Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 632 1963243 1948459 2026-05-15T15:35:34Z Leikstjórinn 74989 1963243 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Iceland-Reykjavik-Stjornarrad-1.jpg|thumb|285x285px|[[Stjórnarráð Íslands|Stjórnarráðið]] er vinnustaður forsætisráðherra hverju sinni og forsætisráðuneytisins.]] Þetta er listi yfir einstaklinga sem gegnt hafa embætti '''[[forsætisráðherra Íslands]]'''. Forsætisráðherra er [[Stjórnarleiðtogi|leiðtogi]] [[ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnar Íslands]]. == Ráðherrar heimastjórnar Íslands == {{Aðalgrein|Ráðherra Íslands}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Nr. !Mynd !Ráðherra !Skipun !Lausn !Flokkur |- !'''1''' | bgcolor="#0b24fb" | |[[Mynd:Hannes Hafstein 1904 (cropped).png|frameless|138x138dp]] |[[Hannes Hafstein]] |[[1. febrúar]] [[1904]] |[[31. mars]] [[1909]] |[[Heimastjórnarflokkurinn|Heimastjórnaflokkurinn]] |- !'''2''' | bgcolor="#00BFFF" | |[[Mynd:Björn Jónsson.jpg|frameless|125x125dp]] |[[Björn Jónsson]] |[[31. mars]] [[1909]] |[[14. mars]] [[1911]] |[[Landvarnarflokkurinn]] |- !'''3''' | bgcolor="#D3D3D3" | |[[Mynd:Kristjan_Jonsson.jpg|100px]] |[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] |[[14. mars]] [[1911]] |[[24. júlí]] [[1912]] |Utan flokka |- !'''(1)''' | bgcolor="#030e88" | |[[Mynd:Hannes Hafstein 1904 (cropped).png|frameless|138x138dp]] |[[Hannes Hafstein]] |[[25. júlí]] [[1912]] |[[21. júlí]] [[1914]] |[[Sambandsflokkurinn]] |- !'''4''' | bgcolor="#00BFFF" | |[[Mynd:Sigurður_Eggerz.jpg|100px]] |[[Sigurður Eggerz]] |[[21. júlí]] [[1914]] |[[4. maí]] [[1915]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !'''5''' | bgcolor="#00BFFF" | |[[Mynd:EinarArnorsson.jpg|100px]] |[[Einar Arnórsson]] |[[4. maí]] [[1915]] |[[4. janúar]] [[1917]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkurinn langsum]] |} == Forsætisráðherrar Íslands == {{Aðalgrein|Forsætisráðherra Íslands}} === Forsætisráðherrar hins fullvalda konungsríkis Íslands === :[[Konungsríkið Ísland|Hið fullvalda konungsríki Ísland]] ([[1. desember]] [[1918]] – [[17. júní]] [[1944]])'' {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" rowspan="2" |Nr. ! rowspan="2" |Mynd ! rowspan="2" |Forsætisráðherra ! rowspan="2" |Skipun ! rowspan="2" |Lausn ! rowspan="2" |Flokkur ! rowspan="23" | ! colspan="3" |Ríkisstjórn |- !Ráðuneyti !Flokkar !Kosningar |- ! rowspan="3" |6 | rowspan="3" bgcolor="#0b24fb" | | rowspan="3" |[[Mynd:Jón_Magnússon1.jpg|100px]] | rowspan="3" |[[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] | rowspan="3" |[[4. janúar]] [[1917]] | rowspan="3" |[[7. mars]] [[1922]] | rowspan="3" |[[Heimastjórnarflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Jón Magnússon (f. 1859)|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Heimastjórnarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkur langsum]] [[Framsóknarflokkurinn]] |[[1916]] |- | rowspan="3" |[[1919]] |- |[[Jón Magnússon (f. 1859)|Annað]] |[[Heimastjórnarflokkurinn]] Þingmenn utan flokka |- ! rowspan="2" |(4) | rowspan="2" bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="2" |[[Mynd:Sigurður_Eggerz.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Sigurður Eggerz]] | rowspan="2" |[[7. mars]] [[1922]] | rowspan="2" |[[22. mars]] [[1924]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Sigurður Eggerz|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn eldri|Sjálfstæðisflokkurinn]] Þingmenn utan flokka |- | rowspan="4" |[[Alþingiskosningar 1923|1923]] |- !(6) | bgcolor="#87add7" | |[[Mynd:Jón_Magnússon1.jpg|100px]] |[[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]] |[[22. mars]] [[1924]] |[[23. júní]] [[1926]] |[[Íhaldsflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Jón Magnússon (f. 1859)|Þriðja]] | rowspan="3" |[[Íhaldsflokkurinn]] |- !7 | bgcolor="#87add7" | |[[Mynd:Magnús Guðmundsson.jpg|frameless|125x125dp]] |[[Magnús Guðmundsson]] |[[23. júní]] [[1926]] |[[8. júlí]] [[1926]] |[[Íhaldsflokkurinn]] |- !8 | bgcolor="#87add7" | |[[Mynd:JThorl1927 (3x4 cropped).jpg|frameless|134x134dp]] |[[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Jón Þorláksson]] |[[8. júlí]] [[1926]] |[[28. ágúst]] [[1927]] |[[Íhaldsflokkurinn]] |[[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Fyrsta]] |- ! rowspan="2" |9 | rowspan="2" bgcolor="#8EC83E" | | rowspan="2" |[[Mynd:Tryggvi Þórhallson.jpg|frameless|125x125dp]] | rowspan="2" |[[Tryggvi Þórhallsson]] | rowspan="2" |[[28. ágúst]] [[1927]] | rowspan="2" |[[3. júní]] [[1932]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Tryggvi Þórhallsson|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1927|1927]] |- | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1931|1931]] |- ! rowspan="2" |10 | rowspan="2" bgcolor="#8EC83E" | | rowspan="2" |[[Mynd:Asgeir_Asgeirsson.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Ásgeir Ásgeirsson]] | rowspan="2" |[[3. júní]] [[1932]] | rowspan="2" |[[28. júlí]] [[1934]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Ráðuneyti Ásgeirs Ásgeirssonar|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Bændaflokkurinn (síðari)|Bændaflokkurinn]] |- |[[Alþingiskosningar 1933|1933]] |- ! rowspan="5" |11 | rowspan="5" bgcolor="#8EC83E" | | rowspan="5" |[[Mynd:Hermann Jonasson.jpg|125x125dp]] | rowspan="5" |[[Hermann Jónasson]] | rowspan="5" |[[28. júlí]] [[1934]] | rowspan="5" |[[16. maí]] [[1942]] | rowspan="5" |[[Framsóknarflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Fyrsta ráðuneyti Hermanns Jónassonar|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1934|1934]] |- | rowspan="5" |[[Alþingiskosningar 1937|1937]] |- |[[Hermann Jónasson|Annað]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |- |[[Hermann Jónasson|Þriðja]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] |- |[[Hermann Jónasson|Fjórða]] |- ! rowspan="3" |12 | rowspan="3" bgcolor="#00ADEF" | | rowspan="3" | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] | rowspan="3" |[[Ólafur Thors]] | rowspan="3" |[[16. maí]] [[1942]] | rowspan="3" |[[16. desember]] [[1942]] | rowspan="3" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="3" |[[Ólafur Thors|Fyrsta]] | rowspan="3" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- |[[Alþingiskosningar 1942 (júlí)|1942 (júlí)]] |- | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1942 (október)|1942 (október)]] |- !13 | bgcolor="#D3D3D3" | |[[Mynd:Björn Þórðarson.png|100px]] |[[Björn Þórðarson]] |[[16. desember]] [[1942]] |[[21. október]] [[1944]] |Utan flokka |[[Ráðuneyti Björns Þórðarsonar|Fyrsta]] |Ráðherrar utan þings |} === Forsætisráðherrar Lýðveldisins Íslands === : [[Lýðveldið Ísland]] (frá [[17. júní]] [[1944]]) {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" rowspan="2" |Nr. ! rowspan="2" |Mynd ! rowspan="2" |Forsætisráðherra ! rowspan="2" |Skipun ! rowspan="2" |Lausn ! rowspan="2" |Flokkur ! rowspan="42" | ! colspan="3" |Ríkisstjórn |- !Ráðuneyti !Flokkar !Kosningar |- ! rowspan="2" |(12) | rowspan="2" bgcolor="#00ADEF" | | rowspan="2" | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] | rowspan="2" |[[Ólafur Thors]] | rowspan="2" |[[21. október]] [[1944]] | rowspan="2" |[[4. febrúar]] [[1947]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Annað ráðuneyti Ólafs Thors|Annað]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] [[Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn|Sósíalistaflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1942 (október)|1942 (október)]] |- | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1946|1946]] |- !14 | bgcolor="#da2128" | |[[Mynd:Stefán Jóhann Stefánsson.jpg|frameless|146x146dp]] |[[Stefán Jóhann Stefánsson]] |[[4. febrúar]] [[1947]] |[[6. desember]] [[1949]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar|Fyrsta]] |[[Alþýðuflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] |- !(12) | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] |[[Ólafur Thors]] |[[6. desember]] [[1949]] |[[14. mars]] [[1950]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Ólafs Thors|Þriðja]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1949|1949]] |- !15 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Steingrímur Steinþórsson.jpg|100px]] |[[Steingrímur Steinþórsson]] |[[14. mars]] [[1950]] |[[11. september]] [[1953]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Steingrímur Steinþórsson|Fyrsta]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !(12) | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] |[[Ólafur Thors]] |[[11. september]] [[1953]] |[[24. júlí]] [[1956]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ólafur Thors|Fjórða]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1953|1953]] |- !(11) | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Hermann Jonasson.jpg|125x125dp]] |[[Hermann Jónasson]] |[[24. júlí]] [[1956]] |[[23. desember]] [[1958]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fimmta ráðuneyti Hermanns Jónassonar|Fimmta]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1956|1956]] |- ! rowspan="2" |16 | rowspan="2" bgcolor="#da2128" | | rowspan="2" |[[Mynd:Emil Jónsson.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Emil Jónsson]] | rowspan="2" |[[23. desember]] [[1958]] | rowspan="2" |[[20. nóvember]] [[1959]] | rowspan="2" |[[Alþýðuflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Ráðuneyti Emils Jónssonar|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Alþýðuflokkurinn]] |- |[[Alþingiskosningar 1959 (júní)|1959 (júní)]] |- !(12) | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] |[[Ólafur Thors]] |[[20. nóvember]] [[1959]] |[[8. september]] [[1961]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="3" |[[Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors|Fimmta]] | rowspan="6" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] | rowspan="3" |[[Alþingiskosningar 1959 (október)|1959 (október)]] |- !17 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Bjarni_Benediktsson_1908.jpg|100px]] |[[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] |[[8. september]] [[1961]] |[[31. desember]] [[1961]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- !(12) | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Olafur Thors.jpg|frameless|157x157dp]] |[[Ólafur Thors]] |[[31. desember]] [[1961]] |[[14. nóvember]] [[1963]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |- ! rowspan="2" |(17) | rowspan="2" bgcolor="#00ADEF" | | rowspan="2" |[[Mynd:Bjarni_Benediktsson_1908.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Bjarni Benediktsson (f. 1908)|Bjarni Benediktsson]] | rowspan="2" |[[14. nóvember]] [[1963]] | rowspan="2" |[[10. júlí]] [[1970]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar 1963-1970|Fyrsta]] |[[Alþingiskosningar 1963|1963]] |- | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1967|1967]] |- !18 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Jóhann Hafstein.jpg|100px]] |[[Jóhann Hafstein]] |[[10. júlí]] [[1970]] |[[14. júlí]] [[1971]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Jóhann Hafstein|Fyrsta]] |- !19 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:OlafurJohannesson1913.jpg|100px]] |[[Ólafur Jóhannesson (stjórnmálamaður)|Ólafur Jóhannesson]] |[[14. júlí]] [[1971]] |[[28. ágúst]] [[1974]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ólafur Jóhannesson (f. 1913)|Fyrsta]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] [[Samtök frjálslyndra og vinstrimanna]] |[[Alþingiskosningar 1971|1971]] |- !20 | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Geir Hallgrímsson (cropped).jpg|frameless|98x98dp]] |[[Geir Hallgrímsson]] |[[28. ágúst]] [[1974]] |[[1. september]] [[1978]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar|Fyrsta]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1974|1974]] |- !(19) | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:OlafurJohannesson1913.jpg|100px]] |[[Ólafur Jóhannesson (stjórnmálamaður)|Ólafur Jóhannesson]] |[[1. september]] [[1978]] |[[15. október]] [[1979]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar|Annað]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 1978|1978]] |- !21 | bgcolor="#da2128" | |[[Mynd:Benedikt Gröndal.jpg|100px]] |[[Benedikt Gröndal (f. 1924)|Benedikt Gröndal]] |[[15. október]] [[1979]] |[[8. febrúar]] [[1980]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Benedikts Gröndals|Fyrsta]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |- !22 | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Gunnarthoroddsen.JPG|100px]] |[[Gunnar Thoroddsen]] |[[8. febrúar]] [[1980]] |[[26. maí]] [[1983]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens|Fyrsta]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] |[[Alþingiskosningar 1979|1979]] |- !23 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Steingrimurhermannsson.jpg|100px]] |[[Steingrímur Hermannsson]] |[[26. maí]] [[1983]] |[[8. júlí]] [[1987]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar|Fyrsta]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1983|1983]] |- !24 | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Þorsteinn Pálsson (cropped).jpeg|frameless|145x145dp]] |[[Þorsteinn Pálsson]] |[[8. júlí]] [[1987]] |[[28. september]] [[1988]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar|Fyrsta]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] | rowspan="3" |[[Alþingiskosningar 1987|1987]] |- ! rowspan="2" |(23) | rowspan="2" bgcolor="#8EC83E" | | rowspan="2" |[[Mynd:Visit of Steingrimur Hermannsson, Icelandic Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|frameless|141x141dp]] | rowspan="2" |[[Steingrímur Hermannsson]] | rowspan="2" |[[28. september]] [[1988]] | rowspan="2" |[[30. apríl]] [[1991]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar|Annað]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] |- |[[Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar|Þriðja]] |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] [[Alþýðubandalagið]] [[Borgaraflokkurinn]] |- ! rowspan="4" |25 | rowspan="4" bgcolor="#00ADEF" | | rowspan="4" |[[Mynd:Bilden ar tagen vid Nordiska radets session i Oslo, 2003.jpg|frameless|140x140px]] | rowspan="4" |[[Davíð Oddsson]] | rowspan="4" |[[30. apríl]] [[1991]] | rowspan="4" |[[15. september]] [[2004]] | rowspan="4" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar|Fyrsta]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Alþýðuflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1991|1991]] |- |[[Ríkisstjórnir Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks 1995 – 2007|Annað]] | rowspan="5" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 1995|1995]] |- |[[Ríkisstjórnir Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks 1995 – 2007|Þriðja]] |[[Alþingiskosningar 1999|1999]] |- |[[Ríkisstjórnir Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks 1995 – 2007|Fjórða]] | rowspan="3" |[[Alþingiskosningar 2003|2003]] |- !26 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Halldor_Asgrimsson_generalsekreterare_Nordiska_ministerradet.jpg|100px]] |[[Halldór Ásgrímsson]] |[[15. september]] [[2004]] |[[15. júní]] [[2006]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ríkisstjórnir Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks 1995 – 2007|Fyrsta]] |- ! rowspan="2" |27 | rowspan="2" bgcolor="#00ADEF" | | rowspan="2" |[[Mynd:Islands_stasminister_Geir_H._Haarde_under_presskonferens_vid_globaliseringsmotet_i_Riksgransen_2008-04-09.jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Geir H. Haarde]] | rowspan="2" |[[15. júní]] [[2006]] | rowspan="2" |[[1. febrúar]] [[2009]] | rowspan="2" |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Geirs Haarde|Fyrsta]] |- |[[Annað ráðuneyti Geirs Haarde|Annað]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Samfylkingin]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 2007|2007]] |- ! rowspan="2" |28 | rowspan="2" bgcolor="#EA0037" | | rowspan="2" |[[Mynd:Jóhanna_Sigurðardóttir_Jan_2011_(cropped).jpg|100px]] | rowspan="2" |[[Jóhanna Sigurðardóttir]] | rowspan="2" |[[1. febrúar]] [[2009]] | rowspan="2" |[[23. maí]] [[2013]] | rowspan="2" |[[Samfylkingin]] |[[Ríkisstjórnir Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs 2009-2013|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Samfylkingin]] [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] |- |[[Ríkisstjórnir Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs 2009-2013|Annað]] |[[Alþingiskosningar 2009|2009]] |- !29 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Sigmundur_Dav%C3%ADð_Gunnlaugssonin_Oct,_2014.jpg|100px]] |[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] |[[23. maí]] [[2013]] |[[7. apríl]] [[2016]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar|Fyrsta]] | rowspan="2" |[[Framsóknarflokkurinn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 2013|2013]] |- !30 | bgcolor="#8EC83E" | |[[Mynd:Sigurður Ingi (cropped).jpg|frameless|129x129dp]] |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] |[[7. apríl]] [[2016]] |[[11. janúar]] [[2017]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Sigurðar Inga Jóhannssonar|Fyrsta]] |- !31 | bgcolor="#00ADEF" | | [[Mynd:Bjarni Benediktsson 2016.jpg|frameless|138x138dp]] |[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] |[[11. janúar]] [[2017]] |[[30. nóvember]] [[2017]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Bjarna Benediktssonar|Fyrsta]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Viðreisn]] [[Björt framtíð]] |[[Alþingiskosningar 2016|2016]] |- ! rowspan="2" |32 | rowspan="2" bgcolor="#488e41" | | rowspan="2" |[[Mynd:Katrín Jakobsdóttir in August 2023.jpg|frameless|133x133dp]] | rowspan="2" |[[Katrín Jakobsdóttir]] | rowspan="2" |[[30. nóvember]] [[2017]] | rowspan="2" |[[9. apríl]] [[2024]] | rowspan="2" |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]] |[[Fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur|Fyrsta]] | rowspan="3" |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] [[Sjálfstæðisflokkurinn]] [[Framsóknarflokkurinn]] |[[Alþingiskosningar 2017|2017]] |- |[[Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur|Annað]] | rowspan="2" |[[Alþingiskosningar 2021|2021]] |- !(31) | bgcolor="#00ADEF" | |[[Mynd:Bjarni Benediktsson - 2023 (cropped).jpg|frameless|137x137dp]] |[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] |[[9. apríl]] [[2024]] |[[21. desember]] [[2024]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar|Annað]] |- !33 | bgcolor="#EA0037" | |[[Mynd:Donald Tusk and Kristrún Frostadóttir at the KPRM (2026) (cropped 1).jpg|frameless|133x133dp]] |[[Kristrún Frostadóttir]] |[[21. desember]] [[2024]] |Enn í embætti |[[Samfylkingin]] |[[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|Fyrsta]] |[[Samfylkingin]] [[Viðreisn]] [[Flokkur fólksins]] |[[Alþingiskosningar 2024|2024]] |} == Tengt efni == * [[Forsetar Íslands]] * [[Forseti Alþingis]] * [[Forsætisráðherra Íslands]] * [[Fjármálaráðherrar á Íslandi]] * [[Íslandsráðgjafi]] * [[Íslensk stjórnmál]] * [[Ráðherra Íslands]] * [[Ríkisstjórn Íslands]] * [[Utanríkisráðherrar á Íslandi]] ==Tilvísanir== <references/> {{Íslensk stjórnmál}} {{Forsætisráðherrar Íslands}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Íslands| ]] [[Flokkur:Listar tengdir íslenskum stjórnmálum]] [[Flokkur:Listar yfir Íslendinga]] [[Flokkur:Listar yfir þjóðhöfðingja og leiðtoga|Ísland forsætisráðherrar]] ccebe29bb0xft97tn911z22pinsx2od 0 1167 1963280 1950506 2026-05-16T03:57:29Z ~2026-29462-62 116550 /* */ 1963280 wikitext text/x-wiki '''Karl Ágúst Úlfsson''' (f. [[1. 1]] [[1957]]) er [[Ísland|íslenskur]] [[leiklist|leikari]], leikstjóri, rithöfundur, þýðandi og leikskáld. Hann varð stúdent frá [[Menntaskólinn í Hamrahlíð|Menntaskólanum í Hamrahlíð]] 1977, lauk námi frá [[Leiklistaskóli Íslands|Leiklistarskóla Íslands]] 1981 og og hefur síðan leikið á leiksviði í sjónvarpi og kvikmyndum. Karl Ágúst lauk meistaragráðu í leikritun og handritagerð við [[Ohio University]] árið 1994. Fjögur verka hans hafa verið sett á svið í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]; ''The Guarding Angel'', ''A Guy Named Al'', ''Body Parts'' og ''The Iceman Is Here''. Meðal leikverka Karls Ágústs sem sýnd hafa verið á Íslandi eru ''Í hvítu myrkri'' í [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]], söngleikirnir ''Fagra veröld'', ''Sól & Máni'' og ''Gosi'' í [[Borgarleikhúsið|Borgarleikhúsinu]] og ''Ó, þessi þjóð'' í [[Kaffileikhúsið|Kaffileikhúsinu]], ''Stóllinn hans afa'' sem [[Hafnarfjarðarleikhúsið]] sýndi á vinnustöðum og sjónvarpsleikritin ''Fyrsta atriði'', ''Æ, æ og Ást í bakaríi''. Ásamt félögum sínum Erni Árnasyni og Sigurði Sigurjónssyni samdi Karl Ágúst leikritið ''Harrý og Heimir - Með öðrum morðum'' og söngleikina ''Gulleyjuna'' og ''Umhverfis jörðina á 80 dögum'' ásamt Sigurði. Þeir félagarnir Karl, Örn og Sigurður sömdu einnig handrit kvikmyndarinnar ''Harry og Heimir - Morð eru til alls fyrst.'' Auk þess hefur Karl þýtt yfir fjörutíu leikverk fyrir útvarp og leiksvið, þar á meðal ''[[Pétur Gaut]]'' eftir [[Henrik Ibsen]], ''[[Leitt hún skyldi vera skækja]]'' eftir [[John Ford]], ''[[Sporvagninn Girnd]]'' eftir [[Tennessee Williams]] og söngleikina ''[[Kabarett]]'', ''[[Saga úr Vesturbænum]]'', ''[[Galdrakarlinn í Oz]]'', ''[[Rent]]'', ''[[Syngjandi í rigningunni]]'', ''[[Með fullri reisn]]'', ''[[Jesus Christ Superstar]]'' og ''[[Billy Elliot]]''. Ef til vill þekkja Íslendingar Karl best sem einn höfunda, leikstjóra og leikara í [[Spaugstofan|Spaugstofunni]] sem hann stofnaði árið 1985 ásamt fjórum félögum sínum. Fyrstu verkefni hópsins voru tvö áramótaskaup á RÚV og útvarpsþættir af ýmsu tagi. Árið 1989 hófu þeir félagarnir að senda út vikulega sjónvarpsþætti, sem fljótlega urðu vinsælasta sjónvarpsefni íslenskrar sjónvarpssögu. Þættirnir báru ýmis nöfn, hétu ýmist ''<nowiki/>'89 á stöðinni, '90 á Stöðinni, '91 á Stöðinni'' osfrv. og síðan ''Stöðvarvík, Enn ein Stöðin'' og loks ''Spaugstofan''. Þeir héldu velli og óskertum vinsældum allt fram á vorið 2010. Haustið eftir var framleiðslu þeirra haldið áfram á Stöð 2 þar sem þeir voru sýndir í fjóra vetur. Með Spaugstofunni hefur Karl Ágúst skapað margar ódauðlegar persónur, svo sem nirfilinn Silla, Geir löggu og Steindór leigubílstjóra í 25 ár. Auk þess hefur hann starfað sem uppistandari og veislustjóri um árabil og með Spaugstofunni hefur hann ferðast um landið með sýningarnar ''Í gegnum grínmúrinn'', ''Spaugstofan á fleygiferð'' og ''Enn einn hringurinn''. Árið 2015 hélt Spaugstofan upp á 30 ára afmæli sitt með kveðjusýningunni ''Yfir til þín'' á stóra sviði Þjóðleikhússins. Upphaflega var ætlunin að sýna tvær til fjórar sýningar, en á endanum urðu þær um það bil þrjátíu fyrir fullu húsi. Sama árið sýndi RÚV heimildamynd í tíu þáttum um feril Spaugstofunnar undir titlinum ''Þetta er bara spaug ... stofan.'' Spaugstofan var margoft tilnefnd til Edduverðlauna og hlaut verðlaunin tvisvar, í annað skiptið sem ''Sjónvarpsþáttur ársins'' og í hitt skiptið sem ''Skemmtiþáttur ársins.'' Að auki hafa verk Karls oft verið tilnefnd til Grímuverðlauna. Sem dæmi má nefna ''Gosa'' (Barnasýning ársins), ''Pétur Gaut'' (vann Sýningu ársins) og ''Ómerktan ópus í Cmoll'' (Útvarpsleikrit ársins). Karl hefur einnig lagt nokkra stund á kennslu, bæði í leikritun og skapandi skrifum og meðal annars kennt við Háskóla Íslands, Endurmenntunarstofnun, Listaháskóla Íslands, Leiklistarskóla Bandalags íslenskra leikfélaga, Leiklistarskóla Færeyja og Mesa State College í Colorado. Auk þess hefur hann flutt fjölda fyrirlestra um kímni, hlátur og gildi þess að brosa í lífinu. Hann hefur einnig verið virkur í félagsstörfum, meðal annars starfað í stjórn Félags íslenskra leikara og Félags leikskálda og handritahöfunda auk þess sem hann sat í stjórn Rithöfundasambands Íslands í níu ár. Nýverið hefur Karl bætt við sig enn einu starfsheitinu en það er trumbuleikari og stjórnandi trumbuhringja. Karl hefur sótt námskeið í trommuleik og afríkutöktum víða um heim og hefur síðan verið iðinn við að kynna þetta nýjasta áhugamál sitt fyrir landanum. Í samvinnu við Ásdísi Olsen, fyrrverandi konuna sína skrifaði Karl bækurnar ''Ég er bara ég'', ''Kynlega klippt og skorið'' og ''Kynlíf'', en þær eru kennslubækur í lífsleikni fyrir efri deildir grunnskóla og árið 2007 hlutu þau Ásdís ''Íslensku Menntaverðlaunin'' fyrir brautryðjendastarf á sviði námsefnisgerðar. Sama ár var hann útnefndur ''Bæjarlistamaður Garðabæjar''. Karl rekur bókaútgáfuna Undur og Stórmerki, sem einbeitir sér að útgáfu bóka sem snerta lífsleikni, mannrækt og leitina að lífshamingjunni. Þekktustu útgáfur forlagsins eru ''Meiri hamingja'' eftir Tal Ben-Shahar og barnabækurnar um ''Bjarnastaðabangsana''. Árið 2015 gáfu Undur og Stórmerki út bókina ''Aþena, Ohio,'' en það er safn örsagna eftir Karl Ágúst, sem hann skrifaði á árunum 1992-'94 þegar hann var í námi í Bandaríkjunum. Árið 2018 frumsýndi hann fjölskylduleikverkið ''Í skugga Sveins'' og er byggt á verki Matthíasar Jochumssonar um Skugga-Svein, það var sýnt í Gaflaraleikhúsinu 2018. Í viðtali í mars frá 2022 sagði Karl að leiklistarferill hans myndi enda með sýningunni ''Fíflið'' sem að var sýnd í Tjarnarbíó haustið 2022. Hann ætlar nú að einbeita sér frekar að rithöfundaferlinum. == Ferill í íslenskum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum == {| class="wikitable" |+ !Ártal !Kvikmynd/Þáttur !Hlutverk !Athugasemdir og verðlaun |- |'''[[1978]]''' |''[[Skólaferð]]'' | | |- | rowspan="2" |'''[[1981]]''' |''[[Útlaginn]]'' |Fíflið | |- |[[Jón Oddur & Jón Bjarni|''Jón Oddur & Jón Bjarni'']] |Sundlaugavörður | |- |'''[[1983]]''' |[[Nýtt líf|''Nýtt líf'']] |Daníel Ólafsson | |- |'''[[1984]]''' |''[[Dalalíf]]'' |Daníel Ólafsson | |- | rowspan="2" |'''[[1985]]''' |''[[Löggulíf]]'' |Daníel Ólafsson | |- |[[Áramótaskaup 1985|''Áramótaskaup 1985'']] |Ýmsir | |- |'''[[1986]]''' |[[Áramótaskaup 1986|''Áramótaskaup 1986'']] |Ýmsir | |- |'''[[1987]]''' |''[[Tilbury]]'' | | |- |'''[[1989]]''' |[[89 á stöðinni|''89 á stöðinni'']] |Ýmsir | |- |'''[[1990]]''' |[[90 á stöðinni|''90 á stöðinni'']] |Ýmsir | |- |'''[[1991]]''' |[[91 á stöðinni|''91 á stöðinni'']] |Ýmsir | |- |'''[[1992]]''' |[[92 á stöðinni|''92 á stöðinni'']] |Ýmsir | |- |'''[[1995]]''' |''[[Einkalíf]]'' |Bóbó | |- |'''[[1995]]''' |[[Áramótaskaup 1995|''Áramótaskaup 1995'']] | | |- |'''[[1996]] - [[1999]]''' |[[Enn ein stöðin|''Enn ein stöðin'']] |Ýmsir | |- |'''[[2001]]''' |[[Áramótaskaup 2001|''Áramótaskaup 2001'']] | | |- |'''[[2002]] - [[2016]]''' |''[[Spaugstofan]]'' | | |- |'''[[2002]]''' |[[Áramótaskaup 2002|''Áramótaskaup 2002'']] |Björn Bjarnarsson | |- |'''[[2003]]''' |[[Áramótaskaup 2003|''Áramótaskaup 2003'']] | | |- |'''[[2004]]''' |[[Áramótaskaup 2004|''Áramótaskaup 2004'']] | | |- |'''[[2006]]''' |[[Áramótaskaup 2006|''Áramótaskaup 2006'']] | | |- |'''[[2011]]''' |[[Heimsendir (sjónvarpsþættir)|''Heimsendir'']] |Karl Magnús | |- |'''[[2012]]''' |[[Áramótaskaup 2012|''Áramótaskaup 2012'']] | | |- |'''[[2014]]''' |[[Harrý og Heimir|''Harry & Heimir: Morð eru til alls fyrst'']] |Harry | |- |'''[[2015]]''' |''[[Case]]'' |Axel | |- |'''[[2021]]''' |[[Birta (kvikmynd)|''Birta'']] |Húsvörður |Síðasta kvikmyndahlutverk |- |'''[[2022]]''' |[[Áramótaskaup 2022|''Áramótaskaup 2022'']] |Hann sjálfur | |} == Tenglar == * {{imdb nafn|nm0880410}} * [http://www.trumba.is/ Vefsíða Karls trumbustjóra]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] {{F|1957}} [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum við Hamrahlíð]] ede6nu57jmo87emz47prep0bow3c4qn 1963306 1963280 2026-05-16T09:50:28Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-29462-62|~2026-29462-62]] ([[User talk:~2026-29462-62|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] 1950506 wikitext text/x-wiki [[Mynd:KÁÚ.jpg|thumb|Karl Ágúst Úlfsson]] {{Hreingera}} '''Karl Ágúst Úlfsson''' (f. [[4. nóvember]] [[1957]]) er [[Ísland|íslenskur]] [[leiklist|leikari]], leikstjóri, rithöfundur, þýðandi og leikskáld. Hann varð stúdent frá [[Menntaskólinn í Hamrahlíð|Menntaskólanum í Hamrahlíð]] 1977, lauk námi frá [[Leiklistaskóli Íslands|Leiklistarskóla Íslands]] 1981 og og hefur síðan leikið á leiksviði í sjónvarpi og kvikmyndum. Karl Ágúst lauk meistaragráðu í leikritun og handritagerð við [[Ohio University]] árið 1994. Fjögur verka hans hafa verið sett á svið í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]; ''The Guarding Angel'', ''A Guy Named Al'', ''Body Parts'' og ''The Iceman Is Here''. Meðal leikverka Karls Ágústs sem sýnd hafa verið á Íslandi eru ''Í hvítu myrkri'' í [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]], söngleikirnir ''Fagra veröld'', ''Sól & Máni'' og ''Gosi'' í [[Borgarleikhúsið|Borgarleikhúsinu]] og ''Ó, þessi þjóð'' í [[Kaffileikhúsið|Kaffileikhúsinu]], ''Stóllinn hans afa'' sem [[Hafnarfjarðarleikhúsið]] sýndi á vinnustöðum og sjónvarpsleikritin ''Fyrsta atriði'', ''Æ, æ og Ást í bakaríi''. Ásamt félögum sínum Erni Árnasyni og Sigurði Sigurjónssyni samdi Karl Ágúst leikritið ''Harrý og Heimir - Með öðrum morðum'' og söngleikina ''Gulleyjuna'' og ''Umhverfis jörðina á 80 dögum'' ásamt Sigurði. Þeir félagarnir Karl, Örn og Sigurður sömdu einnig handrit kvikmyndarinnar ''Harry og Heimir - Morð eru til alls fyrst.'' Auk þess hefur Karl þýtt yfir fjörutíu leikverk fyrir útvarp og leiksvið, þar á meðal ''[[Pétur Gaut]]'' eftir [[Henrik Ibsen]], ''[[Leitt hún skyldi vera skækja]]'' eftir [[John Ford]], ''[[Sporvagninn Girnd]]'' eftir [[Tennessee Williams]] og söngleikina ''[[Kabarett]]'', ''[[Saga úr Vesturbænum]]'', ''[[Galdrakarlinn í Oz]]'', ''[[Rent]]'', ''[[Syngjandi í rigningunni]]'', ''[[Með fullri reisn]]'', ''[[Jesus Christ Superstar]]'' og ''[[Billy Elliot]]''. Ef til vill þekkja Íslendingar Karl best sem einn höfunda, leikstjóra og leikara í [[Spaugstofan|Spaugstofunni]] sem hann stofnaði árið 1985 ásamt fjórum félögum sínum. Fyrstu verkefni hópsins voru tvö áramótaskaup á RÚV og útvarpsþættir af ýmsu tagi. Árið 1989 hófu þeir félagarnir að senda út vikulega sjónvarpsþætti, sem fljótlega urðu vinsælasta sjónvarpsefni íslenskrar sjónvarpssögu. Þættirnir báru ýmis nöfn, hétu ýmist ''<nowiki/>'89 á stöðinni, '90 á Stöðinni, '91 á Stöðinni'' osfrv. og síðan ''Stöðvarvík, Enn ein Stöðin'' og loks ''Spaugstofan''. Þeir héldu velli og óskertum vinsældum allt fram á vorið 2010. Haustið eftir var framleiðslu þeirra haldið áfram á Stöð 2 þar sem þeir voru sýndir í fjóra vetur. Með Spaugstofunni hefur Karl Ágúst skapað margar ódauðlegar persónur, svo sem nirfilinn Silla, Geir löggu og Steindór leigubílstjóra í 25 ár. Auk þess hefur hann starfað sem uppistandari og veislustjóri um árabil og með Spaugstofunni hefur hann ferðast um landið með sýningarnar ''Í gegnum grínmúrinn'', ''Spaugstofan á fleygiferð'' og ''Enn einn hringurinn''. Árið 2015 hélt Spaugstofan upp á 30 ára afmæli sitt með kveðjusýningunni ''Yfir til þín'' á stóra sviði Þjóðleikhússins. Upphaflega var ætlunin að sýna tvær til fjórar sýningar, en á endanum urðu þær um það bil þrjátíu fyrir fullu húsi. Sama árið sýndi RÚV heimildamynd í tíu þáttum um feril Spaugstofunnar undir titlinum ''Þetta er bara spaug ... stofan.'' Spaugstofan var margoft tilnefnd til Edduverðlauna og hlaut verðlaunin tvisvar, í annað skiptið sem ''Sjónvarpsþáttur ársins'' og í hitt skiptið sem ''Skemmtiþáttur ársins.'' Að auki hafa verk Karls oft verið tilnefnd til Grímuverðlauna. Sem dæmi má nefna ''Gosa'' (Barnasýning ársins), ''Pétur Gaut'' (vann Sýningu ársins) og ''Ómerktan ópus í Cmoll'' (Útvarpsleikrit ársins). Karl hefur einnig lagt nokkra stund á kennslu, bæði í leikritun og skapandi skrifum og meðal annars kennt við Háskóla Íslands, Endurmenntunarstofnun, Listaháskóla Íslands, Leiklistarskóla Bandalags íslenskra leikfélaga, Leiklistarskóla Færeyja og Mesa State College í Colorado. Auk þess hefur hann flutt fjölda fyrirlestra um kímni, hlátur og gildi þess að brosa í lífinu. Hann hefur einnig verið virkur í félagsstörfum, meðal annars starfað í stjórn Félags íslenskra leikara og Félags leikskálda og handritahöfunda auk þess sem hann sat í stjórn Rithöfundasambands Íslands í níu ár. Nýverið hefur Karl bætt við sig enn einu starfsheitinu en það er trumbuleikari og stjórnandi trumbuhringja. Karl hefur sótt námskeið í trommuleik og afríkutöktum víða um heim og hefur síðan verið iðinn við að kynna þetta nýjasta áhugamál sitt fyrir landanum. Í samvinnu við Ásdísi Olsen, fyrrverandi konuna sína skrifaði Karl bækurnar ''Ég er bara ég'', ''Kynlega klippt og skorið'' og ''Kynlíf'', en þær eru kennslubækur í lífsleikni fyrir efri deildir grunnskóla og árið 2007 hlutu þau Ásdís ''Íslensku Menntaverðlaunin'' fyrir brautryðjendastarf á sviði námsefnisgerðar. Sama ár var hann útnefndur ''Bæjarlistamaður Garðabæjar''. Karl rekur bókaútgáfuna Undur og Stórmerki, sem einbeitir sér að útgáfu bóka sem snerta lífsleikni, mannrækt og leitina að lífshamingjunni. Þekktustu útgáfur forlagsins eru ''Meiri hamingja'' eftir Tal Ben-Shahar og barnabækurnar um ''Bjarnastaðabangsana''. Árið 2015 gáfu Undur og Stórmerki út bókina ''Aþena, Ohio,'' en það er safn örsagna eftir Karl Ágúst, sem hann skrifaði á árunum 1992-'94 þegar hann var í námi í Bandaríkjunum. Árið 2018 frumsýndi hann fjölskylduleikverkið ''Í skugga Sveins'' og er byggt á verki Matthíasar Jochumssonar um Skugga-Svein, það var sýnt í Gaflaraleikhúsinu 2018. Í viðtali í mars frá 2022 sagði Karl að leiklistarferill hans myndi enda með sýningunni ''Fíflið'' sem að var sýnd í Tjarnarbíó haustið 2022. Hann ætlar nú að einbeita sér frekar að rithöfundaferlinum. == Ferill í íslenskum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum == {| class="wikitable" |+ !Ártal !Kvikmynd/Þáttur !Hlutverk !Athugasemdir og verðlaun |- |'''[[1978]]''' |''[[Skólaferð]]'' | | |- | rowspan="2" |'''[[1981]]''' |''[[Útlaginn]]'' |Fíflið | |- |[[Jón Oddur & Jón Bjarni|''Jón Oddur & Jón Bjarni'']] |Sundlaugavörður | |- |'''[[1983]]''' |[[Nýtt líf|''Nýtt líf'']] |Daníel Ólafsson | |- |'''[[1984]]''' |''[[Dalalíf]]'' |Daníel Ólafsson | |- | rowspan="2" |'''[[1985]]''' |''[[Löggulíf]]'' |Daníel Ólafsson | |- |[[Áramótaskaup 1985|''Áramótaskaup 1985'']] |Ýmsir | |- |'''[[1986]]''' |[[Áramótaskaup 1986|''Áramótaskaup 1986'']] |Ýmsir | |- |'''[[1987]]''' |''[[Tilbury]]'' | | |- |'''[[1989]]''' |[[89 á stöðinni|''89 á stöðinni'']] |Ýmsir | |- |'''[[1990]]''' |[[90 á stöðinni|''90 á stöðinni'']] |Ýmsir | |- |'''[[1991]]''' |[[91 á stöðinni|''91 á stöðinni'']] |Ýmsir | |- |'''[[1992]]''' |[[92 á stöðinni|''92 á stöðinni'']] |Ýmsir | |- |'''[[1995]]''' |''[[Einkalíf]]'' |Bóbó | |- |'''[[1995]]''' |[[Áramótaskaup 1995|''Áramótaskaup 1995'']] | | |- |'''[[1996]] - [[1999]]''' |[[Enn ein stöðin|''Enn ein stöðin'']] |Ýmsir | |- |'''[[2001]]''' |[[Áramótaskaup 2001|''Áramótaskaup 2001'']] | | |- |'''[[2002]] - [[2016]]''' |''[[Spaugstofan]]'' | | |- |'''[[2002]]''' |[[Áramótaskaup 2002|''Áramótaskaup 2002'']] |Björn Bjarnarsson | |- |'''[[2003]]''' |[[Áramótaskaup 2003|''Áramótaskaup 2003'']] | | |- |'''[[2004]]''' |[[Áramótaskaup 2004|''Áramótaskaup 2004'']] | | |- |'''[[2006]]''' |[[Áramótaskaup 2006|''Áramótaskaup 2006'']] | | |- |'''[[2011]]''' |[[Heimsendir (sjónvarpsþættir)|''Heimsendir'']] |Karl Magnús | |- |'''[[2012]]''' |[[Áramótaskaup 2012|''Áramótaskaup 2012'']] | | |- |'''[[2014]]''' |[[Harrý og Heimir|''Harry & Heimir: Morð eru til alls fyrst'']] |Harry | |- |'''[[2015]]''' |''[[Case]]'' |Axel | |- |'''[[2021]]''' |[[Birta (kvikmynd)|''Birta'']] |Húsvörður |Síðasta kvikmyndahlutverk |- |'''[[2022]]''' |[[Áramótaskaup 2022|''Áramótaskaup 2022'']] |Hann sjálfur | |} == Tenglar == * {{imdb nafn|nm0880410}} * [http://www.trumba.is/ Vefsíða Karls trumbustjóra]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] {{F|1957}} [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum við Hamrahlíð]] 80bkubt6opvbm3q9p4sssk3cnvfqers 0 1584 1963313 1909087 2026-05-16T11:31:33Z Akigka 183 /* Desember */ 1963313 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1975''' ('''MCMLXXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 75. ár 20. aldar sem hófst á miðvikudegi samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. Árið var lýst [[ár kvenna]] af [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]] og arkitektúrverndarárið af [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]]. ==Atburðir== ===Janúar=== [[Mynd:Altair_8800,_Smithsonian_Museum.jpg|thumb|right|Altair 8800 á Smithsonian Museum]] * Tölvan [[Altair 8800]] var fyrst kynnt í janúarhefti tímaritsins ''[[Popular Electronics]]'' og hratt [[örtölvubyltingin|örtölvubyltingunni]] af stað. * [[5. janúar]] - Málmflutningaskipið ''Lake Illawarra'' rakst á [[Tasmanbrúin|Tasmanbrúna]] í [[Tasmanía|Tasmaníu]] með þeim afleiðingum að sjö skipverjar og fimm ökumenn létust. * [[11. janúar]] - ''[[Sojús 11]]'' lagði að geimstöðinni [[Saljút 4]] þar sem áhafnarmeðlimir settu síðan met í lengd dvalar í geimnum. * [[13. janúar]] - [[Guðmundur Sigurjónsson]] náði [[stórmeistari (skák)|stórmeistaratitli]] í skák, annar Íslendinga. * [[14. janúar]] - [[Samningur um skráningu hluta sem varpað er í himingeiminn]] var undirritaður. * [[17. janúar]] - [[Kínverska þingið]] kom saman í fyrsta sinn í tíu ár. [[Zhou Enlai]] var endurkjörinn forsætisráðherra og [[Deng Xiaopeng]] kjörinn varaforseti. * [[24. janúar]] - Djasspíanistinn [[Keith Jarrett]] lék [[Kölnarkonsertinn]] sem varð síðar mest selda hljómplata allra tíma með píanóeinleik. * [[25. janúar]] - [[Sheikh Mujibur Rahman]] lýsti yfir neyðarástandi í [[Bangladess]]. Skömmu síðar voru allir stjórnmálaflokkar, aðrir en [[Awami-bandalagið]], bannaðir. * [[29. janúar]] - [[Weather Underground]] gerði sprengjuárás á [[utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna]] ===Febrúar=== [[Mynd:Thatcher-loc.jpg|thumb|right|Thatcher árið 1975]] * [[4. febrúar]] - Yfir 2000 létust í jarðskjálfta í [[Haicheng]] í [[Kína]]. * [[9. febrúar]] - ''[[Sojús 11]]'' sneri aftur til jarðar. * [[10. febrúar]] - [[Evrópuráðið]] gaf út [[Jafnlaunatilskipunin]]a. * [[10. febrúar]] - [[Isabel Perón]] gaf hernum leyfi til að nota öll meðul til að brjóta á bak aftur andstöðu í [[Tucumán]] í [[Argentína|Argentínu]]. * [[11. febrúar]] - [[Margaret Thatcher]] var kjörin formaður [[Breski íhaldsflokkurinn|Breska íhaldsflokksins]]. * [[13. febrúar]] - [[Rauf Denktaş]] lýsti yfir stofnun [[Tyrkneska sambandsríkið Kýpur|Tyrkneska sambandsríkisins Kýpur]]. * [[17. febrúar]] - Fyrsta hljómplata [[AC/DC]], ''[[High Voltage]]'', kom út. * [[18. febrúar]] - [[Þjóðfrelsishreyfing Tígra]] stofnuð í [[Eþíópía|Eþíópíu]]. * [[25. febrúar]] - [[Ragnhildur Helgadóttir]] var fyrst kvenna kosin forseti [[Norðurlandaráð]]s á þingi þess sem haldið var í Reykjavík. * [[27. febrúar]] - [[Hornstrandir]] norðan og vestan Skorarheiðar í [[Norður-Ísafjarðarsýsla|Norður-Ísafjarðarsýslu]] voru friðlýstar. ===Mars=== * [[5. mars]] - [[Homebrew Computer Club]] hélt sinn fyrsta fund í [[Menlo Park]], [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Einn viðstaddra var [[Steve Wozniak]]. * [[6. mars]] - [[Íran]] og [[Írak]] gerðu með sér [[Alsírsáttmálinn|Alsírsáttmálann]] sem batt endi á landamæradeilur ríkjanna. * [[7. mars]] - Mannbjörg varð er flutningaskipið ''Hvassafell'' strandaði á [[Skjálfandaflói|Skjálfanda]]. * [[21. mars]] - Flokkurinn [[Inkatha]] var stofnaður í [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]]. * [[24. mars]] - [[Varðskipið Týr (1975)|Varðskipið ''Týr'']] kom til landsins. * [[25. mars]] - [[Vatnsfjörður (Barðaströnd)|Vatnsfjörður]] í Barðastrandarsýslu var [[friðlýsing|friðlýstur]], um 100 km² lands. * [[25. mars]] - [[Faisal bin Abdul Aziz al-Saud|Faisal konungur]] var skotinn til bana af frænda sínum, [[Faisal bin Musaid]]. ===Apríl=== [[Mynd:The_air_evacuation_of_siege-stricken_Vietnamese_from_Saigon_to_the_U.S._was_conducted_after_the_Babylift_operation...._-_NARA_-_542335.tif|thumb|right|Flóttafólk frá Sægon í Tælandi 29. apríl 1975]] * [[3. apríl]] - [[Bobby Fischer]] neitaði að tefla við [[Anatólíj Karpov]] og lét honum þannig eftir heimsmeistaratitil sinn. * [[4. apríl]] - [[Bill Gates]] og [[Paul Allen]] stofnuðu fyrirtækið [[Microsoft]]. * [[13. apríl]] - Forseti [[Tsjad]], [[François Tombalbaye]], var myrtur í herforingjauppreisn sem [[Félix Malloum]] leiddi gegn honum. * [[14. apríl]] - Söngleikurinn ''[[Chorus Line]]'' var frumsýndur á Shakespearehátíð í New York-borg. * [[16. apríl]] - [[Hosni Mubarak]] var skipaður varaforseti [[Egyptaland]]s. * [[17. apríl]] - [[Rauðu kmerarnir]] náðu höfuðborg [[Kambódía|Kambódíu]], [[Phnom Penh]], á sitt vald. * [[19. apríl]] - [[Siglingaklúbburinn Þytur]] var stofnaður í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. * [[24. apríl]] - Sex meðlimir [[Baader-Meinhof-gengið|Baader-Meinhof-gengisins]] hertóku sendiráð [[Vestur-Þýskaland]]s í [[Svíþjóð]] og kröfðust lausnar fanga. * [[30. apríl]] - [[Fall Saigon]]: [[Duong Van Minh]], forseti [[Suður-Víetnam]], lýsti yfir uppgjöf. ===Maí=== * [[3. maí]] - [[Mao Zedong]] gagnrýndi [[fjórmenningagengið]] opinberlega. * [[10. maí]] - [[Sony]] setti [[Betamax]]-myndbandstækið á markað í [[Japan]]. * [[11. maí]] - Um 75.000 manns fögnuðu lokum [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðsins]] í [[Central Park]] í [[New York-borg]]. * [[16. maí]] - Konungsríkið [[Sikkim]] í [[Himalajafjöll]]um varð 22. fylki [[Indland]]s. * [[24. maí]] - ''[[Sojús 18]]'' hélt út í geim og lagði að geimstöðinni [[Saljút 4]] næsta dag. * [[28. maí]] - Fimmán [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríkuríki]] stofnuðu [[Efnahagsbandalag Vestur-Afríkuríkja]]. ===Júní=== * [[5. júní]] - [[Súesskurðurinn]] var opnaður aftur í fyrsta sinn eftir [[Sex daga stríðið]] átta árum fyrr. * [[7. júní]] - [[Gríska þingið]] samþykkti að afnema konungsríkið og stofna lýðveldi. * [[11. júní]] - Ný löggjöf um [[fóstureyðing]]ar tók gildi á [[Ísland]]i og urðu þá fóstureyðingar löglegar við sérstakar aðstæður. * [[12. júní]] - Dómstóll á [[Indland]]i komst að þeirri niðurstöðu að forsætisráðherra landsins, [[Indira Gandhi]], hefði komist á þing vegna [[spilling]]ar og mætti því ekki gegna opinberu embætti. * [[17. júní]] - Íbúar [[Norður-Maríanaeyjar|Norður-Maríanaeyja]] samþykktu að ganga inn í [[Bandaríkin]]. * [[25. júní]] - [[Mósambík]] lýsti yfir stofnun sjálfstæðs ríkis. * [[29. júní]] - Kanadísku umhverfisverndarsamtökin [[Greenpeace Foundation]] hófu sínar fyrstu aðgerðir gegn sovéskum [[hvalveiðiskip]]um. Meðal þátttakenda var [[Paul Watson]]. ===Júlí=== [[Mynd:ASTP_handshake_-_cropped.jpg|thumb|right|[[Thomas P. Stafford]] í Appolló og [[Alexej Leonov]] í Sojús takast í hendur.]] * [[1. júlí]] - [[Samningur um alþjóðaverslun með tegundir í útrýmingarhættu]] gekk í gildi eftir að 10. ríkið undirritaði hann. * [[1. júlí]] - [[Varnarmálaráðuneyti Bandaríkjanna]] lýsti því yfir að [[ARPANET]] væri orðið virkt. * [[5. júlí]] - [[Grænhöfðaeyjar]] fengu sjálfstæði frá [[Portúgal]]. * [[6. júlí]] - Þing [[Kómoreyjar|Kómoreyja]] samþykkti að lýsa yfir sjálfstæði frá [[Frakkland]]i. * [[9. júlí]] - [[Borgarastyrjöldin í Angóla]] hófst. * [[12. júlí]] - [[Saó Tóme og Prinsípe]] fengu sjálfstæði frá [[Portúgal]]. * [[17. júlí]] - Mannað [[Appollóáætlunin|Appollógeimfar]] tengdist mönnuðu [[Sojúsáætlunin|Sojúsgeimfari]] á braut um jörðu. * [[23. júlí]] - [[Micro Instrumentation and Telemetry Systems|MITS]] fær tíu ára einkaleyfi á notkun fyrsta hugbúnaðar [[Microsoft]], [[Altair BASIC]]. * [[24. júlí]] - [[Filippseyjar]] og [[Taíland]] lýstu því yfir að [[Suðaustur-Asíubandalagið]] (SEATO) yrði lagt niður. ===Ágúst=== * [[1. ágúst]] - [[Helsinkisamþykktirnar]] um landamæri [[Evrópa|Evrópuríkja]] og mannréttindi voru gerðar á fundi hjá [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] í [[Finnland]]i. * [[3. ágúst]] - Franskur ævintýramaður, [[Bob Denard]], velti forseta [[Kómoreyjar|Kómoreyja]] úr stóli með aðstoð málaliða. * [[8. ágúst]] - [[Banqiao-stíflan]] í [[Kína]] gaf sig með þeim afleiðingum að 26 þúsund manns drukknuðu og ellefu milljónir misstu heimili sín. * [[15. ágúst]] - [[Sheikh Mujibur Rahman]] var myrtur ásamt fjölskyldu sinni í [[valdarán]]i í [[Bangladess]] þar sem [[Khondaker Mostaq Ahmad]] tók við forsetaembættinu. * [[15. ágúst]] - [[Sexmenningarnir frá Birmingham]] voru dæmdir í lífstíðarfangelsi fyrir sprengjuárásir í [[Birmingham]] árið áður. Þeir voru hreinsaðir af sökum árið 1991. * [[20. ágúst]] - [[NASA]] sendi könnunargeimfarið ''[[Viking 1]]'' í átt til [[Mars (pláneta)|Mars]]. * [[23. ágúst]] - Skæruliðar [[Pathet Lao]] fóru sigurför inn í höfuðborg [[Laos]] og komu á kommúnistastjórn í landinu. * [[26. ágúst]] - Furstinn af [[Barein]] leysti upp þing landsins og kom aftur á einræði. * [[30. ágúst]] - [[Alþjóðasamningur um varnir gegn mengun hafsins vegna losunar úrgangsefna og annarra efna í það]] tók gildi. ===September=== [[Mynd:PattyHearstmug.jpg|thumb|right|Lögreglumynd af Patriciu Hearst tekin 19. september 1975]] * [[1. september]] - [[Concorde]]-þota fór fyrst flugvéla fjórum sinnum yfir [[Atlantshaf]]ið á einum degi. * [[5. september]] - [[Lynette Fromme]] reyndi að myrða Bandaríkjaforseta, [[Gerald Ford]], í [[Sacramento]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. * [[8. september]] - [[Jónas Kristjánsson]], fyrrum ritstjóri [[Vísir (dagblað)|Vísis]], og fleiri starfsmenn þaðan stofnuðu [[Dagblaðið]]. * [[12. september]] - [[Þörungaverksmiðjan á Reykhólum]] tók til starfa. * [[16. september]] - [[Papúa-Nýja Gínea]] fékk sjálfstæði frá [[Ástralía|Ástralíu]]. * [[18. september]] - [[Patricia Hearst]] var handtekin í [[San Francisco]]. * [[18. september]] - Siglingafélagið [[Snarfari]] var stofnað í [[Reykjavík]]. * [[22. september]] - [[Sara Jane Moore]] reyndi að myrða Bandaríkjaforseta, [[Gerald Ford]], í [[San Francisco]]. * [[26. september]] - Kvikmyndin ''[[The Rocky Horror Picture Show]]'' var frumsýnd í [[Los Angeles]]. ===Október=== [[Mynd:Whina_Cooper_in_Hamilton.jpg|thumb|right|[[Whina Cooper]] í mótmælum maoría 1975]] * [[1. október]] - [[Gilbert- og Elliseyjar]] klofnuðu rétt áður en þær fengu sjálfstæði frá [[Bretland]]i. Gilberteyjar urðu síðan [[Kíribatí]] og Elliseyjar [[Túvalú]]. * [[1. október]] - [[Marokkó]] og [[Máritanía]] gerðu leynilegt samkomulag um að skipta [[Vestur-Sahara]] milli sín. * [[4. október]] - Fyrsti fjölbrautaskóli Íslands, [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]], hóf starfsemi. * [[11. október]] - Fyrsti þátturinn af ''[[Saturday Night Live]]'' fór í loftið hjá [[NBC]]. * [[13. október]] - 5000 [[maoríar]] gengu til [[Wellington]] til að krefjast þess að fá land sitt aftur. * [[15. október]] - Lög um útfærslu íslensku [[fiskveiðilögsaga|fiskveiðilögsögunnar]] í 200 mílur tók gildi og [[þorskastríð]] hófst við Breta. * [[16. október]] - Fimm ástralskir blaðamenn voru myrtir þegar [[Indónesíuher]] gerði innrás í [[Austur-Tímor]]. * [[24. október]] - [[Kvennafrídagurinn]] 1975: Þúsundir íslenskra kvenna lögðu niður vinnu á degi [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]]. ===Nóvember=== * [[6. nóvember]] - [[Græna gangan]]: 300.000 sjálfboðaliðar gengu frá [[Marokkó]] til [[Vestur-Sahara]] til stuðnings við tilkall Marokkó til þessarar fyrrum nýlendu [[Spánn|Spánar]]. * [[11. nóvember]] - [[Angóla]] fékk sjálfstæði frá Portúgal. * [[14. nóvember]] - [[Spánn|Spánverjar]] hurfu frá [[Vestur-Sahara]]. * [[15. nóvember]] - [[Norræni fjárfestingarbankinn]] var stofnaður á Norðurlandaráðsþingi í Stokkhólmi. * [[22. nóvember]] - [[Jóhann Karl 1.]] tók við sem [[þjóðhöfðingi]] á [[Spánn|Spáni]] eftir lát [[Francisco Franco|Franciscos Franco]]. * [[25. nóvember]] - [[Súrínam]] fékk sjálfstæði frá [[Holland]]i. * [[28. nóvember]] - [[Portúgalska Tímor]] lýsti yfir sjálfstæði sem [[Austur-Tímor]]. ===Desember=== * [[1. desember]] - [[Reykjanesfólkvangur]] var stofnaður. * [[2. desember]] - Skæruliðar [[Pathet Lao]] tóku við stjórnartaumunum í [[Laos]]. * [[6. desember]] - [[Borgarastyrjöldin í Líbanon]]: [[Svarti laugardagurinn]] þegar 200 líbanskir múslimar voru myrtir í hefndarskyni fyrir morð á fjórum kristnum mönnum. * [[7. desember]] - [[Indónesía]] gerði innrás í [[Austur-Tímor]]. * [[8. desember]] - [[Borgarastyrjöldin í Líbanon]]: Kristnir og íslamskir herflokkar hertóku hótel og aðrar háar byggingar til að skjóta frá eldflaugum og fallbyssuskotum. * [[9. desember]] - [[Sameinuðu þjóðirnar]] samþykktu [[Yfirlýsing um réttindi fatlaðra|Yfirlýsingu um réttindi fatlaðra]]. * [[10. desember]] - Skæruliðasamtökin [[Polisario]] hófu vopnaða baráttu við hernámslið [[Marokkó]] og [[Máritanía|Máritaníu]] í [[Vestur-Sahara]]. * [[17. desember]] - [[Heimsminjaskrá UNESCO]] tók gildi þegar 20 ríki höfðu undirritað hana. * [[20. desember]] - [[Kröflueldar]] hófust með hraungosi á sprungu við Leirhnjúk. Gosið stóð með hléum til [[18. september]] [[1984]]. * [[21. desember]] - Sex manna hópur palestínskra skæruliða, þar á meðal [[Sjakalinn Carlos]], tóku orkumálaráðherra 13 [[OPEC]]-ríkja í gíslingu í [[Vínarborg]]. * [[21. desember]] - [[Ramsar-sáttmálinn|Samþykkt um votlendi sem hafa alþjóðlegt gildi, einkum fyrir fuglalíf]] sem var undirrituð í [[Ramsar]] í [[Íran]] 1971 tók gildi. * [[24. desember]] - Breska þungarokksveitin [[Iron Maiden]] var stofnuð. * [[27. desember]] - 372 kolanámumenn létust í slysi í kolanámu í [[Chasnala]] á [[Indland]]i. * [[28. desember]] - Þriðja [[Þorskastríðin|þorskastríðið]]: Breska freigátan ''Andromeda'' sigldi á varðskipið ''[[Týr (varðskip)|Tý]]''. ===Ódagsettir atburðir=== * [[Samtök herstöðvaandstæðinga]] voru formlega stofnuð. * [[Kirkja Jesú Krists hinna síðari daga heilögu]] hóf trúboð á Íslandi eftir langt hlé. * Hljómsveitin [[Sex Pistols]] var stofnuð í [[London]]. ==Fædd== * [[11. janúar]] - [[Timbuktu (tónlistarmaður)|Timbuktu]], sænskur tónlistarmaður. * [[13. janúar]] - [[Daniel Kehlmann]], þýskur rithöfundur. * [[9. febrúar]] - [[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]], íslensk stjórnmálakona. * [[18. febrúar]] - [[Þóra Arnórsdóttir]], fjölmiðlakona. * [[18. febrúar]] - [[Gary Neville]], enskur knattspyrnumaður. * [[7. mars]] - [[Audrey Marie Anderson]], bandarísk leikkona. * [[10. mars]] - [[DJ Aligator]], íranskur raftónlistarmaður. * [[12. mars]] - [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]], stjórnmálamaður og formaður Miðflokksins. * [[15. mars]] - [[Eva Longoria]], bandarísk leikkona. * [[27. mars]] - [[Stacy Ferguson]], bandarísk söngkona. * [[2. apríl]] - [[Adam Rodríguez]], bandarískur leikari. * [[6. apríl]] - [[Zach Braff]], bandarískur leikari. * [[8. apríl]] - [[Stefán Pálsson]], íslenskur sagnfræðingur. [[Mynd:Jón_Þór_Birgisson_at_the_Roskilde_Festival_in_2006.jpg|thumb|right|Jón Þór Birgisson]] * [[23. apríl]] - [[Jón Þór Birgisson]], söngvari í hljómsveitinni [[Sigur Rós]]. * [[25. apríl]] - [[Hannes Sigurbjörn Jónsson]], formaður Körfuknattleikssambands Íslands. * [[27. apríl]] - [[Sigþór Júlíusson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[2. maí]] - [[David Beckham]], enskur knattspyrnumaður. * [[7. maí]] - [[Árni Gautur Arason]], knattspyrnumaður. * [[7. maí]] - [[Sigfús Sigurðsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[9. maí]] - [[Chris Diamantopoulos]], kanadískur leikari. * [[11. maí]] - [[Coby Bell]], bandarískur leikari. * [[15. maí]] - [[Andri Óttarsson]], íslenskur lögfræðingur. * [[21. maí]] - [[Juuso Pykälistö]], finnskur rallökumaður. * [[24. maí]] - [[Will Sasso]], kanadískur leikari. * [[26. maí]] - [[Nicki Lynn Aycox]], bandarísk leikkona. * [[29. maí]] - [[Sólveig Anna Jónsdóttir]], íslenskur aktívisti. * [[4. júní]] - [[Angelina Jolie]], bandarísk leikkona. * [[7. júní]] - [[Allen Iverson]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[25. júní]] - [[Vladimir Kramnik]], rússneskur stórmeistari í skák. * [[3. júlí]] - [[Ryan McPartlin]], bandarískur leikari. * [[8. júlí]] - [[Amara]], indónesísk söngkona. * [[10. júlí]] - [[Stefán Karl Stefánsson]], íslenskur leikari. * [[11. júlí]] - [[Jon Wellner]], bandarískur leikari. * [[24. júlí]] - [[Eric Szmanda]], bandarískur leikari. * [[7. ágúst]] - [[Charlize Theron]], suðurafrísk leikkona. * [[15. ágúst]] - [[Steinar Bragi]], rithöfundur og ljóðskáld. * [[25. ágúst]] - [[Tinna Hrafnsdóttir]], íslensk leikkona. * [[9. september]] - [[Michael Bublé]], kanadískur söngvari og leikari. * [[12. september]] - [[Þórunn Erna Clausen]], íslensk leikkona. [[Mynd:Moon_bloodgood_crop.jpg|thumb|right|Moon Bloodgood]] * [[20. september]] - [[Moon Bloodgood]], bandarísk leikkona. * [[6. október]] - [[Olga Færseth]], íslensk knattspyrnu- og körfuknattleikskona. * [[27. október]] - [[Aron Ralston]], bandarískur fjallgöngumaður. * [[2. nóvember]] - [[Ófeigur Sigurðsson]], rithöfundur og ljóðskáld. * [[12. nóvember]] - [[Jason Lezak]], bandarískur sundmaður. * [[17. nóvember]] - [[Diane Neal]], bandarísk leikkona. * [[17. desember]] - [[Milla Jovovich]], bandarísk fyrirsæta. * [[30. desember]] - [[Haukur Gröndal]], klarínett- og saxófónleikari. * [[30. desember]] - [[Tiger Woods]], bandarískur atvinnumaður í golfi. ==Dáin== * [[3. febrúar]] - [[Umm Kulthum]], egypsk söngkona (f. [[1900]]). * [[9. mars]] - [[María Maack]], íslensk hjúkrunarkona (f. [[1889]]). * [[13. mars]] - [[Ivo Andrić]], júgóslavneskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1892]]). * [[5. apríl]] - [[Chiang Kai-shek]], leiðtogi Kuomintang og forseti Taívan (f. [[1887]]). * [[8. apríl]] - [[Brynjólfur Jóhannesson]], íslenskur leikari (f. [[1897]]). * [[17. maí]] - [[Gerður Helgadóttir]], íslenskur myndhöggvari (f. [[1928]]). * [[9. júlí]] - [[Eðvarð Sigurðsson]], verkalýðsforingi og alþingismaður (f. [[1910]]). * [[9. ágúst]] - [[Dímítríj Sjostakovítsj]], rússneskt tónskáld (f. [[1906]]). * [[22. ágúst]] - [[Guðrún frá Lundi]], íslenskur rithöfundur (f. [[1887]]). * [[27. ágúst]] - [[Haile Selassie]], keisari Eþíópíu (f. [[1892]]). * [[20. september]] - [[Saint-John Perse]], franskt skáld (f. [[1887]]). * [[7. október]] - [[Peregrino Anselmo]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (f. [[1902]]). * [[20. nóvember]] - [[Francisco Franco]], spænskur einræðisherra (f. [[1892]]). * [[21. nóvember]] - [[Gunnar Gunnarsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1889]]). * [[5. desember]] - [[Hannah Arendt]], þýskur stjórnmálahugsuður (f. [[1906]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Aage Niels Bohr]], [[Ben Roy Mottelson]], [[Leo James Rainwater]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[John Warcup Cornforth]], [[Vladimir Prelog]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[David Baltimore]], [[Renato Dulbecco]], [[Howard Martin Temin]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Eugenio Montale]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Andrei Sakharov|Andrei Dmitrievich Sakharov]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[Leonid Kantorovich]], [[Tjalling Koopmans]] {{commonscat}} [[Flokkur:1975]] nihvmi2j0jkzp7ge5oiasm5z3ivq6l7 0 2059 1963261 1948322 2026-05-15T19:55:46Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 3 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963261 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Heckert_GNU_white.png|thumb|GNU [[merki]]ð, [[list|teiknað]] af [[Etienne Suvasa]]]] <onlyinclude> '''GNU''' ([[enska|ensk]] [[Endurkvæm skammstöfun|endurkvæm]][[skammstöfun]] fyrir '''''G'''NU's '''N'''ot '''U'''nix'' eða ''GNU er ekki Unix'') er [[frjáls hugbúnaður|frjálst hugbúnaðarverkefni]] með það að markmiði að búa til frjálst [[stýrikerfi]]. Því var upprunalega ýtt af stokkunum í [[september]] [[1983]] af [[Richard Stallman]].</onlyinclude> Samkvæmt Stallman er nafnið er borið fram ''guh-NÚ'' eða ˌgəˈnɯ eins og það er oftast skrifað í [[alþjóðlega hljóðstafróf]]inu. [[Unix|UNIX]]-stýrikerfið var þegar víðnotað þegar byrjað var að skrifa GNU, þar sem hönnun þess hafði þegar sannað sig, var ákveðið að gera GNU samhæft því. Hönnun UNIX gerði GNU kleift að skrifa eitt og eitt forrit í einu til að koma í stað fyrir álíka forrit í UNIX. Ekki þurfti þó að skrifa allt frá grunni þar sem ýmsir hlutar t.d. [[TeX]] og [[X-gluggakerfið]] voru þegar til og voru frjáls. [[Linus Torvalds]] skrifaði einnig [[Linux]] [[Stýrikerfiskjarni|styrikerfiskjarnann]] fyrir GNU stýrikerfið og er oft talað um GNU stýrikerfið með undirliggjandi Linux kjarnann sem [[GNU/Linux]] eða jafnvel einfaldlega Linux þótt GNU sé oftast mun stærri hluti af grunnkóðanum. <!-- == GPL = Copyleft == Markmiðið með GNU var að gefa notendum frelsi en ekki bara vera vinsælt. [[Copyleft]] var ætlað til að koma í veg fyrir að fyrirtæki myndu nota forritunarkóða í „lokuð forrit“. Hugmyndin með Copyleft var að nota höfundaréttarlögin til að halda forritinum frjálsum eins og viðheldur rétti þeirra sem eiga eintak af frjálsum hugbúnaði. Það sem Copyleft verndar er réttur notandans til að keyra forritið, afrita það, breyta því og dreifa breyttu útgáfunum - en ekki bæta við takmörkunum (eins og takmarkaðan keyrslutíma). Þegar atvinnuforritarar bjóðast til að þróa GNU hugbúnað, þá verndar Copyleft þá gegn því að atvinnurekendurnir geti sagt „Þú getur ekki dreift þessum breytingum vegna þess að við ætlum að nota þær fyrir okkar útgáfur af forritinu“. Copyleft (þýtt: afrit vinstri) er andstæða við nafnið á höfundaréttarlögunum á ensku, Copyright (þýtt: afrit hægri) en nafnið var upprunalega ætlað sem brandari. GNU General Public License (stytt: GNU GPL) er ætlað til þess að koma á þessari verndun. --> == Saga == Tilkynnt var um verkefnið í bréfi sem sent var þann [[27. september]] [[1983]] á [[Usenet]] [[fréttahópur|fréttahópana]] [[net.unix-wizards]] og [[net.usoft]]. Vinna við stýrikerfið byrjaði þó ekki á fullu fyrr en [[5. janúar]] [[1984]] þegar Stallman sagði [[starf]]i sínu hjá [[MIT]] lausu sökum ótta við það að MIT myndi kasta eign sinni á GNU og/eða trufla dreifingu þess sem frjáls hugbúnaðar. Um árið [[1990]] var GNU stýrikerfið nánast tilbúið; það vantaði bara [[stýrikerfiskjarni|stýrikerfiskjarnann]] – [[Hurd]] (venjulega kallaður „the Hurd“), en Hurd er [[enska|ensk]] skammstöfun fyrir „Hird of Unix-Replacing Daemons“ og þar er Hird aftur ([[enska|ensk]]) skammstöfun á „Hurd of Interfaces Representing Depth“.<ref> {{Vefheimild |url=https://www.gnu.org/software/hurd/hurd/what_is_the_gnu_hurd/origin_of_the_name.html |titill=Uppruni nafnsins á Hurd |safnslóð= |safndags= |eftirnafn=Schwinge |fornafn=Thomas |höfundatengill= |höfundur2= |ár= |mánuður= |ritstjóri= |tungumál=enska |snið= |vefsíða= |bls= |útgefandi= |skoðað=12. mars 2009 |tilvitnun=Hurd stands for Hird of Unix-Replacing Daemons. And, then, Hird stands for Hurd of Interfaces Representing Depth. |}}</ref> Það má því segja að skammstöfunin sé [[Endurkvæm skammstöfun|endurkvæm]] í tveim skrefum. ==Tenglar== {{commons|GNU|GNU}} * [https://www.gnu.org/ Vefsíða GNU verkefnisins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222101726/http://www.gnu.org/ |date=2011-02-22 }} * [http://groups.google.com/groups?hl=en&selm=771%40mit-eddie.UUCP Tilkynning Stallman um GNU verkefnið] * [https://www.gnu.org/gnu/thegnuproject.html Löng, persónuleg útskýring á verkefninu og sögu þess eftir Richard Stallman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240903201004/https://www.gnu.org/gnu/thegnuproject.html |date=2024-09-03 }} * [https://www.gnu.org/encyclopedia/free-encyclopedia.html ''The Free Universal Encyclopedia and Learning Resource'', Ritgerð eftir Stallman um GNU alfræðiorðabók] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181025040155/http://www.gnu.org/encyclopedia/free-encyclopedia.html |date=2018-10-25 }} * [http://www.gnu-friends.org/special/about GNU-vinir, spjallsvæði] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050305225843/http://www.gnu-friends.org/special/about |date=2005-03-05 }} * [http://unxutils.sourceforge.net/ Windows útgáfur af GNU tólum á Sourceforge] * [https://savannah.gnu.org/ Savannah, hugbúnaðarþróunarsíða GNU verkefnisins er svipar til Sourceforge] * [http://www.dmoz.org/Computers/Software/Operating_Systems/Microkernel/Mach/GNU_Hurd/ GNU Hurd tenglar á dmoz ODP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216013004/http://www.dmoz.org/Computers/Software/Operating_Systems/Microkernel/Mach/GNU_Hurd/ |date=2009-02-16 }} == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:GNU| ]] o9bva5a7ceas4zviiw2xrsq9djssl9e 0 3531 1963254 1513857 2026-05-15T18:26:19Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963254 wikitext text/x-wiki '''Frjálsa GNU-handbókarleyfið''' ([[enska]]: ''GNU Free Documentation Licence'') er „[[copyleft]]“ [[hugbúnaðarleyfi|leyfi]] fyrir [[frjálst efni]] hannað af „[[Free Software Foundation]]“ fyrir [[GNU]]-verkefnið. Núverandi útgáfa leyfisins er útgáfa 1.2. == Tenglar == * [http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html Leyfistextinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170916084910/http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html |date=2017-09-16 }} {{Stubbur}} [[Flokkur:GNU]] 88c54jf12fele5blhrluikkk4o25jjy 0 5792 1963222 1691818 2026-05-15T13:17:58Z Huldar98 70847 Image et légende ajoutées 1963222 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Aufmerksam_Betrachten-1-.jpg | thumb | hægri | Einstaklingur að skoða dýr á hendi manns]]Skynfæri fólks gera því unnt að nota upplýsingar um [[umhverfi]]ð til að stýra [[hegðun]] sinni. Í umhverfinu er þó svo gífurlegt magn áreita að fólk getur aðeins unnið úr litlu broti af því á hverjum tíma. '''Athygli''' gerir fólki kleift að veita tilteknum upplýsingum forgang við úrvinnslu. Með því að beina athyglinni að ákveðnum þáttum er því hægt að velja úr þær upplýsingar sem eru líklegar til að skipta máli fyrir hegðun, og að sama skapi hundsa þær sem skipta ekki máli. {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Hugarstarf]] lnayatk58iuhx8afk1yon8fo7ae7xty 0 10453 1963206 1231009 2026-05-15T12:00:01Z Bjarki S 9 1963206 wikitext text/x-wiki '''Árni Helgason''' getur átt við um: *[[Árni Helgason (d. 1320)|Árna Helgason]] biskup í Skálholti [[1304]]-[[1320]]. *[[Árni Helgason (f. 1777)|Árna Helgason]] prest, bónda og skáld [[1777]]-[[1869]] *[[Árni Helgason (f. 1981)|Árna Helgason]] alþingismann og lögmann f. [[1981]] {{Aðgreining}} 9ufjtmpirt7qc5l5khmft2tid7jgnmy 0 11334 1963245 1932156 2026-05-15T15:41:43Z ~2026-29080-68 116523 /* Skáldsögur */ 1963245 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Einar Kárason | mynd = Einar Kárason 2015-09-24 A.jpg | mynd_texti = Einar árið 2015. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1955|11|25}} | starf = {{hlist|Rithöfundur|Ljóðskáld}} | börn = 4, m.a. [[Kamilla Einarsdóttir|Kamillu]] og Júlíu Margréti<ref>https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/03/15/segir_hraedilega_pabbabrandara/</ref> }} '''Einar Kárason''' (f. 24. nóvember 1955) er [[Ísland|íslenskur]] [[rithöfundur]] og [[ljóðskáld]]. Hann byrjaði á því að birta ljóð í tímaritum undir lok [[1981–1990|áttunda áratugarins]], en fyrsta [[skáldsaga]]n hans, ''Þetta eru asnar Guðjón'', kom út árið 1981. Árið 1983 sló hann svo eftirminnilega í gegn með skáldsögunni ''[[Þar sem djöflaeyjan rís]]'' sem varð fyrsta bókin í [[þríleikur|þríleik]] um líf alþýðufjölskyldu í Reykjavík á eftirstríðsárunum. Eftir Djöflaeyjunni hefur verið gert vinsælt leikrit og [[Djöflaeyjan|samnefnd kvikmynd]] eftir [[Friðrik Þór Friðriksson]] (1996). Einar fylgdi velgengni „eyjabókanna“ eftir með fjölskyldusögu úr samtímanum um Killiansfólkið, ''Heimskra manna ráð'' og ''Kvikasilfur''. Árið 1998 kom út ''Norðurljós'', söguleg skáldsaga sem gerist á 18. öld, og frá 2001 hafa komið út eftir hann fjórar sögulegar skáldsögur sem allar snúast um atburði [[Sturlungaöld|Sturlungaaldar]], ''Óvinafagnaður'', ''Ofsi,'' ''Skáld'' og ''Skálmöld''. Einar hefur hlotið ýmis verðlaun og tilnefningar fyrir skrif sín, meðal annars [[Íslensku bókmenntaverðlaunin]] 2008. Þá hefur hann fjórum sinnum verið tilnefndur til [[Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs|Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs]] (1987, 1996, 2005 og 2010). ==Verk== ===Skáldsögur=== * 1981 ''- Þetta eru asnar Guðjón'' * 1983 ''- [[Þar sem djöflaeyjan rís]]'' * 1985 ''- Gulleyjan'' * 1989 ''- Fyrirheitna landið 1990 ''Eittsinn átti ég draum * 1992 ''- Heimskra manna ráð'' * 1994 ''- Kvikasilfur'' * 1998 ''- Norðurljós'' * 2001 ''- Óvinafagnaður'' * 2003 ''- Stormur'' *2004 ''- Killiansfólkið'' * 2008 ''- Ofsi'' * 2012 ''- Skáld'' * 2014 ''- Skálmöld'' * 2016 ''- Passíusálmarnir'' *2018 ''- Stormfuglar'' === Ævisögur og endurminningar === * 2002 - ''Þangað sem vindurinn blæs'' (saga [[Kristján Kristjánsson (f. 1956)|KK]]) * 2005 ''- Jónsbók, saga [[Jón Ólafsson|Jóns Ólafssonar]] athafnamanns'' * 2010 ''- Mér er skemmt'' * 2019 ''- Með sigg á sálinni'' (saga [[Friðrik Þór Friðriksson|Friðriks Þórs Friðrikssonar]]) *2021 ''- Málsvörn [[Jón Ásgeir Jóhannesson|Jóns Ásgeirs Jóhannessonar]]'' === Barnabækur === * 1993 ''- Didda Dojojong og Dúi Dúgnaskítur'' * 1995 ''- Sagan af Gretti sterka'' (Jüri Arrak myndskreytti) * 1999 ''- Litla systir og dvergarnir sjö'' ([[Sigurborg Stefánsdóttir]] myndskreytti) ==Tenglar== * [http://bokmenntir.is/desktopdefault.aspx/tabid-4284/5789_read-47/categories-1888/ Einar Kárason á bókmenntavef borgarbókasafns Reykjavíkur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190100/http://bokmenntir.is/desktopdefault.aspx/tabid-4284/5789_read-47/categories-1888/ |date=2016-03-04 }} == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum við Tjörnina]] [[Flokkur:Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna]] hdwciodlw8bs08ogk3blidzpo6b4jtl 1963251 1963245 2026-05-15T17:41:24Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-29080-68|~2026-29080-68]] ([[User talk:~2026-29080-68|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Friðþjófur|Friðþjófur]] 1932156 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Einar Kárason | mynd = Einar Kárason 2015-09-24 A.jpg | mynd_texti = Einar árið 2015. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1955|11|25}} | starf = {{hlist|Rithöfundur|Ljóðskáld}} | börn = 4, m.a. [[Kamilla Einarsdóttir|Kamillu]] og Júlíu Margréti<ref>https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/03/15/segir_hraedilega_pabbabrandara/</ref> }} '''Einar Kárason''' (f. 24. nóvember 1955) er [[Ísland|íslenskur]] [[rithöfundur]] og [[ljóðskáld]]. Hann byrjaði á því að birta ljóð í tímaritum undir lok [[1981–1990|áttunda áratugarins]], en fyrsta [[skáldsaga]]n hans, ''Þetta eru asnar Guðjón'', kom út árið 1981. Árið 1983 sló hann svo eftirminnilega í gegn með skáldsögunni ''[[Þar sem djöflaeyjan rís]]'' sem varð fyrsta bókin í [[þríleikur|þríleik]] um líf alþýðufjölskyldu í Reykjavík á eftirstríðsárunum. Eftir Djöflaeyjunni hefur verið gert vinsælt leikrit og [[Djöflaeyjan|samnefnd kvikmynd]] eftir [[Friðrik Þór Friðriksson]] (1996). Einar fylgdi velgengni „eyjabókanna“ eftir með fjölskyldusögu úr samtímanum um Killiansfólkið, ''Heimskra manna ráð'' og ''Kvikasilfur''. Árið 1998 kom út ''Norðurljós'', söguleg skáldsaga sem gerist á 18. öld, og frá 2001 hafa komið út eftir hann fjórar sögulegar skáldsögur sem allar snúast um atburði [[Sturlungaöld|Sturlungaaldar]], ''Óvinafagnaður'', ''Ofsi,'' ''Skáld'' og ''Skálmöld''. Einar hefur hlotið ýmis verðlaun og tilnefningar fyrir skrif sín, meðal annars [[Íslensku bókmenntaverðlaunin]] 2008. Þá hefur hann fjórum sinnum verið tilnefndur til [[Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs|Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs]] (1987, 1996, 2005 og 2010). ==Verk== ===Skáldsögur=== * 1981 ''- Þetta eru asnar Guðjón'' * 1983 ''- [[Þar sem djöflaeyjan rís]]'' * 1985 ''- Gulleyjan'' * 1989 ''- Fyrirheitna landið'' * 1992 ''- Heimskra manna ráð'' * 1994 ''- Kvikasilfur'' * 1998 ''- Norðurljós'' * 2001 ''- Óvinafagnaður'' * 2003 ''- Stormur'' *2004 ''- Killiansfólkið'' * 2008 ''- Ofsi'' * 2012 ''- Skáld'' * 2014 ''- Skálmöld'' * 2016 ''- Passíusálmarnir'' *2018 ''- Stormfuglar'' === Ævisögur og endurminningar === * 2002 - ''Þangað sem vindurinn blæs'' (saga [[Kristján Kristjánsson (f. 1956)|KK]]) * 2005 ''- Jónsbók, saga [[Jón Ólafsson|Jóns Ólafssonar]] athafnamanns'' * 2010 ''- Mér er skemmt'' * 2019 ''- Með sigg á sálinni'' (saga [[Friðrik Þór Friðriksson|Friðriks Þórs Friðrikssonar]]) *2021 ''- Málsvörn [[Jón Ásgeir Jóhannesson|Jóns Ásgeirs Jóhannessonar]]'' === Barnabækur === * 1993 ''- Didda Dojojong og Dúi Dúgnaskítur'' * 1995 ''- Sagan af Gretti sterka'' (Jüri Arrak myndskreytti) * 1999 ''- Litla systir og dvergarnir sjö'' ([[Sigurborg Stefánsdóttir]] myndskreytti) ==Tenglar== * [http://bokmenntir.is/desktopdefault.aspx/tabid-4284/5789_read-47/categories-1888/ Einar Kárason á bókmenntavef borgarbókasafns Reykjavíkur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190100/http://bokmenntir.is/desktopdefault.aspx/tabid-4284/5789_read-47/categories-1888/ |date=2016-03-04 }} == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum við Tjörnina]] [[Flokkur:Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna]] 2gtw7dm8ai9z2ladekipis3b98ycmh5 0 12764 1963213 1892995 2026-05-15T12:24:44Z Bjarki S 9 1963213 wikitext text/x-wiki {{Kjördæmistafla | nafn = Suðurkjördæmi | kort = Suðurkjördæmi.svg | kort_alt = | kjördæmakjörnir = 9 | jöfnunarmenn = 1 | þingsæti = 10 | mannfjöldi = 65.009 | mannfjöldi_ár = 2024 | sveitarfélög = 19 | viðmiðunarkosningar = 2024 | kjörskrá = 40.994 | kjósendur_á_þingsæti = 4.099 | kjörsókn = 78,8% <!-- Þingmenn --> | þingmaður1 = [[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]] | flokkur1 = F | þingmaður2 = [[Guðrún Hafsteinsdóttir]] | flokkur2 = D | þingmaður3 = [[Víðir Reynisson]] | flokkur3 = S | þingmaður4 = [[Karl Gauti Hjaltason]] | flokkur4 = D | þingmaður5 = [[Halla Hrund Logadóttir]] | flokkur5 = B | þingmaður6 = [[Sandra Sigurðardóttir (f. 1983)|Sandra Sigurðardóttir]] | flokkur6 = C | þingmaður7 = [[Sigurður Helgi Pálmason]] | flokkur7 = F | þingmaður8 = [[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] | flokkur8 = D | þingmaður9 = [[Ása Berglind Hjálmarsdóttir]] | flokkur9 = S | þingmaður10 = [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] | flokkur10 = B }} '''Suðurkjördæmi''' er eitt af [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum Íslands]]. Það hefur 10 sæti á [[Alþingi]], þar af eitt [[jöfnunarsæti]]. Kjördæmið er hið gamla [[Suðurlandskjördæmi]] að viðbættum [[Sveitarfélagið Hornafjörður|Hornafirði]] sem áður tilheyrði [[Austurlandskjördæmi]] og [[Suðurnes]]jum sem áður voru í [[Reykjaneskjördæmi]]. Kjördæmið var myndað með nýrri kjördæmaskipan árið [[2000]], en fyrst var kosið samkvæmt þeirri skipan í [[Alþingiskosningar 2003|Alþingiskosningum 2003]]. ==Sveitarfélög== Í Suðurkjördæmi eru [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélögin]]: [[Sveitarfélagið Hornafjörður]], [[Skaftárhreppur]], [[Mýrdalshreppur]], [[Rangárþing eystra]], [[Rangárþing ytra]], [[Ásahreppur]], [[Vestmannaeyjabær]], [[Flóahreppur]], [[Sveitarfélagið Árborg]], [[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]], [[Hrunamannahreppur]], [[Bláskógabyggð]], [[Grímsnes- og Grafningshreppur]], [[Hveragerðisbær]], [[Sveitarfélagið Ölfus]], [[Grindavíkurkaupstaður]], [[Suðurnesjabær]], [[Reykjanesbær]] og [[Sveitarfélagið Vogar]]. ==Kosningatölfræði== {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >kjörskrá ! rowspan="2" | Breyting ! rowspan="2" | Greidd<br>atkvæði ! rowspan="2" | Kjörsókn ! colspan="2" | Utankjörfundar-<br >atkvæði ! rowspan="2" | Þingsæti ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >hvert þingsæti ! rowspan="2" | Vægi^[1] |- ! Fjöldi ! Hlutfall<br >greiddra |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | 28.344 | <small>á ekki við</small> | 25.343 | 89,4% | 2.200 | 8,7% | 10 | 2.834 | 118% |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | 30.592 | {{Hækkun}}2.248 | 25.789 | 84,3% | 2.732 | 10,6% | 10 | 3.059 | 115% |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | 32.482 | {{Hækkun}}1.890 | 27.831 | 85,7% | 3.048 | 11,0% | 10 | 3.248 | 111% |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | 33.619 | {{Hækkun}}1.137 | 27.531 | 81,9% | 3.889 | 14,1% | 10 | 3.362 | 112% |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 35.436 | {{Hækkun}}1.817 | 27.828 | 78,5% | 4.109 | 14,8% | 10 | 3.544 | 110% |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 36.143 | {{Hækkun}}707 | 28.914 | 80,0% | 4.690 | 16,2% | 10 | 3.614 | 109% |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 38.424 | {{Hækkun}}2.281 | 30.381 | 79,1% | 5.881 | 19,4% | 10 | 3.842 | 105% |- ! [[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 40.994 | {{hækkun}}2.570 | 32.285 | 78,8% | - | - | 10 | 4.099 | 104% |- ! colspan="10" | ^[1] Vægi atkvæða í Suðurkjördæmi miðað við vægi atkvæða á landsvísu. |- ! colspan="10" | Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi/?rxid=6fcef457-8ff1-4836-84fa-573d0767e140 Hagstofa Íslands] |} ==Þingmenn kjörnir úr kjördæminu== <templatestyles src="Flex-einnDálkur/styles.css /> {| class="wikitable flex-singleColumn" style="font-size: 65%;" |+ Þingmenn kjörnir úr kjördæminu |- ! Kosningar ! 1. ! 2. ! 3. ! 4. ! 5. ! 6. ! 7. ! 8. ! 9. ! 10. |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | [[Margrét Frímannsdóttir]] {{LB|S}} | [[Árni Ragnar Árnason]] {{LB|D}} | [[Guðni Ágústsson]] {{LB|B}} | [[Lúðvík Bergvinsson]] {{LB|S}} | [[Drífa Hjartardóttir]] {{LB|D}} | [[Hjálmar Árnason]] {{LB|B}} | [[Björgvin G. Sigurðsson]] {{LB|S}} | [[Guðjón Hjörleifsson]] {{LB|D}} | [[Magnús Þór Hafsteinsson]] {{LB|F2}} | [[Jón Gunnarsson (f. 1959)|Jón Gunnarsson]] {{LB|S}} |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | [[Árni M. Mathiesen]] {{LB|D}} | [[Björgvin G. Sigurðsson]] {{LB|S}} | [[Guðni Ágústsson]] {{LB|B}} | [[Kjartan Ólafsson]] {{LB|D}} | [[Lúðvík Bergvinsson]] {{LB|S}} | [[Árni Johnsen]] {{LB|D}} | [[Atli Gíslason]] {{LB|V}} | [[Bjarni Harðarson]] {{LB|B}} | [[Björk Guðjónsdóttir]] {{LB|D}} | [[Grétar Mar Jónsson]] {{LB|F2}} |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | [[Björgvin G. Sigurðsson]] {{LB|S}} | [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] {{LB|D}} | [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] {{LB|B}} | [[Atli Gíslason]] {{LB|V}} | [[Oddný G. Harðardóttir]] {{LB|S}} | [[Unnur Brá Konráðsdóttir]] {{LB|D}} | [[Eygló Harðardóttir]] {{LB|B}} | [[Róbert Marshall]] {{LB|S}} | [[Árni Johnsen]] {{LB|D}} | [[Margrét Tryggvadóttir]] {{LB|O}} |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] {{LB|B}} | [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] {{LB|D}} | [[Silja Dögg Gunnarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Unnur Brá Konráðsdóttir]] {{LB|D}} | [[Páll Jóhann Pálsson]] {{LB|B}} | [[Oddný G. Harðardóttir]] {{LB|S}} | [[Ásmundur Friðriksson]] {{LB|D}} | [[Haraldur Einarsson]] {{LB|B}} | [[Vilhjálmur Árnason]] {{LB|D}} | [[Páll Valur Björnsson]] {{LB|A}} |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | [[Páll Magnússon]] {{LB|D}} | [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] {{LB|B}} | [[Ásmundur Friðriksson]] {{LB|D}} | [[Smári McCarthy]] {{LB|P}} | [[Vilhjálmur Árnason]] {{LB|D}} | [[Ari Trausti Guðmundsson]] {{LB|V}} | [[Silja Dögg Gunnarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Unnur Brá Konráðsdóttir]] {{LB|D}} | [[Jóna Sólveig Elínardóttir]] {{LB|C}} | [[Oddný G. Harðardóttir]] {{LB|S}} |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | [[Páll Magnússon]] {{LB|D}} | [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] {{LB|B}} | [[Birgir Þórarinsson]] {{LB|M}} | [[Ásmundur Friðriksson]] {{LB|D}} | [[Ari Trausti Guðmundsson]] {{LB|V}} | [[Oddný G. Harðardóttir]] {{LB|S}} | [[Silja Dögg Gunnarsdóttir]] {{LB|B}} | [[Karl Gauti Hjaltason]]{{LB|F}} | [[Vilhjálmur Árnason]] {{LB|D}} | [[Smári McCarthy]] {{LB|P}} |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | [[Guðrún Hafsteinsdóttir]] {{LB|D}} | [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] {{LB|B}} | [[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]] {{LB|F}} | [[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] {{LB|D}} | [[Jóhann Friðrik Friðriksson]] {{LB|B}} | [[Ásmundur Friðriksson]] {{LB|D}} | [[Hafdís Hrönn Hafsteinsdóttir]] {{LB|B}} | [[Oddný G. Harðardóttir]] {{LB|S}} | [[Birgir Þórarinsson]] {{LB|M}} | [[Guðbrandur Einarsson]] {{LB|C}} |} == Tengill == *[http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} {{Kjördæmi Íslands}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands]] llsonbmd2u6j4ouwcf9myeqzrzi3x8q 0 12765 1963214 1942770 2026-05-15T12:26:10Z Bjarki S 9 1963214 wikitext text/x-wiki {{Kjördæmistafla | nafn = Suðvesturkjördæmi | kort = Suðvesturkjördæmi.svg | kort_alt = | kjördæmakjörnir = 12 | jöfnunarmenn = 2 | þingsæti = 14 | mannfjöldi = 107.283 | mannfjöldi_ár = 2024 | sveitarfélög = 6 | viðmiðunarkosningar = 2024 | kjörskrá = 79.052 | kjósendur_á_þingsæti = 5.647 | kjörsókn = 81,7% <!-- Þingmenn --> | þingmaður1 = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur1 = D | þingmaður2 = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | flokkur2 = C | þingmaður3 = [[Alma Möller]] | flokkur3 = S | þingmaður4 = [[Bergþór Ólason]] | flokkur4 = M | þingmaður5 = [[Rósa Guðbjartsdóttir]] | flokkur5 = D | þingmaður6 = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur6 = F | þingmaður7 = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur7 = C | þingmaður8 = [[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] | flokkur8 = S | þingmaður9 = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur9 = D | þingmaður10 = [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] | flokkur10 = C | þingmaður11 = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur11 = S | þingmaður12 = [[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] | flokkur12 = M | þingmaður13 = [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] | flokkur13 = D | þingmaður14 = [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] | flokkur14 = F }} '''Suðvesturkjördæmi''' er eitt af [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum Íslands]]. Það er fjölmennasta kjördæmið og hefur fjórtán sæti á [[Alþingi]], þar af tvö [[jöfnunarsæti]]. Í kjördæminu eru öll sveitarfélög [[Höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]] utan [[Reykjavík]]ur sem áður voru hluti af [[Reykjaneskjördæmi]]. Það var búið til með nýrri kjördæmaskipan árið [[2000]], en fyrst var kosið samkvæmt þeirri skipan í [[Alþingiskosningar 2003|Alþingiskosningum 2003]]. Kjördæmið er stundum kallað '''Kraginn''' vegna þess hvernig það umlykur Reykjavík. Upphaflega var ákveðið að ellefu þingsæti skyldu fylgja kjördæminu, níu kjördæmissæti og tvö jöfnunarsæti. Í fyrstu kosningunum þar sem notast var við nýju kjördæmaskipunina ([[Alþingiskosningar 2003|2003]]) voru tvöfalt fleiri kjósendur að baki hverju þingsæti í Suðvesturkjördæmi en voru í [[Norðvesturkjördæmi]] og því virkjaðist ákvæði [[Stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrár]] um að færa þingsæti á milli kjördæma til að jafna muninn. Í [[alþingiskosningar 2007|kosningunum 2007]] var kjördæmissætum í Suðvesturkjördæmi því fjölgað um eitt á kostnað Norðvesturkjördæmis. Sama staða kom upp í [[alþingiskosningar 2009|kosningunum 2009]] og því var annað kjördæmissæti flutt á milli þessara sömu kjördæma fyrir kosningarnar 2013. Þetta gerðist svo í þriðja sinn í [[Alþingiskosningar 2021|kosningunum 2021]] og aftur fluttist kjördæmissæti frá Norðvesturkjördæmi til Suðvesturkjördæmis fyrir kosningarnar [[Alþingiskosningar 2024|2024]]. Frá upptöku núverandi kjördæmaskipunar hefur Suðvesturkjördæmi verið sterkasta vígi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] sem hefur sjö sinnum haft fyrsta þingmann þess en [[Samfylkingin]] einu sinni. == Sveitarfélög == [[Mynd:Suðvestur nærmynd.svg|thumb|left|250px|Yfirlitskort af sveitarfélögum í Suðvesturkjördæmi.]] Í kjördæminu eru eftirfarandi [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélög]] (íbúafjöldi 2021 í sviga): * [[Kópavogur]] (39.335) * [[Hafnarfjörður]] (30.616) * [[Garðabær]] (19.088) * [[Mosfellsbær]] (13.403) * [[Seltjarnarnes]] (4.572) * [[Kjósarhreppur]] (269) Landfræðilega skiptist kjördæmið í fjóra aðgreinda búta þar sem Kjósarhreppur og Seltjarnarnes eiga ekki mörk að öðrum sveitarfélögum kjördæmisins auk þess sem [[Krýsuvík]]urland Hafnarfjarðar liggur ekki að landi annarra sveitarfélaga í kjördæminu. ==Kosningatölfræði== {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >kjörskrá ! rowspan="2" | Breyting ! rowspan="2" | Greidd<br>atkvæði ! rowspan="2" | Kjörsókn ! colspan="2" | Utankjörfundar-<br >atkvæði ! rowspan="2" | Þingsæti ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >hvert þingsæti ! rowspan="2" | Vægi^[1] |- ! Fjöldi ! Hlutfall<br >greiddra |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | 48.842 | <small>á ekki við</small> | 43.246 | 88,5% | 3.979 | 9,2% | 11 | 4.440 | 76% |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | 54.584 | {{Hækkun}}5.742 | 45.989 | 84,3% | 5.211 | 11,3% | 12 | 4.549 | 77% |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | 58.202 | {{Hækkun}}3.618 | 50.315 | 86,4% | 5.624 | 11,2% | 12 | 4.850 | 75% |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | 63.125 | {{Hækkun}}4.923 | 52.048 | 82,5% | 8.493 | 16,3% | 13 | 4.856 | 78% |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 68.240 | {{Hækkun}}5.115 | 54.667 | 80,1% | 8.496 | 15,5% | 13 | 5.249 | 75% |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 69.544 | {{Hækkun}}1.304 | 57.255 | 82,3% | 10.923 | 19,1% | 13 | 5.350 | 74% |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 73.729 | {{Hækkun}}4.185 | 59.820 | 81,1% | 15.184 | 25,4% | 13 | 5.671 | 71% |- ! [[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 79.052 | {{Hækkun}}5.323 | 64.559 | 81,7% | - | - | 14 | 5.647 | 75% |- ! colspan="10" | ^[1] Vægi atkvæða í Suðvesturkjördæmi miðað við vægi atkvæða á landsvísu. |- ! colspan="10" | Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi/?rxid=6fcef457-8ff1-4836-84fa-573d0767e140 Hagstofa Íslands] |} ==Kosningaúrslit í kjördæminu== ===2003=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 16456 |seats1= 5 |sc1= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 14039 |seats2= 4 |sc2= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes3= 6387 |seats3= 1 |sc3= |party4=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes4= 2890 |seats4= 1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (U) |votes5= 2671 |seats5= 0 |sc5= |party6=Nýtt afl (N) |votes6= 399 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 42 |blank= 372 |electorate= 48842 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Árni M. Mathiesen]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Guðmundur Árni Stefánsson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2003 | til = 2005 }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Gunnar Ingi Birgisson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2003 | til = 2006 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Rannveig Guðmundsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Sigríður Anna Þórðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 10 {{abbr|(J2)|2. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Gunnar Örn Örlygsson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | frá = 2003 | til = 2005 | flokkur2 = Sjálfstæðisflokkurinn | frá2 = 2005 | til2 = 2007 }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tóku síðar sæti sem aðalmenn | línur = 2 | röð = - | nafn = [[Valdimar Leó Friðriksson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2005 | til = 2007 | flokkur2 = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | frá2 = 2007 | til2 = 2007 }} {{fulltrúalisti | röð = - | nafn = [[Sigurrós Þorgrímsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2006 | til = 2007 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2007=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 19307 |seats1= 6 |sc1= +1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 12845 |seats2= 4 |sc2= – |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 5232 |seats3= 1 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 3250 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 3051 |seats5= 0 |sc5= -1 |party6=[[Íslandshreyfingin]] (I) |votes6= 1599 |seats6= 0 |sc6= |total_sc= +1 |invalid= 94 |blank= 611 |electorate= 54584 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Gunnar Svavarsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Ármann Kr. Ólafsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2009=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Samfylkingin]] (S) |votes1= 15669 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 13463 |seats2= 4 |sc2= -2 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 8473 |seats3= 2 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 5627 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Borgarahreyfingin]] (O) |votes5= 4428 |seats5= 1 |sc5= +1 |party6=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes6= 741 |seats6= 0 |sc6= – |party7=[[Lýðræðishreyfingin]] (P) |votes7= 302 |seats7= 0 |sc7= – |invalid= 93 |blank= 1519 |electorate= 58202 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Guðfríður Lilja Grétarsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2009 | til = 2012 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 9 | nafn = [[Þór Saari]] | flokkur = Borgarahreyfingin | frá = 2009 | til = 2009 | flokkur2 = Hreyfingin | frá2 = 2009 | til2 = 2013 }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Magnús Orri Schram]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti síðar sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Ólafur Þór Gunnarsson]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2013 | til = 2013 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2013=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 15608 |seats1= 5 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 10944 |seats2= 3 |sc2= +2 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 6932 |seats3= 2 |sc3= -2 |party4=[[Björt framtíð]] (A) |votes4= 4687 |seats4= 1 |sc4= +1 |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes5= 3995 |seats5= 1 |sc5= -1 |party6=[[Píratar]] (Þ) |votes6= 2541 |seats6= 1 |sc6= +1 |party7=[[Dögun]] (T) |votes7= 1927 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Flokkur heimilanna]] (I) |votes8= 1838 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Hægri grænir]] (G) |votes9= 925 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Regnboginn]] (J) |votes10= 188 |seats10= 0 |sc10= – |total_sc= +1 |invalid= 131 |blank= 1091 |electorate= 63125 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Guðmundur Steingrímsson]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Vilhjálmur Bjarnason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Þorsteinn B. Sæmundsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J4|4. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Birgitta Jónsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J8)|8. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Elín Hirst]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2016=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 15608 |seats1= 5 |sc1= – |party2=[[Píratar]] (P) |votes2= 7227 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Viðreisn]] (C) |votes3= 6857 |seats3= 2 |sc3= +2 |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes4= 6378 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Björt framtíð]] (A) |votes5= 5458 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes6= 4062 |seats6= 1 |sc6= -2 |party7=[[Samfylkingin]] (S) |votes7= 2532 |seats7= 0 |sc7= -2 |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8= 1742 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Dögun]] (T) |votes9= 893 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Alþýðufylkingin]] (R) |votes10= 103 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 169 |blank= 1197 |electorate= 68240 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Jón Þór Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Óttar Proppé]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Þórhildur Sunna Ævarsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Vilhjálmur Bjarnason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J5|5. