&redir_esc=y The Radical Right in Interwar Estonia]''. Palgrave Macmillan.</ref>
|}
'''Ruh Vapsov''', oficialno '''Estonsky Svez Bojevnikov o Svobodu''' (''{{-|{{-|Eesti Vabadussõjalaste Keskliit}}}}'', poslě ''{{-|{{-|Eesti Vabadussõjalaste Liit}}}}'') - [[Estonija|estonska]] krajno pravičarska i avtoritarny politična organizacija.
== Linky ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Vapsy}}
[[Kategorija:Krajna pravica]]
[[Kategorija:Politične partije]]
t5v2fqxyzki0jirmhu1dnj5ef0t2hxz
Pērkonkrusts
0
6520
48889
2026-10-19T11:23:10Z
SzymonV
104
Novy članok
48889
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|{{-|Pērkonkrusts}}|Перконкрустс}}<br><small>{{-|{{-|Pērkonkrusts}}}}</small>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Pērkonkrusts logo.svg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Informacije
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Lider:
|{{-|{{-|Gustavs Celmiņš}}|Густав Целминш}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Osnovana:
|12 maja 1933
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Razpuščena:'''
|1944
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Ideologija:'''
|Antislavism
Antisemitizm<br>[[Fašizm]]<br>Latyšsky nacionalizm
|}
'''{{-|{{-|Pērkonkrusts}}|Перконкрустс}}''' ({{-||[[Latyšsky jezyk|лв.]] {{Lang|lv|"Pērkonkrusts"; }}}}Križe Gromu) - [[Latvija|latyšska]] organizacija krajno pravičarska, [[Fašizm|fašistična]], [[Nacionalizm|nacionalistična]] i [[Antisemitizm|antisemitska]].{{DEFAULTSORT:Vapsy}}
[[Kategorija:Krajna pravica]]
[[Kategorija:Politične partije]]
lvwf6g3mqxwnbngkxur9yib28ybms4i
48890
48889
2026-10-19T11:24:03Z
SzymonV
104
48890
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|{{-|Pērkonkrusts}}|Перконкрустс}}<br><small>{{-|{{-|Pērkonkrusts}}}}</small>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Pērkonkrusts logo.svg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Informacije
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Lider:
|{{-|{{-|Gustavs Celmiņš}}|Густав Целминш}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Osnovana:
|12 maja 1933
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Razpuščena:'''
|1944
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Ideologija:'''
|Antislavism<br>Antisemitizm<br>[[Fašizm]]<br>Latyšsky nacionalizm
|}
'''{{-|{{-|Pērkonkrusts}}|Перконкрустс}}''' ({{-||[[Latyšsky jezyk|лв.]] {{Lang|lv|Pērkonkrusts; }}}}Križe Gromu) - [[Latvija|latyšska]] organizacija krajno pravičarska, [[Fašizm|fašistična]], [[Nacionalizm|nacionalistična]] i [[Antisemitizm|antisemitska]].{{DEFAULTSORT:Vapsy}}
[[Kategorija:Krajna pravica]]
[[Kategorija:Politične partije]]
4sabhzwoooifkphxh1vyt5j4bkxluwp
48891
48890
2026-10-19T11:24:25Z
SzymonV
104
48891
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|{{-|Pērkonkrusts}}|Перконкрустс}}<br><small>{{-|{{-|Pērkonkrusts}}}}</small>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Pērkonkrusts logo.svg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Informacije
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Lider:
|{{-|{{-|Gustavs Celmiņš}}|Густав Целминш}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Osnovana:
|12 maja 1933
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Razpuščena:'''
|1944
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Ideologija:'''
|Antislavism<br>Antisemitizm<br>[[Fašizm]]<br>Latyšsky nacionalizm
|}
'''{{-|{{-|Pērkonkrusts}}|Перконкрустс}}''' ({{-||[[Latyšsky jezyk|лв.]] {{Lang|lv|Pērkonkrusts; }}}} Križe Gromu) - [[Latvija|latyšska]] organizacija krajno pravičarska, [[Fašizm|fašistična]], [[Nacionalizm|nacionalistična]] i [[Antisemitizm|antisemitska]].{{DEFAULTSORT:Vapsy}}
[[Kategorija:Krajna pravica]]
[[Kategorija:Politične partije]]
gq42w6z7ubvkflwn9obexuyxsgz4e91
48892
48891
2026-10-19T11:26:27Z
SzymonV
104
48892
wikitext
text/x-wiki
{| align="right" style="width:300px; margin-left:1em; margin-bottom:1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:5px; font-size:90%; line-height:1.5em;"
! colspan="2" style="background:#36454F; color:white; text-align:center; font-size:125%; padding:0.3em;" |{{-|{{-|Pērkonkrusts}}|Перконкрустс}}<br><small>{{-|{{-|Pērkonkrusts}}}}</small>
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" |[[Fajl:Pērkonkrusts logo.svg|frameless]]
|-
! colspan="2" style="background:#eeeeee; text-align:center; border-top:1px solid #a2a9b1;" |Informacije
|-
| style="width:35%; font-weight:bold; vertical-align:top;" |Lider:
|{{-|{{-|Gustavs Celmiņš}}|Густав Целминш}}
|-
| style="font-weight:bold; vertical-align:top;" |Osnovana:
|12 maja 1933
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Razpuščena:'''
|1944
|-
| style="vertical-align: top;" |'''Ideologija:'''
|Antislavism<br>Antisemitizm<br>[[Fašizm]]<br>Latyšsky nacionalizm
|}
'''{{-|{{-|Pērkonkrusts}}|Перконкрустс}}''' ({{-||[[Latyšsky jezyk|лв.]] {{Lang|lv|Pērkonkrusts; }}}} Križe Gromu) - [[Latvija|latyšska]] organizacija krajno pravičarska, [[Fašizm|fašistična]], [[Nacionalizm|nacionalistična]] i [[Antisemitizm|antisemitska]].
[[Kategorija:Krajna pravica]]
[[Kategorija:Politične partije]]
axx6udogmss6fk9tlmwv49iifcq3v49
Перконкрустс
0
6521
48893
2026-10-19T11:27:05Z
SzymonV
104
Prěnapravjenje stranice na [[Pērkonkrusts]]
48893
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Pērkonkrusts]]
[[Kategorija:Крајна правица]]
[[Kategorija:Политичне партије]]
7x6t34h2prko5kpib0001zu5sc5ysmd