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Theodóra S. Þorsteinsdóttir]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Steindór Valdimarsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2017=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 17216 |seats1= 4 |sc1= -1 |party2=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes2= 7591 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 6771 |seats3= 1 |sc3= +1 |party4=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes4= 5282 |seats4= 1 |sc4= +1 |party5=[[Viðreisn]] (C) |votes5= 5277 |seats5= 2 |sc5= – |party6=[[Píratar]] (P) |votes6= 4641 |seats6= 1 |sc6= -1 |party7=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes7= 4425 |seats7= 1 |sc7= – |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8= 3616 |seats8= 1 |sc8= +1 |party9=[[Björt framtíð]] (A) |votes9= 846 |seats9= 0 |sc9= -2 |party10=[[Alþýðufylkingin]] (R) |votes10= 75 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 254 |blank= 1261 |electorate= 69544 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti |línur = 2 | röð = 3 | nafn = [[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2017 | til = 2020 | flokkur2 = Samfylkingin | frá2 = 2020 | til2 = 2021 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Guðmundur Andri Thorsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | flokkur = Miðflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Jón Þór Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Ólafur Þór Gunnarsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Steindór Valdimarsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2021=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 17727 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 8520 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 7087 |seats3= 1 |sc3= -1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |votes4= 6684 |seats4= 2 |sc4= – |party5=[[Píratar]] (P) |votes5= 4853 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Samfylkingin]] (S) |votes6= 4748 |seats6= 1 |sc6= – |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes7= 4436 |seats7= 1 |sc7= – |party8=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes8= 2612 |seats8= 0 |sc8= -1 |party9=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes9= 1738 |seats9= 0 |sc9= – |invalid= 117 |blank= 1095 |electorate= 73702 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Guðmundur Ingi Guðbrandsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórhildur Sunna Ævarsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Ágúst Bjarni Garðarsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J9)|79. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Gísli Rafn Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2024=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 14997 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Viðreisn]] (C) |votes2= 12829 |seats2= 3 |sc2= +1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 12324 |seats3= 3 |sc3= +2 |party4=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes4= 7689 |seats4= 2 |sc4= +2 |party5=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes5= 7014 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes6= 3792 |seats6= 0 |sc6= -2 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes7= 1820 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Píratar]] (P) |votes8= 1778 |seats8= 0 |sc8= -2 |party9=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes9= 987 |seats9= 0 |sc9= -1 |party10=[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] (L) |votes10= 728 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 31 |blank= 570 |electorate= 79088 |source= |total_sc = +1 }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | tók_ekki_sæti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Alma Möller]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Bergþór Ólason]] | flokkur = Miðflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir|Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 12 | nafn = [[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] | flokkur = Miðflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Rósa Guðbjartsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 14 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] | flokkur = Flokkur fólksins | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti þegar þing kom fyrst saman | röð = - | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> == Tengill == *[http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} {{Kjördæmi Íslands}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands]] 3wntrhnpkhra3qc1ngti8ga0i4zot3h 1963216 1963214 2026-05-15T12:41:08Z Bjarki S 9 /* 2024 */ 1963216 wikitext text/x-wiki {{Kjördæmistafla | nafn = Suðvesturkjördæmi | kort = Suðvesturkjördæmi.svg | kort_alt = | kjördæmakjörnir = 12 | jöfnunarmenn = 2 | þingsæti = 14 | mannfjöldi = 107.283 | mannfjöldi_ár = 2024 | sveitarfélög = 6 | viðmiðunarkosningar = 2024 | kjörskrá = 79.052 | kjósendur_á_þingsæti = 5.647 | kjörsókn = 81,7% <!-- Þingmenn --> | þingmaður1 = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur1 = D | þingmaður2 = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | flokkur2 = C | þingmaður3 = [[Alma Möller]] | flokkur3 = S | þingmaður4 = [[Bergþór Ólason]] | flokkur4 = M | þingmaður5 = [[Rósa Guðbjartsdóttir]] | flokkur5 = D | þingmaður6 = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur6 = F | þingmaður7 = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur7 = C | þingmaður8 = [[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] | flokkur8 = S | þingmaður9 = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur9 = D | þingmaður10 = [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] | flokkur10 = C | þingmaður11 = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur11 = S | þingmaður12 = [[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] | flokkur12 = M | þingmaður13 = [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] | flokkur13 = D | þingmaður14 = [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] | flokkur14 = F }} '''Suðvesturkjördæmi''' er eitt af [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum Íslands]]. Það er fjölmennasta kjördæmið og hefur fjórtán sæti á [[Alþingi]], þar af tvö [[jöfnunarsæti]]. Í kjördæminu eru öll sveitarfélög [[Höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]] utan [[Reykjavík]]ur sem áður voru hluti af [[Reykjaneskjördæmi]]. Það var búið til með nýrri kjördæmaskipan árið [[2000]], en fyrst var kosið samkvæmt þeirri skipan í [[Alþingiskosningar 2003|Alþingiskosningum 2003]]. Kjördæmið er stundum kallað '''Kraginn''' vegna þess hvernig það umlykur Reykjavík. Upphaflega var ákveðið að ellefu þingsæti skyldu fylgja kjördæminu, níu kjördæmissæti og tvö jöfnunarsæti. Í fyrstu kosningunum þar sem notast var við nýju kjördæmaskipunina ([[Alþingiskosningar 2003|2003]]) voru tvöfalt fleiri kjósendur að baki hverju þingsæti í Suðvesturkjördæmi en voru í [[Norðvesturkjördæmi]] og því virkjaðist ákvæði [[Stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrár]] um að færa þingsæti á milli kjördæma til að jafna muninn. Í [[alþingiskosningar 2007|kosningunum 2007]] var kjördæmissætum í Suðvesturkjördæmi því fjölgað um eitt á kostnað Norðvesturkjördæmis. Sama staða kom upp í [[alþingiskosningar 2009|kosningunum 2009]] og því var annað kjördæmissæti flutt á milli þessara sömu kjördæma fyrir kosningarnar 2013. Þetta gerðist svo í þriðja sinn í [[Alþingiskosningar 2021|kosningunum 2021]] og aftur fluttist kjördæmissæti frá Norðvesturkjördæmi til Suðvesturkjördæmis fyrir kosningarnar [[Alþingiskosningar 2024|2024]]. Frá upptöku núverandi kjördæmaskipunar hefur Suðvesturkjördæmi verið sterkasta vígi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] sem hefur sjö sinnum haft fyrsta þingmann þess en [[Samfylkingin]] einu sinni. == Sveitarfélög == [[Mynd:Suðvestur nærmynd.svg|thumb|left|250px|Yfirlitskort af sveitarfélögum í Suðvesturkjördæmi.]] Í kjördæminu eru eftirfarandi [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélög]] (íbúafjöldi 2021 í sviga): * [[Kópavogur]] (39.335) * [[Hafnarfjörður]] (30.616) * [[Garðabær]] (19.088) * [[Mosfellsbær]] (13.403) * [[Seltjarnarnes]] (4.572) * [[Kjósarhreppur]] (269) Landfræðilega skiptist kjördæmið í fjóra aðgreinda búta þar sem Kjósarhreppur og Seltjarnarnes eiga ekki mörk að öðrum sveitarfélögum kjördæmisins auk þess sem [[Krýsuvík]]urland Hafnarfjarðar liggur ekki að landi annarra sveitarfélaga í kjördæminu. ==Kosningatölfræði== {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" |- ! rowspan="2" | Kosningar ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >kjörskrá ! rowspan="2" | Breyting ! rowspan="2" | Greidd<br>atkvæði ! rowspan="2" | Kjörsókn ! colspan="2" | Utankjörfundar-<br >atkvæði ! rowspan="2" | Þingsæti ! rowspan="2" | Kjósendur á<br >hvert þingsæti ! rowspan="2" | Vægi^[1] |- ! Fjöldi ! Hlutfall<br >greiddra |- ! [[Alþingiskosningar 2003|2003]] | 48.842 | <small>á ekki við</small> | 43.246 | 88,5% | 3.979 | 9,2% | 11 | 4.440 | 76% |- ! [[Alþingiskosningar 2007|2007]] | 54.584 | {{Hækkun}}5.742 | 45.989 | 84,3% | 5.211 | 11,3% | 12 | 4.549 | 77% |- ! [[Alþingiskosningar 2009|2009]] | 58.202 | {{Hækkun}}3.618 | 50.315 | 86,4% | 5.624 | 11,2% | 12 | 4.850 | 75% |- ! [[Alþingiskosningar 2013|2013]] | 63.125 | {{Hækkun}}4.923 | 52.048 | 82,5% | 8.493 | 16,3% | 13 | 4.856 | 78% |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 68.240 | {{Hækkun}}5.115 | 54.667 | 80,1% | 8.496 | 15,5% | 13 | 5.249 | 75% |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 69.544 | {{Hækkun}}1.304 | 57.255 | 82,3% | 10.923 | 19,1% | 13 | 5.350 | 74% |- ! [[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 73.729 | {{Hækkun}}4.185 | 59.820 | 81,1% | 15.184 | 25,4% | 13 | 5.671 | 71% |- ! [[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 79.052 | {{Hækkun}}5.323 | 64.559 | 81,7% | - | - | 14 | 5.647 | 75% |- ! colspan="10" | ^[1] Vægi atkvæða í Suðvesturkjördæmi miðað við vægi atkvæða á landsvísu. |- ! colspan="10" | Heimild: [https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi/?rxid=6fcef457-8ff1-4836-84fa-573d0767e140 Hagstofa Íslands] |} ==Kosningaúrslit í kjördæminu== ===2003=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 16456 |seats1= 5 |sc1= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 14039 |seats2= 4 |sc2= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes3= 6387 |seats3= 1 |sc3= |party4=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes4= 2890 |seats4= 1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (U) |votes5= 2671 |seats5= 0 |sc5= |party6=Nýtt afl (N) |votes6= 399 |seats6= 0 |sc6= |invalid= 42 |blank= 372 |electorate= 48842 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Árni M. Mathiesen]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Guðmundur Árni Stefánsson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2003 | til = 2005 }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Gunnar Ingi Birgisson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2003 | til = 2006 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Rannveig Guðmundsdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Sigríður Anna Þórðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 10 {{abbr|(J2)|2. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Gunnar Örn Örlygsson]] | flokkur = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | frá = 2003 | til = 2005 | flokkur2 = Sjálfstæðisflokkurinn | frá2 = 2005 | til2 = 2007 }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tóku síðar sæti sem aðalmenn | línur = 2 | röð = - | nafn = [[Valdimar Leó Friðriksson]] | flokkur = Samfylkingin | frá = 2005 | til = 2007 | flokkur2 = Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012) | frá2 = 2007 | til2 = 2007 }} {{fulltrúalisti | röð = - | nafn = [[Sigurrós Þorgrímsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2006 | til = 2007 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2007=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 19307 |seats1= 6 |sc1= +1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |votes2= 12845 |seats2= 4 |sc2= – |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 5232 |seats3= 1 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 3250 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes5= 3051 |seats5= 0 |sc5= -1 |party6=[[Íslandshreyfingin]] (I) |votes6= 1599 |seats6= 0 |sc6= |total_sc= +1 |invalid= 94 |blank= 611 |electorate= 54584 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Gunnar Svavarsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Ármann Kr. Ólafsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2009=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Samfylkingin]] (S) |votes1= 15669 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes2= 13463 |seats2= 4 |sc2= -2 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 8473 |seats3= 2 |sc3= +1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes4= 5627 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Borgarahreyfingin]] (O) |votes5= 4428 |seats5= 1 |sc5= +1 |party6=[[Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)|Frjálslyndi flokkurinn]] (F) |votes6= 741 |seats6= 0 |sc6= – |party7=[[Lýðræðishreyfingin]] (P) |votes7= 302 |seats7= 0 |sc7= – |invalid= 93 |blank= 1519 |electorate= 58202 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Guðfríður Lilja Grétarsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2009 | til = 2012 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Siv Friðleifsdóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | línur = 2 | röð = 9 | nafn = [[Þór Saari]] | flokkur = Borgarahreyfingin | frá = 2009 | til = 2009 | flokkur2 = Hreyfingin | frá2 = 2009 | til2 = 2013 }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Magnús Orri Schram]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti síðar sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Ólafur Þór Gunnarsson]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2013 | til = 2013 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2013=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 15608 |seats1= 5 |sc1= +1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 10944 |seats2= 3 |sc2= +2 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 6932 |seats3= 2 |sc3= -2 |party4=[[Björt framtíð]] (A) |votes4= 4687 |seats4= 1 |sc4= +1 |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes5= 3995 |seats5= 1 |sc5= -1 |party6=[[Píratar]] (Þ) |votes6= 2541 |seats6= 1 |sc6= +1 |party7=[[Dögun]] (T) |votes7= 1927 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Flokkur heimilanna]] (I) |votes8= 1838 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Hægri grænir]] (G) |votes9= 925 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Regnboginn]] (J) |votes10= 188 |seats10= 0 |sc10= – |total_sc= +1 |invalid= 131 |blank= 1091 |electorate= 63125 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Árni Páll Árnason]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Guðmundur Steingrímsson]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Ögmundur Jónasson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Vilhjálmur Bjarnason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Þorsteinn B. Sæmundsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Katrín Júlíusdóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J4|4. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Birgitta Jónsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J8)|8. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Elín Hirst]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2016=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 15608 |seats1= 5 |sc1= – |party2=[[Píratar]] (P) |votes2= 7227 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Viðreisn]] (C) |votes3= 6857 |seats3= 2 |sc3= +2 |party4=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes4= 6378 |seats4= 1 |sc4= – |party5=[[Björt framtíð]] (A) |votes5= 5458 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes6= 4062 |seats6= 1 |sc6= -2 |party7=[[Samfylkingin]] (S) |votes7= 2532 |seats7= 0 |sc7= -2 |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8= 1742 |seats8= 0 |sc8= – |party9=[[Dögun]] (T) |votes9= 893 |seats9= 0 |sc9= – |party10=[[Alþýðufylkingin]] (R) |votes10= 103 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 169 |blank= 1197 |electorate= 68240 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Jón Þór Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Óttar Proppé]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Þórhildur Sunna Ævarsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Vilhjálmur Bjarnason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J5|5. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Theodóra S. Þorsteinsdóttir]] | flokkur = Björt framtíð | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Steindór Valdimarsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2017=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 17216 |seats1= 4 |sc1= -1 |party2=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes2= 7591 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 6771 |seats3= 1 |sc3= +1 |party4=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes4= 5282 |seats4= 1 |sc4= +1 |party5=[[Viðreisn]] (C) |votes5= 5277 |seats5= 2 |sc5= – |party6=[[Píratar]] (P) |votes6= 4641 |seats6= 1 |sc6= -1 |party7=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes7= 4425 |seats7= 1 |sc7= – |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes8= 3616 |seats8= 1 |sc8= +1 |party9=[[Björt framtíð]] (A) |votes9= 846 |seats9= 0 |sc9= -2 |party10=[[Alþýðufylkingin]] (R) |votes10= 75 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 254 |blank= 1261 |electorate= 69544 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti |línur = 2 | röð = 3 | nafn = [[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] | flokkur = Vinstri græn | frá = 2017 | til = 2020 | flokkur2 = Samfylkingin | frá2 = 2020 | til2 = 2021 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Guðmundur Andri Thorsson]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | flokkur = Miðflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Jón Þór Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Ólafur Þór Gunnarsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jón Steindór Valdimarsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2021=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 17727 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes2= 8520 |seats2= 2 |sc2= +1 |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes3= 7087 |seats3= 1 |sc3= -1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |votes4= 6684 |seats4= 2 |sc4= – |party5=[[Píratar]] (P) |votes5= 4853 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Samfylkingin]] (S) |votes6= 4748 |seats6= 1 |sc6= – |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes7= 4436 |seats7= 1 |sc7= – |party8=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes8= 2612 |seats8= 0 |sc8= -1 |party9=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes9= 1738 |seats9= 0 |sc9= – |invalid= 117 |blank= 1095 |electorate= 73702 |source= }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Willum Þór Þórsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Guðmundur Ingi Guðbrandsson]] | flokkur = Vinstri græn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Þórhildur Sunna Ævarsdóttir]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Óli Björn Kárason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Ágúst Bjarni Garðarsson]] | flokkur = Framsóknarflokkurinn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 12 {{abbr|(J6)|6. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur = Viðreisn | allt = já }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J9)|79. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Gísli Rafn Ólafsson]] | flokkur = Píratar | allt = já }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> ===2024=== <div style="max-width:900px"> <div style="width: 470px;float:left"> {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |votes1= 14997 |seats1= 4 |sc1= – |party2=[[Viðreisn]] (C) |votes2= 12829 |seats2= 3 |sc2= +1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |votes3= 12324 |seats3= 3 |sc3= +2 |party4=[[Miðflokkurinn]] (M) |votes4= 7689 |seats4= 2 |sc4= +2 |party5=[[Flokkur fólksins]] (F) |votes5= 7014 |seats5= 2 |sc5= +1 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |votes6= 3792 |seats6= 0 |sc6= -2 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |votes7= 1820 |seats7= 0 |sc7= – |party8=[[Píratar]] (P) |votes8= 1778 |seats8= 0 |sc8= -2 |party9=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |votes9= 987 |seats9= 0 |sc9= -1 |party10=[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] (L) |votes10= 728 |seats10= 0 |sc10= – |invalid= 31 |blank= 570 |electorate= 79088 |source= |total_sc = +1 }} </div><div style="float:left"> {{fulltrúalisti upphaf | titill = Kjörnir alþingismenn | sýna_röð = já | sýna_flokk = já }} {{fulltrúalisti | röð = 1 | nafn = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | tók_ekki_sæti = já }} {{fulltrúalisti | röð = 2 | nafn = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín Gunnarsd.]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 3 | nafn = [[Alma Möller]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 4 | nafn = [[Bergþór Ólason]] | flokkur = Miðflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 5 | nafn = [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir|Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | frá = 2024 | til = 2026 }} {{fulltrúalisti | röð = 6 | nafn = [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] | flokkur = Flokkur fólksins | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 7 | nafn = [[Sigmar Guðmundsson]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 8 | nafn = [[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 9 | nafn = [[Bryndís Haraldsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 10 | nafn = [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] | flokkur = Viðreisn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 11 | nafn = [[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] | flokkur = Samfylkingin | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 12 | nafn = [[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] | flokkur = Miðflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 13 {{abbr|(J7)|7. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Rósa Guðbjartsdóttir]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | röð = 14 {{abbr|(J9)|9. jöfnunarmaður á landsvísu}} | nafn = [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] | flokkur = Flokkur fólksins | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti þegar þing kom fyrst saman | röð = - | nafn = [[Jón Gunnarsson]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2024 }} {{fulltrúalisti | millifyrirsögn = Tók sæti síðar sem aðalmaður | röð = - | nafn = [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] | flokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | í_embætti= já | frá = 2026 }} {{Töfluendir}} </div></div> <br clear=all /> == Tengill == *[http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html Lög um kosningar til Alþingis] {{lög2|2000|24|16. maí}} {{Kjördæmi Íslands}} {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Kjördæmi Íslands]] p2ujv1rxa9kjug71ipsibdjbc9f1h28 0 23380 1963265 1919127 2026-05-15T20:12:35Z Berserkur 10188 1963265 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Montage Pokkinen Oulu.jpg|thumb|Oulu.]][[Mynd:Oulu.vaakuna.svg|286x286px|thumb|Skjaldamerki]] '''Oulu''' ([[sænska]]: '''Uleåborg''') er [[borg]] og sveitarfélag með um 217.000 (2025) íbúa í [[Norður-Austurbotn]]i í [[Finnlandi]]. Oulu er stærsta og mikilvægasta borg Norður-Finnlands og sjötta stærsta borg landsins. Fólksfjölgun í borginni er næstum sambærileg við [[stórþéttbýlissvæði]] [[Helsinki]]. {{stubbur|landafræði|finnland}} [[Flokkur:Borgir í Finnlandi]] [[Flokkur:Sveitarfélög í Finnlandi]] fnufov3w2f5qr8s9cmr31ezmos9uh6s 0 24573 1963250 1954363 2026-05-15T17:30:35Z ~2026-29339-22 116529 Súlur eru af árfetaættbálki, ekki pelíkanaætt. 1963250 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Súla | image = Morus bassanus 9.jpg | image_width = 250px | image_caption = Súlupar | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Árfetar]] (''Suliformes'') | familia = [[Súluætt]] (''Sulidae'') | genus = ''[[Morus]]'' | species = '''''M. bassanus''''' | binomial = ''Morus bassanus'' einnig ''Sula bassana'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]] | range_map = Basstölpel (Sula bassana) world.png | range_map_caption = Útbreiðsla súlu sýnd með blágrænum lit }} [[File:Northern Gannet (Morus bassanus) (W1CDR0001422 BD11).ogg]] [[Mynd:Northern Gannets, Cape St. Mary's.jpg|thumbnail|Súlubyggð á Nýfundnalandi.]] [[File:Morus bassanus MHNT.ZOO.2010.11.45.1.jpg|thumb| ''Morus bassanus'']] '''Súla''' ([[fræðiheiti]]: ''Morus bassanus'' og einnig ''Sula bassana'') er [[sjófugl]] sem heldur sig úti á rúmsjó nema yfir varptímann í [[apríl]] og [[maí]] þegar hún sækir í klettaeyjar í Norður-[[Atlantshaf]]inu til að verpa. Hún er stærsti sjófugl [[Evrópa|Evrópu]] með vænghaf milli 170 til 180 cm og fuglinn sjálfur um 90 til 100 cm langur. Fræðinafn sitt dregur hún af eyjunni Bass Rock við Firth of Forth í [[Skotland]]i. Súlur eru einkvænisfuglar og trygglyndar við varpsetur. Súlur geta orðið nokkuð gamlar og eru taldar verpa 12 sinum að meðaltali. Parið heilsast með þanda vængi bringu við bringu og strjúka saman nefjum. Ungfuglar eru dökkbrúnir fyrsta árið en lýsast með ári hverju þar til þeir verða kynþroska við fimm ára aldur. Veiðiaðferð súlunar er kallað ''súlukast''. Þær steypa sér hátt úr lofti, úr 10 til 40 metra hæð og lóðrétt niður ef að fiskurinn er djúpt í sjó. Loftsekkir framan á fuglinum verkar sem púðar og í kastinu mynda beinagrind og vöðvar spjótlaga líkamsform. Um 2/3 hlutar heildarstofnsins halda til umhverfis Bretlandseyjar. Eitt stærsta súluvarp í heimi er á [[Bonaventure-eyja|Bonaventure-eyju]] við [[Kanada]] en þar verpa um 60.000 pör, en stærstu vörp í Evrópu eru á eyjunum Bass Rock og [[St. Kilda]] báðar við [[Skotland]]. [[Eldey]] undan [[Reykjanes]]i er meðal stærri súluvarpa í heimi, en þar verpa um 14.000 - 18.000 pör árlega. Á Íslandi verpir súlan einungis á fáeinum stöðum, fyrir utan Eldey, í [[Súlnasker]]i í [[Vestmannaeyjar|Vestmanneyjum]], á [[Langanes]]i, [[Melrakkaslétta|Melrakkasléttu]] og á eyjunni [[Skrúður|Skrúði]] í [[Fáskrúðsfjörður|Fáskrúðsfirði]]. Talið er að heildarstofninn við Ísland sé milli 40.000 til 50.000 fuglar. Lífseig mýta segir að varpið í Eldey sé það stærsta í heimi en það er ekki rétt. Við talningu í Kanada voru þar samtals 77700 pör árið 1999<ref>J. Chardine 2000. Census of Northern Gannet colonies in the Atlantic Region in 1999. Canadian Wildlife Service, Atlantic Region Technical Report Series 361: 1-13</ref>. Við Bretlandseyjar töldust samtals 230 þús. súlupör árið 2000 <ref>P.I. Mitchell, S.F. Newton, N. Ratcliffe & T. Dunn 2004. Seabird Populations of Britain and Ireland (Results of the Seabird 2000 Census (1998-2002). Poyser. 511 bls</ref>. Þar er stærsta súlubyggð í heimi, á St. Kilda, með 60428 pörum 1994-95 og áætluð vera 61340 árið 2000. Þar voru þegar orðin um 50 þús. varppör um 1960. Árið 2000 voru sex aðrar súlubyggðir á Bretlandseyjumn stærri en Eldey, Bass Rock við [[Edinborg]] (44110), Ailsa Craig við vesturströnd Skotlands (35825), Grassholm í [[Wales]] (30688), Little Skellig á [[Írland]]i (28799) og Mermaness í [[Hjaltlandseyjar|Hjaltlandseyjum]] (16386). Það er því löngu liðin tíð að Eldey sé stærsta súlubyggð í heimi en þar eru vissulega flest súlupör verpandi hér við Ísland. Þann 20. janúar 2008 var leiðangur farinn til Eldeyjar en tilgangur ferðarinnar var að koma upp [http://www.eldey.is/ myndavélabúnaði] á eyjunni sem sendir myndefni frá eyjunni allan sólarhringinn. Þar sést Súlubyggðin í Eldey mjög vel. Árið [[2017]] var súluvarp í Eldey talið í fyrsta skipti með [[Dróni|dróna]] og voru talin þar 14.982 setur.<ref>Ævar Petersen, Yann Kolbeinsson, & Cristian Gallo. (2021). ''[https://timarit.is/page/7486878?iabr=on Súlur leita á fyrri varpstöðvar]''. Náttúrufræðingurinn 1.-2. tbl. </ref> {| class="wikitable" |- ! Tungumál !! Heiti |- | Enska|| Northern Gannet |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * Fuglar í náttúru Íslands, höfundur Guðmundur Páll Ólafsson, Mál og menning, 2006. ISBN 9979-3-2650-6 * [http://www.nattsud.is/skrar/file/VigfusdottirEtal09bliki_MoBaDiet%20(2).pdf Fæða súlu við Ísland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200129202207/https://nattsud.is/skrar/file/VigfusdottirEtal09bliki_MoBaDiet%20(2).pdf |date=2020-01-29 }} ==Tengill== * [https://www.eldey.is/sulan.html Súlan drottning Atlantshafsins (eldey.is)] {{commonscat|Morus bassanus}} {{Wikilífverur|Morus bassanus}} [[Flokkur:Súluætt]] [[Flokkur:Íslenskir fuglar]] 9d7dzoohpw1uw4aerl23wfdk8l7zx3f 0 30269 1963296 1859957 2026-05-16T08:05:15Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 8 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963296 wikitext text/x-wiki '''Héraðsdómar Íslands''' eru lægsta dómstigið af þremur á [[Ísland]]i en dómum þeirra má [[áfrýjun|áfrýja]] ýmist til [[Landsréttur|Landsréttar]] eða [[Hæstiréttur Íslands|Hæstaréttar]] sem eru æðri dómstigin. Áfrýjanir beint til Hæstaréttar frá héraðsdómstólum eftir gildistöku nýrra dómstólalaga eiga að vera afar sjaldgæfar. Héraðsdómstólarnir eru 8 talsins en þeim var komið á með lögum um aðskilnað umboðsvalds og dómsvalds í héraði frá [[1989]] sem tóku gildi [[1992]].<ref>[http://www.althingi.is/altext/111/s/0204.html]</ref> Núgildandi lög um héraðsdóma eru [http://www.althingi.is/lagas/nuna/2016050.html nr. 50/2016] er tóku gildi þann [[1. janúar]] [[2018]]. Héraðsdómarar skulu vera 42 og skipaðir ótímabundið af [[dómsmálaráðherra Íslands|dómsmálaráðherra]] að fenginni umsögn sérstakrar dómnefndar sem skipuð er fimm fulltrúum, einum sem tilnefndur er af Hæstarétti, einum tilnefndum af Landsrétti, einum tilnefndum af [[Dómstólasýslan|Dómstólasýslunni]] sem má ekki vera starfandi dómari, einum sem tilnefndur er af Lögmannafélagi Íslands, og hinum fimmta sem kjörinn er af [[Alþingi]]. ==Forsaga== Áður hafði dómsvald í héraði hvílt hjá sýslumönnum og bæjarfógetum nema í [[Reykjavík]] þar sem dómsvaldið hvíldi hjá embættum borgardómara, borgarfógeta og sakadómara. Í stærstu kaupstöðum utan Reykjavíkur voru einnig starfandi sérstakir héraðsdómarar við embætti bæjarfógeta. Með lögunum var allt dómsvald fært til hinna nýju héraðsdóma og skerpt var á hlutverki sýslumanna en embætti bæjarfógeta voru lögð niður, embætti borgarfógeta í Reykjavík varð að sýslumanninum í Reykjavík sem fór með sömu störf að dómsvaldinu undanskildu. Lengi hafði verið rætt um fullan aðskilnað umboðsvalds og dómsvalds á Íslandi, meirihluti þingnefndar sem skipuð var 1914 til að fjalla um málið lagði til slíkan aðskilnað 1916 en [[Alþingi]] kaus að ráðast ekki í þær breytingar að svo stöddu. Það var ekki fyrr en mál [[Akureyri]]ngs sem dæmdur var fyrir umferðarlagabrot barst inn á borð mannréttindanefndar [[Evrópuráðið|Evrópuráðsins]] (undanfara núverandi [[Mannréttindadómstóll Evrópu|Mannréttindadómstóls Evrópu]]) 1987 að undirbúningur hófst að lagasetningunni. Maðurinn hafði verið dæmdur af fulltrúa bæjarfógetans á Akureyri sem starfaði undir stjórn fógetans sem jafnframt var yfirmaður lögreglunnar sem rannsakaði málið. Málið var kært til mannréttindanefndarinnar á þeirri forsendu að mál sakbornings hefði ekki hlotið meðferð í undirrétti fyrir óháðum dómara. Nefndin ákvað að taka málið til efnismeðferðar sem þýðir að hún taldi líkur á að þetta fyrirkomulag bryti í bága við [[Mannréttindasáttmáli Evrópu|Mannréttindasáttmála Evrópu]]. Dómur féll þó aldrei í þessu máli þar sem gerð var sátt sem fól í sér loforð íslenskra stjórnvalda um að ráðast í breytingarnar á kerfinu. ==Dómstólarnir== {{location map+ |Ísland |float=right |width=500|caption=Héraðsdómar á Íslandi|places= {{location map~ |Ísland |lat=65.258333 |long=-14.403167 |label=<small>'''Héraðsdómur Austurlands'''|position=bottom}} {{location map~ |Ísland |lat=65.683333 |long=-18.1 |label='''Héraðsdómur Norðurlands eystra'''|position=right}} {{location map~ |Ísland |lat=65.746111 |long=-19.639444 |label='''Héraðsdómur Norðurlands vestra'''|position=bottom}} {{location map~ |Ísland |lat=64.066667 |long=-21.95 |label='''Héraðsdómur Reykjaness'''|position=left}} {{location map~ |Ísland |lat=64.133333 |long=-21.933333 |label='''Héraðsdómur Reykjavíkur'''|position=right}} {{location map~ |Ísland |lat=63.933108 |long=-20.997117 |label='''Héraðsdómur Suðurlands'''|position=bottom}} {{location map~ |Ísland |lat=66.075833 |long=-23.126667 |label='''Héraðsdómur Vestfjarða'''|position=bottom}} {{location map~ |Ísland |lat=64.533333 |long=-21.916667 |label='''Héraðsdómur Vesturlands'''</small>|position=right}}}} *'''Héraðsdómur Reykjavíkur''' **Aðsetur: Dómhúsið við Lækjartorg, [[Reykjavík]] **Vefur: https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=7ae4b415-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209001720/https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=7ae4b415-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 |date=2021-12-09 }} *'''Héraðsdómur Reykjaness''' **Aðsetur: Fjarðargata 9, [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] **Aukaþingstaður: Vatnsnesvegur 33, [[Keflavík]] **Vefur: https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=99cc3298-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209015845/https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=99cc3298-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 |date=2021-12-09 }} *'''Héraðsdómur Vesturlands''' **Aðsetur: Bjarnarbraut 8, [[Borgarnes|Borgarnesi]] **Aukaþingstaður: Borgarbraut 2, [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]] **Vefur: https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=7ae4b41d-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209002512/https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=7ae4b41d-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 |date=2021-12-09 }} *'''Héraðsdómur Vestfjarða''' **Aðsetur: Hafnarstræti 9, [[Ísafjörður (Skutulsfirði)|Ísafirði]] **Aukaþingstaður: Aðalstræti 92, [[Patreksfjörður|Patreksfirði]] **Vefur: https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=858c17b4-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209002213/https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=858c17b4-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 |date=2021-12-09 }} *'''Héraðsdómur Norðurlands vestra''' **Aðsetur: Skagfirðingabraut 21, [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] **Aukaþingstaður: Hnjúkabyggð 33, [[Blönduós|Blönduósi]] **Vefur: https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=858c17bc-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209002614/https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=858c17bc-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 |date=2021-12-09 }} *'''Héraðsdómur Norðurlands eystra''' **Aðsetur: Hafnarstræti 107, 4. hæð, [[Akureyri]] **Aukaþingstaður: Útgarður 1, [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]] **Vefur: https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=90f4bf55-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209001315/https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=90f4bf55-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 |date=2021-12-09 }} *'''Héraðsdómur Austurlands''' **Aðsetur: Lyngás 15, [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]] **Aukaþingstaður: Hafnarbraut 36, [[Höfn]] **Vefur: https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=90f4bf5d-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220119100118/https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=90f4bf5d-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 |date=2022-01-19 }} *'''Héraðsdómur Suðurlands''' **Aðsetur: Austurvegur 4, [[Selfoss|Selfossi]] **Aukaþingstaður: Heiðarvegur 15, [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] **Vefur: https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=99cc3290-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209004843/https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=99cc3290-7276-11e5-80c3-005056bc50d4 |date=2021-12-09 }} ==Tengill== *[https://www.heradsdomstolar.is Vefur héraðsdómstólanna, þar eru dómsúrlausnir þeirra að jafnaði birtar.] == Heimildir == <references /> [[Flokkur:Íslenskir dómstólar]] mg4jw16gc5w8dgp91gdc8b5mnyh544d 0 32232 1963252 1907966 2026-05-15T18:23:17Z ~2026-29437-55 116534 1963252 wikitext text/x-wiki [[Mynd:FallingwaterWright.jpg|thumb|right|Húsið [[Fallingwater]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] er nokkuð óhefðbundið íbúðarhús]] '''Húsið''' er vistarvera sem byggt er af húsa<nowiki/>[[maður|mönnum]]. Yfirleitt samanstendur það af veggjum og þaki, sem vernda þá sem inni eru fyrir [[veður|veðri]], [[vindur|vindum]] og óboðnum gestum. Oft búa menn í húsinu, en einnig geta önnur dýr búið þar, annað hvort vegna þess að húsin voru ætluð þeim (t.d. í [[dýragarður|dýragörðum]]) eða þá að þau flytja inn óboðin (t.d. [[mús|mýs]] og [[fluga|flugur]]). Oft eru hús notuð sem varanlegar vistarverur, eða [[heimili]] fyrir [[fjölskylda|fjölskyldu]] eða annan hóp fólks. Einnig eru hús notuð til [[Atvinna|vinnu]], og eru þá kölluð [[skrifstofa|skrifstofur]], [[verksmiðja|verksmiðjur]], [[skóli|skólar]] eða annað, allt eftir því hvers kyns vinna fer fram innan veggja þess húss. Á hverju húsi eru yfirleitt að minnsta kosti einar [[dyr]] til að komast inn og út, auk þess sem [[gluggi|gluggar]] eru oft notaðir til að auka [[ljós]]magn og [[loft]]flæði innandyra og gera fólki kleift að sjá út á meðan það dvelst í húsinu. Stundum er [[garður]] umhverfis húsið. {{Wiktionary|hús}} [[Flokkur:Hús]] [[Flokkur:Byggingar]] [[Flokkur:Mannvirki]] [[Flokkur:Hagnýt list]] oizf19pmlhjvoli5ytsk7vwzg673nhj 1963255 1963252 2026-05-15T18:26:53Z ~2026-29437-55 116534 1963255 wikitext text/x-wiki [[Mynd:FallingwaterWright.jpg|thumb|right|Húsið [[Fallingwater]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] er nokkuð óhefðbundið íbúðarhús]] '''Húsið''' er vistarvera sem byggt er af húsa<nowiki/>[[maður|mönnum]]. Yfirleitt samanstendur það af veggjum og þaki, sem vernda þá sem inni eru fyrir [[veður|veðri]], [[vindur|vindum]] og óboðnum gestum. Oft búa menn í húsinu, en einnig geta önnur dýr búið þar, annað hvort vegna þess að húsin voru ætluð þeim (t.d. í [[dýragarður|dýragörðum]]) eða þá að þau flytja inn óboðin (t.d. [[mús|músir]] og [[fluga|flugur]]). Oft er húsið notuð sem varanlegar vistarverur, eða [[heimili]] fyrir [[fjölskylda|fjölskyldu]] eða annan hóp fólks. Einnig er húsið notuð til [[Atvinna|vinnu]], og eru þá kölluð [[skrifstofa|skirfstofur]], [[verksmiðja|verksmiðjur]], [[skóli|skólar]] eða annað, allt eftir því hvers kyns vinna fer fram innan veggja þess húss. Á hverju húsi eru yfirleitt að minnsta kosti einar [[dyr]] til að komast inn og út, auk þess sem [[gluggi|gluggar]] eru oft notaðir til að auka [[ljós]]magn og [[loft]]flæði innandyra og gera fólki kleift að sjá út á meðan það dvelst í húsinu. Stundum er [[garður]] umhverfis húsið. {{Wiktionary|hús}} [[Flokkur:Hús]] [[Flokkur:Byggingar]] [[Flokkur:Mannvirki]] [[Flokkur:Hagnýt list]] b2ji25uzoim4k6p60787xuqdr996eqw 1963257 1963255 2026-05-15T18:41:25Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-29437-55|~2026-29437-55]] ([[User talk:~2026-29437-55|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Akigka|Akigka]] 1907966 wikitext text/x-wiki [[Mynd:FallingwaterWright.jpg|thumb|right|Húsið [[Fallingwater]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] er nokkuð óhefðbundið íbúðarhús]] '''Hús''' eru vistarverur sem byggðar eru af [[maður|mönnum]]. Yfirleitt samanstanda þau af veggjum og þaki, sem vernda þá sem inni eru fyrir [[veður|veðri]], [[vindur|vindum]] og óboðnum gestum. Oft búa menn í húsum, en einnig geta önnur dýr búið þar, annað hvort vegna þess að húsin voru ætluð þeim (t.d. í [[dýragarður|dýragörðum]]) eða þá að þau flytja inn óboðin (t.d. [[mús|mýs]] og [[fluga|flugur]]). Oft eru hús notuð sem varanlegar vistarverur, eða [[heimili]] fyrir [[fjölskylda|fjölskyldu]] eða annan hóp fólks. Einnig eru hús notuð til [[Atvinna|vinnu]], og eru þá kölluð [[skrifstofa|skrifstofur]], [[verksmiðja|verksmiðjur]], [[skóli|skólar]] eða annað, allt eftir því hvers kyns vinna fer fram innan veggja þess húss. Á hverju húsi eru yfirleitt að minnsta kosti einar [[dyr]] til að komast inn og út, auk þess sem [[gluggi|gluggar]] eru oft notaðir til að auka [[ljós]]magn og [[loft]]flæði innandyra og gera fólki kleift að sjá út á meðan það dvelst í húsinu. Stundum er [[garður]] umhverfis húsið. {{Wiktionary|hús}} [[Flokkur:Hús]] [[Flokkur:Byggingar]] [[Flokkur:Mannvirki]] [[Flokkur:Hagnýt list]] cotegrnqbq0yvi7dh73fmd8shzowbp7 0 42092 1963242 1963039 2026-05-15T14:49:59Z TKSnaevarr 53243 1963242 wikitext text/x-wiki ::: ''Þetta er kínverskt nafn: kenni- eða fjölskyldunafnið er Maó, eiginnafnið er Zedong.'' {{Forsætisráðherra | nafn = Maó Zedong | nafn_á_frummáli = {{Nobold|毛泽东}} | mynd = Mao Zedong sitting.jpg | myndatexti1 = Maó árið 1955. | titill= Formaður kínverska kommúnistaflokksins | stjórnartíð_start = [[20. mars]] [[1943]] | stjórnartíð_end = [[9. september]] [[1976]] | forveri = [[Zhang Wentian]] {{small|(sem aðalritari)}} | eftirmaður = [[Hua Guofeng]] | titill2 = Formaður Alþýðulýðveldisins Kína | stjórnartíð_start2 = [[27. september]] [[1954]] | stjórnartíð_end2 = [[27. apríl]] [[1959]] | vara_forseti2 = [[Zhu De]] | forsætisráðherra2 = [[Zhou Enlai]] | eftirmaður2 = [[Liu Shaoqi]] | fæddur = [[26. desember]] [[1893]] | fæðingarstaður = [[Shaoshan]], [[Hunan]], [[Tjingveldið|Kína]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1976|9|9|1893|12|26}} | dánarstaður = [[Peking]], [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]] | orsök_dauða = | þekktur_fyrir = | starf = Stjórnmálamaður, byltingarmaður, [[skáld]], [[rithöfundur]], [[Skrautskrift|skrautskrifari]] | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Kína]] | maki = {{gifting|Luo Yixiu|1907|1910|orsök=dó}}<br>{{gifting|Yang Kaihui|1920|1930|orsök=dó}}<br>{{gifting|He Zizhen|1930|1937|orsök=skildu}}<br>{{gifting|[[Jiang Qing]]|1939}} | börn = 10 | háskóli = Húnán Dìyī Shīfàn Xuéyuàn (湖南第一师范学院) | undirskrift = Mao Zedong signature.svg }} '''Maó Zedong''' (skrifað með [[Hefðbundið kínverskt tákn|hefðbundnum kínverskum táknum]]: '''毛澤東''', með [[Einfaldað kínverskt tákn|einfölduðum táknum]]: '''毛泽东''', umskrifað með [[pinjin]]: '''Máo Zédōng''', umskrifað með aðferð [[Wade-Giles]]: '''Mao Tse-tung''') ([[26. desember]] [[1893]] – [[9. september]] [[1976]]) var [[Kína|kínverskur]] [[Marxismi|marxisti]] og [[Pólitík|pólitískur]] leiðtogi [[Kína]]. Maó er einnig þekktur sem [[skáld]], [[rithöfundur]] og [[Skrautskrift|skrautskrifari]]. Maó Zedong tók þátt í stofnþingi [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnistaflokks Kína]] árið 1921 sem fulltrúi [[Hunan]]-héraðs.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 166.</ref> Hann var síðan skipaður formaður Kommúnistaflokks Kína á 7. flokksþingi hans árið 1945.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 200.</ref> Kommúnistaflokkurinn stofnaði [[Alþýðulýðveldið Kína]] árið [[1949]] undir forystu Maós og var hann leiðtogi þess til dauðadags árið 1976.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 218.</ref> Maó hefur verið gagnrýndur mjög harkalega eftir dauða sinn og verður umfjöllun um hann sífellt neikvæðari því meira sem kemur í ljós. == Fjölskylda, menntun og fyrri störf == Maó fæddist í [[Shaoshan]] í [[Hunan]]-héraði. Hann var af fátækum bændaættum en faðir hans, Yi Chang (fæddur 1870) hafði borgað skuldir sínar með herþjónustu og hafði efnast töluvert á hrísgrjónaræktun og sölu. Fjölskylda Maós var sem sagt ein sú ríkasta í þorpinu vegna eljusemi og ósérhlífni föður Maós.<ref>Chang og Halliday (2007): 3-4.</ref> Þrátt fyrir þetta leyfðu þau sér engan munað og vann Maó ýmis sveitastörf baki brotnu í æsku.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 164.</ref> Maó leiddist sveitastörf og erfiðisvinna og vildi helst liggja yfir bókum.<ref>Chang og Halliday (2007): 7.</ref> Maó byrjaði í barnaskóla átta ára að aldri og gekk vel þar sem að námið byggðist aðallega á utanbókarnámi upp úr ritum [[Konfúsíus]]ar og hafði Maó afburðagott minni. Maó var mjög uppreisnagjarn og svaraði eldra fólki og kennurum alltaf fullum hálsi. Þegar hann var þrettán ára var hann rekinn, eða beðinn að fara úr skóla í fjórða sinn og hætti faðir hans þá að borga fyrir menntun hans. Því kom Maó aftur heim að hjálpa föður sínum við búskapinn og reikningshald. Fjórtán ára kvæntist Maó síðan átján ára gamalli frænku sinni (sem dó ári seinna) og settist aftur á skólabekk. Maó hóf 18 ára gamall nám við gagnfræða- og menntaskóla í [[Changsha]]-borg árið 1911. Þar fóru leiðtogahæfileikar Maós að blómstra og var hann leiðtogi stúdentasamtaka í skólanum. Árið 1918 lauk hann þar námi og stofnaði „Námssamtök nýrrar alþýðu“. Maó fékk síðan starf á bókasafni [[Háskólinn í Peking|Pekingháskóla]] þar sem hann kynntist [[Li Dazhao]]. Þar varð Maó fyrir sósíalískum áhrifum og tók hann því þátt í 4. maí-hreyfingunni árið 1919. Árið 1920 stofnaði Maó bókmenntasamtök til að dreifa boðskap kommúnista. Maó tók síðan þátt í stofnþingi kommúnista árið 1921.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 165-166.</ref> ==Kínverska borgarastyrjöldin og stríðið við Japan== {{aðalgrein|Kínverska borgarastyrjöldin|Gangan langa|Seinna stríð Kína og Japans}} Árið 1927 skar [[Chiang Kai-shek]], leiðtogi þjóðernisstjórnar [[Lýðveldið Kína (1912–1949)|Lýðveldisins Kína]], upp herhör gegn kínverskum kommúnistum. Kommúnistar höfðu um skeið verið í bandalagi við kínverska þjóðernisflokkinn [[Kuomintang]] en eftir að Chiang tókst að mestu að endursameina Kína undir einni stjórn hóf hann skipulegar ofsóknir gegn kommúnistum í stórborgum landsins. Maó flúði til [[Changsha]] og hélt þar áfram að æsa til bændauppreisna. Maó var þarna orðinn leiðtogi meðal kommúnista og hafði fengið samþykki [[Komintern]] fyrir stefnu sinni. Hann kom sér upp bækistöðvum á mörkum [[Hunan]] og [[Jiangxi]], þar sem aðstæður voru góðar til að heyja [[Skæruhernaður|skæruhernað]]. Maó stýrði skæruhernaði gegn stjórn þjóðernissinna með misjöfnum árangri á næstu árum og laðaði fjölda sjálfboðaliða til liðs við her sinn.<ref name=samvinnan>{{Tímarit.is|4292190|Menn sem settu svip á öldina: Maó Tse-tung|blað=[[Samvinnan]]|útgáfudagsetning=1. júní 1969|blaðsíða=12-18}}</ref> Árið 1931 stofnuðu kommúnistar opinbert [[sovét]], eða ráðstjórn, í Jiangxi og Maó varð æðsti maður þess. Árin 1931 til 1934 efndi Chiang Kai-shek fimm sinnum til útrýmingarherferða gegn kommúnistum í Jiangxi. Þær fjórar fyrstu misheppnuðust illa en í fimmta skiptið fór Chiang að ráðum þýskra hernaðarráðgjafa sinna og hóf allsherjarumsátur um héraðið. Kommúnistar töpuðu fljótt miklu landsvæði og mannafla vegna umsátursins. Í október árið 1934 tók Maó ásamt fleiri leiðtogum kommúnista ákvörðun um að yfirgefa Jiangxi-sovétið og brjótast út fyrir umsáturshring Chiangs. Maó tókst að brjótast út úr herkvínni með liðsmönnum sínum eftir harða bardaga og með þessu hófst [[gangan langa]], þar sem her kommúnista gekk um 10.000 kílómetra leið yfir Kína á flótta undan her Chiangs. Um 100.000 menn voru í liði Maós í upphafi göngunnar en aðeins um 20.000 komu á leiðarenda, og þar af höfðu flestir bæst í hópinn á leiðinni.<ref name=samvinnan/> Kommúnistar komu til fjallahéraðsins [[Shaanxi]] í norðurhluta Kína í október 1935 og komu sér þar upp nýjum bækistöðvum, langt frá valdastöðvum Chiangs.<ref name=vikan>{{Tímarit.is|4470322|Gangan langa|blað=[[Vikan]]|útgáfudagsetning=1. febrúar 1973|blaðsíða=8–10; 44–47}}</ref> Það var í göngunni löngu sem Maó öðlaðist viðurkenningu sem óumdeildur leiðtogi kínverskra kommúnista. Gangan sjálf öðlaðist táknrænt gildi sem eldraun sem mótaði þá sem síðar áttu eftir að leiða byltinguna til sigurs.<ref>{{Tímarit.is|4290878|Sagan í smásjá: Það var langur gangur|blað=[[Samvinnan]]|útgáfudagsetning=1. júní 1965|blaðsíða=12–13; 31|höfundur=Dagur Þorleifsson}}</ref> Chiang hugði í fyrstu á aðra herferð til að ganga milli bols á höfuðs á kommúnistum í Shaanxi en herforingjar hans töldu hann ofan af því í ljósi síaukinnar hættu sem stafaði af útþenslustefnu [[Japanska keisaradæmið|Japanska keisaradæmisins]]. Maó sendi [[Zhou Enlai]] til að semja við Chiang um bandalag milli kommúnista og þjóðernissinna gegn Japönum, stuttu áður en [[Seinna stríð Kína og Japans|allsherjarstríð milli Kína og Japans]] hófst árið 1937. Zhou og Maó réttlættu þetta með því móti að þjóðleg eining væri nauðsynleg til þess að verja Kína á móti Japönum. Samkomulag var gert þar sem kínverski rauði herinn var endurskipulagður undir heitinu áttundi herinn og Chiang viðurkenndi stjórn kommúnista í landamærahéruðunum.<ref name=samvinnan/> Í stríðinu gegn Japan, sem rann inn í [[seinni heimsstyrjöldin]]a eftir [[Árásin á Perluhöfn|árás Japana á Perluhöfn]] árið 1940, veiktist staða Chiangs mjög vegna ítrekaðra ósigra gegn Japönum og spillingar innanlands. Á sama tíma óx kommúnistum fiskur um hrygg þar sem her þeirra þurfti ekki að eiga í neinum stórorrustum við Japani en vann þeim þó töluvert tjón með skæruhernaði. Árið 1945 réðu kommúnistar yfir um 450.000 ferkílómetra landsvæði með um 95 milljónum íbúa og höfðu komið sér upp rúmlega milljón manna her. Kommúnistar stækkuðu smám saman yfirráðasvæði sitt í norðurhluta Kína, hröktu burt landeigendur og skiptu upp jörðum þeirra meðal smábænda, komu upp samvinnufélögum, bættu kjör kvenna og fræddu æskulýðinn í kommúnískri hugmyndafræði.<ref name=samvinnan/> [[Mynd:1945 Mao and Chiang.jpg|thumb|left|Maó og [[Chiang Kai-shek]] í stjórnarmyndunarviðræðunum 1945.]] Japanir gáfust upp eftir að Bandaríkin gerðu [[kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki]] árið 1945. Þá var staða kommúnista orðin svo sterk að Maó gerði kröfu um að mynduð yrði [[samsteypustjórn]] Kuomintang og Kommúnistaflokksins á jöfnum grundvelli. Maó fundaði með Chiang haustið 1945 en gat ekki komist að samkomulagi um myndun samsteypustjórnar og því hófst borgarastyrjöldin milli kommúnista og þjóðernissinna á ný.<ref name=samvinnan/> Eftir að borgarastyrjöldin hófst að nýju varð her þjóðernissinna í fyrstu töluvert ágengt en árið 1948 snerist gæfan kommúnistum í vil. Í lok ársins hafði allur her Chiangs í Mansjúríu gefist upp og mikið magn bandarískra hergagna hafði fallið í hendur kommúnista. Snemma árs 1949 féll [[Peking]] í hendur kommúnista og Maó lýsti yfir stofnun Alþýðulýðveldisins Kína. Chiang flúði með leifarnar af her sínum til eyjarinnar [[Taívan]].<ref name=samvinnan/> == Stóra stökkið == Máo lagði mikla áherslu á að koma iðnvæðingu á í Kína sem hafði verið bændasamfélag frá örófi alda. Frá stofnun alþýðulýðveldisins var farið af stað með svokallaðar [[Fimm ára áætlun|fimm ára áætlanir]] að sovéskri fyrirmynd allt þar til árið 1957 þegar áætlunin um stóra stökkið framávið var hrundið af stað. [[Stóra stökkið fram á við|Stóra stökkið]] var efnahagsáætlun sem miðaði að því að koma iðnaði í Kína framar en helstu iðnríkja heims á örfáum árum. Til þess átti að eyða sem minnstum fjármunum og átti þessi áætlun að byggja á mannlegri viðleitni. Frá október 1957 fram í júní 1958 voru yfir 100 milljónir Kínverja látnir grafa skurði og hlaða flóðgarða í áveituframkvæmdum við lélegar aðstæður.<ref>Sigurður A. Magnússon (2008): 382.</ref> Verkefnið skilaði ekki tilætluðum árangri og leiddi af sér afturkipp í efnahagslífinu. Á sama tíma varð uppskerubrestur og kreppa í landbúnaði sem leiddu af sér hungursneyð sem kostaði um 15-25 milljónir manns lífið.<ref>Ó Gráda (2009): 95-96</ref> Á árunum 1960-1962 ríkti því kreppa í Kína.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 232.</ref> Á valdatíma Maós, eða áratugunum þremur frá 1950 til 1980, hækkuðu meðallífslíkur Kínverja frá 35–40 árum í 65,5 ár. Þessi hraða og viðvarandi lenging æviskeiða er meðal annars rakin til greiðari aðgangs almennings að menntun og heilbrigðisþjónustu á tímabilinu. Stóra stökkið fram á við er stærsta frávikið í þeirri þróun, en á árunum 1959–1961 styttist meðalævi Kínverja vegna hungursneyðarinnar. Að henni lokinni héldu lífslíkur áfram að hækka.<ref>Babiarz, Kimberly Singer et al. “An Exploration of China’s Mortality Decline under Mao: A Provincial Analysis, 1950–80.” ''Population studies'' 69.1 (2015): 39–56. ''PMC''. Web. 7 Nov. 2016. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4331212/] </ref> == Menningarbyltingin == [[Menningarbyltingin]] hófst í nóvember [[1965]] og var allsherjar uppgjör hins róttækra og hægfara arms Kommúnistaflokks Kína.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 261.</ref> Kona Maós, [[Jiang Qing]], fór þar fremst í flokki sem fulltrúi menningarmálaráðuneytisins. Mikil eyðilegging fornminja og menningarverðmæta átti sér stað í baráttunni gegn „gamaldags hugsun“. Stöðnun varð í menntamálum í Kína á þessum tíma þar sem forsvarsmenn menningarbyltingarinnar börðust gegn fornum kínverskum menningararfi, svo sem kenningum [[Konfúsíus]]ar, sem þeir töldu ýta undir íhaldssemi og hefðu staðið framþróun í Kína fyrir þrifum. Í menningarbyltingunni var kommúnistaflokkurinn nánast klofinn og ýmsir innan flokksins voru bornir þungum sökum og fangelsaðir. Róttæklingar hvöttu til uppreisnar menntamanna sem í kjölfar leiddi af sér fylkingu „Rauðra varðliða“ sem hugðust gera uppreisn gegn andstæðingum Maós. Undir lokin lá við borgarastríði í Kína og greip Frelsisherinn inn í. Maó tókst þó að styrkja stöðu sína innan flokksins enn frekar og hafa aðgerðir hans á þessu tímabili verið nefndar „hreinsunin mikla“.<ref>Ragnar Baldursson (1985): 261-275.</ref> Þótt Maó hafi nýtt sér menningarbyltinguna er hann talinn hafa haft takmörkuð áhrif á þróun hennar. Margar kröfur róttæklinganna gengu mun lengra en nokkuð sem Maó hafði sjálfur boðað og stuðningur hans við þá virðist sumpart hafa verið tvístígandi. Því hafa sumir fræðimenn haldið því fram að Maó hafi aðeins hugsað sér menningarbyltinguna sem tæki til að efla tök sín á Kommúnistaflokknum.<ref>{{Vísindavefurinn|5342| Hvað fólst í menningarbyltingunni í Kína?|höfundur=Sverrir Jakobsson|dags= 20. október 2005|skoðað=14. júlí 2025}}</ref> == Síðustu dagar Maós == Maó dvaldi síðustu vikur ævi sinnar í jarðskjálftaheldri byggingu sem kallaðist 202. Hann var bitur og sár undir það síðasta og harmaði mjög að hafa ekki náð að breyta Kína í það heimsveldi sem hann hafði ætlaði sér. Hann hélt skýrri hugsun allt til dauðadags en heilsu hans hafði hrakað í síðustu mánuðina fyrir lát hans, en hann lét lífið 00:10 aðfaranótt [[9. september]] [[1976]].<ref>Chang og Halliday (2007): 688-695.</ref> == Bækur um Maó == Maó er mjög umdeildur leiðtogi og um hann hafa verið samdar margar bækur. Nafni hans er haldið mjög á lofti í Kína enn þann dag í dag þar sem kommúnistastjórn er enn við völd. Hann hefur þó verið gagnrýndur mjög harkalega eftir dauða sinn, einkum á Vesturlöndum. Hann hefur til dæmis verið gagnrýndur harðlega fyrir „stóra stökkið framávið“ og „menningarbyltinguna“ en þessar áætlanir hans höfðu í för með sér margvíslegar neikvæðar afleiðingar fyrir efnahag og menningu Kína. Neikvæð gagnrýni í garð Maós nær hámarki í bókinni ''Maó, sagan sem aldrei var sögð'' eftir Jung Chang og Jon Halliday.<ref>{{Vísindavefurinn|77118|Hvað gerði Mao Zedong gott fyrir þjóð sína?|höfundur=Geir Sigurðsson|dags= 6. mars 2019|skoðað=14. júlí 2025}}</ref> Aðrar bækur sem gagnrýna Maó, þó mismikið, eru til dæmis: ''Mao Zedong'' eftir Deliu Davin (1997), ''Mao Zedong'' eftir Jonathan Spence (1999), ''Mao: A Biography'' eftir Ross Terill (1999) og ''Mao: A Life'' eftir Philip Short (1999).<ref>Sigurður A. Magnússon (2008): 367.</ref> == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Heimildir == * Chang, Jung og Jon Halliday, ''Maó. Sagan sem aldrei var sögð''. Ólafur Teitur Guðnason (þýð.) (Reykjavík: Mál og menning, 2007). * Ó Gráda, Cormac, ''Famine. A Short History'' (Princeton: Princeton University Press, 2009). * Pipes, Richard, ''Kommúnisminn. Sögulegt ágrip''. Jakob F. Ásgeirsson og Margrét Gunnarsdóttir (þýð.) (Reykjavík: Bókafélagið Ugla ehf, 2005). * Ragnar Baldursson, ''Kína. Frá keisaraveldi til kommúnisma'' (Reykjavík: Mál og menning, 1985). * Sigurður A. Magnússon, ''Örlagavaldar 20. aldar'' (Reykjavík: Tindur, 2008). == Tengt efni == * [[Maóismi]] == Tenglar == * {{Tímarit.is|3287804|Maó Tse-Tung|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=20. janúar 1963|blaðsíða=2; 13}} * {{Tímarit.is|1857577|Í menningarbyltingunni í Kína var mannát stundað í nafni hugmyndafræði: Hlið vítis opnuðust|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=7. júlí 1996|blaðsíða=12}} * {{Tímarit.is|3347828|Mannhatur og tvöfeldni|höfundur=[[Arnór Hannibalsson]]|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=19. júlí 1996|blaðsíða=8-9}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Zhang Wentian]]<br>{{small|(sem aðalritari)}} | eftir=[[Hua Guofeng]]| titill=Formaður kínverska kommúnistaflokksins| frá=[[20. mars]] [[1943]]| til=[[8. janúar]] [[1976]]| }} {{Erfðatafla | fyrir=Fyrstur í embætti | eftir=[[Liu Shaoqi]]| titill=Formaður Alþýðulýðveldisins Kína| frá=[[27. mars]] [[1953]]| til=[[27. apríl]] [[1959]]| }} {{Töfluendir}} {{Æðstu leiðtogar Alþýðulýðveldisins Kína}} {{Leiðtogar kínverska kommúnistaflokksins}} {{Forsetar Alþýðulýðveldisins Kína}} {{fd|1893|1976}} [[Flokkur:Forsetar Alþýðulýðveldisins Kína]] [[Flokkur:Kínverskir byltingarmenn]] [[Flokkur:Leiðtogar Kommúnistaflokks Kína]] [[Flokkur:Maóismi]] kx0pzz7rwu9uublfgxrp68k1x3wxcuf 0 43269 1963234 1939230 2026-05-15T14:35:09Z TKSnaevarr 53243 1963234 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Krímstríðið | partof = | image = Battle of Sinop.jpg | image_size = 300px | caption = Bardaginn við Sinope eftir rússneska málarann Ívan Ajvazovskíj. | date = 16. október 1853 – 30. mars 1856 (2 ár, 5 mánuðir, 14 dagar) | place = [[Krímskagi]], [[Kákasus]], [[Balkanskagi]], [[Svartahaf]], [[Eystrasalt]], [[Hvítahaf]], [[Austurlönd fjær]] | result = Sigur Tyrkja, Frakka og Breta. Hlutleysi og ferðafrelsi á Svartahafi tryggt með Parísarsáttmálanum 1856. | combatant1 = {{RUS}} [[Rússneska keisaradæmið|Rússland]]<br>{{flagicon|Grikkland|otto}} [[Grikkland]] (til 1854) | combatant2 = {{TUR}} [[Tyrkjaveldi]]<br>{{FRA}} [[Síðara franska keisaraveldið|Frakkland]] (frá 1854)<br>{{UK}} [[Breska heimsveldið|Bretland]] (frá 1854)<br>[[File:Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg|20px]] [[Konungsríkið Sardinía|Sardinía]] (frá 1855) | commander1 = {{RUS}} [[Nikulás 1. Rússakeisari|Nikulás 1.]]<br>{{RUS}} [[Alexander 2. Rússakeisari|Alexander 2.]]<br>{{flagicon|Grikkland|otto}} [[Ottó 1. Grikklandskonungur|Ottó 1.]] | commander2 = {{TUR}} [[Abdúl Mejid 1.]]<br>{{FRA}} [[Napóleon 3.]]<br>{{UK}} [[Viktoría Bretadrottning|Viktoría drottning]]<br>{{UK}} [[George Hamilton-Gordon, 4. jarlinn af Aberdeen|Aberdeen lávarður]]<br>{{UK}} [[Henry John Temple, 3. vísigreifinn Palmerston|Palmerston lávarður]]<br>[[File:Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg|20px]] [[Viktor Emmanúel 2.]] | strength1 = '''Alls:''' 889.000<br>{{small| * {{RUS}} 888.000 kallaðir til starfa<br>324.478 virkjaðir * {{flagicon|Grikkland|otto}} 1.000}} | strength2 ='''Alls:''' 603.132<br>{{small| * {{TUR}} 165.000 * {{FRA}} 309.268 * {{UK}} 107.864 * [[File:Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg|20px]] 21.000}} | casualties1 = * {{RUS}} 530.125 | casualties2 = {{small| * {{TUR}} 45.400 * {{FRA}} 135.485 * {{UK}} 40.462 * [[File:Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg|20px]] 2.166}} | notes = | casus = }} '''Krímstríðið''' var stríð sem var háð á árunum [[1853]]—[[1856]] (október 1853 til febrúar 1856). Þar höfðu [[Ottómanveldið]], [[Bretland|Bretar]], [[Konungsríkið Sardinía|Sardiníumenn]] og [[Frakkland|Frakkar]] gert með sér bandalag gegn útþenslu [[Rússland|Rússa]] við [[Svartahaf]]. Mest var barist á [[Krímskagi|Krímskaganum]], en einnig í Búlgaríu, Rúmeníu, við [[Eystrasalt]] og í [[Tyrkland]]i. Oft er talað um Krímstríðið sem fyrsta nútímastríðið og talið að þar hafi ýmsar nýstárlegar [[tækni]]<nowiki/>nýjungar í stríðsrekstri fyrst verið prófaðar. Eftir stríðið varð [[Balkanskaginn]] þrætuepli og síðan þá hefur órói endurtekið einkennt svæðið. Á meðan á stríðinu stóð vann breska hjúkrunarkonan [[Florence Nightingale]] á vígstöðvunum við hjúkrun særðra. Dró þá úr dánartíðni meðal særðra manna og hlaut hún góðan orðstír af. Nokkrum árum eftir lok stríðsins, árið 1861, aflétti [[Alexander II. Rússakeisari]] [[bændaánauð]] í Rússlandi, [[iðnaður]] jókst og [[samgöngur]] voru bættar. Ríkisstjórn Rússlands herti þó aftur tökin eftir að keisarinn var myrtur árið [[1881]]. == Tengt efni == * [[Árás léttsveitarinnar]] * [[Orrustan við Balaclava]] {{commons|Crimean War|Krímstríðinu}} {{stubbur|sagnfræði}} [[Flokkur:Krímstríðið| ]] [[Flokkur:Saga Bretlands]] [[Flokkur:Saga Frakklands]] [[Flokkur:Saga Rússlands]] [[Flokkur:Saga Tyrkjaveldis]] [[Flokkur:Stríð á 19. öld]] r2g6g3hmie645lo8u4ynn4b3kzr3w64 1963235 1963234 2026-05-15T14:35:27Z TKSnaevarr 53243 1963235 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Krímstríðið | partof = | image = Battle of Sinop.jpg | image_size = 300px | caption = Bardaginn við Sinope eftir rússneska málarann Ívan Ajvazovskíj. | date = 16. október 1853 – 30. mars 1856 (2 ár, 5 mánuðir, 14 dagar) | place = [[Krímskagi]], [[Kákasus]], [[Balkanskagi]], [[Svartahaf]], [[Eystrasalt]], [[Hvítahaf]], [[Austurlönd fjær]] | result = Sigur Tyrkja, Frakka og Breta. Hlutleysi og ferðafrelsi á Svartahafi tryggt með Parísarsáttmálanum 1856. | combatant1 = {{RUS}} [[Rússneska keisaradæmið|Rússland]]<br>{{flagicon|Grikkland|otto}} [[Grikkland]] (til 1854) | combatant2 = {{TUR}} [[Tyrkjaveldi]]<br>{{FRA}} [[Síðara franska keisaraveldið|Frakkland]] (frá 1854)<br>{{UK}} [[Breska heimsveldið|Bretland]] (frá 1854)<br>[[File:Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg|20px]] [[Konungsríkið Sardinía|Sardinía]] (frá 1855) | commander1 = {{RUS}} [[Nikulás 1. Rússakeisari|Nikulás 1.]]<br>{{RUS}} [[Alexander 2. Rússakeisari|Alexander 2.]]<br>{{flagicon|Grikkland|otto}} [[Ottó 1. Grikklandskonungur|Ottó 1.]] | commander2 = {{TUR}} [[Abdúl Mejid 1.]]<br>{{FRA}} [[Napóleon 3.]]<br>{{UK}} [[Viktoría Bretadrottning|Viktoría drottning]]<br>{{UK}} [[George Hamilton-Gordon, 4. jarlinn af Aberdeen|Aberdeen lávarður]]<br>{{UK}} [[Henry John Temple, 3. vísigreifinn Palmerston|Palmerston lávarður]]<br>[[File:Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg|20px]] [[Viktor Emmanúel 2.]] | strength1 = '''Alls:''' 889.000<br>{{small| * {{RUS}} 888.000 kallaðir til starfa<br>324.478 virkjaðir * {{flagicon|Grikkland|otto}} 1.000}} | strength2 ='''Alls:''' 603.132<br>{{small| * {{TUR}} 165.000 * {{FRA}} 309.268 * {{UK}} 107.864 * [[File:Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg|20px]] 21.000}} | casualties1 = * {{RUS}} 530.125 | casualties2 = {{small| * {{TUR}} 45.400 * {{FRA}} 135.485 * {{UK}} 40.462 * [[File:Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg|20px]] 2.166}} | notes = | casus = }} '''Krímstríðið''' var stríð sem var háð á árunum [[1853]]—[[1856]] (október 1853 til febrúar 1856). Þar höfðu [[Ottómanveldið]], [[Bretland|Bretar]], [[Konungsríkið Sardinía|Sardiníumenn]] og [[Frakkland|Frakkar]] gert með sér bandalag gegn útþenslu [[Rússland|Rússa]] við [[Svartahaf]]. Mest var barist á [[Krímskagi|Krímskaganum]], en einnig í Búlgaríu, Rúmeníu, við [[Eystrasalt]] og í [[Tyrkland]]i. Oft er talað um Krímstríðið sem fyrsta nútímastríðið og talið að þar hafi ýmsar nýstárlegar [[tækni]]nýjungar í stríðsrekstri fyrst verið prófaðar. Eftir stríðið varð [[Balkanskaginn]] þrætuepli og síðan þá hefur órói endurtekið einkennt svæðið. Á meðan á stríðinu stóð vann breska hjúkrunarkonan [[Florence Nightingale]] á vígstöðvunum við hjúkrun særðra. Dró þá úr dánartíðni meðal særðra manna og hlaut hún góðan orðstír af. Nokkrum árum eftir lok stríðsins, árið 1861, aflétti [[Alexander II. Rússakeisari]] [[bændaánauð]] í Rússlandi, [[iðnaður]] jókst og [[samgöngur]] voru bættar. Ríkisstjórn Rússlands herti þó aftur tökin eftir að keisarinn var myrtur árið [[1881]]. == Tengt efni == * [[Árás léttsveitarinnar]] * [[Orrustan við Balaclava]] {{commons|Crimean War|Krímstríðinu}} {{stubbur|sagnfræði}} [[Flokkur:Krímstríðið| ]] [[Flokkur:Saga Bretlands]] [[Flokkur:Saga Frakklands]] [[Flokkur:Saga Rússlands]] [[Flokkur:Saga Tyrkjaveldis]] [[Flokkur:Stríð á 19. öld]] 3yt5iblomadyckaryeir6anjpwpfjke 0 52474 1963286 1942436 2026-05-16T04:06:23Z ~2026-29462-62 116550 /* */ 1963286 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Pálmi Gestsson | fæðingardagur = [[1. 1]] [[1957]] | fæðingarstaður = {{ISL}} [[Bolungarvík]], [[Ísland]] }} '''Pálmi Árni Gestsson''' (fæddur [[1. 1]] [[1957]] í [[Bolungarvík]])<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2959903?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/%22P%C3%A1lmi%20Gestsson%22|title=Dagblaðið Vísir - DV - 224. tölublað (02.10.1997) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> er [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]]. Pálmi er þekktastur fyrir að vera í [[Spaugstofan|Spaugstofunni]]. Árið [[2020]] frumsýndi Pálmi leiksýningunna ''Útsending'' í [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]] þar sem hann lék aðalhlutverkið. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" style="text-align:left;font-size:90%;" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/person/palmi-gestsson|title=Pálmi Gestsson|website=Icelandic Film Centre|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref>!! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''[[1983]]'''||''[[Áramótaskaupið 1983]]''||Ýmsir | |- | rowspan="2" |'''[[1984]]'''||''[[Gullsandur]]''||Eiríkur | |- |''[[Gullna hliðið (sjónvarpsmynd)|Gullna hliðið]]'' | | |- |'''[[1986]]'''||''[[Stella í orlofi]]''||Læjónsklúbburinn Kiddi|| |- |'''[[1987]]'''||''[[Áramótaskaupið 1987]]''||Ýmsir | |- |'''[[1989]] - [[2016]]''' |[[Spaugstofan]] |Ýmsir |Einnig handritshöfundur |- |'''[[1989]]'''||''[[Áramótaskaupið 1989]]''||Ýmsir | |- |'''[[1990]]'''||''[[Áramótaskaupið 1990]]''||Ýmsir | |- |'''[[1991]]''' |[[Hvíti víkingurinn|''Hvíti víkingurinn'']] |Ólafur Peacock (rödd) | |- |'''[[1992]]''' - '''[[1995]]''' |''[[Imbakassinn]]'' |Ýmsir |Einnig handritshöfundur |- |'''[[1994]]'''||''[[Bíódagar]]''||Flutningabílstjóri|| |- |rowspan="2"|'''[[1995]]'''||''[[Benjamín dúfa (kvikmynd)|Benjamín dúfa]]''||Faðir Andrésar|| |- | ''[[Áramótaskaupið 1995]]''||Ýmsir | |- |'''[[1996]]'''||''[[Áramótaskaupið 1996]]''||Ýmsir | |- |rowspan="2"|'''[[1998]]'''||''[[Þegar það gerist]]''|| || |- | ''[[Áramótaskaupið 1998]]''||Ýmsir | |- |'''[[1999]]'''||''[[Áramótaskaupið 1999]]''||Ýmsir | |- | rowspan="4" |'''[[2000]]'''||''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]''||Vilhjálmur|| |- | ''[[Ikíngut]]''||Þorkell|| |- |[[Viktor (sjónvarpsmynd)|''Viktor'']] | | |- |''[[Áramótaskaupið 2000]]''||Ýmsir | |- |'''[[2002]]''' |''[[Áramótaskaup 2002|Áramótaskaupið 2002]]'' |Ýmsir | |- |'''[[2003]]'''||''[[Áramótaskaupið 2003]]''||Ýmsir | |- |rowspan="2"|'''[[2004]]'''||''[[Njálssaga]]''||Þráinn|| |- | ''[[Áramótaskaupið 2004]]''||Ýmsir | Einnig handritshöfundur |- |'''[[2006]]'''||''[[Áramótaskaupið 2006]]''||Ýmsir | |- |'''[[2007]]''' |[[Áramótaskaup 2007|''Áramótaskaupið 2007'']] |Ýmsir | |- | rowspan="3" |'''[[2011]]''' |''[[Pressa]]'' |Helgi | |- |''[[Heimsendir]]'' |Valur | |- |''[[Vaxandi tungl (kvikmynd)|Vaxandi tungl]]'' | | |- |'''[[2014]]''' |''[[Afinn (kvikmynd)|Afinn]]'' |Lárus | |- | rowspan="2" |'''[[2015]]''' |''[[Albatross (kvikmynd)|Albatross]]'' |Kjartan | |- |''[[Þrestir (kvikmynd)|Þrestir]]'' |Diddi | |- | rowspan="2" |'''[[2016]]''' |[[Fyrir framan annað fólk]] |Finnur Finsson | |- |[[A Reykjavik Porno|''A Reykjavik Porno'']] |Leigubílstjóri | |- | rowspan="3" |'''[[2018]]''' |[[Steypustöðin|''Steypustöðin'']] |Hann sjálfur | |- |''[[Mannasiðir|Mannasiðir]]'' | | |- |[[Áramótaskaup 2018|''Áramótaskaup 2018'']] |Ólafur Ísleifsson | |- | rowspan="2" |'''[[2019]]''' |[[Agnes Joy|''Agnes Joy'']] |Sigurhjalti | |- |''[[Þorsti (kvikmynd)|Þorsti]]'' |Lögreglustjóri | |- | rowspan="2" |'''[[2020]]''' |''[[Eurogarðurinn]]'' | | |- |''[[Áramótaskaup 2020]]'' |Kári Stefánsson / Heitapottakall | |- |'''[[2021]]''' |[[Vegferð|''Vegferð'']] |Hann sjálfur | |- | rowspan="4" |'''[[2022]]''' |[[Svörtu sandar|''Svörtu sandar'']] |Davíð | |- |''[[Þrot|Þrot]]'' |Stefán | |- |''[[Feelblock]]'' |Hlynur | |- |[[Áramótaskaup 2022|''Áramótaskaup 2022'']] |Hann sjálfur | |- | rowspan="3" |'''[[2023]]''' |''[[Á ferð með mömmu]]'' | | |- |''[[Heima er best]]'' |Gunnar | |- |''[[Eternal]]'' |Vitavörður | |- |'''[[2024]]''' |''[[Húsó]]'' |Einar | |- |} == Eftirhermur í spaugstofunni == Pálmi er ein þekktasta [[eftirherma]] landsins, ýmist í sjónvarpsþáttunum [[Spaugstofan]] og í [[Áramótaskaupið|Áramótsaskaupum]]. Hér eru dæmi um eftirhermur hans. * [[Ólafur Ragnar Grímsson]] * [[Halldór Ásgrímsson]] * [[Steingrímur Hermannsson|Steingrímur Hermansson]] * [[Bubbi Morthens]] * [[Már Guðmundsson]] * [[Gylfi Ægisson]] * [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] * [[Sighvatur Björgvinsson]] * [[Einar Oddur Kristjánsson]] * [[Ólafur Skúlason]] * [[Jón Viðar Jónsson]] * [[Halldór Blöndal]] *[[Sverrir Hermannsson|Sverrir Hermansson]] *[[Ólafur Ísleifsson]] *[[Kári Stefánsson]] == Tilvísanir == <references /> ==Tengill== * {{imdb nafn|0315191}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] {{f|1957}} [[Flokkur:Eftirhermur]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1957]] [[Flokkur:Íslenskir grínistar]] [[Flokkur:Íslenskar eftirhermur]] iv81behlin01w7luom3i886i1ritg7f 1963304 1963286 2026-05-16T09:48:25Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-29462-62|~2026-29462-62]] ([[User talk:~2026-29462-62|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:LexLuxor05|LexLuxor05]] 1942436 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Pálmi Gestsson | fæðingardagur = [[2. október]] [[1957]] | fæðingarstaður = {{ISL}} [[Bolungarvík]], [[Ísland]] }} '''Pálmi Árni Gestsson''' (fæddur [[2. október]] [[1957]] í [[Bolungarvík]])<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2959903?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/%22P%C3%A1lmi%20Gestsson%22|title=Dagblaðið Vísir - DV - 224. tölublað (02.10.1997) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> er [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]]. Pálmi er þekktastur fyrir að vera í [[Spaugstofan|Spaugstofunni]]. Árið [[2020]] frumsýndi Pálmi leiksýningunna ''Útsending'' í [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]] þar sem hann lék aðalhlutverkið. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" style="text-align:left;font-size:90%;" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/person/palmi-gestsson|title=Pálmi Gestsson|website=Icelandic Film Centre|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref>!! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''[[1983]]'''||''[[Áramótaskaupið 1983]]''||Ýmsir | |- | rowspan="2" |'''[[1984]]'''||''[[Gullsandur]]''||Eiríkur | |- |''[[Gullna hliðið (sjónvarpsmynd)|Gullna hliðið]]'' | | |- |'''[[1986]]'''||''[[Stella í orlofi]]''||Læjónsklúbburinn Kiddi|| |- |'''[[1987]]'''||''[[Áramótaskaupið 1987]]''||Ýmsir | |- |'''[[1989]] - [[2016]]''' |[[Spaugstofan]] |Ýmsir |Einnig handritshöfundur |- |'''[[1989]]'''||''[[Áramótaskaupið 1989]]''||Ýmsir | |- |'''[[1990]]'''||''[[Áramótaskaupið 1990]]''||Ýmsir | |- |'''[[1991]]''' |[[Hvíti víkingurinn|''Hvíti víkingurinn'']] |Ólafur Peacock (rödd) | |- |'''[[1992]]''' - '''[[1995]]''' |''[[Imbakassinn]]'' |Ýmsir |Einnig handritshöfundur |- |'''[[1994]]'''||''[[Bíódagar]]''||Flutningabílstjóri|| |- |rowspan="2"|'''[[1995]]'''||''[[Benjamín dúfa (kvikmynd)|Benjamín dúfa]]''||Faðir Andrésar|| |- | ''[[Áramótaskaupið 1995]]''||Ýmsir | |- |'''[[1996]]'''||''[[Áramótaskaupið 1996]]''||Ýmsir | |- |rowspan="2"|'''[[1998]]'''||''[[Þegar það gerist]]''|| || |- | ''[[Áramótaskaupið 1998]]''||Ýmsir | |- |'''[[1999]]'''||''[[Áramótaskaupið 1999]]''||Ýmsir | |- | rowspan="4" |'''[[2000]]'''||''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]''||Vilhjálmur|| |- | ''[[Ikíngut]]''||Þorkell|| |- |[[Viktor (sjónvarpsmynd)|''Viktor'']] | | |- |''[[Áramótaskaupið 2000]]''||Ýmsir | |- |'''[[2002]]''' |''[[Áramótaskaup 2002|Áramótaskaupið 2002]]'' |Ýmsir | |- |'''[[2003]]'''||''[[Áramótaskaupið 2003]]''||Ýmsir | |- |rowspan="2"|'''[[2004]]'''||''[[Njálssaga]]''||Þráinn|| |- | ''[[Áramótaskaupið 2004]]''||Ýmsir | Einnig handritshöfundur |- |'''[[2006]]'''||''[[Áramótaskaupið 2006]]''||Ýmsir | |- |'''[[2007]]''' |[[Áramótaskaup 2007|''Áramótaskaupið 2007'']] |Ýmsir | |- | rowspan="3" |'''[[2011]]''' |''[[Pressa]]'' |Helgi | |- |''[[Heimsendir]]'' |Valur | |- |''[[Vaxandi tungl (kvikmynd)|Vaxandi tungl]]'' | | |- |'''[[2014]]''' |''[[Afinn (kvikmynd)|Afinn]]'' |Lárus | |- | rowspan="2" |'''[[2015]]''' |''[[Albatross (kvikmynd)|Albatross]]'' |Kjartan | |- |''[[Þrestir (kvikmynd)|Þrestir]]'' |Diddi | |- | rowspan="2" |'''[[2016]]''' |[[Fyrir framan annað fólk]] |Finnur Finsson | |- |[[A Reykjavik Porno|''A Reykjavik Porno'']] |Leigubílstjóri | |- | rowspan="3" |'''[[2018]]''' |[[Steypustöðin|''Steypustöðin'']] |Hann sjálfur | |- |''[[Mannasiðir|Mannasiðir]]'' | | |- |[[Áramótaskaup 2018|''Áramótaskaup 2018'']] |Ólafur Ísleifsson | |- | rowspan="2" |'''[[2019]]''' |[[Agnes Joy|''Agnes Joy'']] |Sigurhjalti | |- |''[[Þorsti (kvikmynd)|Þorsti]]'' |Lögreglustjóri | |- | rowspan="2" |'''[[2020]]''' |''[[Eurogarðurinn]]'' | | |- |''[[Áramótaskaup 2020]]'' |Kári Stefánsson / Heitapottakall | |- |'''[[2021]]''' |[[Vegferð|''Vegferð'']] |Hann sjálfur | |- | rowspan="4" |'''[[2022]]''' |[[Svörtu sandar|''Svörtu sandar'']] |Davíð | |- |''[[Þrot|Þrot]]'' |Stefán | |- |''[[Feelblock]]'' |Hlynur | |- |[[Áramótaskaup 2022|''Áramótaskaup 2022'']] |Hann sjálfur | |- | rowspan="3" |'''[[2023]]''' |''[[Á ferð með mömmu]]'' | | |- |''[[Heima er best]]'' |Gunnar | |- |''[[Eternal]]'' |Vitavörður | |- |'''[[2024]]''' |''[[Húsó]]'' |Einar | |- |} == Eftirhermur í spaugstofunni == Pálmi er ein þekktasta [[eftirherma]] landsins, ýmist í sjónvarpsþáttunum [[Spaugstofan]] og í [[Áramótaskaupið|Áramótsaskaupum]]. Hér eru dæmi um eftirhermur hans. * [[Ólafur Ragnar Grímsson]] * [[Halldór Ásgrímsson]] * [[Steingrímur Hermannsson|Steingrímur Hermansson]] * [[Bubbi Morthens]] * [[Már Guðmundsson]] * [[Gylfi Ægisson]] * [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] * [[Sighvatur Björgvinsson]] * [[Einar Oddur Kristjánsson]] * [[Ólafur Skúlason]] * [[Jón Viðar Jónsson]] * [[Halldór Blöndal]] *[[Sverrir Hermannsson|Sverrir Hermansson]] *[[Ólafur Ísleifsson]] *[[Kári Stefánsson]] == Tilvísanir == <references /> ==Tengill== * {{imdb nafn|0315191}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] {{f|1957}} [[Flokkur:Eftirhermur]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1957]] [[Flokkur:Íslenskir grínistar]] [[Flokkur:Íslenskar eftirhermur]] acxdev95t7w1obrg32x61fmtt5m9txm 0 52489 1963281 1951473 2026-05-16T03:59:23Z ~2026-29462-62 116550 1963281 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Pétur Einarsson | fæðingardagur = [[1. 1]] [[1940]] | fæðingarstaður = {{ISL}}[[Vestmannaeyjar]], [[Ísland]] | dánardagur = }} '''Pétur Einarsson''' (1. 1 1933 – ) var [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]], leikstjóri og skólastjóri Leiklistarskóla Íslands. Pétur útskrifaðist frá Leiklistarskóla Íslands árið [[1964]] og nam leiklist við Háskólann í [[Georgía (fylki)|Georgíu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] sem hann útskrifaðist þaðan árið [[1966]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6376974?iabr=on#page/n37/mode/1up/search/%22P%C3%A9tur%20Einarsson%22|title=Dagblaðið Vísir - DV - 125. tölublað (29.10.2010) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> Pétur talsetti teiknimyndir, t.d. fyrir karakterana Múfasa í [[Konungur ljónanna|Konungi ljónanna]], Seif í [[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.behindthevoiceactors.com/Petur-Einarsson/|title=Petur Einarsson (visual voices guide)|website=Behind The Voice Actors|language=en-US|access-date=2026-01-11}}</ref> og skjaldbökuna í [[Svanaprinsessan|Svanaprinsessunni]]<ref name=":2">{{Cite web|url=https://nondisneyinternationaldubbings.weebly.com/the-swan-princess--icelandic-cast.html|title=The Swan Princess / Icelandic cast|website=CHARGUIGOU|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref> meðal annarra. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" style="text-align:left;font-size:90%;" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/person/undefined|title=Pétur Einarsson|website=Icelandic Film Centre|language=en|access-date=2026-01-11}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref name=":1" />!! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''1969'''||''[[Áramótaskaupið 1969]]''|| || |- |'''1977'''||''[[Morðsaga]]''||Herra B|| |- |'''1980'''||''[[Veiðiferðin]]''|| || |- |'''1984'''||''[[Hrafninn flýgur]]''||Kaupmaður með þungan hníf|| |- |'''1990'''||''[[Sérsveitin laugarnesvegi 25]]''||Ólafur|| |- |'''1993'''||''[[Polisen och domarmordet]]''||Ólafur|| |- |'''1994''' |[[Konungur ljónanna|''Konungur Ljónanna'']] |Múfasa |Íslensk talsetning |- |'''1996''' |''[[Svanaprinsessan]]'' |Skjalbakan |Íslensk talsetning<ref name=":2" /> |- |'''1997''' |''[[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]'' |[[Seifur]] |Íslensk talsetning |- |'''1998''' |''[[Pétur Pan (kvikmynd frá 1953)|Pétur Pan]]'' |Höfðingi |Íslensk talsetning |- |'''1999''' |''[[Bartók]]'' |Kúpa |Íslensk talsetning<ref>VHS Leikaralistar</ref> |- | rowspan="7" |'''2000'''||''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]''||Brynjólfur|| |- | ''[[Fíaskó]]''||Frosti|| |- |''[[Risaeðlurnar]]'' |Jar |Íslensk talsetning |- |''[[Hefðarkettirnir]]'' |Lúðvík og Hjástoð |Íslensk talsetning |- |''[[Chicken Run|Kjúklingaflóttinn]]'' |Hrani |Íslensk talsetning |- | ''[[101 Reykjavík]]''||Pabbi Magga|| |- | ''[[Ikíngut]]''||Magnús|| |- |'''2001''' |''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö (teiknimynd frá 1937)|Mjallhvít og Dvergarnir Sjö]]'' |Veiðimaður |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Skrímsli hf.|Skrímsli HF]]'' |Vatness |Íslensk talsetning<ref>DVD Leikaralistar</ref> |- |'''2002'''||''[[Reykjavik Guesthouse: Rent a Bike]]''||Pétur í Pétursbúð|| |- |'''2002''' |''[[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)|Fríða og Dýrið]]'' |Skuggi |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Gullplánetan]]'' |Jón Silfri |Íslensk talsetning |- |'''2003'''||''[[Nói albínói]]''||Prestur|| |- |'''2004'''||''[[Njálssaga]]''||Gissur hvíti|| |- |rowspan="2"|'''2005'''||''[[Allir litir hafsins eru kaldir]]''||Jón|| |- | ''[[Strákarnir okkar]]''||Björgvin|| |- |'''2006''' |''[[Bílar (kvikmynd)|Bílar]]'' |Þjálfi |Íslensk talsetning<ref>Disney+ Leikaralistar</ref> |- |'''2006'''||''[[Ørnen: En krimi-odyssé]]''||Hendes Morfar|| |- |'''2007'''||''[[Skröltormar]]''||Agnar|| |- |'''2011'''||''[[Kurteist fólk]]''||Skjöldur Skjaldarsson|| |} == Heimildir == <references /> ==Tenglar== * {{imdb nafn|0251798}} {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] {{fd|1933}} 9rmsdlvjfu59f46m6h71mzfrut8hcp3 1963282 1963281 2026-05-16T04:00:54Z ~2026-29462-62 116550 1963282 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Pétur Einarsson | fæðingardagur = [[1. 1]] [[1940]] | fæðingarstaður = {{ISL}}[[Vestmannaeyjar]], [[Ísland]] | dánardagur = }} '''Pétur Einarsson''' (1. 1 1933 – ) var [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]], leikstjóri og skólastjóri Leiklistarskóla Íslands. Pétur útskrifaðist frá Leiklistarskóla Íslands árið [[1964]] og nam leiklist við Háskólann í [[Georgía (fylki)|Georgíu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] sem hann útskrifaðist þaðan árið [[1966]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6376974?iabr=on#page/n37/mode/1up/search/%22P%C3%A9tur%20Einarsson%22|title=Dagblaðið Vísir - DV - 125. tölublað (29.10.2010) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> Pétur talsetti teiknimyndir, t.d. fyrir karakterana Múfasa í [[Konungur ljónanna|Konungi ljónanna]], Seif í [[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.behindthevoiceactors.com/Petur-Einarsson/|title=Petur Einarsson (visual voices guide)|website=Behind The Voice Actors|language=en-US|access-date=2026-01-11}}</ref> og skjaldbökuna í [[Svanaprinsessan|Svanaprinsessunni]]<ref name=":2">{{Cite web|url=https://nondisneyinternationaldubbings.weebly.com/the-swan-princess--icelandic-cast.html|title=The Swan Princess / Icelandic cast|website=CHARGUIGOU|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref> meðal annarra. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" style="text-align:left;font-size:90%;" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/person/undefined|title=Pétur Einarsson|website=Icelandic Film Centre|language=en|access-date=2026-01-11}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref name=":1" />!! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''1969'''||''[[Áramótaskaupið 1969]]''|| || |- |'''1977'''||''[[Morðsaga]]''||Herra B|| |- |'''1980'''||''[[Veiðiferðin]]''|| || |- |'''1984'''||''[[Hrafninn flýgur]]''||Kaupmaður með þungan hníf|| |- |'''1990'''||''[[Sérsveitin laugarnesvegi 25]]''||Ólafur|| |- |'''1993'''||''[[Polisen och domarmordet]]''||Ólafur|| |- |'''1994''' |[[Konungur ljónanna|''Konungur Ljónanna'']] |Múfasa |Íslensk talsetning |- |'''1996''' |''[[Svanaprinsessan]]'' |Skjalbakan |Íslensk talsetning<ref name=":2" /> |- |'''1997''' |''[[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]'' |[[Seifur]] |Íslensk talsetning |- |'''1998''' |''[[Pétur Pan (kvikmynd frá 1953)|Pétur Pan]]'' |Höfðingi |Íslensk talsetning |- |'''1999''' |''[[Bartók]]'' |Kúpa |Íslensk talsetning<ref>VHS Leikaralistar</ref> |- | rowspan="7" |'''2000'''||''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]''||Brynjólfur|| |- | ''[[Fíaskó]]''||Frosti|| |- |''[[Risaeðlurnar]]'' |Jar |Íslensk talsetning |- |''[[Hefðarkettirnir]]'' |Lúðvík og Hjástoð |Íslensk talsetning |- |''[[Chicken Run|Kjúklingaflóttinn]]'' |Hrani |Íslensk talsetning |- | ''[[101 Reykjavík]]''||Pabbi Magga|| |- | ''[[Ikíngut]]''||Magnús|| |- |'''2001''' |''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö (teiknimynd frá 1937)|Mjallhvít og Dvergarnir Sjö]]'' |Veiðimaður |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Skrímsli hf.|Skrímsli HF]]'' |Vatness |Íslensk talsetning<ref>DVD Leikaralistar</ref> |- |'''2002'''||''[[Reykjavik Guesthouse: Rent a Bike]]''||Pétur í Pétursbúð|| |- |'''2002''' |''[[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)|Fríða og Dýrið]]'' |Skuggi |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Gullplánetan]]'' |Jón Silfri |Íslensk talsetning |- |'''2003'''||''[[Nói albínói]]''||Prestur|| |- |'''2004'''||''[[Njálssaga]]''||Gissur hvíti|| |- |rowspan="2"|'''2005'''||''[[Allir litir hafsins eru kaldir]]''||Jón|| |- | ''[[Strákarnir okkar]]''||Björgvin|| |- |'''2006''' |''[[Bílar (kvikmynd)|Bílar]]'' |Þjálfi |Íslensk talsetning<ref>Disney+ Leikaralistar</ref> |- |'''2006'''||''[[Ørnen: En krimi-odyssé]]''||Hendes Morfar|| |- |'''2007'''||''[[Skröltormar]]''||Agnar|| |- |'''2011'''||''[[Kurteist fólk]]''||Skjöldur Skjaldarsson|| |} == Heimildir == ==Tenglar== * {{imdb nafn|0251798}} {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] {{fd|1933}} 4yx3c5o16nj5yy993v8ieituoqmathc 1963283 1963282 2026-05-16T04:01:30Z ~2026-29462-62 116550 /* */ 1963283 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Pétur Einarsson | fæðingardagur = [[1. 1]] [[1940]] | fæðingarstaður = {{ISL}}[[Vestmannaeyjar]], [[Ísland]] | dánardagur = }} '''Pétur Einarsson''' (1. 1 1933 – ) var [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]], leikstjóri og skólastjóri Leiklistarskóla Íslands. Pétur útskrifaðist frá Leiklistarskóla Íslands árið [[1964]] og nam leiklist við Háskólann í [[Georgía (fylki)|Georgíu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] sem hann útskrifaðist þaðan árið [[1966]]. Pétur talsetti teiknimyndir, t.d. fyrir karakterana Múfasa í [[Konungur ljónanna|Konungi ljónanna]], Seif í [[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles] meðal annarra. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" style="text-align:left;font-size:90%;" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/person/undefined|title=Pétur Einarsson|website=Icelandic Film Centre|language=en|access-date=2026-01-11}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref name=":1" />!! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''1969'''||''[[Áramótaskaupið 1969]]''|| || |- |'''1977'''||''[[Morðsaga]]''||Herra B|| |- |'''1980'''||''[[Veiðiferðin]]''|| || |- |'''1984'''||''[[Hrafninn flýgur]]''||Kaupmaður með þungan hníf|| |- |'''1990'''||''[[Sérsveitin laugarnesvegi 25]]''||Ólafur|| |- |'''1993'''||''[[Polisen och domarmordet]]''||Ólafur|| |- |'''1994''' |[[Konungur ljónanna|''Konungur Ljónanna'']] |Múfasa |Íslensk talsetning |- |'''1996''' |''[[Svanaprinsessan]]'' |Skjalbakan |Íslensk talsetning<ref name=":2" /> |- |'''1997''' |''[[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]'' |[[Seifur]] |Íslensk talsetning |- |'''1998''' |''[[Pétur Pan (kvikmynd frá 1953)|Pétur Pan]]'' |Höfðingi |Íslensk talsetning |- |'''1999''' |''[[Bartók]]'' |Kúpa |Íslensk talsetning<ref>VHS Leikaralistar</ref> |- | rowspan="7" |'''2000'''||''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]''||Brynjólfur|| |- | ''[[Fíaskó]]''||Frosti|| |- |''[[Risaeðlurnar]]'' |Jar |Íslensk talsetning |- |''[[Hefðarkettirnir]]'' |Lúðvík og Hjástoð |Íslensk talsetning |- |''[[Chicken Run|Kjúklingaflóttinn]]'' |Hrani |Íslensk talsetning |- | ''[[101 Reykjavík]]''||Pabbi Magga|| |- | ''[[Ikíngut]]''||Magnús|| |- |'''2001''' |''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö (teiknimynd frá 1937)|Mjallhvít og Dvergarnir Sjö]]'' |Veiðimaður |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Skrímsli hf.|Skrímsli HF]]'' |Vatness |Íslensk talsetning<ref>DVD Leikaralistar</ref> |- |'''2002'''||''[[Reykjavik Guesthouse: Rent a Bike]]''||Pétur í Pétursbúð|| |- |'''2002''' |''[[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)|Fríða og Dýrið]]'' |Skuggi |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Gullplánetan]]'' |Jón Silfri |Íslensk talsetning |- |'''2003'''||''[[Nói albínói]]''||Prestur|| |- |'''2004'''||''[[Njálssaga]]''||Gissur hvíti|| |- |rowspan="2"|'''2005'''||''[[Allir litir hafsins eru kaldir]]''||Jón|| |- | ''[[Strákarnir okkar]]''||Björgvin|| |- |'''2006''' |''[[Bílar (kvikmynd)|Bílar]]'' |Þjálfi |Íslensk talsetning<ref>Disney+ Leikaralistar</ref> |- |'''2006'''||''[[Ørnen: En krimi-odyssé]]''||Hendes Morfar|| |- |'''2007'''||''[[Skröltormar]]''||Agnar|| |- |'''2011'''||''[[Kurteist fólk]]''||Skjöldur Skjaldarsson|| |} == Heimildir == ==Tenglar== * {{imdb nafn|0251798}} {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] {{fd|1933}} rgme55w324fezodw49u6ov4vg5dxrjp 1963284 1963283 2026-05-16T04:01:42Z ~2026-29462-62 116550 /* */ 1963284 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Pétur Einarsson | fæðingardagur = [[1. 1]] [[1933]] | fæðingarstaður = {{ISL}}[[Vestmannaeyjar]], [[Ísland]] | dánardagur = }} '''Pétur Einarsson''' (1. 1 1933 – ) var [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]], leikstjóri og skólastjóri Leiklistarskóla Íslands. Pétur útskrifaðist frá Leiklistarskóla Íslands árið [[1964]] og nam leiklist við Háskólann í [[Georgía (fylki)|Georgíu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] sem hann útskrifaðist þaðan árið [[1966]]. Pétur talsetti teiknimyndir, t.d. fyrir karakterana Múfasa í [[Konungur ljónanna|Konungi ljónanna]], Seif í [[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles] meðal annarra. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" style="text-align:left;font-size:90%;" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/person/undefined|title=Pétur Einarsson|website=Icelandic Film Centre|language=en|access-date=2026-01-11}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref name=":1" />!! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''1969'''||''[[Áramótaskaupið 1969]]''|| || |- |'''1977'''||''[[Morðsaga]]''||Herra B|| |- |'''1980'''||''[[Veiðiferðin]]''|| || |- |'''1984'''||''[[Hrafninn flýgur]]''||Kaupmaður með þungan hníf|| |- |'''1990'''||''[[Sérsveitin laugarnesvegi 25]]''||Ólafur|| |- |'''1993'''||''[[Polisen och domarmordet]]''||Ólafur|| |- |'''1994''' |[[Konungur ljónanna|''Konungur Ljónanna'']] |Múfasa |Íslensk talsetning |- |'''1996''' |''[[Svanaprinsessan]]'' |Skjalbakan |Íslensk talsetning<ref name=":2" /> |- |'''1997''' |''[[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]'' |[[Seifur]] |Íslensk talsetning |- |'''1998''' |''[[Pétur Pan (kvikmynd frá 1953)|Pétur Pan]]'' |Höfðingi |Íslensk talsetning |- |'''1999''' |''[[Bartók]]'' |Kúpa |Íslensk talsetning<ref>VHS Leikaralistar</ref> |- | rowspan="7" |'''2000'''||''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]''||Brynjólfur|| |- | ''[[Fíaskó]]''||Frosti|| |- |''[[Risaeðlurnar]]'' |Jar |Íslensk talsetning |- |''[[Hefðarkettirnir]]'' |Lúðvík og Hjástoð |Íslensk talsetning |- |''[[Chicken Run|Kjúklingaflóttinn]]'' |Hrani |Íslensk talsetning |- | ''[[101 Reykjavík]]''||Pabbi Magga|| |- | ''[[Ikíngut]]''||Magnús|| |- |'''2001''' |''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö (teiknimynd frá 1937)|Mjallhvít og Dvergarnir Sjö]]'' |Veiðimaður |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Skrímsli hf.|Skrímsli HF]]'' |Vatness |Íslensk talsetning<ref>DVD Leikaralistar</ref> |- |'''2002'''||''[[Reykjavik Guesthouse: Rent a Bike]]''||Pétur í Pétursbúð|| |- |'''2002''' |''[[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)|Fríða og Dýrið]]'' |Skuggi |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Gullplánetan]]'' |Jón Silfri |Íslensk talsetning |- |'''2003'''||''[[Nói albínói]]''||Prestur|| |- |'''2004'''||''[[Njálssaga]]''||Gissur hvíti|| |- |rowspan="2"|'''2005'''||''[[Allir litir hafsins eru kaldir]]''||Jón|| |- | ''[[Strákarnir okkar]]''||Björgvin|| |- |'''2006''' |''[[Bílar (kvikmynd)|Bílar]]'' |Þjálfi |Íslensk talsetning<ref>Disney+ Leikaralistar</ref> |- |'''2006'''||''[[Ørnen: En krimi-odyssé]]''||Hendes Morfar|| |- |'''2007'''||''[[Skröltormar]]''||Agnar|| |- |'''2011'''||''[[Kurteist fólk]]''||Skjöldur Skjaldarsson|| |} == Heimildir == ==Tenglar== * {{imdb nafn|0251798}} {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] {{fd|1933}} adf2eghupzhn68fezgnxj1nzmcjzige 1963285 1963284 2026-05-16T04:02:01Z ~2026-29462-62 116550 /* Tenglar */ 1963285 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Pétur Einarsson | fæðingardagur = [[1. 1]] [[1933]] | fæðingarstaður = {{ISL}}[[Vestmannaeyjar]], [[Ísland]] | dánardagur = }} '''Pétur Einarsson''' (1. 1 1933 – ) var [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]], leikstjóri og skólastjóri Leiklistarskóla Íslands. Pétur útskrifaðist frá Leiklistarskóla Íslands árið [[1964]] og nam leiklist við Háskólann í [[Georgía (fylki)|Georgíu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] sem hann útskrifaðist þaðan árið [[1966]]. Pétur talsetti teiknimyndir, t.d. fyrir karakterana Múfasa í [[Konungur ljónanna|Konungi ljónanna]], Seif í [[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles] meðal annarra. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" style="text-align:left;font-size:90%;" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/person/undefined|title=Pétur Einarsson|website=Icelandic Film Centre|language=en|access-date=2026-01-11}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref name=":1" />!! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''1969'''||''[[Áramótaskaupið 1969]]''|| || |- |'''1977'''||''[[Morðsaga]]''||Herra B|| |- |'''1980'''||''[[Veiðiferðin]]''|| || |- |'''1984'''||''[[Hrafninn flýgur]]''||Kaupmaður með þungan hníf|| |- |'''1990'''||''[[Sérsveitin laugarnesvegi 25]]''||Ólafur|| |- |'''1993'''||''[[Polisen och domarmordet]]''||Ólafur|| |- |'''1994''' |[[Konungur ljónanna|''Konungur Ljónanna'']] |Múfasa |Íslensk talsetning |- |'''1996''' |''[[Svanaprinsessan]]'' |Skjalbakan |Íslensk talsetning<ref name=":2" /> |- |'''1997''' |''[[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]'' |[[Seifur]] |Íslensk talsetning |- |'''1998''' |''[[Pétur Pan (kvikmynd frá 1953)|Pétur Pan]]'' |Höfðingi |Íslensk talsetning |- |'''1999''' |''[[Bartók]]'' |Kúpa |Íslensk talsetning<ref>VHS Leikaralistar</ref> |- | rowspan="7" |'''2000'''||''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]''||Brynjólfur|| |- | ''[[Fíaskó]]''||Frosti|| |- |''[[Risaeðlurnar]]'' |Jar |Íslensk talsetning |- |''[[Hefðarkettirnir]]'' |Lúðvík og Hjástoð |Íslensk talsetning |- |''[[Chicken Run|Kjúklingaflóttinn]]'' |Hrani |Íslensk talsetning |- | ''[[101 Reykjavík]]''||Pabbi Magga|| |- | ''[[Ikíngut]]''||Magnús|| |- |'''2001''' |''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö (teiknimynd frá 1937)|Mjallhvít og Dvergarnir Sjö]]'' |Veiðimaður |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Skrímsli hf.|Skrímsli HF]]'' |Vatness |Íslensk talsetning<ref>DVD Leikaralistar</ref> |- |'''2002'''||''[[Reykjavik Guesthouse: Rent a Bike]]''||Pétur í Pétursbúð|| |- |'''2002''' |''[[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)|Fríða og Dýrið]]'' |Skuggi |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Gullplánetan]]'' |Jón Silfri |Íslensk talsetning |- |'''2003'''||''[[Nói albínói]]''||Prestur|| |- |'''2004'''||''[[Njálssaga]]''||Gissur hvíti|| |- |rowspan="2"|'''2005'''||''[[Allir litir hafsins eru kaldir]]''||Jón|| |- | ''[[Strákarnir okkar]]''||Björgvin|| |- |'''2006''' |''[[Bílar (kvikmynd)|Bílar]]'' |Þjálfi |Íslensk talsetning<ref>Disney+ Leikaralistar</ref> |- |'''2006'''||''[[Ørnen: En krimi-odyssé]]''||Hendes Morfar|| |- |'''2007'''||''[[Skröltormar]]''||Agnar|| |- |'''2011'''||''[[Kurteist fólk]]''||Skjöldur Skjaldarsson|| |} == Heimildir == ==Tenglar== {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] {{fd|1933}} gxuy7qduf50362e61uzgfhi6u4aad7d 1963305 1963285 2026-05-16T09:49:46Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-29462-62|~2026-29462-62]] ([[User talk:~2026-29462-62|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:LexLuxor05|LexLuxor05]] 1951473 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Pétur Einarsson | fæðingardagur = [[31. október]] [[1940]] | fæðingarstaður = {{ISL}}[[Vestmannaeyjar]], [[Ísland]] | dánardagur = [[24. apríl]] [[2024]] }} '''Pétur Einarsson''' (31. október 1940 – 24. apríl 2024)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/411228|title=Pétur Einarsson látinn - RÚV.is|last=Jónsson|first=Þorgils|date=2024-04-25|website=RÚV|access-date=2026-01-11}}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] [[leikari]], leikstjóri og skólastjóri Leiklistarskóla Íslands. Pétur útskrifaðist frá Leiklistarskóla Íslands árið [[1964]] og nam leiklist við Háskólann í [[Georgía (fylki)|Georgíu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] sem hann útskrifaðist þaðan árið [[1966]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6376974?iabr=on#page/n37/mode/1up/search/%22P%C3%A9tur%20Einarsson%22|title=Dagblaðið Vísir - DV - 125. tölublað (29.10.2010) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2026-01-11}}</ref> Pétur talsetti teiknimyndir, t.d. fyrir karakterana Múfasa í [[Konungur ljónanna|Konungi ljónanna]], Seif í [[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.behindthevoiceactors.com/Petur-Einarsson/|title=Petur Einarsson (visual voices guide)|website=Behind The Voice Actors|language=en-US|access-date=2026-01-11}}</ref> og skjaldbökuna í [[Svanaprinsessan|Svanaprinsessunni]]<ref name=":2">{{Cite web|url=https://nondisneyinternationaldubbings.weebly.com/the-swan-princess--icelandic-cast.html|title=The Swan Princess / Icelandic cast|website=CHARGUIGOU|language=en|access-date=2026-01-11}}</ref> meðal annarra. ==Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum== {| class="wikitable" style="text-align:left;font-size:90%;" |- !Ár !! Kvikmynd/Þáttur<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandicfilmcentre.is/person/undefined|title=Pétur Einarsson|website=Icelandic Film Centre|language=en|access-date=2026-01-11}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref name=":1" />!! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun |- |'''1969'''||''[[Áramótaskaupið 1969]]''|| || |- |'''1977'''||''[[Morðsaga]]''||Herra B|| |- |'''1980'''||''[[Veiðiferðin]]''|| || |- |'''1984'''||''[[Hrafninn flýgur]]''||Kaupmaður með þungan hníf|| |- |'''1990'''||''[[Sérsveitin laugarnesvegi 25]]''||Ólafur|| |- |'''1993'''||''[[Polisen och domarmordet]]''||Ólafur|| |- |'''1994''' |[[Konungur ljónanna|''Konungur Ljónanna'']] |Múfasa |Íslensk talsetning |- |'''1996''' |''[[Svanaprinsessan]]'' |Skjalbakan |Íslensk talsetning<ref name=":2" /> |- |'''1997''' |''[[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]'' |[[Seifur]] |Íslensk talsetning |- |'''1998''' |''[[Pétur Pan (kvikmynd frá 1953)|Pétur Pan]]'' |Höfðingi |Íslensk talsetning |- |'''1999''' |''[[Bartók]]'' |Kúpa |Íslensk talsetning<ref>VHS Leikaralistar</ref> |- | rowspan="7" |'''2000'''||''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]''||Brynjólfur|| |- | ''[[Fíaskó]]''||Frosti|| |- |''[[Risaeðlurnar]]'' |Jar |Íslensk talsetning |- |''[[Hefðarkettirnir]]'' |Lúðvík og Hjástoð |Íslensk talsetning |- |''[[Chicken Run|Kjúklingaflóttinn]]'' |Hrani |Íslensk talsetning |- | ''[[101 Reykjavík]]''||Pabbi Magga|| |- | ''[[Ikíngut]]''||Magnús|| |- |'''2001''' |''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö (teiknimynd frá 1937)|Mjallhvít og Dvergarnir Sjö]]'' |Veiðimaður |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Skrímsli hf.|Skrímsli HF]]'' |Vatness |Íslensk talsetning<ref>DVD Leikaralistar</ref> |- |'''2002'''||''[[Reykjavik Guesthouse: Rent a Bike]]''||Pétur í Pétursbúð|| |- |'''2002''' |''[[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)|Fríða og Dýrið]]'' |Skuggi |Íslensk talsetning |- |'''2002''' |''[[Gullplánetan]]'' |Jón Silfri |Íslensk talsetning |- |'''2003'''||''[[Nói albínói]]''||Prestur|| |- |'''2004'''||''[[Njálssaga]]''||Gissur hvíti|| |- |rowspan="2"|'''2005'''||''[[Allir litir hafsins eru kaldir]]''||Jón|| |- | ''[[Strákarnir okkar]]''||Björgvin|| |- |'''2006''' |''[[Bílar (kvikmynd)|Bílar]]'' |Þjálfi |Íslensk talsetning<ref>Disney+ Leikaralistar</ref> |- |'''2006'''||''[[Ørnen: En krimi-odyssé]]''||Hendes Morfar|| |- |'''2007'''||''[[Skröltormar]]''||Agnar|| |- |'''2011'''||''[[Kurteist fólk]]''||Skjöldur Skjaldarsson|| |} == Heimildir == <references /> ==Tenglar== * {{imdb nafn|0251798}} * [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-04-25-petur-einarsson-latinn-411228 Pétur Einarsson látinn] {{stubbur|æviágrip|leikari|Ísland}} [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] {{fd|1940|2024}} ka7fdop1w3eq2x12p0tcivyt9wvxavj 0 56180 1963292 1952048 2026-05-16T07:30:28Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963292 wikitext text/x-wiki {{Fjall}}{{CommonsCat|Hverfjall}} '''Hverfjall''' (eða '''Hverfell''' <ref>[https://timarit.is/page/1874453?iabr=on Morgunblaðið 1997]</ref>) er [[fjall]] austan við [[Mývatn]] og vestan við [[Búrfellshraun á Mývatnsöræfum|Búrfellshraun]] í [[Skútustaðahreppur|Skútustaðahreppi]]. Hverfjall er [[eldgígur]] sem talinn er hafa myndast í öflugu en stuttu [[þeytigos]]i fyrir um 2500 árum. Miklar deilur hafa verið uppi um hvort nota ætti Hverfjall eða Hverfell yfir fjallið sem endaði með niðurstöðu Hæstaréttar að nota ætti örnefnið Hverfjall og "jafnframt skuli setja innan sviga örnefnið Hverfell".<ref>{{Cite web|url=https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=0f2f6428-7b6a-11eb-947c-005056bc0bdb&id=6088c94e-ad2c-42c9-ab00-ef5c1ab0201b|title=Mál nr. 173/2001|last=Hæstiréttur Íslands|date=7. júní 2001|website=www.haestirettur.is|access-date=2023-10-29|archive-date=2023-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231029111519/https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=0f2f6428-7b6a-11eb-947c-005056bc0bdb&id=6088c94e-ad2c-42c9-ab00-ef5c1ab0201b|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == <references/> == Tengill == * [http://www.timarit.is/?issueID=436142&pageSelected=4&lang=0 ''Hverfell við Mývatn''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=432849&pageSelected=22&lang=0 ''Fjall eða fell?''; grein í Morgunblaðinu 1994]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Stubbur}} [[Flokkur:Fjöll á Íslandi]] [[Flokkur:Skútustaðahreppur]] [[Flokkur:Eldstöðvakerfi Kröflu]] hyxkddb5nawt9odbt0uia2f3kix5ag2 0 59717 1963276 1903790 2026-05-15T23:51:17Z ~2026-29318-33 116545 update website 1963276 wikitext text/x-wiki {{Siglingafélag |mynd= |myndatexti= |Stofnað=[[4. mars]] [[1971]] |Aðstaða=[[Kársnes]] |Aðstaða2=Kópavogur |Aðstaða3=[[Ísland]]i |Formaður=Hannes Sveinbjörnsson |Aðili að=[[Ungmennasamband Kjalarnesþings|UMSK]], [[Siglingasamband Íslands|SÍL]] |Virkar deildir=[[Siglingar|Kjölbátasiglingar]] |Virkar deildir2=Kænusiglingar }} {{hreingerning|Vantar heimildir, mætti stytta söguna og setja kaflaskil}} [[Mynd:Optimisto sur lago Dümmer 2.jpg|thumb|[[Julla]]n Optimist. 10 bátar af þessari gerð eru í eigu félagsins.]] '''Siglingafélagið Ýmir''' er [[siglingar|siglingafélag]] í [[Kópavogur|Kópavogi]] með aðstöðu á [[Kársnes]]i. Það var stofnað [[4. mars]] [[1971]]. Það heldur reglulega siglinganámskeið og stendur fyrir keppnum. ==Saga== Siglingafélagið Ýmir var stofnað fimmtudaginn 4. mars 1971. Stofnfélagar voru 14. Eftir stjórnarkjör fóru fram umræður um framtíð og markmið félagsins. Settur var á fót hugmyndabanki m.a., um nafn á hið nýstofnaða félag. Bátakostur félagsins var í upphafi: “Lánsbátur frá Æskulýðsráði, 1 seglbátur, og trillubátur sem hafði verið breytt í seglbát”. Fljótlega hófu félagsmenn smíði nýrra báta og voru fyrstu fjórir bátarnir af tegundinni “International Fireball” smíðaðir veturinn 1971-72 og voru þeir teknir í notkun þá um sumarið. Félagið eignaðist fljótlega eftir stofnun þess skemmu og fékk leyfi til að setja hana niður við hliðina á Kópaneshúsinu við Vesturvör þar sem Æskulýðsráð Kópavogs rak siglingastarfsemi sína. Þessi skemma var notuð undir smíðar og sem báta- og mastursgeymsla næstu 30 árin. Þó skemman væri ekki glæsileg nýttist hún félögum Ýmis vel. Þar sinntu félagar viðhaldi á bátum sínum og á árunum 1974-76 var smíðaður þar 25 feta [[kjölbátur]] sem hlaut nafnið “Skýjaborg”, nafngift sem kannski var lýsandi dæmi um hugmyndir manna og viðhorf til siglingaíþróttarinnar á upphafsárum hennar. Auk þess að skapa félagsmönnum aðstöðu til smíða og geymslu á bátum sínum vann félagið jafnframt að framgangi siglinga sem viðurkendrar íþróttagreinar. Það gerði félagið með því að gerast aðili að [[Ungmennasamband Kjalarnesþings|Ungmennasambandi Kjalarnesþings]] og þar með löglegur aðili að stofnun [[Siglingasamband Íslands|Siglingasamanbands Ísland]] sem stofnað var 25. október 1973, og var það 15 sérsamband [[ÍSÍ]]. Félagar Ýmis hafa allar götur síðan verið virkir þátttakendur í starfi og stefnumótun [[Siglingasamband Íslands|SÍL]]. Á 5. ára afmæli félagsins 1976 hefur félögum fjölgað úr 14 í 76, bátum félagsmanna fjölgað og þeir stækkað með tilkomu kjölbáta. Í fréttatilkynningu segir svo: “Félagsmenn eiga báta sína sjálfir og eru nú á vegum félagsins eftirtaldir bátar: 1 Cresent, 2 Flipper og 8 Fireball seglbátar. 2 25 feta Quarter Tonner, 1 27 feta Vega og 1 38 feta Ohlson”. 1977 hófst bygging á félagsaðstöðu Ýmis. Leyfi fékkst til að staðsetja húsið til bráðabirgða fyrir ofan skemmuna. Bygging hússins tók mörg ár enda fjármagn af skornum skammti og húsið alfarið byggt í sjálfboðavinnu. Húsið var tekið almenna notkun 1986. Mikill uppgangur var á þessum upphafsárum og fjölgaði þátttakendum og bátum ört. [[Kænusiglingar|Kænum]] fjölgaði ört og tegundaflóran varð fjölbreyttari. [[Optimist]], [[Topper]] og [[Mirror]] fyrir yngri hópinn, [[Laser]], [[Wayfarer]], [[470 (kæna)|470]], [[505 (kæna)|505]], Finn og [[Star]] fyrir þá eldri. Einnig voru flutt inn mót og smíðaðir voru nokkrir Micro 18, PB63 og Tur 84 [[kjölbátar]] auk þess sem siglingar á [[Seglbretti|seglbrettum]] bættust við. Þessi fjölgun báta kallaði á bætta aðstöðu og lögðust félagsmenn á eitt við að bæta hana. Kjölbátamenn fengu leyfi fyrir og byggðu bryggjustúf með landgangi og flotbryggju, skipulögðu og lögðu út legufæri, lýsing á svæðinu var bætt og kænumenn byggðu stoðvegg á milli [[SVK]] og skemmunnar. Þá hófu kjölbátamenn einnig að halda reglulega fræðslu og skemmtifundi mánaðarlega yfir vetrartímann. Það starf vatt upp á sig og úr varð að 1982 var stofnað [[Kjölbátasamband Íslands|Kjölbátasamband Íslands, KBÍ]]. Á sama tíma tóku nokkrir siglingamenn sig til og gáfu út fræðsluritið “Regluboðinn”, en eins og nafnið gaf til kynna var meginefnið umfjöllun um kappsiglingareglur og skýringar á þeim en einnig flutu með greinar um tækni og stillingar á seglum og reiða. “Fyrsta [[Siglingakeppni|alvörusiglingakeppnin]] hér á landi fór fram á [[Fossvogur|Fossvoginum]] um helgina”. Svona hljóðaði frétt í “[[Dagblaðið (1975)|Dagblaðinu]]” að afloknu Íslandsmeistaramóti á [[Fireball]] og Flipper helgina 21–22 ágúst 1976. Hvort það var satt og rétt skal látið liggja milli hluta, en víst er að mikil gróska var að hefjast í íþróttaiðkun siglingamanna. Farið var að halda reglulegar kjölbátakeppnir og í mörg ár var fimmtudagskeppni fastur liður hjá kænumönnum auk annarra móta. Til að sinna keppnisstjórn og öryggisgæslu festi Ýmir kaup á 17 feta Avon harðbotna slöngubáti 1980. Félagið fékk styrki til kaupanna meðal annars frá [[Dómsmálaráðuneyti Íslands|Dómsmálaráðuneytinu]] og [[Siglingasamband Íslands|SÍL]]. Skilyrði ráðuneytisins var að [[Lögreglan á Íslandi|lögreglan]] hefði aðgang að bátnum, en framlag SÍL var til útbreiðslu og sem leiga vegna notkunar starfsmanns sambandsins sem í nokkur sumur sá um keppnisstjórn. Mikil þátttaka var og [[Skerjafjörður|Skerjafjörðurinn]] iðulega þakinn seglum. Félagar Ýmis voru iðnir við kolann og tíðir gestir á verðlaunapalli bæði á kænum, og kjölbáum sem og brettum. Einnig hafa félagsmenn tekið þátt í fjölda erlendra móta meðal annars tvennum [[Ólympíuleikarnir|Ólympíuleikum]]. Félagsmenn hafa einnig hlotið margvíslega viðurkenningu fyrir íþróttaiðkun. Eftir því sem tíminn leið, iðkendum fjölgaði og bátar stækkuðu varð krafan um bætta aðstöðu sífellt háværari. Krafan um höfn með flotbryggjum, rýmra uppsátur auk aðstöðu til viðhalds og viðgerða stærri báta Kynnti félagið meðal annars hugmyndir Gunnlaugs Jónassonar sem gert hafði teikningar og líkan að höfn og aðstöðu fyrir Ými auk bryggjuhúsa. Þess má til gamans geta að þessi bryggjuhús voru nánast eins og þau sem nú standa við Hafnarbraut ofan Kópavogshafnar. Því miður töluðu félagsmenn fyrir daufum eyrum bæjaryfirvalda og þvi var það að þegar flotbryggja var tekin í notkun í [[Reykjavíkurhöfn]] 1989 leystu flestir [[kjölbátar]] landfestar og sigldu á brott. Þetta var mikil blóðtaka fyrir félagið, því þó flestir hafi haldið tryggð við félagið og keppt fyrir þess hönd næstu árin þá fækkaði þeim og sá kraftur sem hafði einkennt félagsstarfið dvínaði. Til að halda starfseminni gangandi tók Ýmir við rekstri Kópaness og vildi með því stuðla að viðgangi íþróttarinnar í [[Kópavogur|Kópavog]]<nowiki/>i. Sú starfsemi gekk ágætlega til að byrja með en sífellt dró úr fjárframlögum og að endingu varð félagið að gefa þessa starfsemi frá sér. Félagið keypti um svipað leyti tvo 26 feta [[Kjölbátar|kjölbáta]] af Secret 26 gerð. Var tilgangurinn sá að laða kjölbátaáhugamenn að félaginu, stunda kennslu og þjálfun og einnig átti að nota bátana við tvíliðamót. Þetta starf gekk vel í upphafi og lögðu margir félagsmenn á sig mikla sjálfboðavinnu. Aðstöðuleysi og fámenni varð þó til þess að draga kraftinn úr starfinu smátt og smátt þó bátarnir væru notaðir áfram af félögum og við barnastarf. 1997 var sett á fót aðstöðunefnd sem falið var það hlutverk að kanna skilgreina og vinna að markvissri áætlun um framtíðaraðstöðu Siglingafélagsins Ýmis. Hlutverk nefndarinnar breytist síðan og verður hún í framhaldinu að byggingarnefnd. Það verður sjálfsagt ekki á neinn hallað að halda því fram að potturinn og pannan í því starfi sem hér var sett af stað og það sem á eftir fylgdi var Margrét Björnsdóttir. Það var svo árið 2000 að hugmynd kviknaði að byggingu hafnarhverfis með aðstöðu fyrir Siglingafélagið Ými við [[Fossvogur|Fossvog]]. Hugmyndinni var komið á framfæri við Byggingarfélag Gunnars og Gylfa sem tóku henni vel og ásamt Björgun í samstarfi við Björn Ólafs arkitekt hófust handa við undirbúning og kynningu hugmyndarinnar. Fékk hún samþykki bæjarstjórnar og var hafist handa við uppfyllinguna. Vegna framkvæmda var öll starfsemi í lausu lofti og staðan 2006 erfið. Því var gripið til þess ráðs að færa félagsheimilið út í Kópavogshöfn og halda starfinu þar áfram á meðan á framkvæmdum stæði. Samstarf byggingarnefndar og arkitekts hófst 2007 þar sem farið var yfir þau atriði sem vörðuðu þarfir Ýmis. Þegar niðurstaða lá fyrir og hönnun lauk var ekki eftir neinu að bíða með að hefja framkvæmdir. Fyrsta skóflustungan að nýrri aðstöðu Ýmis var tekin 6. júní 2008. Unnið var að byggingu húss og frágangi á lóð næsta árið. Gamla félagsheimilið var selt 2009 og svo var það stóra stundin. 25. júlí 2009 sigldu kjölbátar inn [[Skerjafjörður|Skerjafjörðinn]] þöndum seglum í [[siglingakeppni]], gesti dreif að og við hátíðlega athöfn fór fram formleg afhending nýrrar og glæsilegrar aðstöðu. Langþráður draumur var orðinn að veruleika, Siglingafélagið Ýmir hafði fengið fast aðsetur að Naustavör 20. ==Tenglar== * [http://www.siglingafelag.is Vefur Ýmis]{{Óvirkur hlekkur}} {{Aðildarfélög UMSK}} [[Flokkur:Ungmennasamband Kjalarnesþings]] [[Flokkur:Íslensk siglingafélög|Siglingafélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög í Kópavogi]] {{s|1971}} cg9zgg9iv39dynv2ooov538t8wlkl1o 0 60872 1963248 1960224 2026-05-15T17:00:56Z TKSnaevarr 53243 1963248 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Fransk-prússneska stríðið | partof = [[stofnun Þýskalands]] | image = {{Multiple image | perrow = 2/2/2 | total_width = 330 | border=infobox | image1=A v Werner - Kaiserproklamation am 18 Januar 1871 (3. Fassung 1885).jpg | image2= Battle of Mars-La-Tour, August 16,1870 by Emil Hünten.jpg | image3=Siege of Paris.jpg | image4=Ernst Zimmer - Das Lauenburgische Jäger-Bataillon Nr. 9 bei Gravelotte.jpg | image5=Jean-Baptiste-Édouard Detaille Champigny Décembre 1870 (1879).jpg | image6=Braun, Adolphe (1811-1877) - Paris, 1871.jpg | footer=(réttsælis frá efra hægra horni) {{flatlist| * ''[[Orrustan við Mars-la-Tour]], 16. ágúst 1870'' * ''[[Orrustan við Gravelotte]]'' * ''Bygging í rúst í [[París]], 1871'' * ''[[Vörnin við Champigny]]'' * ''[[Umsátrið um París (1870–1871)|Umsátrið um París]] árið 1870'' * ''Yfirlýsing um stofnun þýska keisaradæmisins''}} }} | caption = | date = 19. júlí 1870&nbsp;– 28. janúar 1871<br>({{age in years, months, weeks and days|month1=07|day1=19|year1=1870|month2=01|day2=28|year2=1871}}) | place = [[Frakkland]] og [[Rínarhérað]] í [[Prússland]]i | territory = [[Þýska keisaradæmið|Þjóðverjar]] innlima [[Alsace-Lorraine]] | result = Sigur [[Þýska keisaradæmið|Þjóðverja]] *[[Síðara franska keisaradæmið]] leyst upp *[[Stofnun Þýskalands|Sameining Þýskalands]] og stofnun [[Þýska keisaradæmið|þýska keisaradæmisins]] | combatant1 = {{nowrap|'''Fyrir 4. september 1870:'''<br>'''{{flagicon|Frakkland}} [[Síðara franska keisaradæmið]]'''<hr>'''Eftir 4. september 1870:'''<br>'''{{flagicon|Frakkland}} [[Þriðja franska lýðveldið]]{{efn|Undir „Þjóðvarnarstjórninni“.}}'''}} <br>{{flagicon image|Bandieracalabrese.png}} [[Rauðstakkar (Ítalía)|Rauðstakkar]] | combatant2 = '''Fyrir [[Stofnun Þýskalands|18. janúar 1871]]:'''<br>'''{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Norður-þýska ríkjasambandið]]''' * {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[Prússland]] * {{flagicon image|Flagge Königreich Sachsen (1815-1918).svg}} [[Konungsríkið Saxland|Saxland]] *{{flagicon image|Flagge Großherzogtum Hessen ohne Wappen.svg}} [[Stórhertogadæmið Hessen|Hessen]] * og 19 minni ríki {{flagicon image| Flag of Bavaria (striped).svg}} [[Konungsríkið Bæjaraland|Bæjaraland]]<br>{{flagicon image| Flagge Königreich Württemberg.svg}} [[Konungsríkið Württemberg|Württemberg]]<br>{{flagicon image| Flag of the Grand Duchy of Baden (1855–1891).svg}} [[Stórhertogadæmið Baden|Baden]]<br> ----{{nowrap|'''Eftir 18. janúar 1871:'''<br>'''{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Þýska keisaradæmið]]'''}} | commander1 = {{plainlist| *{{flagicon|France}} '''[[Napóleon 3.]]''' *{{flagicon|France}} [[François Achille Bazaine|François Bazaine]] *{{nowrap|{{flagicon|France}} [[Patrice de MacMahon|Patrice MacMahon]]}} *{{flagicon|France}} [[Abel Douay]]{{KIA}} *{{flagicon|France}} [[Charles Auguste Frossard|Charles Frossard]] *{{flagicon|France}} [[François Certain de Canrobert|François Canrobert]] *{{flagicon|France}} [[Auguste-Alexandre Ducrot|Auguste Ducrot]] *{{flagicon|France}} [[Emmanuel Félix de Wimpffen|Emmanuel Wimpffen]] *{{flagicon|France}} [[Jean Auguste Margueritte|Jean Margueritte]] ---- *{{flagicon|France}} '''[[Louis-Jules Trochu|Louis Trochu]]''' *{{flagicon|France}} [[Léon Gambetta]] *{{flagicon|France}} [[Joseph Vinoy]] *{{flagicon|France}} [[Justin Clinchant]]<ref name="nuocduc18151890">[http://www.archive.org/stream/germanyward02ward/germanyward02ward_djvu.txt "Germany, 1815-1890"]</ref> *{{flagicon image|Bandieracalabrese.png}} [[Giuseppe Garibaldi]] }} | commander2 = {{plainlist| *{{flagicon|Þýskaland|1866}} '''[[Vilhjálmur 1. Þýskalandskeisari|Vilhjálmur 1.]]''' *{{flagicon|Þýskaland|1866}} '''[[Otto von Bismarck]]''' *{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Helmuth von Moltke eldri|Helmuth Moltke]] *{{nowrap|{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Friðrik 3. Þýskalandskeisari|Friðrik krónprins]]}} *{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Friðrik Karl Prússaprins (1828–1885)|Friðrik Karl]] *{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Karl Friedrich von Steinmetz|Karl Steinmetz]] *{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Albrecht von Roon|Albrecht Roon]] *{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Edwin von Manteuffel|Edwin Manteuffel]]<ref>[http://www.archive.org/stream/moltkebiographic00morrrich/moltkebiographic00morrrich_djvu.txt "Moltke, a biographical and critical study"]</ref> *{{flagicon image|Flag of Bavaria (striped).svg}} [[Lúðvík 2. af Bæjaralandi|Lúðvík 2.]] *{{flagicon image|Flag of Bavaria (striped).svg}} [[Jakob von Hartmann|Jakob Hartmann]] *{{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[Hugo von Kirchbach|Hugo Kirchbach]] *{{flagicon image|Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg}} [[Eduard von Pestel|Eduard Pestel]]<ref>Julius von Pflugk-Harttung, Sir John Frederick Maurice, ''The Franco-German war, 1870-71'', bls. 106</ref> }} | strength1 = '''Heildarliðsafli''': * 2.000.740{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}} '''Í upphafi átaka''': * 909.951 :* 492.585 virkjaðir, þ. á m. 300.000 varamenn{{sfn|Howard|1991|p=39}}{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}} :* 417.366 ''[[Garde Mobile]]''{{sfn|Howard|1991|p=39}} '''Þegar mest var''': * 710.000{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}} | strength2 = '''Heildarliðsafli''': * 1.494.412{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}}{{efn|33.101 foringjar og 1.113.254 hermenn voru sendir til Frakklands. 348.057 hermenn til viðbótar voru virkjaðir en staðsettir innan Þýskalands.{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}}}} '''Í upphafi átaka''': * 938.424 :* 730.274 fastahermenn og varamenn{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}} :* 208.150 ''[[Landwehr]]''{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}} '''Þegar mest var''': * 949.337{{sfn|Clodfelter|2017|p=184}} | casualties1 = '''756.285'''{{sfn|Nolte|1884|pp=526–527}}{{sfn|Heath|Cocolin|2020|pp=8}} * 138.871 drepnir{{sfn|Nolte|1884|p=527}}{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}}{{efn|þar af 41.000 drepnir í virkum átökum, 36.000 látnir úr sárum og 45.000 úr veikindum{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}}}}{{sfn|Heath|Cocolin|2020|pp=8}} * 143.000 særðir * 474.414 særðir eða teknir höndum{{sfn|German General Staff|1884|p=247}}{{sfn|Heath|Cocolin|2020|pp=8}}{{sfn|Bodart|1916|p=148}}{{efn|Minnst 370.000 teknir höndum{{sfn|Bodart|1916|p=148}}}} | casualties2 = '''144.642'''{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}} * 44.700 drepnir{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}}{{efn|þar af 17.585 drepnir í virkum átökum, 10.721 látnir úr sárum, 12.147 úr veikindum, 290 af slysförum, 29 fyrirfóru sér og 4.009 týndir og taldir látnir{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}}}} * 89.732 særðir * 10.129 týndir eða teknir höndum | casualties3 = ~250.000 almennir borgarar látnir, þ. á m. 162.000 Þjóðverjar í bólusóttarfaraldri sem smitaðist frá frönskum stríðsföngum{{sfn|Clodfelter|2017|p=187}} 450.000 franskir almennir borgarar látnir vegna hallæris og sjúkdóma í tengslum við stríðið | notes = {{longitem|style=white-space|{{unbulleted list|{{sup|a}} Til 4. september 1870.|{{sup|b}} Frá 4. september 1870.|{{sup|c}} Frá [[Stofnun Þýskalands|18. janúar 1871]].}} }} }} '''Fransk-prússneska stríðið''' ([[19. júlí]] [[1870]] – [[10. maí]] [[1871]]) var stríð milli [[Frakkland]]s og [[Prússland]]s, sem naut fulltingis annarra þýskra ríkja. Afgerandi sigur Prússlands leiddi til sameiningar þýsku ríkjanna í [[Þýska keisaraveldið]] undir [[Vilhjálmur 1. Þýskalandskeisari|Vilhjálmi 1.]] keisara. Það leiddi einnig til falls [[Napóleon 3.|Napóleons 3.]] og stofnunar [[Þriðja franska lýðveldið|þriðja franska lýðveldisins]]. Í [[Frankfurt-sáttmálinn (1871)|friðarsáttmálanum]] var kveðið á um að Prússland fengi héruðin [[Alsace-Lorraine]] og þau tilheyrðu Þýskalandi þar til eftir [[fyrri heimsstyrjöldin]]a. Yfirburðir prússneska hersins urðu fljótt ljósir og stöfuðu meðal annars af notkun járnbrauta og nýtískulegs [[stórskotalið]]s. Prússar unnu nokkra auðvelda sigra í Austur-Frakklandi og í [[Orrustan við Sedan|orrustunni við Sedan]] þann [[2. september]] 1870 handsömuðu þeir Napóleon 3. ásamt öllum her hans. Þetta batt þó ekki enda á stríðið, því lýðveldi var stofnað í [[París]] tveimur dögum síðar og mótspyrna Frakka hélt áfram. Eftir fimm mánaða langt stríð unnu prússneskar og þýskar hersveitir franskar hersveitir í röð bardaga í Norður-Frakklandi, og í kjölfar umsáturs um borgina féll París í hendur Prússa þann [[28. janúar]] 1871. Tíu dögum síðar var þýska keisaraveldið stofnað. Friðarsáttmáli var undirritaður í [[Frankfurt]] þann 10. maí 1871. ==Neðanmálsgreinar== <references group="lower-alpha"/> ==Tilvísanir== <references/> ==Heimildir== * {{Cite book |last=Bodart |first=Gaston |title=Losses of Life in Modern Wars, Austria-Hungary: France|url=https://archive.org/details/lossesoflifeinmo00bodarich |publisher=Clarendon Press |date=1916 |isbn=978-1112270444 }} * {{Cite book |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492–2015 |publisher=McFarland |date=2017 |isbn=978-0-7864-7470-7 |edition=4th |location=Jefferson, NC}} * {{Cite book |author-first1=Tim |author-last1=Heath |author-first2=Michela |author-last2= Cocolin |title=Hitler's Lost State: The Fall of Prussia and the Wilhelm Gustloff Tragedy |publisher=Pen and Sword Military |date=2020 |isbn=978-1526756107 }} * {{Cite book |last=Howard |first=Michael |title=The Franco-Prussian War: The German Invasion of France 1870–1871 |publisher=Routledge |date=1991 |isbn=978-0-415-02787-8 |location=New York |orig-year=1961}} * {{Cite book |last=Nolte |first=Frédérick |title=L'Europe militaire et diplomatique au dix-neuvième siècle, 1815–1884 |url=https://archive.org/details/leuropemilitair00noltgoog |publisher=E. Plon, Nourrit et Cie. |date=1884 |location=Paris |language=fr |oclc=4899575}} {{stubbur|saga}} [[Flokkur:Saga Frakklands]] [[Flokkur:Saga Ítalíu]] [[Flokkur:Saga Prússlands]] [[Flokkur:Stríð á 19. öld]] 8lwy60jurm37c65rf11tllsipdcq5c9 0 67517 1963223 1946133 2026-05-15T13:18:26Z TKSnaevarr 53243 1963223 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Adolf Hitler | mynd = Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg | myndatexti1 = Adolf Hitler árið 1937. | titill= [[Kanslari Þýskalands]] | stjórnartíð_start = 30. janúar 1933 | stjórnartíð_end = 30. apríl 1945 | forseti = [[Paul von Hindenburg]] (1933–1934) | forveri = [[Kurt von Schleicher]] | eftirmaður = [[Joseph Goebbels]] | titill2= [[Führer|Foringi]] Þýskalands | stjórnartíð_start2 = 2. ágúst 1934 | stjórnartíð_end2 = 30. apríl 1945 | forveri2 = [[Paul von Hindenburg]] (forseti) | eftirmaður2 = [[Karl Dönitz]] (forseti) | embætti3= [[Führer|Foringi]] [[Nasistaflokkurinn|Nasistaflokksins]] | stjórnartíð_start3 = 29. júlí 1921 | stjórnartíð_end3 = 30. apríl 1945 | staðgengill3 = [[Rudolf Hess]] (1933–1941) | forveri3 = [[Anton Drexler]] (formaður) | eftirmaður3 = [[Martin Bormann]] (flokksráðherra) | fæddur = {{fæðingardagur|1889|4|30}} | fæðingarstaður = [[Braunau am Inn]], [[Austurríki-Ungverjaland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1945|4|30|1889|4|20}}<ref>{{Vísindavefurinn|878|Hvenær dó Hitler?|höfundur=Haukur Már Helgason|dags=5. september 2000|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> | dánarstaður= [[Berlín]], [[Þriðja ríkið|Þýskalandi]] | orsök_dauða = [[Sjálfsmorð]] | þekktur_fyrir = | starf = Hermaður, stjórnmálamaður | stjórnmálaflokkur = [[Nasistaflokkurinn]] | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | maki = [[Eva Braun]] (g. 1945<ref>{{Vísindavefurinn|55661|Átti Hitler konu og börn?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=13. apríl 2010|skoðað=18. apríl 2024}}</ref>) | foreldrar = [[Alois Hitler]] og [[Klara Hitler]] | undirskrift = Signatur Adolf Hitler.svg }} '''Adolf Hitler''' ([[20. apríl]] [[1889]] – [[30. apríl]] [[1945]]) var [[Kanslari Þýskalands|kanslari]] [[Þýskaland]]s á árunum [[1933]]-[[1945]] og á árunum [[1934]]-[[1945]] „[[Führer|foringi]] og kanslari“ ([[þýska]]: ''Führer und Reichskanzler'') [[Þýskaland]]s. Hitler fæddist í [[Braunau am Inn]] í [[Austurríki-Ungverjaland]]i, nálægt þýsku landamærunum. Hann var fjórði í röð sex barna [[Alois Hitler]] og konu hans, [[Klara Hitler|Klöru]]. Sem ungur maður reyndi Hitler að komast inn í [[Listaháskólinn í Vín|listaháskólann í Vín]], en var hafnað. Þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] braust út gerðist hann sjálfboðaliði í bæverska hernum og barðist á vesturvígstöðvunum fyrir Þjóðverja nær allt stríðið, þar til hann særðist þann 15. október 1918 eftir [[Efnavopn|gasárás]] og var fluttur á herspítala. Eftir ósigur Þjóðverja settist Hitler að í [[München]] í [[Bæjaraland]]i og gekk 1919 í stjórnmálaflokk sem seinna var kallaður [[Nasistaflokkurinn]]. Hitler varð formaður þess flokks 1921 og leiddi flokkinn til æviloka. Árið 1923 tók hann þátt í misheppnaðri valdaránstilraun í München sem nefnd hefur verið [[Bjórkjallarauppreisnin|bjórkjallarauppreisnin]]. Hann var fangelsaður í kjölfarið og skrifaði bókina ''[[Mein Kampf]]'' á meðan á fangelsisvistinni stóð, en hann var látinn laus úr haldi eftir níu mánuði. Hitler komst til valda árið 1933 en þá var hann útnefndur kanslari Þýskalands af [[Paul von Hindenburg]], [[Ríkisforseti|forseta Þýskalands]]. Eftir fráfall Hindenburgs árið eftir tók Hitler sér titil kanslara og foringja og var í reynd orðinn [[einræðisherra]] í Þýskalandi. Á valdatíma sínum leiddi Hitler Þýskaland í stríð við flestar nágrannaþjóðir sínar. Með innrás Þjóðverja í [[Pólland]] 1939 hófst [[seinni heimsstyrjöldin]] sem lauk með algerum ósigri Þjóðverja sex árum síðar. Á meðan stríðinu stóð frömdu [[Wehrmacht|þýski herinn]] og [[Schutzstaffel|SS-sveitir]] Nasistaflokksins gríðarlega [[Stríðsglæpur|stríðsglæpi]] og [[Glæpur gegn mannúð|glæpi gegn mannúð]], en [[Helförin]] og gjöreyðingarstríðið gegn [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] voru á meðal þessara voðaverka. Á lokadögum stríðsins, þegar [[Rauði herinn]] hafði nánast alla [[Berlín]] á sínu valdi, framdi Hitler [[sjálfsmorð]] í [[Foringjabyrgið|neðanjarðarbyrgi í Berlín]] sem hann hafði hafst við í frá upphafi árs 1945, ásamt eiginkonu sinni, [[Eva Braun|Evu Braun]], en þau höfðu gift sig tveimur dögum fyrr. Sagnfræðingurinn [[Ian Kershaw]] hefur lýst Hitler sem „holdgervingu illskunnar í nútímastjórnmálum“.{{sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Undir stjórn Hitlers og áhrifum frá hugmyndafræði [[kynþáttahyggja|kynþáttahyggju]] bar stjórn nasista ábyrgð á þjóðarmorði um sex milljóna Gyðinga og milljóna annarra fórnarlamba sem hann og fylgismenn hans álitu „undirmálsfólk“ (''[[Untermensch]]en'') eða félagslega óæskilegt. Hitler og stjórn nasista báru líka ábyrgð á morðum á um 19,3 milljónum almennra borgara og stríðsfanga. Að auk dóu 28,7 milljón hermenn og almennir borgarar vegna stríðsátakanna í Evrópu. Aldrei í sögunni hafa jafnmargir látið lífið í stríði og í síðari heimsstyrjöld. ==Æviágrip== Adolf Hitler fæddist þann 20. apríl 1889 í bænum [[Braunau am Inn]] í [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki-Ungverjalandi]] (þar sem nú er [[Austurríki]]), nálægt landamærunum við [[þýska keisaraveldið]]. Þegar Hitler var þriggja ára flutti fjölskyldan til [[Passau]] í Þýskalandi. Þar áskotnaðist Hitler [[Bæjaraland|bæverskur]] hreimur sem hann átti eftir að tala með alla ævi. Fjölskyldan flutti aftur til Austurríkis árið 1894 og settist að í [[Leonding]], nálægt [[Linz]].<ref name=lifandivísindi/> Faðir Hitlers, [[Alois Hitler|Alois]], var embættismaður hjá tollgæslunni og ætlaðist til þess að Adolf myndi feta svipaða braut í lífinu og hann. Adolf lét sig hins vegar dreyma um að verða listamaður og deildi oft við föður sinn um framtíðaráætlanir sínar. Hann átti þó í nánu sambandi við móður sína, [[Klara Hitler|Klöru]], sem sá alfarið um uppeldi hans.<ref name=lifandivísindi>{{Vefheimild|titill=Adolf Hitler – maðurinn sem táldró heila þjóð|mánuður=18. febrúar|ár=2022|mánuðurskoðað=14. mars|árskoðað= 2022|útgefandi=''[[Lifandi saga]]''|url=https://visindi.is/adolf-hitler-madurinn-sem-taldro-heila-thjod/}}</ref> Líkt og margir þýskumælandi Austurríkismenn fór Hitler að aðhyllast þýska [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] á unga aldri. Hann lýsti því yfir að hann væri tryggur Þýskalandi en ekki Austurríki og hataðist við hið aldurhnigna [[Habsborgaraveldið|Habsborgaraveldi]] fyrir að ríkja yfir mörgum fjölbreyttum þjóðum en ekki einni þýskri þjóð. Árið 1907 flutti Hitler til [[Vín (Austurríki)|Vínarborgar]] og sótti um inngöngu í [[Listaháskólinn í Vín|listaháskólann þar í borg]] en var hafnað tvisvar.<ref name=hindenburgoghitler/> Á árum Hitlers í Vín varð hann fyrir áhrifum af [[Kynþáttahyggja|kynþáttahyggju]] og [[Gyðingahatur|gyðingahatri]] og sagðist síðar sjálfur hafa farið að hata gyðinga á þessum tíma.<ref name=hindenburgoghitler/> Hann flutti til [[München]] í Þýskalandi árið 1913. Hitler var kvaddur í austurrísk-ungverska herinn þann 5. febrúar 1914 en þegar hann kom til [[Salzburg|Salzborgar]] þótti hann ekki hæfur til herþjónustu og fékk undanþágu frá herkvaðningunni. ===Fyrri heimsstyrjöldin=== [[File:Hitler 1921.jpg|thumb|left|Hitler sem hermaður í fyrri heimsstyrjöldinni.]] Þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] braust út í ágúst árið 1914 bauð Hitler sig viljugur fram í þýska herinn í [[Bæjaraland|Bæjaralandi]]. Hann var staðsettur í varafótgönguliði og gerðist sendiboði á vesturvígstöðvunum í Frakklandi og Belgíu á meðan á stríðinu stóð. Hann var viðstaddur orrusturnar við [[Orrustan við Ypres|Ypres]], [[Orrustan við Somme|Somme]], [[Orrustan við Arras|Arras]] og [[Orrustan við Passchendaele|Passchendaele]] og særðist í orrustunni við Somme. Hitler hlaut nokkur heiðursverðlaun fyrir hugrekki með frammistöðu sinni í stríðinu. Hitler lýsti stríðinu síðar sem „bestu reynslu lífs síns“. Hann varð enn meiri þjóðernissinni við herþjónustu sína og var mjög brugðið þegar Þýskaland gafst upp fyrir [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] í nóvember árið 1918. Líkt og margir þjóðernissinnar aðhylltist Hitler þá kenningu að Þýskaland hefði ekki í raun verið sigrað á vígvellinum heldur hefði þýski herinn verið „[[Rýtingurinn í bakið|stunginn í bakið]]“ af svikulum stjórnmálamönnum, gyðingum og marxistum heima fyrir. Líkt og mörgum Þjóðverjum bauð Hitler við skilmálum [[Versalasamningurinn|Versalasamningsins]] og nýtti sér síðar óánægju Þjóðverja með hann til að komast til valda. ===Byrjun stjórnmálaferilsins=== Hitler sneri aftur til München eftir stríðið og vann áfram í hernum. Árið 1919 gekk hann í þýska verkamannaflokkinn (''Deutsche Arbeiterpartei'' eða DAP). Þar kynntist hann [[Dietrich Eckart]], einum stofnanda flokksins, og gerðist pólitískur lærlingur hans. Flokkurinn breytti nafni sínu í [[Nasistaflokkurinn|Þjóðernissósíalíska þýska verkamannaflokkinn]] (''Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei'' eða NSDAP), eða Nasistaflokkinn, árið 1920. Hitler hannaði einkennistákn flokksins í formi [[hakakross]] í hvítum hring á rauðum fleti. Hitler lauk herþjónustu sinni þann 31. mars árið 1920 og hóf fullt starf fyrir Nasistaflokkinn. Hitler varð fljótt alræmdur fyrir ofsafengnar ræður sínar þar sem hann fordæmdi Versalasamninginn, pólitíska andstæðinga sína og sérstaklega [[Marxismi|marxista]] og [[Gyðingar|gyðinga]]. Hitler sagði sig úr flokknum þann 11. júní 1921 þegar andófsmenn innan flokksins reyndu að koma á samruna við þýska sósíalistaflokkinn. Þar sem Hitler var frægasti og færasti ræðumaður Nasistaflokksins féllst miðstjórn flokksins á að gera hann að flokksformanni og hætta við samrunann til þess að missa hann ekki úr röðum sínum. ===Bjórkjallarauppreisnin=== Árið 1923 fékk Hitler hershöfðingjann [[Erich Ludendorff]] úr fyrri heimsstyrjöldinni til liðs við sig og reyndi að fremja valdarán sem varð síðar kallað [[bjórkjallarauppreisnin]]. Hitler vildi líkja eftir „[[Gangan til Rómar|Rómargöngu]]“ [[Benito Mussolini]] með því að ræna völdum í Bæjaralandi og síðan skora á ríkisstjórnina í Berlín. Þann 8. nóvember ruddust Hitler og stormsveitir nasista inn á 3.000 manna fjöldasamkomu í bjórkjallaranum Bürgerbräukeller í München.<ref>{{Tímarit.is|5401|Afturhaldsbyltingin hafin |útgáfudagsetning=10. nóvember 1923|blað=[[Alþýðublaðið]]|blaðsíða=1}}</ref> Hitler lýsti því yfir að bylting væri hafin og að hann hefði myndað nýja ríkisstjórn ásamt Ludendorff. Næsta dag gengu Hitler og stuðningsmenn hans frá bjórkjallaranum að stríðsráðuneyti Bæjaralands en lögreglan yfirbugaði þá. Sextán nasistar og fjórir lögreglumenn létust í átökunum. ===Fangavist=== Þann 11. nóvember 1923 var Hitler handtekinn fyrir landráð. Þann 1. apríl næsta ár var Hitler dæmdur til fimm ára fangelsisvistar í [[Landsberg-fangelsi]] vegna valdaránstilraunarinnar. Í fangelsinu var tekið mjúkt á Hitler og hann fékk reglulega bréf frá aðdáendum sínum og heimsóknir frá meðlimum nasistaflokksins. Hitler var að endingu náðaður af hæstarétti Bæjaralands og honum sleppt þann 20. desember 1924, eftir aðeins rúmt ár í fangelsi.<ref>{{Tímarit.is|4291706|Menn sem settu svip á öldina: Adolf Hitler|blað=[[Samvinnan]]|útgáfudagsetning=1. apríl 1968|blaðsíða=12-18}}</ref> Á meðan hann var í fangelsi samdi Hitler fyrsta bindi bókarinnar ''[[Mein Kampf]]'' (''Barátta mín'') ásamt ritara sínum, [[Rudolf Hess]]. Bókin var sjálfsævisaga sem lýsti hugmyndafræði Hitlers. Í bókinni koma fram áætlanir hans um að skapa þýskt samfélag byggt á grundvelli kynþáttar og gefið í skyn að fremja verði [[þjóðarmorð]] í þessu skyni.<ref>{{Vefheimild|titill=Hve mikið hagnaðist Hitler á útgáfu Mein Kampf?|mánuður=4. október|ár=2021|mánuðurskoðað=14. mars|árskoðað=2022|útgefandi=''[[Lifandi vísindi]]''|url=https://visindi.is/hve-mikid-hagnadist-hitler-a-utgafu-mein-kampf/}}</ref> ===Leiðin til valda=== [[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-S38324, Tag von Potsdam, Adolf Hitler, Paul v. Hindenburg.jpg|thumb|right|Hitler tekur í hönd [[Paul von Hindenburg]] forseta þann 21. mars árið 1933.]] Þegar Hitler var sleppt úr fangelsi var þýski efnahagurinn á bataveg og því erfiðara fyrir hann að vinna nasistaflokknum stuðning. Þýski efnahagurinn leið hins vegar fyrir efnahagshrunið í Bandaríkjunum árið 1929 þegar [[kreppan mikla]] hófst. Hitler og flokksmenn hann nýttu sér efnahagskreppuna og lofuðu að fella Versalasamninginn úr gildi, styrkja efnahaginn og skapa ný störf ef þeir kæmust til valda. Árið 1930 vann nasistaflokkurinn 18,3 prósent greiddra atkvæða og 107 þingsæti á ríkisþinginu<ref name=hindenburgoghitler/> og varð þar með næststærsti stjórnmálaflokkurinn í Þýskalandi. Hitler bauð sig fram í forsetakosningum Þýskalands árið 1932 á móti [[Paul von Hindenburg]]. Hann lenti í öðru sæti í báðum umferðum kosninganna og hlaut 35 prósent atkvæða í hinni seinni.<ref>{{Tímarit.is|16527|Hindenburg kjörinn forseti Þýskalands|útgáfudagsetning=11. apríl 1932|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=2}}</ref><ref>{{Tímarit.is|4352634|Einræðið í Þýskalandi |útgáfudagsetning=22. apríl 1933|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=6-7}}</ref> Þótt Hitler hefði tapað forsetakjörinu sýndi stuðningurinn við hann að [[nasismi]]nn var orðinn alvarlegt afl í þýskum stjórnmálum. Í júlí sama ár vann nasistaflokkurinn 230 sæti í þingkosningum og varð í fyrsta sinn stærsti flokkurinn á þýska ríkisþinginu. Stjórnarkreppa ríkti í Þýskalandi og þrýst var á Hindenburg forseta að skipa Hitler kanslara „óháðan þingflokkum“. Eftir að tvær þingkosningar höfðu verið haldnar í júlí og nóvember 1932 án þess að neinum flokki tækist að mynda meirihlutastjórn féllst Hindenburg loks með semingi á að skipa Hitler kanslara. Hitler tók við embættinu þann 30. janúar 1933.<ref>{{Tímarit.is|4352650|Einræðis-kanslarinn|útgáfudagsetning=29. apríl 1933|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=6-7}}</ref> ===Tilurð einræðisríkis=== Enn ríkti pattstaða í þýskum stjórnmálum og því bað Hitler Hindenburg að leysa upp þingið og kalla til nýrra kosninga snemma í mars. Þann 27. febrúar var kveikt í [[Ríkisþinghúsið í Berlín|ríkisþinghúsinu í Berlín]]. Íkveikjumaðurinn var hollenskur kommúnisti að nafni [[Marinus van der Lubbe]] og því töldu nasistarnir íkveikjuna vera til marks um samsæri kommúnista til að taka völdin. Hitler bað Hindenburg að setja tilskipun sem nam úr gildi borgaraleg réttindi og leyfði ríkisstjórninni að handtaka grunaða samsærismenn án réttarhalda. Tilskipunin var í samræmi við stjórnarskrá [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins]], sem leyfði forsetanum að setja tilskipanir í neyðarástandi. Með tilskipuninni bældi Hitler niður alla virkni [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|þýska kommúnistaflokksins]] og handtók um 4.000 meðlimi hans fyrir kosningarnar, sem haldnar voru þann 6. mars 1933. Engu að síður tókst nasistaflokknum enn ekki að ná hreinum þingmeirihluta í kosningunum og þurfti því að endurnýja stjórnarsamstarfið við flokk Hindenburgs. Þann 24. mars var kosið um ný lög á ríkisþinginu sem leyfðu ríkisstjórn Hitlers að setja lög án samþykkis þingsins í fjögur ár. Lögin máttu brjóta í bága við stjórnarskrána nema í undantekningartilvikum. Þar sem lögin vörðuðu stjórnarskrána þurfti stuðning tvo þriðju þingmanna til að staðfesta þau. Fyrir atkvæðagreiðsluna handtók Hitler því alla 81 þingmenn kommúnistaflokksins og kom í veg fyrir að margir þingmenn [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokksins]] gætu mætt. [[Hermann Göring]], þá forseti þingsins, kvað á um að atkvæði þingmanna sem mættu ekki í atkvæðagreiðsluna yrðu ekki talin með. Lokaniðurstaða atkvæðagreiðslunnar var að 441 þingmenn kusu með og 84 á móti lögunum. Allir viðstaddir þingflokkar nema Jafnaðarmenn studdu lagasetninguna og þar með varð Þýskaland í reynd að einræðisríki. ===Þriðja ríkið=== [[File:Benito Mussolini and Adolf Hitler.jpg|thumb|left|Hitler ásamt [[Benito Mussolini]] árið 1937.]] Stuttu eftir lagasetninguna var Jafnaðarmannaflokkurinn bannaður. Þann 2. maí 1933 voru öll [[Stéttarfélag|stéttarfélög]] bönnuð og leiðtogar þeirra handteknir. Þann 14. júlí var lýst yfir að nasistaflokkurinn væri eini löglegi stjórnmálaflokkurinn í Þýskalandi. Á [[nótt hinna löngu hnífa]], frá 30. júní til 2. júlí 1934, voru andstæðingar Hitlers innan stormsveitanna myrtir. Í kjölfarið var herinn hreinsaður af öllum herforingjum sem ekki þóttu nógu hlynntir nasistum. Hindenburg lést þann 2. ágúst 1934. Daginn áður hafði ríkisstjórn Hitlers sett lög sem leystu upp forsetaembættið eftir dauða Hindenburgs og sameinuðu völd þess kanslaraembættinu. Þar með varð Hitler formlega „foringi og kanslari Þýskalands“ (''[[Führer]] und Reichskanzler'') og varð í senn [[ríkisstjórnarleiðtogi]] og [[þjóðhöfðingi]] landsins.<ref name=hindenburgoghitler>{{Tímarit.is|2293432|Hindenburg og Hitler |útgáfudagsetning=1. júní 1934|blað=[[Óðinn (tímarit)|Óðinn]]|blaðsíða=49-52}}</ref> Á næstu árum stóð ríkisstjórn Hitlers fyrir stórfelldri uppbyggingu innviða í Þýskalandi og bjó þýska efnahaginn undir stríð. Á þessum tíma voru nýir þjóðvegir, járnbrautir og stíflur byggðar í Þýskalandi. [[Atvinnuleysi]] minnkaði<ref name=uppgangurhitlers>{{Tímarit.is|4355452|Uppgangur Hitlers |útgáfudagsetning=2. maí 1936|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=4-5}}</ref> úr sex milljónum í eina milljón frá 1932 til 1936. Hins vegar lengdist vinnuvikan, meðallaun lækkuðu og framfærslukostnaður hækkaði. Enduruppbyggingin var fjármögnuð með skuldabréfum, með því að prenta peninga, og með því að leggja hald á eignir óvina ríkisins, sérstaklega gyðinga. Ríkisstjórnin tók einnig markvissa stefnu í húshönnun og [[Albert Speer]] var falið að endurhanna Berlín í klassískum stíl.<ref>{{Tímarit.is|3312298|Speer og sannleikurinn|útgáfudagsetning=8. febrúar 1997|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|höfundur=Óli Jón Jónsson|blaðsíða=16-17}}</ref> Þýskaland sagði sig úr [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalaginu]] í október árið 1933. Í mars árið 1935 lýsti Hitler því yfir að þýski herinn yrði stækkaður og myndi telja til sín um 600.000 hermenn, sex sinnum meira en var leyft í [[Versalasamningurinn|Versalasamningnum]]. Þjóðverjar hertóku afvopnaða svæðið í Rínarlandi í mars 1936. Sama ár sendi Hitler hermenn til Spánar til þess að aðstoða þjóðernissinna undir stjórn [[Francisco Franco]] í [[Spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldinni]]. Þann 25. nóvember skrifuðu Þjóðverjar undir samning sem stofnaði andkommúnískt bandalag við [[Japanska keisaradæmið|Japan]], og síðar [[Ítalía|Ítalíu]]. Þetta bandalag lagði grunninn að [[Öxulveldin|Öxulveldunum]]. Hitler skipaði hernum að búa sig undir stríð til þess að skapa Þýskalandi „lífsrými“ eða „''lebensraum''“ ekki síðar en 1938. Þann 12. mars 1938 lýsti Hitler því yfir að [[Austurríki]] [[Anschluss|skyldi innlimað í Þýskaland]]. Síðan sneri hann sér að [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] og gerði áætlun um að leggja allt landið undir sig. Hitler neyddist hins vegar til að hætta við innrásina í Tékkóslóvakíu þar sem Bretar hótuðu að hætta að selja Þjóðverjum olíu vegna málsins. Þann 29. október var kallað til ráðstefnu í München þar sem Hitler ræddi um stöðu þýskumælandi héraða innan Tékkóslóvakíu við Benito Mussolini og forsætisráðherra Bretlands og Frakklands, [[Neville Chamberlain]] og [[Édouard Daladier]]. Að endingu var [[Münchenarsamningurinn]] undirritaður og Þýskaland fékk að innlima þýskumælandi héröð í Tékkóslóvakíu. Hitler var þó ekki ánægður með niðurstöðuna þar sem hann hafði viljað leggja allt landið undir sig. ===Seinni heimsstyrjöldin=== [[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-1987-0703-507, Berlin, Reichstagssitzung, Rede Adolf Hitler.jpg|thumb|right|Hitler lýsir yfir stríði gegn Bandaríkjunum á þýska ríkisþinginu þann 11. desember 1941.]] Þann 3. apríl skipaði Hitler þýska hernum að undirbúa innrás í [[Pólland]]. Til þess að tryggja að [[Sovétríkin|Sovétmenn]] skiptu sér ekki að innrásinni undirrituðu Þjóðverjar [[Molotov-Ribbentrop-sáttmálinn|griðarsáttmála við Sovétríkin]] þann 23. ágúst 1939. Í samningnum féllust Þjóðverjar og Sovétmenn á að skipta Póllandi á milli sín í þýsk og sovésk áhrifasvæði. Þann 1. september 1939 [[Innrásin í Pólland|réðust Þjóðverjar inn í Pólland]] og Bretar og Frakkar brugðust við með því að lýsa yfir stríði á hendur Þýskalandi. Þar með hófst [[seinni heimsstyrjöldin]]. Bretar og Frakkar voru þó tregir til að ráðast gegn Þýskalandi og gerðu ekki árás á meðan Þjóðverjar yfirbuguðu Pólverja. Því kölluðu fjölmiðlar þennan kafla stríðsins gjarnan „[[gervistríðið]]“. Þann 9. apríl [[Innrásin í Danmörku og Noreg|réðust Þjóðverjar inn í Danmörku og Noreg]] og hertóku bæði löndin. Þjóðverjar [[Orrustan um Frakkland|réðust síðan inn í Frakkland]] í maí árið 1940 og hertóku [[Belgía|Belgíu]], [[Lúxemborg]] og [[Holland]]. Á meðan á innrásinni í Frakkland stóð ákváðu Ítalir að ganga inn í styrjöldina ásamt Þjóðverjum og réðust á Frakkland úr suðri.<ref>{{Tímarit.is|1241334|Ítalir fóru í stríð með Þjóðverjum kl. 12 í nótt|útgáfudagsetning=11. júní 1940|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=2}}</ref> Frakkland neyddist til þess að undirrita friðarsáttmála þann 22. júní. Bretar sluppu með her sinn frá [[Dunkerque]] úr orrustunni um Frakkland og nýr forsætisráðherra þeirra, [[Winston Churchill]], neitaði að semja um frið við Þjóðverja. Hitler sendi því þýska flugherinn til að [[Orrustan um Bretland|ráðast á Bretland]] en tókst ekki að vinna bug á breska flughernum. Hitler var á hátindi vinsælda sinna í Þýskalandi eftir að hafa unnið svo skjótan sigur gegn Frakklandi. Þjóðverjar réðust árið 1941 inn í [[Júgóslavía|Júgóslavíu]], [[Grikkland]], [[Krít (eyja)|Krít]] og [[Írak]]. Þýskir hermenn voru einnig sendir til að styðja Ítala í [[Líbía|Líbíu]], [[Balkanskagi|Balkanskaga]] og [[Miðausturlönd|Miðaustrinu]]. Þann 22. júní 1941 rufu Þjóðverjar griðarsáttmálann við Sovétmenn og [[Innrásin í Sovétríkin|réðust inn í Sovétríkin]]. Ætlunin var að gera út af við Sovéríkin og sölsa undir sig náttúruauðlindir þeirra til þess að geta haldið hernaðinum gegn vesturveldunum áfram. Í fyrstu gekk innrás Þjóðverja vel og þýskir hermenn brutust um 500 kílómetra inn á sovéskt landsvæði. Þann 7. desember 1941 [[Árásin á Perluhöfn|réðust Japanir á Perluhöfn]] og hófu þannig stríð við [[Bandaríkin]]. Hitler lýsti yfir stríði gegn Bandaríkjunum til stuðnings við Japan fjórum dögum síðar. Vegna hinna fjölmörgu hernaðarsigra ársins 1940 var Hitler orðinn fullur oflætis og skipti sér æ meira af ákvörðunum þýsku hershöfðingjanna.<ref>{{Vísindavefurinn|3765|Hvernig töpuðu Þjóðverjar seinni heimsstyrjöldinni?|höfundur=Skúli Sæland|dags=30. september 2003|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> Hitler neitaði að leyfa þýska hernum að hörfa frá [[Orrustan um Stalíngrad|orrustunni um Stalíngrad]] en þar létu um 200.000 hermenn Öxulveldanna lífið og 235.000 voru teknir til fanga. Þjóðverjar báðu síðan ósigur í [[Orrustan um Kúrsk|orrustunni um Kúrsk]] en upp frá því fór gæfan á austurvígstöðvunum að snúast Sovétmönnum í vil. Árið 1943 gerðu bandamenn [[Innrásin í Sikiley (1943)|innrás í Sikiley]] og Mussolini var steypt af stóli í Ítalíu. Næsta ár gerðu bandamenn síðan [[Innrásin í Normandí|innrás í Normandí]] og frelsuðu Frakkland undan hernámi Þjóðverja. Á þessum kafla stríðsins var mörgum þýskum herforingjum ljóst að Þýskaland ætti ósigur vísan og að áframhaldandi hollusta við Hitler gæti leitt til þess að landinu yrði gereytt. ===Síðustu dagar og sjálfsmorð Hitlers=== [[Mynd:Stars & Stripes & Hitler Dead2.jpg|thumb|left|Tilkynnt um dauða Hitlers í bandarísku dagblaði árið 1945.]] Síðla árs 1944 voru bæði [[rauði herinn]] og hersveitir Breta og Bandaríkjamanna farin að brjótast inn í Þýskaland. Þegar staðan virtist svörtust fyrir Þjóðverja vonaðist Hitler eftir eins konar kraftaverki sem myndi bjarga Þýskalandi á síðustu stundu líkt og hafði gerst árið 1759 í [[Sjö ára stríðið|sjö ára stríðinu]]. Þá hafði [[Elísabet Rússakeisaraynja|keisaraynja Rússlands]] látist stuttu eftir að Rússar hertóku Berlín og [[Pétur 3. Rússakeisari|eftirmaður hennar]], sem var Þýskalandsvinur, hafði umsvifalaust samið um frið við Þjóðverja. Þegar Hitler frétti af því að [[Franklin D. Roosevelt]] Bandaríkjaforseti væri látinn þann 12. apríl 1945 vonaðist hann til þess að sagan myndi endurtaka sig og að eftirmaður Roosevelt myndi semja um frið við Þjóðverja og jafnvel ganga í bandalag við þá gegn kommúnistunum. Þessi ósk rættist ekki og dauði Roosevelt breytti engu um samheldni bandamanna. Hitler flúði inn í [[Foringjabyrgið|neðanjarðarbyrgi í Berlín]] ásamt öðrum þýskum valdsmönnum. Hitler fannst að með því að tapa stríðinu hefði þýska þjóðin afsalað sér réttinum til að lifa og skipaði því fyrir að öllum iðnaðarinnviðum yrði eytt áður en þeir gætu fallið í hendur bandamanna. [[Albert Speer]] óhlýðnaðist þessari ósk. Þann 23. apríl hafði rauði herinn umkringt Berlín. Hitler kvæntist ástkonu sinni, [[Eva Braun|Evu Braun]], í borgaralegri athöfn í foringjabyrginu þann 29. apríl. Sama kvöld frétti Hitler af því að Mussolini hefði verið tekinn af lífi á Ítalíu. Næsta dag, er rauði herinn nálgaðist kanslarabygginguna, skaut Hitler sig og Eva Braun beit í eiturpillu til að deyja með honum. Í erfðaskrá Hitlers var mælt fyrir um að [[Joseph Goebbels]] tæki við sem kanslari og [[Karl Dönitz]] gerðist forseti. Eftir dauða Hitlers og Braun var bensíni hellt yfir lík þeirra og þau brennd fyrir utan foringjabyrgið.<ref>{{Vísindavefurinn|5930|Hvar er Adolf Hitler grafinn?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=15. maí 2006|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> ==Líkamsleifar Hitlers== Hitler vildi ekki að Sovétmenn kæmust yfir og saurguðu líkamsleifar hans. Því skipaði hann svo fyrir að lík hans yrði brennt og síðan grafið eftir sjálfsmorð hans.<ref name=líkamsleifar>{{Vefheimild|titill=Samsæriskenningar og dauði Adolfs Hitlers |mánuður=10. júní|ár=2018|mánuðurskoðað=29. júní|árskoðað=2018|útgefandi=[[RÚV]]|url=http://www.ruv.is/frett/samsaeriskenningar-og-daudi-adolfs-hitlers|höfundur=Pálmi Jónasson}}</ref> Þegar Sovétmenn hertóku Berlín grófu þeir líkamsleifarnar upp og krufðu líkið. Þeir lýstu yfir að Hitler hefði fyrirfarið sér en leyfðu hinum bandamönnunum ekki að skoða niðurstöðurnar.<ref name=líkamsleifar/> Líkamsleifarnar voru faldar í hirslu Sovétmanna þar til þeim var eytt á áttunda áratugnum<ref name=líkamsleifar/> að tilskipan [[Júríj Andropov]]s, formanns sovésku leyniþjónustunnar. Það eina sem varðveittist var kjálkabein og brot úr höfuðkúpu. Árið 2018 fékk hópur franskra vísindamanna leyfi frá rússneskum stjórnvöldum til að rannsaka líkamsleifarnar. Eftir samanburð á tanngarðinum við eldri gögn komust þeir óyggjandi að þeirri niðurstöðu að um væri að ræða líkamsleifar Hitlers. Philippe Charlier, forsvarsmaður hópsins, lýsti því yfir í tímaritinu ''European Journal of Internal Medicine'' að samkvæmt niðurstöðu rannsóknarinnar væri enginn vafi væri á að Hitler hefði dáið árið 1945 og að þetta væru líkamsleifar hans.<ref name=líkamsleifar/> ==Arfleifð== [[File:Mahnstein.JPG|thumb|Minningarsteinn utan við húsið þar sem Hitler fæddist í [[Braunau am Inn]]. Á steininn er letrað ljóð sem merkir í lauslegri þýðingu: Fyrir frið, frelsi/og lýðræði/aldrei aftur fasismi/milljónir látinna aðvara [okkur].]] Samtímamenn lýstu því að þegar Hitler framdi sjálfsmorð hafi það verið eins og álögum hafi verið létt af fólki.{{sfn|Fest|1974|p=753}}{{sfn|Speer|1971|p=617}} Stuðningur við Hitler hafði hrunið þegar hann lést og fáir Þjóðverjar syrgðu hann. Kershaw álítur að flestir almennir borgarar og hermenn hafi verið of uppteknir við að bregðast við hruni landsins eða á flótta undan orrustum til að gefa andláti hans mikinn gaum.{{sfn|Kershaw|2012|pp=348–350}} Sagnfræðingurinn [[John Toland]] segir að nasisminn hafi „sprungið eins og sápukúla“ án leiðtoga síns.{{sfn|Toland|1992|p=892}} Kershaw hefur lýst Hitler sem „holdgervingi illskunnar í nútímastjórnmálum“,{{sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} og bætir við, „Aldrei fyrr í sögunni hefur slíkt hrun - efnislegt og siðferðilegt - tengst nafni eins manns“.{{sfn|Kershaw|2000b|p=841}} Stjórn Hitlers leiddi til heimsstyrjaldar, skildi eftir sig eyðileggingu og fátækt í Mið- og Austur-Evrópu og olli algjörri eyðileggingu Þýskalands, sem hefur verið kölluð „núllstundin“ (''[[Stunde Null]]'').{{sfn|Fischer|1995|p=569}} Stefnumál Hitlers ollu mannlegri þjáningu af áður óþekktri stærðargráðu.{{sfn|Del Testa|Lemoine|Strickland|2003|p=83}} Samkvæmt [[R. J. Rummel]] bar stjórn nasista ábyrgð á morðum á 19,3 milljónum almennra borgara og stríðsfanga.{{sfn|Rummel|1994|p=112}} Að auki létust 28,7 milljón hermenn og almennir borgarar vegna stríðsátaka í Evrópu í [[seinni heimsstyrjöld]].{{sfn|Rummel|1994|p=112}} Fjöldi almennra borgara sem létust í stríðinu á sér ekki hliðstæðu í hernaðarsögunni.{{sfn|Murray|Millett|2001|p=554}} Sagnfræðingar, heimspekingar og stjórnmálamenn nota oft hugtakið „[[illska]]“ þegar rætt er um stjórn nasista.{{sfn|Welch|2001|p=2}} Í mörgum Evrópulöndum er útbreiðsla nasisma og [[helfararafneitun]] refsiverð.{{sfn|Bazyler|2006|p=1}} Sagnfræðingurinn [[Friedrich Meinecke]] hefur sagt að Hitler hafi verið „eitt af bestu dæmunum um einstakt og óútreiknanlegt vald persónuleika í sögunni“.{{sfn|Shirer|1960|p=6}} Enski sagnfræðingurinn [[Hugh Trevor-Roper]] taldi hann „meðal hinna ‚hræðilegu einfaldara‘ sögunnar, sá sögulegasti og heimspekilegasti, en jafnframt sá grófasti, grimmasti og minnst drenglyndi landvinningamaður sem heimurinn hefur kynnst“.{{sfn|Hitler|Trevor-Roper|1988|p=xxxv}} Sagnfræðingurinn [[John Roberts (sagnfræðingur)|John M. Roberts]] taldi ósigur Hitlers marka endalok tímabils í Evrópusögunni þar sem Þýskaland var ráðandi afl.{{sfn|Roberts|1996|p=501}} Í stað þess kom [[Kalda stríðið]], heimsátök milli [[Vesturblokkin|Vesturblokkar]], með [[Bandaríkin]] í leiðtogahlutverki, og [[Austurblokkin|Austurblokkar]], sem [[Sovétríkin]] stýrðu.{{sfn|Lichtheim|1974|p=366}} Sagnfræðingurinn [[Sebastian Haffner]] fullyrðir að án Hitlers og hrakninga Gyðinga í Evrópu hefði nútímaríkið [[Ísrael]] aldrei orðið til. Hann telur líka að án Hitlers hefði [[afnýlenduvæðing]] fyrrum yfirráðasvæða Evrópulanda um allan heim frestast.{{sfn|Haffner|1979|pp=100–101}} Haffner segir að, fyrir utan [[Alexander mikli|Alexander mikla]], hafi Hitler haft meiri áhrif en nokkur önnur sambærileg söguleg persóna þar sem hann olli heimssögulegum breytingum á tiltölulega stuttum tíma.{{sfn|Haffner|1979|p=100}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * {{cite web | last = Bazyler | first = Michael J. | title = Holocaust Denial Laws and Other Legislation Criminalizing Promotion of Nazism | date = 25 December 2006 | website = [[Yad Vashem|Yad Vashem. The World Holocaust Remembrance Center]] | url = http://www1.yadvashem.org/yv/en/holocaust/insights/pdf/bazyler.pdf | access-date = 7 January 2013 }} * {{cite book | last1 = Del Testa | first1 = David W | last2 = Lemoine | first2 = Florence | last3 = Strickland | first3 = John | title = Government Leaders, Military Rulers, and Political Activists | year= 2003 | publisher = Greenwood Publishing Group | location = Westport | page = 83 | isbn = 978-1-57356-153-2 }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | title = Hitler | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | year = 1974 | orig-year = 1973 | isbn = 978-0-297-76755-8 }} * {{cite book | last = Fischer | first = Klaus P. | title = Nazi Germany: A New History | url = https://archive.org/details/nazigermanynewhi0000fisc_h7i6 | location = London | publisher = Constable and Company | year = 1995 | isbn = 978-0-09-474910-8 }} * {{cite book| last = Haffner | first = Sebastian | author-link = Sebastian Haffner | title = The Meaning of Hitler | year = 1979 | publisher = Harvard University Press | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-674-55775-8 | url = https://archive.org/details/meaningofhitler00haff }} * {{cite book | last1 = Hitler | first1 = Adolf | last2 = Trevor-Roper | first2 = Hugh | author2-link = Hugh Trevor-Roper | title = Hitler's Table-Talk, 1941–1945: Hitler's Conversations Recorded by Martin Bormann | location = Oxford | publisher = Oxford University Press | year = 1988 | orig-year = 1953 | isbn = 978-0-19-285180-2 | title-link = Hitler's Table Talk }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = The End: Hitler's Germany, 1944–45 | url = https://archive.org/details/endhitlersgerman0000kers_i7u7 | year = 2012 | publisher = Penguin | location = London | isbn = 978-0-14-101421-0 | edition = Paperback }} * {{cite book| last = Kershaw | first = Ian | title = The Nazi Dictatorship: Problems and Perspectives of Interpretation | edition = 4th | location = London | publisher = Arnold | year = 2000a | orig-year = 1985 | isbn = 978-0-340-76028-4 | url = https://archive.org/details/nazidictatorship00kers }} * {{cite book | last = Lichtheim | first = George | author-link = George Lichtheim | title = Europe In The Twentieth Century | url = https://archive.org/details/europeintwentiet0000lich | location = London | publisher = Sphere Books | year = 1974 | isbn = 978-0-351-17192-5 }} * {{cite book | last1 = Murray | first1 = Williamson | last2 = Millett | first2 = Allan R. | title = A War to be Won: Fighting the Second World War | url = https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_0 | year = 2001 | orig-year = 2000 | publisher = Belknap Press of Harvard University Press | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-674-00680-5 }} * {{cite book | last = Roberts | first = G. | title = Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953 | url = https://archive.org/details/stalinswarsfromw0000robe | location = New Haven | publisher = Yale University Press | year = 2006 | isbn = 978-0-300-11204-7 }} * {{cite book | last = Rummel | first = Rudolph | author-link = Rudolph Rummel | title = Death by Government | year = 1994 | publisher = Transaction | location = New Brunswick, NJ | isbn = 978-1-56000-145-4 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/deathby_rum_1994_00_3431 }} * {{cite book | last = Shirer | first = William L. | author-link = William L. Shirer | title = The Rise and Fall of the Third Reich | publisher = Simon & Schuster | location = New York | year = 1960 | isbn = 978-0-671-62420-0 | title-link = The Rise and Fall of the Third Reich }} * {{cite book | last = Speer | first = Albert | author-link = Albert Speer | orig-year = 1969 | year = 1971 | title = Inside the Third Reich | publisher = Avon | location = New York | isbn = 978-0-380-00071-5 | title-link = Inside the Third Reich }} * {{cite book | last = Toland | first = John | title = Adolf Hitler | publisher = Anchor Books | location = New York | year = 1992 | orig-year = 1976 | isbn = 978-0-385-42053-2 }} * {{cite book | last = Welch | first = David | title = Hitler: Profile of a Dictator | url = https://archive.org/details/hitlerprofileofd0000welc | year = 2001 | publisher = Routledge | location = London | isbn = 978-0-415-25075-7 }} == Tenglar == {{Wikivitnun}} {{Commonscat|Adolf Hitler|Adolf Hitler}} * {{Tímarit.is|3293503|Hitler eins og ég þekkti hann|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=30. ágúst 1970|blaðsíða=5-6|höfundur=Stefan Lorant}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Kanslari Þýskalands]] | frá = [[30. janúar]] [[1933]]| til = [[30. apríl]] [[1945]]| fyrir = [[Kurt von Schleicher]] | eftir = [[Joseph Goebbels]] | }} {{Erfðatafla | titill = ''[[Führer]]'' Þýskalands | frá = [[2. ágúst]] [[1934]]| til = [[30. apríl]] [[1945]]| fyrir = [[Paul von Hindenburg]]<br>{{small|(sem forseti Þýskalands)}}| eftir = [[Karl Dönitz]]<br>{{small|(sem forseti Þýskalands)}}| }} {{Töfluendir}} {{Kanslarar Þýskalands}} {{DEFAULTSORT:Hitler, Adolf}} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum sjálfsmorða]] [[Flokkur:Fasistaleiðtogar]] {{fd|1889|1945}} [[Flokkur:Kanslarar Þýskalands|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Nasistaleiðtogar|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Þýskalands|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Þýskir hermenn]] le4w9hvktl8db533m8vhovy282qu3sw 1963224 1963223 2026-05-15T13:19:19Z TKSnaevarr 53243 1963224 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Adolf Hitler | mynd = Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg | myndatexti1 = Adolf Hitler árið 1937. | titill= [[Kanslari Þýskalands]] | stjórnartíð_start = 30. janúar 1933 | stjórnartíð_end = 30. apríl 1945 | forseti = [[Paul von Hindenburg]] (1933–1934) | forveri = [[Kurt von Schleicher]] | eftirmaður = [[Joseph Goebbels]] | titill2= [[Führer|Foringi]] Þýskalands | stjórnartíð_start2 = 2. ágúst 1934 | stjórnartíð_end2 = 30. apríl 1945 | forveri2 = [[Paul von Hindenburg]] (forseti) | eftirmaður2 = [[Karl Dönitz]] (forseti) | embætti3= [[Führer|Foringi]] [[Nasistaflokkurinn|Nasistaflokksins]] | stjórnartíð_start3 = 29. júlí 1921 | stjórnartíð_end3 = 30. apríl 1945 | staðgengill3 = [[Rudolf Hess]] (1933–1941) | forveri3 = [[Anton Drexler]] (formaður) | eftirmaður3 = [[Martin Bormann]] (flokksráðherra) | fæddur = {{fæðingardagur|1889|4|20}} | fæðingarstaður = [[Braunau am Inn]], [[Austurríki-Ungverjaland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1945|4|30|1889|4|20}}<ref>{{Vísindavefurinn|878|Hvenær dó Hitler?|höfundur=Haukur Már Helgason|dags=5. september 2000|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> | dánarstaður= [[Berlín]], [[Þriðja ríkið|Þýskalandi]] | orsök_dauða = [[Sjálfsmorð]] | þekktur_fyrir = | starf = Hermaður, stjórnmálamaður | stjórnmálaflokkur = [[Nasistaflokkurinn]] | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | maki = {{gifting|[[Eva Braun]]|1945}}<ref>{{Vísindavefurinn|55661|Átti Hitler konu og börn?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=13. apríl 2010|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> | foreldrar = [[Alois Hitler]] og [[Klara Hitler]] | undirskrift = Signatur Adolf Hitler.svg }} '''Adolf Hitler''' ([[20. apríl]] [[1889]] – [[30. apríl]] [[1945]]) var [[Kanslari Þýskalands|kanslari]] [[Þýskaland]]s á árunum [[1933]]-[[1945]] og á árunum [[1934]]-[[1945]] „[[Führer|foringi]] og kanslari“ ([[þýska]]: ''Führer und Reichskanzler'') [[Þýskaland]]s. Hitler fæddist í [[Braunau am Inn]] í [[Austurríki-Ungverjaland]]i, nálægt þýsku landamærunum. Hann var fjórði í röð sex barna [[Alois Hitler]] og konu hans, [[Klara Hitler|Klöru]]. Sem ungur maður reyndi Hitler að komast inn í [[Listaháskólinn í Vín|listaháskólann í Vín]], en var hafnað. Þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] braust út gerðist hann sjálfboðaliði í bæverska hernum og barðist á vesturvígstöðvunum fyrir Þjóðverja nær allt stríðið, þar til hann særðist þann 15. október 1918 eftir [[Efnavopn|gasárás]] og var fluttur á herspítala. Eftir ósigur Þjóðverja settist Hitler að í [[München]] í [[Bæjaraland]]i og gekk 1919 í stjórnmálaflokk sem seinna var kallaður [[Nasistaflokkurinn]]. Hitler varð formaður þess flokks 1921 og leiddi flokkinn til æviloka. Árið 1923 tók hann þátt í misheppnaðri valdaránstilraun í München sem nefnd hefur verið [[Bjórkjallarauppreisnin|bjórkjallarauppreisnin]]. Hann var fangelsaður í kjölfarið og skrifaði bókina ''[[Mein Kampf]]'' á meðan á fangelsisvistinni stóð, en hann var látinn laus úr haldi eftir níu mánuði. Hitler komst til valda árið 1933 en þá var hann útnefndur kanslari Þýskalands af [[Paul von Hindenburg]], [[Ríkisforseti|forseta Þýskalands]]. Eftir fráfall Hindenburgs árið eftir tók Hitler sér titil kanslara og foringja og var í reynd orðinn [[einræðisherra]] í Þýskalandi. Á valdatíma sínum leiddi Hitler Þýskaland í stríð við flestar nágrannaþjóðir sínar. Með innrás Þjóðverja í [[Pólland]] 1939 hófst [[seinni heimsstyrjöldin]] sem lauk með algerum ósigri Þjóðverja sex árum síðar. Á meðan stríðinu stóð frömdu [[Wehrmacht|þýski herinn]] og [[Schutzstaffel|SS-sveitir]] Nasistaflokksins gríðarlega [[Stríðsglæpur|stríðsglæpi]] og [[Glæpur gegn mannúð|glæpi gegn mannúð]], en [[Helförin]] og gjöreyðingarstríðið gegn [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] voru á meðal þessara voðaverka. Á lokadögum stríðsins, þegar [[Rauði herinn]] hafði nánast alla [[Berlín]] á sínu valdi, framdi Hitler [[sjálfsmorð]] í [[Foringjabyrgið|neðanjarðarbyrgi í Berlín]] sem hann hafði hafst við í frá upphafi árs 1945, ásamt eiginkonu sinni, [[Eva Braun|Evu Braun]], en þau höfðu gift sig tveimur dögum fyrr. Sagnfræðingurinn [[Ian Kershaw]] hefur lýst Hitler sem „holdgervingu illskunnar í nútímastjórnmálum“.{{sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Undir stjórn Hitlers og áhrifum frá hugmyndafræði [[kynþáttahyggja|kynþáttahyggju]] bar stjórn nasista ábyrgð á þjóðarmorði um sex milljóna Gyðinga og milljóna annarra fórnarlamba sem hann og fylgismenn hans álitu „undirmálsfólk“ (''[[Untermensch]]en'') eða félagslega óæskilegt. Hitler og stjórn nasista báru líka ábyrgð á morðum á um 19,3 milljónum almennra borgara og stríðsfanga. Að auk dóu 28,7 milljón hermenn og almennir borgarar vegna stríðsátakanna í Evrópu. Aldrei í sögunni hafa jafnmargir látið lífið í stríði og í síðari heimsstyrjöld. ==Æviágrip== Adolf Hitler fæddist þann 20. apríl 1889 í bænum [[Braunau am Inn]] í [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki-Ungverjalandi]] (þar sem nú er [[Austurríki]]), nálægt landamærunum við [[þýska keisaraveldið]]. Þegar Hitler var þriggja ára flutti fjölskyldan til [[Passau]] í Þýskalandi. Þar áskotnaðist Hitler [[Bæjaraland|bæverskur]] hreimur sem hann átti eftir að tala með alla ævi. Fjölskyldan flutti aftur til Austurríkis árið 1894 og settist að í [[Leonding]], nálægt [[Linz]].<ref name=lifandivísindi/> Faðir Hitlers, [[Alois Hitler|Alois]], var embættismaður hjá tollgæslunni og ætlaðist til þess að Adolf myndi feta svipaða braut í lífinu og hann. Adolf lét sig hins vegar dreyma um að verða listamaður og deildi oft við föður sinn um framtíðaráætlanir sínar. Hann átti þó í nánu sambandi við móður sína, [[Klara Hitler|Klöru]], sem sá alfarið um uppeldi hans.<ref name=lifandivísindi>{{Vefheimild|titill=Adolf Hitler – maðurinn sem táldró heila þjóð|mánuður=18. febrúar|ár=2022|mánuðurskoðað=14. mars|árskoðað= 2022|útgefandi=''[[Lifandi saga]]''|url=https://visindi.is/adolf-hitler-madurinn-sem-taldro-heila-thjod/}}</ref> Líkt og margir þýskumælandi Austurríkismenn fór Hitler að aðhyllast þýska [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] á unga aldri. Hann lýsti því yfir að hann væri tryggur Þýskalandi en ekki Austurríki og hataðist við hið aldurhnigna [[Habsborgaraveldið|Habsborgaraveldi]] fyrir að ríkja yfir mörgum fjölbreyttum þjóðum en ekki einni þýskri þjóð. Árið 1907 flutti Hitler til [[Vín (Austurríki)|Vínarborgar]] og sótti um inngöngu í [[Listaháskólinn í Vín|listaháskólann þar í borg]] en var hafnað tvisvar.<ref name=hindenburgoghitler/> Á árum Hitlers í Vín varð hann fyrir áhrifum af [[Kynþáttahyggja|kynþáttahyggju]] og [[Gyðingahatur|gyðingahatri]] og sagðist síðar sjálfur hafa farið að hata gyðinga á þessum tíma.<ref name=hindenburgoghitler/> Hann flutti til [[München]] í Þýskalandi árið 1913. Hitler var kvaddur í austurrísk-ungverska herinn þann 5. febrúar 1914 en þegar hann kom til [[Salzburg|Salzborgar]] þótti hann ekki hæfur til herþjónustu og fékk undanþágu frá herkvaðningunni. ===Fyrri heimsstyrjöldin=== [[File:Hitler 1921.jpg|thumb|left|Hitler sem hermaður í fyrri heimsstyrjöldinni.]] Þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] braust út í ágúst árið 1914 bauð Hitler sig viljugur fram í þýska herinn í [[Bæjaraland|Bæjaralandi]]. Hann var staðsettur í varafótgönguliði og gerðist sendiboði á vesturvígstöðvunum í Frakklandi og Belgíu á meðan á stríðinu stóð. Hann var viðstaddur orrusturnar við [[Orrustan við Ypres|Ypres]], [[Orrustan við Somme|Somme]], [[Orrustan við Arras|Arras]] og [[Orrustan við Passchendaele|Passchendaele]] og særðist í orrustunni við Somme. Hitler hlaut nokkur heiðursverðlaun fyrir hugrekki með frammistöðu sinni í stríðinu. Hitler lýsti stríðinu síðar sem „bestu reynslu lífs síns“. Hann varð enn meiri þjóðernissinni við herþjónustu sína og var mjög brugðið þegar Þýskaland gafst upp fyrir [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] í nóvember árið 1918. Líkt og margir þjóðernissinnar aðhylltist Hitler þá kenningu að Þýskaland hefði ekki í raun verið sigrað á vígvellinum heldur hefði þýski herinn verið „[[Rýtingurinn í bakið|stunginn í bakið]]“ af svikulum stjórnmálamönnum, gyðingum og marxistum heima fyrir. Líkt og mörgum Þjóðverjum bauð Hitler við skilmálum [[Versalasamningurinn|Versalasamningsins]] og nýtti sér síðar óánægju Þjóðverja með hann til að komast til valda. ===Byrjun stjórnmálaferilsins=== Hitler sneri aftur til München eftir stríðið og vann áfram í hernum. Árið 1919 gekk hann í þýska verkamannaflokkinn (''Deutsche Arbeiterpartei'' eða DAP). Þar kynntist hann [[Dietrich Eckart]], einum stofnanda flokksins, og gerðist pólitískur lærlingur hans. Flokkurinn breytti nafni sínu í [[Nasistaflokkurinn|Þjóðernissósíalíska þýska verkamannaflokkinn]] (''Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei'' eða NSDAP), eða Nasistaflokkinn, árið 1920. Hitler hannaði einkennistákn flokksins í formi [[hakakross]] í hvítum hring á rauðum fleti. Hitler lauk herþjónustu sinni þann 31. mars árið 1920 og hóf fullt starf fyrir Nasistaflokkinn. Hitler varð fljótt alræmdur fyrir ofsafengnar ræður sínar þar sem hann fordæmdi Versalasamninginn, pólitíska andstæðinga sína og sérstaklega [[Marxismi|marxista]] og [[Gyðingar|gyðinga]]. Hitler sagði sig úr flokknum þann 11. júní 1921 þegar andófsmenn innan flokksins reyndu að koma á samruna við þýska sósíalistaflokkinn. Þar sem Hitler var frægasti og færasti ræðumaður Nasistaflokksins féllst miðstjórn flokksins á að gera hann að flokksformanni og hætta við samrunann til þess að missa hann ekki úr röðum sínum. ===Bjórkjallarauppreisnin=== Árið 1923 fékk Hitler hershöfðingjann [[Erich Ludendorff]] úr fyrri heimsstyrjöldinni til liðs við sig og reyndi að fremja valdarán sem varð síðar kallað [[bjórkjallarauppreisnin]]. Hitler vildi líkja eftir „[[Gangan til Rómar|Rómargöngu]]“ [[Benito Mussolini]] með því að ræna völdum í Bæjaralandi og síðan skora á ríkisstjórnina í Berlín. Þann 8. nóvember ruddust Hitler og stormsveitir nasista inn á 3.000 manna fjöldasamkomu í bjórkjallaranum Bürgerbräukeller í München.<ref>{{Tímarit.is|5401|Afturhaldsbyltingin hafin |útgáfudagsetning=10. nóvember 1923|blað=[[Alþýðublaðið]]|blaðsíða=1}}</ref> Hitler lýsti því yfir að bylting væri hafin og að hann hefði myndað nýja ríkisstjórn ásamt Ludendorff. Næsta dag gengu Hitler og stuðningsmenn hans frá bjórkjallaranum að stríðsráðuneyti Bæjaralands en lögreglan yfirbugaði þá. Sextán nasistar og fjórir lögreglumenn létust í átökunum. ===Fangavist=== Þann 11. nóvember 1923 var Hitler handtekinn fyrir landráð. Þann 1. apríl næsta ár var Hitler dæmdur til fimm ára fangelsisvistar í [[Landsberg-fangelsi]] vegna valdaránstilraunarinnar. Í fangelsinu var tekið mjúkt á Hitler og hann fékk reglulega bréf frá aðdáendum sínum og heimsóknir frá meðlimum nasistaflokksins. Hitler var að endingu náðaður af hæstarétti Bæjaralands og honum sleppt þann 20. desember 1924, eftir aðeins rúmt ár í fangelsi.<ref>{{Tímarit.is|4291706|Menn sem settu svip á öldina: Adolf Hitler|blað=[[Samvinnan]]|útgáfudagsetning=1. apríl 1968|blaðsíða=12-18}}</ref> Á meðan hann var í fangelsi samdi Hitler fyrsta bindi bókarinnar ''[[Mein Kampf]]'' (''Barátta mín'') ásamt ritara sínum, [[Rudolf Hess]]. Bókin var sjálfsævisaga sem lýsti hugmyndafræði Hitlers. Í bókinni koma fram áætlanir hans um að skapa þýskt samfélag byggt á grundvelli kynþáttar og gefið í skyn að fremja verði [[þjóðarmorð]] í þessu skyni.<ref>{{Vefheimild|titill=Hve mikið hagnaðist Hitler á útgáfu Mein Kampf?|mánuður=4. október|ár=2021|mánuðurskoðað=14. mars|árskoðað=2022|útgefandi=''[[Lifandi vísindi]]''|url=https://visindi.is/hve-mikid-hagnadist-hitler-a-utgafu-mein-kampf/}}</ref> ===Leiðin til valda=== [[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-S38324, Tag von Potsdam, Adolf Hitler, Paul v. Hindenburg.jpg|thumb|right|Hitler tekur í hönd [[Paul von Hindenburg]] forseta þann 21. mars árið 1933.]] Þegar Hitler var sleppt úr fangelsi var þýski efnahagurinn á bataveg og því erfiðara fyrir hann að vinna nasistaflokknum stuðning. Þýski efnahagurinn leið hins vegar fyrir efnahagshrunið í Bandaríkjunum árið 1929 þegar [[kreppan mikla]] hófst. Hitler og flokksmenn hann nýttu sér efnahagskreppuna og lofuðu að fella Versalasamninginn úr gildi, styrkja efnahaginn og skapa ný störf ef þeir kæmust til valda. Árið 1930 vann nasistaflokkurinn 18,3 prósent greiddra atkvæða og 107 þingsæti á ríkisþinginu<ref name=hindenburgoghitler/> og varð þar með næststærsti stjórnmálaflokkurinn í Þýskalandi. Hitler bauð sig fram í forsetakosningum Þýskalands árið 1932 á móti [[Paul von Hindenburg]]. Hann lenti í öðru sæti í báðum umferðum kosninganna og hlaut 35 prósent atkvæða í hinni seinni.<ref>{{Tímarit.is|16527|Hindenburg kjörinn forseti Þýskalands|útgáfudagsetning=11. apríl 1932|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=2}}</ref><ref>{{Tímarit.is|4352634|Einræðið í Þýskalandi |útgáfudagsetning=22. apríl 1933|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=6-7}}</ref> Þótt Hitler hefði tapað forsetakjörinu sýndi stuðningurinn við hann að [[nasismi]]nn var orðinn alvarlegt afl í þýskum stjórnmálum. Í júlí sama ár vann nasistaflokkurinn 230 sæti í þingkosningum og varð í fyrsta sinn stærsti flokkurinn á þýska ríkisþinginu. Stjórnarkreppa ríkti í Þýskalandi og þrýst var á Hindenburg forseta að skipa Hitler kanslara „óháðan þingflokkum“. Eftir að tvær þingkosningar höfðu verið haldnar í júlí og nóvember 1932 án þess að neinum flokki tækist að mynda meirihlutastjórn féllst Hindenburg loks með semingi á að skipa Hitler kanslara. Hitler tók við embættinu þann 30. janúar 1933.<ref>{{Tímarit.is|4352650|Einræðis-kanslarinn|útgáfudagsetning=29. apríl 1933|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=6-7}}</ref> ===Tilurð einræðisríkis=== Enn ríkti pattstaða í þýskum stjórnmálum og því bað Hitler Hindenburg að leysa upp þingið og kalla til nýrra kosninga snemma í mars. Þann 27. febrúar var kveikt í [[Ríkisþinghúsið í Berlín|ríkisþinghúsinu í Berlín]]. Íkveikjumaðurinn var hollenskur kommúnisti að nafni [[Marinus van der Lubbe]] og því töldu nasistarnir íkveikjuna vera til marks um samsæri kommúnista til að taka völdin. Hitler bað Hindenburg að setja tilskipun sem nam úr gildi borgaraleg réttindi og leyfði ríkisstjórninni að handtaka grunaða samsærismenn án réttarhalda. Tilskipunin var í samræmi við stjórnarskrá [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins]], sem leyfði forsetanum að setja tilskipanir í neyðarástandi. Með tilskipuninni bældi Hitler niður alla virkni [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|þýska kommúnistaflokksins]] og handtók um 4.000 meðlimi hans fyrir kosningarnar, sem haldnar voru þann 6. mars 1933. Engu að síður tókst nasistaflokknum enn ekki að ná hreinum þingmeirihluta í kosningunum og þurfti því að endurnýja stjórnarsamstarfið við flokk Hindenburgs. Þann 24. mars var kosið um ný lög á ríkisþinginu sem leyfðu ríkisstjórn Hitlers að setja lög án samþykkis þingsins í fjögur ár. Lögin máttu brjóta í bága við stjórnarskrána nema í undantekningartilvikum. Þar sem lögin vörðuðu stjórnarskrána þurfti stuðning tvo þriðju þingmanna til að staðfesta þau. Fyrir atkvæðagreiðsluna handtók Hitler því alla 81 þingmenn kommúnistaflokksins og kom í veg fyrir að margir þingmenn [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokksins]] gætu mætt. [[Hermann Göring]], þá forseti þingsins, kvað á um að atkvæði þingmanna sem mættu ekki í atkvæðagreiðsluna yrðu ekki talin með. Lokaniðurstaða atkvæðagreiðslunnar var að 441 þingmenn kusu með og 84 á móti lögunum. Allir viðstaddir þingflokkar nema Jafnaðarmenn studdu lagasetninguna og þar með varð Þýskaland í reynd að einræðisríki. ===Þriðja ríkið=== [[File:Benito Mussolini and Adolf Hitler.jpg|thumb|left|Hitler ásamt [[Benito Mussolini]] árið 1937.]] Stuttu eftir lagasetninguna var Jafnaðarmannaflokkurinn bannaður. Þann 2. maí 1933 voru öll [[Stéttarfélag|stéttarfélög]] bönnuð og leiðtogar þeirra handteknir. Þann 14. júlí var lýst yfir að nasistaflokkurinn væri eini löglegi stjórnmálaflokkurinn í Þýskalandi. Á [[nótt hinna löngu hnífa]], frá 30. júní til 2. júlí 1934, voru andstæðingar Hitlers innan stormsveitanna myrtir. Í kjölfarið var herinn hreinsaður af öllum herforingjum sem ekki þóttu nógu hlynntir nasistum. Hindenburg lést þann 2. ágúst 1934. Daginn áður hafði ríkisstjórn Hitlers sett lög sem leystu upp forsetaembættið eftir dauða Hindenburgs og sameinuðu völd þess kanslaraembættinu. Þar með varð Hitler formlega „foringi og kanslari Þýskalands“ (''[[Führer]] und Reichskanzler'') og varð í senn [[ríkisstjórnarleiðtogi]] og [[þjóðhöfðingi]] landsins.<ref name=hindenburgoghitler>{{Tímarit.is|2293432|Hindenburg og Hitler |útgáfudagsetning=1. júní 1934|blað=[[Óðinn (tímarit)|Óðinn]]|blaðsíða=49-52}}</ref> Á næstu árum stóð ríkisstjórn Hitlers fyrir stórfelldri uppbyggingu innviða í Þýskalandi og bjó þýska efnahaginn undir stríð. Á þessum tíma voru nýir þjóðvegir, járnbrautir og stíflur byggðar í Þýskalandi. [[Atvinnuleysi]] minnkaði<ref name=uppgangurhitlers>{{Tímarit.is|4355452|Uppgangur Hitlers |útgáfudagsetning=2. maí 1936|blað=[[Fálkinn]]|blaðsíða=4-5}}</ref> úr sex milljónum í eina milljón frá 1932 til 1936. Hins vegar lengdist vinnuvikan, meðallaun lækkuðu og framfærslukostnaður hækkaði. Enduruppbyggingin var fjármögnuð með skuldabréfum, með því að prenta peninga, og með því að leggja hald á eignir óvina ríkisins, sérstaklega gyðinga. Ríkisstjórnin tók einnig markvissa stefnu í húshönnun og [[Albert Speer]] var falið að endurhanna Berlín í klassískum stíl.<ref>{{Tímarit.is|3312298|Speer og sannleikurinn|útgáfudagsetning=8. febrúar 1997|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|höfundur=Óli Jón Jónsson|blaðsíða=16-17}}</ref> Þýskaland sagði sig úr [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalaginu]] í október árið 1933. Í mars árið 1935 lýsti Hitler því yfir að þýski herinn yrði stækkaður og myndi telja til sín um 600.000 hermenn, sex sinnum meira en var leyft í [[Versalasamningurinn|Versalasamningnum]]. Þjóðverjar hertóku afvopnaða svæðið í Rínarlandi í mars 1936. Sama ár sendi Hitler hermenn til Spánar til þess að aðstoða þjóðernissinna undir stjórn [[Francisco Franco]] í [[Spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldinni]]. Þann 25. nóvember skrifuðu Þjóðverjar undir samning sem stofnaði andkommúnískt bandalag við [[Japanska keisaradæmið|Japan]], og síðar [[Ítalía|Ítalíu]]. Þetta bandalag lagði grunninn að [[Öxulveldin|Öxulveldunum]]. Hitler skipaði hernum að búa sig undir stríð til þess að skapa Þýskalandi „lífsrými“ eða „''lebensraum''“ ekki síðar en 1938. Þann 12. mars 1938 lýsti Hitler því yfir að [[Austurríki]] [[Anschluss|skyldi innlimað í Þýskaland]]. Síðan sneri hann sér að [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] og gerði áætlun um að leggja allt landið undir sig. Hitler neyddist hins vegar til að hætta við innrásina í Tékkóslóvakíu þar sem Bretar hótuðu að hætta að selja Þjóðverjum olíu vegna málsins. Þann 29. október var kallað til ráðstefnu í München þar sem Hitler ræddi um stöðu þýskumælandi héraða innan Tékkóslóvakíu við Benito Mussolini og forsætisráðherra Bretlands og Frakklands, [[Neville Chamberlain]] og [[Édouard Daladier]]. Að endingu var [[Münchenarsamningurinn]] undirritaður og Þýskaland fékk að innlima þýskumælandi héröð í Tékkóslóvakíu. Hitler var þó ekki ánægður með niðurstöðuna þar sem hann hafði viljað leggja allt landið undir sig. ===Seinni heimsstyrjöldin=== [[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-1987-0703-507, Berlin, Reichstagssitzung, Rede Adolf Hitler.jpg|thumb|right|Hitler lýsir yfir stríði gegn Bandaríkjunum á þýska ríkisþinginu þann 11. desember 1941.]] Þann 3. apríl skipaði Hitler þýska hernum að undirbúa innrás í [[Pólland]]. Til þess að tryggja að [[Sovétríkin|Sovétmenn]] skiptu sér ekki að innrásinni undirrituðu Þjóðverjar [[Molotov-Ribbentrop-sáttmálinn|griðarsáttmála við Sovétríkin]] þann 23. ágúst 1939. Í samningnum féllust Þjóðverjar og Sovétmenn á að skipta Póllandi á milli sín í þýsk og sovésk áhrifasvæði. Þann 1. september 1939 [[Innrásin í Pólland|réðust Þjóðverjar inn í Pólland]] og Bretar og Frakkar brugðust við með því að lýsa yfir stríði á hendur Þýskalandi. Þar með hófst [[seinni heimsstyrjöldin]]. Bretar og Frakkar voru þó tregir til að ráðast gegn Þýskalandi og gerðu ekki árás á meðan Þjóðverjar yfirbuguðu Pólverja. Því kölluðu fjölmiðlar þennan kafla stríðsins gjarnan „[[gervistríðið]]“. Þann 9. apríl [[Innrásin í Danmörku og Noreg|réðust Þjóðverjar inn í Danmörku og Noreg]] og hertóku bæði löndin. Þjóðverjar [[Orrustan um Frakkland|réðust síðan inn í Frakkland]] í maí árið 1940 og hertóku [[Belgía|Belgíu]], [[Lúxemborg]] og [[Holland]]. Á meðan á innrásinni í Frakkland stóð ákváðu Ítalir að ganga inn í styrjöldina ásamt Þjóðverjum og réðust á Frakkland úr suðri.<ref>{{Tímarit.is|1241334|Ítalir fóru í stríð með Þjóðverjum kl. 12 í nótt|útgáfudagsetning=11. júní 1940|blað=[[Morgunblaðið]]|blaðsíða=2}}</ref> Frakkland neyddist til þess að undirrita friðarsáttmála þann 22. júní. Bretar sluppu með her sinn frá [[Dunkerque]] úr orrustunni um Frakkland og nýr forsætisráðherra þeirra, [[Winston Churchill]], neitaði að semja um frið við Þjóðverja. Hitler sendi því þýska flugherinn til að [[Orrustan um Bretland|ráðast á Bretland]] en tókst ekki að vinna bug á breska flughernum. Hitler var á hátindi vinsælda sinna í Þýskalandi eftir að hafa unnið svo skjótan sigur gegn Frakklandi. Þjóðverjar réðust árið 1941 inn í [[Júgóslavía|Júgóslavíu]], [[Grikkland]], [[Krít (eyja)|Krít]] og [[Írak]]. Þýskir hermenn voru einnig sendir til að styðja Ítala í [[Líbía|Líbíu]], [[Balkanskagi|Balkanskaga]] og [[Miðausturlönd|Miðaustrinu]]. Þann 22. júní 1941 rufu Þjóðverjar griðarsáttmálann við Sovétmenn og [[Innrásin í Sovétríkin|réðust inn í Sovétríkin]]. Ætlunin var að gera út af við Sovéríkin og sölsa undir sig náttúruauðlindir þeirra til þess að geta haldið hernaðinum gegn vesturveldunum áfram. Í fyrstu gekk innrás Þjóðverja vel og þýskir hermenn brutust um 500 kílómetra inn á sovéskt landsvæði. Þann 7. desember 1941 [[Árásin á Perluhöfn|réðust Japanir á Perluhöfn]] og hófu þannig stríð við [[Bandaríkin]]. Hitler lýsti yfir stríði gegn Bandaríkjunum til stuðnings við Japan fjórum dögum síðar. Vegna hinna fjölmörgu hernaðarsigra ársins 1940 var Hitler orðinn fullur oflætis og skipti sér æ meira af ákvörðunum þýsku hershöfðingjanna.<ref>{{Vísindavefurinn|3765|Hvernig töpuðu Þjóðverjar seinni heimsstyrjöldinni?|höfundur=Skúli Sæland|dags=30. september 2003|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> Hitler neitaði að leyfa þýska hernum að hörfa frá [[Orrustan um Stalíngrad|orrustunni um Stalíngrad]] en þar létu um 200.000 hermenn Öxulveldanna lífið og 235.000 voru teknir til fanga. Þjóðverjar báðu síðan ósigur í [[Orrustan um Kúrsk|orrustunni um Kúrsk]] en upp frá því fór gæfan á austurvígstöðvunum að snúast Sovétmönnum í vil. Árið 1943 gerðu bandamenn [[Innrásin í Sikiley (1943)|innrás í Sikiley]] og Mussolini var steypt af stóli í Ítalíu. Næsta ár gerðu bandamenn síðan [[Innrásin í Normandí|innrás í Normandí]] og frelsuðu Frakkland undan hernámi Þjóðverja. Á þessum kafla stríðsins var mörgum þýskum herforingjum ljóst að Þýskaland ætti ósigur vísan og að áframhaldandi hollusta við Hitler gæti leitt til þess að landinu yrði gereytt. ===Síðustu dagar og sjálfsmorð Hitlers=== [[Mynd:Stars & Stripes & Hitler Dead2.jpg|thumb|left|Tilkynnt um dauða Hitlers í bandarísku dagblaði árið 1945.]] Síðla árs 1944 voru bæði [[rauði herinn]] og hersveitir Breta og Bandaríkjamanna farin að brjótast inn í Þýskaland. Þegar staðan virtist svörtust fyrir Þjóðverja vonaðist Hitler eftir eins konar kraftaverki sem myndi bjarga Þýskalandi á síðustu stundu líkt og hafði gerst árið 1759 í [[Sjö ára stríðið|sjö ára stríðinu]]. Þá hafði [[Elísabet Rússakeisaraynja|keisaraynja Rússlands]] látist stuttu eftir að Rússar hertóku Berlín og [[Pétur 3. Rússakeisari|eftirmaður hennar]], sem var Þýskalandsvinur, hafði umsvifalaust samið um frið við Þjóðverja. Þegar Hitler frétti af því að [[Franklin D. Roosevelt]] Bandaríkjaforseti væri látinn þann 12. apríl 1945 vonaðist hann til þess að sagan myndi endurtaka sig og að eftirmaður Roosevelt myndi semja um frið við Þjóðverja og jafnvel ganga í bandalag við þá gegn kommúnistunum. Þessi ósk rættist ekki og dauði Roosevelt breytti engu um samheldni bandamanna. Hitler flúði inn í [[Foringjabyrgið|neðanjarðarbyrgi í Berlín]] ásamt öðrum þýskum valdsmönnum. Hitler fannst að með því að tapa stríðinu hefði þýska þjóðin afsalað sér réttinum til að lifa og skipaði því fyrir að öllum iðnaðarinnviðum yrði eytt áður en þeir gætu fallið í hendur bandamanna. [[Albert Speer]] óhlýðnaðist þessari ósk. Þann 23. apríl hafði rauði herinn umkringt Berlín. Hitler kvæntist ástkonu sinni, [[Eva Braun|Evu Braun]], í borgaralegri athöfn í foringjabyrginu þann 29. apríl. Sama kvöld frétti Hitler af því að Mussolini hefði verið tekinn af lífi á Ítalíu. Næsta dag, er rauði herinn nálgaðist kanslarabygginguna, skaut Hitler sig og Eva Braun beit í eiturpillu til að deyja með honum. Í erfðaskrá Hitlers var mælt fyrir um að [[Joseph Goebbels]] tæki við sem kanslari og [[Karl Dönitz]] gerðist forseti. Eftir dauða Hitlers og Braun var bensíni hellt yfir lík þeirra og þau brennd fyrir utan foringjabyrgið.<ref>{{Vísindavefurinn|5930|Hvar er Adolf Hitler grafinn?|höfundur=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=15. maí 2006|skoðað=18. apríl 2024}}</ref> ==Líkamsleifar Hitlers== Hitler vildi ekki að Sovétmenn kæmust yfir og saurguðu líkamsleifar hans. Því skipaði hann svo fyrir að lík hans yrði brennt og síðan grafið eftir sjálfsmorð hans.<ref name=líkamsleifar>{{Vefheimild|titill=Samsæriskenningar og dauði Adolfs Hitlers |mánuður=10. júní|ár=2018|mánuðurskoðað=29. júní|árskoðað=2018|útgefandi=[[RÚV]]|url=http://www.ruv.is/frett/samsaeriskenningar-og-daudi-adolfs-hitlers|höfundur=Pálmi Jónasson}}</ref> Þegar Sovétmenn hertóku Berlín grófu þeir líkamsleifarnar upp og krufðu líkið. Þeir lýstu yfir að Hitler hefði fyrirfarið sér en leyfðu hinum bandamönnunum ekki að skoða niðurstöðurnar.<ref name=líkamsleifar/> Líkamsleifarnar voru faldar í hirslu Sovétmanna þar til þeim var eytt á áttunda áratugnum<ref name=líkamsleifar/> að tilskipan [[Júríj Andropov]]s, formanns sovésku leyniþjónustunnar. Það eina sem varðveittist var kjálkabein og brot úr höfuðkúpu. Árið 2018 fékk hópur franskra vísindamanna leyfi frá rússneskum stjórnvöldum til að rannsaka líkamsleifarnar. Eftir samanburð á tanngarðinum við eldri gögn komust þeir óyggjandi að þeirri niðurstöðu að um væri að ræða líkamsleifar Hitlers. Philippe Charlier, forsvarsmaður hópsins, lýsti því yfir í tímaritinu ''European Journal of Internal Medicine'' að samkvæmt niðurstöðu rannsóknarinnar væri enginn vafi væri á að Hitler hefði dáið árið 1945 og að þetta væru líkamsleifar hans.<ref name=líkamsleifar/> ==Arfleifð== [[File:Mahnstein.JPG|thumb|Minningarsteinn utan við húsið þar sem Hitler fæddist í [[Braunau am Inn]]. Á steininn er letrað ljóð sem merkir í lauslegri þýðingu: Fyrir frið, frelsi/og lýðræði/aldrei aftur fasismi/milljónir látinna aðvara [okkur].]] Samtímamenn lýstu því að þegar Hitler framdi sjálfsmorð hafi það verið eins og álögum hafi verið létt af fólki.{{sfn|Fest|1974|p=753}}{{sfn|Speer|1971|p=617}} Stuðningur við Hitler hafði hrunið þegar hann lést og fáir Þjóðverjar syrgðu hann. Kershaw álítur að flestir almennir borgarar og hermenn hafi verið of uppteknir við að bregðast við hruni landsins eða á flótta undan orrustum til að gefa andláti hans mikinn gaum.{{sfn|Kershaw|2012|pp=348–350}} Sagnfræðingurinn [[John Toland]] segir að nasisminn hafi „sprungið eins og sápukúla“ án leiðtoga síns.{{sfn|Toland|1992|p=892}} Kershaw hefur lýst Hitler sem „holdgervingi illskunnar í nútímastjórnmálum“,{{sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} og bætir við, „Aldrei fyrr í sögunni hefur slíkt hrun - efnislegt og siðferðilegt - tengst nafni eins manns“.{{sfn|Kershaw|2000b|p=841}} Stjórn Hitlers leiddi til heimsstyrjaldar, skildi eftir sig eyðileggingu og fátækt í Mið- og Austur-Evrópu og olli algjörri eyðileggingu Þýskalands, sem hefur verið kölluð „núllstundin“ (''[[Stunde Null]]'').{{sfn|Fischer|1995|p=569}} Stefnumál Hitlers ollu mannlegri þjáningu af áður óþekktri stærðargráðu.{{sfn|Del Testa|Lemoine|Strickland|2003|p=83}} Samkvæmt [[R. J. Rummel]] bar stjórn nasista ábyrgð á morðum á 19,3 milljónum almennra borgara og stríðsfanga.{{sfn|Rummel|1994|p=112}} Að auki létust 28,7 milljón hermenn og almennir borgarar vegna stríðsátaka í Evrópu í [[seinni heimsstyrjöld]].{{sfn|Rummel|1994|p=112}} Fjöldi almennra borgara sem létust í stríðinu á sér ekki hliðstæðu í hernaðarsögunni.{{sfn|Murray|Millett|2001|p=554}} Sagnfræðingar, heimspekingar og stjórnmálamenn nota oft hugtakið „[[illska]]“ þegar rætt er um stjórn nasista.{{sfn|Welch|2001|p=2}} Í mörgum Evrópulöndum er útbreiðsla nasisma og [[helfararafneitun]] refsiverð.{{sfn|Bazyler|2006|p=1}} Sagnfræðingurinn [[Friedrich Meinecke]] hefur sagt að Hitler hafi verið „eitt af bestu dæmunum um einstakt og óútreiknanlegt vald persónuleika í sögunni“.{{sfn|Shirer|1960|p=6}} Enski sagnfræðingurinn [[Hugh Trevor-Roper]] taldi hann „meðal hinna ‚hræðilegu einfaldara‘ sögunnar, sá sögulegasti og heimspekilegasti, en jafnframt sá grófasti, grimmasti og minnst drenglyndi landvinningamaður sem heimurinn hefur kynnst“.{{sfn|Hitler|Trevor-Roper|1988|p=xxxv}} Sagnfræðingurinn [[John Roberts (sagnfræðingur)|John M. Roberts]] taldi ósigur Hitlers marka endalok tímabils í Evrópusögunni þar sem Þýskaland var ráðandi afl.{{sfn|Roberts|1996|p=501}} Í stað þess kom [[Kalda stríðið]], heimsátök milli [[Vesturblokkin|Vesturblokkar]], með [[Bandaríkin]] í leiðtogahlutverki, og [[Austurblokkin|Austurblokkar]], sem [[Sovétríkin]] stýrðu.{{sfn|Lichtheim|1974|p=366}} Sagnfræðingurinn [[Sebastian Haffner]] fullyrðir að án Hitlers og hrakninga Gyðinga í Evrópu hefði nútímaríkið [[Ísrael]] aldrei orðið til. Hann telur líka að án Hitlers hefði [[afnýlenduvæðing]] fyrrum yfirráðasvæða Evrópulanda um allan heim frestast.{{sfn|Haffner|1979|pp=100–101}} Haffner segir að, fyrir utan [[Alexander mikli|Alexander mikla]], hafi Hitler haft meiri áhrif en nokkur önnur sambærileg söguleg persóna þar sem hann olli heimssögulegum breytingum á tiltölulega stuttum tíma.{{sfn|Haffner|1979|p=100}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Heimildir == * {{cite web | last = Bazyler | first = Michael J. | title = Holocaust Denial Laws and Other Legislation Criminalizing Promotion of Nazism | date = 25 December 2006 | website = [[Yad Vashem|Yad Vashem. The World Holocaust Remembrance Center]] | url = http://www1.yadvashem.org/yv/en/holocaust/insights/pdf/bazyler.pdf | access-date = 7 January 2013 }} * {{cite book | last1 = Del Testa | first1 = David W | last2 = Lemoine | first2 = Florence | last3 = Strickland | first3 = John | title = Government Leaders, Military Rulers, and Political Activists | year= 2003 | publisher = Greenwood Publishing Group | location = Westport | page = 83 | isbn = 978-1-57356-153-2 }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | title = Hitler | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | year = 1974 | orig-year = 1973 | isbn = 978-0-297-76755-8 }} * {{cite book | last = Fischer | first = Klaus P. | title = Nazi Germany: A New History | url = https://archive.org/details/nazigermanynewhi0000fisc_h7i6 | location = London | publisher = Constable and Company | year = 1995 | isbn = 978-0-09-474910-8 }} * {{cite book| last = Haffner | first = Sebastian | author-link = Sebastian Haffner | title = The Meaning of Hitler | year = 1979 | publisher = Harvard University Press | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-674-55775-8 | url = https://archive.org/details/meaningofhitler00haff }} * {{cite book | last1 = Hitler | first1 = Adolf | last2 = Trevor-Roper | first2 = Hugh | author2-link = Hugh Trevor-Roper | title = Hitler's Table-Talk, 1941–1945: Hitler's Conversations Recorded by Martin Bormann | location = Oxford | publisher = Oxford University Press | year = 1988 | orig-year = 1953 | isbn = 978-0-19-285180-2 | title-link = Hitler's Table Talk }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = The End: Hitler's Germany, 1944–45 | url = https://archive.org/details/endhitlersgerman0000kers_i7u7 | year = 2012 | publisher = Penguin | location = London | isbn = 978-0-14-101421-0 | edition = Paperback }} * {{cite book| last = Kershaw | first = Ian | title = The Nazi Dictatorship: Problems and Perspectives of Interpretation | edition = 4th | location = London | publisher = Arnold | year = 2000a | orig-year = 1985 | isbn = 978-0-340-76028-4 | url = https://archive.org/details/nazidictatorship00kers }} * {{cite book | last = Lichtheim | first = George | author-link = George Lichtheim | title = Europe In The Twentieth Century | url = https://archive.org/details/europeintwentiet0000lich | location = London | publisher = Sphere Books | year = 1974 | isbn = 978-0-351-17192-5 }} * {{cite book | last1 = Murray | first1 = Williamson | last2 = Millett | first2 = Allan R. | title = A War to be Won: Fighting the Second World War | url = https://archive.org/details/wartobewonfighti00murr_0 | year = 2001 | orig-year = 2000 | publisher = Belknap Press of Harvard University Press | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-674-00680-5 }} * {{cite book | last = Roberts | first = G. | title = Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953 | url = https://archive.org/details/stalinswarsfromw0000robe | location = New Haven | publisher = Yale University Press | year = 2006 | isbn = 978-0-300-11204-7 }} * {{cite book | last = Rummel | first = Rudolph | author-link = Rudolph Rummel | title = Death by Government | year = 1994 | publisher = Transaction | location = New Brunswick, NJ | isbn = 978-1-56000-145-4 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/deathby_rum_1994_00_3431 }} * {{cite book | last = Shirer | first = William L. | author-link = William L. Shirer | title = The Rise and Fall of the Third Reich | publisher = Simon & Schuster | location = New York | year = 1960 | isbn = 978-0-671-62420-0 | title-link = The Rise and Fall of the Third Reich }} * {{cite book | last = Speer | first = Albert | author-link = Albert Speer | orig-year = 1969 | year = 1971 | title = Inside the Third Reich | publisher = Avon | location = New York | isbn = 978-0-380-00071-5 | title-link = Inside the Third Reich }} * {{cite book | last = Toland | first = John | title = Adolf Hitler | publisher = Anchor Books | location = New York | year = 1992 | orig-year = 1976 | isbn = 978-0-385-42053-2 }} * {{cite book | last = Welch | first = David | title = Hitler: Profile of a Dictator | url = https://archive.org/details/hitlerprofileofd0000welc | year = 2001 | publisher = Routledge | location = London | isbn = 978-0-415-25075-7 }} == Tenglar == {{Wikivitnun}} {{Commonscat|Adolf Hitler|Adolf Hitler}} * {{Tímarit.is|3293503|Hitler eins og ég þekkti hann|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=30. ágúst 1970|blaðsíða=5-6|höfundur=Stefan Lorant}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Kanslari Þýskalands]] | frá = [[30. janúar]] [[1933]]| til = [[30. apríl]] [[1945]]| fyrir = [[Kurt von Schleicher]] | eftir = [[Joseph Goebbels]] | }} {{Erfðatafla | titill = ''[[Führer]]'' Þýskalands | frá = [[2. ágúst]] [[1934]]| til = [[30. apríl]] [[1945]]| fyrir = [[Paul von Hindenburg]]<br>{{small|(sem forseti Þýskalands)}}| eftir = [[Karl Dönitz]]<br>{{small|(sem forseti Þýskalands)}}| }} {{Töfluendir}} {{Kanslarar Þýskalands}} {{DEFAULTSORT:Hitler, Adolf}} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum sjálfsmorða]] [[Flokkur:Fasistaleiðtogar]] {{fd|1889|1945}} [[Flokkur:Kanslarar Þýskalands|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Nasistaleiðtogar|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Þýskalands|Hitler, Adolf]] [[Flokkur:Þýskir hermenn]] 3sz21ys7akq3d2jlwvujzrht35vgkek 0 85410 1963308 1839604 2026-05-16T11:08:40Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963308 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Jay-Z | mynd = Jay-Z @ Shawn 'Jay-Z' Carter Foundation Carnival (crop 2).jpg | mynd_texti = Jay-Z árið 2011 | fæðingarnafn = Shawn Corey Carter | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1969|12|4}} | fæðingarstaður = [[New York-borg]], [[Bandaríkin|BNA]] | önnur_nöfn = {{flatlist| * The Carter Administration * Jigga * Hova * El Presidente * HOV<ref>{{Cite web|url=https://www.discogs.com/artist/2702599-The-Carter-Administration |title= The Carter Administration |website=[[Discogs]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526191859/https://www.discogs.com/artist/2702599-The-Carter-Administration|archive-date=2019-05-26 |access-date=2020-02-19}}</ref> }} | starf = {{flatlist| * Rappari * lagahöfundur * hljómplötuframleiðandi * athafnamaður * útgáfustjóri * fjölmiðlaeigandi }} | ár = 1986–í dag<ref>{{cite web|url=https://www.rockhall.com/story-jay-z|title=Jay-Z|publisher=[[Rock and Roll Hall of Fame]]|access-date=2021-11-15}}</ref><ref>{{cite web|author=Bandini|url=https://ambrosiaforheads.com/2015/06/most-heads-dont-know-that-jay-zs-first-record-was-in-1986-audio/|title=Jay Z's First Record Ever Was in 1986…And It Was Not Hawaiian Sophie. Take a Listen (Audio)|publisher=Ambrosia For Heads|date=2015-06-18|access-date=2021-11-15}}</ref><ref>{{cite web|author=Jake Paine|url=https://ambrosiaforheads.com/2020/02/jaz-o-jay-z-first-song-hp-gets-busy-video/|title=Jaz-O Discusses The Record That He & JAY-Z Released In 1986 (Video)|publisher=Ambrosia For Heads|date=2020-02-8-08|access-date=2021-11-15}}</ref> | stofnun = [https://www.shawncartersf.com/ Shawn Carter Foundation] | titill = {{flatlist| *Stofnandi 40/40 Club og [[Roc Nation]] *Meðstofnandi Rocawear og Reform Alliance *Stjórnarformaður Project Panther Bidco}} | stjórn = {{hlist|[[Tidal]]|Aspiro}} | maki = {{g|[[Beyoncé]]|2008}} | börn = 3 | module = {{Tónlistarfólk|embed=yes | stefna = {{flatlist| * [[Hipphopp]] }} | hljóðfæri = Rödd | útgefandi = {{flatlist| * [[Roc Nation]] * [[Atlantic Records|Atlantic]] * [[Def Jam Recordings|Def Jam]] * Roc-A-Fella * NorthWestSide<ref>{{Cite web |url= https://www.instagram.com/p/CGJy64Fh5yB/?hl=en |title=Jay-Z, as photographed during a promotional shoot for the London-based Northwestside Records |publisher=Instagram |date=2020-10-10}}</ref> * Priority * Payday * FFRR}} | meðlimur_í = {{flatlist| * [[The Carters]] }} | áður_meðlimur = {{flatlist| * The Commission * High Potent * Murder Inc. * The Throne<ref>{{Cite web |last=McIntyre |first=Hugh |title=Kanye West Has Announced A New Supergroup -- Here's A Look At His Past Duos And Groups |url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2018/04/19/kanye-west-has-announced-a-new-supergroup-heres-a-look-at-his-past-duos-and-groups/ |access-date=2022-04-23 |website=Forbes |language=en}}</ref>}} | vefsíða = {{URL|lifeandtimes.com}} }} }} '''Shawn Corey Carter''' (f. 4. desember 1969), betur þekktur undir sviðsnafninu '''Jay-Z''', er bandarískur [[rapp]]ari og athafnamaður. Hann hefur verið nefndur besti rappari allra tíma af útgáfum eins og ''[[Billboard]]''.<ref>{{Cite web |last1=Lamarre |first1=Carl |last2=Mitchell |first2=Gail |last3=Murphy |first3=Keith |last4=Saponara |first4=Michael |last5=Thomas |first5=Datwon |last6=Elibert |first6=Mark |last7=Diep |first7=Eric |last8=Ketchum III |first8=William E. |last9=Mamo |first9=Heran |date=2023-02-08 |title=50 Greatest Rappers of All Time |url=https://www.billboard.com/lists/best-rappers-all-time/ |access-date=2023-04-07 |magazine=Billboard |language=en-US}} </ref><ref>{{Cite web|date=2018-01-27|title=JAY-Z's Influence And Legacy, As Told By 44 Artists And Industry Elite (Digital Cover)|url=https://www.vibe.com/featured/jay-z-legacy-44-interviews-cover-story|access-date=2020-08-31|website=Vibe|language=en}}</ref> Hann hefur verið spilað stóran þátt í velgengni tónlistarfólks eins og [[Kanye West]], [[Rihanna]] og [[J. Cole]]. Hann er stofnandi og stjórnarformaður [[Roc Nation]] og var forseti og framkvæmdastjóri [[Def Jam Recordings]] frá 2004 til 2007.<ref>{{Cite web|url=https://www.billboard.com/music/music-news/jay-z-named-def-jam-presidentceo-65356/|title=Jay-Z Named Def Jam President/CEO|date=2004-12-08|website=Billboard|access-date=2023-04-07}}</ref> Jay-Z er fæddur og uppalinn í [[New York-borg|New York borg]] og hóf tónlistarferil sinn þar seint á níunda áratugnum. Hann var meðstofnandi í plötuútgáfunni Roc-A-Fella Records árið 1995 og gaf út sína fyrstu breiðskífu ''Reasonable Doubt'' árið 1996. Platan sló í gegn og festi í sessi veru hans í tónlistariðnaðinum.<ref>{{Cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/500-greatest-albums-of-all-time-156826/jay-z-reasonable-doubt-3-170429/|title=250: Jay-Z, Reasonable Doubt|website=Rolling Stone|archive-url=https://web.archive.org/web/20120602131243/http://www.rollingstone.com/music/lists/500-greatest-albums-of-all-time-20120531/jay-z-reasonable-doubt-19691231|archive-date=2012-06-02|access-date=2012-07-28}}</ref> Hann hefur síðan gefið út tólf plötur til viðbótar, þar á meðal margrómuðu plöturnar ''The Blueprint'' (2001), ''The Black Album'' (2003), ''American Gangster'' (2007) og ''4:44'' (2017).<ref>{{Cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/500-greatest-albums-of-all-time-20120531/jay-z-the-blueprint-19691231|title=252: Jay-Z, The Blueprint|website=Rolling Stone|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604051250/http://www.rollingstone.com/music/lists/500-greatest-albums-of-all-time-20120531/jay-z-the-blueprint-19691231|archive-date=2012-06-04|access-date=2012-07-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/500-greatest-albums-of-all-time-20120531/jay-z-the-black-album-20120524|title=349: Jay-Z, The Black Album|date=2009-05-31|website=Rolling Stone|archive-url=https://web.archive.org/web/20130819011215/http://www.rollingstone.com/music/lists/500-greatest-albums-of-all-time-20120531/jay-z-the-black-album-20120524|archive-date=2013-08-19|access-date=2013-08-26}}</ref> Hann hefur einnig gefið út samstarfsplöturnar ''[[Watch the Throne]]'' (2011) með Kanye West og ''[[Everything Is Love]]'' (2018) með eiginkonu sinni, [[Beyoncé]]. Í gegnum fyrirtækjarekstur sinn varð Jay-Z fyrsti hipphopp tónlistarmaðurinn til að verða milljarðamæringur árið 2019.<ref name="networth">{{Cite news|url=https://www.businessinsider.com/jay-z-net-worth-2019-9|title=Jay-Z is worth $1 billion — see how the rapper-turned-mogul makes and spends his fortune|work=Business Insider|access-date=2019-06-03|archive-date=2020-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801230134/https://www.businessinsider.com/jay-z-net-worth-2019-9|url-status=dead}}</ref><ref name="Billionaire">{{cite web |last1=O'Malley Greenburg |first1=Zach |title=Artist, Icon, Billionaire: How Jay-Z Created His $1 Billion Fortune |url=https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2019/06/03/jay-z-billionaire-worth/#2646440a3a5f |website=Forbes |access-date=2019-06-03 |date=2019-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603235754/https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2019/06/03/jay-z-billionaire-worth/#2646440a3a5f |archive-date=2019-06-03 |url-status=live }}</ref> Árið 1999 stofnaði hann fataverslunina Rocawear og árið 2004 stofnaði hann lúxus [[Bar|sportbar]]<nowiki/>-keðjuna 40/40 Club.<ref name="Luxury">{{cite book | title=Luxury Brand Management | publisher= John Wiley & Sons | last= Chevalier| first= Michel | year=2012 | location=Singapore | isbn=978-1-118-17176-9}}</ref> Bæði fyrirtækin hafa vaxið og orðið margra milljóna dollara fyrirtæki og þau gerðu honum kleift að stofna Roc Nation árið 2008. Árið 2015 keypti hann tæknifyrirtækið Aspiroand og tók við tónlistarstreymisveitu þeirra Tidal.<ref>{{Cite news|last=Sisario|first=Ben|url=https://www.nytimes.com/2015/03/14/business/media/jay-z-buys-the-music-streaming-firm-aspiro.html|title=Jay Z Buys the Music Streaming Firm, Aspiro|date=2015-03-13|work=The New York Times|access-date=2020-03-14|language=en-US|issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20190908091219/https://www.nytimes.com/2015/03/14/business/media/jay-z-buys-the-music-streaming-firm-aspiro.html|archive-date=2019-09-08|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/news/6509498/jay-z-tidal-launch-artist-stakeholders |title=It's Official: Jay Z's Historic Tidal Launches with 16 Artist Stakeholders |last1=Flanagan |first1=Andrew |last2=Hampp |first2=Andrew |date=2015-03-30|magazine=[[Billboard]]|access-date=2019-01-13|quote=Jay-Z's ambitious entrance into the streaming music business, which came as a surprise to industry observers, debuted Monday (March 30) at an event at New York's James A. Farley Post Office in Herald Square.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402032038/https://www.billboard.com/articles/news/6509498/jay-z-tidal-launch-artist-stakeholders|archive-date=April 2, 2019|url-status=live}}</ref> Árið 2020 setti hann Monogram á markað, línu af kannabisvörum.<ref>{{Cite web|last=Holland|first=Fahiemah Al-Ali,Frank|date=2020-12-10|title=Billionaire Jay-Z becomes the latest cultural influencer to launch his own cannabis brand|url=https://www.cnbc.com/2020/12/10/jay-z-becomes-latest-cultural-influencer-to-launch-a-cannabis-brand.html|access-date=2020-12-11|website=CNBC|language=en}}</ref> Frá og með 2023 er hann ríkasti tónlistarmaður í heimi með nettóvirði 2,5 milljarða Bandaríkjadala.<ref>{{cite web | url=https://www.cnbc.com/amp/2023/03/27/jay-z-billionaire-net-worth-increase.html | title=Jay-Z is now worth $2.5 billion—Warren Buffett once said 'he's the guy to learn from' | website=[[CNBC]] | date=2023-03-27 }}</ref> Jay-Z er einn af söluhæstu tónlistarmönnum heims, með yfir 140 milljónir plötur seldar og hefur unnið til 24 [[Grammy-verðlaunin|Grammy-verðlauna]], flest verðlaun allra rappara ásamt Kanye West. Jay-Z á einnig metið fyrir flestar plötur (14) frá sólóflytjanda sem hafa náð efsta sæti á bandaríska [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] vinsældalistanum.<ref>{{cite web|url=https://thesource.com/2018/04/25/lil-wayne-top-5-rappers-of-all-time-list-jay-z-missy-elliott-8ball-mjg-camron-ugk/|title=A Quick Look at Why Lil Wayne's 'Top 5 Rappers of All Time' List Is Accurate AF|publisher=[[The Source]]|date=2018-04-25|access-date=2020-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924115211/http://thesource.com/2018/04/25/lil-wayne-top-5-rappers-of-all-time-list-jay-z-missy-elliott-8ball-mjg-camron-ugk/|archive-date=2019-09-24|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2011/08/17/jay-z-and-kanye-west-conquer-albums-chart-with-watch-the-throne/|title=Jay-Z and Kanye West Conquer Albums Chart with 'Watch the Throne'|publisher=Rap-Up.com|date=2011-08-17|access-date=2012-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160104170617/http://www.rap-up.com/2011/08/17/jay-z-and-kanye-west-conquer-albums-chart-with-watch-the-throne/|archive-date=2016-01-04|url-status=live}}</ref> Meðal verðlauna sem hann hefur unnið eru forsetaverðlaun [[National Association for the Advancement of Colored People|NAACP]], [[Primetime Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlaun]], Sports Emmy-verðlaun auk þess að hann hefur verið tilnefndur til [[Tony-verðlaunin|Tony-verðlauna]]. ''Billboard'' og ''[[Rolling Stone]]'' hafa nefnt hann sem einn af 100 bestu tónlistarmönnum allra tíma.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/#/charts-decade-end/artists-of-the-decade?year=2009|title=Billboard – Music Charts, Music News, Artist Photo Gallery & Free Video|magazine=Billboard|access-date=2018-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20100913150859/http://www.billboard.com/#/charts-decade-end/artists-of-the-decade?year=2009|archive-date=2010-09-13|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-artists-of-all-time-19691231/jay-z-20110426|title=100 Greatest Artists: Jay-Z|magazine=[[Rolling Stone]]|year=2011|access-date=2012-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924181453/http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-artists-of-all-time-19691231/jay-z-20110426|archive-date=2015-09-24|url-status=live}}</ref> Hann var fyrsti rapparinn sem var heiðraður í [[Songwriters Hall of Fame]] og fyrsti lifandi rapparinn sem var tekinn inn í Rock and Roll Hall of Fame.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/02/22/arts/music/jay-z-songwriters-hall-of-fame.html|title=Jay Z to Be the First Rapper in the Songwriters Hall of Fame|newspaper=The New York Times |date=February 22, 2017 |access-date=2018-09-20|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920165902/https://www.nytimes.com/2017/02/22/arts/music/jay-z-songwriters-hall-of-fame.html|archive-date=2018-09-20|url-status=live|last1=Coscarelli |first1=Joe }}</ref><ref>{{Cite web|last=Arnold|first=Chuck|date=2021-05-12|title=Jay-Z leads Rock & Roll Hall of Fame inductees — among some head-scratchers|url=https://nypost.com/2021/05/12/jay-z-leads-rock-roll-hall-of-fame-inductess/|access-date=2021-05-12|website=New York Post|language=en-US}}</ref> Árið 2013 útnefndi ''[[Time]]'' tímaritið hann sem einn af 100 áhrifamestu einstaklingum heimsins.<ref>{{Cite web |last=Bloomberg |first=Michael |author-link=Michael Bloomberg |date=2013-04-18 |title=Jay Z: The World's 100 Most Influential People |language=en-US |magazine=Time |url=https://time100.time.com/2013/04/18/time-100/ |access-date=2022-02-27 |issn=0040-781X |archive-date=2022-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227230911/https://time100.time.com/2013/04/18/time-100/ |url-status=dead }}</ref> == Útgefið efni == ===Breiðskífur=== * ''Reasonable Doubt'' (1996) * ''In My Lifetime, Vol. 1'' (1997) * ''Vol. 2... Hard Knock Life'' (1998) * ''Vol. 3... Life and Times of S. Carter'' (1999) * ''The Dynasty: Roc La Familia'' (2000) * ''The Blueprint'' (2001) * ''The Blueprint²: The Gift & the Curse'' (2002) * ''The Black Album'' (2003) * ''Kingdom Come'' (2006) * ''American Gangster'' (2007) * ''The Blueprint 3'' (2009) * ''Magna Carta Holy Grail'' (2013) * ''4:44'' (2017) ===Samstarfsplötur=== * ''The Best of Both Worlds'' með [[R. Kelly]] (2002) * ''Unfinished Business'' með R. Kelly (2004) * ''[[Watch the Throne]]'' með [[Kanye West]] (2011) * ''[[Everything Is Love]]'' með [[Beyoncé]] (sem [[the Carters]]) (2018) ==Kvikmyndir== * ''Streets Is Watching'' (1998) * ''Backstage'' (2000) * ''State Property'' (2002) * ''Paper Soldiers'' (2002) * ''Paid in Full'' (2002, framleiðandi) * ''Fade to Black'' (2004) * ''The Great Gatsby'' (2013, aðalframleiðandi) * ''Made in America'' (2013, heimildarmynd) * ''Annie'' (2014, framleiðandi) * ''Rest in Power: The Trayvon Martin Story'' (2018, aðalframleiðandi) * ''Teddy'' (2023, aðalframleiðandi) == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == {{wpheimild | tungumál = En | titill = Jay-Z | mánuðurskoðað = 18. júní | árskoðað = 2023}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{f|1969}} [[Flokkur:Bandarískir rapparar]] [[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Bandarískir milljarðamæringar]] qffupos1p4ylney5aswc9nu19v6d0g5 10 88667 1963218 1959840 2026-05-15T12:43:17Z Bjarki S 9 1963218 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns | name = Núverandi alþingismenn | title = Núverandi [[Alþingi|alþingismenn]] | state = collapsed | fullwidth = true | colstyle = text-align:left;font-size:100%; |col1 =<br><div class="center">'''<big>[[Norðausturkjördæmi]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Logi Einarsson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]<td>{{LB|M}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jens Garðar Helgason]]<td>{{LB|D}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigurjón Þórðarson]]<td>{{LB|F}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ingibjörg Ólöf Isaksen]]<td>{{LB|B}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Eydís Ásbjörnsdóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>7.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ingvar Þóroddsson]]<td>{{LB|C}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Þorgrímur Sigmundsson]]<td>{{LB|M}} <tr><td>9.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Njáll Trausti Friðbertsson]]<td>{{LB|D}} <tr><td>10.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Þórarinn Ingi Pétursson]]<td>{{LB|B}} </table> <br> <br> <div class="center">'''<big>[[Reykjavíkurkjördæmi suður]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jóhann Páll Jóhannsson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir]]<td>{{LB|C}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Inga Sæland]]<td>{{LB|F}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ragna Sigurðardóttir (f. 1992)|Ragna Sigurðardóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Snorri Másson]]<td>{{LB|M}} <tr><td>7.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jón Gnarr]]<td>{{LB|C}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Hildur Sverrisdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>9.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Kristján Þórður Snæbjarnarson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>10.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Kolbrún Baldursdóttir]]<td>{{LB|F}} <tr><td>11.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jón Pétur Zimsen]]<td>{{LB|D}} </table> |col2 =<br><div class="center">'''<big>[[Norðvesturkjördæmi]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ólafur Adolfsson]]<td>{{LB|D}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Eyjólfur Ármannsson]]<td>{{LB|F}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Arna Lára Jónsdóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ingibjörg Davíðsdóttir]]<td>{{LB|M}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Stefán Vagn Stefánsson]]<td>{{LB|B}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[María Rut Kristinsdóttir]]<td>{{LB|C}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Lilja Rafney Magnúsdóttir]]<td>{{LB|F}} </table> <br> <br> <br> <br> <br> <div class="center">'''<big>[[Suðurkjördæmi]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]]<td>{{LB|F}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Guðrún Hafsteinsdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Víðir Reynisson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Karl Gauti Hjaltason]]<td>{{LB|M}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Halla Hrund Logadóttir]]<td>{{LB|B}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sandra Sigurðardóttir (f. 1983)|Sandra Sigurðardóttir]]<td>{{LB|C}} <tr><td>7.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigurður Helgi Pálmason]]<td>{{LB|F}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]]<td>{{LB|D}} <tr><td>9.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ása Berglind Hjálmarsdóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>10.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigurður Ingi Jóhannsson]]<td>{{LB|B}} </table> |col3 =<br><div class="center">'''<big>[[Reykjavíkurkjördæmi norður]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Kristrún Frostadóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Guðlaugur Þór Þórðarson]]<td>{{LB|D}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Hanna Katrín Friðriksson]]<td>{{LB|C}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Dagur B. Eggertsson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ragnar Þór Ingólfsson]]<td>{{LB|F}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigríður Andersen]]<td>{{LB|M}} <tr><td>7.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Diljá Mist Einarsdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Dagbjört Hákonardóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>9.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Pawel Bartoszek]]<td>{{LB|C}} <tr><td>10.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Grímur Grímsson]]<td>{{LB|C}} <tr><td>11.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigmundur Ernir Rúnarsson]]<td>{{LB|S}} </table> <br> <div class="center">'''<big>[[Suðvesturkjördæmi]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Bryndís Haraldsdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]<td>{{LB|C}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Alma Möller]]<td>{{LB|S}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Bergþór Ólason]]<td>{{LB|M}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Rósa Guðbjartsdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Guðmundur Ingi Kristinsson]] <tr><td>7.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigmar Guðmundsson]]<td>{{LB|C}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Guðmundur Ari Sigurjónsson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>9.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jón Gunnarsson]]<td>{{LB|D}} <tr><td>10.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Eiríkur Björn Björgvinsson]]<td>{{LB|C}} <tr><td>11.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Þórunn Sveinbjarnardóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>12.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]]<td>{{LB|M}} <tr><td>13.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Árni Helgason (f. 1981)]]<td>{{LB|D}} <tr><td>13.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jónína Björk Óskarsdóttir]]<td>{{LB|F}} </table> }}<noinclude> {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> 2cncspem6nb5zuahf8zwqlmdqxvqxf6 1963219 1963218 2026-05-15T12:44:21Z Bjarki S 9 1963219 wikitext text/x-wiki {{Navbox with columns | name = Núverandi alþingismenn | title = Núverandi [[Alþingi|alþingismenn]] | state = collapsed | fullwidth = true | colstyle = text-align:left;font-size:100%; |col1 =<br><div class="center">'''<big>[[Norðausturkjördæmi]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Logi Einarsson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]<td>{{LB|M}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jens Garðar Helgason]]<td>{{LB|D}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigurjón Þórðarson]]<td>{{LB|F}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ingibjörg Ólöf Isaksen]]<td>{{LB|B}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Eydís Ásbjörnsdóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>7.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ingvar Þóroddsson]]<td>{{LB|C}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Þorgrímur Sigmundsson]]<td>{{LB|M}} <tr><td>9.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Njáll Trausti Friðbertsson]]<td>{{LB|D}} <tr><td>10.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Þórarinn Ingi Pétursson]]<td>{{LB|B}} </table> <br> <br> <div class="center">'''<big>[[Reykjavíkurkjördæmi suður]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jóhann Páll Jóhannsson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir]]<td>{{LB|C}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Inga Sæland]]<td>{{LB|F}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ragna Sigurðardóttir (f. 1992)|Ragna Sigurðardóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Snorri Másson]]<td>{{LB|M}} <tr><td>7.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jón Gnarr]]<td>{{LB|C}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Hildur Sverrisdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>9.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Kristján Þórður Snæbjarnarson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>10.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Kolbrún Baldursdóttir]]<td>{{LB|F}} <tr><td>11.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jón Pétur Zimsen]]<td>{{LB|D}} </table> |col2 =<br><div class="center">'''<big>[[Norðvesturkjördæmi]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ólafur Adolfsson]]<td>{{LB|D}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Eyjólfur Ármannsson]]<td>{{LB|F}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Arna Lára Jónsdóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ingibjörg Davíðsdóttir]]<td>{{LB|M}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Stefán Vagn Stefánsson]]<td>{{LB|B}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[María Rut Kristinsdóttir]]<td>{{LB|C}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Lilja Rafney Magnúsdóttir]]<td>{{LB|F}} </table> <br> <br> <br> <br> <br> <div class="center">'''<big>[[Suðurkjördæmi]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]]<td>{{LB|F}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Guðrún Hafsteinsdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Víðir Reynisson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Karl Gauti Hjaltason]]<td>{{LB|M}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Halla Hrund Logadóttir]]<td>{{LB|B}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sandra Sigurðardóttir (f. 1983)|Sandra Sigurðardóttir]]<td>{{LB|C}} <tr><td>7.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigurður Helgi Pálmason]]<td>{{LB|F}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]]<td>{{LB|D}} <tr><td>9.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ása Berglind Hjálmarsdóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>10.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigurður Ingi Jóhannsson]]<td>{{LB|B}} </table> |col3 =<br><div class="center">'''<big>[[Reykjavíkurkjördæmi norður]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Kristrún Frostadóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Guðlaugur Þór Þórðarson]]<td>{{LB|D}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Hanna Katrín Friðriksson]]<td>{{LB|C}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Dagur B. Eggertsson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Ragnar Þór Ingólfsson]]<td>{{LB|F}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigríður Andersen]]<td>{{LB|M}} <tr><td>7.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Diljá Mist Einarsdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Dagbjört Hákonardóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>9.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Pawel Bartoszek]]<td>{{LB|C}} <tr><td>10.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Grímur Grímsson]]<td>{{LB|C}} <tr><td>11.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigmundur Ernir Rúnarsson]]<td>{{LB|S}} </table> <br> <div class="center">'''<big>[[Suðvesturkjördæmi]]</big>'''</div> <table align="center" style="background:transparent; color:inherit; line-height:1.2em; text-align:right;" cellspacing="0" cellpadding="2"> <tr><td>1.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Bryndís Haraldsdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>2.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]<td>{{LB|C}} <tr><td>3.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Alma Möller]]<td>{{LB|S}} <tr><td>4.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Bergþór Ólason]]<td>{{LB|M}} <tr><td>5.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Rósa Guðbjartsdóttir]]<td>{{LB|D}} <tr><td>6.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Guðmundur Ingi Kristinsson]] <tr><td>7.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Sigmar Guðmundsson]]<td>{{LB|C}} <tr><td>8.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Guðmundur Ari Sigurjónsson]]<td>{{LB|S}} <tr><td>9.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jón Gunnarsson]]<td>{{LB|D}} <tr><td>10.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Eiríkur Björn Björgvinsson]]<td>{{LB|C}} <tr><td>11.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Þórunn Sveinbjarnardóttir]]<td>{{LB|S}} <tr><td>12.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]]<td>{{LB|M}} <tr><td>13.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]]<td>{{LB|D}} <tr><td>13.<td align="left" style="width:5.5em;">[[Jónína Björk Óskarsdóttir]]<td>{{LB|F}} </table> }}<noinclude> {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> cm84fref6bae5yu5w0xwzn9q2lrau71 0 92371 1963278 1930840 2026-05-16T01:48:27Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963278 wikitext text/x-wiki '''Hagsmunasamtök heimilanna''' (HH) voru stofnuð [[15. janúar]] [[2009]]. Samtökin eru [[grasrótarsamtök]], sem spruttu upp í kjölfar [[Bankahrunið á Íslandi|bankahrunsins 2008]]. Samtökin eru frjáls og óháð hagsmunasamtök á neytendasviði, til varnar og hagsbóta fyrir heimilin í landinu. Tilgangur samtakanna er að veita fólkinu í landinu möguleika til að sameinast um og að taka þátt í að verja hagsmuni heimilanna með þátttöku sinni, vera talsmaður og málsvari í umræðum um hagsmuni heimilanna til skemmri og lengri tíma. Í fyrstu stjórn samtakanna, sem kosin var á stofnfundi 15.janúar 2008, áttu sæti: Þórður B Sigurðsson (formaður), Vésteinn Gauti Hauksson (varaformaður), Marinó G. Njálsson (ritari), Friðrik Ó. Friðriksson (gjaldkeri), meðstjórnendur voru: Arney Einarsdóttir, Ólafur Garðarsson og [[Þorvaldur Þorvaldsson]] og varamenn: Guðrún Dadda Ásmundardóttir, Axel Pétur Axelsson, Haraldur Haraldsson, Hólmsteinn A. Brekkan, [[Andrea Jóhanna Ólafsdóttir]] og Vilhjálmur Árnason. == Núverandi stjórn == Núverandi stjórn samtakanna, sem var kjörin 22. febrúar 2024, skipa sjálfboðaliðarnir: [[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]] (formaður), Guðmundur Ásgeirsson (varaformaður), Guðrún Bryndís Harðardóttir (gjaldkeri), Sigríður Örlygsdóttir (ritari) og Guðmundur Hrafn Arngrímsson (meðstjórnandi). Varamenn: Hafþór Ólafsson, [[Vilhjálmur Bjarnason]], Ólöf Pálína Úlfarsdóttir, Björn Kristján Arnarson og Ragnar Unnarsson. Fyrsta markmið samtakanna var að taka á brýnum fjárhagsvanda heimilanna í landinu sem skapaðist í kjölfar efnahagshrunsins haustið 2008, og að forða heimilunum í landinu frá ósanngjarnri eignaupptöku, óbærilegum skuldaklyfjum og upplausn. Meginmarkmið samtakanna er krafa um leiðréttingu stökkbreyttra húsnæðislána og afnám verðtryggingar. Samtökin hafa verið ötul í baráttu sinni gegn verðtryggingu, Til að afla þessu markmiði stuðning efndu samtökin sumarið 2011 til undirskriftasöfnunar sem stóð yfir til ársloka. Þann 1. október 2011 afhentu samtökin [[Jóhanna Sigurðardóttir|Jóhönnu Sigurðardóttur]] forsætisráðherra 33.525 undirskriftir og hófu í kjölfarið viðræður við forsætisráðuneytið.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/598|titill=Hagsmunasamtök heimilanna hefja viðræður við forsætisráðherra}}</ref> Samtökin söfnuðu nokkrum þúsundum undirskrifta til viðbótar og afhentu forseta Íslands 37.743 undirskriftir þann 21. febrúar 2012.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/forsida/2012/02/21/forsetinn_baud_upp_a_bollur/|titill=Forseti á fund með fulltrúum Hagsmunasamtaka heimilanna}}</ref> == Mótmæli == Hagsmunasamtök heimilanna stóðu fyrir reglulegum mótmælaaðgerðum á Austurvelli 2009 og 2010. Meðal aðgerða samtakanna voru: Þann 11. júní 2009 slógu samtökin upp tjöldum og gæddu sér á kakói á Austurvelli. Þau kölluðu það „tjaldborg heimilanna“ og talsmaður þeirra, [[Þorvaldur Þorvaldsson]] trésmiður, sagði tjaldborgina komna til að vera. Hann útilokaði ekki að tjaldbúar héldu kyrru fyrir á svæðinu yfir nóttina og jafnvel fleiri nætur, en ekkert varð úr því.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/06/11/aetla_ad_sofa_i_tjoldunum/</ref> Hagsmunasamtök heimilanna og samtökin [[Nýtt Ísland]] stóðu fyrir kröfufundi á Austurvelli 12. desember 2009. Fundarstjóri var [[Lúðvík Lúðvíksson]] og ræðumenn þau [[Ásgerður Jóna Flosadóttir]], framkvæmdastjóri Fjölskylduhjálpar Íslands, Friðrik Ó. Friðriksson, stjórnarformaður Hagsmunasamtaka heimilanna og [[Ragnar Þór Ingólfsson]], stjórnarmaður í VR. Helstu kröfur mótmælenda snerust að leiðréttingu höfuðsstóls lána, afnámi verðtryggingar og að veð takmarkist við veðandlag, auk þess sem þess var krafist að skuldir skyldu fyrnast á 5 árum.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2009/12/12/motmaeli_bodud_a_austurvelli/</ref> Þann 16. janúar stóðu samtökin að mótmælum á Austurvelli. Samkvæmt talningu, þann 16. janúar 2010, mættu tæplega 400 manns á Austurvöll þann dag. Fólk vildi mótmæla okurlánastarfsemi og blekkingum bankanna. Vilhjálmur Birgisson, verkalýðsleiðtogi frá [[Akranes|Akranesi]] og Guðrún Dadda Ásmundardóttir, stjórnarkona í Hagsmunasamtök heimilinna tóku til máls en Lúðvík Lúðvíksson, frá samtökunum Nýtt Ísland, stjórnaði fundinum. Á þessum fundi var forusta verkalýðsins gagnrýnd harkalega fyrir að snúast um eitthvað allt annað en umbjóðendurna, hún væri of tengd valdakerfi stjórnmálaflokka og lífeyrissjóðakerfið væri ólýðræðislegt. Vilhjálmur ræddi einnig Icesave málið við góðar undirtektir funndarmanna. Um 200-300 manns mættu á útifund á Austurvelli 22. janúar 2010. Að fundinum stóðu Nýtt Ísland og Hags­muna­sam­tök heim­il­anna. Yf­ir­skrift fundarins var „Spillinguna burt.“<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2010/01/23/200_300_a_utifundi/</ref> Boðað var til mótmæla við [[Stjórnarráð Íslands|stjórnarráðið]] og [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]] þann 6. júní 2010 til að mótmæla því að vextir [[gengislána]] miðuðust við Seðlabankavexti í stað þeirra samningsvaxta sem téð lán tilheyrðu við lántöku. Til smávægilegar pústra kom milli mótmælenda og [[Lögreglan á Íslandi|lögreglu]] við Seðlabankann tveimur dögum áður.<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2010/07/06/afram_motmaelt_i_fyrramalid/</ref> Um 500 manns mættu í skipulögð mótmæli við [[Seðlabanki Íslands|Seðlabankann]].<ref>http://www.mbl.is/frettir/innlent/2010/07/06/motmaelt_a_ny_vid_sedlabankann/</ref> == Málarekstur fyrir dómstólum um lögmæti verðtryggðra neytendalána == Þann 18. október 2012 var þingfest málsókn að undirlagi samtakanna, sem varð sú fyrsta sem var til þess ætluð að reyna á lögmæti verðtryggingar neytendalána.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/676|titill=Stefna þingfest vegna verðtryggðs láns}}</ref> Eftir frávísun málsins í fyrstu tilraun var því endurstefnt þann 8. nóvember 2013 fyrir [[Héraðsdómur Reykjavíkur|Héraðsdóm Reykjavíkur]] þar sem það var tekið fyrir að nýju í ársbyrjun 2014.<ref>{{Vefheimild |url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1676 |titill=Þingfesting stefnu vegna verðtryggðs fasteignaláns}}</ref> Þann 19. maí 2014 var kröfu [[Íbúðalánasjóður|Íbúðalánasjóðs]] um frávísun málsins hafnað, og aðalmeðferð ákveðin í september 2014.<ref>{{Vefheimild |url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1722 |titill=Frávísunarkröfu Íbúðalánasjóðs í verðtryggingarmáli hafnað}}</ref> Þann 4. september var ákveðið að aðalmeðferð færi fram 23. október í Héraðsdómi Reykjavíkur.<ref>{{cite web |url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1741 |title=Dagsetning fyrir aðalmeðferð í máli HH um verðtryggingu |access-date=2017-08-20 |archive-date=2020-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920130756/http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1741 |url-status=dead }}</ref> Í lok árs 2013 voru samþykkt á Alþingi lög um frestun á nauðungarsölum fram yfir 1. september 2014. Var þetta gert til þess að gefa skuldurum svigrúm þar til boðaðar aðgerðir stjórnvalda til skuldaleiðréttingar kæmu til framkvæmda. Úrvinnsla skuldaleiðréttingar hafði tafist á Alþingi en þó hafði frestunin ekki verið framlengd fyrir septemberbyrjun. HH skoruðu á [[Innanríkisráðherra Íslands|innanríkisráðherra]], [[Hanna Birna Kristjánsdóttir|Hönnu Birnu Kristjánsdóttur]], að leggja fram frumvarp um framlengingu frestunar á nauðungarsölum sem var gert þann 9. september og frumvarpið samþykkt á Alþingi þann 22. september.<ref>{{Cite web |url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1747 |title=Lög um frestun nauðungarsalna |access-date=2017-03-23 |archive-date=2020-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920145355/http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1747 |url-status=dead }}</ref> Í lok nóvember 2014 veitti [[EFTA-dómstóllinn]] ráðgefandi álit um meginmálsástæður neytenda í málinu.<ref>{{cite web |url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1752 |title=Ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins |access-date=2017-03-23 |archive-date=2020-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920142408/http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1752 |url-status=dead }}</ref> Þann 6. febrúar 2015 kvað Héraðsdómur Reykjavíkur upp dóm þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að brotið hefði verið gegn lögum um neytendalán þar sem lántakendur hefðu ekki verið upplýstir um kostnað við lántökuna með fullnægjandi hætti en engu að síður taldi dómurinn að lánveitendum væri heimilt að innheimta þann kostnað og var Íbúðalánasjóður því sýknaður.<ref>{{cite web |url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1762 |title=Héraðsdómur um verðtryggð neytendalán |access-date=2017-03-23 |archive-date=2020-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920140340/http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1762 |url-status=dead }}</ref> Ákveðið var að áfrýja málinu til [[Hæstiréttur Íslands|Hæstaréttar]]<ref>{{cite web |url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1769 |title=Dómsmáli HH um verðtryggð neytendalán áfrýjað til Hæstaréttar |access-date=2017-03-23 |archive-date=2020-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920144419/http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1769 |url-status=dead }}</ref> og á borgarafundi sem haldinn var af HH þann 24. febrúar 2015 var samþykkt ályktun þess efnis að skorað yrði á Alþingi að fresta nauðungarsölum á heimilum fólks, meðan beðið væri dóms Hæstaréttar.<ref>{{cite web |url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1766 |title=Ályktun borgarafundar 24. febrúar 2015 |access-date=2017-03-23 |archive-date=2020-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920150949/http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1766 |url-status=dead }}</ref> Þann 26. nóvember 2015 kvað Hæstiréttur Íslands upp dóm sem staðfesti niðurstöðu Héraðsdóms Reykjavíkur um sýknu lánveitanda<ref>{{Cite web |url=https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&id=29685daa-fe4b-4adf-9227-cd4550de9b5e |title=Dómur Hæstaréttar Íslands í máli nr. 243/2015 |access-date=2017-03-23 |archive-date=2019-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819151838/https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&id=29685daa-fe4b-4adf-9227-cd4550de9b5e |url-status=dead }}</ref> og var það mikið reiðarslag fyrir neytendur.<ref>{{cite web |url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1808 |title=Svartur fimmtudagur fyrir „réttarríkið“ Ísland |access-date=2017-03-23 |archive-date=2016-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804044828/http://heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1808 |url-status=dead }}</ref> Samtökin gáfust þó ekki upp í þessari baráttu en í nóvember 2016 sendu þau formlega kvörtun til [[Eftirlitsstofnun EFTA|Eftirlitsstofnunar EFTA]] yfir framkvæmd verðtryggðra neytendalána og brotum gegn [[EES]]-reglum á sviði neytendaverndar af hálfu íslenska ríkisins. Samhliða því var hafinn undirbúningur að höfðun skaðabótamáls gegn íslenska ríkinu vegna rangrar innleiðingar á EES-reglum um neytendalán í íslensk lög.<ref>{{cite web |url=http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1848 |title=Íslenska ríkið skaðabótaskylt á hvorn veginn sem málið fer |access-date=2017-03-23 |archive-date=2020-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921100416/http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/item/1848 |url-status=dead }}</ref> == Tenglar == * [http://www.heimilin.is Heimasíða Hagsmunasamtaka heimilanna] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Hrunið}} [[Flokkur:Íslensk grasrótarstjórnmál]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] {{S|2009}} rxw1lyw1z072zz4ieqiv9elpl6gl69d 0 93616 1963237 1390030 2026-05-15T14:40:45Z TKSnaevarr 53243 1963237 wikitext text/x-wiki '''Tötraöreigar''' (eða '''tötraöreigalýður''') ([[þýska]]: ''Lumpenproletariat'') er [[hugtak]] sem [[Karl Marx]] og [[Friedrich Engels]] settu fyrst fram í [[Kommúnistaávarpið|Kommúnistaávarpinu]] ([[1848]]) og skilgreindu betur í seinnitíma verkum sínum. Hugtakið var smíðað af Marx til að tákna þann hluta [[verkamannastétt]]arinnar sem mun aldrei öðlast neina [[stéttarvitund]], og þess vegna vera svo til gagnslaus í allri baráttu verkalýðsins. Tötraöreigar teljast t.d. þeir sem grafa undan ávinningum verkalýðsbaráttunnar með því að taka vinnu verkfallsfólks fyrir minna kaup. Einnig þjófar, vændisfólk og betlarar. == Tengt efni == * [[Lágstétt]] * [[Millistétt]] * [[Yfirstétt]] * [[Öreigar]] {{Stubbur}} [[Flokkur:Marxismi]] 055h0zra8833blz3n47s2mwqhbb1f3n 0 93715 1963294 1850946 2026-05-16T07:39:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963294 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hvidtoel.jpg|thumb|right|Danskt hvítöl]] '''Hvítöl''' er dökkt yfirgerjað [[léttöl]] af [[Danmörk|dönskum]] uppruna. Það er með áfengisinnihald undir 2,5% og gert með því að [[mesking|meskja]] [[malt]]ið við mjög háan hita (76-78°C). Það skapar mikið af ógerjanlegum [[sykra|sykrum]] sem verða eftir sem sæta í ölinu þegar [[gerjun]] er lokið, en að sama skapi lítið af gerjanlegum sykrum sem gerið getur breytt í [[áfengi]]. Nafnið er dregið af því að ölið var búið til með „hvítu malti“, þ.e. malti sem var þurrkað rétt áður en hvítar spírurnar í byggfræjunum urðu grænar. Það þekkist í Danmörku frá 15. öld. Hefð er fyrir því í Danmörku að drekka hvítöl á [[jól]]um og hefur sú hefð meðal annars borist til [[Ísland]]s. Í Danmörku er hvítöl því stundum markaðssett fyrir jólin sem „nisseøl“ en á Íslandi er það kallað jólaöl. Á Íslandi framleiddi [[Ölgerðin Egill Skallagrímsson]] hvítöl frá stofnun fyrirtækisins 1913 fram til ársins 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2020/11/18/hvitolid-ur-solu-eftir-meira-en-old|title=Hvítölið úr sölu eftir meira en öld|date=2020-11-18|website=RÚV|language=is|access-date=2020-11-18}}</ref> Fram undir 1980 var nýbrugguðu hvítöli tappað á brúsa sem viðskiptavinir komu sjálfir með í ölgerðina fyrir jólin þegar hvítölið var selt sem „jólaöl“. Sumir litu jafnvel á það sem ómissandi hluta af jólaundirbúningnum að standa í biðröð fyrir utan brugghús Ölgerðarinnar á Njálsgötu með brúsa í hendi síðustu dagana fyrir jól. Flæmska brúnölið [[oud bruin]] er skyld tegund af dökku öli með lítið áfengisinnihald en sem er yfirleitt látið þroskast á flöskum meðan hvítöl er oftast selt nýtt. == Heimildir == <references/> ==Tenglar== * [http://www.øletiket.dk/hvidt_ol.htm Um hvítöl á Øletiket] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181011215634/http://xn--letiket-p1a.dk/hvidt_ol.htm |date=2018-10-11 }} {{bjórstílar}} [[Flokkur:Bjór]] [[Flokkur:Danskir áfengir drykkir]] 7tula0wp0ugmj3iwsrbyh1fw6keirs2 0 93979 1963270 1938335 2026-05-15T21:50:31Z Friðþjófur 104929 /* Besti árangur annarra liða */ 1963270 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Bikarkeppni kvenna |mynd= |stofnár=1981 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=30 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2024) |sigursælasta lið={{Valur Reykjavík}}''(15)'' |heimasíða= }} '''Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu''' (''Mjólkurbikar kvenna'') er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. Aðalstyrktaraðili keppninnar er [[Mjólkursamsalan]]. Bikarkeppnin fór fyrst fram í kvennaflokki árið 1981. Núverandi meistarar eru [[Breiðablik]] eftir sigur á [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] í úrslitaleiknum. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable sortable" style="font-size:82%;" !style="background:silver;" |Ár !style="background:silver;" |Sigurvegari !style="background:silver;" |Úrslit !style="background:silver;" |2. sæti |<small><<>></small> !style="background:silver;" |Undanúrslit !style="background:silver;" |Undanúrslit !style="background:silver;" |<small>Fjöldi<br/>liða</small> |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1981|1981]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||4-0|| {{Lið Valur}} || || {{Lið Leiknir R.}} 0-8 {{Lið Breiðablik}} || {{Lið Valur}} 2-0 {{Lið KR}} || 13 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1982|1982]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||1-1; (7-6 vítak.)|| {{Lið Valur}} || || {{Lið Valur}} 1-0 {{Lið Víkingur}} || {{Lið ÍA}} 0-4 {{Lið Breiðablik}} || 13 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1983|1983]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||3-1|| {{Lið ÍA}} || || {{Lið ÍA}} 2-1 {{Lið Valur}} || {{Lið Breiðablik}} 4-0 {{Lið KR}} || 12 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1984|1984]] || ''{{Lið Valur}}'' ||3-3, (6-4 vítak.)|| {{Lið ÍA}} || || {{Lið Valur}} 5-0 {{Lið Haukar}} || {{Lið ÍA}} 4-1 {{Lið Breiðablik}} || 10 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1985|1985]] || ''{{Lið Valur}}''||1-0|| {{Lið ÍA}} || || {{Lið Keflavík}} 2-5 {{Lið ÍA}} || {{Lið Valur}} 1-0 {{Lið KR}} || 11 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1986|1986]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið Breiðablik}} 3-1 {{Lið KA}} || {{Lið Keflavík}} 0-2 {{Lið Valur}} || 12 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1987|1987]] || ''{{Lið Valur}}''||2-0 ||{{Lið ÍA}} || || {{Lið Valur}} 7-0 {{Lið Breiðablik}} || {{Lið ÍA}} 6-2 {{Lið Keflavík}} || 11 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1988|1988]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-0|| {{Lið ÍA}} || || {{Lið Valur}} 3-0 {{Lið KR}} || {{Lið Stjarnan}} 1-2 {{Lið ÍA}} || 12 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1989|1989]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||3-1|| {{Lið Þór Ak.}} || || {{Lið Valur}} 0-1 {{Lið ÍA}} || {{Lið KA}} 2-3 {{Lið Þór Ak.}} || 9 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1990|1990]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-0|| {{Lið ÍA}} || || {{Lið Valur}} 1-0 {{Lið Þór Ak.}} || {{Lið KA}} 1-2 {{Lið ÍA}} || 11 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1991|1991]] || ''{{Lið ÍA}}'' || 6-0 || {{Lið Keflavík}} || || {{Lið Keflavík}} 2-1 {{Lið Þór Ak.}} || {{Lið ÍA}} 2-1 {{Lið Valur}} || 15 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]] || ''{{Lið ÍA}}''||3-2 || {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið ÍA}} 3-0 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið KR}} 1-0 {{Lið Þróttur N.}} || 15 |- |[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]] || ''{{Lið ÍA}}''||3-1|| {{Lið Stjarnan}} || || {{Lið Breiðablik}} 1-2 {{Lið ÍA}} || [[UMFS Dalvík|Dalvík]] 1-6 {{Lið Stjarnan}} ||12 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 1994|1994]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' || 1-0 ||{{Lið KR}} || || {{Lið KR}} 4-3 {{Lið Valur}} || {{Lið Breiðablik}} 4-0 {{Lið ÍBA}} ||20 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 1995|1995]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-0|| {{Lið KR}} || || {{Lið Breiðablik}} 0-1 {{Lið KR}} || {{Lið ÍBA}} 1-6 {{Lið Valur}} ||17 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 1996|1996]] || ''{{Lið Breiðablik}}''|| 3-0|| {{Lið Valur}} || || {{Lið Breiðablik}} 4-0 {{Lið ÍA}} || {{Lið Stjarnan}} 0-1 {{Lið Valur}} || 15 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 1997|1997]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||2-1|| {{Lið Valur}} || || {{Lið Valur}} 2-1 {{Lið KR}} || {{Lið Breiðablik}} 4-1 {{Lið ÍBV}} || 16 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 1998|1998]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||3-2||{{Lið KR}} || || {{Lið KR}} 3-1 {{Lið ÍA}} || {{Lið Breiðablik}} 4-0 {{Lið Stjarnan}} || 14 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 1999|1999]] || ''{{Lið KR}}'' ||3-1|| {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið ÍBV}} 1-3 {{Lið KR}} || {{Lið Grindavík}} 1-5 {{Lið Breiðablik}} ||17 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 2000|2000]] || ''{{Lið Breiðablik}}'' ||1-0|| {{Lið KR}} || || {{Lið KR}} 6-2 {{Lið Valur}} || {{Lið ÍBV}} 0-1 {{Lið Breiðablik}} || 15 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 2001|2001]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið FH}} 1-2 {{Lið Valur}} || {{Lið Breiðablik}} 1-0 {{Lið KR}} || 15 |- |[[Coca-Cola bikar kvenna í knattspyrnu 2002|2002]] || ''{{Lið KR}}'' ||3-3; 4-3 (e.framl.)|| {{Lið Valur}} || || {{Lið Valur}} 3-0 {{Lið ÍBV}} || {{Lið Þór Ak.}}/{{Lið KA}}/{{Lið KS}} 0-8 {{Lið KR}} ||17 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2003|2003]] || ''{{Lið Valur}}'' ||3-1 ||{{Lið ÍBV}} || || {{Lið Breiðablik}} 2-6 {{Lið ÍBV}} || {{Lið Stjarnan}} 1-4 {{Lið Valur}} ||15 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||2-0|| {{Lið Valur}} || || {{Lið ÍBV}} 8-0 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið Valur}} 3-0 {{Lið KR}} ||18 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2005|2005]] || ''{{Lið Breiðablik}}''||4-1 || {{Lið KR}} || || {{Lið Breiðablik}} 4-0 {{Lið Valur}} || {{Lið KR}} 6-2 {{Lið Fjölnir}} ||17 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2006|2006]] || '''{{Lið Valur}}'''||2-2; 3-3, (1-4 vít.) || {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið Valur}} 2-1 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið Breiðablik}} -:0 {{Lið Fjölnir}} ||16 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2007|2007]] || '''{{Lið KR}}'''||3-0 || {{Lið Keflavík}} || || {{Lið Breiðablik}} 3-7 {{Lið KR}} || {{Lið Keflavík}} 3-1 {{Lið Fjölnir}} ||19 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2008|2008]] || '''{{Lið KR}}'''||4-0 || {{Lið Valur}} || || {{Lið KR}} 4-2 {{Lið Breiðablik}} || {{Lið Stjarnan}} 1-5 {{Lið Valur}} ||23 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2009|2009]] || '''{{Lið Valur}}'''||1-1; 5-1 (e.framl.)|| {{Lið Breiðablik}} || || {{Lið Valur}} 5-0 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið Breiðablik}} 2-1 {{Lið Fylkir}} ||20 |- |[[VISA-bikar kvenna í knattspyrnu 2010|2010]] || '''{{Lið Valur}}'''||1-0|| {{Lið Stjarnan}} || || {{Lið ÍBV}} 1-2 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið Valur}} 3-0 [[Mynd:Þór-KA.png|20px]][[Þór/KA]] ||24 |- |[[Valitor-bikar kvenna í knattspyrnu 2011|2011]] || '''{{Lið Valur}}||2-0||{{Lið KR}} || || {{Lið Fylkir}} 1-2 {{Lið KR}} || {{Lið Afturelding}} 0-1 {{Lið Valur}} ||26 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2012|2012]] || '''{{Lið Stjarnan}}||1-0||{{Lið Valur}} || || {{Lið KR}} 0-2 {{Lið Valur}} || {{Lið Stjarnan}} 2-1 [[Mynd:Þór-KA.png|20px]][[Þór/KA]] ||26 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2013|2013]] || '''{{Lið Breiðablik}} ||2-1||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]][[Þór/KA]] || || {{Lið Breiðablik}} 1-0 {{Lið Fylkir}} || {{Lið Stjarnan}} 0-1 [[Mynd:Þór-KA.png|20px]][[Þór/KA]] ||26 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2014|2014]] || '''{{Lið Stjarnan}} ||4-0|| {{Lið Selfoss}} || || {{Lið Breiðablik}} 0-1 {{Lið Stjarnan}} || {{Lið Fylkir}} 2-2 (0-3 vítak.) {{Lið Selfoss}} ||28 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2015|2015]] || '''{{Lið Stjarnan}} ||2-1|| {{Lið Selfoss}} || || {{Lið Selfoss}} 3-2 {{Lið Valur}} || {{Lið Fylkir}} 1-2 {{Lið Stjarnan}} ||29 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2016|2016]] || '''{{Lið Breiðablik}} ||3-1|| {{Lið ÍBV}} || || [[Mynd:Þór-KA.png|20px]][[Þór/KA]] 0-1 {{Lið ÍBV}} || {{Lið Stjarnan}} 2-3 {{Lið Breiðablik}} ||30 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2017|2017]] || '''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} ||3-2|| {{Lið Stjarnan}} || || {{Lið Stjarnan}} 1-0 {{Lið Valur}} || {{Lið ÍBV}} 1-1 (4-2 vítak.) {{Lið Grindavík}} ||22 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2018|2018]] || '''{{Lið Breiðablik}} ||2-1 || {{Lið Stjarnan}} || || {{Lið Breiðablik}} 2-0 {{Lið Valur}} || {{Lið Fylkir}} 1-9 {{Lið Stjarnan}} ||22 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2019|2019]] || '''{{Lið Selfoss}} ||2-1|| {{KR Reykjavík}} || || {{Lið Fylkir}} 0-1 {{Lið Selfoss}} || {{Lið KR}} 2-0 [[Mynd:Þór-KA.png|20px]][[Þór/KA]] ||24 |- |[[2020]] || ''Keppni hætt v. Covid-19 || || || || {{Lið KR}} - [[Mynd:Þór-KA.png|20px]][[Þór/KA]] || {{Lið Selfoss}} - {{Lið Breiðablik}} ||29 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2021|2021]] || '''{{Lið Breiðablik}} '''|| 4-0||{{Lið Þróttur R.}} || || {{Lið Þróttur R.}} 4-0 {{Lið FH}} || {{Lið Breiðablik}} 4-3 {{Lið Valur}} ||33 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] || '''{{Lið Valur}} '''|| 2-1 ||{{Lið Breiðablik}} || || {{Lið Stjarnan}} 1-3 {{Lið Valur}} || {{Lið Selfoss}} 0-2 {{Lið Breiðablik}} ||33 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2023|2023]] || '''{{Lið Víkingur}} '''|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} || || {{Lið FH}} 1-2 {{Lið Víkingur}} || {{Lið Stjarnan}} 1-1 (1-4 vítak.) {{Lið Breiðablik}} ||33 |- |[[Mjólkurbikar kvenna í knattspyrnu 2024|2024]] || '''{{Lið Valur}} '''|| 2-1 ||{{Lið Breiðablik}} || || {{Lið Valur}} 3-0 {{Lið Þróttur R.}} || {{Lið Breiðablik}} 2-1 [[Mynd:Þór-KA.png|20px]][[Þór/KA]] ||33 |- |[[Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2025|2025]] |[[Breiðablik]] |2-3 |[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] | |[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] 2-3 [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] |[[Breiðablik]] 3-2 [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] |32 |} ==Titlar eftir félögum== {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Valur Reykjavík}} | 15 | 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 |- | {{Breiðablik}} | 14 | 1981, 1982, 1983, 1994, 1996, 1997, 1998, 2000, 2005, 2013, 2016, 2018, 2021, 2025 |- | {{ÍA Akranes}} | 4 | 1989, 1991, 1992, 1993 |- | {{KR Reykjavík}} | 4 | 1999, 2002, 2007, 2008 |- | {{Lið Stjarnan}} | 3 | 2012, 2014, 2015 |- | {{ÍBV Vestmannaeyjar}} | 2 | 2004, 2017 |- | {{Lið Víkingur R.}} | 1 | 2023 |- | {{Lið Selfoss}} | 1 | 2019 |} === Besti árangur annarra liða === *'''2. sæti''' ** {{Lið Keflavík}} 2 sinnum (1991, 2007) ** {{Lið FH}} 1 sinni (2025) ** {{Lið Þróttur R.}} 1 sinni (2021) ** [[Mynd:Þór-KA.png|20px]][[Þór/KA]] 1 sinni (2013) ** {{Lið Þór Ak.}}/{{Lið KA}}/{{Lið KS}} 1 sinni (2002) + ** {{Lið Þór Ak.}} 1 sinni (1989) + *'''Undanúrslit''' ** {{Lið Fjölnir}} 3 sinnum (2005, 2006, 2007) ** {{Lið KA}} 3 sinnum (1986, 1989, 1990) + ** {{Lið ÍBA}} 2 sinnum (1994, 1995) + ** {{Lið Grindavík}} 2 sinnum (1999, 2017) ** {{Lið Fylkir}} 1 sinni (2019) ** {{Lið Afturelding}} 1 sinni (2011) ** {{Lið Haukar}} 1 sinni (1984) ** [[UMFS Dalvík|Dalvík]] 1 sinni (1993) + ** {{Lið Þróttur N.}} 1 sinni (1992) + ** {{Lið Leiknir R.}} 1 sinni (1981) + *'''8-liða úrslit''' ** {{Lið Fram}} 5 sinnum (1984, 1985, 1986, 1988, 2026) ** [[Mynd:HK-Víkingur.png|35px]] [[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]]/[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] 4 sinnum (2006, 2013, 2016, 2019) + ** {{Lið Tindastóll}} 3 sinnum (2017, 2019, 2025) ** {{Lið Völsungur}} 3 sinnum (1981, 1982, 1994) ** {{Lið Höttur}} 3 sinnum (1992, 1993, 1995) + ** {{Lið Víðir}} 3 sinnum (1982, 1983, 1984) + ** {{Lið ÍR}} 2 sinnum (2006, 2018) ** {{Lið Sindri}} 2 sinnum (1994, 1995) ** {{Lið Reynir S.}}/{{Lið Keflavík}}/{{Lið Víðir}} (1999, 2000) + ** [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] 2 sinnum (1981, 1982) + ** Grindavík/Njarðvík 1 sinni (2026) ** {{Lið HK}} 1 sinni (2025) ** Knattspyrnufélagið [[Ungmennafélagið Valur|Valur]]/[[Ungmennafélagið Austri|Austri]] 1 sinni (1997) + ** [[Mynd:Leiknirf.jpg|20px]] [[Ungmennafélagið Leiknir|Leiknir F.]] 1 sinni (1996) + ** {{Lið Reynir S.}} 1 sinni (1996) + ** [[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] 1 sinni (1994) + ** {{Lið KS}} 1 sinni (1992) + ** {{Lið Breiðablik}} b-lið 1 sinni (1982) + + Keppir ekki lengur undir eigin merkjum. == Tengt efni == *[[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu]] {{Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] mttwigwxmw68rwsrix8m4wmq855ijot 0 106315 1963246 1961903 2026-05-15T16:36:46Z TKSnaevarr 53243 /* Saga Bastillunnar */ 1963246 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hubert - La Bastille.jpg|thumb|right|Bastillan í París 1789.]] [[Mynd:Bastille, 1790 retouched.jpg|thumb|right|Bastillan séð úr austri.]] '''Bastillan''' ([[franska]]: ''La Bastille'') er sögufrægt [[virki]] í [[París]], sem reist var [[1357]] og var þá nefnd ''Bastille Saint-Antoiene''. Bastillan var notuð sem [[fangelsi]] frá [[1417]] og varð smám saman tákn kúgunar og [[einveldi]]s. Bastillan var oft kölluð ''fangakastalinn'' og hún var seinna einnig notuð sem ''vopnabúr'' en var rifin í [[franska byltingin|frönsku byltingunni]]. == Saga Bastillunnar == Bastillan var byggð sem [[virki]] í París í [[Hundrað ára stríðið|hundrað ára stríðinu]] milli [[England]]s og [[Frakkland]]s. Vinnan við virkið hófst árið [[1357]] og stóð fram yfir [[1370]]. Virkið hafði átta [[Turn|turna]] og varði borgarhliðið [[Porte Saint-Antoine]] í austurhluta Parísarborgar. Virkið var gert að ríkisfangelsi árið [[1417]]. [[Loðvík 14.]] notaði fangakastalann fyrst og fremst fyrir menn úr hástéttum sem höfðu verið andstæðingar hans eða vakið gremju hans. Frá [[1659]] til [[1789]] var Bastillan aðallega notuð sem ríkisfangelsi þar sem samtals 5.279 fangar sátu inni. Í valdatíð [[Loðvík 15.|Loðvíks 15.]] og [[Loðvík 16.|Loðvíks 16.]] var fangelsinu breytt þannig að ekki aðeins fangar af [[Stétt|efri stéttum]] sátu þar, heldur fleiri fangar með ýmsan bakgrunn. Þó svo að fangarnir væru í tiltölulega góðu ástandi fór gagnrýni á fangakastalann, Bastilluna, í vöxt á [[18. öld]]. Endurbætur á kastalanum hófust þá og föngum fækkaði töluvert. Árið [[1789]] hafði [[Pólitík|pólítísk]] spenna aukist mjög í Frakklandi og [[14. júlí]] varð bylting þar sem fjölda manna tókst að brjótast inn í Bastilluna og komast yfir dýrmæta [[byssupúður|byssupúðrið]] sem var geymt þar. == 14. júlí 1789 == Þann 14. júlí árið [[1789]] þrömmuðu Parísarbúar um götur með hrópum og háreysti. Þetta voru smákaupmenn, handiðnaðarmenn, verkamenn og [[Atvinnuleysi|atvinnuleysingjar]] í leit að [[Vopn|vopnum]] á leið til Bastillunar. Almúginn var þrúgaður af [[Verðbólga|verðbólgu]] og atvinnuleysi og knúði það fólk til aðgerða. Margir höfðu setið inni í fangelsi Bastillunnar fyrir það eitt að sætta sig ekki við einveldisstjórn Frakkakonungs. Bastillan var tákn um algjöra [[harðstjórn]], kúgun og [[einveldi]] konungs, [[Loðvík 16.|Loðvíks 16.]] Fólkið braust inn fyrir varnarveggina, barðist í marga klukkutíma þar til fangelsisstjórnin gafst upp og streymdi svo inn í Bastilluna. Með þessari árás var [[franska byltingin|stjórnarbyltingin mikla]] hafin. Konungur var neyddur til að láta af áformum sínum um að beita hervaldi og varð hann að fallast á að sett yrði ný borgarstjórn í [[París]]. Frá [[1880]] hefur [[14. júlí]] verið haldinn hátíðlegur sem [[þjóðhátíðardagur]] Frakka (Bastilludagurinn) vegna þess að mörgum fannst sigur Parísarbúa á Bastillunni vera tákn fyrir sigur fólksins á einveldinu og harðstjórninni. == Bastillutorgið == Á árunum 1789-1790 var [[Kastali|kastalinn]] rifinn til grunna og í stað hans var gert torg sem kallast [[Bastillutorg]] eða Place de la Bastille. Torgið varð seinna vettvangur margra hinna [[Stjórnmál|stjórnmálalegu]] byltingahátíða. Árið [[1989]] þegar 200 ár voru liðin frá falli fangakastallans var þar byggt [[Ópera|óperuhús]] sem ber nafnið [[Opéra Bastille]]. Svæðið í kring hefur verið endurhannað að miklu leyti, meðal annars verið gerð þar smábátahöfn. Á miðju torginu stendur minnismerkið [[Júlísúlan]], sem var reist 1833 og er tákn fyrir byltinguna í júlí [[1830]] þegar [[Karl 10. Frakkakonungur]] var hrakinn frá völdum og [[Loðvík Filippus]] tók við. Nöfn þeirra Parísarbúa sem féllu í [[júlíbyltingin|júlíbyltingunni]] eru grafin með [[Gull|gulli]] í turninn. Efst á turninum stendur [[engill]] sem er tákn fyrir [[frelsi]]. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál=en|titill=Bastille|mánuðurskoðað=28. mars|árskoðað=2012}} * [http://french.about.com/od/culture/a/bastille-day.htm Bastille day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120419035800/http://french.about.com/od/culture/a/bastille-day.htm |date=2012-04-19 }} * John T. Lauridsen, Nils A. Sorensen og Thorsten Borring Olesen, ''Mannkynssaga-Ný öld-upphaf nútíma'' (Reykjavík: Iðnú, 1994) * A. Sveen og S.A. Aastad, ''Mannkynssaga fram til 1850'' (Reykjavík: Mál og menning, 1987) {{stubbur|sagnfræði}} [[Flokkur:Frönsk fangelsi]] [[Flokkur:Saga Parísar]] fcvgbgjbmvbrfqaa1dz0wxbgpap5a3q 0 112337 1963317 1935135 2026-05-16T11:53:38Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963317 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = John D. Rockefeller | búseta = | mynd = Portrait of J. D. Rockefeller.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = {{small|Rockefeller árið 1885.}} | fæðingardagur = [[8. júlí]] [[1839]] | fæðingarstaður = [[Richford]], [[New York-fylki|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1937|5|23|1839|7|8}} | dauðastaður =Casements-setri, [[Ormond Beach]], [[Flórída]], Bandaríkjunum | orsök_dauða = | háskóli = | stjórnmálaflokkur = [[Repúblikanaflokkurinn]] | starf = Athafnamaður | þjóðerni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | trú = | maki = Laura Spelman (g. 1864; d. 1915) | börn = Elizabeth, Alice, Alta, Edith og John Jr. | foreldrar = | undirskrift = }} '''John Davison Rockefeller''' ([[8. júlí]] [[1839]] – [[23. maí]] [[1937]]) var [[Bandaríkin|bandarískur]] [[iðnaður|iðnrekandi]] og auðkýfingur. Hann stofnaði olíufyrirtækið [[Standard Oil]] (S.O.), sem á sínum tíma var stærsta olíufyrirtæki heims. Rockefeller gjörbylti bæði [[Olíuiðnaður|olíuiðnaðinum]] og fjárveitingum til [[góðgerðarmál]]a. Ef tekið er tillit til gengisbreytinga og kaupmáttarsveiflu er hann oft talinn ríkasti maður sögunnar.<ref>{{cite web |url=http://www.askmen.com/toys/top_10/11b_top_10_list.html |title=Top 10 Richest Men Of All Time |accessdate=29. maí 2007|publisher=AskMen.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/rockefellers/filmmore/pt.html|title=The Rockefellers|accessdate=29. maí 2007|publisher=Public Broadcasting Service (PBS)|archive-date=2012-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120229063810/http://www.pbs.org/wgbh/amex/rockefellers/filmmore/pt.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |url=http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0702/gallery.richestamericans.fortune/index.html |title=The Richest Americans |accessdate=17. júlí 2007 |publisher=''Fortune'' |archive-date=2012-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017071846/http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0702/gallery.richestamericans.fortune/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/ref/business/20070715_GILDED_GRAPHIC.html# |title=The Wealthiest Americans Ever |accessdate=17. júlí 2007|publisher=The New York Times | date=15. júlí 2007}}</ref> Rockefeller settist í helgan stein árið [[1897]] og varði elliárunum í kerfisbundnar fjárveitingar til góðgerðarmála. Hann kom á fót menntastofnunum eins og [[Chicago-háskóli|Chicago-háskóla]] og [[Rockefeller-háskóli|Rockefeller-háskóla]] og ýmsum rannsóknarstofnunum, sem höfðu mikil áhrif á þróun læknisfræði og vísinda. Rockefeller var alla tíð bindindismaður. Hann átti fjórar dætur og einn son. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir og ítarefni == * Chernow, Ron. ''Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr.'' (Warner Books, 1998). * Collier, Peter, and David Horowitz. ''The Rockefellers: An American Dynasty'' (Holt, Rinehart and Winston, 1976). * Goulder, Grace. ''John D. Rockefeller: The Cleveland Years'' (Western Reserve Historical Society, 1972). == Tenglar == {{Commonscat|John D. Rockefeller|John D. Rockefeller}} * [http://www.rockarch.org/ The Rockefeller Archive Center] {{DEFAULTSORT:Rockefeller, John D.}} {{fd|1839|1937}} [[Flokkur:Bandarískir athafnamenn|Rockefeller, John D.]] [[Flokkur:Bandarískir milljarðamæringar]] [[Flokkur:Rockefeller-ættin|John D. Rockefeller]] pm48wzo19lk5jd4gmx5a861w44e01o5 0 115196 1963312 1817530 2026-05-16T11:31:19Z Salvor 70 /* Tenglar */ 1963312 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Hvítþinur | image =Abies_concolor_Yosemite_NP.jpg | image_width = 240px | image_caption = Hvítþinur í [[Yosemiteþjóðgarðurinn|Yosemiteþjóðgarðinum]]. | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Þallarætt]] (''Pinaceae'') | genus = ''[[Þinur]]'' ''([[Abies]])'' | species = '''''A. concolor''''' | binomial = ''Abies concolor'' | binomial_authority = ([[George Gordon (botanist)|Gordon]]) [[John Lindley|Lindley]] ex Hildebrand | range_map = Abies concolor range map 3.png | range_map_width = 240px | range_map_caption = Útbreiðslusvæði }} [[Mynd:Abies concolor (1).JPG|thumbnail|Barrnálar hvítþins.]] [[Mynd:Abiesc.Akureyri.jpg|thumb|Hvítþinur í Lystigarði Akureyrar.]] '''Hvítþinur''' ([[fræðiheiti]] ''Abies concolor'') er [[Sígræn jurt|sígrænt]] [[barrtré]] af [[þallarætt]] sem er ættað frá vesturhluta [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] þar sem það vex í 900 - 3.400 metra hæð. Tréð verður 25 – 60 metra hátt með stofn að ummáli allt að tveim metrum. Það er vinsælt sem garðtré og [[jólatré]]. Barrnálarnar eru sérstaklega langar. Hvítþinur finnst t.d. í trjásöfnum og þjóðskógum [[Skógræktin|Skógræktarinnar]] á Íslandi. Fullorðin tré eru í [[Grasagarður Reykjavíkur|Grasagarði Reykjavíkur]], [[Skorradalur|Skorradal]], Vaðlaskógi gegnt Akureyri og í [[Hallormsstaðaskógur|Hallormsstaðaskógi]]. == Tenglar == * [https://island.is/s/land-og-skogur/trjategundir/hvitthinur Hvítþinur (Land og skógur)] *[https://www.kjarnaskogur.is/post/hvitthinurinn-fra-sapinero Hvítþinurinn frá Sapinero - Kjarnaskógur.is] {{commonscat|Abies concolor|hvítþini}} {{Wikilífverur|Abies concolor|hvítþini}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Þallarætt]] et1ifb35u8kc38sf2pjma39ltbpibbs 0 122881 1963274 1459982 2026-05-15T22:33:15Z GrandEscogriffe 74951 cross-wiki replacement of an incorrect, low-quality map by a correct, higher-resolution one 1963274 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bali Sea location.svg|thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Balíhafs]] '''Balíhaf''' er hafsvæðið norðan við [[Balí]] og sunnan við [[Kangeaneyjar]] í [[Indónesía|Indónesíu]]. Hafið er suðvesturhluti [[Flóreshaf]]s. {{höf jarðar}} {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Landafræði Indónesíu]] [[Flokkur:Kyrrahaf]] n6yfr7e737f2rrbo23d728voiobagmz 0 129456 1963269 1955180 2026-05-15T21:35:27Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963269 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Giorgio Demetrio Gallaro.jpg|right|thumb|180px|Biskup Giorgio Demetrio Gallaro.]] [[Mynd:Coat of arms of Giorgio Demetrio Gallaro.svg|thumb|180px|''Giorgio Demetrio Gallaro'' - Skjaldarmerki'']] '''Giorgio Demetrio Gallaro''', (f. [[16. janúar]], [[1948]]) er [[biskup]] [[Kaþólska kirkjan|italo-albanees-kaþólsku kirkjunnar]] í [[Piana degli Albanesi]] á [[Ítalía|Ítalíu]]. Hann var skipaður prestur árið 1972 og frá 1987 til 2015 starfaði hann hjá ''Melkite Greek Catholic Eparchy of Newton''<ref>{{cite web |url=http://www.chiesacattolica.it/vescovicei/chiesa_cattolica_italiana/cei/00070063_S_E__Mons_GIORGIO_DEMETRIO_GALLARO.html |title=S.E. Mons. GIORGIO DEMETRIO GALLARO |access-date=2015-04-18 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402114248/http://www.chiesacattolica.it/vescovicei/chiesa_cattolica_italiana/cei/00070063_S_E__Mons_GIORGIO_DEMETRIO_GALLARO.html |url-status=dead }}</ref>. [[31. mars]] [[2015]] var hann síðan settur biskup í Piana degli Albanesi.<ref>[https://www.magaze.it/wps/2015/03/31/nominato-vescovo-delleparchia-di-piana-degli-albanesi-il-rev-do-giorgio-demetrio-gallaro/ Nominato Vescovo dell'Eparchia di Piana degli Albanesi il Rev.do Giorgio Demetrio Gallaro]</ref> og tók við af [[Sotìr Ferrara]].<ref>{{Cite web |url=http://www.sicilydistrict.eu/eventi/don-giorgio-gallaro-nuovo-vescovo-di-piana-degli-albanesi/11816 |title=Don Giorgio Gallaro Nuovo vescovo di Piana degli Albanesi |access-date=2015-04-18 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402172202/http://www.sicilydistrict.eu/eventi/don-giorgio-gallaro-nuovo-vescovo-di-piana-degli-albanesi/11816 |url-status=dead }}</ref>, <ref>{{cite web |url=http://www.corrierediragusa.it/articoli/attualit%C3%A0/pozzallo/30032-don-giorgio-gallaro-e-vescovo-pozzallo-in-festa.html |title=Don Giorgio Gallaro è vescovo, Pozzallo in festa |access-date=2015-04-18 |archive-date=2015-04-03 |archive-url=https://www.webcitation.org/6XVEoNut6?url=http://www.corrierediragusa.it/articoli/attualit%C3%A0/pozzallo/30032-don-giorgio-gallaro-e-vescovo-pozzallo-in-festa.html |url-status=dead }}</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Ítarefni == * [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bgallaro.html Catholic-Hierarchy] * [http://www.eparchiapiana.it Biskupsdæmið í Piana degli Albanesi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523210445/http://www.eparchiapiana.it/ |date=2010-05-23 }} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Biskup kaþólsku kirkjunnar á [[Piana degli Albanesi]] | frá = 2015 | til = | fyrir = [[Sotìr Ferrara]] | eftir = }} {{Töfluendir}} {{fe|1948|Gallaro, Giorgio Demetrio}} [[Flokkur:Ítalskir biskupar]] [[Flokkur:Kaþólskir biskupar]] 2pc6qnoty2ri9vdq9ekon61d935em73 0 130464 1963310 1934042 2026-05-16T11:24:05Z Salvor 70 /* Tenglar */ 1963310 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |name = Fjallaþinur |status = LC |status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name="iucn">Farjon, A. (2013). [https://www.iucnredlist.org/species/42289/2970039 "Abies lasiocarpa".] IUCN Red List of Threatened Species. 2013: e.T42289A2970039. doi:10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T42289A2970039.en.</ref> |image = Abies_lasiocarpa_26008.JPG |image_width = 240px |image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Þallarætt]] (''Pinaceae'') | genus = ''[[Þinur]]'' ''([[Abies]])'' |species = '''''A. lasiocarpa''''' |binomial = ''Abies lasiocarpa'' |binomial_authority = ([[William Jackson Hooker|Hooker]]) [[Thomas Nuttall|Nuttall]] |range_map = Abies lasiocarpa range map 1.png |range_map_width = 240px |range_map_caption = Náttúrulegt útbreiðslusvæði }} [[Mynd:SubalpineFir 3320.jpg|thumbnail|Barr á fjallaþini]] [[Mynd:Abies lasiocarpa 7458.jpg|thumbnail|Fjallaþinur í [[Mount Rainier-þjóðgarðurinn|Mount Rainier-þjóðgarðinum]] í Washington fylki BNA]] '''Fjallaþinur''' ([[fræðiheiti]]: ''Abies lasiocarpa'') er norður-amerísk [[þinur|þin]]tegund af [[þallarætt]]. ==Útbreiðsla og lýsing== Fjallaþinur vex í vesturhluta [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] hátt til fjalla. Hann vex upp í allt að 3500 m hæð í [[Klettafjöll]]unum en niður í 500 m í [[Alaska]]. Hann þolir illa umhleypinga. Nær allt að 20-30 m hæð, en er runnavaxinn við skógarmörk. Hann er talinn með harðgerðustu tegundum erlendis, en ekki þolinn gagnvart þurrum frostnæðingi. <ref>{{cite web |url=http://www.skogarbondi.is/wp-content/uploads/2012/12/Fjallathinur.pdf |title=Geymd eintak |access-date=2015-08-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220913/http://www.skogarbondi.is/wp-content/uploads/2012/12/Fjallathinur.pdf |url-status=dead }}</ref> Fjallaþinur er skuggþolinn. Krónan er mjó-keilulaga til næstum súlulaga. Greinar eru útstæðar, næstum láréttar eða lítið eitt niðursveigðar. Ungur börkur er sléttur og silfurgrár en verður að lokum grár eða grábrúnn og rifinn. Könglarnir eru sívalir og uppréttir. <ref>[https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/gardaflora/abies-lasiocarpa-1 Fjallaþinur ] Lystigarður Akureyrar</ref> Barrið er mjúkt viðkomu, ilmar og nýtist sem jólaskraut. ==Á Íslandi== [[Mynd:Fjallathinur.Skorradal.jpg|thumb|Keilulaga fjallaþinur í Skorradal.]] Hefur verið ræktaður hérlendis frá 1905 og til í í flestum landshlutum en best hefur gengið að rækta hann inn til dala. Stálpuð tré finnast í trjásafninu í [[Hallormsstaðarskógur|Hallormsstaðarskógi]], 12-15 m há tré sem komu frá Noregi 1937. Einnig eru stæðileg tré í [[Skorradalur|Skorradal]] og [[Þjórsárdalur|Þjórsárdal]]. Hæstu tré hafa náð 20 metrum <ref>[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/10/24/tiu_tegundir_i_20_metra_klubbinn/ Tíu teg­und­ir trjáa í 20 metra klúbb­inn og fleiri eru á leiðinni] Mbl.is skoðað 24. okt. 2020</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skogur.is/is/um-skograektina/frettir-og-vidburdir/frettir-og-pistlar/30-metra-markid-nalgast|title=30 metra markið nálgast|last=Skógræktin|website=Skógræktin|language=is|access-date=2020-10-24|archive-date=2020-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027062325/https://www.skogur.is/is/um-skograektina/frettir-og-vidburdir/frettir-og-pistlar/30-metra-markid-nalgast|url-status=dead}}</ref>. Tilraunir hafa verið gerðar með ágræðslu fjallaþins í [[Fnjóskadalur|Fnjóskadal]]. Ætlunin er að framleiða úrvalsfræ af fjallaþin til jólatrjáaræktar. <ref>[https://skogur.is.manjaro.stefna.is/is/nyskograekt/trjategundir-og-trjaheilsa/barrtre/thintegundir/fjallathinur Fjallaþinur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250523121419/https://skogur.is.manjaro.stefna.is/is/nyskograekt/trjategundir-og-trjaheilsa/barrtre/thintegundir/fjallathinur |date=2025-05-23 }} Skógræktin</ref> Árið 2016 brotnuðu tveir toppar í stórviðri af aldargömlum fjallaþin í Mörkinni, Hallormsstað. Það er eitt sverasta tré landsins og vinsælt er að klifra í því. <ref>[http://www.skogur.is/um-skograekt-rikisins/frettir/nr/2805 Klifurtréð vinsæla í Mörkinni stórskemmt eftir hvassviðri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160806152920/http://www.skogur.is/um-skograekt-rikisins/frettir/nr/2805 |date=2016-08-06 }} Skógrækt ríkisins, skoðað 22. janúar 2016.</ref> ==Tengt efni== *[[Listi yfir tré á Íslandi sem hafa náð 20 metra hæð]] ==Tenglar== * [https://island.is/s/land-og-skogur/trjategundir/fjallathinur Fjallaþinur (Land og skógur)] * [https://www.bbl.is/skodun/a-faglegum-notum/fjallathinur Fjallaþinur - Bændablaðið] * [https://skogur.is.manjaro.stefna.is/is/nyskograekt/trjategundir-og-trjaheilsa/barrtre/thintegundir/fjallathinur Fjallaþinur - Skógræktin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250523121419/https://skogur.is.manjaro.stefna.is/is/nyskograekt/trjategundir-og-trjaheilsa/barrtre/thintegundir/fjallathinur |date=2025-05-23 }} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> {{Stubbur|líffræði}} {{commonscat|Abies lasiocarpa}} {{wikilífverur|Abies lasiocarpa}} [[Flokkur:Þallarætt]] 1kb27vcdghm5bxkgmxv3agmf2ipyb1e 0 131138 1963271 1963149 2026-05-15T21:52:26Z Berserkur 10188 1963271 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]]. ===Júní=== * [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. * Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]) [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] a7367ytbbjxf4h3mvw1ek0m3x9wzudp 0 132235 1963314 1889747 2026-05-16T11:36:57Z Salvor 70 bætti við tengli í síðu hjá Land og skógur (landgræðsla og skógrækt hafa sameinast) 1963314 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = lc | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref> Knees, S. & Gardner, M. (2011). [https://www.iucnredlist.org/species/42293/10679078 "Abies nordmanniana".] The IUCN Red List of Threatened Species. 2011: e.T42293A10679078. doi:10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T42293A10679078.en. Retrieved 10 January 2018.</ref> | image = Abies_nordmanniana_snow.jpg | image_caption = Nordmannsþinur í [[Dombay, Karachay-Cherkess Republic|Dombay]], [[Karachay-Cherkessia]], [[Kákasus]] | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Þallarætt]] (''Pinaceae'') | genus = ''[[Þinur]]'' ''([[Abies]])'' | species = '''''A. nordmanniana''''' | binomial = ''Abies nordmanniana'' | binomial_authority = ([[Christian von Steven|Steven]]) Spach, 1841 | range_map = Abies nordmanniana range.svg | range_map_caption = Náttúruleg útbreiðsla }} [[Mynd:Abeto.jpg|thumbnail|Barr nordmannsþins.]] [[Mynd:Abastumani.jpg|thumbnail|Fullorðin tré í Georgíu.]] '''Nordmannsþinur''' (''Abies nordmanniana'') er [[þinur|þintegund]] sem upprunin er í fjöllum austur af [[Svartahaf]]i, þ. e. [[Tyrkland]]i og í [[Kákasus]], [[Georgía|Georgíu]] og [[Rússland]]i. Hann er beinvaxið tré með keilulaga króna og verður 25-30 (mest 50 ) metra hár í heimkynnum sínum. <ref>[http://lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=2149 Lystigarður Akureyrar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923010245/http://lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=2149 |date=2020-09-23 }} Skoðað 8. janúar 2016.</ref>. Tréð er nefnt eftir finnska líffræðingnum [[Alexander von Nordmann]]. Á Íslandi telst hann helst til of suðlægur fyrir ræktun en gæti spjarað sig sunnanlands og í skjóli. <ref>[https://island.is/s/land-og-skogur/trjategundir/nordmannsthinur Nordmannsþinur (Land og skógur)] skoðað 16.5.2026</ref><ref>[http://www.skogur.is/utgafa-og-fraedsla/trjategundir/barrtre/thintegundir/ Skógrækt ríkisins. Þintegundir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304225431/http://www.skogur.is/utgafa-og-fraedsla/trjategundir/barrtre/thintegundir/ |date=2016-03-04 }} Skoðað 8. janúar 2016.</ref> Nordmannsþinur er vinsæll sem [[jólatré]] og í jólaskraut. ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{Stubbur|líffræði}} {{commonscat|Abies nordmanniana}} {{wikilífverur|Abies nordmanniana}} [[Flokkur:Þallarætt]] [[Flokkur:Þinir]] hzrikecruwhkw9jpvu8l6yri3lopeh7 1963315 1963314 2026-05-16T11:42:40Z Salvor 70 uppfærði tengil fyrir lystigarð Akureyrar 1963315 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = lc | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref> Knees, S. & Gardner, M. (2011). [https://www.iucnredlist.org/species/42293/10679078 "Abies nordmanniana".] The IUCN Red List of Threatened Species. 2011: e.T42293A10679078. doi:10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T42293A10679078.en. Retrieved 10 January 2018.</ref> | image = Abies_nordmanniana_snow.jpg | image_caption = Nordmannsþinur í [[Dombay, Karachay-Cherkess Republic|Dombay]], [[Karachay-Cherkessia]], [[Kákasus]] | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Þallarætt]] (''Pinaceae'') | genus = ''[[Þinur]]'' ''([[Abies]])'' | species = '''''A. nordmanniana''''' | binomial = ''Abies nordmanniana'' | binomial_authority = ([[Christian von Steven|Steven]]) Spach, 1841 | range_map = Abies nordmanniana range.svg | range_map_caption = Náttúruleg útbreiðsla }} [[Mynd:Abeto.jpg|thumbnail|Barr nordmannsþins.]] [[Mynd:Abastumani.jpg|thumbnail|Fullorðin tré í Georgíu.]] '''Nordmannsþinur''' (''Abies nordmanniana'') er [[þinur|þintegund]] sem upprunin er í fjöllum austur af [[Svartahaf]]i, þ. e. [[Tyrkland]]i og í [[Kákasus]], [[Georgía|Georgíu]] og [[Rússland]]i. Hann er beinvaxið tré með keilulaga króna og verður 25-30 (mest 50 ) metra hár í heimkynnum sínum. <ref>[https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/gardaflora/abies-nordmanniana Lystigarður Akureyrar Nordmannsþinur] Skoðað 16. maí 2026.</ref>. Tréð er nefnt eftir finnska líffræðingnum [[Alexander von Nordmann]]. Á Íslandi telst hann helst til of suðlægur fyrir ræktun en gæti spjarað sig sunnanlands og í skjóli. <ref>[https://island.is/s/land-og-skogur/trjategundir/nordmannsthinur Nordmannsþinur (Land og skógur)] skoðað 16.5.2026</ref><ref>[http://www.skogur.is/utgafa-og-fraedsla/trjategundir/barrtre/thintegundir/ Skógrækt ríkisins. Þintegundir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304225431/http://www.skogur.is/utgafa-og-fraedsla/trjategundir/barrtre/thintegundir/ |date=2016-03-04 }} Skoðað 8. janúar 2016.</ref> Nordmannsþinur er vinsæll sem [[jólatré]] og í jólaskraut. ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{Stubbur|líffræði}} {{commonscat|Abies nordmanniana}} {{wikilífverur|Abies nordmanniana}} [[Flokkur:Þallarætt]] [[Flokkur:Þinir]] 4kn6j9m9baox0eq7d8lnl11oh5fhnxz 0 134130 1963279 1950542 2026-05-16T01:57:47Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963279 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Halla Tómasdóttir | bústaður = | mynd = Halla Tómasdóttir at Arctic Circle 2024 cropped.jpg | myndastærð = | myndatexti = | titill = [[Forseti Íslands]] | stjórnartíð_start = [[1. ágúst]] [[2024]] | stjórnartíð_end = | forveri = [[Guðni Th. Jóhannesson]] | forsætisráðherra = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]]<br>[[Kristrún Frostadóttir]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1968|10|11}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | starf = | háskóli = [[Auburn University at Montgomery]]<br>[[Thunderbird School of Global Management]] | maki = [[Björn Skúlason]] | börn = 2 | foreldrar = }} '''Halla Tómasdóttir''' (fædd í [[Reykjavík]] [[11. október]] [[1968]]) er sjöundi [[forseti Íslands]]. Hún tók við embættinu [[1. ágúst]] [[2024]]. Halla hefur starfað sem rekstrarhagfræðingur, kennari og fyrirlesari á alþjóðavettvangi. == Menntun == Halla útskrifaðist með verslunarpróf frá [[Verzlunarskóli Íslands|Verslunarskóla Íslands]] árið 1986. Hún var skiptinemi í Bandaríkjunum og lauk stúdentsprófi frá [[Fjölbrautarskólinn við Ármúla|Fjölbrautaskólanum við Ármúla]]. Halla lauk BS-gráðu í [[viðskiptafræði]] með áherslu á stjórnun og mannauðsmál frá [[Auburn University at Montgomery]] árið 1993.<ref>{{vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242546224d/thver-neitar-ad-hafa-freistast-til-ad-fegra-feril-skrana|höfundur=Hólmfríður Gísladóttir|titill=Þverneitar að hafa freistast til að fegra ferilskrána|dags=22. mars 2024|vefsíða=Vísir.is}}</ref> Því næst lauk hún [[MBA-gráða|MBA-gráðu]] með áherslu á alþjóðleg samskipti og tungumál frá [[Thunderbird School of Global Management]] árið 1995.<ref>{{cite journal|journal=Morgunblaðið|title=Mannabreytingar hjá Íslenska útvarpsfélaginu|url=https://timarit.is/page/1897305?iabr=on|date=29. janúar 1998|year=1998|page=D12}}</ref> Halla stundaði um nokkura ára skeið nám til doktorsgráðu við [[Cranfield University]] í Bretlandi þar sem hún lagði stund á rannsóknir í leiðtogafræði. == Starfsferill == Að loknu námi í Bandaríkjunum starfaði Halla við mannauðsmál og stjórnun hjá Pepsi og M&M/Mars.<ref>{{Cite web|url=https://www.inclusivecapitalism.com/member/halla-tomasdottir/|title=Halla Tómasdóttir {{!}} Council for Inclusive Capitalism|language=en-US|access-date=2024-05-07}}</ref> Eftir 10 ára dvöl í Bandaríkjunum flutti hún aftur til Íslands þar sem hún starfaði sem mannauðsstjóri hjá [[Íslenska útvarpsfélagið|Íslenska útvarpsfélaginu]] í eitt ár áður en hún gekk til liðs við [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólann í Reykjavík]], sem þá var nýstofnaður. Þar kom hún að uppbyggingu skólans, setti á fót stjórnendaskóla og símenntun HR og kenndi nemendum á öllum aldri umbreytingastjórnun og stofnun og rekstur fyrirtækja. Halla tók við stöðu framkvæmdastjóra [[Viðskiptaráð]]s árið 2006<ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/21268/|title=Halla nú ósammála mörgu sem hún beitti sér fyrir sem framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs|last=Helgadóttir|first=Ragnhildur|date=2024-03-25|website=Heimildin|access-date=2024-05-07}}</ref> en sagði þar upp störfum árið 2007 til að stofna [[Auður Capital|Auði Capital]] með það að markmiði að koma með aðra og mannlegri nálgun inn í fjármálageirann. Fyrirtækið komst klakklaust í gegnum [[Bankahrunið|efnahagshrunið]] árið 2008 en í kjölfar hrunsins tók Halla virkan þátt í umræðum og verkefnum sem sneru að uppbyggingu Íslands, sem þótti umdeilt þar sem fólk tengdi hana oft við að bera ábyrgð á hruninu og að vera ein af útrásarvíkingunum.<ref>{{Cite web|url=https://www.mannlif.is/frettir/innlent/einar-minnir-a-fortid-hollu-tomasar-var-i-forystu-utrasarkorsins-fyrir-hrun/|title=Einar minnir á fortíð Höllu Tómasdóttur: „Var í forystu útrásarkórsins fyrir hrun“ -|last=Gunnarsson|first=Björgvin|date=2024-05-27|website=Mannlíf.is|language=is|access-date=2024-06-11}}</ref> Halla var einn af níu stofnendum Mauraþúfunnar sem hrinti í framkvæmd [[Þjóðfundur 2009|Þjóðfundinum]] árið 2009, þar sem slembiúrtak íslensku þjóðarinnar kom saman í Laugardalshöll til að ræða þau grunngildi og þá framtíðarsýn sem myndi varða leið uppbyggingar í kjölfar hrunsins. Árið 2015 skipulagði Halla alþjóðlegu jafnréttisráðstefnuna Inspirally WE2015 (Women Empowerment) í Hörpu. Þar komu stjórnmálamenn, leiðtogar í viðskiptalífinu, fræðimenn og fleiri saman og leituðu leiða til raunverulegra framfara þegar kemur að jafnrétti kynjanna.<ref>{{vefheimild|url=https://powerfulchange.wordpress.com/2015/06/30/iceland-is-doing-something-right-smart/|titill=Iceland is doing something right|höfundur=Gabriela Mueller|dags=30. júní 2015}}</ref><ref>{{vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/radstefnan-we2015-i-horpu|titill=Ráðstefnan WE2015 í Hörpu|dags=19. júní 2015|vefsíða=Ríkisútvarpið}}</ref> Halla hefur m.a. hlotið FKA-viðurkenninguna, jafnréttisviðurkenningu Kópavogs<ref>{{Cite web|url=https://www.jafnretti.is/is/um-jafnrettisstofu/frettir/halla-tomasdottir-hlaut-jafnrettisvidurkenningu-kopavogs|title=Halla Tómasdóttir hlaut jafnréttisviðurkenningu Kópavogs|last=Jafnréttisstofa|website=Jafnréttisstofa|language=is|access-date=2024-05-07|archive-date=2024-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240507183543/https://www.jafnretti.is/is/um-jafnrettisstofu/frettir/halla-tomasdottir-hlaut-jafnrettisvidurkenningu-kopavogs|url-status=dead}}</ref> og árið 2009 var hún ásamt Kristínu Pétursdóttur valin kvenfrumkvöðull Evrópu af Cartier, McKinsey og [[INSEAD]].<ref>{{Vefheimild|url=https://cdn-assets.inwink.com/abc8aa19-eaf0-4e1b-a14c-8ec0f8e7a804/c73cf068-cdf7-444f-a1ca-f43fa8cb4662|titill=Women's Forum Global Meeting Whitebook 2009}}</ref> Árið 2018 varð Halla forstjóri félagasamtakanna The B Team og gengdi því til ársins 2024. Þessi samtök voru stofnuð af alþjóð­legum hópi leið­toga fyr­ir­tækja til að beita sér fyrir ábyrgum viðskiptaháttum og samstarfi stjórnvalda, einkageirans og almennra borgara í að takast á við stórar áskoranir eins og loftslagsbreytingar og ójöfnuð.<ref>{{vefheimild|url=https://kjarninn.is/frettir/2018-06-14-halla-verdur-nyr-forstjori-b-team/|titill=Halla verður nýr forstjóri B Team|dags=14. júní 2018|vefsíða=Kjarninn}}</ref> == Forsetaframboð == ===[[Forsetakosningar á Íslandi 2016|2016]]=== Halla tilkynnti um framboð sitt til forseta Íslands [[17. mars]] [[2016]]. Halla lagði áherslu á innleiðingu þeirra gilda sem þjóðin sameinaðist um á Þjóðfundinum 2009, þ.e. gildin heiðarleiki, jafnrétti, réttlæti og virðing. Halla lagði einnig áherslu á að Ísland héldi áfram að vera í fararbroddi í jafnréttismálum og yrði fyrsta landið til að brúa kynjabilið.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/kosning/2016/03/17/halla_tomasdottir_bydur_sig_fram/|title=Halla Tómasdóttir býður sig fram|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-05-07}}</ref> ===[[Forsetakosningar á Íslandi 2024|2024]]=== Halla tilkynnti framboð sitt til embættis forseta Íslands [[17. mars]] [[2024]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/407647|title=Halla Tómasdóttir býður sig fram til forseta - RÚV.is|last=Hrólfsson|first=Ragnar Jón|date=2024-03-17|website=RÚV|access-date=2024-05-07}}</ref> Halla var kjörin forseti með 73.182 atkvæðum eða með 34,1% fylgi. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-06-01-kosningavakan-halla-tomasdottir-verdur-forseti-islands-414495 Halla Tómasdóttir verður forseti Íslands] Rúv, 2. júní 2024 </ref> Í kosningabaráttunni lýsti Halla sig mótfallna þátttöku Íslands í kaupum á vopnum fyrir [[Úkraína|Úkraínu]], sem hefur varist [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrás Rússa í landið]] frá árinu 2022.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjármagnið svo lítið að það breytir engu|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/05/25/fjarmagnid_svo_litid_ad_thad_breytir_engu/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=25. maí 2024|skoðað=17. júlí}}</ref> Afstaða hennar leiddi til gagnrýni af hálfu [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir|Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur]] utanríkisráðherra, sem kallaði það „hroka­fulla afstöðu“ að skilyrða stuðning við Úkraínu við að þeir keyptu ekki það sem þá helst vantar.<ref>{{Vefheimild|titill=„Hroka­full af­staða“ að skil­yrða stuðning við Úkraínu|url=https://www.visir.is/g/20242581277d/-hrokafull-afstada-ad-skilyrda-studning-vid-ukrainu|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=6. júní 2024|skoðað=17. júlí|höfundur=Ólafur Björn Sverrisson}}</ref> == Forsetatíð == Halla tók við embætti forseta Íslands af [[Guðni Th. Jóhannesson|Guðna Th Jóhannessyni]] þann [[1. ágúst]] [[2024]]. Hún er sjöundi forseti Íslands og önnur konan sem gegnir embættinu.<ref>{{vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-08-01-halla-tomasdottir-sjoundi-forseti-islands-418800|titill=Halla Tómasdóttir sjöundi forseti Íslands|dags=1. ágúst 2024|vefsíða=Ríkisútvarpið}}</ref> Í [[september]] [[2024]] var greint frá því að einungis 45% Íslendinga væru ánægð með störf hennar sem forseta og er það lægsta hlutfall sitjandi forseta í könnun.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-09-27-taepur-helmingur-anaegdur-med-storf-hollu-tomasdottur-423220|title=Tæpur helmingur ánægður með störf Höllu Tómasdóttur - RÚV.is|last=Hrólfsson|first=Ragnar Jón|date=2024-09-27|website=RÚV|access-date=2024-10-02}}</ref> Halla fór í sína fyrstu opinberu heimsókn til Danmerkur í október 2024. Athygli vakti að hún talaði ensku við [[Friðrik 10. Danakonungur|Friðrik konung]] og í ræðu sinni í Kristjánsborg.<ref>[https://www.visir.is/g/20242632661d/halla-talar-ensku-vid-konginn-eg-held-ad-thad-se-kannski-nyi-timinn- Halla talar ensku við kónginn: „Ég held að það sé kannski nýi tíminn“] Vísir, sótt 17. október, 2024</ref> Síðar í október sprakk ríkisstjórn Bjarna Benediktssonar og hélt Halla sinn fyrsta ríkisráðsfund á Bessastöðum og hitti leiðtoga fráfarandi ríkisstjórnarflokka (nema Vinstri grænna). <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-10-17-rikisradsfundur-a-bessastodum-vinstri-graen-formlega-haett-424987 Ríkisráðsfundur á Bessastöðum: Vinstri græn formlega hætt] Rúv, sótt 17. október, 2024</ref> == Fjölskylda == Halla er gift [[Björn Skúlason|Birni Skúlasyni]] viðskiptafræðingi og börn þeirra eru Tómas Bjartur og Auður Ína. Foreldrar Höllu eru Tómas Björn Þórhallsson og Kristjana Sigurðardóttir. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Guðni Th. Jóhannesson]] | titill=[[Forseti Íslands]] | frá= [[1. ágúst]] [[2024]] | til= | eftir=Enn í embætti }} {{töfluendir}} {{Forsetar Íslands}} [[Flokkur:Forsetar Íslands]] [[Flokkur:Íslenskir viðskiptafræðingar]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2016]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2024]] [[Flokkur:Stúdentar úr Fjölbrautaskólanum við Ármúla]] {{f|1968}} q92matj0lj6ituip8q5yggfoyqopoyp 0 135408 1963210 1932063 2026-05-15T12:17:19Z Bjarki S 9 1963210 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1987|11|4}} | fæðingarstaður = [[Akranes]] | stjórnmálaflokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | maki = Hjalti Sigvaldason Mogensen | börn = 2 | menntun = Lögfræði | háskóli = [[Háskólinn í Reykjavík]] | titill = [[Utanríkisráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = [[9. apríl]] [[2024]] | stjórnartíð_end = [[21. desember]] [[2024]] | forsætisráðherra = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | forveri = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | eftirmaður = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | stjórnartíð_start2 = [[28. nóvember]] [[2021]] | stjórnartíð_end2 = [[14. október]] [[2023]] | forsætisráðherra2 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | forveri2 = [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] | eftirmaður2 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | titill3 = [[Fjármálaráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start3 = [[14. október]] [[2023]] | stjórnartíð_end3 = [[9. apríl]] [[2024]] | forsætisráðherra3 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | forveri3 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | eftirmaður3 = [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] | titill4 = [[Ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start4 = [[11. janúar]] [[2017]] | stjórnartíð_end4 = [[28. nóvember]] [[2021]] | forveri4 = [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] | eftirmaður4 = ráðuneyti skipt upp | titill5 = [[Dómsmálaráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start5 = [[14. mars]] [[2019]] | stjórnartíð_end5 = [[6. september]] [[2019]] | forsætisráðherra5 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | forveri5 = [[Sigríður Andersen]] | eftirmaður5 = [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] | AÞ_CV = 1252 | AÞ_frá1 = 2016 | AÞ_til1 = 2024 | AÞ_kjördæmi1 = [[Norðvesturkjördæmi|Norðvestur]] | AÞ_flokkur1 = Sjálfstæðisflokkurinn | AÞ_flokkur2 = Sjálfstæðisflokkurinn | AÞ_frá2 = 2024 | AÞ_til2 = 2026 | AÞ_kjördæmi2 = [[Suðvesturkjördæmi|Suðvestur]] }} '''Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir''' (f. [[4. nóvember]] [[1987]]) er íslenskur [[lögfræðingur]] og [[sendiherra]] og fyrrum ráðherra og þingmaður fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]]. {{Vefheimild|url=https://www.dv.is/frettir/2026/04/20/thordis-kolbrun-skipud-sendiherra-og-segir-af-ser-thingmennsku/|titill=Þórdís Kolbrún skipuð sendiherra og segir af sér þingmennsku|útgefandi=DV|mánuður=20. apríl|ár=2026}} Hún var [[atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra Íslands|ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra]] frá 2017 til 2021, [[dómsmálaráðherra Íslands|dómsmálaráðherra]] árið 2019, [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]] frá 2021 til 2023 og aftur árið 2024 og [[fjármála- og efnahagsráðherra Íslands|fjármálaráðherra]] frá 2023 til 2024. Þórdís var varaformaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] frá 2018 til 2025 og hefur sitið á þingi frá árinu [[Alþingiskosningar 2016|2016]].<ref>{{fréttaheimild|url=http://www.ruv.is/frett/sex-karlar-og-fimm-konur|titill=Sex karlar og fimm konur|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetning=30. nóvember 2017}}</ref> Áður en Þórdís var kjörin á [[Alþingi]] var hún aðstoðarmaður þáverandi [[innanríkisráðherra Íslands|innanríkisráðherra]], [[Ólöf Nordal|Ólafar Nordal]]. == Menntun og starfsferill == Þórdís fæddist á [[Akranes|Akranesi]] og foreldrar hennar eru Gylfi R. Guðmundsson (f. 1956) þjónustustjóri og Fjóla Katrín Ásgeirsdóttir (f. 1957) sjúkraliði. Amma hennar er [[Jóna Valgerður Kristjánsdóttir]] alþingismaður sem er systir [[Guðjón Arnar Kristjánsson|Guðjóns Arnars Kristjánssonar]] alþingismanns. Hún er gift Hjalta Sigvaldasyni Mogensen sem er lögmaður. Þórdís útskrifaðist með stúdentspróf frá [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi|Fjölbrautaskóla Vesturlands]] árið 2007 og árið 2010 með BA-próf í lögfræði frá [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólanum í Reykjavík]]. Hún var í Erasmus-skiptinámi við Universität Salzburg vorönn 2011 og útskrifaðist með ML-próf í lögfræði frá HR árið 2012. Hún starfaði sem lögfræðingur í úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála frá 2011 til 2012, var framkvæmdastjóri þingflokks [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] 2013 til 2014, vann sem stundakennari í stjórnskipunarrétti við HR 2013 til 2015 og á árunum 2014 til 2016 var hún aðstoðarmaður innanríkisráðherra. <ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=1252|title=Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-11-15}}</ref> == Þingferill == Þórdís var fyrst kjörinn á þing fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]] í [[Norðvesturkjördæmi]] árið 2016 og hefur verið endurkjörin síðan. Í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi fyrir [[Alþingiskosningar 2021|Alþingiskosningarnar 2021]] kepptust hún við [[Haraldur Benediktsson|Haraldi Benediktssyni]] sem var sitjandi oddviti um oddvitasætið. Hún hafði betur en Haraldur hafði lýst því yfir fyrir prófkjörið að hann myndi ekki þiggja annað sæti listans. Á endanum þáði Haraldur þó annað sæti listans. <ref>[https://kjarninn.is/frettir/thordis-kolbrun-sigradi-i-profkjori-sjalfstaedisflokksins-i-nordvesturkjordaemi/ Þórdís Kolbrún sigraði í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi - Kjarninn, 20.6.2021]</ref> Hún var kjörinn varaformaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] á Landsfundi flokksins árið 2018 með 720 atkvæðum eða 95,6% gildra atkvæða.<ref>[https://xd.is/landsfundur2018/Landsfundur 2018 - Sjálfstæðisflokkurinn]</ref> Eftir afsögn [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarna Benediktssonar]] sem formanns í janúar 2025 eftir slæmt gengi flokksins í Alþingiskosningunum 2024 bjuggust margir við að Þórdís Kolbrún myndi bjóða sig fram til formanns en árið 2024 lýsti hún yfir að hún ætlaði í formannsframboð þegar að Bjarni myndi hætta sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/09/01/tilbuin_til_ad_leida_flokkinn_i_naestu_kosningum/|title=Tilbúin til að leiða flokkinn í næstu kosningum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-01-25}}</ref> En í lok janúar 2025 tilkynnti Þórdís að hún myndi ekki fara í framboð til formanns. Þórdís lét af þingmennsku í apríl 2026 eftir að hún var skipuð sem [[sendiherra]].<ref></ref> == Ráðherraferill == === Ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra (2017–2021) === Við myndun [[Fyrsta ráðuneyti Bjarna Benediktssonar|ráðuneytis Bjarna Benediktssonar]] sem samanstóð af Sjálfstæðisflokknum, [[Viðreisn]] og [[Björt framtíð|Bjartri framtíð]] var Þórdís skipuð [[Atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra Íslands|ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra]]. Hún gegndi því embætti áfram eftir myndun [[fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] sem stóð á Sjálfstæðisflokknum, [[Vinstrihreyfingin - grænt framboð|Vinstrihreyfingunni - grænu framboði]] og [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokknum]]. === Dómsmálaráðherra (2019) === Hún var tímabundið [[Dómsmálaráðherra]] árið 2019 eftir að [[Sigríður Andersen|Sigríður Á. Andersen]] sagði af sér embætti. <ref>{{Cite web|url=https://viljinn.is/frettaveita/thordis-kolbrun-tekur-domsmalin-timabundid/|title=Þórdís Kolbrún tekur dómsmálin tímabundið|last=Ritstjórn|date=2019-03-14|website=VILJINN|language=is|access-date=2024-02-17}}</ref> [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] tók yfir dómsmálin sama ár. === Utanríkisráðherra (2021–2023) === Eftir að ríkisstjórn [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínar Jakobsdóttur]] hélt velli í [[Alþingiskosningar 2021|alþingiskosningunum 2021]] var [[annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] myndað og hún var skipuð [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra]]. Hún var Utanríkisráðherra þegar [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|Innrás Rússa í Úkraínu]] og [[Stríð Ísraels og Hamas 2023]] byrjuðu. === Fjármálaráðherra (2023–2024) === Þann 10. október 2023 tilkynnti [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] afsögn sem fjármálaráðherra vegna niðurstöðu [[Umboðsmaður Alþingis|umboðsmanns alþingis]] um vanhæfi hans við sölu [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]]. Fjórum dögum síðar varð hún nýr [[Fjármála- og efnahagsráðherra Íslands|fjármálaráðherra]] og Bjarni Benediktsson tók við embætti utanríkisráðherra. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-10-14-bjarni-verdur-utanrikisradherra-og-thordis-fjarmalaradherra-394062|titill=Bjarni verður utanríkisráðherra og Þórdís fjármálaráðherra|höfundur=Alexander Kristjánsson|útgefandi=[[RÚV]]|skoðað=14. október 2023|dags=14. október 2023}}</ref> === Utanríkisráðherra (2024) === Í apríl 2024 varð Þórdís aftur að utanríkisráðherra eftir að [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] varð að forsætisráðherra við útgöngu [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínar Jakobsdóttur]] úr ríkisstjórninni. Hún lét af embætti þegar að ríkisstjórnin hætti þann 21. desember 2024. == Heimildir == <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Ragnheiður Elín Árnadóttir]]|titill=[[Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti Íslands | Ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra]]|frá=[[11. janúar]] [[2017]]|eftir=[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]]|til=[[28. nóvember]] [[2021]]}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Ólöf Nordal]]|titill=[[Sjálfstæðisflokkurinn | Varaformaður Sjálfstæðisflokksins]]|frá=[[18. mars]] [[2018]]|til=|eftir=Enn í embætti}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Sigríður Andersen]]|titill=[[Dómsmálaráðherra Íslands]]|frá=[[14. mars]] [[2019]]|til=[[6. september]] [[2019]]|eftir=[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]]}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Guðlaugur Þór Þórðarson]]|titill=[[Utanríkisráðherra | Utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra]]|frá=[[28. nóvember]] [[2021]]|til=[[14. október]] [[2023]]|eftir=[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]]}} {{Erfðatafla|fyrir=Bjarni Benediktsson|titill=[[Fjármálaráðherra Íslands]]|frá=[[14. október]] [[2023]]|til=[[9. apríl]] [[2024]]|eftir=[[Sigurður Ingi Jóhannsson]]}} {{Erfðatafla|fyrir=Bjarni Benediktsson|titill=[[Utanríkisráðherra | Utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra]]|frá=[[9. apríl]] [[2024]]|til=[[21. desember]] [[2024]]|eftir=[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]}} {{Töfluendir}} {{Núverandi alþingismenn}} {{Utanríkisráðherrar Íslands}} {{Fjármálaráðherrar Íslands}} {{Navboxes | title = Ríkisstjórnir | state = collapsed | list = {{Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar (2017)}} {{Fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur}} {{Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur}} {{Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar}} }} {{stubbur|æviágrip}} {{f|1987}} [[Flokkur:Dómsmálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Varaformenn Sjálfstæðisflokksins]] [[Flokkur:Þingmenn Sjálfstæðisflokksins]] [[Flokkur:Stúdentar úr Fjölbrautaskóla Vesturlands]] 31u3d2ix5ebiq8eylb8siae1w34p46l 1963211 1963210 2026-05-15T12:18:23Z Bjarki S 9 1963211 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1987|11|4}} | fæðingarstaður = [[Akranes]] | stjórnmálaflokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | maki = Hjalti Sigvaldason Mogensen | börn = 2 | menntun = Lögfræði | háskóli = [[Háskólinn í Reykjavík]] | titill = [[Utanríkisráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = [[9. apríl]] [[2024]] | stjórnartíð_end = [[21. desember]] [[2024]] | forsætisráðherra = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | forveri = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | eftirmaður = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | stjórnartíð_start2 = [[28. nóvember]] [[2021]] | stjórnartíð_end2 = [[14. október]] [[2023]] | forsætisráðherra2 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | forveri2 = [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] | eftirmaður2 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | titill3 = [[Fjármálaráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start3 = [[14. október]] [[2023]] | stjórnartíð_end3 = [[9. apríl]] [[2024]] | forsætisráðherra3 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | forveri3 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | eftirmaður3 = [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] | titill4 = [[Ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start4 = [[11. janúar]] [[2017]] | stjórnartíð_end4 = [[28. nóvember]] [[2021]] | forveri4 = [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] | eftirmaður4 = ráðuneyti skipt upp | titill5 = [[Dómsmálaráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start5 = [[14. mars]] [[2019]] | stjórnartíð_end5 = [[6. september]] [[2019]] | forsætisráðherra5 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | forveri5 = [[Sigríður Andersen]] | eftirmaður5 = [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] | AÞ_CV = 1252 | AÞ_frá1 = 2016 | AÞ_til1 = 2024 | AÞ_kjördæmi1 = [[Norðvesturkjördæmi|Norðvestur]] | AÞ_flokkur1 = Sjálfstæðisflokkurinn | AÞ_flokkur2 = Sjálfstæðisflokkurinn | AÞ_frá2 = 2024 | AÞ_til2 = 2026 | AÞ_kjördæmi2 = [[Suðvesturkjördæmi|Suðvestur]] }} '''Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir''' (f. [[4. nóvember]] [[1987]]) er íslenskur [[lögfræðingur]] og [[sendiherra]] og fyrrum ráðherra og þingmaður fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]]. Hún var [[atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra Íslands|ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra]] frá 2017 til 2021, [[dómsmálaráðherra Íslands|dómsmálaráðherra]] árið 2019, [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]] frá 2021 til 2023 og aftur árið 2024 og [[fjármála- og efnahagsráðherra Íslands|fjármálaráðherra]] frá 2023 til 2024. Þórdís var varaformaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] frá 2018 til 2025 og hefur sitið á þingi frá árinu [[Alþingiskosningar 2016|2016]].<ref>{{fréttaheimild|url=http://www.ruv.is/frett/sex-karlar-og-fimm-konur|titill=Sex karlar og fimm konur|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetning=30. nóvember 2017}}</ref> Áður en Þórdís var kjörin á [[Alþingi]] var hún aðstoðarmaður þáverandi [[innanríkisráðherra Íslands|innanríkisráðherra]], [[Ólöf Nordal|Ólafar Nordal]]. == Menntun og starfsferill == Þórdís fæddist á [[Akranes|Akranesi]] og foreldrar hennar eru Gylfi R. Guðmundsson (f. 1956) þjónustustjóri og Fjóla Katrín Ásgeirsdóttir (f. 1957) sjúkraliði. Amma hennar er [[Jóna Valgerður Kristjánsdóttir]] alþingismaður sem er systir [[Guðjón Arnar Kristjánsson|Guðjóns Arnars Kristjánssonar]] alþingismanns. Hún er gift Hjalta Sigvaldasyni Mogensen sem er lögmaður. Þórdís útskrifaðist með stúdentspróf frá [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi|Fjölbrautaskóla Vesturlands]] árið 2007 og árið 2010 með BA-próf í lögfræði frá [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólanum í Reykjavík]]. Hún var í Erasmus-skiptinámi við Universität Salzburg vorönn 2011 og útskrifaðist með ML-próf í lögfræði frá HR árið 2012. Hún starfaði sem lögfræðingur í úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála frá 2011 til 2012, var framkvæmdastjóri þingflokks [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] 2013 til 2014, vann sem stundakennari í stjórnskipunarrétti við HR 2013 til 2015 og á árunum 2014 til 2016 var hún aðstoðarmaður innanríkisráðherra. <ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=1252|title=Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-11-15}}</ref> == Þingferill == Þórdís var fyrst kjörinn á þing fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]] í [[Norðvesturkjördæmi]] árið 2016 og hefur verið endurkjörin síðan. Í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi fyrir [[Alþingiskosningar 2021|Alþingiskosningarnar 2021]] kepptust hún við [[Haraldur Benediktsson|Haraldi Benediktssyni]] sem var sitjandi oddviti um oddvitasætið. Hún hafði betur en Haraldur hafði lýst því yfir fyrir prófkjörið að hann myndi ekki þiggja annað sæti listans. Á endanum þáði Haraldur þó annað sæti listans. <ref>[https://kjarninn.is/frettir/thordis-kolbrun-sigradi-i-profkjori-sjalfstaedisflokksins-i-nordvesturkjordaemi/ Þórdís Kolbrún sigraði í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi - Kjarninn, 20.6.2021]</ref> Hún var kjörinn varaformaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] á Landsfundi flokksins árið 2018 með 720 atkvæðum eða 95,6% gildra atkvæða.<ref>[https://xd.is/landsfundur2018/Landsfundur 2018 - Sjálfstæðisflokkurinn]</ref> Eftir afsögn [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarna Benediktssonar]] sem formanns í janúar 2025 eftir slæmt gengi flokksins í Alþingiskosningunum 2024 bjuggust margir við að Þórdís Kolbrún myndi bjóða sig fram til formanns en árið 2024 lýsti hún yfir að hún ætlaði í formannsframboð þegar að Bjarni myndi hætta sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/09/01/tilbuin_til_ad_leida_flokkinn_i_naestu_kosningum/|title=Tilbúin til að leiða flokkinn í næstu kosningum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-01-25}}</ref> En í lok janúar 2025 tilkynnti Þórdís að hún myndi ekki fara í framboð til formanns. Þórdís lét af þingmennsku í apríl 2026 eftir að hún var skipuð sem [[sendiherra]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/frettir/2026/04/20/thordis-kolbrun-skipud-sendiherra-og-segir-af-ser-thingmennsku/|titill=Þórdís Kolbrún skipuð sendiherra og segir af sér þingmennsku|útgefandi=DV|mánuður=20. apríl|ár=2026}}</ref> == Ráðherraferill == === Ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra (2017–2021) === Við myndun [[Fyrsta ráðuneyti Bjarna Benediktssonar|ráðuneytis Bjarna Benediktssonar]] sem samanstóð af Sjálfstæðisflokknum, [[Viðreisn]] og [[Björt framtíð|Bjartri framtíð]] var Þórdís skipuð [[Atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra Íslands|ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra]]. Hún gegndi því embætti áfram eftir myndun [[fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] sem stóð á Sjálfstæðisflokknum, [[Vinstrihreyfingin - grænt framboð|Vinstrihreyfingunni - grænu framboði]] og [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokknum]]. === Dómsmálaráðherra (2019) === Hún var tímabundið [[Dómsmálaráðherra]] árið 2019 eftir að [[Sigríður Andersen|Sigríður Á. Andersen]] sagði af sér embætti. <ref>{{Cite web|url=https://viljinn.is/frettaveita/thordis-kolbrun-tekur-domsmalin-timabundid/|title=Þórdís Kolbrún tekur dómsmálin tímabundið|last=Ritstjórn|date=2019-03-14|website=VILJINN|language=is|access-date=2024-02-17}}</ref> [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] tók yfir dómsmálin sama ár. === Utanríkisráðherra (2021–2023) === Eftir að ríkisstjórn [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínar Jakobsdóttur]] hélt velli í [[Alþingiskosningar 2021|alþingiskosningunum 2021]] var [[annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] myndað og hún var skipuð [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra]]. Hún var Utanríkisráðherra þegar [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|Innrás Rússa í Úkraínu]] og [[Stríð Ísraels og Hamas 2023]] byrjuðu. === Fjármálaráðherra (2023–2024) === Þann 10. október 2023 tilkynnti [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] afsögn sem fjármálaráðherra vegna niðurstöðu [[Umboðsmaður Alþingis|umboðsmanns alþingis]] um vanhæfi hans við sölu [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]]. Fjórum dögum síðar varð hún nýr [[Fjármála- og efnahagsráðherra Íslands|fjármálaráðherra]] og Bjarni Benediktsson tók við embætti utanríkisráðherra. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-10-14-bjarni-verdur-utanrikisradherra-og-thordis-fjarmalaradherra-394062|titill=Bjarni verður utanríkisráðherra og Þórdís fjármálaráðherra|höfundur=Alexander Kristjánsson|útgefandi=[[RÚV]]|skoðað=14. október 2023|dags=14. október 2023}}</ref> === Utanríkisráðherra (2024) === Í apríl 2024 varð Þórdís aftur að utanríkisráðherra eftir að [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] varð að forsætisráðherra við útgöngu [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínar Jakobsdóttur]] úr ríkisstjórninni. Hún lét af embætti þegar að ríkisstjórnin hætti þann 21. desember 2024. == Heimildir == <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Ragnheiður Elín Árnadóttir]]|titill=[[Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti Íslands | Ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra]]|frá=[[11. janúar]] [[2017]]|eftir=[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]]|til=[[28. nóvember]] [[2021]]}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Ólöf Nordal]]|titill=[[Sjálfstæðisflokkurinn | Varaformaður Sjálfstæðisflokksins]]|frá=[[18. mars]] [[2018]]|til=|eftir=Enn í embætti}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Sigríður Andersen]]|titill=[[Dómsmálaráðherra Íslands]]|frá=[[14. mars]] [[2019]]|til=[[6. september]] [[2019]]|eftir=[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]]}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Guðlaugur Þór Þórðarson]]|titill=[[Utanríkisráðherra | Utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra]]|frá=[[28. nóvember]] [[2021]]|til=[[14. október]] [[2023]]|eftir=[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]]}} {{Erfðatafla|fyrir=Bjarni Benediktsson|titill=[[Fjármálaráðherra Íslands]]|frá=[[14. október]] [[2023]]|til=[[9. apríl]] [[2024]]|eftir=[[Sigurður Ingi Jóhannsson]]}} {{Erfðatafla|fyrir=Bjarni Benediktsson|titill=[[Utanríkisráðherra | Utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra]]|frá=[[9. apríl]] [[2024]]|til=[[21. desember]] [[2024]]|eftir=[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]}} {{Töfluendir}} {{Núverandi alþingismenn}} {{Utanríkisráðherrar Íslands}} {{Fjármálaráðherrar Íslands}} {{Navboxes | title = Ríkisstjórnir | state = collapsed | list = {{Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar (2017)}} {{Fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur}} {{Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur}} {{Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar}} }} {{stubbur|æviágrip}} {{f|1987}} [[Flokkur:Dómsmálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Varaformenn Sjálfstæðisflokksins]] [[Flokkur:Þingmenn Sjálfstæðisflokksins]] [[Flokkur:Stúdentar úr Fjölbrautaskóla Vesturlands]] 4lcl6jv4h74otum5yu8iqeasmt9jj1d 1963217 1963211 2026-05-15T12:41:40Z Bjarki S 9 /* Heimildir */ ekki núverandi alþingismaður 1963217 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1987|11|4}} | fæðingarstaður = [[Akranes]] | stjórnmálaflokkur = Sjálfstæðisflokkurinn | maki = Hjalti Sigvaldason Mogensen | börn = 2 | menntun = Lögfræði | háskóli = [[Háskólinn í Reykjavík]] | titill = [[Utanríkisráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = [[9. apríl]] [[2024]] | stjórnartíð_end = [[21. desember]] [[2024]] | forsætisráðherra = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | forveri = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | eftirmaður = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | stjórnartíð_start2 = [[28. nóvember]] [[2021]] | stjórnartíð_end2 = [[14. október]] [[2023]] | forsætisráðherra2 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | forveri2 = [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] | eftirmaður2 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | titill3 = [[Fjármálaráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start3 = [[14. október]] [[2023]] | stjórnartíð_end3 = [[9. apríl]] [[2024]] | forsætisráðherra3 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | forveri3 = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | eftirmaður3 = [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] | titill4 = [[Ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start4 = [[11. janúar]] [[2017]] | stjórnartíð_end4 = [[28. nóvember]] [[2021]] | forveri4 = [[Ragnheiður Elín Árnadóttir]] | eftirmaður4 = ráðuneyti skipt upp | titill5 = [[Dómsmálaráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start5 = [[14. mars]] [[2019]] | stjórnartíð_end5 = [[6. september]] [[2019]] | forsætisráðherra5 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | forveri5 = [[Sigríður Andersen]] | eftirmaður5 = [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] | AÞ_CV = 1252 | AÞ_frá1 = 2016 | AÞ_til1 = 2024 | AÞ_kjördæmi1 = [[Norðvesturkjördæmi|Norðvestur]] | AÞ_flokkur1 = Sjálfstæðisflokkurinn | AÞ_flokkur2 = Sjálfstæðisflokkurinn | AÞ_frá2 = 2024 | AÞ_til2 = 2026 | AÞ_kjördæmi2 = [[Suðvesturkjördæmi|Suðvestur]] }} '''Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir''' (f. [[4. nóvember]] [[1987]]) er íslenskur [[lögfræðingur]] og [[sendiherra]] og fyrrum ráðherra og þingmaður fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]]. Hún var [[atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra Íslands|ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra]] frá 2017 til 2021, [[dómsmálaráðherra Íslands|dómsmálaráðherra]] árið 2019, [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]] frá 2021 til 2023 og aftur árið 2024 og [[fjármála- og efnahagsráðherra Íslands|fjármálaráðherra]] frá 2023 til 2024. Þórdís var varaformaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] frá 2018 til 2025 og hefur sitið á þingi frá árinu [[Alþingiskosningar 2016|2016]].<ref>{{fréttaheimild|url=http://www.ruv.is/frett/sex-karlar-og-fimm-konur|titill=Sex karlar og fimm konur|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetning=30. nóvember 2017}}</ref> Áður en Þórdís var kjörin á [[Alþingi]] var hún aðstoðarmaður þáverandi [[innanríkisráðherra Íslands|innanríkisráðherra]], [[Ólöf Nordal|Ólafar Nordal]]. == Menntun og starfsferill == Þórdís fæddist á [[Akranes|Akranesi]] og foreldrar hennar eru Gylfi R. Guðmundsson (f. 1956) þjónustustjóri og Fjóla Katrín Ásgeirsdóttir (f. 1957) sjúkraliði. Amma hennar er [[Jóna Valgerður Kristjánsdóttir]] alþingismaður sem er systir [[Guðjón Arnar Kristjánsson|Guðjóns Arnars Kristjánssonar]] alþingismanns. Hún er gift Hjalta Sigvaldasyni Mogensen sem er lögmaður. Þórdís útskrifaðist með stúdentspróf frá [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi|Fjölbrautaskóla Vesturlands]] árið 2007 og árið 2010 með BA-próf í lögfræði frá [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólanum í Reykjavík]]. Hún var í Erasmus-skiptinámi við Universität Salzburg vorönn 2011 og útskrifaðist með ML-próf í lögfræði frá HR árið 2012. Hún starfaði sem lögfræðingur í úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála frá 2011 til 2012, var framkvæmdastjóri þingflokks [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] 2013 til 2014, vann sem stundakennari í stjórnskipunarrétti við HR 2013 til 2015 og á árunum 2014 til 2016 var hún aðstoðarmaður innanríkisráðherra. <ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=1252|title=Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-11-15}}</ref> == Þingferill == Þórdís var fyrst kjörinn á þing fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]] í [[Norðvesturkjördæmi]] árið 2016 og hefur verið endurkjörin síðan. Í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi fyrir [[Alþingiskosningar 2021|Alþingiskosningarnar 2021]] kepptust hún við [[Haraldur Benediktsson|Haraldi Benediktssyni]] sem var sitjandi oddviti um oddvitasætið. Hún hafði betur en Haraldur hafði lýst því yfir fyrir prófkjörið að hann myndi ekki þiggja annað sæti listans. Á endanum þáði Haraldur þó annað sæti listans. <ref>[https://kjarninn.is/frettir/thordis-kolbrun-sigradi-i-profkjori-sjalfstaedisflokksins-i-nordvesturkjordaemi/ Þórdís Kolbrún sigraði í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi - Kjarninn, 20.6.2021]</ref> Hún var kjörinn varaformaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] á Landsfundi flokksins árið 2018 með 720 atkvæðum eða 95,6% gildra atkvæða.<ref>[https://xd.is/landsfundur2018/Landsfundur 2018 - Sjálfstæðisflokkurinn]</ref> Eftir afsögn [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarna Benediktssonar]] sem formanns í janúar 2025 eftir slæmt gengi flokksins í Alþingiskosningunum 2024 bjuggust margir við að Þórdís Kolbrún myndi bjóða sig fram til formanns en árið 2024 lýsti hún yfir að hún ætlaði í formannsframboð þegar að Bjarni myndi hætta sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/09/01/tilbuin_til_ad_leida_flokkinn_i_naestu_kosningum/|title=Tilbúin til að leiða flokkinn í næstu kosningum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-01-25}}</ref> En í lok janúar 2025 tilkynnti Þórdís að hún myndi ekki fara í framboð til formanns. Þórdís lét af þingmennsku í apríl 2026 eftir að hún var skipuð sem [[sendiherra]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.dv.is/frettir/2026/04/20/thordis-kolbrun-skipud-sendiherra-og-segir-af-ser-thingmennsku/|titill=Þórdís Kolbrún skipuð sendiherra og segir af sér þingmennsku|útgefandi=DV|mánuður=20. apríl|ár=2026}}</ref> == Ráðherraferill == === Ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra (2017–2021) === Við myndun [[Fyrsta ráðuneyti Bjarna Benediktssonar|ráðuneytis Bjarna Benediktssonar]] sem samanstóð af Sjálfstæðisflokknum, [[Viðreisn]] og [[Björt framtíð|Bjartri framtíð]] var Þórdís skipuð [[Atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra Íslands|ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra]]. Hún gegndi því embætti áfram eftir myndun [[fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] sem stóð á Sjálfstæðisflokknum, [[Vinstrihreyfingin - grænt framboð|Vinstrihreyfingunni - grænu framboði]] og [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokknum]]. === Dómsmálaráðherra (2019) === Hún var tímabundið [[Dómsmálaráðherra]] árið 2019 eftir að [[Sigríður Andersen|Sigríður Á. Andersen]] sagði af sér embætti. <ref>{{Cite web|url=https://viljinn.is/frettaveita/thordis-kolbrun-tekur-domsmalin-timabundid/|title=Þórdís Kolbrún tekur dómsmálin tímabundið|last=Ritstjórn|date=2019-03-14|website=VILJINN|language=is|access-date=2024-02-17}}</ref> [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] tók yfir dómsmálin sama ár. === Utanríkisráðherra (2021–2023) === Eftir að ríkisstjórn [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínar Jakobsdóttur]] hélt velli í [[Alþingiskosningar 2021|alþingiskosningunum 2021]] var [[annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] myndað og hún var skipuð [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra]]. Hún var Utanríkisráðherra þegar [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|Innrás Rússa í Úkraínu]] og [[Stríð Ísraels og Hamas 2023]] byrjuðu. === Fjármálaráðherra (2023–2024) === Þann 10. október 2023 tilkynnti [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] afsögn sem fjármálaráðherra vegna niðurstöðu [[Umboðsmaður Alþingis|umboðsmanns alþingis]] um vanhæfi hans við sölu [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]]. Fjórum dögum síðar varð hún nýr [[Fjármála- og efnahagsráðherra Íslands|fjármálaráðherra]] og Bjarni Benediktsson tók við embætti utanríkisráðherra. <ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-10-14-bjarni-verdur-utanrikisradherra-og-thordis-fjarmalaradherra-394062|titill=Bjarni verður utanríkisráðherra og Þórdís fjármálaráðherra|höfundur=Alexander Kristjánsson|útgefandi=[[RÚV]]|skoðað=14. október 2023|dags=14. október 2023}}</ref> === Utanríkisráðherra (2024) === Í apríl 2024 varð Þórdís aftur að utanríkisráðherra eftir að [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] varð að forsætisráðherra við útgöngu [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínar Jakobsdóttur]] úr ríkisstjórninni. Hún lét af embætti þegar að ríkisstjórnin hætti þann 21. desember 2024. == Heimildir == <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Ragnheiður Elín Árnadóttir]]|titill=[[Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti Íslands | Ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra]]|frá=[[11. janúar]] [[2017]]|eftir=[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]]|til=[[28. nóvember]] [[2021]]}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Ólöf Nordal]]|titill=[[Sjálfstæðisflokkurinn | Varaformaður Sjálfstæðisflokksins]]|frá=[[18. mars]] [[2018]]|til=|eftir=Enn í embætti}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Sigríður Andersen]]|titill=[[Dómsmálaráðherra Íslands]]|frá=[[14. mars]] [[2019]]|til=[[6. september]] [[2019]]|eftir=[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]]}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Guðlaugur Þór Þórðarson]]|titill=[[Utanríkisráðherra | Utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra]]|frá=[[28. nóvember]] [[2021]]|til=[[14. október]] [[2023]]|eftir=[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]]}} {{Erfðatafla|fyrir=Bjarni Benediktsson|titill=[[Fjármálaráðherra Íslands]]|frá=[[14. október]] [[2023]]|til=[[9. apríl]] [[2024]]|eftir=[[Sigurður Ingi Jóhannsson]]}} {{Erfðatafla|fyrir=Bjarni Benediktsson|titill=[[Utanríkisráðherra | Utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra]]|frá=[[9. apríl]] [[2024]]|til=[[21. desember]] [[2024]]|eftir=[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]}} {{Töfluendir}} {{Utanríkisráðherrar Íslands}} {{Fjármálaráðherrar Íslands}} {{Navboxes | title = Ríkisstjórnir | state = collapsed | list = {{Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar (2017)}} {{Fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur}} {{Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur}} {{Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar}} }} {{stubbur|æviágrip}} {{f|1987}} [[Flokkur:Dómsmálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Varaformenn Sjálfstæðisflokksins]] [[Flokkur:Þingmenn Sjálfstæðisflokksins]] [[Flokkur:Stúdentar úr Fjölbrautaskóla Vesturlands]] qpr6jo8qsx0ba13z279nri7igkok7jt 0 136101 1963311 1916279 2026-05-16T11:29:33Z Salvor 70 /* Tengill */ tengi í upplýsingasíðu í land og skógur (skógrækt og landgræðsla sameinuðust) 1963311 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Balsamþinur | image = Abies balsamea.jpg | image_caption = Tré með könglum | status = LC | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=Farjon, A. |date=2013 |title=''Abies balsamea'' |volume=2013 |page=e.T42272A2968717 |doi=10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T42272A2968717.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Þallarætt]] (''Pinaceae'') | genus = ''[[Þinur]]'' ''([[Abies]])'' | species = '''''A. balsamea''''' | binomial = ''Abies balsamea'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Philip Miller|Mill.]]<ref name=TPL>{{ThePlantList | accessdate = 12 Oct 2016}}</ref> | synonyms = ''Pinus balsamea'' <small>L.</small><br> ''Abies balsamifera'' <small>Michx.</small><br> ''Peuce balsamea'' <small>(L.) Rich.</small><br> ''Abies hudsonia'' <small>Bosc ex Jacques</small><br> ''Picea balsamea'' <small>(L.) Loudon</small><br> ''Abies minor'' <small>Duhamel ex Gordon</small> | synonyms_ref = <ref name=TPL/> | range_map = Abies balsamea range map 3.png | range_map_caption = Útbreiðsla Balsamþins }} [[Mynd:Abies balsamea.jpg|thumb|Abies balsamea.]] [[Mynd:Abies balsamea 2 (5097476331).jpg|thumb|Barr.]] '''Balsamþinur''' ([[Fræðiheiti]]: Abies balsamea) er [[Norður-Ameríka|norður-amerísk]] [[þinur|þintegund]] sem er með útbreiðslu frá [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] til [[Nýfundnaland]]s í Kanada og frá [[Minnesota]] til [[Maine]] í Bandaríkjunum. Einnig er útbreiðsla í [[Appalasíufjöll]]um. Tréð er vinsælt sem [[jólatré]] í austurhluta álfunnar. [[Glæsiþinur]] er skyld tegund. Balsamþinur verður 14 til 20 metra hátt tré og er með mjóa krónu. Það er fylkistré [[Nýja-Brúnsvík|Nýju-Brúnsvíkur]] í Kanada. ==Á Íslandi== Balsamþinur hefur almennt þrifist illa á Íslandi vegna hafræns loftlags. Þó finnst vöxtulegur reitur í [[Vaglaskógur|Vaglaskógi]]. <ref>[http://www.skogur.is/utgafa-og-fraedsla/trjategundir/barrtre/thintegundir/ Þintegundir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304225431/http://www.skogur.is/utgafa-og-fraedsla/trjategundir/barrtre/thintegundir/ |date=2016-03-04 }} Skógrækt ríkisins. Skoðað 3. janúar, 2017</ref> == Tenglar == * [https://island.is/s/land-og-skogur/trjategundir/balsamthinur Balsamþinur (Land og skógur)] * [https://www.skogur.is/is/nyskograekt/trjategundir-og-trjaheilsa/barrtre/thintegundir/balsamthinur Balsamþinur (skogur.is)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200427170147/https://www.skogur.is/is/nyskograekt/trjategundir-og-trjaheilsa/barrtre/thintegundir/balsamthinur |date=2020-04-27 }} {{Stubbur|líffræði}} {{commonscat|Abies balsamea}} {{wikilífverur|Abies balsamea}} ==Tilvísanir== {{Reflist}} [[Flokkur:Þallarætt]] 9min2o3r81xdv747p4b4m9ooq6iv0ee 1 136146 1963316 1547972 2026-05-16T11:49:56Z Salvor 70 1963316 wikitext text/x-wiki Þinurinn er nefndur eftir Alexander von Nordmann [https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_von_Nordmann sjá enska wiki], hvernig getur Normannsþinur þá verið rétt? Raunar bera íslendingar þetta fram sem Normannsþinur en það breytir ekki réttrituninni. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 5. janúar 2017 kl. 19:45 (UTC) Það er rétt hjá þér. Ég var að fara eftir nafnalista frá Lystigarði Akureyrar (frá Björgvini heitnum) en þar er hann skráður Normannsþinur. Þar sem sama stendur á heimasíðunni ( http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=2149&fl=2 ) þá er þetta ekki prentvilla. Það eru því áhöld um það hvort sé réttara; það sem er eftir framburði, eða eftir latínuheiti (Ásgeir Svanbergsson í Tré og runnar á Íslandi skrifar Nordmannsþinur). ([[Notandi:Svarði2|Svarði2]] ([[Notandaspjall:Svarði2|spjall]]) 6. janúar 2017 kl. 21:19 (UTC)). :Á skogur.is er þetta Nordmannsþinur og á öllum þeim tungumálum sem ég hef skoðað á erlendum wikisíðum. Ég notast líka við Lystigarðinn en ekkert er heilagt þó. En Normannsþinur er víða notað og líka Norðmannsþinur, fólk áttar sig náttúrulega ekki á upprunanum. Það er ekki hægt að tala um að uppruninn sé í raun úr latínu því hann er úr mannsnafninu Nordmann. − [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. janúar 2017 kl. 21:35 (UTC) var að uppfæra tengla fyrir tengingu í skógrækt ríkisins og tengingu í lystigarð akureyrar. hvort tveggja hefur breytt vefjum sínum síðan margar greinar voru skrifaðar. lystigarður akureyrar er núna með upplýsingar um plöntur á https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/gardaflora skógræktin hefur núna sameinast landgræðslunni og er gagnagrunnur um trjátegundir á https://island.is/s/land-og-skogur/trjategundir --[[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 16. maí 2026 kl. 11:49 (UTC) augtdfdbe8in6vy32f9uvqefbcz9813 0 136320 1963289 1780153 2026-05-16T06:15:40Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963289 wikitext text/x-wiki '''Hraunavinir''' eru umhverfissamtök í Garðabæ, Álftanesi og Hafnarfirði. Þau stóðu fyrir mótmælum við [[Gálgahraun]] í [[Garðabær|Garðabæ]] þann 21. október árið 2013 og mótmæltu lagningu tilfærslu á [[Álftanesvegur|Álftanesvegi]] sem var verið að færa í gegnum [[Gálgahraun]]. Þrátt fyrir mótmælin, þá fór svo að framkvæmdum var lokið og lagning vegarins var gerð eins og skipulag gerði ráð fyrir. == Mótmæli 2013 == === Formáli mótmælanna === Alþingi samþykkti lagningu nýs Álftanesvegar með samgönguáætlun og var ráðgert að framkvæmdir stæðu yfir árin 2012 til 2014. Nýtt vegarstæði hafði verið ákveðið í samræmi við aðalskipulag sveitarfélagsins Garðabæjar. Íbúar á [[Álftanes|Álftanesi]] höfðu lengi kallað eftir vegaúrbótum þar sem gamli vegurinn var talinn hættulegur vegna gatnamóta og blindhæðar. Jafnframt því hefur íbúafjöldi á Álftanesi aukist verulega síðan 2000 með tilkomu nýbygginga á miðsvæði Álftaness. Hraunavinir höfðu staðið fyrir friðsömum mótmælum allt frá byrjun lagningar vegarins og jafnframt reynt að hafa áhrif á framkvæmdina með því að leita til þáverandi Innanríkisráðherra [[Ögmundur Jónasson|Ögmunar Jónassonar]] um að láta framkvæma nýtt umhverfismat.<ref>Ögmundur Jónasson innanríkisráðherra hefur ritað vegamálastjóra og bæjarstjóra Garðabæjar og farið þess á leit við þá að þeir fari sameiginlega að nýju yfir forsendur fyrir lagningu nýs kafla Álftanesvegar. Fer hann fram á að verksamningur verði ekki undirritaður meðan á þeirri athugun stendur. Alþingi samþykkti lagningu nýs Álftanesvegar með samgönguáætlun og var ráðgert að framkvæmdir stæðu yfir árin 2012 til 2014. Nýtt vegarstæði hefur samkvæmt lögum verið ákveðið í samræmi við aðalskipulag sveitarfélagsins Garðabæjar. Verkið var boðið út í samræmi við það en af ýmsum ástæðum hefur dregist að hefja framkvæmdir. Að undanförnu hafa borist harðorð mótmæli við lagningu þessa vegarkafla og því haldið fram að nægilegt sé að endurbyggja veginn í núverandi vegstæði og vernda þannig verðmætt hraun. Jafnframt hefur því verið haldið fram að kanna þurfi gildi umhverfismats og framkvæmdaleyfis. Í ljósi þessa hefur innanríkisráðherra óskað eftir því að Vegagerðin og Garðabær fari sameiginlega að nýju yfir forsendur þessarar framkvæmdar, skýri forsögu og val á lausnum og kanni hvort unnt er að framkvæma samgöngubætur á Álftanesi í meiri sátt við málsvara náttúruverndar. Einnig óskar ráðherra eftir því að samningur um framkvæmdir verði ekki undirritaður meðan á þessari úttekt og yfirferð stendur. </ref> === Ástæður fyrir mótmælum === Hraunavinir vildu meina að ekki hafi verið tekið nægjanlega tillit til umhverfissjónarmiða við gerð aðalskipulags og því ætti að endurskoða lagningu vegarins. Jafnframt var Gálgahraun, Garðabæ, friðlýst sem friðland í stjórnartíðindum B.nr. 877/2009.<ref>{{cite web |url=http://www.ust.is/einstaklingar/nattura/fridlyst-svaedi/sudvesturland/galgahraun-gardabae/ |title=Geymd eintak |access-date=2017-01-19 |archive-date=2017-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331151617/http://www.ust.is/einstaklingar/nattura/fridlyst-svaedi/sudvesturland/galgahraun-gardabae/ |url-status=dead }}</ref> og því ætti að vanda vinnubrögð við framkvæmdina og endurskoða hana. Hraunavinir og önnur náttúruverndarsamtök á Íslandi vildu meina að Gálgahraun væri náttúruperla með fjölskrúðugt dýralíf og mannvistarleyfar. Gálgahraun væri líka opið náttúrusvæði sem hefði mikið gildi innan stórreykjavíkursvæðisins. Gildi þannig svæða færi vaxandi jafnhliða fólksfjölgun og þéttingu byggðar. Hraunvinir höfðu farið fram á [[lögbann]] á framkvæmdina og fór það mál fyrir [[Hæstiréttur Íslands|Hæstarétt Íslands]]. Hæstiréttur féllst ekki á þessi sjónarmið með dómi sem var kveðinn þann 21.nóvember 2013.<ref>{{Cite web |url=https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&id=2fea3a5d-9aee-4173-bc1f-555c5f20220d |title=Geymd eintak |access-date=2017-01-19 |archive-date=2020-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924091133/https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&id=2fea3a5d-9aee-4173-bc1f-555c5f20220d |url-status=dead }}</ref> === Hápunktur mótmælanna === Hraunavinir stóðu fyrir mótmælum allt frá því að framkvæmdir hófust. Mótmælin ágerðust eftir því sem vegavinnan færðist nær sjálfu hrauninu. Hápunkti mótmælanna var náð þann 21 október 2013 þegar að lögreglan handtók mótmælendur sem höfðu tekið sér stöðu fyrir framan vinnuvélar og þannig stöðvað framkvæmdir verktakans. Mótmælendur neituðu í framhaldi að hreyfa sig þrátt fyrir tilmæli lögreglu. Voru 25 einstaklingar handteknir á staðnum<ref name=":0">http://www.mbl.is/frettir/innlent/2013/10/21/llum_verid_sleppt_ur_haldi/</ref> og færðir til fangageymslu af lögreglu. Níu einstaklingar snéru aftur í Gálgahraun og voru þeir enn á ný handteknir.<ref name=":0" /> Þeir einstaklingar sem snéru aftur í Gálgahraun og héldu áfram mótmælum voru handteknir og svo ákærðir fyrir að fara ekki eftir fyrirmælum lögreglu. Voru mótmælendur sérstaklega ósáttir við það að ekki væri beðið eftir úrskurði Hæstaréttar Íslands um lögbannsbeiðni á framkvæmdir. Verktakinn og Vegagerðin ákváðu að fara með vinnuvélar inn á hraunið og valda þannig tjóni sem óafturkræfanlegt þrátt fyrir að niðurstaða Hæstaréttar lægi ekki fyrir. Meðal þeirra sem að handteknir voru má nefna þjóðþekkta einstaklinga, [[Ómar Ragnarsson]] og [[Eiður Svanberg Guðnason|Eið Guðnason,]] fyrrverandi alþingismann og sendiherra. === Dómur Hæstaréttar Íslands í máli nímenninganna === Þeir einstaklingar sem voru handteknir í málinu fóru fram á bætur vegna ólöglegra handtöku af hálfu lögreglu. [[Hæstiréttur Íslands|Hæstiréttur]] féllst ekki á þau rök og sýknaði ríkið af kröfunni.<ref>{{Cite web |url=https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&id=2167d6bb-fd5f-424d-b6ac-14486044588e |title=Geymd eintak |access-date=2017-01-19 |archive-date=2020-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924090933/https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&id=2167d6bb-fd5f-424d-b6ac-14486044588e |url-status=dead }}</ref> == Tilvísanir == # UMHVERFISMAT SAMGÖNGUÁÆTLUNAR 2011 – 2022 <ref>[https://www.innanrikisraduneyti.is/media/frettir-2011/09227-110922_U-skyrsla_drog_2.pdf] UMHVERFISMAT SAMGÖNGUÁÆTLUNAR 2011 – 2022</ref> # [http://www.hraunavinir.net/ Heimasíða Hraunavina] # [http://www.mbl.is/frettir/innlent/2013/04/21/framkvaemdum_i_galgahrauni_hardlega_motmaelt/ Aðal­fund­ur Nátt­úru­vernd­ar­sam­taka Suðvest­ur­lands mót­mæl­ir harðlega framkvæmdum] # [http://www.visir.is/omar-ragnarsson-handtekinn/article/2013131029893 Ómar Ragnarsson handtekinn] [[Flokkur:Mótmæli á Íslandi]] [[Flokkur:Íslensk félagasamtök‎]] e26shg4h2w4cudao5cftmoaqi589iq3 0 136559 1963253 1705721 2026-05-15T18:25:45Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963253 wikitext text/x-wiki '''Frjáls og opinn hugbúnaður ([[:en:Free_and_open-source_software#cite_note-4|Free and open-source software]]''') er hugbúnaður sem hægt er skilgreina bæði sem frjáls hugbúnaður og opinn hugbúnaður. Þ.e. að öllum er frjálst að nota hann, afrita, rannsaka, breyta hugbúnaðnum eins og þeir vilja og kóðinn er opinn öllum. Þannig er fólk hvatt til að breyta og laga hönnunina á hugbúnaðinum.<ref>Free Software Foundation.[https://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html "What is free software?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014132149/http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html |date=2013-10-14 }}. Sótt 4. febrúar. 2017</ref> Höfundréttur eða þegar höfundur hefur [[einkaleyfi]] á hugbúnaði þá er það andstæðan við frjálsan og opinn hugbúnað. Þá er hugbúnaðurinn eign höfundar og kóðinn fyrir hugbúnaðinn er venjulega falinn fyrir notendum hans. [[Mynd:Free and open-source software logo (2009).svg|thumb|Frjáls og opinn hugbúnaður (Free and open-source software eða Foss). ]] Kostinir við að nota frjálsan og opinn hugbúnað er að hugbúnaður lækkar í verði, eykur öryggi notenda, stöðugleiki hugbúnaðar eykst og það gefur notendum meiri stjórn á eigin vélbúnaði. Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í þekkt stýrikerfi eins og Linux og afleiddur hugbúnaður frá BSD er notaður víðs vegar í dag og eflir milljónir af netþjónum, stjórnborðum, snjallsímum (t.d. Android) og önnur tæki.<ref>Hatlestad, Luc (August 9, 2005). [https://web.archive.org/web/20071202233015/http://www.informationweek.com/story/showArticle.jhtml?articleID=168600351 "LinuxWorld Showcases Open-Source Growth, Expansion"]. ''InformationWeek''. CMP Media, LLC. Sótt 4. febrúar. 2017.</ref><ref>Claburn, Thomas (January 17, 2007). [https://www.webcitation.org/5TchF5fkl?url=http://www.informationweek.com/windows/showArticle.jhtml?articleID=196901596&subSection=Open%20Source "Study Finds Open Source Benefits Business]. Sótt 4. febrúar 2017.</ref> Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í mörgum hugbúnaðarpökkum. == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Hugbúnaður]] [[Flokkur:Frjáls hugbúnaður]] ntnyf3y90gipt8gcrqp7ytfzic7v4j8 0 141279 1963277 1961287 2026-05-16T01:22:00Z TKSnaevarr 53243 /* Saga */ 1963277 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Borgarastyrjöldin í Jemen | partof = [[Arabíski veturinn|arabíska vetrinum]] | image = Yemeni Civil War.svg | width = 480px | image_size = 300px | caption = Myndin sýnir áætlað yfirráðasvæði stríðandi fylkinga í nóvember 2021. <div style="text-align: left;">{{legend|#cae7c4|Undir stjórn [[Hútar|Húta]]}} {{legend|#f98787|Undir stjórn alþjóðlega viðurkenndu ríkisstjórnarinnar og bandamanna hennar}} {{legend|#e3d975|Undir stjórn [[Umbreytingaráð suðursins|Umbreytingaráðs suðursins]]}} {{legend|#b4b2ae|Undir stjórn [[Íslamska ríkið|íslamska ríkisins]]}} {{legend|#ffffff|Undir stjórn [[Ansar al-Sjaría]] og [[Al-Kaída]]}} </div> | date = 16. september 2014 –<br />({{Aldur í árum, mánuðum og dögum|2014|09|16}}) | place = [[Jemen]], suðurhluti [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] | territory = 28. apríl 2020: Hútar stjórna öllu [[Norður-Jemen]] að undanskyldu landstjórnarumdæminu [[Ma'rib]].<ref name=95Jawf>{{Cite news|last1=|first1=|last2=|first2=|url=https://english.iswnews.com/13024/audience-question-did-ansar-allah-liberated-95-of-al-jawf/|title=Audience Question: Did Ansar Allah Liberated 95% of al-Jawf?|date=2020-04-30|work=Islamic World News|access-date=2020-04-30|language=en-us|archive-date=2020-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511160324/https://english.iswnews.com/13024/audience-question-did-ansar-allah-liberated-95-of-al-jawf/|url-status=dead}}</ref><ref name=key>{{Cite news|title=Yemen: Houthi army spokesman declares end of Jawf operation, holds ‘key to Marib’ |access-date=1 May 2020 |website=[[Middle East Monitor]] |url=https://www.middleeastmonitor.com/20200501-yemen-houthi-army-spokesman-declares-end-of-jawf-operation-holds-key-to-marib/}}</ref> | result = | status = * [[Hútar]] stjórna jemensku höfuðborginni [[Sana]] * Hernaðarbandalag undir stjórn Sáda leiðir íhlutun til að koma fyrri stjórn aftur til valda * Fyrrum forsetinn [[Ali Abdullah Saleh]] drepinn í átökum við Húta * [[Umbreytingaráð suðursins]] (STC) hertekur [[Aden]] * Stjórnarherinn endurtekur Aden og suðurhluta Jemens í gagnsókn, STC er leyst upp | combatants_header = Helstu stríðsaðilar | combatant1 = * [[File:Houthis emblem.svg|20px]] [[Hútí-fylkingin]] * [[File:Yemeni Armed Forces Emblem.svg|20px]] Stuðningsmenn [[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] (til ársins 2017) {{Collapsible list |title='''Meintir stuðningsaðilar:''' |1={{IRN}} [[Íran]]<br /> |2=[[File:Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|20px]] [[Hizbollah]] |3={{PRK}} [[Norður-Kórea]] |date=June 2018}} | combatant2 = {{nowrap|'''{{YEM}} Ríkisstjórn [[Jemen]]s'''}} * [[File:Flag of the Yemen Armed Forces.svg|20px]] Öryggissveitir hliðhollar leiðtogaráði ríkisstjórnar Jemens * Þjóðarher Jemens * [[Al-Islah]] '''Alþjóðlegt hernaðarbandalag undir stjórn Sádi-Arabíu'''<br/> {{SAU}} [[Sádi-Arabía]]<br/> {{ARE}} [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]]<br/> {{SEN}} [[Senegal]]<br/> {{SDN}} [[Súdan]]<br/> {{MAR}} [[Marokkó]]<br/> {{QAT}} [[Katar]] {{Collapsible list |title='''Færri en 1.000 hermenn:''' |1={{BHR}} [[Barein]] |2={{EGY}} [[Egyptaland]] |3={{KWT}} [[Kúveit]] |4={{JOR}} [[Jórdanía]] }} {{Collapsible list |title='''Stuðningsaðilar:''' |1={{UK}} [[Bretland]] |2={{FRA}} [[Frakkland]] |3={{ITA}} [[Ítalía]] |4={{USA}} [[Bandaríkin]] |5={{ESP}} [[Spánn]] |6=[[File:Flag of NATO.svg|20px]] [[Atlantshafsbandalagið]] |7={{CHE}} [[Sviss]] }} ---- '''[[File:Flag of South Yemen.svg|22px|border]] Aðskilnaðarsinnar í suðurhluta Jemens * [[Umbreytingaráð suðursins]] (2017–2026) {{Collapsible list |title='''Stuðningsaðilar:''' |1={{ARE}} [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] }} | combatant3 = '''[[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[Al-Kaída]]'''<br> '''[[File:ShababFlag.svg|20px]] [[Ansar al-Sjaría]]''' ---- '''[[File:Flag of the Islamic State of Iraq and the Levant2.svg|20px]] [[Íslamska ríkið]]''' | commander1 = * [[File:Houthis emblem.svg|20px]] [[Abdúl Malik al-Hútí]] * {{YEM}} [[Ali Abdullah Saleh]] {{KIA}} (til 2017) | commander2 = {{YEM}} [[Abdrabbuh Mansur Hadi]] (2012–2022)<br/>{{YEM}} [[Rashad al-Alimi]] (2022–)<br/>{{SAU}} [[Salman bin Abdul Aziz al-Sád|Salman konungur]]<br/>{{SAU}} [[Múhameð bin Salman]]<br/>{{ARE}} [[Múhameð bin Zayed]]<br/>{{QAT}} [[Tamim bin Hamad Al Thani]] (2015–17)<br/>{{SEN}} [[Macky Sall]]<br/>{{MAR}} [[Múhameð 6. Marokkókonungur|Múhameð 6.]] (2015–19)<br /> {{Collapsible list | title = '''Með færri en 1.000 hermenn''' | 1 = {{JOR}} [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur|Abdúlla 2.]] | 2 = {{EGY}} [[Abd al-Fattah as-Sisi]] | 3 = {{KWT}} [[Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah]] (2015–20) | 4 = {{BHR}} [[Hamad bin Isa Al Khalifa]] }} ---- [[File:Flag of South Yemen.svg|20px]] [[Aidarus al-Zoubaidi]] | commander3 = [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[Qasim al-Raymi]] ---- [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[Abu Bilal al-Harbi]] | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = [[File:Houthis Logo.png|22px|border]] 150.000–200.000 hermenn | strength2 = {{SAU}} 100 herflugvélar og 150.000 hermenn<br/>{{ARE}} 30 herflugvélar<br/>{{BHR}} 15 herflugvélar og 300 hermenn<br/>{{KWT}} 15 herflugvélar<br/>{{QAT}} 10 herflugvélar og 1.000 hermenn<br/>{{JOR}} 6 herflugvélar<br/>{{MAR}} 6 herflugvélar og 1.500 hermenn<br/>{{SDN}} 4 herflugvélar og 6.000 hermenn<br/>{{SEN}} 2.100 hermenn<br/>{{EGY}} 4 herskip og herflugvélar<br />1.800 málaliðar | strength3 = [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[Ansar al-Sjaría]] * [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] 6.000–8.000 vígamenn ---- [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] ISIL: 300 | casualties1 = „Þúsundir“ drepnir (samkvæmt Al Jazeera í maí 2018)<br />11.000+ drepnir (samkvæmt talningum Sáda) | casualties2 ={{SAU}}1.000-3.000 hermenn drepnir<br /> {{ARE}} 130+ hermenn drepnir<br />{{BHR}} 8 hermenn drepnir<br>{{QAT}} 4 hermenn drepnir<br>{{MAR}} 1 hermaður drepinn | casualties3 = [[File:ShababFlag.svg|22px|border]] 1.000 drepnir, 1.500 handsamaðir | casualties4 = 91.600+ drepnir alls í Jemen (11.700+ óbreyttir borgarar)<br/>500+ drepnir alls í Sádi-Arabíu<br/>49.960 særðir alls í Jemen (10.768 óbreyttir borgarar)<br/>3.154.572 manns á vergangi 84.701 börn látin úr sulti<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2018/11/21/yemen-children-hunger/2076683002/|title=Save the Children says 85,000 kids may have died of hunger in Yemen|first=Associated|last=Press|publisher=}}</ref> og 2.556 látin úr [[Kólera|kólerufaraldri]]<ref>{{Cite web|url=http://www.emro.who.int/pandemic-epidemic-diseases/cholera/outbreak-update-cholera-in-yemen-25-october-2018.html|title=Outbreak update – Cholera in Yemen, 25 October 2018|last=CSR|website=www.emro.who.int|access-date=2018-10-25}}</ref> | notes = | campaignbox = }} '''Borgarastyrjöldin í Jemen''' eru átök sem hófust árið 2014 og eru tveir hópar sem berjast þar um völd. Annars vegar eru það [[Hútí-fylkingin]] og hópar sem studdu [[Ali Abdullah Saleh]] fyrrum forseta landsins. Þeir stjórna höfuðstaðnum [[Sana]]. Hins vegar eru það hópar sem styðja alþjóðlega viðurkennda stjórn Jemens, sem nú er í höndum leiðtogaráðs undir stjórn [[Rashad al-Alimi]], og hafa höfuðstöðvar í borginni [[Aden]]. Stjórnvöld [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] hafa blandað sér í átökin og styðja stjórn al-Alimi. Þar sem uppreisnarher Húta nýtur stuðnings stjórnvalda í [[Íran]] er gjarnan litið á átökin í Jemen sem [[leppstríð]] á milli Írans og Sádi-Arabíu um áhrif í [[Mið-Austurlönd]]um.<ref>{{Vefheimild|titill=Íran og Sádi-Arabía: Í köldu stríði|url=https://www.frettabladid.is/frettir/iran-og-sadi-arabia-i-koeldu-strii/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2018|mánuður=6. apríl|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|safnslóð=https://web.archive.org/web/20230324223425/https://www.frettabladid.is/frettir/iran-og-sadi-arabia-i-koeldu-strii/|safnmánuður=24. mars|safnár=2023}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Tugir barna féllu í loftárásum Sádi-Araba og bandamanna|url=https://www.frettabladid.is/frettir/tugir-barna-fellu-i-loftarasum-sadi-araba-og-bandamanna/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2018|mánuður=10. ágúst|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|safnslóð=https://web.archive.org/web/20230324223434/https://www.frettabladid.is/frettir/tugir-barna-fellu-i-loftarasum-sadi-araba-og-bandamanna/|safnár=2023|safnmánuður=24. mars}}</ref> Um 100.000 manns hafa látist í stríðinu, þar af um 12.000 óbreyttir borgarar, og um 50.000 særst. Sér í lagi hafa stríðsátökin komið illa niður á jemenskum börnum.<ref>{{Vefheimild|titill=„Jemen er helvíti á jörðu fyrir börn“|höfundur=Lovísa Arnardóttir|url=https://www.frettabladid.is/frettir/jemen-er-helviti-a-joeru-fyrir-boern|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2017|mánuður=16. nóvember|safnslóð=https://web.archive.org/web/20210423022122/https://www.frettabladid.is/frettir/jemen-er-helviti-a-joeru-fyrir-boern/|safnár=2021|safnmánuður=23. apríl}}</ref> ==Saga== Upphaf borgarastyrjaldarinnar í [[Jemen]] má rekja til [[Arabíska vorið|arabíska vorsins]] og fjöldamótmæla sem þá fóru fram gegn stjórn forsetans [[Ali Abdullah Saleh]].<ref name=sunna>{{Vefheimild|titill=Hvað geng­ur á í Jemen?|höfundur=Sunna Ósk Loga­dótt­ir|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2017/03/28/hvad_gengur_a_i_jemen/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2017|mánuður=28. mars}}</ref> Í byrjun 2011 var Saleh hrakinn frá völdum og varaforseti hans, [[Abdrabbuh Mansur Hadi]], var kjörinn forseti í kosningum sem fóru fram næsta ár.<ref name=sunna/> Hadi erfði erfiða stöðu frá forvera sínum og þurfti bæði að takast á við skæruhernað vígahópa eins og [[Al-Kaída]], víðtæka spillingu í jemenska stjórnkerfinu, matarskort, atvinnuleysi og aðskilnaðarsinna í suðurhluta landsins.<ref name=sunna/> Þessir erfiðleikar leiddu til þess að stjórn hans varð berskjölduð gegn uppreisn. Á árunum 2012 til 2013 stýrði stjórn Hadi nokkurs konar þjóðfundi í Jemen þar sem reynt var að útkljá framtíðarskipulag landsins. Áætlanir voru gerðar í samráði við ýmsa þjóðfélagshópa um að skipta landinu í sex hluta og setja nýja stjórnarskrá.<ref>{{Vefheimild|titill=Hvernig hófst ein versta mannúðarkrísa heims? |höfundur=Ólöf Ragnarsdóttir|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2020-06-07-hvernig-hofst-ein-versta-mannudarkrisa-heims|útgefandi=[[RÚV]]|dags=7. júní 2020|skoðað=20. janúar 2024}}</ref> [[Hútí-fylkingin]], vopnuð samtök minnihlutahóps [[sjía]]múslima í Jemen, hafði lengi háð skærur gegn stjórnarher landsins, en eftir að ný stjórn tók við völdum nýttu þeir sér veikleika hennar og lögðu undir sig norðurhluta Jemen. Í september árið 2014 gerðu Hútar áhlaup á höfuðborgina [[Sana]] og tókst að leggja hana undir sig í janúar árið 2015.<ref name=sunna/> Hadi forseti var settur í stofufangelsi en í febrúar sama ár tókst honum að flýja úr haldi og koma sér upp bækistöðvum í borginni [[Aden]], sunnar í landinu.<ref name=sunna/> Stuttu síðar gerðu Hútar bandalag við öryggissveitir sem enn voru hliðhollar gamla forsetanum, Saleh, og gerðu tilraun til að ræna völdum í landinu og setja Saleh aftur á forsetastól. Hadi forseti flúði land, en uppreisn Hútanna var nú farin að vekja athygli grannríkisins [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]]. Sádar óttuðust að Hútarnir nytu stuðnings keppinauta þeirra, hins sjíaíslamska [[Íran]]s, og ákváðu því að grípa inn í styrjöldina með loftárásum ásamt bandalagi átta annarra ríkja.<ref>{{Vefheimild|titill=Gleymda stríðið í Jemen|höfundur=Sveinn H. Guðmarsson|url=http://www.ruv.is/frett/gleymda-stridid-i-jemen|útgefandi=[[RÚV]]|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2016|mánuður=8. desember}}</ref> Einkum hefur [[Bandaríkjaher|her]] [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] veitt Sádum ríkulega aðstoð í styrjöldinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Gleymda stríðið í Jemen|höfundur=Guðrún Margrét Guðmundsdóttir|url=https://stundin.is/grein/5104/|útgefandi=''[[Stundin]]''|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2017|mánuður=30. júlí}}</ref> Deilt er þó um hversu mikil ítök, ef einhver, Íranar hafa í hreyfingu Húta.<ref>{{Vefheimild|titill=Söguleg átök í Jemen|höfundur=Pálmi Jónasson|url=http://www.ruv.is/frett/soguleg-atok-i-jemen|útgefandi=''[[RÚV]]''|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2015|mánuður=26. mars}}</ref> Vegna stríðsástandsins hafa öfgahreyfingar á borð við [[Ríki íslams]] einnig náð fótfestu í Jemen og hafa sölsað undir sig landsvæði í suðurhluta landsins.<ref name=sunna/> Í lok ársins 2017 flosnaði upp úr bandalagi Hútanna og fyrrum forsetans Saleh. Hersveitir Saleh í Aden háðu orrustu við Hútana og Saleh var skotinn til bana er hann reyndi að flýja úr borginni yfir á yfirráðasvæði Sáda.<ref>{{Vefheimild|titill=Fyrr­ver­andi for­seti Jem­ens myrt­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2017/12/04/fyrrverandi_forseti_jemens_myrtur/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuðurskoðað=17. desember|árskoðað=2018|ár=2017|mánuður=14. desember}}</ref> Brestir hafa einnig myndast í bandalaginu sem berst gegn Hútunum. Þann 11. ágúst árið 2019 tókst [[Umbreytingaráð suðursins|Umbreytingaráði suðursins]] (STC), sveitum aðskilnaðarsinna sem vilja aukið sjálfræði fyrir suðurhluta Jemens, að hertaka borgina Aden, þar sem stjórn Hadi hafði haft aðsetur sitt, með hjálp [[Sameinuðu arabísku furstadæmin|Sameinuðu arabísku furstadæmanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Brestir í hernaðarbandalagi gegn Hútum í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/brestir-i-hernadarbandalagi-gegn-hutum-i-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=11. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Að­skilnaðar­sinnar ná yfir­ráðum á for­seta­höllinni í Jemen|url=https://www.visir.is/g/2019190819885|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=11. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/adskilnadarsinnar-treysta-stodu-sina-i-aden|titill=Aðskilnaðarsinnar treysta stöðu sína í Aden|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=29. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> Stjórn Hadi komst þann 5. nóvember sama ár að samkomulagi við STC um að ríkisstjórninni yrði leyft að snúa aftur til Aden og skyldi mynda 24 ráðherra ríkisstjórn þar sem stjórnarsinnar og STC fengu 12 ráðherra hvor.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/samkomulag-um-sudurhluta-jemens|titill=Samkomulag um suðurhluta Jemens|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=6. nóvember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=6. nóvember|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> Stjórn STC rauf þetta samkomulag hins vegar í apríl árið 2020 og lýsti yfir sjálfstæði Suður-Jemens.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2020/04/26/lysa-yfir-sjalfstjorn-i-sudur-jemen|titill=Lýsa yfir sjálfstjórn í Suður-Jemen|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=26. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=26. apríl|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2020550886d/jemenskir-ad-skilnadar-sinnar-lysa-yfir-sjalf-staedi|titill=Jemenskir að­skilnaðar­sinnar lýsa yfir sjálf­stæði|útgefandi=''Vísir''|ár=2020|mánuður=26. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=26. apríl|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Ráðið dró sjálfstæðisyfirlýsinguna til baka í lok júlí sama ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2020/07/29/sjalfstaedisyfirlysing-afturkollud|titill=Sjálfstæðisyfirlýsing afturkölluð|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=29. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=29. júlí|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> Þann 14. september 2019 var gerð [[Drónaárásir|drónaárás]] á tvær olíuvinnslustöðvar sádi-arabíska ríkisolíufyrirtækisins [[Aramco]] innan Sádi-Arabíu. Árásin skaðaði olíuframleiðslu Sáda og hafði mikil áhrif á alþjóðlegt olíuverð. Hútar lýstu yfir ábyrgð á árásinni en Sádar og Bandaríkjamenn hafa sakað Írana um að standa að baki henni.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/kennir-iran-um-drona-arasir-a-sadi-arabiu|titill=Kennir Íran um dróna-árásir á Sádi Arabíu|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=14. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/dronaaras-a-oliuvinnslustodvar-i-sadi-arabiu|titill=Drónaárás á olíuvinnslustöðvar í Sádi-Arabíu|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=14. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Andri Yrkill Valsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/09/17/segja_skotstad_flauganna_vera_fundinn/|titill=Segja skotstað flaug­anna vera fund­inn|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=17. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september}}</ref> Íranar neituðu sök í málinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190919276|titill=Íranir neita á­byrgð í á­rásum á olíu­vinnslu­stöðvar Sádi-Arabíu|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=17. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. september|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir}}</ref> Þann 7. apríl 2022 tilkynnti Hadi að hann hygðist stíga til hliðar og framselja sérstöku leiðtogaráði völd sín sem forseti.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Jemen færir leiðtogaráði völd sín|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/07/forseti-jemen-faerir-leidtogaradi-vold-sin|útgefandi=RÚV|ár=2022|mánuður=7. apríl|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=7. apríl|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> Í byrjun desember 2025 hóf Umbreytingaráð suðursins stórsókn inn á yfirráðasvæði ríkisstjórnarinnar í Hadramout-héraði og annars staðar í Suður-Jemen og lagði það undir sig á skömmum tíma.<ref name="fault line2">{{cite web|url=https://www.i24news.tv/en/news/middle-east/artc-hadramout-the-fault-line-that-could-decide-southern-yemen-s-future|title=Hadramout: the fault line that could decide southern Yemen's future - analysis|author=Marwan Nabil|work=i24News|date=9 December 2025|access-date=10 December 2025|archive-date=7 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260107060258/https://www.i24news.tv/en/news/middle-east/artc-hadramout-the-fault-line-that-could-decide-southern-yemen-s-future|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sofx.com/uae-backed-forces-claim-full-control-of-southern-yemen/|title=UAE-Backed Forces Claim Full Control of Southern Yemen|author=|work=SOFX|date=9 December 2025|access-date=9 December 2025|archive-date=7 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260107060259/https://www.sofx.com/uae-backed-forces-claim-full-control-of-southern-yemen/|url-status=live}}</ref> Sádi-arabískar hersveitir skárust í leikinn og leiddu gagnsókn ásamt stjórnarhernum á móti Umbreytingaráðinu og endurheimtu stjórn í Aden 7. janúar 2026.<ref name=":0">{{Cite web |title=Saudi-backed forces move on Aden as Yemen secessionist leader vanishes |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/7/saudi-led-coalition-strikes-yemen-says-stc-leader-al-zubaidi-has-fled |access-date=2026-01-10 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=UAE-backed separatists withdraw from key Yemeni city after Saudi strikes |url=https://www.middleeasteye.net/news/uae-backed-separatists-withdraw-key-yemeni-city-after-saudi-strikes |access-date=2026-01-10 |website=Middle East Eye |language=en}}</ref> Í kjölfarið gáfu fulltrúar Umbreytingaráðsins í [[Ríad]] út yfirlýsingu um að samtökin hefðu verið leyst upp.<ref name=":3">{{Cite web |title=Yemen's STC denies dissolution, demands release of detained delegation in Riyadh |url=https://english.news.cn/20260110/3e1dedae47d4469e8257d0756b1235bd/c.html |access-date=2026-01-11 |website=english.news.cn}}</ref> ==Stríðsglæpir== Allir stríðsaðilar í jemensku borgarastyrjöldinni hafa sætt ásökunum um [[Stríðsglæpir|stríðsglæpi]] og [[mannréttindabrot]]. Í ágúst árið 2018 gaf rannsóknarnefnd mannréttindasérfræðinga [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] út skýrslu þar sem því var lýst yfir að hvorki stjórnarher Jemens, alþjóðabandalag Sáda né Hútí-fylkingin hafi reynt að takmarka mannfall óbreyttra borgara í stríðinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2018/08/28/stridsglaepir_af_halfu_allra_adila/|titill=Stríðsglæp­ir af hálfu allra aðila|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=28. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/amnesty-stridsglaepir-framdir-i-jemen|titill=Amnesty: Stríðsglæpir framdir í Jemen|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=12. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Samkvæmt skýrslunni hefur hernaðarbandalag Sádi-Arabíu gert að minnsta kosti 32 árásir á sjúkrahús, skóla, moskur og menningarhús sem njóta verndar samkvæmt alþjóðalögum. Þá voru rakin fjölmörg tilfelli þar sem hernaðarbandalagið hefur ráðist á íbúðahverfi, markaði og önnur opin almenningssvæði með þeim afleiðingum að hundruðir óbreyttra borgara hafa látið lífið.<ref name=fréttablaðstríðsglæpir>{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/saka-striandi-fylkingar-um-strisglaepi/|titill=Saka stríðandi fylkingar um stríðsglæpi|útgefandi=''Fréttablaðið''|ár=2018|mánuður=29. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|safnslóð=https://web.archive.org/web/20230324223535/https://www.frettabladid.is/frettir/saka-striandi-fylkingar-um-strisglaepi/|safnár=2023|safnmánuður=24. mars}}</ref> Í skýrslu sem [[Amnesty International]] gaf út um styrjöldina í júlí sama ár voru stjórnarher Jemens og hersveitir Sameinuðu arabísku furstadæmanna sökuð um gróf mannréttindabrot á borð við kerfisbundin mannrán og [[pyntingar]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/amnesty-stridsglaepir-framdir-i-jemen|titill=Amnesty: Stríðsglæpir framdir í Jemen|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=12. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Í skýrslunni eru Sameinuðu arabísku furstadæmin sökuð um að hafa komið upp valdakerfi á hernámssvæðum sínum í Jemen þar sem jemenskir borgarar er handteknir af tilefnislausu og pyntaðir, meðal annars með raflostum og kynferðislegu ofbeldi.<ref>{{Vefheimild|titill=‘GOD ONLY KNOWS IF HE’S ALIVE’|url=https://www.amnesty.org/download/Documents/MDE3186822018ENGLISH.PDF|útgefandi=[[Amnesty International]]|tungumál=enska|ár=2018|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Í skýrslu sem fréttastofan [[AP]] vann í samstarfi við [[Pulitzer-stofnunin|Pulitzer-stofnunina]] og birti í desember 2018 var komist að þeirri niðurstöðu að Hútar pynti fanga sína. Samkvæmt skýrslunni hafa um þúsund verið pyntaðir og 186 látist af um 18.000 skráðum föngum Hútí-fylkingarinnar.<ref>{{Vefheimild|titill=Hútar sakaðir um að beita fanga pyntingum|url=https://www.visir.is/g/2018181209070/hutar-sakadir-um-ad-beita-fanga-pyntingum-|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|ár=2018|mánuður=8. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Í skýrslu Sameinuðu þjóðanna eru Hútar jafnframt sakaðir um að brjóta á kvenfrelsi og trúfrelsi á yfirráðasvæði sínu og um að hafa fangelsað Jemena sem aðhyllast [[Bahá'í trúin|Bahá'í-trú]].<ref name=fréttablaðstríðsglæpir/> [[Bandaríkin]], [[Bretland]] og [[Frakkland]] hafa verið sökuð um hlutdeild í stríðsglæpum alþjóðabandalagsins vegna vopnasölu ríkjanna til Sádi-Arabíu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190909660|titill=Bandaríkjamenn, Bretar og Frakkar mögulega samsekir um stríðsglæpi í Jemen|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=3. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Í mars árið 2019 samþykktu bæði [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|fulltrúadeild]] og [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] frumvarp þess efnis að Bandaríkin skyldu hætta hernaðarstuðningi og vopnasölum til Sádi-Arabíu<ref>{{Vefheimild|titill=Vilja hætta að styðja stríðið í Jemen|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/03/13/vilja_haetta_ad_stydja_stridid_i_jemen/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=13. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> en [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseti beitti neitunarvaldi gegn ályktuninni. Trump færði þær röksemdir að vopnasölur til Sáda væru nauðsynlegar til að verjast Írönum og bandamönnum þeirra í Austurlöndum nær og að án nákvæmra vopna yrði mannfall óbreyttra borgara í styrjöldinni enn meira.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson|titill=Trump beitti neitunarvaldi|url=https://www.ruv.is/frett/trump-beitti-neitunarvaldi|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=25. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Eftir að stjórnarskipti urðu í Bandaríkjunum árið 2021 tilkynnti [[Joe Biden]], nýr forseti landsins, hins vegar þann 4. febrúar að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við stjórnarherinn í stríðinu.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hildur Margrét Jóhannsdóttir|titill=Bandaríkin hætta fjárveitingum til stjórnarhers Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/04/bandarikin-haetta-fjarveitingum-til-stjornarhers-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2021|mánuður=4. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. febrúar}}</ref> Stjórn Bidens hóf hins vegar aftur að selja bandalagi Sáda vopn árið 2022.<ref>{{cite web|last1=Almosawa|first1=Shuaib|title=As U.S. Focuses on Ukraine, Yemen Starves|url=https://theintercept.com/2022/03/16/yemen-war-biden-us-support-saudi-arabia/|website=[[The Intercept]]|date=16 March 2022|access-date=1 April 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Biden Doubles Down on a Failed Yemen Policy|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/15/biden-doubles-down-failed-yemen-policy|website=[[Human Rights Watch]]|access-date=1 April 2022|language=en|date=15 February 2022}}</ref> ==Friðarumleitanir== Alþjóðlegar friðarumleitanir í borgarastyrjöldinni hafa borið takmarkaðan árangur. Í desember árið 2018 hittust fulltrúar Húta og ríkisstjórnar Jemen þó í friðarviðræðum sem haldnar voru í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] í Svíþjóð með milligöngu Sameinuðu þjóðanna. Á fundinum var fallist á vopnahlé í héraðinu [[Hodeida]] og að sveitir beggja fylkinga myndu hverfa frá hafnarborginni Hodeida, sem er ein mikilvægasta borg landsins fyrir innflutning á matvælum. Í stað þeirra voru [[Friðargæslusveitir Sameinuðu þjóðanna|öryggissveitir á vegum Sameinuðu þjóðanna]] staðsettar í borginni.<ref>{{Vefheimild|titill=Samið um vopnahlé í Hodeidah|url=https://www.frettabladid.is/frettir/sami-um-vopnahle-i-hodeidah/|útgefandi=''Fréttablaðið''|ár=2018|mánuður=13. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|höfundur=Þórgnýr Einar Albertsson|safnslóð=https://web.archive.org/web/20230324223554/https://www.frettabladid.is/frettir/sami-um-vopnahle-i-hodeidah/|safnár=2023|safnmánuður=24. mars}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Samið um vopnahlé í Hodeida|url=https://www.mbl.is/frettir/burdargrein/2018/12/13/samid_um_vopnahle_i_hodeida/|útgefandi=mbl.is|ár=2018|mánuður=13. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> Vopnahléð í Hodeida var enn í gildi í júlí 2019 en er talið brothætt.<ref>{{Vefheimild|titill=Hodeidah Ceasefire Holding But Faster Progress Key to Stopping Yemen from Sliding into Regional War, Deepening Humanitarian Crisis, Speakers Tell Security Council|url=https://www.un.org/press/en/2019/sc13887.doc.htm|útgefandi=[[Sameinuðu þjóðirnar]]|ár=2019|mánuður=18. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september|tungumál=enska}}</ref> Þann 8. apríl 2020 lýsti hernaðarbandalag Sáda einhliða yfir vopnahléi vegna [[Kórónaveirufaraldur 2019-2020|kórónaveirufaraldursins]] það ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Vopnahléi lýst yfir vegna kórónuveirufaraldursins|url=https://www.ruv.is/frett/2020/04/08/vopnahlei-lyst-yfir-vegna-koronuveirufaraldursins|útgefandi=RÚV|ár=2020|mánuður=8. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=26. apríl|höfundur=Ásrún Brynja Ingvardóttir}}</ref> Í mars 2022 féllust stríðandi fylkingar á tveggja mánaða vopnahlé.<ref>{{Vefheimild|titill=Tveggja mánaða vopnahlé boðað í Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/01/tveggja-manada-vopnahle-bodad-i-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2022|mánuður=1. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=3. apríl|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> ==Tímalína== [[Mynd:Destroyed house in the south of Sanaa 12-6-2015-4.jpg|thumb|right|Hús í rúst í Sana árið 2015.]] ===2015=== * 25. mars: Forsetinn [[Abdrabbuh Mansur Hadi]] flýr höfuðborgina [[Sana]]. Sama dag hefur Sádí Arabía loftárásir gegn Hútum.<ref>{{cite news|url=https://news.vice.com/article/with-a-bounty-on-his-head-yemens-president-flees-as-rebels-advance|agency=VICE News|title=Saudi Arabia Launches Airstrikes in Yemen as President Flees Amid Rebel Advance|date=25 March 2015|access-date=25 March 2015|first=John|last=Beck|archive-date=11 júlí 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711142547/https://news.vice.com/article/with-a-bounty-on-his-head-yemens-president-flees-as-rebels-advance|url-status=dead}}</ref> * 26. mars: Flugher Sádí Arabíu gerir árásir á alþjóðaflugvöllinn í Sana'a og herflugvöllinn al Dulaimi. Alls látast 17 í árásunum.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/yemen-security-sanaa-airport/update-1-planes-strike-airport-military-airbase-in-yemens-sanaa-residents-idUSL6N0WS01K20150326?feedType=RSS&feedName=industrialsSector |title=UPDATE 1-Planes strike airport, military airbase in Yemen's Sanaa-residents}}</ref> * 27. mars: Hersveitir undir forystu Sádí Arabíu og Egyptalands gera árásir á Jemen annan daginn í röð, sem skilja eftir sig 10 látna í umdæminu Saada. Sádí Arabía lýsir því jafnframt yfir að flugbanni verði skýrt uppi haldið.<ref>{{Cite web |url=http://edition.cnn.com/2015/03/27/middleeast/yemen-saudi-arabia-airstrikes/index.html |title=Saudi-led coalition pounds Yemen with airstrikes for a second day}}</ref> *28. mars: Loftárásir halda áfram, Sádí Arabía gerir fullt tilkall til Jemensks flugsvæðis og flugumferðar.<ref>{{Cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/03/yemen-aden-saudi-arabia-150327174924579.html |title=Saudi-led air strikes hit Yemen for third straight day}}</ref> Ennfremur heldur Sádí Arabía því fram að hafa eyðilagt eldflaugageymslu í eigu Húta samstundis því að flytja á brott hóp á vegum Sameinuðu Þjóðanna í [[Sana'a]].<ref>{{Cite web |url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/03/28/-Decisive-Storm-destroys-Houthi-missile-stockpile-.html |title=‘Decisive Storm’ destroys Houthi missile stockpile}}</ref> *29. mars: Þrátt fyrir flugbann sett af Sádí Arabíu, sendir [[Pakistan]] Boeing 747 þotu til þess að flytja á brott pakistanska ríkisborgara frá Jemen sökum neyðarástandsins.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security-pakistan/pakistan-sends-747-jumbo-jets-to-evacuate-distraught-nationals-from-yemen-idUSKBN0MP03J20150329 |title=Pakistan sends 747 jumbo jets to evacuate distraught nationals from Yemen}}</ref> *30. mars: [[Kína]] safnar ríkisborgurum sínum í landinu burt vegna áhyggja af öryggisástandinu.<ref>{{Cite web |url=https://apnews.com/68af10fd112a4fa0b9e4508c778887e7/china-evacuating-yemen-suspending-anti-piracy-patrols |title=China evacuates 571 from Yemen, suspends anti-piracy patrols}}</ref> Flóttamannabúðir í Harad Umdæmi verða fyrir loftárásum Sádí Arabíu þar sem minnst 40 látast. [[Hútar]] bæta undir sig landsvæði við seinasta vígi Hadi forseta í [[Aden]].<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/air-strike-kills-at-least-40-at-yemen-camp-for-displaced-idUSKBN0ML0YC20150330?irpc=932 |title=Air strike kills at least 40 at Yemen camp for displaced}}</ref> *2. apríl: [[Al-Kaída]] gerir árás á fangelsi í [[Al Mukalla]], og frelsar 270 fanga.<ref>{{Cite web |url=http://edition.cnn.com/2015/04/02/middleeast/yemen-prison-break/index.html |title=Officials: Al Qaeda fighters free 270 from Yemeni prison}}</ref> *3. apríl: Flugvélar frá Sádi-Arabíu kasta út vopnum og sjúkrabúnaði yfir [[Tawahi]].<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-yemen-security-aden-houthis/yemeni-fighters-repel-houthis-in-aden-after-arms-drop-idUSKBN0MU0KU20150403 |title=Yemeni fighters repel Houthis in Aden after arms drop}}</ref> *10. apríl: Pakistanska þingið kýs gegn tillögu um að ganga til liðs við bandalag Sádi-Arabíu og Egyptalands og lýsir yfir hlutleysi sínu.<ref>{{Cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/04/pakistan-rules-military-operations-yemen-150410074921586.html |title=Pakistan parliament backs neutrality in Yemen conflict}}</ref> Sameinuðu þjóðirnar vara við því að ástandið haldi áfram að fara versnandi samtímis því sem þær flytja mannúðaraðstoð ýmiskonar til landsins.<ref>{{Cite web |url=https://www.voanews.com/a/united-nations-warns-the-situation-in-yemen-continues-to-deteriorate/2714374.html |title=UN Warns Yemen Situation Continues to Deteriorate}}</ref> Indland flytur í veg 5600 manns frá Jemen þar með talið 690 ríkisborgara sína, sem hluta að því sem þeir kalla aðgerðina Raahat þrátt fyrir flugbann.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2015/04/11/world/asia/india-concludes-evacuation-of-its-citizens-from-yemen.html?nytmobile=0 |title=India Concludes Evacuation of Its Citizens From Yemen}}</ref> *11. apríl: Sádi-Arabía staðhæfir að loftárásir þeirra hafi orðið yfir 500 Hútum að bana. Ríkisstjórn Jemen heldur því fram að 385 óbreyttir borgarar hafi látist og 342 særst. [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]] heldur því á hinn bóginnn fram að 648 manns hafi látist og 2191 særst, þar með talið hermenn.<ref>{{Cite web |url=http://edition.cnn.com/2015/04/11/middleeast/yemen-crisis-saudi-arabia/ |title=Yemen crisis: More than 500 rebels killed in airstrikes, Saudi Arabia says}}</ref> *14. apríl: [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] kýs refsiaðgerðir gegn Hútum með 14 atkvæðum með, 0 á móti og 1 atkvæði sem sat hjá frá Rússum. Refsiaðgerðirnar innihalda vopnasölubann til að stemma stigu við ofbeldinu. Rússar sögðust einungis myndu styðja vopnasölubann sem næði jafnt til fylkinganna á meðan Bandaríkin eru að taka klára afstöðu gegn Hútum og með Sádí-Arabíu og stjórnarhernum.<ref>{{Cite web |url=http://beta.latimes.com/world/middleeast/la-fg-un-yemen-arms-embargo-20150414-story.html |title=With Russia abstaining, Security Council punishes Yemeni rebel leaders }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> *16. apríl: Al-Kaída klófestir [[Riyan-flugvöllur|Riyan-flugvöll]] í borginni [[Al Mukalla]] sunnarlega í landinu.<ref>{{Cite web |url=https://www.washingtontimes.com/news/2015/apr/16/al-qaeda-captures-major-airport-oil-terminal-south/ |title=Al Qaeda captures major airport, oil terminal in south Yemen}}</ref> ===2016=== *1 október: Skip, af gerðinni [[HSV-2 Swift]], í eigu Sameinuðu Arabísku Furstadæmanna sem notaðist við mannúðarstörf verður fyrir árásum Húta og skemmist. ===2017=== *23. janúar: Fylgismenn Hadi taka höfnina [[Mokha]] frá Hútum. Hún hafði verið undir stjórn Húta frá nóvember 2014.<ref>[http://www.aljazeera.com/news/2017/01/yemen-army-claims-control-port-city-mokha-170123135044827.html Yemen army claims control of port city of Mokha]</ref> *18. apríl: Þyrla frá Sádí Arabíu af gerðinni ''Black Hawk'' er skotin niður með 12 hermönnum. Hútar lýsa yfir ábyrgð.<ref>https://www.reuters.com/article/us-yemen-security-saudi-idUSKBN17K1W0</ref> *4. nóvember: Flugskeyti sem skotið var af Hútum var skotið niður í lofti yfir alþjóðaflugvellinum í [[Ríad]] í Sádí Arabíu. <ref name=BBC>{{cite web |title= Saudis accuse Iran of 'direct aggression' over Yemen missile |publisher= BBC |date= November 7, 2017 |url= http://www.bbc.com/news/world-middle-east-41899643 |access-date= November 11, 2017}}</ref> Var af gerðinni [[Volcano H-2]] þótt Bandaríkin hafi sagt að það hafi verið af írönsku gerðinni Qiam 1.<ref name="USUN: Qiam 1">{{cite web |title=Press Release: Ambassador Haley on Weapons of Iranian Origin Used in Attack on Saudi Arabia |date=7 November 2017 |publisher=United States Mission to the United Nations |url=https://usun.state.gov/remarks/8090 |access-date=7 janúar 2018 |archive-date=11 apríl 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190411124443/https://usun.state.gov/remarks/8090 |url-status=dead }}</ref> *28. nóvember: Slær í bardaga milli Húta og sveita forsetans. Fyrrum forsetinn [[Ali Abdullah Saleh]] sem studdi Hadi var skotinn til bana á flótta úr borginni. *7. desember: Hersveitir hliðhollar Hadi grípa svæðishlutann Al-Khoukha við rauðahafsströndina.<ref>{{cite web |title= Saudi-backed fighters capture coastal area in Yemen from Houthis |publisher= Reuters|date= December 7, 2017 |url= https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/saudi-backed-fighters-capture-coastal-area-in-yemen-from-houthis-idUSKBN1E11IM?il=0 |access-date= December 7, 2017}}</ref> ===2018=== * 3. maí: [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] hliðholl Hadi setja niður hermenn á eyjunni [[Sokotra]] og taka stjórn á flugvelli og höfnum. * 13. desember: Fulltrúar Húta og stjórnarsinna semja um vopnahlé í borginni Hodeida eftir friðarviðræður í Stokkhólmi. * 18. desember: Vopnahlé í Hodeida tekur gildi.<ref>{{Vefheimild|titill=Vopnahlé í Hodeida á miðnætti|url=https://www.ruv.is/frett/vopnahle-i-hodeida-a-midnaetti|útgefandi=RÚV|ár=2018|mánuður=17. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=1. október|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> ===2019=== * 11. ágúst: [[Umbreytingaráð suðursins]] hertekur Aden og hrekur ríkisstjórn Hadi frá borginni með aðstoð Sameinuðu arabísku furstadæmanna. * 14. september: [[Drónaárásir]] eru gerðar á tvær olíuvinnslustöðvar [[Aramco]] í Sádi-Arabíu. * 28. september: Hútar lýsa því yfir að „þúsundir“ sádi-arabískra hermanna hafi verið handteknir eftir áhlaup Húta á landamærum Jemen og Sádi-Arabíu.<ref>{{Vefheimild|titill=Tóku „þúsund­ir“ Sádi-Ar­aba til fanga|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/09/28/toku_thusundir_sadi_araba_til_fanga/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=28. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=29. september}}</ref> ===2020=== * 27. september: Stríðandi fylkingar í Jemen samþykktu fangaskipti í gegnum [[Sameinuðu þjóðirnar]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2020/09/27/fangaskipti-samthykkt-i-jemen|title=Fangaskipti samþykkt í Jemen|last=robertj|date=2020-09-27|website=RÚV|language=is|access-date=2022-04-27}}</ref> ===2021=== * 3. nóvember: 145 uppreisnarmenn úr Húta drepnir í loftárásum nálægt borginni [[Marib]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/11/03/segjast_hafa_drepid_115_uppreisnarmenn/|title=Segjast hafa drepið 115 uppreisnarmenn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-04-28}}</ref> ===2022=== * 14. febrúar: Fimm starfsmönnum Sameinuðu Þjóðanna var rænt.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2022/02/14/fimm-starfsmonnum-sameinudu-thjodanna-raent-i-jemen|title=Fimm starfsmönnum Sameinuðu Þjóðanna rænt í Jemen|last=markusthth|date=2022-02-14|website=RÚV|language=is|access-date=2022-05-17}}</ref> * 2. apríl: Tveggja mánaða vopnahlé hófst.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/01/tveggja-manada-vopnahle-bodad-i-jemen|title=Tveggja mánaða vopnahlé boðað í Jemen|last=markusthth|date=2022-04-01|website=RÚV|language=is|access-date=2022-05-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2022/04/02/vopnahle-hafid-milli-stridandi-fylkinga-i-jemen|title=Vopnahlé hafið milli stríðandi fylkinga í Jemen|last=markusthth|date=2022-04-02|website=RÚV|language=is|access-date=2022-05-17}}</ref> ==Heimildir== {{reflist|2}} [[Flokkur:Borgarastríð]] [[Flokkur:Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)| ]] [[Flokkur:Leppstríð]] [[Flokkur:Stríð á 21. öld]] [[Flokkur:Saga Jemen]] [[Flokkur:Saga Sádi-Arabíu]] bvk8e1ybibrnnpf8r8a5guuzu9sb8dm 0 151780 1963225 1949355 2026-05-15T13:34:13Z Makenzis 56151 1963225 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|núverandi= |Fullt nafn=Futbolo klubas Riteriai |mynd= |Gælunafn=''riteriai'' (riddarar) |Stytt nafn=FK Riteriai |Stofnað=2005 FK Trakai |Leikvöllur=LFF stadionas|Stærð=5,400 |Stjórnarformaður= {{LTU}} Jan Nevoina |Knattspyrnustjóri= {{LTU}} |Deild=[[TOPLYGA]] |Tímabil=[[2025]] |Staðsetning=9. ''([[A lyga]])'' | pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=|leftarm1=FFFF00|body1=FFFF00|rightarm1=FFFF00|shorts1=FFFF00|socks1=FFFF00 | pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|leftarm2=282146|body2=282146|rightarm2=282146|shorts2=282146|socks2=282146 }} '''Futbolo klubas Riteriai''' er lið sem er í [[A lyga|litháísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu]]. Liðið var stofnað árið 2005. Núverandi völlur [[LFF stadionas]] tekur tæp 5.400 í sæti. == Nafn breytingaskrá == * 2005—2018 FK Trakai * 2019—.... FK Riteriai == Árangur (2013–...) == === FK Trakai === {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 2010 | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| Antra lyga | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://almis.sritis.lt/ltu10lyga2s.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2011 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| Pirma lyga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2012 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| Pirma lyga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2013 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| Pirma lyga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| A lyga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| A lyga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| A lyga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| A lyga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| A lyga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |} === FK Riteriai === {|class="wikitable" ! Tìmabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2021 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2022 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2024 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2025 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFCCCC" style="text-align:center;"| 9. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2026 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[TOPLYGA]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[21. febrúar]] 2026 {{fs start}} {{fs player|no=26|name=[[Simone Moschin]]|nat=ITA|pos=GK}} {{fs player|no=37|name=[[Artiom Šankin]]|nat=LTU|pos=GK}} {{fs player|no=92|name=Kajus Andraikėnas|nat=LTU|pos=GK}} |----- ! colspan="9" style="background-color:#B0D3FB" | |----- style="background-color:#DFEDFD" {{fs player|no= 3|nat=SRB|pos=DF|name=[[Vukasin Bulatović]]}} {{Fs player|no= 5|nat=LTU|name=[[Milanas Rutkovskis]]|pos=DF}} {{fs player|no= 8|nat=LTU|pos=DF|name=[[Egidijus Vaitkūnas]]}} {{fs player|no=13|name=[[Gustas Gumbaravičius]]|nat=LTU|pos=DF}} {{fs player|no=17|name=Daumantas Lipinskas|nat=LTU|pos=MF}} {{Fs player|no=35|name=Petro Harapko|nat=LTU|pos=DF}} {{fs player|no=50|name=[[Matas Latvys]]|nat=LTU|pos=DF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no= 6|name=[[Armandas Šveistrys]]|nat=LTU|pos=MF}} {{fs mid}} {{fs player|no=10|name=[[Simas Civilka]]|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=11|name=[[Arvydas Novikovas]]|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=14|name=[[Artem Baftalovskyi]]|nat=UKR|pos=MF}} {{fs player|no=16|name=Jonas Usavičius|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=23|name=[[Deimantas Rimpa]]|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=27|name=Dominykas Gelombickas|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=47|name=Vakaris Gurkšnys|nat=LTU|pos=MF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no= 9|name=[[Meinardas Mikulėnas]]|nat=LTU|pos=FW}} {{Fs player|no=21|nat=LTU|name=Tautvydas Alekna|pos=FW}} {{fs player|no=77|name=[[Ernestas Januš Zdanovič]]|nat=LTU|pos=FW}}<ref>https://fkriteriai.lt/2024/03/riteriu-sudetyje-tfa-aukletiniai/</ref> {{Fs end}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://fkriteriai.lt/ FK Riteriai] * [https://toplyga.lt/komanda/riteriai TOPLYGA] * [https://int.soccerway.com/teams/lithuania/trak-fk/17673/ Soccerway] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-riteriai/15849/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:Riteriai}} [[Flokkur:Litáísk knattspyrnufélög]] owsjalx4asxq8qurvqmc98fuwp8mrrv 1963226 1963225 2026-05-15T13:34:26Z Makenzis 56151 /* Leikmenn */ 1963226 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|núverandi= |Fullt nafn=Futbolo klubas Riteriai |mynd= |Gælunafn=''riteriai'' (riddarar) |Stytt nafn=FK Riteriai |Stofnað=2005 FK Trakai |Leikvöllur=LFF stadionas|Stærð=5,400 |Stjórnarformaður= {{LTU}} Jan Nevoina |Knattspyrnustjóri= {{LTU}} |Deild=[[TOPLYGA]] |Tímabil=[[2025]] |Staðsetning=9. ''([[A lyga]])'' | pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=|leftarm1=FFFF00|body1=FFFF00|rightarm1=FFFF00|shorts1=FFFF00|socks1=FFFF00 | pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|leftarm2=282146|body2=282146|rightarm2=282146|shorts2=282146|socks2=282146 }} '''Futbolo klubas Riteriai''' er lið sem er í [[A lyga|litháísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu]]. Liðið var stofnað árið 2005. Núverandi völlur [[LFF stadionas]] tekur tæp 5.400 í sæti. == Nafn breytingaskrá == * 2005—2018 FK Trakai * 2019—.... FK Riteriai == Árangur (2013–...) == === FK Trakai === {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 2010 | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| 3. | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| Antra lyga | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://almis.sritis.lt/ltu10lyga2s.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2011 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| Pirma lyga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2012 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| Pirma lyga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2013 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| Pirma lyga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2014 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| A lyga | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2015 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| A lyga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2016 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| A lyga | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2017 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| A lyga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| A lyga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |} === FK Riteriai === {|class="wikitable" ! Tìmabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2021 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2022 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2024 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2025 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFCCCC" style="text-align:center;"| 9. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2026 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[TOPLYGA]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[21. febrúar]] 2026 {{fs start}} {{fs player|no=26|name=[[Simone Moschin]]|nat=ITA|pos=GK}} {{fs player|no=37|name=[[Artiom Šankin]]|nat=LTU|pos=GK}} {{fs player|no=92|name=Kajus Andraikėnas|nat=LTU|pos=GK}} |----- ! colspan="9" style="background-color:#B0D3FB" | |----- style="background-color:#DFEDFD" {{fs player|no= 3|nat=SRB|pos=DF|name=[[Vukasin Bulatović]]}} {{Fs player|no= 5|nat=LTU|name=[[Milanas Rutkovskis]]|pos=DF}} {{fs player|no=13|name=[[Gustas Gumbaravičius]]|nat=LTU|pos=DF}} {{fs player|no=17|name=Daumantas Lipinskas|nat=LTU|pos=MF}} {{Fs player|no=35|name=Petro Harapko|nat=LTU|pos=DF}} {{fs player|no=50|name=[[Matas Latvys]]|nat=LTU|pos=DF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no= 6|name=[[Armandas Šveistrys]]|nat=LTU|pos=MF}} {{fs mid}} {{fs player|no=10|name=[[Simas Civilka]]|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=11|name=[[Arvydas Novikovas]]|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=14|name=[[Artem Baftalovskyi]]|nat=UKR|pos=MF}} {{fs player|no=16|name=Jonas Usavičius|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=23|name=[[Deimantas Rimpa]]|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=27|name=Dominykas Gelombickas|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=47|name=Vakaris Gurkšnys|nat=LTU|pos=MF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no= 9|name=[[Meinardas Mikulėnas]]|nat=LTU|pos=FW}} {{Fs player|no=21|nat=LTU|name=Tautvydas Alekna|pos=FW}} {{fs player|no=77|name=[[Ernestas Januš Zdanovič]]|nat=LTU|pos=FW}}<ref>https://fkriteriai.lt/2024/03/riteriu-sudetyje-tfa-aukletiniai/</ref> {{Fs end}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://fkriteriai.lt/ FK Riteriai] * [https://toplyga.lt/komanda/riteriai TOPLYGA] * [https://int.soccerway.com/teams/lithuania/trak-fk/17673/ Soccerway] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-riteriai/15849/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:Riteriai}} [[Flokkur:Litáísk knattspyrnufélög]] stf9eucp2qxdedzz14txqmryk2uhajc 4 154362 1963262 1963063 2026-05-15T20:06:53Z Usutto 107102 1963262 wikitext text/x-wiki [[Mynd:President Costa meets Prime Minister of Latvia Joint press conference (cropped).jpg|170px|right|alt=Evika Siliņa|link=Evika Siliņa]] * [[14. maí]]: '''[[Evika Siliņa]]''' (''sjá mynd''), forsætisráðherra [[Lettland]]s, segir af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínumanna. * [[1. maí]]: '''[[Sameinuðu arabísku furstadæmin]]''' yfirgefa [[Samtök olíuútflutningslanda]]. * [[19. apríl]]: Þingkosningar fara fram í Búlgaríu. Nýr flokkur fyrrverandi forsetans '''[[Rúmen Radev|Rúmens Radev]]''' vinnur hreinan meirihluta á þingi. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Ted Turner]] (6. maí) &nbsp;• [[Oscar Schmidt]] (17. apríl) em1f23i3h4iqlqnsa4diyo3tgxcquim 1963263 1963262 2026-05-15T20:08:55Z Usutto 107102 1963263 wikitext text/x-wiki [[Mynd:President Costa meets Prime Minister of Latvia Joint press conference (cropped).jpg|170px|right|alt=Evika Siliņa|link=Evika Siliņa]] * [[14. maí]]: '''[[Evika Siliņa]]''' (''sjá mynd''), forsætisráðherra [[Lettland]]s, segir af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] úkraínumanna. * [[1. maí]]: '''[[Sameinuðu arabísku furstadæmin]]''' yfirgefa [[Samtök olíuútflutningslanda]]. * [[19. apríl]]: Þingkosningar fara fram í Búlgaríu. Nýr flokkur fyrrverandi forsetans '''[[Rúmen Radev|Rúmens Radev]]''' vinnur hreinan meirihluta á þingi. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Ted Turner]] (6. maí) &nbsp;• [[Oscar Schmidt]] (17. apríl) 20wyjow6zhkjw95lbkvypa6xdoyssp3 1963264 1963263 2026-05-15T20:11:25Z Usutto 107102 Afturkallaði útgáfu [[Special:Diff/1963263|1963263]] frá [[Special:Contributions/Usutto|Usutto]] ([[User talk:Usutto|spjall]]) 1963264 wikitext text/x-wiki [[Mynd:President Costa meets Prime Minister of Latvia Joint press conference (cropped).jpg|170px|right|alt=Evika Siliņa|link=Evika Siliņa]] * [[14. maí]]: '''[[Evika Siliņa]]''' (''sjá mynd''), forsætisráðherra [[Lettland]]s, segir af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínumanna. * [[1. maí]]: '''[[Sameinuðu arabísku furstadæmin]]''' yfirgefa [[Samtök olíuútflutningslanda]]. * [[19. apríl]]: Þingkosningar fara fram í Búlgaríu. Nýr flokkur fyrrverandi forsetans '''[[Rúmen Radev|Rúmens Radev]]''' vinnur hreinan meirihluta á þingi. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Ted Turner]] (6. maí) &nbsp;• [[Oscar Schmidt]] (17. apríl) em1f23i3h4iqlqnsa4diyo3tgxcquim 1963267 1963264 2026-05-15T21:07:16Z TKSnaevarr 53243 Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/Usutto|Usutto]] ([[User talk:Usutto|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] 1963063 wikitext text/x-wiki [[Mynd:President Costa meets Prime Minister of Latvia Joint press conference (cropped).jpg|170px|right|alt=Evika Siliņa|link=Evika Siliņa]] * [[14. maí]]: '''[[Evika Siliņa]]''' (''sjá mynd''), forsætisráðherra [[Lettland]]s, segir af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Rússa. * [[1. maí]]: '''[[Sameinuðu arabísku furstadæmin]]''' yfirgefa [[Samtök olíuútflutningslanda]]. * [[19. apríl]]: Þingkosningar fara fram í Búlgaríu. Nýr flokkur fyrrverandi forsetans '''[[Rúmen Radev|Rúmens Radev]]''' vinnur hreinan meirihluta á þingi. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Ted Turner]] (6. maí) &nbsp;• [[Oscar Schmidt]] (17. apríl) ck5c9z76glmvmcbc4sfytb4vgpdx2zv 1963268 1963267 2026-05-15T21:08:12Z TKSnaevarr 53243 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[User talk:TKSnaevarr|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Usutto|Usutto]] 1963264 wikitext text/x-wiki [[Mynd:President Costa meets Prime Minister of Latvia Joint press conference (cropped).jpg|170px|right|alt=Evika Siliņa|link=Evika Siliņa]] * [[14. maí]]: '''[[Evika Siliņa]]''' (''sjá mynd''), forsætisráðherra [[Lettland]]s, segir af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínumanna. * [[1. maí]]: '''[[Sameinuðu arabísku furstadæmin]]''' yfirgefa [[Samtök olíuútflutningslanda]]. * [[19. apríl]]: Þingkosningar fara fram í Búlgaríu. Nýr flokkur fyrrverandi forsetans '''[[Rúmen Radev|Rúmens Radev]]''' vinnur hreinan meirihluta á þingi. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Ted Turner]] (6. maí) &nbsp;• [[Oscar Schmidt]] (17. apríl) em1f23i3h4iqlqnsa4diyo3tgxcquim 0 155325 1963220 1963099 2026-05-15T12:56:45Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963220 wikitext text/x-wiki '''Erla Kolbrún Svavarsdóttir''' (f. 30. apríl 1961)<ref>Mbl.is. (2001, 13. september). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/625895/ Hvert ætlum við að stefna?] Sótt 28. desember 2019.</ref> er [[prófessor]] við Heilbrigðisvísindasvið innan Hjúkrunarfræðideildar [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]<ref name="Erla Kolbrún">{{Vefheimild|url=https://www.hi.is/starfsfolk/eks|titill=Erla Kolbrún Svavarsdóttir| skoðað-dags = 28. desember 2019}}</ref> og forstöðumaður fræðasviðs fjölskylduhjúkrunar í samtengdu starfi á [[Landspítali|Landspítala]].<ref name="Heiðursvísindamaður">{{Vefheimild|url=https://www.landspitali.is/um-landspitala/fjolmidlatorg/frettir/stok-frett/2014/05/07/Erla-Kolbrun-Svavarsdottir-heidursvisindamadur-Landspitala-2014/|titill=Erla Kolbrún Svavarsdóttir heiðursvísindamaður Landspítala 2014| skoðað-dags = 28. desember 2019}}</ref> Erla Kolbrún hefur um áratuga skeið lagt áherslu á þróun kennslu í fjölskylduhjúkrun auk þess að þróa og prófa mælitæki og meðferðarrannsóknir á sviði fjölskylduhjúkrunar, rannsakað ofbeldi í nánum samböndum og aðlögun einstaklinga og fjölskyldumeðlima að bráðum eða langvinnum líkamlegum og andlegum sjúkdómum/röskunum.<ref>[https://orcid.org/0000-0003-1284-1088 ORCID. Erla Kolbrún Svavarsdóttir]. Sótt 28. desember 2019.</ref> == Ferill == Erla Kolbrún lauk BSN gráðu í [[hjúkrunarfræði]] frá Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands árið 1987, kennslu og uppeldisfræði frá HÍ árið 1988, meistaragráðu í hjúkrunarfræði (Clinical Nurse Specialist í Parent-Child Nursing) frá [[Wisconsin-háskóli í Madison|Háskólanum í Wisconsin-Madison]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] árið 1993 og [[doktorsgráða|doktorsprófi]] í hjúkrunarfræði frá sama skóla árið 1997.<ref name="Erla Kolbrún" /> Doktorsritgerð Erlu Kolbrúnar, ''Family adaptation for families of an infant or a young child with asthma'', fjallaði um aðlögun og aðlögunarleiðir ungra barnafjölskyldna með astma.<ref>Skrá um doktorsritgerðir Íslendinga. [https://doktor.landsbokasafn.is/detail/290 Erla Kolbrún Svavarsdóttir]. Sótt 28. desember 2019.</ref> Erla Kolbrún hefur unnið við almenn hjúkrunarstörf á kvennasviði og á geðsviði LSH. Árið 1997 var Erla Kolbrún ráðin við Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands og starfaði þar í fullu starfi sem lektor fram til ársins 2000 en þá fékk hún framgang í stöðu dósents.<ref name="Erla Kolbrún" /> Árið 2006 fékk hún framgang í stöðu prófessors við sama skóla.<ref>Árbók Háskóla Íslands. [https://timarit.is/view_page_init.jsp?volId=7144 Háskólaárið 2006 (bls. 272)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Sótt 28. desember 2019.</ref> Samhliða því að sinna störfum prófessors er Erla Kolbrún forstöðumaður fræðasviðs fjölskylduhjúkrunar á Landspítala.<ref name="Heiðursvísindamaður" /> == Rannsóknir == Erla Kolbrún hefur fengist við að þróa og prófa árangur af styrkleikamiðuðum meðferðarsamræðum fyrir einstaklinga og fjölskyldur þeirra sem eru með fjölbreittar sjúkdómsgreiningar og eða raskanir. Hún hefur ásamt samrannsakendum sínum á Landspítala meðal annars rannsakað fjölskyldur barna og unglinga með alvarlega líkamlega og geðræna sjúkdóma/raskanir svo sem fjölskyldur sem eru að fást við krabbamein, sykursýki, astma, ADHD, átröskun, gigt, flogaveiki, nýrnasjúkdóma eða lifrarsjúkdóm.<ref>Sigurdardottir, A. O., Svavarsdottir, E. K., & Juliusdottir, S. (2015). Family Nursing Hospital Training and the Outcome on Job Demands, Control and Support. Nurse Education Today, 35, 854-858.</ref><ref>Garwick, A., Svavarsdottir, E. K., W., Anderson, L. S., Looman, W. S., Seppelt, A., & Orlygsdottir, B. (2015). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jan.12522 Development of an International School Nurse Asthma Care Coordination Model], Journal of Advanced Nursing, 71, (3), 535-546.</ref><ref>Gudnadottir, M., & Svavarsdottir, E. K. (2014). Advanced Nursing Intervention for Families of Children and Adolescents with Asthma: The Fathers Perspective. Vaard I Norden (Nordic Journal of Nursing Research), 2, 34, 49-52.</ref><ref>Sigurdardottir, A.O., Svavarsdottir, E.K., Rayens, M.K., Yevgeniya Gokun. (2014). The Impact of a Web-Based Educational and Support Intervention on Parents' Perception of their Children´s Cancer Quality of Life: An Exploratory Study. Journal of Pediatric Oncology Nursing, 31 (3), 154-165.</ref><ref>Ragnarsdottir, A., & Svavarsdottir, E. K. (2014). Advanced Knowledge in Nursing Practice can Make the Difference: The Value of a Nursing Intervention for Families of Chidlren with Rear Chronic Illnesses. Vaard I Norden (Nordic Journal of Nursing Research), 111 (34), 48-51.</ref><ref>Konradsdottir, E., & Svavarsdottir, E. K. (2013). The Role of the Advanced Nurse Practitioners in Offering Brief Therapeutic Conversation Intervention for Families of Children and Adoelscents with Diabetes Type I. Vaard I Norden (Nordic Journal of Nursing Research), 109 (33), 44-47.</ref><ref>Erlendsdottir, R.O., & Svavarsdottir, E. K. (2004). The Healthy-Sibling’s Behaviour: Icelandic Families Caring for a Young Child with Chronic Asthma. Vard I Norden, 71, 24, 14-19.</ref> Frá 1997, hefur Erla Kolbrún, bæði hérlendis og í Bandaríkjunum, rannsakað þrautseigju, seiglu, bjargráð, heilsutengd lífsgæði, velliðan og aðlögun íslenskra og erlendra fjölskyldna þegar einn fjölskyldumeðlimur er með langvinnan sjúkdóm.<ref>Petursdottir, A. B., & Svavarsdottir, E. K. (2019). The effectiveness of a strengths-orienterd therapeutic conversation intervention on perceived support, well-being and burden among family caregivers in palliative home-care. Journal of Advanced Nursing,75, 3018-3031.</ref><ref>Petursdottir, A.B., Haraldsdottir, E., & Svavarsdottir, E.K. (2019). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30488975 The impact of implementing an educational intervention to enhance a family-oriented approach in specialized palliative home care: A quasi-experimental study] - Scandinavian Journal of Caring Sciences, 33, 342-350.</ref><ref>Sveinbjarnardottir, E. K., & Svavarsdottir, E. K. (2019). Drawing forward family strengths in short therapeutic conversations from a psychiatric nursing perspective. Perspective in Psychiatric Care, 55, 125-131.</ref><ref>Gisladottir, M., & Svavarsdottir, E. K. (2017). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jpm.12335 The effectiveness of therapeutic conversation intervention for caregivers of adolescents with ADHD: A queasy experimental design]. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 24, 15-27.</ref><ref>Gisladottir, M., & Svavarsdottir, E. K. (2016). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840716661593 Development and Psychometric Testing of the Iceland-Family Illness Beliefs Questionnaire]. Journal of Family Nursing, 22(3), 321-338.</ref><ref>Rayens, M. K., Svavarsdottir, E. K., & Burkhart, P. (2011). Cultural Differences in Parent-Adolescent Agreement on the Adolescent’s Asthma-Related Quality of Life. Paediatric Nursing, 37, 6, 311-320.</ref><ref>Burkhart, P., Svavarsdottir, E. K, Rayens, M. K., Oakley, M., & Orlygsdottir, B. (2009). United States and Icelandic Adolescents with Asthma: Predictors of Quality of Life. Journal of Advanced Nursing, 65(4), 860-866.</ref><ref>Rayens, M. K., & Svavarsdottir, E. K. (2003). A new methodological approach in nursing research: An actor, partner, and interaction effect model for family outcomes. Research in Nursing and Health, 26, 409-419.</ref> Niðurstöður af rúmlega tveggja áratuga rannsóknum Erlu Kolbrúnar og samrannsakendum hennar, leiddi til þróunar á styrkleikamiðuðum meðferðarsamræðum (SMM) fyrir einstaklinga sem eru að takast á við fjölbreytta sjúkdóma/heilsufarsvanda og fjölskyldur þeirra. Meðferðarsamræðurnar byggja á hugmyndafræði fjölskylduhjúkrunar en 4 nýir spurningalistar hafa auk þess verið þróaðir til að meta árangurinn af styrkleikamiðuðum meðferðarsamræður á klínískum vettvangi.<ref>Sveinbjarnardottir, E. K., Svavarsdottir, E. K.. & Wright, L.W. (2013). What are the benefits of a short therapeutic conversation intervention with acute psychiatric patients and their families? A controlled before and after study. International Journal of Nursing Studies, (50), 593-602.</ref><ref>Sigurdardottir, A. O., Svavarsdottir, E. K., Rayens, M. K., & Adkins, S. Therapeutic Conversations Interventions in Pediatrics: Are they of Benefit for Families of Children with Asthma? (2013). Nursing Clinics of North America.</ref><ref>Kamban, S. W. & Svavarsdottir, E. K. (2013). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1365-2702.2012.04330.x Does a Therapeutic Conversation Intervention in an Acute Peadiatric Setting make a Difference for Families of Children with Bronchiolitis caused by Respiratory Syncytial Virus (RSV)?] Journal of Clinical Nursing, 22 (19-20), 2723–2733.</ref><ref>Sveinbjarnardottir, E. K., Svavarsdottir, E. K., & Hrafnkelsson, B. (2012a). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840712449203 Psychometric Development of the Iceland-Family Perceived Support Questionnaire (ICE-FPSQ)]. Journal of Family Nursing, 18, 328-352.</ref><ref>Sveinbjarnardottir, E. K., Svavarsdottir, E. K., & Hrafnkelsson, B. (2012b). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840712449204 Psychometric Development of the Iceland-Expressive Family Functioning Questionnaire (ICE-EFFQ)]. Journal of Family Nursing, 18, 353-377.</ref><ref>Halldorsdottir, B. S., & Svavarsdottir, E. K. (2012). Purposeful Therapeutic Conversations: Are they effective for families of individuals with COPD? A quasi-experimental study. Vaard I Norden, (The Nordic Journal of Nursing Research), 1, 103, 48-51.</ref><ref>Konradsdottir, E., & Svavarsdottir, E. K. (2011). How effective is a short-term education and support intervention for families of an adolescent with type 1 diabetes? Journal for Specialists in Pediatric Nursing, 16, 4, 295-304.</ref><ref>Gisladottir, M., & Svavarsdottir, E. K. (2011). Educational and support intervention to help families assist the recovery of relatives with eating disorders. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 18, 2, 122-130.</ref><ref>Gisladottir, M., & Svavarsdottir, E.K. (2007). Þróun Fjölskyldumeðferðar fyrir ungar konur með átröskun. Tímarit hjúkrunarfræðinga, 4, 83, 24-29.</ref> Ávinningurinn af rannsóknum hennar hefur leitt til aukinnar áherslu á mikilvægi fjölskylduhjúkrunar innan heilbrigðisþjónustunnar bæði hér á landi sem og erlendis. Erla Kolbrún hefur að auki kannað fjölskyldumiðaða þjónustu meðal hjúkrunarfræðinga og ljósmæðra, og samspil hennar á starfsánægju sem og á hæfni og færni í fjölskylduhjúkrun.<ref>Svavarsdottir, E. K., Sigurdardottir, A. O., Konradsdottir, E., & Tryggvadottir, G. B. (2018). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/scs.12573 The impact of nursing education and job characteristics on nurse's perceptions of their family nursing practice skills]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, vol. 32(4), p 1297-1307.</ref><ref>Sigurdardottir, A. O., Garwick, A. W., Svavarsdottir, E. K. (2017). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/scs.12336 The importance of family support in pediatrics and its impact on healthcare satisfaction]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 1-12.</ref><ref>Sveinbjarnardottir, E. K. & Svavarsdottir, E. K. (2011). Nurses Attitudes towards the Importance of Families in Psychiatric Care following an Educational and Training Intervention Program. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 18, 10, 895-903.</ref> Auk þess hefur hún um árabil staðið fyrir landskönnun og klínískum rannsóknum á ofbeldi í nánum parasamböndum meðal háskólakvenstúdenta, kvenna á áhættumeðgöngudeildum og meðal kvenna á slysa- og bráðamótttökudeild Landspítala.<ref>Svavarsdottir, E. K. (2008). Gedvernd. Áhrif andlegs, líkamlegs og kynferðislegs ofbeldis á andleg heilsu kvenna, 1,37, (pp. 12-20).</ref><ref>[https://scholar.google.com/citations?user=3hTHtcYAAAAJ&hl=en&oi=ao Google Scholar. Erla Kolbrun Svavarsdottir]. Sótt 28. desember 2019.</ref><ref>Jafnréttisstofa. (2010). [https://www.jafnretti.is/is/um-jafnrettisstofu/frettir/malthing-um-ofbeldi Málþing um ofbeldi]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Sótt 28. desember 2019.</ref><ref>Háskóli Íslands. [https://www.hi.is/visindin/ad_na_til_kventholenda_ofbeldis_i_nanum_sambondum Að ná til kvenþolenda ofbeldis í nánum samböndum. Erla Kolbrún Svavarsdóttir, prófessor við Hjúkrunarfræðideild]. Sótt 28. desember 2019.</ref> Erla Kolbrún hefur leiðbeint fjölda meistara- og doktorsnema við Háskóla Íslands<ref name="Innganga">{{vefheimild|url=https://www.hi.is/frettir/hlytur_inngongu_i_bandarisku_hjukrunarakademiuna|titill=Háskóli Íslands. (2015). Hlýtur inngöngu í Bandarísku hjúkrunarakademíuna|mánuðurskoðað=28 desember|árskoðað=2019}}</ref> og hefur komið að leiðbeiningu doktorsnema við erlenda Háskóla. Hún hefur auk þess verið í öflugu rannsóknarsamstarfi við sérfræðinga í hjúkrun og ljósmæður á Landspítala, við hjúkrunarfræðinga og ljósmæður innan Heilsugæslu Höfuðborgarsvæðisins og við hjúkrunarfræðinga á SAk. Eins hefur hún verið í alþjóðlegu rannsóknarsamstarfi við rannsakendur í Bandaríkjunum (Háskólann í Minnesota School of Nursing, Háskólann í Wisconsin-Madison og Háskólann í Kentucky-Lexington), við rannsakendur á [[Norðurlöndin|Norðurlöndunum]] og í Evrópu (FAME-RN rannsóknahópurinn) þ.e. við Háskólann í Groningen í Hollandi, Háskólann í Pamplona á [[Spánn|Spáni]], Háskólann í Turku í Finnlandi og Háskólann í Suður Danmörku, Kaupmannarhafnarháskóla og Háskólann í Árósum.<ref>Cristina. G.,…Svavarsdottir, E. K. (2019). Prioritizing Family Health of Older People in Europe: Current State and Future Directions of Family Nursing and Family-Focused Care: Guest Editorial, Journal of Family Nursing, 25(2), 163-169. Doi: 10.1177/1074840719852547</ref> == Ýmis störf og viðurkenningar == Erla Kolbrún hefur komið að fjölmörgum trúnaðarstörfum fyrir Hjúkrunarfræðideild og Heilbrigðisvísindasvið HÍ, en hún hefur meðal annars gegnt starfi deildarforseta Hjúkrunarfræðideildar<ref>Morgunblaðið. (2005, 12. apríl). [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3657777 Stúlkur meta lífsgæði sín meira en drengir: Lífsgæði 10-12 ára skólabarna]. Sótt 28. desember 2019.</ref> frá 2003-2007. Hún hefur auk þess setið í doktorsnámsnefnd og vísindanefnd Heilbrigðissviðs og í deildarráði og rannsóknarnámsnefnd Hjúkrunarfræðideildarinnar. Auk þess hefur hún komið að því að þróa námsleiðir í framhaldsnámi deildarinnar, verið formaður námsnefndar í BS námi við deildina og setið í stjórn Rannsóknarstofnunar í hjúkrunarfræði þar sem hún gegndi einnig formennsku á árunum 2008-2010.<ref>Háskóli Íslands. (2010). [http://sjodir.hi.is/frettatilkynning_vegna_fyrirhugadar_uthlutunar_ur_rannsoknasjodi_ingibjargar_r_magnusdottur Fréttatilkynning vegna fyrirhugaðar úthlutunar úr Rannsóknasjóði Ingibjargar R. Magnúsdóttur. Styrkir til doktorsnema í hjúkrunar- og ljósmóðurfræðum við HÍ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228235215/http://sjodir.hi.is/frettatilkynning_vegna_fyrirhugadar_uthlutunar_ur_rannsoknasjodi_ingibjargar_r_magnusdottur |date=2019-12-28 }}. Sótt 28. desember 2019.</ref> Erla Kolbrún situr í ritstjórn the Journal of Family Nursing<ref>Journal of Family Nursing. [https://journals.sagepub.com/editorial-board/JFN Editorial Board]. Sótt 28. desember 2019.</ref> og í ritstjórn Nordic Journal of Nursing Research.<ref>Nordic Journal of Nursing Research. [https://journals.sagepub.com/editorial-board/NJN Editorial Board]. Sótt 28. desember 2019.</ref> Erla Kolbrún var kjörin vísindamaður ársins á Landspítala Háskólasjúkrahúsi árið 2014.<ref name="Heiðursvísindamaður" /> Hún var tekinn inn í bandarísku hjúkrunarsamtökin American Academy of Nursing 2015<ref name="Innganga" /> og hefur verið meðlimur í alþjóðlegu fjölskylduhjúkrunarsamtökunum International Family Nursing Association frá 2009.<ref>International Family Nursing Association. [https://internationalfamilynursing.org/2014/05/08/dr-erla-kolbrun-svavarsdottir-honorary-scientist-award-2014-landspitali-university-hospital/ Dr. Erla Kolbrún Svavarsdottir: Honorary Scientist Award 2014, Landspitali University Hospital, Iceland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228235207/https://internationalfamilynursing.org/2014/05/08/dr-erla-kolbrun-svavarsdottir-honorary-scientist-award-2014-landspitali-university-hospital/ |date=2019-12-28 }}. Sótt 28. desember 2019.</ref> == Helstu ritverk== === Greinar === *Svavarsdottir. E. K., & Gisladottir, M. (2019). [https://sigmapubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jnu.12450 How Do Family Strengths-Oriented Therapeutic Conversations (FAM-SOTC) Advance Psychiatric Nursing Practice?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228235205/https://sigmapubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jnu.12450 |date=2019-12-28 }} - Journal of Nursing Scholarship, 512, 214-224. *Svavarsdottir, E. K., & Tryggvadottir, G. B. (2019). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/scs.12665?af=R Predictors of quality of life for families of children and adolescents with severe physical illnesses who are receiving hospital-based care]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 33, 698-705. *Svavarsdottir, E. K., Gisladottir, M., & Tryggvadottir, B. (2019). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jcap.12220 Perception on family support and predictors' of satisfaction with the healthcare service among families of children and adolescents with serious mental illnesses who are in active psychiatric treatment]. Journal of Child and Adolescent Psychiatric Nursing, vol. 32(1), p.6-15. *Svavarsdottir, E. K., Sigurdardottir, A. O., Konradsdottir, E., & Tryggvadottir, G. B. (2018). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/scs.12573 The impact of nursing education and job characteristics on nurse's perceptions of their family nursing practice skills]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, vol. 32(4), p 1297-1307. *Svavarsdottir, E. K., Looman W., Tryggvadottir, G. B., & Garwick, A. [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/scs.12457 Psychometric testing of the Iceland Health Care practitioner Illness Beliefs Questionnaire among School Nurses]. (2018). Scandinavian Journal of Caring Sciences, 32(1), 261-269. *Svavarsdottir, E. K., Sigurdardottir, A O., Konradsdottir, E., Stefansdottir, A., Sveinbjarnardottir E. K., Ketilsdottir, A., Blondal, B., Jonsdottir, A. Bergs, D. & Gudmundsdottir H. (2015). [https://sigmapubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jnu.12108 The Process of Translating Family Nursing Knowledge into Clinical Practice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228235204/https://sigmapubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jnu.12108 |date=2019-12-28 }}, Journal of Nursing Scholarship, 47(1), 5-15. *Svavarsdottir, E. K., & Orlygsdottir, B. (2015). Can abuse disclosure function as a protective factor for women who are victims of Intimate Partner Violence in current marital/partner relationships? Journal of Forensic Nursing, April_June, 11, 2, 84-92. *Svavarsdottir, E. K., Orlygsdottir, B., & Gudmundsdottir, B. (2014). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/ppc.12080 Reaching out to Women who are Victims of Intimate Partner Violence]. Perspective in Psychiatry Care, 51(3). *Svavarsdottir, E. K., Sigurdardottir, A. O., & Tryggvadottir, G. B. (2014). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840713520345 Strengths-Oriented Therapeutic Conversations for Families of Children with Chronic Illnesses: Findings from the Landspitali University Hospital Family Nursing Implementation Project]. Journal of Family Nursing, 20 (1) 13-50. *Svavarsdottir, E. K., Garwick, A. W., Anderson, L. S., Looman, W. S., Seppelt, A., & Orlygsdottir, B. (2013). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22897444 The International School Nurse Asthma Project: Barriers Related to Asthma Management in Schools]. Journal of Advanced Nursing, 69 (5), 1161-1171. *Svavarsdottir, E. K., & Sigurdardottir, A. O. (2013). Benefits of a Brief Therapaeutic Conversation Intervention for Families of Children and Adoelscents in Active Cancer Treatment. Oncology Nursing Forum, 40, 5, 440. *Svavarsdottir, E. K. Tryggvadottir, G. B., & Sigurdardottir, A. O. (2012). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840712449202 Knowledge Translation in Family Nursing: Does a Short-Term Therapeutic Conversation Intervention Benefit Families of Children or Adolescents within a Hospital Setting? Findings from the Landspitali University Hospital Family Nursing Implementation Project]. Journal of Family Nursing, 18, 303-327. *Svavarsdottir, E. K., Burkhart, P., Rayens, M. K., Orlygsdottir, B., & Oakley, M. (2011). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20529166 Icelandic and United States Families of Adolescents with Asthma: Predictors of Health-related Quality of Life from the Parents’ Perspective]. Journal of Clinical Nursing, 20, 1-2, 267-273. *Svavarsdottir, E. K. (2010). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20230520Detecting Intimate Partner Abuse within Clinical Settings: Self-Report or an Interview]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 24, 224-232. *Leahey, M., & Svavarsdottir, E. K. (2009). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840709349070 Implementing Family Nursing : How Do We Translate Knowledge into Clinical Practice?] Journal of Family Nursing. (pp. 445-460). *Svavarsdottir, E. K., & Orlygsdottir, B. (2009). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1365-2648.2009.05006.x Intimate Partner Abuse Factors Associated with Women’s Health: A General Population Study]. Journal of Advanced Nursing, 65(7) (pp. 1452-1462). *Svavarsdottir, E. K., & Orlygsdottir, B. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19183236 Identifying Abuse among Icelandic Women: The Use of Clinical Guidelines by Nurses and Midwives]. Journal of Advanced Nursing, 65(4). (pp.779-788). *Svavarsdottir, E. K. (2008). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1471-6712.2007.00553.x Connectedness, Belonging and Feelings about School among Healthy and Chronically Ill Icelandic Schoolchildren]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 22(3), 463-471. *Svavarsdottir, E. K. (2008). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840708328123 Excellence in Nursing: A Model for implementing Family System Nursing into Nursing Practice at an Institutional Level]. Journal of Family Nursing, 14, 4, 456-468. *Svavarsdottir, E. K., & Orlygsdottir, B. (2008). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19094145 Effect of Abuse by a Close Family Member on Health]. Journal of Nursing Scholarship, 40, 4, 311-318. *Svavarsdottir, E. K. (November, 2006). [https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/1074840706294536 Listening to the Family’s Voice: Nurses’ Movement Towards Family Centred Care]. Journal of Family Nursing, 12, 4, 1-22 *Svavarsdottir, E. K., & Sigurdardottir, A. O. (September 2006). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16955126 Developing a Family Level Intervention for Families of Children with Cancer]. Oncology Nursing Forum, 33,5, 983-990 *Svavarsdottir, E. K., & Orlygsdottir, B. (2006). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1471-6712.2006.00397.x Health-Related Quality of Life in Icelandic School Children]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 20, 209-215 *Svavarsdottir, E. K., & Orlygsdottir, B. (2006). Comparison of Health Related Quality of Life among 10- to 12- year old Children with Chronic Illness and Healthy Children: The Parents’ Perspective. Journal of School Nursing, 22(2), 51-58. *Svavarsdottir, E. K., & Sigurdardottir, A.O. (2005). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16324061 The feasibility of offering a family level intervention to parents of children with cancer]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 19(4) 368-372. *Svavarsdottir, E. K., Rayens, M. K., & McCubbin, M. (2005). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16166861 Predictors of Adaptation in Icelandic and American Families of Young Children with Chronic Asthma]. Family and Community Health, 28(4) 338-350. *Svavarsdottir, E. K., & Rayens, M. K. (2005). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1365-2648.2005.03403.x Hardiness in families of young children with asthma]. Journal of Advanced Nursing, 50(4), 381-390. *Svavarsdottir, E. K. (2005). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0020748904001658 Gender and emotions: Icelandic parents experiencing childhood cancer]. International Journal of Nursing Studies, 42, 531-538 *Svavarsdottir, E. K. (2005). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1043454204273812 Surviving childhood cancer: Parents’ perceptions of their child’s health]. Journal of Pediatric Oncology Nursing, 22(2) 80-88 *Svavarsdottir, E. K. (2005). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/j.1365-2648.2005.03374.x Caring for a child with cancer: A longitudinal perspective]. Journal of Advanced Nursing, 50(2), 153-161. *Svavarsdottir, E. K., & Rayens, M. K. (2003). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14735678 American and Icelandic parents´ perceptions of the health status of their young children with chronic asthma]. Journal of Nursing Scholarship. Forth quarter, 347-354. *Svavarsdottir, E. K., McCubbin, M. & Kane, J. (2000). Well-being of Parents of Young Children with Asthma. Research in Nursing and Health, 1-13. === Bókarkaflar === *Svavarsdottir, E. K. (2018). Guided Participation and the Family Strength Oriented Therapeutic Conversations Intervention: Supporting Families of Children with Cancer (2018). Guided Participation in Pediatric Nursing Practice: Relationship-Based Teaching an dLearning with Parents, Children and Adolescents. Pridham, K. F; Limbo, R., and Schroeder, M.M (Eds). Springer, Publishing Company, New York, USA. *Svavarsdottir, E. K., & Gisladottir, M. (2016). Going inside the strength oriented therapeutic conversation intervention: A clinical case study of an adolescent with ADHD and his family (Chapter 8). Family Sygepleje; Birte Osterggard and Hanne Konradsen (eds). Forfatterne og Munksgaard, Kobenhavn, DK. === Bækur === *Erla Kolbrún Svavarsdottir og Helga Jonsdottir. (2011). Family Nursing in Action. Erla Kolbrún Svavarsdóttir and Helga Jónsdóttir, Ritstjórar. University of Iceland Press, University of Iceland, Reykjavik (406 pgs). *Erla Kolbrún Svavarsdottir. (2010). Ofbeldi margbreytileg birtingarmynd. Erla Kolbrun Svavarsdottir, ritstjóri. Háskólaútgáfan, (185 bls). == Heimildir == {{reflist}} {{f|1961}} [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] p3vru0otfqyru1zve9c2079jndeisu1 0 156565 1963239 1883311 2026-05-15T14:43:26Z TKSnaevarr 53243 1963239 wikitext text/x-wiki {{engar heimildir}} {{Tilvísun|Das Kapital|hljómsveitina|Das Kapital (hljómsveit)}} '''Auðmagnið''' (þýska: ''Das Kapital'') er eitt af frægari verkum eftir hinn þýska [[Karl Marx]] (5. maí 1818 – 14. mars 1883), sem einnig er höfundur [[Kommúnistaávarpið|Kommúnistaávarpsins]]. Í Auðmagninu fjallar Marx um [[kapítalismi|kapítalisma]] og auðhyggju út frá hugmyndum sem fella má undir [[heimspeki]], [[stjórnmálafræði]] og [[hagfræði]]. Alls voru gefin út 3 bindi (árin 1861, 1885, 1894) en Marx var látinn þegar bindi 2 og 3 komu út. [[Friedrich Engels]], aðstoðarmaður og vinur Marx, sá um að taka saman og gefa út bindi 2 og 3 að Marx látnum. Mjög mikið hefur verið vitnaði í Auðmagnið í skrifum um stjórnmál og hagfræði og segja má að ritið hafi gengið í endurnýjun lífdaga eftir efnahagskreppuna sem skall á haustið 2008. [[Flokkur:Bókaárið 1861]] [[Flokkur:Bókaárið 1885]] [[Flokkur:Bókaárið 1894]] [[Flokkur:Kommúnismi]] sskcjpqgpqxk6cqchklu7gjk4t2d8jc 0 161553 1963307 1955478 2026-05-16T10:48:05Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963307 wikitext text/x-wiki {{Embættishafi | nafn = Janet Yellen | mynd = Secretary Janet Yellen portrait.jpg | myndatexti1 = Yellen árið 2021. | titill= Fjármálaráðherra Bandaríkjanna | stjórnartíð_start = [[25. janúar]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2025]] | forseti = [[Joe Biden]] | forveri = [[Steven Mnuchin]] | eftirmaður = [[Scott Bessent]] | titill2= Seðlabankastjóri Bandaríkjanna | stjórnartíð_start2 = [[3. febrúar]] [[2014]] | stjórnartíð_end2 = [[3. febrúar]] [[2018]] | forseti2 = [[Barack Obama]]<br>[[Donald Trump]] | forveri2 = [[Ben Bernanke]] | eftirmaður2 = [[Jerome Powell]] | fæddur= {{fæðingardagur og aldur|1946|8|13}} | fæðingarstaður = [[Brooklyn]], [[New York-fylki|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | maki = [[George A. Akerlof]] (g. 1978) | börn = 1 | háskóli = [[Brown-háskóli]] ([[Baccalaureus Artium|BA]])<br>[[Yale-háskóli]] ([[Magister Artium|MA]], [[Philosophiae Doctor|PhD]]) | undirskrift = Janet Yellen signature.png }} '''Janet Louise Yellen''' (f. 13. ágúst 1946) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[hagfræði]]ngur. Hún varð [[fjármálaráðherra Bandaríkjanna]] árið 2021.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/25/oldungadeildin_samthykkir_yellen/|titill=Öld­unga­deild­in samþykk­ir Yell­en|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=26. janúar|ár=2021|mánuður=26. janúar|útgefandi=[[mbl.is]]}}</ref> Hún var áður [[Seðlabanki Bandaríkjanna|seðlabankastjóri Bandaríkjanna]] frá 2014 til 2018. Eftir störf sín hjá seðlabankanum vann hún um skeið hjá bandarísku hugveitunni [[Brookings Institution]]. Í nóvember 2020 tilkynnti verðandi Bandaríkjaforsetinn [[Joe Biden]] að hann hygðist útnefna Yellen í embætti fjármálaráðherra í stjórn sinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Janet Yellen útnefnd fjármálaráðherra Bandaríkjanna|útgefandi=[[RÚV]]|url=https://www.ruv.is/frett/2020/11/30/janet-yellen-utnefnd-fjarmalaradherra-bandarikjanna|höfundur=Ásgeir Tómasson|ár=2020|mánuður=30. nóvember|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=26. janúar}}</ref> Yellen hafði áður verið varastjórnarformaður seðlabankans, framkvæmdastjóri seðlabankans í [[San Francisco]], ráðgjafi [[Bill Clinton|Bills Clinton]] Bandaríkjaforseta og prófessor í hagfræði við Haas-viðskiptaskólann í [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]]. Yellen er bæði fyrst kvenna til að gegna embætti fjármálaráðherra og seðlabankastjóra Bandaríkjanna.<ref>{{Vefheimild|titill=Yellen sýnir á spilin|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|url=https://kjarninn.is/skyring/2021-01-23-yellen-synir-spilin/|höfundur=Jónas Atli Gunnarsson|ár=2021|mánuður=24. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=26. janúar}}</ref> Hún var jafnframt fyrsti [[Demókrataflokkurinn|Demókratinn]] í síðara embættinu í rúm 30 ár (eða frá því að [[Paul Volcker]] lét af embættinu árið 1987).<ref>{{cite web |url=http://www.biography.com/people/janet-yellen-21362135 |title=Æviágrip Janet Yellen á Biography.com. Sótt 26. janúar 2021. |access-date=2021-01-26 |archive-date=2014-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103094713/http://www.biography.com/people/janet-yellen-21362135 |url-status=dead }}</ref> == Bakgrunnur og einkahagir == Yellen er fædd og uppalin í [[Brooklyn]]-hverfinu í [[New York-borg]].<ref>{{Vefheimild|titill=Markaðirnir trúa á Janet Yellen|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|url=https://www.visir.is/g/2013690243d|höfundur=Haraldur Guðmundsson|ár=2013|mánuður=10. október|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=26. janúar}}</ref> Hún útskrifaðist með hæstu einkunn úr [[Baccalaureus Artium|BA-námi]] í [[hagfræði]] við [[Brown-háskóli|Brown-háskóla]] árið 1967 og lauk doktorsprófi við [[Yale-háskóli|Yale-háskóla]] árið 1971. Yellen er gift [[George Akerlof]], sem er [[Nóbelsverðlaunin í hagfræði|Nóbelsverðlaunahafi í hagfræði]] og prófessor emeritus við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]]. Sonur þeirra, Robert Akerlof, er [[lektor]] í hagfræði við [[Warwick-háskóli|Warwick-háskóla]].<ref>{{cite web|url=http://www2.warwick.ac.uk/fac/soc/economics/staff/academic/akerlof/ |title=Faculty Directory – University of Warwick, Department of Economics |publisher=University of Warwick|date= |accessdate=26. janúar 2021}}</ref> == Ferill== Yellen var [[aðjúnkt]] við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]] á árunum 1971–76 og vann sem hagfræðingur fyrir framkvæmdastjórn [[Seðlabanki Bandaríkjanna|bandaríska seðlabankans]] frá 1977 til 1978.<ref>{{cite news | url=http://www.nytimes.com/2013/04/25/business/janet-l-yellen-possible-fed-successor-has-admirers-and-foes.html | title=Possible Fed Successor Has Admirers and Foes | author=Binyamin Appelbaum | date=2013-04-24 | work=''[[The New York Times]]''}}</ref> Hún starfaði síðan við [[London School of Economics|Hagfræði- og stjórnmálafræðiháskólann í London]]. Hún hóf rannsóknar- og kennslustörf við Haas-viðskiptaskólann í Kaliforníuháskóla í Berkeley árið 1980. Hún varð prófessor við skólann árið 1985 og er nú [[Emeritus|prófessor emeritus]] hjá stofnuninni. Hún hefur tvisvar fengið verðlaun hjá Haas-viðskiptaskólanum fyrir framúrskarandi kennslu. Hún varð varaformaður hagfræðisamtakanna American Economic Association árið 2004. Yellen var formaður [[Hagfræðingaráð Bandaríkjaforseta|Hagfræðingaráðs Bandaríkjaforseta]] á stjórnartíð [[Bill Clinton|Bills Clinton]] frá 1997 til 1999.<ref>{{cite web |url=http://clinton4.nara.gov/WH/EOP/CEA/html/yellen.html |title=Dr. Janet L. Yellen, Chair, Council of Economic Advisers |publisher=Clinton4.nara.gov |date= |accessdate=2013-10-09 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927041252/http://clinton4.nara.gov/WH/EOP/CEA/html/yellen.html |url-status=dead }}</ref> === Rannsóknir === Á rannsóknarferli sínum hefur Yellen lagt áherslu á [[þjóðhagfræði]]leg málefni eins og [[Hagsveifla|hagsveiflur]], [[Peningastefna|peningastefnu]], viðskiptafrelsi, ójöfnuð, efnahagslega greiningu á [[þungunarrof]]um og barneignum utan hjónabands (ásamt eiginmanni sínum, George Akerlof) og vinnumarkaðsstefnu. Í greininni ''Efficiency Wage Models and Unemployment'' í tímaritinu ''American Economic Review'' árið 1984 og í bókinni ''Efficiency Wage Models of the Labor Market'', sem Yellen skrifaði ásamt Akerlof árið 1986, þróaði hún hugmyndina um [[hagræðingarlaun]] (enska: ''efficiency wages''). Hugmyndin gengur út á að það sé rökrétt að fyrirtæki greiði starfsmönnum sínum laun yfir [[jafnvægisverð]]i. Þar með sé unnt að skýra hvers vegna [[fullkomin samkeppni]] viðgangist ekki á vinnumarkaði og hvers vegna kerfislægt [[atvinnuleysi]] finnist yfirleitt í [[markaðshagkerfi]]. === Störf hjá seðlabankanum === Yellen var meðlimur í framkvæmdastjórn [[Seðlabanki Bandaríkjanna|bandaríska seðlabankans]] frá 1994 til 1997. Frá 2004 til 2010 var hún framkvæmdastjóri útibús seðlabankans í San Francisco. Hún varð meðlimur í [[Markaðsviðskiptanefnd Seðlabanka Bandaríkjanna]] (e. Federal Open Market Committee eða FOMC), sem ákvarðar vaxtastig bandarísku peningastefnunnar, árið 2009. Eftir að Yellen var útnefnd framkvæmdastjóri árið 2004 lýsti hún bæði opinberlega og á fundum peningastefnunefndar seðlabankans yfir áhyggjum af afleiðingum mikillar hækkuar á íbúðaverði í Bandaríkjunum. Hún var meðal þeirra fyrstu sem lýstu ástandinu sem [[Eignaverðsbóla|eignaverðsbólu]].<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2013/08/14/business/economy/careers-of-2-fed-contenders-reveal-little-on-regulatory-approach.html|title=Divining the Regulatory Goals of Fed Rivals|work=''[[The New York Times]]''|date= 2013-08-13}}</ref> Þegar [[Barack Obama]] útnefndi Yellen í embætti seðlabankastjóra í október 2013 benti hann meðal annars á að hún hefði verið meðal þeirra sem vöruðu við markaðsbólunni og yfirvofandi vanda á fjármálamarkaðinum.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Dominic Rushe|url=http://www.theguardian.com/business/2013/oct/09/humbled-janet-yellen-pledges-help-hardest-hit|titill='Humbled' Janet Yellen pledges to help hardest-hit Americans|útgefandi=''[[The Guardian]]''|mánuður=9. október|ár=2013|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=26. janúar}}</ref> ==== Varastjórnarformaður seðlabankans ==== [[Mynd:Janet yellen swearing in 2010.jpg|thumb|right|[[Ben Bernanke]] sver Yellen í embætti í október 2010.]] Í apríl árið 2010 útnefndi Barack Obama Bandaríkjaforseti Yellen til að taka við af [[Donald Kohn]] sem varastjórnarformaður seðlabankans.<ref name="Reddy WSJ">{{Cite news |first=Sudeep |last=Reddy |title=Obama Nominates Yellen, Raskin, Diamond to Fed Board |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704302304575213850582215096.html |date=29. apríl 2010 |postscript= }}</ref> Í júlí staðfesti bankanefnd [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|öldungadeildar Bandaríkjaþings]] valið á Yellen með sautján atkvæðum á móti sex. Leiðtogi [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikana]] í bankanefndinni, [[Richard Shelby]], kaus á móti útnefningu Yellen þar sem hann vændi hana um „verðbólgubjögun“. Litið var á útnefningu Yellen sem merki um valdatilfærslu frá varfærnari stjórnarmeðlimum til „hauka“ í verðbólgumálum.<ref>[http://www.nytimes.com/2010/07/30/business/economy/30fed.html?hp Fed Member’s "Deflation Warning Hints at Policy Shift"] eftir Sewell Chan, ''The New York Times'', 29. júlí 2010. Skoðað 26. janúar 2021.</ref> Þann 4. október 2010 var Yellen ráðin sem varaforstöðumaður í fjögur ár. Um leið tók hóf hún áætlað 14 ára starfstímabil sem meðlimur í framkvæmdastjórn seðlabankans. ==== Ráðning í embætti seðlabankastjóra ==== Þann 9. október 2013 var Yellen formlega útnefnd til að taka við af [[Ben Bernanke]] sem seðlabankastjóri Bandaríkjanna. Í yfirheyrslum á Bandaríkjaþingi sem haldnar voru þann 14. nóvember færði Yellen rök fyrir ákvörðun seðlabankans um að greiða fyrir þriggja milljarða Bandaríkjadala örvunarpakka í bandaríska efnahaginn.<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2013/11/14/news/economy/janet-yellen-confirmation-hearing/ |title=CNN: "Smooth sailing for Yellen in front of Senate" eftir Annalyn Kurtz. 14. november 2013. Sótt 26. janúar 2021. |access-date=2021-01-26 |archive-date=2013-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219190607/http://money.cnn.com/2013/11/14/news/economy/janet-yellen-confirmation-hearing |url-status=dead }}</ref> Þann 10. desember samþykkti öldungadeildin að binda enda á umræður um útnefningu Yellen með 59 atkvæðum á móti 34.<ref>[http://www.senate.gov/legislative/LIS/roll_call_lists/roll_call_vote_cfm.cfm?congress=113&session=1&vote=00291 U.S. Senate Roll Call Votes 113th Congress - 1st Session. Heimasíða Bandaríkjaþings. Sótt 26. janúar 2021.]</ref> Útnefningin var endanlega samþykkt þann 6. janúar 2014 með 56 atkvæðum gegn 26.<ref>{{Vefheimild|titill=Yellen Wins Backing of Senators to Lead Fed|url=http://www.nytimes.com/2014/01/07/business/economy/Yellen-Senate-Vote.html|útgefandi=''The New York Times''|ár=2014|mánuður=6. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=26. janúar|höfundur=Annie Lowrey}}</ref> == Skoðanir == Á [[Wall Street]] hefur jafnan verið litið á Yellen sem „dúfu“ (þ.e. að hún hafi meiri áhyggjur af atvinnuleysi en af verðbólgu) og hneigist því almennt ekki til vaxtahækkana. Höfundur í dagblaðinu ''[[The New Yorker]]'' lýsti henni eitt sinn sem „mestu dúfu sem hefur leitt seðlabankann frá dögum [[Marriner Eccles]]“ (sem [[Franklin D. Roosevelt]] útnefndi á dögum [[Kreppan mikla|kreppunnar miklu]] á fjórða áratugnum). Síðar skrifaði sami höfundur þó að fremur mætti lýsa henni sem hagfræðingi sem fylgdi meginstefnu síns tíma og hagaði sér ýmist eins og „dúfa“ eða „haukur“ eftir þjóðhagfræðilegum kringumstæðum að hverju sinni.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.newyorker.com/online/blogs/johncassidy/2013/10/a-janet-yellen-question-just-how-dovish-is-she.html|höfundur=John Cassidy|titill=A Janet Yellen Question: Just How Dovish Is She?|útgefandi=''The New Yorker''|mánuður=10. október|ár=2013|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=26. janúar}}</ref> Yellen er fylgjandi [[Keynesísk hagfræði|keynesískri hagfræði]] og hugmyndinni um [[Philipskúrfan|Philipskúrfuna]], sem gerir ráð fyrir því að neikvætt orsakasamband sé til skammtíma á milli atvinnuleysis og verðbólgu. Þar með verði áhrifamenn í hagkerfinu að forgangsraða því hvort vandamálið er tekist á við að hverju sinni.<ref>{{cite web|url=http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/CHRG-111shrg63507/html/CHRG-111shrg63507.htm |title= Senate Committee Hearing on the Nomination of Janet Yellen, Peter Diamond, Sarah Bloom Raskin, Osvaldo Luis Gratacos Munet, and Steve Linick |publisher= United States Government Printing Office |date= 15. júlí 2010 |accessdate=26. janúar 2021}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Yellen, Janet}} {{f|1946}} [[Flokkur:Bandarískir hagfræðingar]] [[Flokkur:Demókratar]] [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Seðlabankastjórar Bandaríkjanna]] jqe0kcxzum5yop4ivw56il8zfu2g4gm 0 164677 1963303 1958933 2026-05-16T09:29:11Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963303 wikitext text/x-wiki {{hreingera|Mikill ferilskráarbragur á greininni}} {{Persóna | nafn = Inga Minelgaité | mynd = Profile Inga Minelgaite.jpg | fæðingardagur = 1982 | starf = Prófessor við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] }} Inga Minelgaite (f. 1982) er [[prófessor]], [[ræðismaður]], fyrirtækjaþjálfari, heiðursræðismaður [[Litáen|Litháens]] á [[Island|Íslandi]] og opinber persóna. Inga starfar sem fastráðinn prófessor við Viðskiptafræðideild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://hi.is/starfsfolk/inm|title=Inga Minelgaité - Prófessor|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref> og er gestaprófessor í nokkrum háskólum utan Íslands<ref>{{Cite web|url=https://faculty.ism.lt/staff/inga-minelgaite/|title=Dr. Inga Minelgaitė|website=Faculty {{!}} ISM University of Management and Economics|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ujcontent.uj.ac.za/esploro/outputs/journalArticle/Hire-me-not-The-influence-of-grades-and/9929708007691|title=Research Portal|website=ujcontent.uj.ac.za|access-date=2025-03-17}}</ref>. Inga er fyrsti útlendingurinn til að gegna prófessorsstöðu við Viðskiptafræðideild Háskóla Íslands. Hún er forstöðumaður tveggja meistaranáma við Háskóla Íslands<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/verkefnastjornun|title=Verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/althjodavidskipti_og_verkefnastjornun|title=Alþjóðaviðskipti og verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. Meginrannsóknarsvið Ingu er skipulagsforysta<ref>{{vefheimild |titill=Search Page {{!}} SpringerLink |url=https://link.springer.com/search?new-search=true&query=&dateFrom=&dateTo=&taxonomy=%22Organization+and+Leadership%22&contributor=%22Inga+Minelgaite%22&sortBy=relevance |ritverk=link.springer.com |tungumál=en}}</ref>. Rannsóknir hennar hafa einnig beinst að (þver-)menningarlegum aðstæðum<ref>{{Cite book|url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-030-68861-5|title=Corporate Social Responsibility and Employer Attractiveness: An International Perspective|date=2021|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-030-68860-8|editor-last=Bustamante|editor-first=Silke|series=CSR, Sustainability, Ethics & Governance|location=Cham|language=en|doi=10.1007/978-3-030-68861-5|editor-last2=Pizzutilo|editor-first2=Fabio|editor-last3=Martinovic|editor-first3=Martina|editor-last4=Herrero Olarte|editor-first4=Susana}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ljubica |first=Jasenko |last2=Littrell |first2=Romie Frederick |last3=Warner-Søderholm |first3=Gillian |last4=Minelgaite |first4=Inga |date=2021-11-24 |title=Empower me or not? Influence of societal culture |url=https://doi.org/10.1108/ccsm-05-2021-0091 |journal=Cross Cultural &amp; Strategic Management |volume=29 |issue=1 |pages=114–146 |doi=10.1108/ccsm-05-2021-0091 |issn=2059-5794}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jidr.online/previous-publications/|title=Previous Publications|date=2021-08-18|website=Journal of International Doctoral Research|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Gudmundsdottir |first=Arelia Eydis |last2=Minelgaite |first2=Inga |last3=Gudmundsdottir |first3=Svala |last4=Leupold |first4=Christopher R |last5=Snorradóttir |first5=Thelma Kristín |date=2021-02-25 |title=Perceptions of Working Conditions and Work-related Stress in Iceland |url=https://doi.org/10.7595/management.fon.2021.0004 |journal=Management:Journal of Sustainable Business and Management Solutions in Emerging Economies |doi=10.7595/management.fon.2021.0004 |issn=2406-0658}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Stangej |first=Olga |last2=Minelgaite |first2=Inga |last3=Leupold |first3=Christopher |date=2020-12-01 |title=Contouring Sustainability: Cultural Configurations of Nordic Firms |url=http://management.fon.bg.ac.rs/index.php/mng/article/view/336 |journal=Management:Journal of Sustainable Business and Management Solutions in Emerging Economies |volume=25 |issue=3 |pages=65 |doi=10.7595/management.fon.2020.0015 |issn=2406-0658}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Sund |first2=Berit |last3=Stankeviciene |first3=Jelena |date=2020-06-01 |title=Understanding the Nordic Gender Diversity Paradox |url=https://doi.org/10.1515/bjes-2020-0003 |journal=TalTech Journal of European Studies |volume=10 |issue=1 |pages=40–57 |doi=10.1515/bjes-2020-0003 |issn=2674-4619}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Christiansen |first2=Þóra H. |last3=Kristjánsdóttir |first3=Erla S. |date=2019-06-01 |title=Lithuanian Temporary Workers in Iceland in Another Economic Boom: Expectations and Experiences |url=https://doi.org/10.2478/jeb-2019-0008 |journal=South East European Journal of Economics and Business |volume=14 |issue=1 |pages=101–114 |doi=10.2478/jeb-2019-0008 |issn=2233-1999}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Christiansen |first2=Þóra H. |last3=Kristjánsdóttir |first3=Erla S. |date=2019-06-01 |title=Lithuanian Temporary Workers in Iceland in Another Economic Boom: Expectations and Experiences |url=https://www.sciendo.com/article/10.2478/jeb-2019-0008 |journal=South East European Journal of Economics and Business |language=en |volume=14 |issue=1 |pages=101–114 |doi=10.2478/jeb-2019-0008 |issn=2233-1999}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Littrell |first2=Romie Frederick |date=2018-06-30 |title=Country’s preferred leader behaviour profile: Does cultural homogeneity matter? |url=https://doi.org/10.30924/mjcmi/2018.23.1.1 |journal=Management Journal of Contemporary Management Issues |volume=23 |issue=1 |pages=1–27 |doi=10.30924/mjcmi/2018.23.1.1 |issn=1331-0194}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Littrell |first=Romie Frederick |last2=Warner-Soderholm |first2=Gillian |last3=Minelgaite |first3=Inga |last4=Ahmadi |first4=Yaghoub |last5=Dalati |first5=Serene |last6=Bertsch |first6=Andrew |last7=Kuskova |first7=Valentina |date=2018-04-09 |title=Explicit preferred leader behaviours across cultures: Instrument development and validation |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/JMD-09-2017-0294/full/html |journal=Journal of Management Development |language=en |volume=37 |issue=3 |pages=243–257 |doi=10.1108/JMD-09-2017-0294 |issn=0262-1711}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Stangej |first=Olga |last2=Minelgaite |first2=Inga |last3=Kristinsson |first3=Kari |last4=Sigurdardottir |first4=Margret Sigrun |date=2018-09-14 |title=Post-migration labor market: prejudice and the role of host country education |url=https://doi.org/10.1108/ebhrm-03-2018-0019 |journal=Evidence-based HRM: a Global Forum for Empirical Scholarship |volume=7 |issue=1 |pages=42–55 |doi=10.1108/ebhrm-03-2018-0019 |issn=2049-3983}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaitė |first=Inga |last2=Littrell |first2=Romie F. |last3=Škudienė |first3=Vida |date=2018-12-31 |title=Preferred Leader Behaviour in the Business Sector of Lithuania: Follower Diversity Perspective |url=https://www.journals.vu.lt/omee/article/view/14164 |journal=Organizations and Markets in Emerging Economies |volume=9 |issue=2 |pages=272–291 |doi=10.15388/omee.2018.10.00014}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaitė |first=Inga |last2=Blažytė |first2=Giedrė |last3=Littrell |first3=Romie F. |date=2017-12-20 |title=Ethnicity and Occupational Differences in the Transforming Homogenous Culture: The Case of Lithuania |url=https://doi.org/10.15823/p.2017.52 |journal=Pedagogika |volume=128 |issue=4 |pages=20–38 |doi=10.15823/p.2017.52 |issn=2029-0551}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Snaebjornsson |first=Inga Minelgaite |last2=Edvardsson |first2=Ingi Runar |last3=Littrell |first3=Romie F. |date=2017-04 |title=Societal Culture in Iceland and Lithuania: Managerial Implications |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2158244017704023 |journal=Sage Open |language=en |volume=7 |issue=2 |doi=10.1177/2158244017704023 |issn=2158-2440}}</ref><ref>Snaebjornsson, I. M., Edvardsson, I. R., Zydziunaite, V., & Vaiman, V. (2015). Cross-Cultural Leadership: Expectations on Gendered Leaders’ Behavior. SAGE Open, 5(2), 2158244015579727</ref>, teymum/net<ref>{{Cite journal |last=Patrucco |first=Andrea S. |last2=Canterino |first2=Filomena |last3=Minelgaite |first3=Inga |date=2022-12 |title=How do Scrum Methodologies Influence the Team's Cultural Values? A Multiple Case Study on Agile Teams in Nonsoftware Industries |url=https://doi.org/10.1109/tem.2022.3146717 |journal=IEEE Transactions on Engineering Management |volume=69 |issue=6 |pages=3503–3513 |doi=10.1109/tem.2022.3146717 |issn=0018-9391}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Unterhitzenberger |first=Christine |last2=Müller |first2=Ralf |last3=Vaagaasar |first3=Anne Live |last4=Ke |first4=Yongjian |last5=Alonderiene |first5=Raimonda |last6=Minelgaite |first6=Inga |last7=Pilkiene |first7=Margarita |last8=Wang |first8=Linzhuo |last9=Zhu |first9=Fangwei |last10=Drouin |first10=Nathalie |last11=Chmieliauskas |first11=Alfredas |last12=Šimkonis |first12=Saulius |last13=Mongeon |first13=Mylene |date=2022-11-24 |title=A Multilevel Governance Model for Interorganizational Project Networks |url=https://doi.org/10.1177/87569728221131254 |journal=Project Management Journal |volume=54 |issue=1 |pages=88–105 |doi=10.1177/87569728221131254 |issn=8756-9728}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Unterhitzenberger |first=Christine |last2=Müller |first2=Ralf |last3=Vaagaasar |first3=Anne Live |last4=Ke |first4=Yongjian |last5=Alonderiene |first5=Raimonda |last6=Minelgaite |first6=Inga |last7=Pilkiene |first7=Margarita |last8=Wang |first8=Linzhuo |last9=Zhu |first9=Fangwei |last10=Drouin |first10=Nathalie |last11=Chmieliauskas |first11=Alfredas |last12=Šimkonis |first12=Saulius |last13=Mongeon |first13=Mylene |date=2023-02 |title=A Multilevel Governance Model for Interorganizational Project Networks |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/87569728221131254 |journal=Project Management Journal |language=en |volume=54 |issue=1 |pages=88–105 |doi=10.1177/87569728221131254 |issn=8756-9728}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Müller |first=Ralf |last2=Alix-Séguin |first2=Charlotte |last3=Alonderienė |first3=Raimonda |last4=Bourgault |first4=Mario |last5=Chmieliauskas |first5=Alfredas |last6=Drouin |first6=Nathalie |last7=Ke |first7=Yongjian |last8=Minelgaite |first8=Inga |last9=Pilkienė |first9=Margarita |last10=Šimkonis |first10=Saulius |last11=Unterhitzenberger |first11=Christine |last12=Vaagaasar |first12=Anne Live |last13=Wang |first13=Linzhuo |last14=Zhu |first14=Fangwei |date=2024-07-26 |title=A (meta)governance framework for multi-level governance of inter-organizational project networks |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09537287.2022.2146018 |journal=Production Planning & Control |language=en |volume=35 |issue=10 |pages=1043–1062 |doi=10.1080/09537287.2022.2146018 |issn=0953-7287}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Unterhitzenberger |first=Christine |last2=Müller |first2=Ralf |last3=Vaagaasar |first3=Anne Live |last4=Ke |first4=Yongjian |last5=Alonderiene |first5=Raimonda |last6=Minelgaite |first6=Inga |last7=Pilkiene |first7=Margarita |last8=Wang |first8=Linzhuo |last9=Zhu |first9=Fangwei |last10=Drouin |first10=Nathalie |last11=Chmieliauskas |first11=Alfredas |last12=Šimkonis |first12=Saulius |last13=Mongeon |first13=Mylene |date=2022-11-24 |title=A Multilevel Governance Model for Interorganizational Project Networks |url=https://doi.org/10.1177/87569728221131254 |journal=Project Management Journal |volume=54 |issue=1 |pages=88–105 |doi=10.1177/87569728221131254 |issn=8756-9728}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Minelgaitė |first=Inga |last2=Nedzinskaitė-Mačiūnienė |first2=Rasa |last3=Kristinsson |first3=Kari |last4=Gudjonsson |first4=Sigurdur |date=2019-10-18 |title='The Emperor is Naked!': Exposing (In) efficiency of Self- Assessment and Group – Assessment in Higher Education |url=https://doi.org/10.15823/p.2019.134.3 |journal=Pedagogika |volume=134 |issue=2 |pages=45–60 |doi=10.15823/p.2019.134.3 |issn=2029-0551}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Harðardóttir |first=Arna Kristín |last2=Guðjónsson |first2=Sigurður |last3=Minelgaite |first3=Inga |last4=Kristinsson |first4=Kári |date=2019-12-18 |title=Ethics as usual? |url=https://doi.org/10.30924/mjcmi.24.2.2 |journal=Management |volume=24 |issue=2 |pages=11–21 |doi=10.30924/mjcmi.24.2.2 |issn=1846-3363}}</ref>, meðal annarra viðfangsefna.<ref>{{vefheimild |titill=Search Page {{!}} SpringerLink |url=https://link.springer.com/search?dc.creator=Inga+Minelgaite |ritverk=link.springer.com |tungumál=en}}</ref> == Ekki Akademískur Ferill == Inga Minelgaite hefur fjölbreyttan stjórnunarbakgrunn, með víðtækri reynslu bæði í einkageiranum og opinbera geiranum, sem spannar frá litlum fyrirtækjum til alþjóðlegra viðurkenndra iðnaðarleiðtoga. Á undanförnum árum, sem stofnandi Infinitus Labs<ref>{{Cite web|url=https://infinituslabs.com/|title=Home - infinituslabs.com|date=2022-10-22|language=en-GB|access-date=2025-03-17}}</ref>, hefur hún sérhæft sig í fyrirtækjaþjálfun og ráðgjöf, í samstarfi við fjölbreytt úrval viðskiptavina í einkageiranum, allt frá helstu leiðtogum iðnaðarins til sprotafyrirtækja. Að auki hefur hún tekið virkan þátt í að leggja sitt af mörkum til stjórnunaráætlana í opinbera geiranum, t.d. GovTech Innovation Academy<ref>{{Cite web|url=https://govtechlab.lt/lt/govtech-inovaciju-akademija/|title=GovTech Lab Lithuania|website=govtechlab.lt|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318055913/https://govtechlab.lt/lt/govtech-inovaciju-akademija/|url-status=dead}}</ref>. Nýlegri störf eru meðal annars: stjórnarmaður í WOW háskóla, fyrsta netháskóla heims fyrir konur<ref>{{Cite web|url=https://www.wowuniversity.org/|title=WoW University {{!}} Online Mokymai Moterims|date=2023-03-10|website=www.wowuniversity.org|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>; ráðgjafarnefnd STEAM miðstöðvarinnar við Klaipėda háskóla<ref>{{Cite web|url=https://www.ku.lt/lt/naujienos/i-steam-klaipeda-patariamosios-tarybos-gretas-prisijunge-islandijos-universiteto-profesore-dr-inga-minelgaite|title=Į STEAM Klaipėda patariamosios tarybos gretas prisijungė Islandijos universiteto profesorė dr. Inga Minelgaitė {{!}} Klaipėdos universitetas|website=www.ku.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. Hún starfaði sem formaður ráðs við Kazimieras Simonavicius háskólann (2021–2024). Hún var einnig stofnandi Verkefnastjórnunarstofnunar Háskóla Íslands (2018–2019) og gegndi starfi formanns. Ferill hennar spannar ýmis leiðtogahlutverk, þar á meðal framkvæmdastjóri og verkefnastjóri í byggingariðnaði (2006–2012), auk forstöðumanns Verkefnastjórnunarmiðstöðvar Háskólans í Hagnýtum félagsvísindum (2005–2007). Hún hefur einnig stýrt markaðs-, sölu- og mannauðsstörfum og sýnt í fyrirtæki í viðarvinnsluiðnaði. Sem heiðursræðismaður Litháens á Íslandi (2020–nú) gegnir hún diplómatískum hlutverki við að efla tvíhliða samskipti Litháens og Íslands<ref name=":3">{{Cite web|url=https://dk.mfa.lt/en/news/82/lithuanias-newly-accredited-honorary-consul-in-iceland:916|title=Lithuania's newly accredited Honorary Consul in Iceland {{!}} Embassy of the Republic of Lithuania to the Kingdom of Denmark|website=Lithuania's newly accredited Honorary Consul in Iceland {{!}} Embassy of the Republic of Lithuania to the Kingdom of Denmark|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://dk.mfa.lt/atstovybe/garbes-konsulai/islandijoje/10|title=Islandijoje {{!}} Lietuvos Respublikos ambasada Danijoje|website=Islandijoje {{!}} Lietuvos Respublikos ambasada Danijoje|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. Undanfarin ár hefur Inga Minelgaite lagt sitt af mörkum til þróunar ýmissa stofnana sem ráðgjafa og ráðgjafa, með sérþekkingu sinni á stefnumótun fyrirtækja, stjórnarháttum og forystu. Í þessu starfi hefur hún unnið með fjölbreyttum fyrirtækjum, þar á meðal leiðtogum á heimsvísu (t.d. Alba – stærsta álver heims, Bahrein)<ref>{{Cite web|url=https://www.albasmelter.com/en/|title=Home - Aluminium Bahrain (Alba)|website=www.albasmelter.com|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>[https://www.visir.is/paper/serblod/SD190831.pdf]. Inga Minelgaite hefur komið fram sem aðalfyrirlesari, sérfræðingur og pallborðsmeðlimur á fjölmörgum áberandi ráðstefnum, t.d. Innskráning, EBIT<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.delfi.lt/tv/konferencijos/login-2024/login-2024-prof-inga-minelgaite-phd-simona-bareike-jurgita-jaruseviciene-morta-grigaliunaite-starke-rima-aukstuolyte-diskusija-kaip-darbo-rinkoje-islikti-ant-bangos-96543899|title=Login 2024. Prof. Inga Minelgaitė - PhD, Simona Bareikė, Jurgita Jaruševičienė, Morta Grigaliūnaitė-Starkė, Rima Aukštuolytė. Diskusija: Kaip darbo rinkoje išlikti „ant bangos“?|website=Delfi TV|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vadovukonferencija.lt/titulinis2021/|title=2021 TITULINIS|website=VADOVŲ KONFERENCIJA EBIT|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>. == Akademískur ferill == Inga útskrifaðist árið 2004 með BS gráðu í viðskiptafræði, með áherslu á markaðsstjórnun, frá ISM University of Management and Economics, viðskiptaháskóla stofnað í Litháen af ​​BI (Business Institute, Noregi)<ref>{{Cite web|url=https://www.ism.lt/|title=ISM Vadybos ir ekonomikos universitetas|website=ISM University of Management and Economics|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>. Árið 2008 lauk hún meistaranámi í viðskiptafræði með áherslu á mannauðs- og starfsmannastjórnun frá Tækniháskólanum í Kaunas<ref>{{Cite web|url=https://en.ktu.edu/|title=Home|website=Kaunas University of Technology|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>. Árin 2012-2016 stundaði Inga doktorsnám við Viðskiptafræðideild Háskóla Íslands<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/|title=Háskóli Íslands|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref> þar sem hún einbeitti sér að þvermenningarlegum leiðtogarannsóknum og hlaut árið 2016 doktorsgráðu í heimspeki. Inga Minelgaite öðlaðist sína fyrstu reynslu sem lektor í æðri menntun 2005-2006 og starfaði sem fyrirlestur við SMK <ref>{{Cite web|url=https://smk.lt/|title=SMK Aukštoji mokykla {{!}} smk.lt|website=smk.lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. Hún hefur þó fyrst og fremst byggt upp feril sinn í háskólanámi við Háskóla Íslands, þar sem hún byrjaði sem lektor og var skipuð prófessor árið 2020<ref name=":1" />. Frá 2017 hefur Inga verið námsbrautarstjóri MSc verkefnastjórnunar<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/verkefnastjornun|title=Verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref> og frá 2021 námsbrautarstjóri MA alþjóðaviðskipta og verkefnastjórnunar<ref>{{Cite web|url=https://hi.is/framhaldsnam/althjodavidskipti_og_verkefnastjornun|title=Alþjóðaviðskipti og verkefnastjórnun|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. Inga Minelgaite hefur unnið með fjölda háskóla, svo sem BI (Noregi) og The Wharton School (Bandaríkjunum). Inga er tengd/gestaprófessor við háskólann í Jóhannesarborg, ISM og fleirum. Hún tekur virkan þátt í rannsóknar- og kennsluverkefnum í samstarfi við þekkta sérfræðinga í iðnaði. Hún er samstarfsaðili á landsvísu í stærstu rannsóknum á forystu innan skipulagsheilda sem gerðar hafa verið - GLOBE verkefnið<ref>{{Cite web|url=https://globeproject.com/|title=GLOBE Project|website=www.globeproject.com|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>. Hún er meðhöfundur fyrstu bókarinnar{{heimild vantar}} um skipulagsleiðtoga á Íslandi sem ber heitið „Demystifying leadership in Iceland: An Inquiry into cultural, societal, and entrepreneurial speciality“<ref name=":2">{{Cite journal |last=Minelgaite |first=Inga |last2=Guðmundsdóttir |first2=Svala |last3=Guðmundsdóttir |first3=Árelía E. |last4=Stangej |first4=Olga |date=2018 |title=Demystifying Leadership in Iceland |url=https://doi.org/10.1007/978-3-319-96044-9 |journal=Contributions to Management Science |doi=10.1007/978-3-319-96044-9 |issn=1431-1941}}</ref>. == Opinber þjónusta og samfélagsþróun == * 2024 – Meðstofnandi og stjórnarmaður í Félagi litháískra sérfræðinga á Íslandi<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/lituanica/pasaulio-lietuviu-balsas/753/2352608/nuo-verslininku-iki-menininku-islandijos-lietuviai-ikure-profesionalu-kluba?srsltid=AfmBOorIokHInWmj1SWHK9QgFJl5l9VlTb3MAI40joW8GgmomAIz9Yfq|title=Nuo verslininkų iki menininkų: Islandijos lietuviai įkūrė profesionalų klubą|date=2024-09-04|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/lituanica/pasaulio-lietuviu-balsas/753/2347330/islandijos-lietuviai-stiprina-rysius-steigs-profesionalu-kluba?srsltid=AfmBOooLV6zWt80pW6cSHJLVPrqWJRSzwr97TQCKvfrbqxbfQ65m9J42|title=Islandijos lietuviai stiprina ryšius: steigs profesionalų klubą|date=2024-08-28|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252674283d/skiptir-staerdin-mali-lit-haenskir-ser-fraedingar-a-is-landi-eining-og-sam-starf|title=Skiptir stærðin máli? Lit­háenskir sér­fræðingar á Ís­landi: Eining og sam­starf - Vísir|last=Minelgaite|first=Inga|date=2025-01-13|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2023 - Stofnandi og leiðbeinandi við langtíma leiðbeinandanám fyrir stelpur „Aš galiu“ („Ég get“) í Ariogala íþróttahúsinu<ref>{{Cite web|url=https://ariogalosgimnazija.lt/projektine-veikla/ilgalaike-mergaiciu-mentorystes-programa-as-g-a-l-i-u|title=Ilgalaikė mergaičių mentorystės programa "Aš G.A.L.I.U"|website=Raseinių r. Ariogalos gimnazija|language=en|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312164207/https://ariogalosgimnazija.lt/projektine-veikla/ilgalaike-mergaiciu-mentorystes-programa-as-g-a-l-i-u|url-status=dead}}</ref>. * 2022 - Hvetjandi ræðumaður, Future Heroes leiðtoga- og frumkvöðlaáætlun fyrir stúlkur<ref>{{Cite web|url=https://futureheroes.lt/|title=Future Heroes 2025 Lithuania|website=futureheroes.lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2023 - 2024 Leiðbeinandi hjá Heidelberg Laureate Forum Foundation (HLFF)<ref>{{Cite web|url=https://www.hlf-foundation.org/|title=HLFF|website=Heidelberg Laureate Forum Foundation|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hi.is/frettir/vidskiptafraedin_mikilvaeg_i_thverfraedilegu_samstarfi|title=Viðskiptafræðin mikilvæg í þverfræðilegu samstarfi|website=Háskóli Íslands|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2022 - Virkur talsmaður fyrir stuðningi við Úkraínu<ref>{{Cite web|url=https://icelandmonitor.mbl.is/news/politics_and_society/2022/02/28/large_crowds_in_iceland_protest_invasion_of_ukraine/|title=Large Crowds in Iceland Protest Invasion of Ukraine|website=Iceland Monitor|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vz.lt/laisvalaikis/akiraciai/2018/06/22/portretas-verslo-lyderystes-islandus-moko-lietuveniekada-nenorejusi-buti-lydere|title=Portretas: verslo lyderystės islandus moko lietuvė, niekada nenorėjusi būti lydere - Verslo žinios|website=vz.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/pulse/suffocating-while-breathing-prof-inga-minelgaite-phd-/|title=Suffocating while breathing|website=www.linkedin.com|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.icelandreview.com/news/protesters-authorities-voice-support-for-ukraine/|title=Protesters, Authorities Voice Support for Ukraine|last=Tómas|first=Ragnar|date=2022-02-25|website=Iceland Review|language=en-US|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/burdargrein/2022/02/27/thusund_motmaeltu_innras_russa_a_thremur_stodum/|title=Þúsund mótmæltu innrás Rússa á þremur stöðum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2022 - Ritnefndarmeðlimur, IPMA Publications, IPMA (International Project Management Association)<ref>{{Cite web|url=https://publications.ipma.world/about/|title=About|language=en-GB|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://english.hi.is/news/ui-professor-editorial-board-international-project-management-association|title=UI professor on the editorial board for the International Project Management Association {{!}} University of Iceland|website=english.hi.is|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2021 Frumkvöðull að félagslegu verkefninu „Ég er þú“ („Aš esu Tu“). Verkefni sem ætlað er að vekja athygli á og ögra staðalmyndum kynjanna á fagsviðum<ref>{{Cite web|url=https://www.asesutu.org/|title=Aš Esu Tu|website=Asesutu|language=lt-LT|access-date=2025-03-17|archive-date=2025-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20250315181408/https://www.asesutu.org/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zmones.15min.lt/galerija/projekto-as-esu-tu-pristatymas-Ye5K41XABbk|title=Projekto „Aš Esu Tu“ pristatymas|website=zmones.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.alfa.lt/aktualijos/kultura/atidaryta-zinomu-salies-vyru-ir-ju-dukteru-fotografiju-paroda-as-esu-tu/243133/|title=Atidaryta žinomų šalies vyrų ir jų dukterų fotografijų paroda „Aš esu Tu“|website=www.alfa.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skinija.lt/en/naujienos/13_the-i-am-you-project-a-strong-message-to-pare|title=„Aš esu Tu“ projektas – stipri žinutė dukras auginantiems tėvams|website=Skinija.lt|language=en|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/veidai/14/1465282/barjerus-moterims-darbo-aplinkoje-griaunancio-projekto-pristatyme-sveciai-reiske-stipru-palaikyma|title=Barjerus moterims darbo aplinkoje griaunančio projekto pristatyme svečiai reiškė stiprų palaikymą|date=2021-08-09|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.delfi.lt/veidai/zmones/i-paroda-palangoje-susirinko-zinomi-lietuvos-lyderiai-su-seimomis-surengta-socialine-akcija-sulauke-didelio-palaikymo-87898245|title=Į parodą Palangoje susirinko žinomi Lietuvos lyderiai su šeimomis: surengta socialinė akcija sulaukė didelio palaikymo|website=Delfi veidai|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2020 skipuð af utanríkisráðuneyti Litháens sem heiðursræðismaður Lýðveldisins Litháen á Íslandi<ref name=":3" /><ref name=":4" />. * 2008 Stofnandi og stjórnarformaður (tvö kjörtímabil) litháísks samfélags á Íslandi<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2008/05/18/lithaar_a_islandi_stofna_felag/|title=Litháar á Íslandi stofna félag|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.icelandreview.com/news/lithuanians-iceland-found-association/|title=Lithuanians in Iceland Found Association|last=Review|first=Iceland|date=2008-05-19|website=Iceland Review|language=en-US|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Citation |title=Islandijos lietuvių bendruomenė |date=2025-03-10 |work=Vikipedija |url=https://lt.wikipedia.org/wiki/Islandijos_lietuvi%C5%B3_bendruomen%C4%97 |access-date=2025-03-17 |language=lt}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.delfi.lt/news/daily/emigrants/buriama-islandijos-lietuviu-bendruomene-17034541|title=Buriama Islandijos lietuvių bendruomenė|website=Delfi|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.baltai.lt/?p=21849|title=Baltų žinyčios vartai » Lietuvių bendruomenė – viena aktyviausių imigrantų bendruomenių Islandijoje|language=en-US|access-date=2025-03-17}}</ref>. * 2006 – 2020 Fréttaritari erlendra frétta, LRT litháíska ríkisútvarpið<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/tavo-lrt/15/227401/lrt-bendradarbe-islandijoje-isivaizduojama-kad-lyciu-lygybe-moteru-noras-tapti-vyrais|title=LRT bendradarbė Islandijoje: įsivaizduojama, kad lyčių lygybė – moterų noras tapti vyrais|date=2018-09-20|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref>. * Inga Minelgaite er tíð fjölmiðlakona og þjónar sem álitsgjafi, sérfræðingur og almannapersóna <ref>{{Citation |last=Violeta Baubliene |title=STILIUS 0527 STILIUS |date=2023-05-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=U0ptTmbKhmo |access-date=2025-03-17}}</ref><ref name=":5" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/1013708510/stilius|title=Stilius|date=2018-12-15|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/radioteka/irasas/2000163377/laimes-dieta-profesore-apie-moteriska-lyderyste-lygybe-profesineje-srityje-ne-tik-moteru-reikalas?season=/mediateka/audio/laimes-dieta/2021|title=Laimės dieta. Profesorė apie moterišką lyderystę: lygybė profesinėje srityje – ne tik moterų reikalas|website=lrt.lt|access-date=2025-03-17}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/2000064576/ar-garbus-amzius-yra-kliutis-turbo-moteriai|title=Ar garbus amžius yra kliūtis „ turbo moteriai ” ?|date=2018-12-15|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrytas.lt/stilius/atvirai/2020/07/14/news/lietuviu-mokslininkes-talentas-atsiskleide-islandijoje-planu-kaip-siekti-karjeros-neturejau--15612906|title=Lietuvių mokslininkės talentas atsiskleidė Islandijoje: „Planų, kaip siekti karjeros, neturėjau“|website=www.lrytas.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrytas.lt/stilius/atvirai/2020/07/16/news/tik-stiliui-islandijoje-gyvenanti-lietuviu-mokslininke-atvirai-apie-senus-stereotipus-ir-laika-seimai-15605203|title=Tik „Stiliui“: Islandijoje gyvenanti lietuvių mokslininkė atvirai – apie senus stereotipus ir laiką šeimai|website=www.lrytas.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/verslo-pozicija/692/1206079/inga-minelgaite-tvarumas-turi-buti-uzkoduotas-imones-strategijoje|title=Inga Minelgaitė. Tvarumas turi būti užkoduotas įmonės strategijoje|date=2020-08-26|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/2000109664/kad-krize-atveria-ir-galimybes-irodo-islandai-apie-sekmingus-kriziu-valdymo-precedentus-pasakoja-mokslininke|title=Kad krizė atveria ir galimybes – įrodo islandai: apie sėkmingus krizių valdymo precedentus pasakoja mokslininkė|date=2020-05-27|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ziniuradijas.lt/laidos/ziniu-radijo-contribee/pasiaiskinam-kaip-su-nepotizmu-kovoja-islandija?video=1|title=„Pasiaiškinam?“. Kaip su nepotizmu kovoja Islandija?|website=Žinių radijas – viena objektyviausių ir operatyviausių radijo stočių Lietuvoje|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ziniuradijas.lt/laidos/ekonominiai-pietus/kaip-lietuviai-gali-tapti-profesoriais-islandijoje-ir-kodel-svarbu-nepamirsti-lyciu-lygybes?soundtrack=1|title=Kaip lietuviai gali tapti profesoriais Islandijoje ir kodėl svarbu nepamiršti lyčių lygybės?|website=Žinių radijas – viena objektyviausių ir operatyviausių radijo stočių Lietuvoje|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://viljinn.is/frettaveita/gleymid-stodugleikanum-framtidin-er-theirra-sem-syna-mestu-seigluna/|title=Gleymið stöðugleikanum, framtíðin er þeirra sem sýna mestu seigluna|last=Ritstjórn|date=2020-06-02|website=VILJINN|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242634682d/-opinberi-geirinn-er-ad-breytast-og-thar-tharf-mikinn-fjolda-verkefnastjora-|title=„Opin­beri geirinn er að breytast og þar þarf mikinn fjölda verkefnastjóra“ - Vísir|last=Sveinsdóttir|first=Rakel|date=2024-10-16|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bernardinai.lt/lietuvos-garbes-konsule-islandijoje-palyginti-su-islandais-esame-linke-labiau-save-riboti-ir-sunkiau-dirbti/|title=Lietuvos garbės konsulė Islandijoje: palyginti su islandais, esame linkę labiau save riboti ir sunkiau dirbti|last=Rasa|last2=bernardinai.lt|date=2023-09-16|website=Bernardinai.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242632506d/fra-vinnustofum-til-bordstofa|title=Frá vinnu­stofum til borð­stofa - Vísir|last=Minelgaite|first=Halla Margrét Hinriksdóttir,Inga|date=2024-09-10|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.birtingur.is/russar-eitrudu-lithaiska-menningu-afi-minn-eyddi-tiu-arum-i-siberiskum-utrymingarbudum-og-missti-thar-tvo-born/|title=Rússar eitruðu litháíska menningu. „Afi minn eyddi tíu árum í síberískum útrýmingarbúðum og missti þar tvö börn“ {{!}} Birtíngur útgáfufélag|date=2024-07-16|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gamla.mannlif.is/vikan/konur-af-erlendum-uppruna-eru-audlind/|title=„Konur af erlendum uppruna eru auðlind" -|last=Benónýsdóttir|first=Friðrika|date=2021-01-25|website=Mannlíf.is|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/naujienos/gyvenimas/13/1497777/inga-minelgaite-neuroivairove-ne-problema-o-galimybe-ne-individuali-o-visuomenes|title=Inga Minelgaitė. Neuroįvairovė: ne problema, o galimybė. Ne individuali, o visuomenės|date=2021-09-16|website=lrt.lt|language=lt|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vb.is/skodun/vannytt-audlind/|title=Vannýtt auðlind?|website=www.vb.is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/skodun/2020-12-18-stjornun-tengslaneta-i-byggingaridnadinum-onytt-audlind/|title=Stjórnun tengslaneta í byggingariðnaðinum: ónýtt auðlind?|date=2020-12-21|website=Kjarninn|language=is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vb.is/frettir/norraenir-stjornarhaettir-eftirsottir-vids-vegar/|title=Norrænir stjórnarhættir eftirsóttir|website=www.vb.is|access-date=2025-03-17}}</ref><ref name=":2" />. == Viðurkenningar == Tilnefning "For International Scientific Achievements", gefin út af alþjóðlegum litháískum leiðtogum, verðlaun 2024 <ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.1287/orms.2024.01.23n|title=Call for Nominations: Editor-in-Chief, &amp;lt;em&amp;gt;Marketing Science&amp;lt;/em&amp;gt;|date=2024-03-15|website=ORMS News Group|access-date=2025-03-17}}</ref>. Global Lithuanian Leaders (GLL) verðlaunin eru tileinkuð því að viðurkenna og fagna framúrskarandi framlagi litháískra sérfræðinga og útlendinga sem hafa komið verulega áleiðis í þróun Litháens og alþjóðlegri viðurkenningu. Þessi virtu verðlaun heiðra einstaklinga sem hafa sýnt einstaka hollustu við að tengja Litháen við heiminn með sérfræðiþekkingu sinni, nýsköpun og samvinnu. GLL sameinar Litháa frá yfir 40 löndum og stendur fyrir öflugt net meira en 1.000 sérfræðinga, frumkvöðla og frumkvöðla sem leggja virkan þátt í alþjóðlegri nærveru og þróun Litháens. 2024 var hún tilnefnd til verðlaunana sérfræðingur ársins af Lithuanian Project Management Association/IPMA Lithuania. Þessi tilnefning viðurkennir viðleitni og áhrif prófessors Minelgaite við að kynna viðeigandi og ný efni í verkefnastjórnun meðal fjölbreytts hóps hagsmunaaðila og örva þverfaglega umræðu<ref>{{Cite web|url=https://www.ipma.lt/naujienos/lpva-nariu-sventinis-vakaras/|title=LPVA narių šventinis vakaras – Lietuvos projektų vadybos asociacija|language=lt-LT|access-date=2025-03-17}}</ref>. „Žemaitis“-verðlaunin, Raseiniai-héraðssveitarfélaginu, febrúar 2024 <ref>{{Cite journal |last=Malakauskas (redaktorius) |first=Kęstutis |last2=Biekšienė |first2=Kristina |last3=Zaveckienė |first3=Jurgita |last4=Poškienė |first4=Lina |last5=Dobrovolskienė |first5=Laima |last6=Šarauskas |first6=Valdas |last7=Žemaitis |first7=Marius |last8=Miliauskas |first8=Skaidrius |date=2024-05-23 |title=Idiopatinės plaučių fibrozės ir progresuojančios plaučių fibrozės diagnostikos ir gydymo rekomendacijos 2024 m |url=https://doi.org/10.37499/pia.1419 |journal=Pulmonology and allergology |volume=8 |issue=1 |pages=10–25 |doi=10.37499/pia.1419 |issn=2538-7324}}</ref>. Žemaitis-verðlaunin eru veitt af Raseiniai-héraðssveitarfélaginu til að heiðra einstaklinga, samtök eða samfélög sem hafa lagt mikið af mörkum til þróunar menningar, sögu, almenningslífs eða annarra svæða Raseiniai-svæðisins. „Ariogalos Garbė“ (heiður Ariogala) verðlaunin, Ariogala Town, á 770 ára afmælishátíð árið 2023<ref>{{Cite journal |last=Dobradziejutė |first=Rugilė |last2=Ruokis |first2=Pijus |date=2023-12-01 |title=KRAUJAVIMO NĖŠTUMO METU DIAGNOSTIKA IR GYDYMAS |url=https://doi.org/10.35988/sm-hs.2023.302 |journal=Health Sciences |volume=33 |issue=7 |pages=192–195 |doi=10.35988/sm-hs.2023.302}}</ref>. Ariogalos Garbė verðlaunin eru veitt einstaklingum sem hafa lagt framúrskarandi framlag til þróunar og fulltrúa Ariogala samfélagsins. Þessi virðulega viðurkenning er veitt bæði íbúum á staðnum og þeim sem hafa haft jákvæð áhrif á bæinn og umhverfi hans. Verðlaunin tákna viðurkenningu fyrir afrek sem hafa aukið nafn og álit Ariogala. Árið 2020 var Inga tilnefnd sem vísindamaður ársins af tímaritinu People („Žmonės“) í Litháen<ref name=":1" />. Hún var tilnefnd fyrir virka þátttöku í leiðtogarannsóknum, sérstaklega fyrir opinbera útrás um forystu og forystu. Inga er meðhöfundur bókarinnar Demystifying Leadership in Iceland sem var tilnefnd til EURAM bókaverðlaunanna 2018. Evrópska stjórnunarakademían (EURAM) var stofnuð árið 2001 og er tileinkuð framgangi stjórnunar sem fræðigreinar í Evrópu<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.26481/umamer.1995014|title=The dynamics of research networks in Brite-Euram|last=W.|first=Garcia-Fontes|last2=A.|first2=geuna|date=1995|website=doi.org|access-date=2025-03-17}}</ref>. == Einkalíf == Inga Minelgaite er dóttir Liudvikas Minelga (1957–2016), rafeindavirkja, frumkvöðuls og æðstu stjórnanda, og Jovita Minelgienė (f. 1962), MSc í kennslufræði, frumkvöðla. Hún er einnig (stjúp)móðir fimm barna. == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1982]] on1usm0fjqlvh8x49r7qtgtq3bmayzi 0 165185 1963275 1931332 2026-05-15T23:28:30Z Berserkur 10188 1963275 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |mynd= |nafn= Elías Rafn Ólafsson |fullt nafn= Elías Rafn Ólafsson |fæðingardagur={{Fæðingardagur og aldur|2000|3|11}} |fæðingarbær=[[Reykjavík]] |fæðingarland=Ísland |hæð= 2,01 m |staða= Markvörður |núverandi lið= [[FC Midtjylland]] |númer= 16 |ár í yngri flokkum=2005–2019 |yngriflokkalið= Breiðablik, Völsungur og Midtjylland |ár1=2016-2018 |ár2=2017 |ár3=2018- |ár4=2019-2020 |ár5=2020-2021 |ár6=2023-2024 |lið1=[[Breiðablik]] |lið2=→[[FH]](lán) |lið3=[[FC Midtjylland]] |lið4=→Arhus Fremad (lán) |lið5=→FC Fredericia (lán) |lið6=→CD Mafra (lán) |leikir (mörk)1=0 (0) |leikir (mörk)2=0 (0) |leikir (mörk)3=69 (0) |leikir (mörk)4=48 (0) |leikir (mörk)5=26 (0) |leikir (mörk)6= 32 (0) |landsliðsár=2016<br>2018<br>2019-<br>2021- |landslið=Ísland U16<br> Ísland U19<br>Ísland U21<br> [[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]] |landsliðsleikir (mörk)=3 (0)<br>1 (0)<br>5 (0)<br>14 (0) |mfuppfært= maí 2026 |lluppfært= maí 2026 }} '''Elías Rafn Ólafsson''' er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem markmaður fyrir danska félagið [[FC Midtjylland]]. Hann vann danska bikarinn með félaginu árið 2026. Elías var kallaður í fyrsta skipti í A-landsliðið haustið 2021 fyrir forkeppni [[HM 2022]]. [[Flokkur:Íslenskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 2000]] hbnmv1i6bk1cs5lhol0mbrxpo22fg78 3 169843 1963293 1896867 2026-05-16T07:38:34Z Eurohunter 16081 Nýr hluti: /* Íslenska */ 1963293 wikitext text/x-wiki == Snið:Sjónvarpsþáttur == Hello! Can you update the template for television series so that images shows up automatically and that image size also shows up. I think it is enough to have it in one language and with the required fields and also optional fields as well. Yours sincerely, Sondre [[Kerfissíða:Framlög/88.88.4.178|88.88.4.178]] 2. október 2022 kl. 10:15 (UTC) :Hi! Yes, it seems like this template needs updating. I'll try to get it done soon :) [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] ([[Notandaspjall:Fyxi|spjall]]) 2. október 2022 kl. 23:55 (UTC) == Snið:Country data == Hello! Can you do something regarding the Country data template and translate the template to Icelandic and do something with the related parameters. Yours sincerely, Sondre [[Kerfissíða:Framlög/88.88.4.178|88.88.4.178]] 4. október 2022 kl. 13:25 (UTC) == Snið:Country showdata == Hello! Can you do something about the country showdata template so the parameters match correctly. Yours sincerely, Sondre [[Kerfissíða:Framlög/88.88.4.178|88.88.4.178]] 4. október 2022 kl. 13:56 (UTC) :The ''country'' templates are a bit out of my scope. It seems like the ''country data'' template is only used internally, therefore English parameters should be fine. The templates are also quite many, so it might take some time to go over them all. [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] ([[Notandaspjall:Fyxi|spjall]]) 4. október 2022 kl. 23:50 (UTC) == Snið:Leikari == Hello! Can you do something regarding the actor so it only shows in one language. Yours sincerely, Sondre [[Kerfissíða:Framlög/88.88.4.178|88.88.4.178]] 4. október 2022 kl. 16:37 (UTC) :It should only display in Icelandic. Could you elaborate? :) [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] ([[Notandaspjall:Fyxi|spjall]]) 4. október 2022 kl. 23:52 (UTC) == Request `writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Hello [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the IS Wikipedia? It would appreciated if it would be done, [[Notandi:Boss-well63|Boss-well63]] ([[Notandaspjall:Boss-well63|spjall]]) 18. júní 2024 kl. 15:02 (UTC) == Möppudýr == Sæll @[[Notandi:Fyxi|Fyxi]]. Ég vil skora á þig að sækja um stöðu Möppudýrs. þú hefur að undanförnu unnið mikilvægt starf í þágu Wikipedia auk þess að veita mér mikilvægar ábendingar. Ég er viss um að þú munir standa þig frábærlega sem Möppudýr [[Notandi:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy]] ([[Notandaspjall:Bjornkarateboy|spjall]]) 14. janúar 2025 kl. 11:52 (UTC) :Hæ, ég geri það kannski einn daginn en eins og er hef ég ekki beint þörf á frekari réttindum. Ég þakka þó fyrir hrósið :) [[Notandi:Fyxi|Fyxi]] ([[Notandaspjall:Fyxi|spjall]]) 14. janúar 2025 kl. 22:59 (UTC) == Íslenska == Hello. I'm looking for Icelandic translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Notandi:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Notandaspjall:Eurohunter|spjall]]) 16. maí 2026 kl. 07:38 (UTC) 3oqeh2shafop9npqdufmm281rccc03k 0 171551 1963244 1963094 2026-05-15T15:37:46Z Salvor 70 uppfærði upplýs. um foreldra 1963244 wikitext text/x-wiki '''Magnea Gná Jóhannsdóttir''' (fædd 3. apríl 1997) er íslensk stjórnmálakona og borgarfulltrúi fyrir [[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] í Reykjavík. Magnea náði kjöri í [[Borgarstjórn Reykjavíkur|borgarstjórn]] 14. maí 2022, þá 25 ára og 41 dags, yngst allra sem náð hafa kjöri í borgarstjórn.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222263304d|title=Konurnar sem skráðu sig á spjöld sögunnar í nótt - Vísir|last=Ólafsdóttir|first=Kristín|date=2022-05-15|website=visir.is|language=is|access-date=2023-01-03}}</ref> == Lífshlaup == Magnea Gná Jóhannsdóttir fæddist í [[Reykjavík]] en ólst upp í [[Bolungarvík]]. Magnea er dóttir Jóhanns Hannibalssonar sem var lengi sveitarstjórnarmaður og bóndi á Hanhóli í Bolungarvík , snjóflóðaathugunarmaður og starfaði við kennslu og Guðrúnar Stellu Gissurardóttur sem var forstöðumaður Vinnumálastofnunar á Vestfjörðum.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/562328/|title=ÁSTA HANNESDÓTTIR|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-01-03|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://reykjavik.is/borgarfulltruar/magnea-gna-johannsdottir|title=Magnea Gná Jóhannsdóttir {{!}} Reykjavik|website=reykjavik.is|language=is|access-date=2023-01-03}}</ref> Magnea Gná á þrjár systur. Hún lauk alþjóðlegu stúdentsprófi ([[:en:International_Baccalaureate|IB diploma]]) frá [[:en:UWC_Red_Cross_Nordic|United World College Red Cross Nordic]] í Noregi árið 2017.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://uwcrcn.no/magnea-gna-johannsdottir-rcn-15-17/|title=Magnea Gná Jóhannsdóttir (RCN '15 - '17)|last=Cluett|first=Edmund|website=UWC Red Cross Nordic|language=en-US|access-date=2023-01-03}}</ref> Það sama ár flutti Magnea til Taílands þar sem hún vann sem starfsnemi að þróun alþjóðlega skólans [[:en:United_World_College_Thailand|United Word College Thailand]].<ref name=":0" /> Árið 2021 lauk Magnea B.A. námi við lagadeild Háskóla Íslands og stundar nú meistaranám við sömu deild.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222250730d|title=Magnea Gná nýr for­maður Ung Fram­sókn í Reykja­vík - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2022-04-20|website=visir.is|language=is|access-date=2023-01-03}}</ref> Frá árinu 2023 hefur Magnea setið í stjórn [[:en:UWC_Red_Cross_Nordic|United World College Red Cross Nordic]].<ref>{{Cite web|url=https://uwcrcn.no/about-us-2/governance-3/|title=Governance|last=Cluett|first=Edmund|website=UWC Red Cross Nordic|language=en-US|access-date=2024-01-25}}</ref> == Stjórnmálaferill == Magnea Gná Jóhannsdóttir var kjörin formaður Ung Framsókn í Reykjavík í apríl 2022. Magnea var kynningarstjóri [[Samband ungra framsóknarmanna|Sambands ungra Framsóknarmanna]] á árunum 2019 til 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222250730d|title=Magnea Gná nýr for­maður Ung Fram­sókn í Reykja­vík - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2022-04-20|website=visir.is|language=is|access-date=2023-01-03}}</ref> Magnea Gná Jóhannsdóttir hlaut kjör í borgarstjórn Reykjavíkur í maí 2022. ==Tilvísanir== {{f|1997}} [[Flokkur:borgarfulltrúar Framsóknarflokksins]] pewdxetw3vuen151jvy4bv45to1wswj 0 179334 1963249 1962971 2026-05-15T17:16:05Z Bjarki S 9 /* Yfirlit */ 1963249 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fara fram í 62 sveitarfélögum en kjörin verður 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin verður sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tekur gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir verða kjörnar í listakosningu og samanlagt eru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan er sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fer fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== ===[[Grundarfjarðarbær]]=== ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== ===[[Dalabyggð]]=== ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== ===[[Vesturbyggð]]=== ===[[Bolungarvík]]=== ===[[Strandabyggð]]=== ===[[Reykhólahreppur]]=== ===[[Súðavíkurhreppur]]=== ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem mun ekki úrskurða í málinu fyrir sveitarstjórnarkosningar. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== ===[[Húnabyggð]]=== ===[[Húnaþing vestra]]=== ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7= |seats7=- |sc7= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes3= |seats3=2 |sc3= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktavía Eyvindsdóttir |votes8= |seats8=- |sc8= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color1=#f36f21 |cand1=Óðinn Svan Óðinsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Sindri S. Kristjánsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6= |seats6=1 |sc6= |party9=Flokkur fólksins (ekki í framboði) |cand9=- |votes9= |seats9=1 |sc9= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] l8ht249r7cjjg6wwtqfbksxk70721we 1963256 1963249 2026-05-15T18:32:49Z Bjarki S 9 /* Yfirlit */ 1963256 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fara fram í 62 sveitarfélögum en kjörin verður 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin verður sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tekur gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir verða kjörnar í listakosningu og samanlagt eru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan er sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fer fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> [[Sjálfstæðisflokkurinn]] er í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] bjóða fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] býður fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar eru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== ===[[Grundarfjarðarbær]]=== ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== ===[[Dalabyggð]]=== ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== ===[[Vesturbyggð]]=== ===[[Bolungarvík]]=== ===[[Strandabyggð]]=== ===[[Reykhólahreppur]]=== ===[[Súðavíkurhreppur]]=== ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem mun ekki úrskurða í málinu fyrir sveitarstjórnarkosningar. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== ===[[Húnabyggð]]=== ===[[Húnaþing vestra]]=== ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7= |seats7=- |sc7= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes3= |seats3=2 |sc3= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktavía Eyvindsdóttir |votes8= |seats8=- |sc8= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color1=#f36f21 |cand1=Óðinn Svan Óðinsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Sindri S. Kristjánsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6= |seats6=1 |sc6= |party9=Flokkur fólksins (ekki í framboði) |cand9=- |votes9= |seats9=1 |sc9= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] k9vardppwy6mkwdisu4lip4grdaxxf8 1963266 1963256 2026-05-15T20:58:44Z Bjarki S 9 /* Vesturland */ 1963266 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fara fram í 62 sveitarfélögum en kjörin verður 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin verður sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tekur gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir verða kjörnar í listakosningu og samanlagt eru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan er sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fer fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> [[Sjálfstæðisflokkurinn]] er í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] bjóða fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] býður fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar eru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4= |seats4=- |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5= |seats5=- |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3= |seats3=3 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Davíð Sigurðsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Sigurður Guðmundsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=1 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Auður Kjartansdóttir |- | Eiríkur Böðvar Rúnarsson |- | Jón Bjarki Jónatansson |- | Júníana Björg Óttarsdóttir |- | Jóhanna Jóhannesdóttir |- | Urszula Zyskowska |- | Illugi Jens Jónasson |} Einungis kom fram einn framboðslisti (D listi Sjálfstæðisflokks). Sjö efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== ===[[Grundarfjarðarbær]]=== ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== ===[[Dalabyggð]]=== ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== ===[[Vesturbyggð]]=== ===[[Bolungarvík]]=== ===[[Strandabyggð]]=== ===[[Reykhólahreppur]]=== ===[[Súðavíkurhreppur]]=== ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem mun ekki úrskurða í málinu fyrir sveitarstjórnarkosningar. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== ===[[Húnabyggð]]=== ===[[Húnaþing vestra]]=== ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7= |seats7=- |sc7= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes3= |seats3=2 |sc3= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktavía Eyvindsdóttir |votes8= |seats8=- |sc8= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color1=#f36f21 |cand1=Óðinn Svan Óðinsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Sindri S. Kristjánsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6= |seats6=1 |sc6= |party9=Flokkur fólksins (ekki í framboði) |cand9=- |votes9= |seats9=1 |sc9= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] 0kd3izqv1vd4b9mnbnjupy5sjca79je 1963291 1963266 2026-05-16T06:55:56Z Steinninn 952 Bætti við nokkrum framboðum úti á landi 1963291 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fara fram í 62 sveitarfélögum en kjörin verður 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin verður sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tekur gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir verða kjörnar í listakosningu og samanlagt eru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan er sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fer fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> [[Sjálfstæðisflokkurinn]] er í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] bjóða fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] býður fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar eru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4= |seats4=- |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5= |seats5=- |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3= |seats3=3 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Davíð Sigurðsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Sigurður Guðmundsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3= |seats3=1 |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=1 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Auður Kjartansdóttir |- | Eiríkur Böðvar Rúnarsson |- | Jón Bjarki Jónatansson |- | Júníana Björg Óttarsdóttir |- | Jóhanna Jóhannesdóttir |- | Urszula Zyskowska |- | Illugi Jens Jónasson |} Einungis kom fram einn framboðslisti (D listi Sjálfstæðisflokks). Sjö efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2= |seats2= |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Dalabyggð]]=== Í Dalabyggð bauð einginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== Í Eyja- og Miklaholtshrepp bauð einginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2= |seats2= |sc2= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3= |seats3= |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5= |seats5= |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand1 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Vegvísir (G) | cand2 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = | seats3 = | sc3 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Samfylkingin og óháðir (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Fjarðarlistinn (A) | cand1 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Framtíðarlistinn (E) | cand2 = Kjartan Geir Karlsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem mun ekki úrskurða í málinu fyrir sveitarstjórnarkosningar. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== ===[[Húnabyggð]]=== ===[[Húnaþing vestra]]=== ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7= |seats7=- |sc7= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes3= |seats3=2 |sc3= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktavía Eyvindsdóttir |votes8= |seats8=- |sc8= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color1=#f36f21 |cand1=Óðinn Svan Óðinsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Sindri S. Kristjánsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6= |seats6=1 |sc6= |party9=Flokkur fólksins (ekki í framboði) |cand9=- |votes9= |seats9=1 |sc9= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] 905wesfx29d83anoeh9s5w5x1g2oyfx 1963295 1963291 2026-05-16T07:58:54Z Bjarki S 9 /* Vesturland */ Stafsetning/málfar 1963295 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fara fram í 62 sveitarfélögum en kjörin verður 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin verður sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tekur gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir verða kjörnar í listakosningu og samanlagt eru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan er sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fer fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> [[Sjálfstæðisflokkurinn]] er í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] bjóða fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] býður fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar eru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4= |seats4=- |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5= |seats5=- |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3= |seats3=3 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Davíð Sigurðsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Sigurður Guðmundsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3= |seats3=1 |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=1 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Auður Kjartansdóttir |- | Eiríkur Böðvar Rúnarsson |- | Jón Bjarki Jónatansson |- | Júníana Björg Óttarsdóttir |- | Jóhanna Jóhannesdóttir |- | Urszula Zyskowska |- | Illugi Jens Jónasson |} Einungis kom fram einn framboðslisti (D listi Sjálfstæðisflokks). Sjö efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2= |seats2= |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Dalabyggð]]=== Í Dalabyggð bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== Í Eyja- og Miklaholtshrepp bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2= |seats2= |sc2= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3= |seats3= |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5= |seats5= |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand1 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Vegvísir (G) | cand2 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = | seats3 = | sc3 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Samfylkingin og óháðir (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Fjarðarlistinn (A) | cand1 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Framtíðarlistinn (E) | cand2 = Kjartan Geir Karlsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem mun ekki úrskurða í málinu fyrir sveitarstjórnarkosningar. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== ===[[Húnabyggð]]=== ===[[Húnaþing vestra]]=== ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7= |seats7=- |sc7= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes3= |seats3=2 |sc3= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktavía Eyvindsdóttir |votes8= |seats8=- |sc8= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color1=#f36f21 |cand1=Óðinn Svan Óðinsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Sindri S. Kristjánsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6= |seats6=1 |sc6= |party9=Flokkur fólksins (ekki í framboði) |cand9=- |votes9= |seats9=1 |sc9= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] 0bsm9nqnuz52zbfktpeeuyjdji29bqz 1963297 1963295 2026-05-16T08:21:39Z Bjarki S 9 /* Kaldrananeshreppur og Árneshreppur */ 1963297 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fara fram í 62 sveitarfélögum en kjörin verður 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin verður sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tekur gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir verða kjörnar í listakosningu og samanlagt eru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan er sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fer fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> [[Sjálfstæðisflokkurinn]] er í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] bjóða fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] býður fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar eru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4= |seats4=- |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5= |seats5=- |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3= |seats3=3 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Davíð Sigurðsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Sigurður Guðmundsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3= |seats3=1 |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=1 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Auður Kjartansdóttir |- | Eiríkur Böðvar Rúnarsson |- | Jón Bjarki Jónatansson |- | Júníana Björg Óttarsdóttir |- | Jóhanna Jóhannesdóttir |- | Urszula Zyskowska |- | Illugi Jens Jónasson |} Einungis kom fram einn framboðslisti (D listi Sjálfstæðisflokks). Sjö efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2= |seats2= |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Dalabyggð]]=== Í Dalabyggð bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== Í Eyja- og Miklaholtshrepp bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2= |seats2= |sc2= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3= |seats3= |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5= |seats5= |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand1 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Vegvísir (G) | cand2 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = | seats3 = | sc3 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Samfylkingin og óháðir (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Fjarðarlistinn (A) | cand1 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Framtíðarlistinn (E) | cand2 = Kjartan Geir Karlsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka kosninguna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}</ref> ====[[Kaldrananeshreppur]]==== Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fer fram óbundin kosning. ====[[Árneshreppur]]==== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framtíð Árneshrepps (Á) | cand1 = Sigrún Sverrisdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sólstöður (S) | cand2 = Arnibjörn Bernharðsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} Í Árneshreppi fer fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== ===[[Húnabyggð]]=== ===[[Húnaþing vestra]]=== ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7= |seats7=- |sc7= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes3= |seats3=2 |sc3= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktavía Eyvindsdóttir |votes8= |seats8=- |sc8= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color1=#f36f21 |cand1=Óðinn Svan Óðinsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Sindri S. Kristjánsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6= |seats6=1 |sc6= |party9=Flokkur fólksins (ekki í framboði) |cand9=- |votes9= |seats9=1 |sc9= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] 96or7b8r7sxlgnd98bbirkj1h8fcmmr 1963298 1963297 2026-05-16T08:22:35Z Bjarki S 9 /* Kaldrananeshreppur og Árneshreppur */ 1963298 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fara fram í 62 sveitarfélögum en kjörin verður 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin verður sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tekur gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir verða kjörnar í listakosningu og samanlagt eru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan er sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fer fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> [[Sjálfstæðisflokkurinn]] er í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] bjóða fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] býður fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar eru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4= |seats4=- |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5= |seats5=- |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3= |seats3=3 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Davíð Sigurðsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Sigurður Guðmundsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3= |seats3=1 |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=1 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Auður Kjartansdóttir |- | Eiríkur Böðvar Rúnarsson |- | Jón Bjarki Jónatansson |- | Júníana Björg Óttarsdóttir |- | Jóhanna Jóhannesdóttir |- | Urszula Zyskowska |- | Illugi Jens Jónasson |} Einungis kom fram einn framboðslisti (D listi Sjálfstæðisflokks). Sjö efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2= |seats2= |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Dalabyggð]]=== Í Dalabyggð bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== Í Eyja- og Miklaholtshrepp bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2= |seats2= |sc2= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3= |seats3= |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5= |seats5= |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand1 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Vegvísir (G) | cand2 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = | seats3 = | sc3 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Samfylkingin og óháðir (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Fjarðarlistinn (A) | cand1 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Framtíðarlistinn (E) | cand2 = Kjartan Geir Karlsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}</ref> ====[[Kaldrananeshreppur]]==== Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fer fram óbundin kosning. ====[[Árneshreppur]]==== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framtíð Árneshrepps (Á) | cand1 = Sigrún Sverrisdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sólstöður (S) | cand2 = Arnibjörn Bernharðsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} Í Árneshreppi fer fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== ===[[Húnabyggð]]=== ===[[Húnaþing vestra]]=== ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7= |seats7=- |sc7= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes3= |seats3=2 |sc3= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktavía Eyvindsdóttir |votes8= |seats8=- |sc8= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color1=#f36f21 |cand1=Óðinn Svan Óðinsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Sindri S. Kristjánsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6= |seats6=1 |sc6= |party9=Flokkur fólksins (ekki í framboði) |cand9=- |votes9= |seats9=1 |sc9= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] 0hvvmpww7ubtm9fa1a90sg7hgq5u6i1 1963300 1963298 2026-05-16T09:15:04Z Bjarki S 9 /* Norðurland vestra */ 1963300 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fara fram í 62 sveitarfélögum en kjörin verður 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin verður sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tekur gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir verða kjörnar í listakosningu og samanlagt eru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan er sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fer fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> [[Sjálfstæðisflokkurinn]] er í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] bjóða fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] býður fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar eru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4= |seats4=- |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5= |seats5=- |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3= |seats3=3 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Davíð Sigurðsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Sigurður Guðmundsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3= |seats3=1 |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=1 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Auður Kjartansdóttir |- | Eiríkur Böðvar Rúnarsson |- | Jón Bjarki Jónatansson |- | Júníana Björg Óttarsdóttir |- | Jóhanna Jóhannesdóttir |- | Urszula Zyskowska |- | Illugi Jens Jónasson |} Einungis kom fram einn framboðslisti (D listi Sjálfstæðisflokks). Sjö efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2= |seats2= |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Dalabyggð]]=== Í Dalabyggð bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== Í Eyja- og Miklaholtshrepp bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2= |seats2= |sc2= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3= |seats3= |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5= |seats5= |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand1 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Vegvísir (G) | cand2 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = | seats3 = | sc3 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Samfylkingin og óháðir (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Fjarðarlistinn (A) | cand1 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Framtíðarlistinn (E) | cand2 = Kjartan Geir Karlsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}</ref> ====[[Kaldrananeshreppur]]==== Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fer fram óbundin kosning. ====[[Árneshreppur]]==== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framtíð Árneshrepps (Á) | cand1 = Sigrún Sverrisdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sólstöður (S) | cand2 = Arnibjörn Bernharðsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} Í Árneshreppi fer fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Einar Eðvald Einarsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Magnús Barðdal |votes3= |seats3=2 |sc3= |party2=Byggðalistinn (L) |cand2=Eyþór Fannar Sveinsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Högni ELfar Gylfason |votes4= |seats4= |sc4= |party5=Vinstri græn og óháðir (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Húnabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=Öll saman (A) |cand3=Jón Gíslason |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Grímur Rúnar Lárusson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Guðmundur Haukur Jakobsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5= Gerum þetta saman (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4= H-listinn (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Húnaþing vestra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand1=Sigurður Líndal Þórisson |votes1= |seats1=3 |sc1=- |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand3=Örn Arnarson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party2=[[Nýtt afl í Húnaþingi vestra]] (N) |cand2=Viktor Ingi Jónsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |blank= |invalid= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand1=Eydís Inga Sigurjónsdóttir |votes1= |seats1= |sc1= |party2=Fyrir Skagaströnd (K) |cand2=Vigdís Elva Þorgeirsdóttir |votes2= |seats2= |sc2= |party3=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (N) |cand3=Ragnheiður Erla Stefánsdóttir |votes3= |seats3= |sc3= |blank= |invalid= |electorate= }} ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7= |seats7=- |sc7= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes3= |seats3=2 |sc3= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktavía Eyvindsdóttir |votes8= |seats8=- |sc8= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color1=#f36f21 |cand1=Óðinn Svan Óðinsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Sindri S. Kristjánsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6= |seats6=1 |sc6= |party9=Flokkur fólksins (ekki í framboði) |cand9=- |votes9= |seats9=1 |sc9= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] 9la927dwqqoxx8oqdrjomk8nxs8aawp 1963301 1963300 2026-05-16T09:15:33Z Bjarki S 9 /* Húnaþing vestra */ 1963301 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fara fram í 62 sveitarfélögum en kjörin verður 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin verður sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tekur gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir verða kjörnar í listakosningu og samanlagt eru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan er sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fer fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> [[Sjálfstæðisflokkurinn]] er í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] bjóða fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] býður fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar eru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4= |seats4=- |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5= |seats5=- |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3= |seats3=3 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Davíð Sigurðsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Sigurður Guðmundsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3= |seats3=1 |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=1 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Auður Kjartansdóttir |- | Eiríkur Böðvar Rúnarsson |- | Jón Bjarki Jónatansson |- | Júníana Björg Óttarsdóttir |- | Jóhanna Jóhannesdóttir |- | Urszula Zyskowska |- | Illugi Jens Jónasson |} Einungis kom fram einn framboðslisti (D listi Sjálfstæðisflokks). Sjö efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2= |seats2= |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Dalabyggð]]=== Í Dalabyggð bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== Í Eyja- og Miklaholtshrepp bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2= |seats2= |sc2= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3= |seats3= |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5= |seats5= |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand1 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Vegvísir (G) | cand2 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = | seats3 = | sc3 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Samfylkingin og óháðir (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Fjarðarlistinn (A) | cand1 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Framtíðarlistinn (E) | cand2 = Kjartan Geir Karlsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}</ref> ====[[Kaldrananeshreppur]]==== Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fer fram óbundin kosning. ====[[Árneshreppur]]==== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framtíð Árneshrepps (Á) | cand1 = Sigrún Sverrisdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sólstöður (S) | cand2 = Arnibjörn Bernharðsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} Í Árneshreppi fer fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Einar Eðvald Einarsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Magnús Barðdal |votes3= |seats3=2 |sc3= |party2=Byggðalistinn (L) |cand2=Eyþór Fannar Sveinsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Högni ELfar Gylfason |votes4= |seats4= |sc4= |party5=Vinstri græn og óháðir (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Húnabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=Öll saman (A) |cand3=Jón Gíslason |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Grímur Rúnar Lárusson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Guðmundur Haukur Jakobsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5= Gerum þetta saman (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4= H-listinn (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Húnaþing vestra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand1=Sigurður Líndal Þórisson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand3=Örn Arnarson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party2=Nýtt afl í Húnaþingi vestra (N) |cand2=Viktor Ingi Jónsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |blank= |invalid= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand1=Eydís Inga Sigurjónsdóttir |votes1= |seats1= |sc1= |party2=Fyrir Skagaströnd (K) |cand2=Vigdís Elva Þorgeirsdóttir |votes2= |seats2= |sc2= |party3=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (N) |cand3=Ragnheiður Erla Stefánsdóttir |votes3= |seats3= |sc3= |blank= |invalid= |electorate= }} ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7= |seats7=- |sc7= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes3= |seats3=2 |sc3= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktavía Eyvindsdóttir |votes8= |seats8=- |sc8= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color1=#f36f21 |cand1=Óðinn Svan Óðinsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Sindri S. Kristjánsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6= |seats6=1 |sc6= |party9=Flokkur fólksins (ekki í framboði) |cand9=- |votes9= |seats9=1 |sc9= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] aph3iddnebzb00ljd29cu98k7xzff6k 1963302 1963301 2026-05-16T09:16:05Z Bjarki S 9 /* Skagafjörður */ 1963302 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' verða haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin verður 61 sveitarstjórn en þeim fækkar um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar hafa farið fram eða taka munu gildi eftir kosningarnar. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fara fram í 62 sveitarfélögum en kjörin verður 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin verður sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tekur gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir verða kjörnar í listakosningu og samanlagt eru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan er sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fer fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> [[Sjálfstæðisflokkurinn]] er í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] bjóða fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] býður fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar eru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes3= |seats3=4 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes6= |seats6=1 |sc6= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1= |seats1=6 |sc1= |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10= |seats10= |sc10= |party7=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand7=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes7= |seats7=1 |sc7= |party5=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand5=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes5= |seats5=2 |sc5= |party8=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand8=[[Ari Edwald]] |votes8= |seats8=0 |sc8= |party4=[[Píratar]] (P) |cand4=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes4= |seats4=3 |sc4= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2= |seats2=5 |sc2= |party9=[[Vinstrið]] (A) |color9=#023f38 |cand9=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes9= |seats9= |sc9= |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11= |seats11= |sc11= |party12=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand12=- |votes12= |seats12=1 |sc12= |invalid= |blank= |electorate= }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða hefur átt sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hyggi á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Orri Hlöðversson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=María Ellen Steingrímsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7= |seats7= |sc7= |party6=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand6=Einar Jóhannes Guðnason |votes6= |seats6=0 |sc6= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Jónas Már Torfason |votes4= |seats4=1 |sc4= |party5=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand5=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes5= |seats5=0 |sc5= |party8=Vinir Kópavogs (ekki í framboði) |cand8=- |votes8= |seats8=3 |sc8= |valid= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Valdimar Víðisson]] |votes3= |seats3=2 |sc3= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4= |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5= |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes2= |seats2=4 |sc2= |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=[[Hlynur Bæringsson]] |votes4= |seats4=1 |sc4= |party3=[[Viðreisn]] (C) |cand3=Guðlaugur Kristmundsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1= |seats1=7 |sc1= |party2=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color2=#ffc103 |cand2=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5= |seats5=0 |sc5= |party6=[[Samfylkingin]] (S) |cand6=Kjartan Atli Kjartansson |votes6= |seats6= |sc6= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Sævar Birgisson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Hilmar Gunnarsson |votes2= |seats2=4 |sc2= |party3=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color3=#ffff01 |cand3=Árni Jónsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7= |seats7=0 |sc7= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Ólafur Ingi Óskarsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Jóhanna Hreinsdóttir |- | Sigurþór I. Sigurðsson |- | Jón Þorgeir Sigurðsson |- | Þóra Jónsdóttir |- | Díana Þorsteinsdóttir |} Einungis kom fram einn framboðslisti (A listi - Íbúar í Kjós). Fimm efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2= |seats2=3 |sc2= |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5= |seats5= |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4= |seats4=0 |sc4= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3= |seats3=3 |sc3= |party6=Umbót (ekki í framboði) |cand6=- |votes6= |seats6=1 |sc6= |party7=Bein leið (ekki í framboði) |cand7=- |votes7= |seats7=1 |sc7= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand1=Haukur Andreasson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4= |seats4= |sc4= |party2=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand2=Svavar Grétarsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party5=Bæjarlistinn (ekki í framboði) |color5= |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party4=Fyrir samfélagið (A) |cand4=Gunnar J. Helgason |votes4= |seats4= |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1= |seats1=3 |sc1= |party2=Framboðsfélag E-listans (E) |color2= |cand2=Birgir Örn Ólafsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party3=Framfarafélag L-listans (L) |color3= |cand3=Kristinn Björgvinsson |votes3= |seats3=1 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes3= |seats3=1 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand1=Magnús Már Jakobsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party4=Rödd unga fólksins (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4= |seats4=- |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5= |seats5=- |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3= |seats3=3 |sc3= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Davíð Sigurðsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Sigurður Guðmundsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3= |seats3=1 |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=Vinstri græn (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=1 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. ===[[Snæfellsbær]]=== {| class="wikitable" ! Fulltrúar |- | Auður Kjartansdóttir |- | Eiríkur Böðvar Rúnarsson |- | Jón Bjarki Jónatansson |- | Júníana Björg Óttarsdóttir |- | Jóhanna Jóhannesdóttir |- | Urszula Zyskowska |- | Illugi Jens Jónasson |} Einungis kom fram einn framboðslisti (D listi Sjálfstæðisflokks). Sjö efstu menn listans verða því sjálfkjörnir og engar kosningar fara fram í sveitarfélaginu. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2= |seats2= |sc2= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Dalabyggð]]=== Í Dalabyggð bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== Í Eyja- og Miklaholtshrepp bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1= |seats1= |sc1= |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2= |seats2= |sc2= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3= |seats3= |sc3= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4= |seats4= |sc4= |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5= |seats5= |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand1 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Vegvísir (G) | cand2 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = | seats3 = | sc3 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Samfylkingin og óháðir (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Fjarðarlistinn (A) | cand1 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Framtíðarlistinn (E) | cand2 = Kjartan Geir Karlsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}</ref> ====[[Kaldrananeshreppur]]==== Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fer fram óbundin kosning. ====[[Árneshreppur]]==== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | seatstitle = Kjörnir fulltrúar<br>2022 | party1 = Framtíð Árneshrepps (Á) | cand1 = Sigrún Sverrisdóttir | votes1 = | seats1 = | sc1 = | party2 = Sólstöður (S) | cand2 = Arnibjörn Bernharðsson | votes2 = | seats2 = | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = }} Í Árneshreppi fer fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Einar Eðvald Einarsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Magnús Barðdal |votes3= |seats3=2 |sc3= |party2=Byggðalistinn (L) |cand2=Eyþór Fannar Sveinsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Högni Elfar Gylfason |votes4= |seats4= |sc4= |party5=Vinstri græn og óháðir (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=2 |sc5= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Húnabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party3=Öll saman (A) |cand3=Jón Gíslason |votes3= |seats3= |sc3= |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Grímur Rúnar Lárusson |votes2= |seats2=3 |sc2= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Guðmundur Haukur Jakobsson |votes1= |seats1=4 |sc1= |party5= Gerum þetta saman (ekki í framboði) |cand5=- |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4= H-listinn (ekki í framboði) |cand4=- |votes4= |seats4=1 |sc4= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Húnaþing vestra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand1=Sigurður Líndal Þórisson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand3=Örn Arnarson |votes3= |seats3=2 |sc3= |party2=Nýtt afl í Húnaþingi vestra (N) |cand2=Viktor Ingi Jónsson |votes2= |seats2=2 |sc2= |blank= |invalid= |electorate= }} ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand1=Eydís Inga Sigurjónsdóttir |votes1= |seats1= |sc1= |party2=Fyrir Skagaströnd (K) |cand2=Vigdís Elva Þorgeirsdóttir |votes2= |seats2= |sc2= |party3=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (N) |cand3=Ragnheiður Erla Stefánsdóttir |votes3= |seats3= |sc3= |blank= |invalid= |electorate= }} ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |seatstitle=Kjörnir fulltrúar<br>2022 |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7= |seats7=- |sc7= |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes3= |seats3=2 |sc3= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktavía Eyvindsdóttir |votes8= |seats8=- |sc8= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes2= |seats2=2 |sc2= |party1=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color1=#f36f21 |cand1=Óðinn Svan Óðinsson |votes1= |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5= |seats5=1 |sc5= |party4=[[Samfylkingin]] (S) |cand4=Sindri S. Kristjánsson |votes4= |seats4=1 |sc4= |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6= |seats6=1 |sc6= |party9=Flokkur fólksins (ekki í framboði) |cand9=- |votes9= |seats9=1 |sc9= |invalid= |blank= |electorate= }} ===[[Norðurþing]]=== ===[[Fjallabyggð]]=== ===[[Dalvíkurbyggð]]=== ===[[Þingeyjarsveit]]=== ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== ===[[Hörgársveit]]=== ===[[Langanesbyggð]]=== ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== ===[[Grýtubakkahreppur]]=== ===[[Tjörneshreppur]]=== ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== ===[[Múlaþing]]=== ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== ===[[Fljótsdalshreppur]]=== ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== ===[[Vestmannaeyjar]]=== ===[[Hveragerði]]=== ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== ===[[Rangárþing eystra]]=== ===[[Rangárþing ytra]]=== ===[[Bláskógabyggð]]=== ===[[Hrunamannahreppur]]=== ===[[Flóahreppur]]=== ===[[Mýrdalshreppur]]=== ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== ===[[Skaftárhreppur]]=== ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== ===[[Ásahreppur]]=== ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] 6qr0uctt86iazu1uprju9do6poq82zz 0 180730 1963272 1962416 2026-05-15T21:53:10Z Cinquantecinq 12601 1963272 wikitext text/x-wiki '''Í ljósi sögunnar''' eru [[Útvarp|útvarps-]] og [[Hlaðvarp|hlaðvarpsþættir]] eftir [[Vera Illugadóttir|Veru Illugadóttur]]. Þættirnir hófu göngu sína árið 2016 og eru frumfluttir á [[Rás 1]]. Í þáttunum er fjallað um ýmis sagnfræðileg málefni, gjarnan með skírskotun í málefni líðandi stundar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/i-ljosi-sogunnar/23795|titill=Í ljósi sögunnar|útgefandi=Rúv|ár=2025|mánuðurskoðað=mars 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222334440d/i-ljosi-sogunnar-ekki-allur|title=Í ljósi sögunnar ekki allur - Vísir|last=Sigurðsson|first=Bjarki|date=2022-04-11|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-18}}</ref> == Þættir == === 2016 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |8. janúar 2016 |''Saga Sádi-Arabíu'' |Fjallað um sögu [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]], hvernig þetta ríki í eyðimörk Arabíuskagans varð og til og hvernig það komst til áhrifa á alþjóðavettvangi. |- |15. janúar 2016 |''Eiturlyfjasmyglarar í Mexíkó'' |Aldarlöng saga eiturlyfjasmyglara í Mexíkó og rætur þeirrar vargaldar sem þar geisar á milli glæpagengja. |- |22. janúar 2016 |''Íranska kjarnorkuáætlunin'' |Fjallað um sögu írönsku [[Kjarnorka|kjarnorkuáætlunarinnar]]. Upphaf hennar má rekja allt til upphafs sjötta áratugarins, en fyrstu skrefin á kjarnorkubrautinni tóku Íranar með dyggri aðstoð og stuðningi Bandaríkjanna. |- |29. janúar 2016 |''Mubarak og egypska byltinginn'' |Fimm ár eru um þessar mundir síðan [[Hosni Mubarak]] Egyptalandsforseti hrökklaðist frá völdum eftir þriggja vikna fjöldamótmæli á götum egypskra borga. Í þættinum er rifjuð upp saga egypsku byltingarinnar og frásagnir Íslendinga sem voru í [[Kaíró]] þessa afdrifaríku daga í janúar og febrúar 2011. |- |5. febrúar 2016 |''Forsetakosningar í BNA 1948'' |Í þættinum er fjallað um [[forsetakosningarnar í Bandaríkjunum 1948]], og ein óvæntustu kosningaúrslit bandarískrar stjórnmálasögu, þegar forsetinn [[Harry S. Truman|Harry Truman]] kom öllum að óvörum og sigraði andstæðing sinn, Repúblikanann [[Thomas Dewey]]. |- |12. febrúar 2016 |''Vladimír Pútín'' |Í þættinum er fjallað um æsku og uppvöxt [[Vladímír Pútín|Vladimírs Pútíns]] Rússlandsforseta, feril hans í sovésku leyniþjónustunni [[KGB]], afdrifarík augnablik í Dresden í Austur-Þýskalandi, og hvernig svo ólíklega vildi til að hann komst að lokum til æðstu metorða í Rússlandi. |- |17. febrúar 2016 |''Rúmenska byltingin'' |Í þættinum er fjallað um rúmensku byltinguna í desember 1989 og síðustu daga einræðisherrans [[Nicolae Ceaușescu|Nicolae Ceausescus]]. Þátturinn var endurfluttur 27. desember 2019. |- |19. febrúar 2016 |''Morðið á Olof Palme'' |Í þættinum er fjallað um morðið á [[Olof Palme]], forsætisráðherra Svíþjóðar, og árangurslitla leit sænsku lögreglunnar að banamani hans, en þrjátíu ár eru um þessar mundir frá því að Palme var skotinn til bana á götu í miðborg Stokkhólms. |- |26. febrúar 2016 |''Morðið á Olof Palme II'' |Síðari þáttur um morðið á sænska forsætisráðherranum [[Olof Palme]], en um þessar mundir eru þrjátíu ár liðin síðan hann var skotinn til bana í miðborg Stokkhólms. Í þessum þætti er fjallað nánar um árangurslitla leit sænsku lögreglunnar að banamanni forsætisráðherrans og farið yfir ýmsar kenningar um það hver gæti hafa staðið að baki morðinu. Voru það kúrdískir hryðjuverkamenn, suðurafríska leyniþjónustan eða jafnvel lögreglan sjálf? |- |4. mars 2016 |''Donald Trump'' |Í þættinum er fjallað um ættir bandaríska forsetaframbjóðandans og auðjöfursins [[Donald Trump|Donalds Trump]], og hvernig afi hans og faðir auðguðust á sínum tíma. Afinn, þýskur innflytjandi, rak meðal annars hótel og vændishús fyrir gullgrafara í gullæðinu í Klondike, og sonur hans, faðir Donalds Trump, byggði svo upp mikið fasteignaveldi í New York með stuðningi úr opinberum sjóðum, en var umdeildur bæði fyrir kynþáttamismunun og fjármálamisferli. Þátturinn var endurfluttur 19. ágúst 2016. |- |11. mars 2016 |''Náttúruhamfarir og kjarnorkuslys í Japan'' |Fimm ár liðin frá [[Hamfarirnar í Japan 2011|náttúruhamförunum miklu]] og kjarnorkuslysinu í Japan 11. mars 2011, þegar sterkur jarðskjálfti, níu að stærð, reið yfir Japan, flóðbylgja skall á norðausturströnd landsins og alvarlegt bræðsluslys varð í kjarnorkuveri í [[Fukushima]]. |- |14. mars 2016 |''Æska og uppvöxtur Donalds Trumps'' |Í þættinum verður fjallað um æsku, uppvöxt og upphaf viðskiptaferils forsetaframbjóðendans og fasteignajöfursins [[Donald Trump|Donalds Trumps]]. |- |1. apríl 2016 |''Radovan Karadzic'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Radovan Karadzic|Radovans Karadzic]], leiðtoga Bosníuserba í Júgóslavíustríðinum, sem nýverið var dæmdur í fjörutíu ára fangelsi af stríðsglæpadómstól fyrir þjóðarmorð og glæpi gegn mannkyni, og lygilegan flótta hans undan réttvísinni í þrettán ár. |- |8. apríl 2016 |''Nagorno-Karabakh í Kákasus'' |Í þættinum er fjallað um héraðið [[Nagorno-Karabakh]] í Kákasus sem [[Armenía]] og [[Aserbaísjan]] hafa eldað grátt silfur vegna frá falli Sovétríkjanna. Allt að 30 þúsund manns féllu í sex ára stríði um Nagorno-Karabakh sem lauk með vopnahléi árið 1994. Friðarviðræður hafa ekki skilað árangri og síðast kom til átaka í héraðinu fyrir örfáum dögum. |- |15. apríl 2016 |''Líbía'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Líbía|Líbíu]] í Norður-Afríku á tuttugustu öld. Þátturinn var endurfluttur 20. apríl 2018. |- |22. apríl 2016 |''Dilma Rousseff'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] Brasilíuforseta, sem nú er sökuð um spillingu og embættisglöp. Hún var skæruliði á dögum herforingjastjórnar í Brasilíu, sat í fangelsi og sætti þar hryllilegum pyntingum - en varð síðar forseti eins fjölmennasta og stærsta ríkis á jörðinni og ein valdamesta kona heims. |- |29. apríl 2016 |''Tsjernóbyl-slysið'' |Um slysið í [[Kjarnorkuslysið í Tsjernobyl|Tsjernóbyl-kjarnorkuverinu]] í Úkraínu 26. apríl 1986, alvarlegasta kjarnorkuslys sögunnar. |- |6. maí 2016 |''Erdogan Tyrklandsforseti'' |Fjallað um ævi og feril [[Recep Tayyip Erdoğan|Recep Tayyip Erdogans]], forseta Tyrklands. |- |13. maí 2016 |''Hillary Rodham Clinton'' |Fjallað um bandarísku stjórnmálakonuna [[Hillary Clinton]], æsku hennar og námsár og upphaf sambandsins hennar við [[Bill Clinton]]. |- |20. maí 2016 |''Nauðungarflutningar á Krímtatörum'' |Í þættinum er fjallað um nauðungarflutningana á [[Krímtatarar|Krímtatörum]] árið 1944, en lag um þá hörmungaratburði sigraði í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva á dögunum. [[Jósef Stalín]] sakaði Tatara á Krímskaga um landráð og svik og lét því flytja alla þjóðina, nærri tvö hundruð þúsund manns, til Úsbekistan um borð í gripalestum. Þar beið þeirra vist í fangabúðum, og talið að allt að fjörutíu prósent krímtatörsku þjóðarinnar hafi týnt lífi á fyrstu árunum eftir flutninginn. |- |3. júní 2016 |''Nepalska konungsfjölskyldan'' |Í þættinum er fjallað um [[Konunglegu fjöldamorðin í Nepal|konungsmorðin í Nepal]], þegar, árið 2001, að krónprins Nepals skaut til bana alla sína nánustu fjölskyldu, þar á meðal konung og drottningu landsins. |- |10. júní 2016 |''Rodrigo Duterte'' |Í þættinum er fjallað um hinn umdeilda forseta Filippseyja, [[Rodrigo Duterte]], sem styður dauðasveitir sem myrða eiturlyfjasala og aðra glæpamenn og hefur jafnvel sjálfur drepið menn. Þátturinn var áður á dagskrá í júní. |- |27. júní 2016 |''Boko Haram'' |Í þættinum er fjallað um sögu nígerísku öfgasamtakanna [[Boko Haram]]. Vígamenn samtakanna eru taldir hafa að minnsta kosti tuttugu þúsund mannslíf á samviskunni og meira en tvær milljónir manna hafa lent á hrakhólum vegna árasa þeirra, sem beinast jafnt gegn nígerískum stjórnvöldum og óbreyttum borgurum. |- |1. júlí 2016 |''Victoria Woodhull'' |Í þættinum er fjallað um lygilega ævi baráttukonunnar [[Victoria Woodhull|Victoriu Woodhull]], sem árið 1872 varð fyrsta konan til að bjóða sig fram til forseta Bandaríkjanna, mörgum áratugum áður en bandarískar konur fengu kosningarétt. Hún var sömuleiðis með fyrstu kvenkyns verðbréfasölum á Wall Street, sjáandi, tugthúslimur, og boðberi frjálsra ásta löngu á undan sinni samtíð. |- |8. júlí 2016 |''Indland og Pakistan'' |Í þættinum er fjallað um [[Skipting Indlands|skiptingu]] bresku nýlendunnar Indlands í tvö sjálfstæð ríki, [[Indland]] og [[Pakistan]], árið 1947, aðdraganda skiptingarinnar og þær ómældu hörmungar sem þær höfðu í för með sér fyrir borgara beggja nýju ríkjanna. Þátturinn var endurfluttur 30. júní 2017. |- |15. júlí 2016 |''Indland og Pakistan II'' |Seinni þáttur um skiptingu bresku nýlendunnar Indlands í tvö sjálfstæð ríki, Indland og Pakistan, árið 1947. Í þessum þætti er fjallað um eftirmál skiptingarinnar og hlutskipti almennra borgara í báðum nýju ríkjunum, en allt að fimmtán milljónir manna hröktust á flótta eftir skiptinguna og hundruð þúsunda féllu í átökum eða fórust á flóttanum. Þátturinn var endurfluttur 7. júlí 2017. |- |22. júlí 2016 |''Port Arthur-fjöldamorðin og skotvopn í Ástralíu'' |Í þættinum er fjallað um [[fjöldamorðin í Port Arthur]] í Ástralíu árið 1996, þegar ungur maður myrti 35 og særði fjölda manns í mannskæðustu skotárás í ástralskri sögu. Morðin urðu til þess að áströlsk stjórnvöld settu stranga skotvopnalöggjöf og gerðu hundruð þúsunda öflugra skotvopna upptæk, aðgerðir sem stundum eru nefndar sem möguleg fyrirmynd að herðingu skotvopnalaga í Bandaríkjunum. Þátturinn var áður á dagskrá  24. júní 2016. |- |29. júlí 2016 |''Valdaránið í Grikklandi 1967'' |Í skjóli nætur þann 21. apríl 1967 [[Valdaránið í Grikklandi 1967|tóku nokkrir hægrisinnaðir herforingjar öll völd]] í Grikklandi í hendur sér, settu herlög, bönnuðu stjórnmálaflokka og allt andóf og fangelsuðu þúsundir manna. Herinn [[Herforingjastjórnin í Grikklandi|stjórnaði Grikklandi]] næstu sjö árin. Fjallað er um aðdraganda og ástæður valdaránsins, hlutskipti almennings á herstjórnarárunum, skammlífa uppreisn stúdenta í Aþenu og það sem að lokum varð herforingjunum að falli. Þátturinn var endurfluttur 14. júlí 2017. |- |5. ágúst 2016 |''Stonewall'' |Í þættinum er fjallað um atburð sem markaði vatnaskil í réttindabaráttu samkynhneigðra og hinsegin fólks í Bandaríkjunum og á heimsvísu, gestir á Stonewall Inn, næturklúbbi fyrir homma og hinsegin fólk í Greenwich Village í New York [[Stonewall-uppþotin|risu upp]] gegn lögreglumönnum sem ætluðu að loka staðnum, sumarið 1969. Þátturinn var endurfluttur 11. ágúst 2017. |- |12. ágúst 2016 |''Raoul Wallenberg'' |Í þættinum er fjallað um ráðgátuna um sænska stjórnarerindrekann [[Raoul Wallenberg]] sem bjargaði lífi þúsunda gyðinga í Búdapest í seinni heimsstyrjöld en hvarf svo sporlaust í stríðslok. |- |26. ágúst 2016 |''Rætur Íslamska ríkisins'' |Þátturinn er annar af tveimur um rætur og upphaf [[Íslamska ríkið|hryðjuverkasamtakanna sem kenna sig við Íslamskt ríki]] og hafa á síðustu árum lagt undir sig landsvæði í Írak og Sýrlandi og staðið á bak við ótal hryðjuverk og ódæðisverk um heim allan. Í þessum fyrri þætti er farið yfir ævi og ferils Jórdaníumannsins miskunnarlausa [[Abu Musab Al-Zarqawi]], sem notfærði sér ólguna í kjölfar [[Íraksstríðið|innrásar Bandaríkjamanna í Írak]] 2003 til þess að koma á fót hryðjuverkasamtökunum sem síðar urðu að Íslamska ríkinu. Síðari þáttur um Íslamska ríkið verður á dagskrá að viku liðinni. Þátturinn var endurfluttur í uppfærðri útgáfu 21. júlí 2017. |- |2. september 2016 |''Íslamska ríkið II'' |Síðari þáttur af tveimur um sögu hryðjuverkasamtakanna sem kenna sig við Íslamskt ríki, hafa á síðustu árum lagt undir sig landsvæði í Írak og Sýrlandi og staðið á bak við ótal hryðjuverk um heim allan. Í þessum síðari þætti er fjallað um það hvernig hópur hryðjuverkamanna í Írak notfærði sér upplausnina í grannríkinu Sýrlandi til að kveða sér hljóðs, og uppgang núverandi leiðtoga samtakanna, [[Abu Bakr Al-Baghdadi]], sem útnefnt hefur sjálfan sig arftaka [[Múhameð|Múhameðs]] spámanns á jörðu. Þátturinn var endurfluttur 28. júlí 2017. |- |9. september 2016 |''Islam Karimov og Úsbekistan'' |Í þættinum er fjallað sögu [[Úsbekistan]] á síðustu áratugum. Sagt er frá ævi og valdatíð [[Islam Karimov|Islams Karimovs]], einræðisherrans miskunnarlausa sem nýlega féll frá, og var meðal annars alræmdur fyrir að láta sjóða andófsmenn lifandi, og sömuleiðis litríkri dóttur Karimovs, [[Gulnara Karimova|Gulnöru]], sem var ríkasta kona Úsbekistan, dreymdi um að verða alþjóðleg poppstjórna, en lenti svo upp á kant við föður sinn og lenti í stofufangelsi. |- |16. september 2016 |''Týndi Franklin-leiðangurinn'' |Í þættinum er fjallað um [[Týndi Franklin-leiðangurinn|leiðangur]] breska landkönnuðarins [[John Franklin|John Franklins]] í Norður-Íshaf í leit að [[Norðvesturleiðin|norðvestursiglingaleiðinni]]. Franklin hvarf sporlaust á leiðinni og aldrei hefur fengist fullkomlega á hreint hvað varð af honum, tveimur skipum hans og 130 manna áhöf, en nýverið fannst annað skipa hans á botni við kanadíska heimskautaeyju. |- |23. september 2016 |''Kim Il-sung'' |Í þættinum er fjallað um tildrög þess að Kóreuskaganum var skipt upp í Norður- og Suður-Kóreu, ævi fyrsta leiðtoga Norður-Kóreu, einræðisherrans [[Kim Il-sung]], og upphaf kjarnorkuáætlunar norðurkóreska ríkisins. |- |30. september 2016 |''Norður-Kórea II'' |I þættinum er fjallað nánar um sögu Norður-Kóreu, stjórnarhætti stofnanda ríkisins Kim Il Sung sem og valdatíð sonar hans [[Kim Jong-il]], en fljótlega eftir að hann tók við stjórninni varð hryllileg hungursneyð í Norður-Kóreu sem talið er að hafi orðið allt að þremur milljón manns að bana. |- |7. október 2016 |''Aleppó'' |Í þættinum er fjallað um sögu borgarinnar [[Aleppó]] í norðanverðu Sýrlandi, sem orðið hefur hvað verst úti í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldinni]]. Aleppó hefur lengi verið viðskiptamiðstöð Sýrlands og er jafnframt meðal þeirra borga heims sem á sér lengsta sögu óslitinnar búsetu. Í gegnum aldirnar og árþúsundin hafa ótal innrásarherir og konungsríki komið og farið, en borgin alltaf verið á sínum stað. |- |14. október 2016 |''Aleppó II'' |Síðari þáttur af tveimur um sögu hinnar stríðshrjáðu borgar Aleppó í Sýrlandi. Í þessum þætti er sjónum beint að þeim rúmlega fjögur hundruð árum sem borgin var á valdi [[Tyrkjasoldán]]s. Það tímabil í sögu borgarinnar einkenndist lengi vel af uppgangi og friðsæld, en þegar tuttugasta öldin nálgaðist var friðurinn úti. |- |21. október 2016 |''Bhumibol Taílandskonungur'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Bhumibol Adulyadej|Bhumibols Adulyadej]], sem ríkti sem konungur Taílands í sjö áratugi, frá 1946 og allt þar til hann lést. Konungurinn var elskaður og dáður af þjóð sinni en ekki yfir það hafinn að blanda sér í stjórnmál Taílands, og ævisaga hans er samofin sögu Taílands síðustu áratugina. |- |28. október 2016 |''Nárú'' |Í þættinum er fjallað um eyjuna [[Nárú]] í Kyrrahafi, eitt minnsta sjálfstæða ríkis í heimi. Nárú fór á örfáum áratugum frá því að vera eitt ríkasta lands heims til gjaldþrots, og hefur verið í fréttum síðustu misseri vegna umdeildra flóttamannabúða sem eyjaskeggjar reka fyrir áströlsk stjórnvöld. Meðal þess sem einnig kemur við sögu í lygilegru sögu Nárú er fugladrit, bresk popphljómsveit, [[Leonardo da Vinci]], hryðjuverkasamtökin [[Al-Kaída]], þrjóskur norskur skipstjóri og rússneska mafían. Þátturinn var endurfluttur 4. ágúst 2017. |- |4. nóvember 2016 |''Þjóðarmorðið í Namibíu'' |Í þættinum er fjallað um fyrsta þjóðarmorð tuttugustu aldarinnar, þegar þýskir nýlenduherrar í því sem nú er Namibía í Suðvestur-Afríku réðust af fullum þunga að hirðingjaþjóð [[Hereróar|Hereróa]] sem hafði lítið gert þeim annað en að reyna að krefjast réttar síns gegn yfirgangi Þjóðverja. Tugþúsundum var þá útrýmt á þaulskipulagðan hátt af þýskum hermönnum, fólk látið veslast upp í skraufþurri eyðimörkinni eða þrælað til dauða í fangabúðum. Þátturinn var uppfærður og endurfluttur 15. nóvember 2019. |- |11. nóvember 2016 |''Forsetakosningarnar í Bandaríkjunum 1948'' |Fjallað um [[forsetakosningarnar í Bandaríkjunum 1948]], og ein óvæntustu kosningaúrslit bandarískrar stjórnmálasögu, þegar forsetinn [[Harry Truman]] kom öllum að óvörum og sigraði andstæðing sinn, Repúblikanann [[Thomas Dewey]]. Þátturinn var áður á dagskrá í febrúar. |- |18. nóvember 2016 |''Daniel Ortega'' |Í þættinum er fjallað um stormasama sögu Níkaragva í Mið-Ameríku og sér í lagi ævi og feril [[Daniel Ortega|Daniels Ortega]], sem nýverið var kjörinn forseti landsins í þriðja sinn, en hann var áður leiðtogi skæruliðahreyfingar [[Þjóðfrelsisfylking sandínista|Sandínista]] sem tók völdin í Níkaragva í byltingu árið 1979. |- |25. nóvember 2016 |''Flugslysið í Smólensk'' |Í þættinum er fjallað um það þegar þota sem flutti [[Lech Kaczynski]], forseta Póllands, og fleiri pólsk fyrirmenni [[Smolensk-flugslysið|fórst við lendingu]] í [[Smólensk]] í Rússlandi í apríl 2010. Allir um borð fórust og slysið varð pólsku þjóðinni mikið reiðarslag. |- |2. desember 2016 |''Dauði Tasmaníutígursins'' |Í þættinum er fjallað um sorgleg örlög [[Tasmaníutígur|Tasmaníutígursins]], einstakrar rándýrategundar sem var einungis að finna á eyjunni Tasmaníu við Ástralíu. Varla leið öld frá því að Evrópumenn hófu landnám á Tasmaníu þar til tígurinn var útdauður, fórnarlamb ofveiða og rógburðar manna. Þátturinn var endurfluttur 13. ágúst 2018. |- |9. desember 2016 |''Suður-Kórea'' |Í þættinum er fjallað um sögu Suður-Kóreu frá lokum síðari heimsstyrjaldar. Meðal annars er fjallað um einræðisstjórn hershöfðingjans [[Park Chung-hee]], sem er faðir núverandi forseta [[Park Geun-hye|Park Geung-hye]]. Morðin á hershöfðingjanum og konu hans gerðu það að verkum að dóttir þeirra komst í kynni við spilltan leiðtoga sértrúarsöfnuðar, en uppljóstranir um tengsl forsetann við söfnuðinn hefur nú orðið kveikjan að mestu fjöldamótmælum í sögu Suður-Kóreu. |} === 2017 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |6. janúar 2017 |''Taívan'' |Í þættinum er fjallað um stormasama sögu eyríkisins Taívans eða Lýðveldsins Kína eins og það heitir formlega, og samskipti þess við risavaxinn nágranna sinn, Alþýðulýðveldið Kína. |- |13. janúar 2017 |''Hakkarar'' |Í þættinum er fjallað um nokkur tilvik þess að hakkar og tölvuþrjótar hafi látið til sín taka á alþjóðavettvangi, stundað njósnir og jafnvel valdið milliríkjadeilum. Meðal annars er fjallað um ötula leit bandarísks kerfisumsjónarmanns að dularfullum hakkara árið 1986, umfangsmikla tölvuárás á Eistland og háþróaðan tölvuorm sem herjaði á kjarnorkuver Írana. |- |20. janúar 2017 |''Scandinavian Star'' |Í þættinum er fjallað um eldsvoðann í ferjunni [[Scandinavian Star]] í apríl 1990. Eldur kviknaði um borð í skipinu á siglingu frá Ósló til Frederikshavn með þeim afleiðingum að 159 manns létu lífið. Nýverið birtu fjölmiðlar í Noregi og Danmörku upplýsingar úr rannsókn norskrar þingnefndar á eldsvoðanum sem varpa nýju ljósi á málið. |- |27. janúar 2017 |''Hafez al-Assad'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Hafez al-Assad]], forseta Sýrlands frá 1970 til 2000, og föður núverandi Sýrlandsforseta [[Bashar al-Assad|Bashars al-Assad]], sem ólst upp í sárri fátækt í afskekktu fjallaþorpi í norðanverðu Sýrlandi, en endaði sem miskunnarlaus einræðisherra. |- |3. febrúar 2017 |''Bashar al-Assad'' |Í þættinum er fjallað um ævi og fjölskyldu [[Bashar al-Assad|Bashars al-Assad]], sem tók við embætti forseta Sýrlands af föður sínum árið 2000. |- |10. febrúar 2017 |''Rohingja-þjóðin í Búrma'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Róhingjar|Rohingja-þjóðarinnar]] í Búrma. Rohingjar hafa lengi átt undir högg að sækja í heimalandi sínu, sætt ofsóknum og Rohingjar eru ríkisfangs- og réttindalausir. Búrmíski herinn hefur undanfarnar vikur og mánuði framið fjöldamorð á Rohingjum og fleiri voðaverk og stjórnvöld í Búrma sætt harðri gagnrýni frá alþjóðasamfélaginu. |- |24. febrúar 2017 |''Japanskir Bandaríkjamenn í fangabúðum'' |Eftir [[Árásin á Perluhöfn|árás japanska hersins]] á bandarísku flotastöðina Pearl Harbor árið 1941 voru nærri 120 þúsund Bandaríkjamenn af japönskum ættum gerðir brottrækir af heimilum sínum á vesturströnd Bandaríkjanna, og sendir í fangabúðir þar sem þeir dvöldu nær öll stríðsárin. Fæstir fanganna höfðu nokkuð til saka unnið annað en að eiga ættir að rekja til óvinaríkisins Japan, og stór hluti þeirra voru bandarískir ríkisborgarar. |- |3. mars 2017 |''Andrée-leiðangurinn'' |Í þættinum er fjallað um [[Andrée-leiðangurinn]], tilraun þriggja Svía til að komast á Norðurpólinn í loftbelg árið 1897, tilraun sem endaði með ósköpum, þegar loftbelgurinn brotlendi og þremenningunum biðu margra mánaða hrakningar á heimskautaísnum. |- |10. mars 2017 |''Jemen I'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Jemen|Jemens]]. Jemen er í dag [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|stríðshrjáð]] og sárafátækt, en fyrr á öldum var það eitt mesta menningarsvæði Arabíuskagans, og miðstöð verslunar og viðskipta, sem ótal stórveldi gerðu tilraun til þess að leggja undir sig öldum saman, en yfirleitt með litlum árangri. |- |17. mars 2017 |''Jemen II'' |Síðari þáttur um sögu [[Jemen|Jemens]]. |- |24. mars 2017 |''Nikolai Vavilov'' |Í þættinum er fjallað um rússneska grasafræðinginn [[Nikolai Vavilov]], sem vann brautryðjendarannsóknir á korni og öðrum nytjajurtum á fyrstu áratugum tuttugustu aldar og byggði upp stærsta fræbanka heims, en lenti síðar á ferlinum í hatrammri glímu við andvísindaleg öfl í hinum nýstofnuðu Sovétríkjum. |- |31. mars 2017 |''Robert Mugabe'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Robert Mugabe|Roberts Mugabe]], forseta Simbabve. |- |7. apríl 2017 |''Téténía'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Téténía|Téténíu]] í Kákasusfjöllum og téténsku þjóðarinnar og aldalangrar [[Téténíustríðið|baráttu]] hennar við risavaxna granna sinn til vesturs, Rússland. |- |21. apríl 2017 |''Téténía II'' |Í þættinum er fjallað áfram um sögu Téténíu í Kákasusfjöllum, sér í lagi seinni [[Seinna Téténíustríðið|innrás Rússlands í Téténíu 1999]], aðdraganda hennar og afleiðingar. |- |28. apríl 2017 |''Haymarket'' |Í þættinum er fjallað um ástæðu þess að [[Fyrsti maí|alþjóðlegur baráttudagur verkalýðsins]] er haldinn hátíðlegur einmitt 1. maí, [[Blóðbaðið á Haymarket|blóðbaðið á Haymarket-torgi]] í Chicago árið 1886. |- |5. maí 2017 |''Sarajevó-handritið'' |Í þættinum er sögð ótrúleg saga forns Gyðingahandrits sem skrifað var á Spáni á fimmtándu öld, rataði síðar til Sarajevó í Bosníu þar sem menn lögðu sig oftar en einu sinni í lífshættu við að bjarga því frá eyðileggingu. |- |12. maí 2017 |''Nauðungarflutningarnir á Krímtatörum'' |Í þættinum er fjallað um sögulegan bakgrunn sigurlags Úkraínu í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva í fyrra, nauðungarflutningana á [[Krímtatarar|Krímtatörum]] árið 1944. Þá sakaði [[Jósef Stalín]] Tatara á Krímskaga um landráð og svik og lét því flytja alla þjóðina, nærri tvö hundruð þúsund manns, til Úsbekistan um borð í gripalestum. Þar beið þeirra vist í fangabúðum, og talið að allt að fjörutíu prósent krímtatörsku þjóðarinnar hafi týnt lífi á fyrstu árunum eftir flutninginn. Þátturinn var áður á dagskrá í maí í fyrra. |- |19. maí 2017 |''John F. Kennedy I'' |Í þættinum er fjallað um [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta, en senn verða hundrað ár liðin frá fæðingu hans, 29. maí 1917. Í þessum þætti er fjallað um rætur hinnar nafntoguðu Kennedy-ættar og æsku forsetans sáluga. |- |26. maí 2017 |''John F. Kennedy II'' |Í þættinum er fjallað áfram um ævi [[John F. Kennedy|Johns F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta, en þann 29. maí verða hundrað ár liðin frá fæðingu hans. Í þessum þætti er fjallað um upphafið að stjórnmálaferli Kennedys, tíma hans á þingi og [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1960|kosningabaráttuna 1960]]. |- |9. júní 2017 |''Sex daga stríðið'' |Í þættinum er fjallað um [[Sex daga stríðið|sex daga stríð Ísraels og Egyptalands]] og annarra Arabaríkja í júní 1967, fyrir hálfri öld. |- |16. júní 2017 |''Hundar í kapphlaupi við dauðann'' |Veturinn 1924-1925 ógnaði barnaveikifaraldur afskekktri byggð í Norður-Alaska. Byrgðir bæjarlæknisins af mótefni við barnaveiki voru fljótt á þrotum, og aðeins ein leið fær til að flytja meira mótefni til bæjarins: með hundasleða. Á nokkrum janúardögum unnu hugdjarfir menn og hundar því ótrúlegt afrek og fluttu viðkvæmt mótefnið þúsund kílómetra leið í nístingskulda og kafaldsbyl. |- |23. júní 2017 |''Taiping-uppreisnin'' |Í þættinum er fjallað um [[Taiping-uppreisnin|Taiping-uppreisnina]] í Kína um miðja nítjándu öld, þegar maður sem taldi sig son Guðs leiddi milljón manna her gegn Kínakeisara, með þeim afleiðingum að minnsta kosti tuttugu milljón manns týndu lífi. |- |18. ágúst 2017 |''Farúk Egyptalandskonungur'' |Sumarið 1952 rændu herforingjar, með [[Gamal Abdúl Nasser]] í broddi fylkingar, völdum í Egyptalandi. Þeir steyptu þá af stóli konungi landsins, [[Farúk Egyptalandskonungur|Farúk]]. Farúk er í dag helst minnst fyrir yfirgengilega eyðslusemi, fjárhættuspil, kvennafar og ofát. Hann lifði hátt bæði sem konungur, og í útlegð í Evrópu á síðustu árum ævinnar, og át sig á endanum í hel. |- |25. ágúst 2017 |''Bandarískir nasistar'' |Í þættinum er fjallað um [[Þýsk-bandaríska bandalagið]], nasistasamtök sem starfrækt voru af Bandaríkjamönnum af þýskum ættum á árunum fyrir seinni heimsstyrjöld, með [[Nasistaflokkurinn|þýska nasistaflokkinn]] sem fyrirmynd. |- |1. september 2017 |''Angela Merkel'' |Í þættinum er fjallað um einn áhrifamesta stjórnmálamann samtímans, [[Angela Merkel|Angelu Merkel]] Þýskalandskanslara. Sagt er frá uppvexti hennar sem prestsdóttir í Austur-Þýskalandi, ferli í eðlisfræðirannsóknum, kynni af leyniþjónustunni [[Stasi]] og undraverðs uppgangs hennar í pólitík eftir [[fall Berlínarmúrsins]]. |- |8. september 2017 |''Stofnun Norður-Kóreu'' |Í þættinum er fjallað um tildrög þess að Kóreuskaganum var skipt upp í Norður- og Suður-Kóreu eftir seinni heimsstyrjöld, ævi fyrsta leiðtoga Norður-Kóreu, einræðisherrans [[Kim Il-Sung]], og upphaf kjarnorkuáætlunar norðurkóreska ríkisins. Þátturinn var áður á dagskrá í september 2016. |- |15. september 2017 |''Saga risapöndunnar'' |Í þættinum er fjallað um eitt umtalaðasta dýr dýraríkisins, hinn svarthvíta [[pandabjörn]]. Í þessum fyrri þætti af tveimur um sögu pöndunnar er fjallað meðal annars um það þegar vestrænir menn komust fyrst í kynni við pöndur, fyrsta pönduæðið, þegar bandarísk kona veiddi fyrst Vesturlandabúa lifandi pönduhún og fór með hann til New York, svo og fyrstu dæmi þess að pöndur væru fluttar milli landa í pólitískum tilgangi. |- |22. september 2017 |''Saga risapöndunnar II'' |Síðari þáttur af tveimur um sögu pandabjarna. Í þessum þætti er meðal annars fjallað um einn frægasta pandabjörn tuttugustu aldar, Chi-Chi, sem flæktist inn í kalda stríðið, [[Heimsókn Nixons til Kína 1972|heimsókn Richards Nixon Bandaríkjaforseta til Kína]] og pandabirnina sem komu í kjölfarið til Bandaríkjanna. |- |29. september 2017 |''Min Kóreudrottning'' |Í þættinum er fjallað um tildrög þess að Kórea varð japönsk nýlenda í upphafi tuttugustu aldar og endalok hins aldagamla kóreska konungsríkis. Þar kemur við sögu síðasta drottning Kóreu, [[Min Kóreudrottning|Min]], ein merkilegasta kona kóreskrar sögu, sem komst til valda í karllægu ríki með bæði kænsku og hörku, reyndi að standa uppi í hárinu á Japönum en galt að lokum fyrir með lífi sínu. Umsjón: Vera Illugadóttir. |- |13. október 2017 |''Kúrdar í Írak'' |Í þættinum er fjallað um baráttu [[Kúrdar|Kúrda]] í Írak fyrir sjálfstæðu ríki. Kúrdískir uppreisnarmenn háðu tvö mannskæð stríð við írösk stjórnvöld á sjöunda og áttunda áratug 20. aldar, en það voru jafnframt miklir umbrotatímar í sögu Íraks. |- |20. október 2017 |''Xi Jinping'' |Í þættinum er fjallað um ævi eins valdamesta manns heims, [[Xi Jinping]], formanns [[Kommúnistaflokkur Kína|kínverska kommúnistaflokksins]] og forseta Kína. Xi var af kommúnískum aðalsættum en varði þó táningsárum sínum við erfiðisvinnu í helli í afskekktri sveit. |- |27. október 2017 |''Gíslataka í leikhúsi í Moskvu'' |Fimmtán ár eru um þessar mundir frá því að téténskir hryðjuverkamenn [[Gíslatakan í Dúbrovka-leikhúsinu|tóku um 900 manns í gíslingu]] í leikhúsi í Moskvu. Í þættinum er atburðarásinni þessa októberdaga í Moskvu 2002 lýst. Umsátri um leikhúsið lauk með harmleik og dauða meira en hundrað gísla, og enn í dag er spurningum ósvarað um málið. Þátturinn var endurfluttur 3. janúar 2020. |- |1. desember 2017 |''Kim Jong-un'' |Í þættinum er fjallað um [[Kim Jong-un]], einræðisherra í Norður-Kóreu, og þann þriðja úr Kim-ættinni sem fer með æðstu völd þar í landi. Farið er það litla sem vitað er með vissu um æsku og uppvöxt Jong-un og fyrstu ár hans við völd. |- |8. desember 2017 |''Kúrú'' |Í þættinum er fjallað um dularfullan og ólæknandi sjúkdóm sem herjaði á frumstæða fjallaþjóð í Nýju Gíneu um miðbik tuttugustu aldar, og bandarískan vísindamann sem leysti ráðgátuna um sjúkdóminn, fékk Nóbelsverðlaunin fyrir en reyndist síðar hafa framið alvarlegan glæp. |- |15. desember 2017 |''Jerúsalem I'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Jerúsalem]] frá því til forna og fram að aldamótum tuttugustu aldar, en á því langa tímabili skiptust á skin og skúrir í sögu borgarinnar helgu, sem ýmist var barist um af heilagri sannfæringu eða hún afskipt og afskekkt. |- |22. desember 2017 |''Jerúsalem II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um sögu helgu borgarinnar Jerúsalem. Í þessum þætti er fjallað um sögu borgarinnar á tuttugustu öld og fram til stofnunar Ísraelsríkis. Fyrstu árin laut borgin harðri stjórn Tyrkja sem beittu borgarbúa miklu harðræði. Síðar tóku Bretar við borginni og þá fór að hitna verulega í kolunum milli trúarhópa og þjóðarbrota í borginni. |- |29. desember 2017 |''Kettir'' |Í þættinum er fjallað um sögu sambúðar [[Kettir|katta]] og manna. Fjallað er meðal annars um nýjustu kenningar um upphaf kattahalds, kattatrú Forn-Egypta, hryllilegar kattapyntingar sem tíðkuðust til skemmtunar í Evrópu fyrir örfáum öldum og fyrsta köttinn í geimnum. |} === 2018 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |5. janúar 2018 |''Íranska byltingin'' |Í þættinum er fjallað um [[Íranska byltingin|byltinguna í Íran]] 1978-1979, þegar írönsk alþýða reis upp gegn keisaranum [[Mohammed Reza Pahlavi]], og íhaldssamir íslamskir klerkar komust að lokum til valda. |- |12. janúar 2018 |''Kongó Leópolds konungs'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Fríríkið Kongó|Fríríkisins Kongó]], gríðarstórrar einkanýlendu sem [[Leópold II Belgakonungur]] kom sér upp í miðri Afríku undir lok nítjándu aldar. Innfæddir Kongómenn máttu þola þá hryllilega glæpi, þrælkunarvinnu og arðrán en konungurinn græddi á tá og fingri. |- |19. janúar 2018 |''Kongó-krísan'' |Í þættinum er fjallað áfram um sögu Kongó í miðri Afríku. Landið fékk sjálfstæði frá Belgum í júní 1960, en aðeins örfáum vikum síðar var landið allt í [[Kongódeilan|algjörri upplausn]]. |- |26. janúar 2018 |''Kongóstyrjaldirnar miklu'' |Í þriðja þætti um sögu Kongó í Mið-Afríku er fjallað um valdatíð einræðisherrans [[Mobutu Sese Seko]], sem nefndi landið Saír og gerði það gjaldþrota með eyðslusemi sinni, og vargöldina sem tók við af honum, þegar grannríki Kongó [[Fyrra Kongóstríðið|réðust inn í landið]] og komu af stað [[Seinna Kongóstríðið|einni mannskæðustu styrjöld síðari ára]]. |- |2. febrúar 2018 |''Geimskutlan Kólumbía'' |Fyrir fimmtán árum, 1. febrúar 2003, fórst geimskutla bandarísku geimferðastofnunarinnar [[NASA]], [[Geimskutlan Kólumbía|Kólumbía]], þegar hún var á leið til lendingar í Flórída að loknum sextán daga leiðangri. Þegar örfáar mínútur voru til lendingar splundraðist skutlan í tugþúsund mola yfir suðvestanverðum Bandaríkjunum og allir um borð, sjö geimfarar, fórust. Í þættinum er fjallað um hinstu ferð Kólumbíu og rannsóknina á tildrögum slyssins sem á eftir kom. |- |9. febrúar 2018 |''Kjarnorkusölumaðurinn'' |Í þættinum er fjallað um mann sem hefur verið kallaður hinn eini sanni sölumaður dauðans, og hættulegasti maður heims: pakistanska kjarnorkuvísindamanninn [[AQ Khan]], sem smíðaði fyrstu kjarnorkusprengja Pakistans með stolinni tækni og seldi svo ríkjum á borð við Íran og Norður-Kóreu kjarnorkutækni. |- |16. febrúar 2018 |''Korean Air 858'' |29. nóvember 1987 [[Korean Air-flug 858|hvarf suðurkóresk farþegaþota]] á leið frá Bagdad til Seoul skyndilega í hafið á miðri leið og 115 manns um borð fórust. Undirbúningur stóð þá sem hæst fyrir fyrstu Ólympíuleika Suður-Kóreu sem fara áttu fram í Seoul sumarið 1988. Grunur vaknaði því fljótt hvort óvinaríkið Norður-Kórea hefði með einhverjum hætti grandað þotunni til að spilla fyrir Ólympíuleikunum. |- |23. febrúar 2018 |''Benjamín Netanyahu'' |Í þættinum er fjallað um uppvöxt [[Benjamín Netanjahú|Benjamíns Netanyahu]], forsætisráðherra Ísraels, og leið hans til valda. Netanyahu eða „Bíbí“ eins og hann er gjarnan kallaður ólst að stórum hluta upp í Bandaríkjunum, og tók þar sín fyrstu skref á braut stjórnmála í ísraelsku utanríkisþjónustunni. Hann hefur verið umdeildur frá upphafi ferilsins en ekki síst var það hörð andstaða við Óslóar-friðarsamningana sem kom honum í forsætisráðherrastólinn í fyrsta skiptið 1995. |- |2. mars 2018 |''Jedwabne'' |Í þættinum er fjallað um fjöldamorð á Gyðingum í pólska smábænum [[Jedwabne]] í miðri seinni heimsstyrjöld, 10. júlí 1941, og umræðu sem kviknaði í kjölfarið af útgáfu bókar um fjöldamorðin í Póllandi, sextíu árum síðar. |- |9. mars 2018 |''Umsátrið í Waco'' |28. febrúar 1993 ætluðu útsendarar [[Áfengis-, tóbaks- og skotvopnaeftirlit Bandaríkjanna|Áfengis-, tóbaks- og skotvopnaeftirlits Bandaríkjanna]] að kanna grunsemdir um að liðsmenn fámenns kristins trúarsafnaðar, sem hélt til á búgarði fyrir utan borgina Waco í Texas, hefðu ólögleg skotvopn undir höndum. Aðgerðin endaði með skotbardaga og blóðbaði. [[Umsátrið í Waco|Umsátur bandarísku alríkislögreglunnar um búgarðinn]] átti svo eftir að standa í fimmtíu daga. |- |16. mars 2018 |''Alexander Litvinenko'' |Í þættinum er fjallað um mál Rússans [[Alexander Litvinenko]], fyrrverandi leyniþjónustumanns og andstæðings rússneskra stjórnvalda, sem lést í Lundúnum í nóvember 2006 eftir að honum var byrlað geislavirkt efni í tebolla. |- |23. mars 2018 |''Mannæturnar í Tsavo'' |Í þættinum er fjallað um tvö ljón, sem herjuðu á verkamenn sem lögðu járnbraut fyrir breska heimsveldið í Kenía undir lok nítjándu aldar, og tilraunir bresks herforingja til að ráða niðurlögum ljónanna. |- |6. apríl 2018 |''Alberto Fujimori'' |Í þættinum er fjallað um [[Alberto Fujimori]], forseta Perú frá 1990 til ársins 2000. Fujimori, sonur japanskra innflytjenda til Perú, naut mikillar hylli á fyrstu árum valdatíðar sinnar, en undir lok hennar kom margt misjafnt í ljós um stjórnarhætti hans. |- |13. apríl 2018 |''Timbúktú-handritin'' |Í þættinum er fjallað um borgina sögufrægu [[Timbúktú]] í norðanverðu Malí. Þegar vígamenn íslamista tóku borgina yfir á vormánuðum 2012 tókst bókavörðum borgarinnar á nær ótrúlegan hátt að forða þúsundum ómetanlegra fornhandrita frá glötun. |- |27. apríl 2018 |''Queen Mary og Dönsku Vestur-Indíur'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Dönsku Vestur-Indíur|Dönsku Vestur-Indía]], nýlendu Danmerkur í Karíbahafi, og [[Queen Mary Thomas]], svarta verkakonu sem leiddi blóðuga uppreisn gegn dönskum yfirvöldum á eyjunum 1878, en nýlega var reist stytta af henni í Kaupmannahöfn. |- |4. maí 2018 |''Byltingarmennirnir sem tortímdu sjálfum sér'' |Í þættinum er fjallað um róttækan hóp vinstrimanna í Japan, [[Sameinaði rauði herinn|Sameinaða rauða herinn]]. Í árslok 1971 héldu liðsmenn hópsins í afskekktan fjallakofa til að stunda heræfingar, en dvöl þeirra þar leystist fljótt upp í ofbeldi og blóðsúthellingar. |- |11. maí 2018 |''Estonia'' |Í þættinum er fjallað um eitt mannskæðasta sjóslys í sögu Evrópu á friðartímum, þegar eistneska farþegaferjan [[MS Estonia]] sökk í illviðri á Eystrasaltinu á leið til Stokkhólms í september 1994. Þátturinn var endurfluttur 4. október 2019. |- |8. júní 2018 |''Morðið á Robert F. Kennedy'' |Í þættinum er fjallað um [[Morðið á Robert F. Kennedy|morðið]] á bandaríska stjórnmálamanninum [[Robert F. Kennedy]], sem var skotinn til bana á hóteli í Los Angeles aðfaranótt 5. júní 1968, þegar hann sóttist eftir tilnefningu sem forsetaefni Demókrataflokksins, og um ævi Kennedys og morðingja hans, Palestínumannsins [[Sirhan Sirhan]]. |- |15. júní 2018 |''„Engillinn“ Ashraf Marwan I'' |Í þættinum er sögð lygileg saga Egyptans [[Ashraf Marwan]], sem var tengdasonur [[Gamal Abdel Nasser|Nassers]] Egyptalandsforseta og jafnframt mesti landráðamaður í sögu Egyptalands, sem seldi Ísrael ríkisleyndarmál árum saman. Fyrri þáttur af tveimur. |- |22. júní 2018 |''„Engillinn“ Ashraf Marwan II'' |Seinni þáttur um Egyptann [[Ashraf Marwan]], sem var tengdasonur Nassers Egyptalandsforseta og jafnframt njósnari fyrir ísraelsku leyniþjónustuna um árabil. Í þessum þætti er fjallað um þátt Marwans í [[Jom kippúr-stríðið|Yom Kippur-stríðinu]] 1973 og dularfullan dauða hans í Lundúnum áratugum síðar. |- |29. júní 2018 |''Spillingarsaga FIFA I'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Alþjóðaknattspyrnusambandið|Alþjóðaknattspyrnusambandsins]] FIFA, starf þess sem áratugum saman hefur einkennst af mútum og spillingu, og upphaf rannsóknar bandarísku alríkislögreglunnar á fjármálum sambandsins, sem komst í heimsfréttirnar 2015. Fyrri þáttur af tveimur. |- |6. júlí 2018 |''Spillingarsaga FIFA II'' |Í þættinum er fjallað áfram um rannsókn bandarísku alríkislögreglunnar og skattstofu á vafasömum fjármálum Alþjóðaknattspyrnusambandsins FIFA. Síðari þáttur af tveimur. |- |24. ágúst 2018 |''Thomas Quick II'' |Þátturinn er annar af þremur um lygilega sögu Svíans [[Sture Bergwall]], öðru nafni Thomas Quick, sem um árabil var þekktur sem versti raðmorðingi Norðurlandanna, dæmdur fyrir átta morð og grunaður um fjölda annarra, en er í dag frjáls maður. |- |31. ágúst 2018 |''Thomas Quick III'' |Þátturinn er sá síðasti um lygilega sögu Svíans Sture Bergwall, öðru nafni Thomas Quick, sem um árabil var þekktur sem versti raðmorðingi Norðurlandanna, dæmdur fyrir átta morð og grunaður um fjölda annarra, en er í dag frjáls maður. |- |7. september 2018 |''Emmett Till'' |Þátturinn fjallar um einn af alræmdustu glæpum bandarískrar sögu, morðið á [[Emmett Till]], fjórtán ára svörtum pilti í Mississippi árið 1955. Þátturinn var endurfluttur 5. júní 2020. |- |14. september 2018 |''Dauðahafshandritin I'' |Í þættinum er fjallað um eina merkustu fornleifauppgötvun síðustu aldar, þegar ungur hirðingjapiltur fann [[Dauðahafshandritin|forn handrit]] falin í helli við strönd [[Dauðahaf|Dauða hafsins]] í Palestínu. |- |28. september 2018 |''Dauðahafshandritin II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um eina af merkustu fornleifauppgötvun síðustu aldar, forn handrit sem ungur hirðingjapiltur fann í helli við strönd Dauða hafsins í Palestínu 1946. Í þessum þætti er fjallað um tilraunir sýrlensks biskup til að selja handritin, hvernig þau rötuðu á smáauglýsingasíðu Wall Street Journal og blekkingarleik Ísraela til að komast yfir þau. |- |5. október 2018 |''Oxycontin'' |Í þættinum er fjallað um verkjalyfið [[Oxycontin]], sem hratt af stað ópíóíðafaraldrinum sem leikið hefur Bandaríkin grátt á síðustu árum, og óheiðarlega markaðsetningu framleiðandans [[Purdue Pharma]] á lyfinu. |- |19. október 2018 |''1MDB'' |Í þættinum er fjallað um eitt umfangsmesta fjársvikamál sem uppgötvast hefur, skipulagðan þjófnað [[Najib Razak|forsætisráðherra Malasíu]] og ungs glaumgosa á milljörðum dollara úr opinberum fjárfestingarsjóði malasíska ríkisins. |- |26. október 2018 |''Konungar Sádi-Arabíu'' |Í þættinum er fjallað um sögu konungsfjölskyldunnar í Sádi-Arabíu. |- |2. nóvember 2018 |''Herforingjastjórnin í Brasilíu'' |Í þættinum er fjallað um [[Valdaránið í Brasilíu 1964|valdarán hersins í Brasilíu 1964]] og [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|einræðisstjórn herforingja]] sem fylgdi fram til ársins 1985. |- |9. nóvember 2018 |''Jim Jones og Peoples Temple I'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska sértrúarsöfnuðinn [[Peoples Temple]] og leiðtoga hans [[Jim Jones]], en fjörutíu ár eru um þessar mundir síðan meira en 900 liðsmenn safnaðarins frömdu sjálfsmorð að áeggjan leiðtogans í bækistöðvum safnaðarins í Gvæjana. |- |16. nóvember 2018 |''Jim Jones og Peoples Temple II'' |Í þættinum er fjallað áfram um bandaríska sértrúarsöfnuðinn [[Peoples Temple]] og leiðtoga hans [[Jim Jones]], en fjörutíu ár eru um þessar mundir síðan meira en 900 liðsmenn safnaðarins frömdu sjálfsmorð að áeggjan leiðtogans í bækistöðvum safnaðarins í Gvæjana. |- |30. nóvember 2018 |''Ota Benga'' |Í þættinum er fjallað um kongóskan karlmann, [[Ota Benga]], sem var hafður til sýnis með öpum í dýragarðinum í Bronx í New York við upphaf tuttugustu aldar. |- |7. desember 2018 |''Upphafsár Ottómanveldisins'' |Í þættinum er fjallað um tilurð hins tyrkneska [[Tyrkjaveldi|Ottómanveldis]] á Anatólíuskaga í upphafi fjórtándu aldar og fyrstu herferðum Ottóman-Tyrkja gegn Býsansríki og Serbum á Balkanskaga. |- |14. desember 2018 |''Fall Konstantínópel'' |Í þættinum er fjallað um árás og umsátur Ottóman-Tyrkja, undir stjórn soldánsins unga [[Mehmet 2.]], á höfuðborg Býsansveldis, [[Konstantínópel]], vorið 1453. |- |21. desember 2018 |''Lockerbie'' |Í þættinum er fjallað um [[Lockerbie-sprenguárásin|hryðjuverkaárás 21. desember 1988]], sem kennd er við skoska smábæinn Lockerbie. |} === 2019 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |11. janúar 2019 |''Landvinningar Tyrkjasoldána'' |Þátturinn er sá þriðji um sögu Ottómanveldisins tyrkneska. Í þessum þætti er fjallað um síðari hluta valdatíðar Mehmets 2., eftir að hann sigraði Konstantínópel 1453, og eftirmenn hans [[Bajesíd 2.]] og [[Selím 1.|Selím grimma]], sem lagði undir sig stóran hluta Miðausturlanda. |- |18. janúar 2019 |''Súleiman mikli og Roxelana'' |Í þættinum er fjallað um valdatíð [[Súleiman mikli|Súleimans mikla]], soldáns tyrkneska Ottómanveldisins 1520-1566, og um [[Roxelana|Roxelönu]], sem var ambátt í kvennabúri soldáns sem fangaði hjarta soldánsins og varð smátt og smátt ein valdamesta kona sinna tíma. |- |25. janúar 2019 |''Ebólufaraldurinn 1976'' |Í þættinum er fjallað um fyrstu tilfelli sjúkdómsins [[Ebóla|ebólu]] sem vísindamenn rannsökuðu, í afskekktu þorpi í Saír í Mið-Afríku 1976. |- |1. febrúar 2019 |''George Soros'' |Í þættinum er fjallað um ævi auðjöfursins umdeilda, [[George Soros]]. |- |8. febrúar 2019 |''Landnám Venesúela'' |Í þættinum er fjallað um sögu Suður-Ameríkulandsins Venesúela eftir að Spánverjar hófu að leggja landið undir sig í byrjun sextándu aldar. |- |15. febrúar 2019 |''Gröf Tútankamons'' |Í þættinum er fjallað um breska fornleifafræðinginn [[Howard Carter]], sem árið 1922 uppgötvaði grafhvelfingu drengfaraósins [[Tútankamon]]s í Konungadalnum í Egyptalandi. |- |22. febrúar 2019 |''Pitcairn-eyja'' |Í þættinum er fjallað um sögu afskekktrar smáeyju í Kyrrahafi, [[Pitcairn]]. Uppreisnarmenn af breska skipinu [[Bounty]] settust að á eyjunni árið 1790. Tveimur öldum síðar urðu afkomendur þeirra alræmdir þegar fjöldi karla á eyjunni var ákærður fyrir alvarleg kynferðisbrot gegn börnum. |- |1. mars 2019 |''Tyrkneska kvennaveldið I'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um sögu Ottómanveldisins tyrkneska. Á ofanverðri sextándu öld fór í hönd tímabil þar sem mæður og barnsmæður Tyrkjasoldána voru mjög valdamiklar við hirðina og beittu áhrifum sínum óspart. |- |8. mars 2019 |''Tyrkneska kvennaveldið II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um það tímabil í sögu Tyrkjaveldis þar sem mæður og barnsmæður Tyrkjasoldána voru mjög valdamiklar við hirðina og beittu áhrifum sínum óspart, sér í lagi er fjallað um ævi einnar áhrifamestu konu tyrkneskrar sögu. |- |15. mars 2019 |''Maurice Hilleman'' |Í þættinum er fjallað um [[Maurice Hilleman]], bandarískan vísindamann sem þróaði meira en 40 bóluefni á ferlinum, fleiri en nokkur annar, og vann meðal annars að bóluefninu gegn mislingum. Hann er sagður hafa með lífsverki sínu bjargað fleiri mannslífum en nokkur annar vísindamaður. |- |22. mars 2019 |''Chagos-eyjar'' |Í þættinum er fjallað um [[Chagos-eyjar]], eyjaklasa í miðju Indlandshafi. Íbúar á eyjunum voru fluttir þaðan nauðugir á sjöunda og áttunda áratug síðustu aldar svo hægt væri að byggja þar bandaríska herstöð, og hafa þeir og afkomendur þeirra barist fyrir því að fá að snúa aftur æ síðan. |- |5. apríl 2019 |''Kapphlaupið á Suðurpólinn I'' |Fyrsti þáttur um leiðangur breska sjóherforingjans [[Robert Falcon Scott|Roberts Falcon Scott]] á Suðurskautslandið 1910. Í þessum þætti er fjallað um fyrirrennara Scotts í heimskautakönnun, fyrri leiðangur hans á Suðurskautslandið og undirbúning þess næsta. |- |12. apríl 2019 |''Kapphlaupið á Suðurpólinn II'' |Annar þáttur um leiðangur breska sjóherforingjans Roberts Falcon Scott á Suðurskautslandið 1910. Í þessum þætti er fjallað um keppinaut Scotts á Suðurpólinn, Norðmanninn [[Roald Amundsen]], og fyrri leiðangra hans og annarra Norðmanna á norðurslóðir. |- |19. apríl 2019 |''Kapphlaupið á Suðurpólinn III'' |Þriðji þáttur um leiðangur breska sjóherforingjans Roberts Falcon Scott á Suðurskautslandið 1910. Í þessum þætti er fjallað um fyrsta sumar Scotts og leiðangursmanna á Suðurskautinu og undirbúning þeirra fyrir ferðina á pólinn. Þá er fjallað um „versta ferðalag heims“, þegar nokkrir Bretar fóru í leit að mörgæsareggjum um hávetur. |- |3. maí 2019 |''Kapphlaupið á Suðurpólinn IV'' |Fjórði og síðasti þáttur um leiðangur breska sjóherforingjans Robert Falcon Scott á Suðurskautslandið. Í þessum þætti er fjallað um hið eiginlega kapphlaup hans og Norðmannsins Roald Amundsen á Suðurpólinn, og dapurleg endalok breska leiðangursins. |- |10. maí 2019 |''Sarajevo-handritið'' |Í þættinum er sögð ótrúleg saga forns Gyðingahandrits sem skrifað var á Spáni á fimmtándu öld, rataði síðar til Sarajevó í Bosníu þar sem menn lögðu sig oftar en einu sinni í lífshættu við að bjarga því frá eyðileggingu. |- |24. maí 2019 |''Saga Súdans I'' |Í þættinum er fjallað um sögu Afríkuríkisins Súdan fram á 20. öld, meðal annars um það hvernig Egyptar sölsuðu þetta stóra land undir sig og baráttu þeirra og Breta við súdanskan spámann og uppreisnarleiðtoga. |- |14. júní 2019 |''Saga Súdans II'' |Í þættinum er fjallað um stormasama nútímasögu Súdans frá sjálfstæði 1956 og fram að valdaráni herforingjans [[Omar al-Bashir|Omars al-Bashir]] 1989. |- |28. júní 2019 |''Saga Súdans III'' |Síðasti þáttur af þremur um sögu Afríkuríkisins Súdan. Í þessum þætti er fjallað um lokaár borgarstyrjaldarinnar í suðurhluta landsins, áhrif olíuvinnslu á átökin og klofning landsins, sem og stríðið í Darfúr-héraði í vestanverðu Súdan. |- |17. ágúst 2019 |''Thomas Quick I'' |Þátturinn er sá fyrsti af þremur um lygilega sögu Svíans [[Sture Bergwall]], öðru nafni Thomas Quick, sem um árabil var þekktur sem versti raðmorðingi Norðurlandanna, dæmdur fyrir átta morð og grunaður um fjölda annarra, en er í dag frjáls maður. |- |6. september 2019 |''Boris Johnson'' |Í þættinum er fjallað um æsku og uppvöxt [[Boris Johnson|Borisar Johnsons]], forsætisráðherra Bretlands. |- |13. september 2019 |''Amelia Earhart'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska flugfrömuðinn [[Amelia Earhart|Ameliu Earhart]], og hvarf hennar á flugi yfir Suður-Kyrrahafi 1937. |- |20. september 2019 |''Jean-Bédel Bokassa'' |Í þættinum er fjallað um [[Jean-Bédel Bokassa]], herforingja sem tók völdin í Mið-Afríkulýðveldinu á sjöunda áratug síðustu aldar og lét svo krýna sig keisara með miklum tilkostnaði. |- |27. september 2019 |''Abba Kovner og Gyðingarnir í Vilnu'' |Í þættinum er fjallað um vopnaða andspyrnuhreyfingu ungra Gyðinga í gettóinu í Vilníus í Litháen í seinni heimsstyrjöld. |- |11. október 2019 |''Abba Kovner og Gyðingarnir í Vilnu II'' |Í þættinum er haldið áfram með sögu andspyrnumanna Gyðinga í Vilníus í Litháen í seinni heimsstyrjöld. Í þessum þætti er fjallað um afdrif Gyðinganna sem flúðu út í skóg eftir að gettóið í Vilníus var lagt niður. |- |1. nóvember 2019 |''Abba Kovner og Gyðingarnir í Vilnu III'' |Þetta er þriðji og síðasti þáttur um andspyrnumenn Gyðinga í Vilníus í Litháen í seinni heimsstyrjöld, og leiðtoga þeirra, skáldið [[Abba Kovner]]. Í stríðslok varð hann heltekinn af hugmyndinni um að hefna fyrir glæpi Þjóðverja gegn Gyðingum, auga fyrir auga. |- |8. nóvember 2019 |''Andaman-eyjar'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Andaman-eyjar|Andaman-eyjaklasans]] í Indlandshafi, grimmilega fanganýlendu sem Bretar komu þar upp á nítjándu öld og afdrif frumbyggja eyjarinnar í kjölfarið. |- |22. nóvember 2019 |''Stórvesírinn'' |Í þættinum er fjallað um sögu tyrkneska Ottómanveldisins um miðbik sautjándu aldar, og sér í lagi um [[Mehmet Köprülü]], miskunnarlausan stórvesír sem sölsaði undir sig öll völd í ríkinu. |- |29. nóvember 2019 |''Úígúrar'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Úígúrar|Úígúra]], tyrkneskumælandi múslimaþjóðar í norðvestanverðu Kína, sem lengi hefur sætt ofsóknum af hendi kínverskra stjórnvalda. |- |6. desember 2019 |''Bhopal-slysið'' |[[Bhopal-slysið]] var eitt skelfilegasta umhverfisslys sögunnar. Aðfaranótt 3 desember 1984 láku 30 þúsund tonn af eiturgasi frá verksmiðju Union Carbide sem framleiddi skordýraeitur. |- |13. desember 2019 |''Shapira-málið'' |Í þættinum er fjallað um mál sem skók fornleifafræðaheiminn í Evrópu á ofanverðri nítjándu öld. Forngripasali frá Jerúsalem birtist þá í Lundúnum og sagðist hafa í fórum sínum þrjú þúsund ára gamalt eintak af fimmtu Mósebók. Nokkru síðar var forngripasalinn látinn og handritin hans horfin. |} === 2020 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |10. janúar 2020 |''Bougainville'' |Eyjan [[Bougainville]] tilheyrir Papúa Nýju Gíneu, en eyjarskeggjar samþykktu nýlega í þjóðaratkvæðagreiðslu að lýsa yfir sjálfstæði. Saga eyjunnar er blóði drifin, en stríð brast þar út eftir að námafélagið Rio Tinto hóf þar umfangsmikið kolanám á sjöunda áratug síðustu aldar. |- |17. janúar 2020 |''Korean Airlines flug 007'' |Haustið 1983 skaut sovésk orrustuþota niður suðurkóreska farþegaþotu, [[Korean Airlines-flug 007|Korean Airlines flug 007]] frá New York til Seúl, með þeim afleiðingum að allir um borð fórust. |- |14. febrúar 2020 |''Morðið á Rafik Hariri I'' |Í þættinum er fjallað um sprengjutilræði sem varð fyrrverandi forsætisráðherra Líbanons, [[Rafik Hariri]], að bana árið 2005 og um [[Borgarastyrjöldin í Líbanon|borgarastyrjöldina]] sem geisaði í Líbanon í fimmtán ár frá árinu 1975. |- |21. febrúar 2020 |''Morðið á Rafik Hariri II'' |Seinni þáttur um morðið á [[Rafik Hariri]], fyrrverandi forsætisráðherra Líbanons, en hann lét lífið í bílsprengjuárás í miðborg Beirút um miðjan febrúar 2005. Í þessum síðari þætti er fjallað um feril Hariris eftir að borgarastyrjöldinni í Líbanon lauk, og umdeilda rannsóknina á dauða hans. |- |28. febrúar 2020 |''Bernie Sanders'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska öldungadeildarþingmanninn og forsetaframbjóðandann [[Bernie Sanders]] - æsku hans í Brooklyn, háskólaár og baráttustörf í Chicago og upphaf stjórnmálaferilsins í Vermont. |- |6. mars 2020 |''Lindbergh-barnið'' |Í þættinum er fjallað um það þegar 20 mánaða gömlum syni bandaríska flugkappans [[Charles Lindbergh]] var rænt af heimili þeirra í New Jersey í mars 1932. Við tók margra ára lögreglurannsókn sem fangaði athygli heimsbyggðarinnar. |- |20. mars 2020 |''Leiðangur Þjóðverja á Nanga Parbat 1934, I'' |Fyrri þáttur um ferð þýskra göngugarpa á fjallið [[Nanga Parbat]] í Himalaja-fjöllum árið 1934. Fjallgöngumennirnir nutu stuðnings stjórnvalda í Þýskalandi nasismans og ætluðu að sanna yfirburði þýskra fjallgöngumanna. Fjallið er það níunda hæsta í heimi og reyndist ekkert lamb að leika sér við. |- |27. mars 2020 |''Leiðangur Þjóðverja á Nanga Parbat 1934, II'' |Seinni þáttur um leiðangur þýskra göngumanna á fjallið Nanga Parbat í Himalajafjöllum árið 1934. Þegar göngumennirnir, ásamt nepölskum burðarmönnum, voru komnir langleiðina á tindinn gerði mikið illviðri og mennirnir þurftu að haska sér niður, sem reyndist hægara sagt en gert við slíkar aðstæður. |- |3. apríl 2020 |''Bókaþjófurinn í Kaupmannahöfn'' |Í þættinum er fjallað um stórtækasta bókaþjóf danskrar sögu, sem herjaði á [[Konunglega bókasafnið í Kaupmannahöfn]] á áttunda áratugnum og stal þaðan mörg þúsund bókum. Málið var ekki leyst fyrr en áratugum síðar. |- |17. apríl 2020 |''Joe Biden'' |Í þættinum er fjallað um æsku, uppvöxt og upphaf stjórnmálaferils [[Joe Biden|Joe Bidens]], fyrrverandi [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforseta Bandaríkjanna]] og fambjóðanda til forsetaefnis [[Demókrataflokkurinn|Demókrataflokksins]] í komandi [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningum 2020]]. |- |1. maí 2020 |''Túrkmenistan'' |Í þættinum er fjallað um sögu Mið-Asíuríkisins [[Túrkmenistan]] á tuttugustu öld og sér í lagi valdatíð hins sérvitra einræðisherra [[Saparmurat Niyazov]], sem kallaði sig Turkmenbashi, „fremstan Túrkmena“. |- |8. maí 2020 |''Typhoid Mary'' |Í þættinum er fallað um [[Mary Mallon]], matselju í New York sem smitaði á sjötta tug manna af taugaveiki í upphafi 20. aldar, án þess að þó að sýna nokkur einkenni veikinnar sjálf. |- |15. maí 2020 |''Tenerife-slysið'' |Í þættinum er fjallað um [[Tenerife-slysið|mannskæðasta flugslys sögunnar]], þegar röð tilviljana og mistaka leiddi til þess að tvær [[Boeing 747]]-risaþotur skullu saman á flugvellinum Los Rodeos á [[Tenerife]] árið 1977. |- |29. maí 2020 |''Hong Kong og fyrra ópíumstríðið'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Hong Kong]], [[Fyrra ópíumstríðið|fyrra ópíumstríð]] Kínverja og Breta og tildrög þess að Bretar lögðu undir sig Hong Kong. |- |12. júní 2020 |''Morðið á Olof Palme og Skandiamaðurinn'' |Í þættinum er fjallað um [[Stig Engström]], sænskan auglýsingateiknara sem nýverið var sakaður um að vera morðingi [[Olof Palme|Olofs Palme]], forsætisráðherra Svíþjóðar, í febrúar 1986. |- |28. ágúst 2020 |''Alexander Lukasjenka'' |Í þættinum er fjallað um ævi og feril [[Alexander Lukasjenka|Alexanders Lukasjenka]], forseta Hvíta-Rússlands til meira en aldarfjórðungs. |- |4. september 2020 |''Dauðinn á Norðurslóðum'' |Í þættinum er fjallað um [[Pólaris-leiðangurinn|Pólaris-leiðangur]] bandaríska könnuðarins [[Charles Francis Hall]], sem vildi freista þess að komast fyrstur manna á Norðurpólinn 1871, en lést á leiðinni - á dularfullan hátt. |- |11. september 2020 |''McMartin-málið'' |Í þættinum er fjallað um eitt lengsta og dýrasta dómsmál Bandaríkjanna. Árið 1983 var starfsfólk leikskóla í úthverfi Los Angeles sakað um að hafa níðst á tugum barna í sinni umsjá, og sögð félagar í leynilegum sértrúarsöfnuði djöfladýrkenda. |- |18. september 2020 |''Ester Blenda Nordström I'' |Í þættinum er fjallað [[Ester Blenda Nordström|Ester Blendu Nordström]] (1891-1948), frumkvöðul í blaðamennsku í Svíþjóð. Meðal annars villti hún á sér heimildir og réð sig sem vinnukonu á bóndabæ til að fjalla um aðbúnað kvenna í sænskum landbúnaði, og ferðaðist um með Sömum í Norður-Svíþjóð. |- |25. september 2020 |''Ester Blenda Nordström II'' |Annar þáttur af tveimur um Ester Blendu Nordström, brautryðjenda í rannsóknarblaðamennsku í Svíþjóð á fyrri hluta tuttugustu aldar. Í þessum síðari þætti er fjallað um feril Esterar eftir að hún snéri heim af Samaslóðum í Norður-Svíþjóð, um þátt hennar í finnska borgarastríðinu, ferðalög um Suður- og Norður-Ameríku, langdvöl á Kamtsjatka-skaga og forboðna ást. |- |2. október 2020 |''Nagorno-Karabakh'' |Í þættinum er fjallað um héraðið [[Nagorno-Karabakh]] í Kákasusfjöllum sem Armenía og Aserbaídsjan hafa eldað grátt silfur vegna allt frá falli Sovétríkjanna. Allt að 30 þúsund manns féllu í sex ára stríði um Nagorno-Karabakh, sem lauk með vopnahléi árið 1994. Friðarviðræður hafa ekki skilað árangri og nú er enn barist um héraðið. |- |9. október 2020 |''Voulet-Chanoine-leiðangurinn'' |Í þættinum er fjallað um leiðangur ungra franskra herforingja frá Senegal að Tsjad-vatni í vestanverðri Afríku, með mörg hundruð manna lið, í lok 19. aldar. Ferð þeirra einkenndist af grimmd og ofbeldi í garð innfæddra sem urðu á vegi þeirra, sem og annarra Frakka. |- |16. október 2020 |''Rafherbergið'' |Í þættinum er fjallað um [[Rafherbergið]], glæsilegan sal klæddan rafi sem [[Friðrik 1. Prússakonungur]] gaf [[Pétur mikli|Pétri mikla Rússakeisara]] í byrjun 18. aldar. Klæðningarnar og aðrir munir úr herberginu hurfu í seinni heimsstyrjöld og hafa aldrei fundist, þrátt fyrir mikla leit. |- |30. október 2020 |''Mary Anning'' |Í þættinum er fjallað um [[Mary Anning]], breska almúgakonu sem var uppi í byrjun nítjándu aldar og er stundum kölluð móðir steingervingafræðinnar, en hún leitaði og fann steingervinga af mörgum áður óþekktum forsögulegum dýrategundum í fjörunni við heimili sitt í Suður-Englandi. |- |6. nóvember 2020 |''Þjófnaðurinn á Monu Lisu'' |Í þættinum er fjallað um þjófnað á Louvre-safni í París 1911, þegar sjálfri [[Móna Lísa|Monu Lisu]] var stolið. |- |13. nóvember 2020 |''Edward Jenner'' |Í þættinum er fjallað um sögu bólusetninga og sér í lagi störf breska læknisins [[Edward Jenner|Edwards Jenner]], sem framkvæmdi fyrstu eiginlegu bólusetninguna við bólusótt árið 1796. |- |27. nóvember 2020 |''Eþíópía I'' |Í þættinum er fjallað um sögu Eþíópíu frá því að þar litu fyrst konungsríki dagsins ljós og fram á sextándu öld. |- |4. desember 2020 |''Eþíópía II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um sögu Eþíópíu. |- |11. desember 2020 |''Eþíópía III: Tewodros 2. keisari'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Tewodros 2.|Tewodrosar 2.]], keisara Eþíópíu um miðbik nítjándu aldar, sem sameinaði landið eftir langa borgarastyrjöld en lenti svo í deilum við [[breska heimsveldið]]. |- |18. desember 2020 |''Skrílslæti á jólum'' |Í þættinum er stiklað á stóru í sögu jólahátíðarinnar, meðal annars um ofsafengin skrílslæti og fyllerí sem áður einkenndu jólin víða, og tilraunir til að banna jólahald í gegnum árin. |} === 2021 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |8. janúar 2021 |''Byltingin í Túnis'' |Í þættinum er fjallað um upphaf [[Byltingin í Túnis|byltingarinnar í Túnis 2011]], fyrstu daga [[Arabíska vorið|arabíska vorsins]], og manninn sem sagður er hafa hrundið byltingunni af stað með því að kveikja í sér. |- |15. janúar 2021 |''Stríðið 1812 og bruninn í Washington'' |Í þættinum er fjallað um [[Stríðið 1812|stríð Breta og Bandaríkjamanna]] sem kennt er við upphafsárið 1812, og brunann í Washington, þegar breskir hermenn kveiktu í bæði Hvíta húsinu og þinghúsinu í bandarísku höfuðborginni. |- |29. janúar 2021 |''Osama bin Laden I'' |Í þættinum er fjallað um ævi hryðjuverkaleiðtogans [[Osama bin Laden]]. |- |5. febrúar 2021 |''Osama bin Laden II'' |Í þættinum er haldið áfram umfjöllun um ævi hryðjuverkamannsins Osama bin Laden. |- |19. febrúar 2021 |''Osama bin Laden III'' |Þriðji og síðasti þáttur um ævi hryðjuverkamannsins Osama bin Laden. |- |26. febrúar 2021 |''Ferdinand og Imelda Marcos'' |Í þættinum er fjallað um [[Ferdinand Marcos]], forseta og einráð á Filippseyjum, konu hans [[Imelda Marcos|Imeldu]], og mótmælin sem urðu til þess að þau hrökkluðust í útlegð í febrúar 1986. |- |5. mars 2021 |''Finnska borgarastyrjöldin'' |Í þættinum er fjallað um [[Finnska borgarastyrjöldin|finnsku borgarastyrjöldina]] í ársbyrjun 1918. |- |12. mars 2021 |''Pocahontas'' |Í þættinum er fjallað um raunverulega ævi [[Pocahontas]], ungrar frumbyggjastúlku sem varð á vegi enskra landnema í Norður-Ameríku í byrjun 17. aldar. |- |19. mars 2021 |''Eþíópía IV: Stríðið við Ítali'' |Í þættinum er haldið áfram umfjöllun um sögu Afríkuríkisins Eþíópíu. Í þessum þætti er fjallað um valdatíð keisarans [[Jóhannes 4. Eþíópíukeisari|Jóhannesar 4.]] og eftirmanns hans, [[Menelik 2.]], og stríð Eþíópíumanna við Ítali í nýlendukapphlaupi Evrópuþjóða. |- |9. apríl 2021 |''Eþíópía V: Haile Selassie'' |Þetta er fimmti þáttur um sögu Eþíópíu. Í þættinum er fjallað um sögu landsins á tuttugustu öld, ævi og valdatíð [[Haile Selassie]] keisara og seinna stríð Eþíópíumanna og Ítala. |- |16. apríl 2021 |''Eþíópía VI'' |Þetta er sjöttu þáttur um sögu Eþíópíu. Í þættinum er fjallað um sögu landsins á tuttugustu öld, ævi og valdatíð Haile Selassie keisara og seinna stríð Eþíópíumanna og Ítala. |- |10. september 2021 |''Belgica-leiðangurinn'' |Í þættinum er fjallað um leiðangur undir stjórn Belgans [[Adrien de Gerlache]] til Suðurskautslandsins í lok nítjándu aldar. Skip leiðangursmanna festist mánuðum saman í hafís og í myrkri heimskautavetursins misstu margir bæði heilsuna og vitið. Leiðangurinn er einnig þekktur sem frumraun eins fræknasta heimskautafara sögunnar. |- |17. september 2021 |''Kasakstan Nasarbajevs'' |Í þættinum er fjallað um sögu Mið-Asíuríkisins Kasakstan á síðari árum, og sér í lagi valdatíð forsetans [[Núrsúltan Nazarbajev|Núrsultans Nasarbajev]] sem lét af embætti í ársbyrjun 2019 eftir nærri þrjá áratugi við völd. |- |24. september 2021 |''Afganska baráttukonan Meena'' |Í þættinum er fjallað um afgönsku baráttukonuna [[Meena Keshwar Kamal|Meenu]]. Hún stofnaði [[Byltingarsamtök afganskra kvenna]] (RAWA) í Afganistan á áttunda áratug síðustu aldar til að berjast fyrir réttindum og hag kynsystra sinna. Baráttan varð lífshættuleg. |- |1. október 2021 |''Leitin að Eichmann I'' |Í þættinum er fjallað um leitina að þýska nasistaforingjanum [[Adolf Eichmann]] eftir síðari heimsstyrjöld. |- |8. október 2021 |''Leitin að Eichmann II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um leitina að þýska nasistaforingjanum Adolf Eichmann eftir síðari heimsstyrjöld. Síðari þáttur. |- |15. október 2021 |''Soldáninn í Brúnei'' |Í þættinum er fjallað um soldánsveldið Brúnei í Suðaustur-Asíu og sér í lagi [[Hassanal Bolkiah|núverandi soldán]] þess og bróður hans, en báðir eru þekktir fyrir eyðslusemi og gjálífi. |- |22. október 2021 |''Fjölskyldan Dupont de Ligonnès'' |Í þættinum er fjallað um eitt alræmdasta sakamál Frakklands á síðari árum: hvarf sex manna fjölskyldu, í frönsku borginni Nantes, í apríl 2011. |- |29. október 2021 |''El Faro'' |Í þættinum er fjallað um eitt mannskæðasta sjóslys Bandaríkjanna á síðari árum. Í október 2015 hvarf bandarískt flutningaskip við Bahama-eyjar í miðjum fellibyl. |- |5. nóvember 2021 |''Aum Shinrikyo I'' |Fyrri þáttur af tveimur um japanska sértrúarsöfnuðinn [[Aum Shinrikyo]]. |- |12. nóvember 2021 |''Aum Shinrikyo II'' |Síðari þáttur af tveimur um japanska dómsdagssöfnuðinn Aum Shinrikyo og voðaverk þeirra. |- |26. nóvember 2021 |''Magnus Hirschfeld'' |Í þættinum er fjallað um þýska lækninn [[Magnus Hirschfeld]], sem var frumkvöðull í kynfræði á fyrstu árum 20. aldar og baráttumaður fyrir réttindum hinsegin fólks. |- |3. desember 2021 |''Hrakningar Donner-flokksins I'' |Í þættinum er fjallað um svokallaðan [[Donner-flokkurinn|Donner-flokk]], hóp bandarískra landnema sem freistuðu þess að ferðast þvert yfir Norður-Ameríku til Kaliforníu árið 1846, en lentu í miklum hrakningum á leiðinni. Fyrsti þáttur. |- |10. desember 2021 |''Hrakningar Donner-flokksins II'' |Síðari þáttur um hrakfarir hins svonefnda Donner-flokks, bandarískra landnema sem reyndu að komast landleiðina vestur til Kaliforníu sumarið 1846. Í þessum þætti segir frá vetursetu fólksins í Sierra Nevada-fjöllum og örvæntingarfullum tilraunum til að komast af. Athugið að lýsingar í þættinum gætu valdið óhug. |- |17. desember 2021 |''Norska svartmálmssenan'' |Í þættinum er fjallað um upphafsár norsku svartmálms- eða black metal-senunnar, unga rokktónlistarmenn sem brenndu aldagamlar kirkjur til grunna og myrtu hver aðra. |} === 2022 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |7. janúar 2022 |''Breski íshafsleiðangurinn I'' |Í þættinum er fjallað um leiðangur ungra Breta á Grænlandsjökul til veðurathugana veturinn 1930-1931. Bretarnir höfðu viðkomu á Íslandi og síðar voru Íslendingar ræstir út að bjarga þeim úr háska. Fyrri þáttur af tveimur. |- |14. janúar 2022 |''Breski íshafsleiðangurinn II'' |Í þættinum er fjallað um leiðangur ungra Breta á Grænlandsjökul til veðurathugana veturinn 1930-1931. Einn þeirra festist á jöklinum og voru Íslendingar, meðal annarra, ræstir út að bjarga honum úr háska. Síðari þáttur. |- |21. janúar 2022 |''Jonas Salk og mænuveikin'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska lækninn [[Jonas Salk]], sem vann að þróun bóluefnis við mænuveiki í Bandaríkjunum um miðbik tuttugustu aldar, og var hampað sem þjóðhetju fyrir störf sín. |- |28. janúar 2022 |''Nellie Bly I'' |Í þættinum er fjallað um [[Nellie Bly]], frumkvöðul í blaðamennsku í Bandaríkjunum á ofanverðri nítjándu öld. Hún vakti athygli fyrir að þykjast vera veik á geði og varpa ljósi á bágar aðstæður á geðsjúkrahæli fyrir konur í New York. |- |4. febrúar 2022 |''Nellie Bly II'' |Síðari þáttur um ævi og ævintýri bandarísku blaðakonunnar Nellie Bly. Í þessum þætti segir frá frægri ferð hennar umhverfis jörðina 1889-1890. |- |18. febrúar 2022 |''Robert Hanssen'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska alríkislögreglumanninn [[Robert Hanssen]], sem um árabil lak bandarískum ríkisleyndarmálum til Sovétríkjanna og Rússlands. |- |4. mars 2022 |''Hungursneyðin í Úkraínu'' |Í þættinum er fjallað um [[holodomor]], hungursneyðina miklu í Úkraínu á fyrstu árum fjórða áratugar síðustu aldar, þegar milljónir almennra borgara vesluðust upp úr hungri eftir samyrkjuvæðingu sovéskra stjórnvalda. |- |11. mars 2022 |''Leiðangur Burke og Wills I'' |Í þættinum er fjallað um tilraun [[Robert O'Hara Burke|Robert O'Hara Burkes]] og hóps manna að verða fyrstir til að þvera Ástralíu frá suðri til norðurs á árunum 1860-1861. Fyrsti þáttur. |- |18. mars 2022 |''Leiðangur Burke og Wills II'' |Í þættinum er fjallað um tilraun Robert O'Hara Burkes og hóps manna að verða fyrstir til að þvera Ástralíu frá suðri til norðurs á árunum 1860-1861. Annar þáttur. |- |25. mars 2022 |''Leiðangur Burke og Wills III'' |Í þættinum er fjallað um tilraun Robert O'Hara Burkes og hóps manna að verða fyrstir til að þvera Ástralíu frá suðri til norðurs á árunum 1860-1861. Þriðji þáttur og síðasti. |- |1. apríl 2022 |''Þjóðarmorðið á Sirkössum'' |Í þættinum er fjallað um stríð Rússneska keisaradæmisins við smáþjóðina [[Sirkassar|Sirkassa]] í Kákasusfjöllum á nítjándu öld, sem lauk með miklu blóðbaði og því að nær allir Sirkassar voru hraktir af heimahögum sínum. |- |17. júní 2022 |''Fram-leiðangurinn I'' |Fyrsti þáttur um tilraun norska könnuðarins [[Fridtjof Nansen|Fridtjofs Nansens]] til að komast á norðurpólinn á síðasta áratug 19. aldar. Í þessum þætti er fjallað um undirbúning og upphaf leiðangursins, siglingu heimskautaskipsins Fram inn í hafísinn á norðurslóðum. |- |24. júní 2022 |''Fram-leiðangurinn II'' |Annar þáttur um tilraun norska könnuðarins Fridtjofs Nansens til að komast á norðurpólinn á síðasta áratug 19. aldar. Í þessum þætti er fjallað um ferð Nansens og [[Hjalmar Johansen|Hjalmars Johansens]] á skíðum og hundasleðum í átt að pólnum. |- |1. júlí 2022 |''Fram-leiðangurinn III'' |Þriðji þáttur um tilraun norska könnuðarins Fridtjofs Nansens til að komast á norðurpólinn á síðasta áratug 19. aldar. Í þessum þætti er fjallað um leit Nansens og Johansens að Frans Jósefs-landi og lífið um borð í ísbundna skipinu Fram. |- |8. júlí 2022 |''Fram-leiðangurinn IV'' |Fjórði og síðasti þáttur um tilraun norska könnuðarins Fridtjofs Nansens til að komast á norðurpólinn á síðasta áratug 19. aldar. Í þessum þætti er fjallað um dvöl Nansens og Johansens í holu yfir þriðja heimskautaveturinn og lok leiðangursins. |- |15. júlí 2022 |''Eldgosið á Martinique'' |Í þættinum er fjallað um mikið eldgos sem gjöreyddi borginni [[Saint Pierre]] á Karíbahafseyjunni [[Martinique]] árið 1902. |- |22. júlí 2022 |''Bankaránið á Norrmalmstorgi'' |Í þættinum er fjallað um alræmt [[Bankaránið á Norrmalmstorgi|rán og gíslatöku í banka við Norrmalmstorg]] í miðborg Stokkhólms 1973, sem varð til þess að hugtakið „Stokkhólms-heilkenni“ var fundið upp. |- |5. ágúst 2022 |''Claude Cahun og heimsstyrjöldin á Jersey'' |Í þættinum er fjallað um franska fjöllistamanninn [[Claude Cahun]], sem ögraði viðteknum kynjahlutverkum og stóð í andspyrnu gegn Þjóðverjum á Ermarsundseyjunni [[Jersey]] í seinni heimsstyrjöld. |- |18. nóvember 2022 |''Saga Katar'' |Í þættinum er fjallað um sögu Persaflóaríkisins [[Katar]] í tilefni heimsmeistaramótsins í knattspyrnu sem haldið er þar í ár. Katar er eitt ríkasta land heims í dag en var á öldum áður sárafátækur útnári á Arabíuskaga, ekki síst þekkt fyrir sjóræningja sem þar héldu til og herjuðu á skip á Persaflóa. |- |25. nóvember 2022 |''Brons og blóð í Benín'' |Í þættinum er fjallað um konungsríkið [[Benín]] sem fyrr á öldum var eitt öflugasta veldi vestanverðrar Afríku, þekkt fyrir bæði magnaða listmuni og grimmilega trúarsiði. Á nýlendutímanum reyndi konungur Benín að streitast á móti þegar Bretar lögðu undir sig landsvæði í Vestur-Afríki, en það fór illa fyrir konungi og ríki hans. |- |2. desember 2022 |''Grænlenskur munaðarleysingi í New York'' |Fyrsti þáttur um ævi [[Minik Wallace]], grænlenskan pilt sem bandaríski landkönnuðurinn [[Robert Peary]] flutti til New York barn að aldri í lok nítjándu aldar. |- |9. desember 2022 |''Grænlenskur munaðarleysingi í New York II'' |Síðari þáttur um ævi Minik Wallace. |- |16. desember 2022 |''Kjarnorkutilraunir á Marshall-eyjum'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Marshalleyjar|Marshall-eyja]] í Kyrrahafi. Bandaríkjamenn gerðu fjölda tilrauna með kjarnorkusprengjur á eyjunum á árum kalda stríðsins. Eyjaskeggjar voru fluttir burt af heimilum sínum vegna tilraunanna en þó urðu margir fyrir heilsufarslegu tjóni vegna geislavirkni. |- |30. desember 2022 |''Louis Le Prince og upphaf kvikmyndatækninnar I'' |Í þættinum er fjallað um ævi og störf [[Louis Le Prince]], fransks uppfinningamanns sem starfaði í Bretlandi og Bandaríkjunum. Le Prince var brautryðjandi á sviði kvikmyndaupptökutækni, en hvarf á dularfullan hátt áður en hann gat kynnt heimsbyggðinni afrakstur vinnu sinnar. |} === 2023 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |6. janúar 2023 |''Louis Le Prince og upphaf kvikmyndatækninnar II'' |Síðari þáttur um franska uppfinningamanninn Louis Le Prince, sem þróaði eina fyrstu kvikmyndavélina en hvarf á dularfullan hátt árið 1890. Í síðari þætti er fjallað um leitina að Le Prince og grunsemdir eiginkonu hans um hver bæri ábyrgð á hvarfi hans. |- |13. janúar 2023 |''Kjarnorkukafbáturinn Kúrsk'' |Í þættinum er fjallað um rússneska [[Kúrsk (kafbátur)|kjarnorkukafbátinn Kúrsk]], sem sökk í Barentshafi í ágúst 2000, og tilraunir Rússlands og erlendra ríkja til að bjarga áhöfn hans af hafsbotni í tæka tíð. |- |20. janúar 2023 |''Bólusótt í Birmingham'' |Í þættinum er fjallað um dularfullt tilfelli [[bólusótt]]ar sem upp kom í Birmingham á Englandi haustið 1978, þegar talið var að búið væri að útrýma bólusótt á heimsvísu. |- |3. febrúar 2023 |''Vermeer-falsarinn'' |Í þættinum er fjallað um hollenska listamanninn [[Han van Meegeren]], sem falsaði verk eftir landa sinn, 17. aldar-meistarann [[Johannes Vermeer]], á þriðja og fjórða áratug síðustu aldar. |- |10. febrúar 2023 |''Gullæðið í Kaliforníu I'' |Fyrsti þáttur um [[Gullæðið í Kaliforníu|gullæðið mikla]] sem braust út í Kaliforníu árið 1848. |- |17. febrúar 2023 |''Gullæðið í Kaliforníu II'' |Síðari þáttur um gullæðið mikla sem hófst í Kaliforníu árið 1848. Í þessum þætti er fjallað um straum gullgrafara og annarra landnema til Kaliforníu og hryllilega meðferð þeirra á frumbyggjum landsins. |- |17. mars 2023 |''Raunir Ödu Blackjack'' |Í þættinum er fjallað um [[Ada Blackjack|Ödu Blackjack]], unga Inúítakonu sem slóst í för með leiðangri á vegum landkönnuðarins [[Vilhjálmur Stefánsson|Vilhjálms Stefánssonar]] til Wrangel-eyju á norðurhjara 1921. |- |24. mars 2023 |''Raunir Ödu Blackjack II'' |Síðari þáttur um Ödu Blackjack, unga Inúítakonu sem endaði alein á eyðiey á norðurhjara eftir að hafa slegist í för með leiðangri á vegum landkönnuðarins Vilhjálms Stefánssonar 1921. |- |21. apríl 2023 |''Borpallurinn Alexander Kielland'' |Í þættinum er fjallað um eitt mannskæðasta slys í sögu Noregs. Í illviðri 27. mars 1980 hvolfdi olíuborpallinum [[Alexander Kielland (borpallur)|Alexander Kielland]] á Norðursjó og 123 menn fórust. |- |28. apríl 2023 |''Hvarf Emanuelu Orlandi'' |Í þættinum er fjallað um eitt alræmdasta mannhvarfsmál í sögu Ítalíu, hvarf hinnar fimmtán ára gömlu [[Emanuela Orlandi|Emanuelu Orlandi]] í Rómaborg í júní 1983. Emanuela var búsett í Vatíkaninu og lífseigar kenningar eru um að hvarf hennar kunni að tengjast öflum í kaþólsku kirkjunni, alþjóðapólitík eða skipulagðri glæpastarfsemi. |- |12. maí 2023 |''Madagaskar'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Madagaskar]] frá landnámi eyjunnar og fram á valdatíð drottningarinnar [[Ranavalona 1.|Ranavalonu]] á 19. öld, sem sögð er hafa verið grimmlynd og blóðþyrst. |- |26. maí 2023 |''Madagaskar II'' |Síðari þáttur um sögu Madagaskar og valdatíð drottningarinnar Ranavalonu á 19. öld, sem sögð er hafa verið grimmlynd og blóðþyrst en varðist af hörku tilraunum evrópsku nýlenduveldanna til að leggja ríki hennar undir sig. |- |8. september 2023 |''Valdaránið í Chile 1973'' |Í þættinum er fjallað um [[Valdaránið í Síle 1973|valdarán hersins í Chile]] fyrir hálfri öld, 11. september 1973, og endalok forsetatíðar sósíalistans [[Salvador Allende|Salvadors Allende]]. |- |15. september 2023 |''Anita Bryant og Save Our Children í Flórída'' |Í þættinum er fjallað um baráttu bandarísku söngkonunnar [[Anita Bryant|Anitu Bryant]] gegn réttindum hinsegin fólks í Flórída á ofanverðum áttunda áratug síðustu aldar. |- |22. september 2023 |''Gyðingar Danmerkur'' |Í þættinum er fjallað um afdrif danskra Gyðinga eftir að Þýskaland hernam Danmörku í seinni heimsstyrjöld. |- |29. september 2023 |''Gyðingar Danmerkur II'' |Síðari þáttur um björgun dönsku Gyðinganna á árum seinni heimsstyrjaldar. |- |27. október 2023 |''Hvalskipið Essex I'' |Fyrsti þáttur um bandaríska hvalskipið [[Essex (hvalskip)|Essex]] sem fórst á sunnanverðu Kyrrahafi í nóvember 1820. |- |3. nóvember 2023 |''Hvalskipið Essex II'' |Annar þáttur um bandaríska hvalskipið Essex sem fórst á sunnanverðu Kyrrahafi í nóvember 1820. |- |10. nóvember 2023 |''Hvalskipið Essex III'' |Þriðji þáttur um bandaríska hvalskipið Essex sem fórst á sunnanverðu Kyrrahafi í nóvember 1820. |- |17. nóvember 2023 |''Hvalskipið Essex IV'' |Fjórði og síðasti þáttur um bandaríska hvalskipið Essex sem fórst á sunnanverðu Kyrrahafi í nóvember 1820. |- |24. nóvember 2023 |''Frumbyggjar Ástralíu'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Frumbyggjar Ástralíu|frumbyggjaþjóða Ástralíu]] og þeirra fyrstu kynni við sæfara og landkönnuði frá norðurhveli jarðar. |- |1. desember 2023 |''Frumbyggjar Ástralíu II'' |Í þættinum er fjallað um fyrstu ár fanganýlendu Breta í Ástralíu og samskipti Bretanna við frumbyggja landsins. |- |15. desember 2023 |''Frumbyggjar Ástralíu III'' |Í þættinum er fjallað um fyrstu ár fanganýlendu Breta í Ástralíu og upphaf andspyrnu frumbyggja landsins við landtöku Breta. |- |29. desember 2023 |''Apollo 8'' |Í þættinum er fjallað um ferð þriggja bandarískra geimfara á braut um tunglið, [[Apollo 8]], um jólaleyti árs 1968. |} === 2024 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |12. janúar 2024 |''Kúariða I'' |Í þættinum er fjallað um banvænan sjúkdóm sem fyrst varð vart í breskum nautgripum á níunda áratug síðustu aldar, [[Kúariða|kúariðu]]. |- |19. janúar 2024 |''Kúariða II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um kúariðufaraldurinn í Bretlandi á níunda og tíunda áratug síðustu aldar og áhrif hans á mannfólk. |- |26. janúar 2024 |''Bungaree'' |Í þættinum er haldið áfram umfjöllun um upphaf landnáms Breta í Ástralíu og sögu frumbyggjaþjóða Ástralíu. Í þessum þætti er sjónum beint að manni að nafni [[Bungaree]], sem var túlkur í landkönnunarleiðöngrum Breta. |- |2. febrúar 2024 |''Iran Air 655'' |Í þættinum er fjallað um [[Iran Air 655|farþegaflug íranska flugfélagsins Iran Air]] sem var skotið niður af bandarísku herskipi á Persaflóa, 3. júlí 1988. |- |9. febrúar 2024 |''Galdrafár í Salem I'' |Í þættinum er fjallað um undarlega atburði sem gerðust í Salem-þorpi á Nýja Englandi seint á 17. öld. Nokkrar ungar stúlkur kenndu sér undarlegra meina og sökuðu konur í þorpinu um að beita þær galdri. Úr varð [[Galdrafárið í Salem|eitt alræmdasta galdrafár]] í sögu Norður-Ameríku. |- |16. febrúar 2024 |''Galdrafár í Salem II'' |Í þættinum er áfram fjallað um undarlega atburði sem gerðust í Salem-þorpi á Nýja Englandi seint á 17. öld. Nokkrar ungar stúlkur kenndu sér undarlegra meina og sökuðu konur í þorpinu um að beita þær galdri, og úr varð eitt alræmdasta galdrafár í sögu Norður-Ameríku. Í þessum þætti er fjallað um ásakanir á hendur nýjum nornum í Salem. |- |1. mars 2024 |''Galdrafár í Salem IV'' |Fjórði þáttur um galdrafárið mikla í Salem og nærsveitum á Nýja Englandi 1692. |- |8. mars 2024 |''Galdrafár í Salem V'' |Fimmti og síðasti þáttur um galdrafárið mikla í Salem og nærsveitum á Nýja Englandi sem hófst 1692. |- |15. mars 2024 |''Matthew Shepard'' |Í þættinum er fjallað um morðið á [[Matthew Shepard]], samkynhneigðum ungum manni í Wyoming í Bandaríkjunum 1998, og áhrif þess á réttindabaráttu hinsegin fólks vestanhafs. |- |22. mars 2024 |''Páskaeyja'' |Í þættinum er fjallað um afskekkta smáeyju í sunnanverðu Kyrrahafi, sem evrópskir sæfarar nefndu Páskaeyju. |- |23. mars 2024 |''Galdrafár í Salem III'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um galdrafárið mikla sem braust út á Nýja Englandi 1692. |- |5. apríl 2024 |''Páskaeyja II'' |Í þættinum er áfram fjallað um sögu [[Páskaeyja|Páskaeyju]] á sunnanverðu Kyrrahafi, sér í lagi þær hörmungar sem íbúar eyjunnar þurftu að þola á nítjándu öld. |- |12. apríl 2024 |''Páskaeyja III'' |Í þættinum er haldið áfram umfjöllun um sögu [[Páskaeyja|Páskaeyju]] í Kyrrahafi. Í þessum þætti er fjallað um tilraunir evrópskra trúboða til að koma sér fyrir á eyjunni og kristna íbúa hennar, og franskan ævintýramann sem hafði önnur áform um framtíð eyjunnar. |- |19. apríl 2024 |''Páskaeyja IV'' |Fjórði þáttur um sögu [[Páskaeyja|Páskaeyju]] á Kyrrahafi. Í þessum þætti er fjallað um tilraunir útlendinga til að gera eyjuna að stóru sauðfjárbúi og endalok sjálfstæðis eyjaskeggja í lok nítjándu aldar. |- |3. maí 2024 |''Páskaeyja V'' |Lokaþáttur um sögu [[Páskaeyja|Páskaeyju]] eða Rapa Nui í Kyrrahafi. |- |31. maí 2024 |''Andrew Wakefield og MMR I'' |Þátturinn fjallar um breskan lækni, [[Andrew Wakefield]], sem árið 1998 kom af stað kenningu um að tengsl væru milli [[Bóluefni|bóluefnisins]] MMR og [[Einhverfa|einhverfu]] í börnum. Kenningarnar reyndust ekki eiga við rök að styðjast en urðu lífseigar meðal andstæðinga bólusetninga. |- |7. júní 2024 |''Andrew Wakefield II'' |Síðari þáttur um Bretann Andrew Wakefield, sem árið 1998 kom af stað kenningu um að tengsl væru milli bóluefnisins MMR og einhverfu í börnum. Kenningarnar reyndust ekki eiga við rök að styðjast en urðu lífseigar meðal andstæðinga bólusetninga. |- |6. september 2024 |''Gíslatakan í Beslan I'' |Í þættinum er fjallað um gíslatöku í barnaskóla í bænum [[Beslan]] í [[Norður-Ossetía|Norður-Ossetíu]] í Rússlandi í septemberbyrjun árið 2004. |- |13. september 2024 |''Gíslatakan í Beslan II'' |Síðari þáttur um gíslatökuna í barnaskóla í Beslan í Norður-Ossetíu í Rússlandi í septemberbyrjun 2004. |- |27. september 2024 |''Kamala Harris I'' |Fyrsti þáttur um ævi bandarísku stjórnmálakonunnar [[Kamala Harris|Kamölu Harris]]. Í þessum þætti er fjallað um ættir Harris á Indlandi og Jamaíku og fyrstu árin í ævi hennar. |- |4. október 2024 |''Kamala Harris II'' |Annar þáttur um ævi bandarísku stjórnmálakonunnar Kamölu Harris. Í þessum þætti er fjallað um námsár hennar og upphaf á ferli hennar sem saksóknari. |- |11. október 2024 |''Frederick Cook og skandallinn á norðurpólnum'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska landkönnuðinn [[Frederick Cook]], sem 1909 tilkynnti að hann hefði fyrstur manna komist á norðurpólnum. Í þessum þætti er fjallað um komu Cooks til Kaupmannahafnar í september 1909 og spennuna sem greip um sig í dönsku höfuðborginni yfir afreki hans. |- |18. október 2024 |''Frederick Cook og skandallinn á norðurpólnum II'' |Annar þáttur um bandaríska landkönnuðinn Frederick Cook, sem 1909 tilkynnti að hann hefði fyrstur manna komist á norðurpólnum. Í þessum þætti er fjallað um efasemdir sem fljótt vöknuðu eftir komu Cooks til Kaupmannahafnar í september 1909 og deilu hans við annan mögulegan norðurpólfara. |- |25. október 2024 |''Sally Clark I'' |Í þættinum er fjallað um alræmt breskt dómsmál. [[Sally Clark]] var árið 1998 ákærð fyrir að hafa myrt tvo syni sína þegar þeir voru einungis um tveggja og þriggja mánaða gamlir. |- |1. nóvember 2024 |''Sally Clark II'' |Síðari þáttur um Sally Clark, breska konu var árið 1998 ákærð fyrir að hafa myrt tvo syni sína þegar þeir voru einungis um tveggja og þriggja mánaða gamlir, en hafð var fyrir röngum sökum. |- |8. nóvember 2024 |''Japanskir Bandaríkjamenn í síðari heimsstyrjöld'' |Eftir árás japanska hersins á bandarísku flotastöðina Pearl Harbor árið 1941 voru nærri 120 þúsund Bandaríkjamenn af japönskum ættum gerðir brottrækir af heimilum sínum á vesturströnd Bandaríkjanna, og sendir í fangabúðir þar sem þeir dvöldu nær öll stríðsárin. Fæstir fanganna höfðu nokkuð til saka unnið annað en að eiga ættir að rekja til óvinaríkisins Japan, og stór hluti þeirra voru bandarískir ríkisborgarar. Uppfærð útgáfa af þætti frá 2017. |- |15. nóvember 2024 |''Shackleton á Discovery'' |Í þættinum er fjallað um breska heimskautakönnuðinn [[Ernest Shackleton]] og fyrstu ferð hans á suðurskautslandið um borð í rannsóknarskipinu Discovery, 1901-1903. |- |22. nóvember 2024 |''Shackleton á Nimrod'' |Annar þáttur um ævi breska heimskautakönnuðarins Ernest Shackletons. Í þessum þætti er fjallað um fyrsta sjálfstæða leiðangur hans á Suðurskautslandið með skipinu Nimrod 1907-1908. |- |29. nóvember 2024 |''Shackleton næstum á suðurpólnum'' |Þriðji þáttur um ævintýri breska heimskautakönnuðarins Ernest Shackletons. Í þessum þætti er fjallað um seinni hluta Nimrod-leiðangursins á suðurpólinn og næstu skref Shackletons á ferlinum. |- |6. desember 2024 |''Shackleton á Endurance'' |Fjórði þáttur um breska heimskautakönnuðinn Ernest Shackleton. Í þessum þætti leggur hann af stað í þriðja leiðangur sinn til suðurskautslandsins. |- |13. desember 2024 |''Shackleton á Fílaey'' |Fimmti þáttur um ævintýri breska heimskautakönnuðarins Ernest Shackletons. Í þessum þætti er haldið áfram að rekja hrakningar Endurance-leiðangur hans á suðurheimskauti. |- |20. desember 2024 |''Shackleton kemst heim'' |Sjötti og síðasti þáttur um breska heimskautakönnuðinn Ernest Shackleton og leiðangur hans á skipinu Endurance á suðurskautið. |} === 2025 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |17. janúar 2025 |''Ættir og ævi Elons Musk'' |Í þættinum er fjallað um suðurafríska auðjöfurinn umdeilda [[Elon Musk]], fjölskyldu hans og æsku í Suður-Afríku. |- |24. janúar 2025 |''Elon Musk í Norður-Ameríku'' |Annar þáttur um suðurafríska auðjöfurinn Elon Musk. Í þessum þætti er fjallað um flutning hans til Kanada og síðar Bandaríkjanna og fyrstu skref í fyrirtækjarekstri. |- |31. janúar 2025 |''Fjólubláa hættan'' |Í þættinum er fjallað um „[[Fjólubláa hættan|the lavender scare]]“, ofsóknir stjórnvalda í Bandaríkjunum á samkynhneigðu og hinsegin fólki í opinberum stofnunum ríkisins á kaldastríðsárunum og baráttuna gegn þeim. |- |7. febrúar 2025 |''Japan Airlines flug 123'' |Í þættinum er fjallað um eitt mannskæðasta flugslys sögunnar, þegar Boeing 747-risaþota í innanlandsflugi [[Japan Airlines-flug 123|brotlenti í fjallendi í Japan]] 12. ágúst 1985. |- |14. febrúar 2025 |''Fritz Bauer og réttarhöldin í Frankfurt I'' |Í þættinum er fjallað um þýska saksóknarann [[Fritz Bauer]], sem átti stóran þátt í að 22 fyrrum starfsmenn [[Auschwitz|útrýmingarbúða nasista í Auschwitz]] voru sóttir til saka í Frankfurt 1963. |- |21. febrúar 2025 |''Fritz Bauer og réttarhöldin í Frankfurt II'' |Annar þáttur um málarekstur gegn 22 fyrrum starfsmenn útrýmingarbúða nasista í Auschwitz í Frankfurt 1963, aðdraganda þess og aðstandendur. |- |28. febrúar 2025 |''Fritz Bauer og réttarhöldin í Frankfurt III'' |Þriðji þáttur um málarekstur gegn 22 fyrrum starfsmenn útrýmingarbúða nasista í Auschwitz í Frankfurt 1963, aðdraganda þess og aðstandendur. |- |7. mars 2025 |''Fritz Bauer og réttarhöldin í Frankfurt IV'' |Fjórði og síðasti þáttur um réttarhöld yfir fyrrum starfsmönnum útrýmingarbúða nasista í Auschwitz í Frankfurt 1963, aðdraganda þeirra og aðstandendur. |- |21. mars 2025 |''Sankti Kilda'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[St. Kilda|Sankti Kildu]], eyja í Norður-Atlantshafi vestur af [[Skotland|Skotlandi]]. |- |4. apríl 2025 |''Fíllinn Júmbó I'' |Fyrri þáttur um Afríkufílinn Jumbo, sem sló í gegn í dýragarðinum í Lundúnum á ofanverðri nítjándu öld. |- |11. apríl 2025 |''Fíllinn Júmbó II'' |Síðari þáttur um Afríkufílinn Jumbo, sem sló í gegn í dýragarðinum í Lundúnum á ofanverðri nítjándu öld, og var síðar fluttur til Bandaríkjanna í sirkus. |- |9. maí 2025 |''Skipbrotsmenn á Auckland-eyju I'' |Í þættinum er fjallað um áhafnir tveggja skipa, sem bæði strönduðu við hina óbyggðu Auckland-eyju, suður af Nýja Sjálandi, á fyrri hluta ársins 1864. |- |16. maí 2025 |''Skipbrotsmenn á Auckland-eyju II'' |Síðari þáttur um áhafnir tveggja skipa, sem bæði strönduðu við hina óbyggðu Auckland-eyju, suður af Nýja Sjálandi, á fyrri hluta ársins 1864. |- |30. maí 2025 |''Njósnarinn á listasafninu I'' |Í þættinum er fjallað um Rose Valland, safnvörð á listasafninu Jeu de Paume í París, sem njósnaði um nasista á árum seinni heimsstyrjaldar til þess að vernda franska listmuni. |- |6. júní 2025 |''Njósnarinn á listasafninu II'' |Síðari þáttur Rose Valland, safnvörð á listasafninu Jeu de Paume í París, sem njósnaði um nasista á árum seinni heimsstyrjaldar til þess að vernda franska listmuni. |- |5. september 2025 |''Leitin að Titanic'' |Í þættinum er fjallað um leit að flaki farþegaskipsins [[Titanic]], sem sökk í Norður-Atlantshaf 1912 og fannst loks 1985. |- |12. september 2025 |''Dagbækur Hitlers I'' |Í þættinum er fjallað um það þegar þýska vikuritið Stern tilkynnti árið 1983 að dagbækur Adolfs Hitlers frá árum hans sem leiðtogi Þýskalands hefðu fundist. |- |19. september 2025 |''Dagbækur Hitlers II'' |Annar þáttur um það þegar þýska vikuritið Stern tilkynnti árið 1983 að dagbækur [[Adolf Hitler|Adolfs Hitlers]] frá árum hans sem leiðtogi Þýskalands hefðu fundist. |- |26. september 2025 |''Dagbækur Hitlers III'' |Þriðji og síðasti þáttur um dagbækur Adolfs Hitlers sem birtar voru í þýska vikuritinu Stern 1983. |- |17. október 2025 |''Leitin að upptökum Nílar'' |Fyrsti þáttur um leit breskra landkönnuða að upptökum [[Níl]] í Afríku um miðbik 19. aldar. Í þessum þætti fara þeir Richard Francis Burton og John Hanning Speke í sinn fyrsta leiðangur saman, til Sómalílands í Austur-Afríku. |- |24. október 2025 |''Leitin að upptökum Nílar II'' |Annar þáttur um leit breskra landkönnuða að upptökum Níl í Afríku um miðbik 19. aldar. |- |31. október 2025 |''Leitin að upptökum Nílar III'' |Þriðji og síðasti þáttur um leit breskra landkönnuða að upptökum Níl í Afríku um miðbik 19. aldar. |- |7. nóvember 2025 |''Ránið á Ópinu 1994'' |Í þættinum er fjallað um það þegar málverki norska málarans [[Edvard Munch|Edvards Munchs]], [[Ópið|''Ópinu'']], var rænt af Þjóðarlistasafninu í Osló 1994. |- |14. nóvember 2025 |''Radíumstúlkurnar'' |Í þættinum er fjallað um svonefndar radíum-stúlkur, ungar konur sem unnu við að mála sjálflýsandi úr með geislavirkri radíum-málningu í Bandaríkjunum á fyrstu áratugum síðustu aldar. |- |21. nóvember 2025 |''Radíumstúlkurnar II'' |Seinni þáttur um svonefndar radíum-stúlkur, ungar konur sem unnu við að mála sjálflýsandi úr með geislavirkri radíum-málningu í Bandaríkjunum á fyrstu áratugum síðustu aldar, og baráttu þeirra fyrir bótum og réttlæti. |- |28. nóvember 2025 |''Ungir skipbrotsmenn frá Tonga'' |Í þættinum er fjallað um hóp unglinga, sem urðu strandaglópar á eyðieyju í Suður-Kyrrahafi 1965. |- |12. desember 2025 |''Roald Amundsen í háloftunum'' |Í þættinum er fjallað um tilraun norska heimskautakönnuðarins Roalds Amundsens til þess að komast fyrstur manna á norðurpólinn flugleiðina, um borð í loftskipi. |- |19. desember 2025 |''Síðasti leiðangur Roalds Amundsens'' |Í þættinum er fjallað um hinstu ferð norska heimskautakönnuðarins Roalds Amundsens, þegar hann freistaði þess að bjarga ítölskum óvini sínum sem brotlent hafði loftskipi sínu á hafís við Svalbarða. |- |26. desember 2025 |''Vopnahlé á jólum 1914'' |Í jólaþætti Í ljósi sögunnar er fjallað um vopnahlé og jólafögnuð á vesturvígstöðvum fyrri heimsstyrjaldar jólin 1914 og leikin brot úr gömlum viðtölum við menn sem voru á staðnum. |} === 2026 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |9. janúar 2026 |''Sómalía I'' |Fyrsti þáttur um sögu [[Sómalía|Sómalíu]]. |- |16. janúar 2026 |''Sómalía II'' |Annar þáttur um sögu Sómalíu. |- |23. janúar 2026 |''Sómalía III'' |Þriðji þáttur um sögu Sómalíu. |- |30. janúar 2026 |''Sómalía IV'' |Fjórði þáttur um sögu Sómalíu. |- |6. febrúar 2026 |''Sómalía V'' |Fimmti þáttur um sögu Sómalíu. |- |20. febrúar 2026 |''Rachel Carson'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska rithöfundinn og náttúruverndarsinnann [[Rachel Carson]], sem vakti athygli bandarísks almennings á skaðsemi [[DDT|skordýraeitursins DDT]] með bók sinni Raddir vorsins þagna 1962. |- |27. febrúar 2026 |''Dauði Georgi Markovs I'' |Í þættinum er fjallað um búlgarska rithöfundinn og andófsmanninn Georgi Markov, sem lést í Lundúnum 1978 í kjölfar þess að hann var stunginn með regnhlíf. |- |6. mars 2026 |''Dauði Georgi Markovs II'' |Síðari þáttur um dauða búlgarska rithöfundarins og andófsmannsins Georgi Markov, sem lést í Lundúnum 1978 í kjölfar þess að hann var stunginn með regnhlíf. |- |13. mars 2026 |''Knud Rasmussen og Arnarulunnguaq I'' |Í þættinum er fjallað um dansk-grænlenska landkönnuðinn [[Knud Rasmussen]] og ferðafélaga hans, hina grænlensku Arnarulunnguaq. |- |20. mars 2026 |''Knud Rasmussen og Arnarulunnguaq II'' |Annar þáttur um danska landkönnuðinn Knud Rasmussen og leiðangur hans með grænlenskum ferðafélögum á heimskautaslóðir Kanada. |- |27. mars 2026 |''Knud Rasmussen og Arnarulunnguaq III'' |Þriðji og síðasti þáttur um danska landkönnuðinn Knud Rasmussen og leiðangur hans með grænlenskum ferðafélögum á heimskautaslóðir Kanada. |- |10. apríl 2026 |''Refurinn I'' |Í þættinum er fjallað um sænska glæpamanninn Rawa Majid, sem kallaður er Kúrdíski refurinn. |- |17. apríl 2026 |''Refurinn II'' |Í þættinum er áfram fjallað um sænska glæpamanninn Rawa Majid, sem kallaður er Kúrdíski refurinn, og mannskæðar erjur hans við fyrrverandi samherja sinn, Ismail „Jarðarberið“ Abdo. |- |8. maí 2026 |''Flugránin á Dawson's Field I'' |Í september 1970 rændu liðsmenn Alþýðufylkingarinnar til frelsunar Palestínu fjórum farþegaþotum og stefndu þeim á gamlan herflugvöll í eyðimörk Jórdaníu. Fyrri þáttur af tveimur. |- |15. maí 2026 |''Flugránin á Dawson's Field II'' |Í september 1970 rændu liðsmenn Alþýðufylkingarinnar til frelsunar Palestínu fjórum farþegaþotum og stefndu þeim á gamlan herflugvöll í eyðimörk Jórdaníu. Seinni þáttur af tveimur. |} == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Íslenskir hlaðvarpsþættir]] l0r76efuuaehutkeadlvmh1jen3rbfz 1963273 1963272 2026-05-15T21:54:59Z Cinquantecinq 12601 1963273 wikitext text/x-wiki '''Í ljósi sögunnar''' eru [[Útvarp|útvarps-]] og [[Hlaðvarp|hlaðvarpsþættir]] eftir [[Vera Illugadóttir|Veru Illugadóttur]]. Þættirnir hófu göngu sína árið 2016 og eru frumfluttir á [[Rás 1]]. Í þáttunum er fjallað um ýmis sagnfræðileg málefni, gjarnan með skírskotun í málefni líðandi stundar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/i-ljosi-sogunnar/23795|titill=Í ljósi sögunnar|útgefandi=Rúv|ár=2025|mánuðurskoðað=mars 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222334440d/i-ljosi-sogunnar-ekki-allur|title=Í ljósi sögunnar ekki allur - Vísir|last=Sigurðsson|first=Bjarki|date=2022-04-11|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-18}}</ref> == Þættir == === 2016 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |8. janúar 2016 |''Saga Sádi-Arabíu'' |Fjallað um sögu [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]], hvernig þetta ríki í eyðimörk Arabíuskagans varð og til og hvernig það komst til áhrifa á alþjóðavettvangi. |- |15. janúar 2016 |''Eiturlyfjasmyglarar í Mexíkó'' |Aldarlöng saga eiturlyfjasmyglara í Mexíkó og rætur þeirrar vargaldar sem þar geisar á milli glæpagengja. |- |22. janúar 2016 |''Íranska kjarnorkuáætlunin'' |Fjallað um sögu írönsku [[Kjarnorka|kjarnorkuáætlunarinnar]]. Upphaf hennar má rekja allt til upphafs sjötta áratugarins, en fyrstu skrefin á kjarnorkubrautinni tóku Íranar með dyggri aðstoð og stuðningi Bandaríkjanna. |- |29. janúar 2016 |''Mubarak og egypska byltinginn'' |Fimm ár eru um þessar mundir síðan [[Hosni Mubarak]] Egyptalandsforseti hrökklaðist frá völdum eftir þriggja vikna fjöldamótmæli á götum egypskra borga. Í þættinum er rifjuð upp saga egypsku byltingarinnar og frásagnir Íslendinga sem voru í [[Kaíró]] þessa afdrifaríku daga í janúar og febrúar 2011. |- |5. febrúar 2016 |''Forsetakosningar í BNA 1948'' |Í þættinum er fjallað um [[forsetakosningarnar í Bandaríkjunum 1948]], og ein óvæntustu kosningaúrslit bandarískrar stjórnmálasögu, þegar forsetinn [[Harry S. Truman|Harry Truman]] kom öllum að óvörum og sigraði andstæðing sinn, Repúblikanann [[Thomas Dewey]]. |- |12. febrúar 2016 |''Vladimír Pútín'' |Í þættinum er fjallað um æsku og uppvöxt [[Vladímír Pútín|Vladimírs Pútíns]] Rússlandsforseta, feril hans í sovésku leyniþjónustunni [[KGB]], afdrifarík augnablik í Dresden í Austur-Þýskalandi, og hvernig svo ólíklega vildi til að hann komst að lokum til æðstu metorða í Rússlandi. |- |17. febrúar 2016 |''Rúmenska byltingin'' |Í þættinum er fjallað um rúmensku byltinguna í desember 1989 og síðustu daga einræðisherrans [[Nicolae Ceaușescu|Nicolae Ceausescus]]. Þátturinn var endurfluttur 27. desember 2019. |- |19. febrúar 2016 |''Morðið á Olof Palme'' |Í þættinum er fjallað um morðið á [[Olof Palme]], forsætisráðherra Svíþjóðar, og árangurslitla leit sænsku lögreglunnar að banamani hans, en þrjátíu ár eru um þessar mundir frá því að Palme var skotinn til bana á götu í miðborg Stokkhólms. |- |26. febrúar 2016 |''Morðið á Olof Palme II'' |Síðari þáttur um morðið á sænska forsætisráðherranum [[Olof Palme]], en um þessar mundir eru þrjátíu ár liðin síðan hann var skotinn til bana í miðborg Stokkhólms. Í þessum þætti er fjallað nánar um árangurslitla leit sænsku lögreglunnar að banamanni forsætisráðherrans og farið yfir ýmsar kenningar um það hver gæti hafa staðið að baki morðinu. Voru það kúrdískir hryðjuverkamenn, suðurafríska leyniþjónustan eða jafnvel lögreglan sjálf? |- |4. mars 2016 |''Donald Trump'' |Í þættinum er fjallað um ættir bandaríska forsetaframbjóðandans og auðjöfursins [[Donald Trump|Donalds Trump]], og hvernig afi hans og faðir auðguðust á sínum tíma. Afinn, þýskur innflytjandi, rak meðal annars hótel og vændishús fyrir gullgrafara í gullæðinu í Klondike, og sonur hans, faðir Donalds Trump, byggði svo upp mikið fasteignaveldi í New York með stuðningi úr opinberum sjóðum, en var umdeildur bæði fyrir kynþáttamismunun og fjármálamisferli. Þátturinn var endurfluttur 19. ágúst 2016. |- |11. mars 2016 |''Náttúruhamfarir og kjarnorkuslys í Japan'' |Fimm ár liðin frá [[Hamfarirnar í Japan 2011|náttúruhamförunum miklu]] og kjarnorkuslysinu í Japan 11. mars 2011, þegar sterkur jarðskjálfti, níu að stærð, reið yfir Japan, flóðbylgja skall á norðausturströnd landsins og alvarlegt bræðsluslys varð í kjarnorkuveri í [[Fukushima]]. |- |14. mars 2016 |''Æska og uppvöxtur Donalds Trumps'' |Í þættinum verður fjallað um æsku, uppvöxt og upphaf viðskiptaferils forsetaframbjóðendans og fasteignajöfursins [[Donald Trump|Donalds Trumps]]. |- |1. apríl 2016 |''Radovan Karadzic'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Radovan Karadzic|Radovans Karadzic]], leiðtoga Bosníuserba í Júgóslavíustríðinum, sem nýverið var dæmdur í fjörutíu ára fangelsi af stríðsglæpadómstól fyrir þjóðarmorð og glæpi gegn mannkyni, og lygilegan flótta hans undan réttvísinni í þrettán ár. |- |8. apríl 2016 |''Nagorno-Karabakh í Kákasus'' |Í þættinum er fjallað um héraðið [[Nagorno-Karabakh]] í Kákasus sem [[Armenía]] og [[Aserbaísjan]] hafa eldað grátt silfur vegna frá falli Sovétríkjanna. Allt að 30 þúsund manns féllu í sex ára stríði um Nagorno-Karabakh sem lauk með vopnahléi árið 1994. Friðarviðræður hafa ekki skilað árangri og síðast kom til átaka í héraðinu fyrir örfáum dögum. |- |15. apríl 2016 |''Líbía'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Líbía|Líbíu]] í Norður-Afríku á tuttugustu öld. Þátturinn var endurfluttur 20. apríl 2018. |- |22. apríl 2016 |''Dilma Rousseff'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] Brasilíuforseta, sem nú er sökuð um spillingu og embættisglöp. Hún var skæruliði á dögum herforingjastjórnar í Brasilíu, sat í fangelsi og sætti þar hryllilegum pyntingum - en varð síðar forseti eins fjölmennasta og stærsta ríkis á jörðinni og ein valdamesta kona heims. |- |29. apríl 2016 |''Tsjernóbyl-slysið'' |Um slysið í [[Kjarnorkuslysið í Tsjernobyl|Tsjernóbyl-kjarnorkuverinu]] í Úkraínu 26. apríl 1986, alvarlegasta kjarnorkuslys sögunnar. |- |6. maí 2016 |''Erdogan Tyrklandsforseti'' |Fjallað um ævi og feril [[Recep Tayyip Erdoğan|Recep Tayyip Erdogans]], forseta Tyrklands. |- |13. maí 2016 |''Hillary Rodham Clinton'' |Fjallað um bandarísku stjórnmálakonuna [[Hillary Clinton]], æsku hennar og námsár og upphaf sambandsins hennar við [[Bill Clinton]]. |- |20. maí 2016 |''Nauðungarflutningar á Krímtatörum'' |Í þættinum er fjallað um nauðungarflutningana á [[Krímtatarar|Krímtatörum]] árið 1944, en lag um þá hörmungaratburði sigraði í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva á dögunum. [[Jósef Stalín]] sakaði Tatara á Krímskaga um landráð og svik og lét því flytja alla þjóðina, nærri tvö hundruð þúsund manns, til Úsbekistan um borð í gripalestum. Þar beið þeirra vist í fangabúðum, og talið að allt að fjörutíu prósent krímtatörsku þjóðarinnar hafi týnt lífi á fyrstu árunum eftir flutninginn. |- |3. júní 2016 |''Nepalska konungsfjölskyldan'' |Í þættinum er fjallað um [[Konunglegu fjöldamorðin í Nepal|konungsmorðin í Nepal]], þegar, árið 2001, að krónprins Nepals skaut til bana alla sína nánustu fjölskyldu, þar á meðal konung og drottningu landsins. |- |10. júní 2016 |''Rodrigo Duterte'' |Í þættinum er fjallað um hinn umdeilda forseta Filippseyja, [[Rodrigo Duterte]], sem styður dauðasveitir sem myrða eiturlyfjasala og aðra glæpamenn og hefur jafnvel sjálfur drepið menn. Þátturinn var áður á dagskrá í júní. |- |27. júní 2016 |''Boko Haram'' |Í þættinum er fjallað um sögu nígerísku öfgasamtakanna [[Boko Haram]]. Vígamenn samtakanna eru taldir hafa að minnsta kosti tuttugu þúsund mannslíf á samviskunni og meira en tvær milljónir manna hafa lent á hrakhólum vegna árasa þeirra, sem beinast jafnt gegn nígerískum stjórnvöldum og óbreyttum borgurum. |- |1. júlí 2016 |''Victoria Woodhull'' |Í þættinum er fjallað um lygilega ævi baráttukonunnar [[Victoria Woodhull|Victoriu Woodhull]], sem árið 1872 varð fyrsta konan til að bjóða sig fram til forseta Bandaríkjanna, mörgum áratugum áður en bandarískar konur fengu kosningarétt. Hún var sömuleiðis með fyrstu kvenkyns verðbréfasölum á Wall Street, sjáandi, tugthúslimur, og boðberi frjálsra ásta löngu á undan sinni samtíð. |- |8. júlí 2016 |''Indland og Pakistan'' |Í þættinum er fjallað um [[Skipting Indlands|skiptingu]] bresku nýlendunnar Indlands í tvö sjálfstæð ríki, [[Indland]] og [[Pakistan]], árið 1947, aðdraganda skiptingarinnar og þær ómældu hörmungar sem þær höfðu í för með sér fyrir borgara beggja nýju ríkjanna. Þátturinn var endurfluttur 30. júní 2017. |- |15. júlí 2016 |''Indland og Pakistan II'' |Seinni þáttur um skiptingu bresku nýlendunnar Indlands í tvö sjálfstæð ríki, Indland og Pakistan, árið 1947. Í þessum þætti er fjallað um eftirmál skiptingarinnar og hlutskipti almennra borgara í báðum nýju ríkjunum, en allt að fimmtán milljónir manna hröktust á flótta eftir skiptinguna og hundruð þúsunda féllu í átökum eða fórust á flóttanum. Þátturinn var endurfluttur 7. júlí 2017. |- |22. júlí 2016 |''Port Arthur-fjöldamorðin og skotvopn í Ástralíu'' |Í þættinum er fjallað um [[fjöldamorðin í Port Arthur]] í Ástralíu árið 1996, þegar ungur maður myrti 35 og særði fjölda manns í mannskæðustu skotárás í ástralskri sögu. Morðin urðu til þess að áströlsk stjórnvöld settu stranga skotvopnalöggjöf og gerðu hundruð þúsunda öflugra skotvopna upptæk, aðgerðir sem stundum eru nefndar sem möguleg fyrirmynd að herðingu skotvopnalaga í Bandaríkjunum. Þátturinn var áður á dagskrá  24. júní 2016. |- |29. júlí 2016 |''Valdaránið í Grikklandi 1967'' |Í skjóli nætur þann 21. apríl 1967 [[Valdaránið í Grikklandi 1967|tóku nokkrir hægrisinnaðir herforingjar öll völd]] í Grikklandi í hendur sér, settu herlög, bönnuðu stjórnmálaflokka og allt andóf og fangelsuðu þúsundir manna. Herinn [[Herforingjastjórnin í Grikklandi|stjórnaði Grikklandi]] næstu sjö árin. Fjallað er um aðdraganda og ástæður valdaránsins, hlutskipti almennings á herstjórnarárunum, skammlífa uppreisn stúdenta í Aþenu og það sem að lokum varð herforingjunum að falli. Þátturinn var endurfluttur 14. júlí 2017. |- |5. ágúst 2016 |''Stonewall'' |Í þættinum er fjallað um atburð sem markaði vatnaskil í réttindabaráttu samkynhneigðra og hinsegin fólks í Bandaríkjunum og á heimsvísu, gestir á Stonewall Inn, næturklúbbi fyrir homma og hinsegin fólk í Greenwich Village í New York [[Stonewall-uppþotin|risu upp]] gegn lögreglumönnum sem ætluðu að loka staðnum, sumarið 1969. Þátturinn var endurfluttur 11. ágúst 2017. |- |12. ágúst 2016 |''Raoul Wallenberg'' |Í þættinum er fjallað um ráðgátuna um sænska stjórnarerindrekann [[Raoul Wallenberg]] sem bjargaði lífi þúsunda gyðinga í Búdapest í seinni heimsstyrjöld en hvarf svo sporlaust í stríðslok. |- |26. ágúst 2016 |''Rætur Íslamska ríkisins'' |Þátturinn er annar af tveimur um rætur og upphaf [[Íslamska ríkið|hryðjuverkasamtakanna sem kenna sig við Íslamskt ríki]] og hafa á síðustu árum lagt undir sig landsvæði í Írak og Sýrlandi og staðið á bak við ótal hryðjuverk og ódæðisverk um heim allan. Í þessum fyrri þætti er farið yfir ævi og ferils Jórdaníumannsins miskunnarlausa [[Abu Musab Al-Zarqawi]], sem notfærði sér ólguna í kjölfar [[Íraksstríðið|innrásar Bandaríkjamanna í Írak]] 2003 til þess að koma á fót hryðjuverkasamtökunum sem síðar urðu að Íslamska ríkinu. Síðari þáttur um Íslamska ríkið verður á dagskrá að viku liðinni. Þátturinn var endurfluttur í uppfærðri útgáfu 21. júlí 2017. |- |2. september 2016 |''Íslamska ríkið II'' |Síðari þáttur af tveimur um sögu hryðjuverkasamtakanna sem kenna sig við Íslamskt ríki, hafa á síðustu árum lagt undir sig landsvæði í Írak og Sýrlandi og staðið á bak við ótal hryðjuverk um heim allan. Í þessum síðari þætti er fjallað um það hvernig hópur hryðjuverkamanna í Írak notfærði sér upplausnina í grannríkinu Sýrlandi til að kveða sér hljóðs, og uppgang núverandi leiðtoga samtakanna, [[Abu Bakr Al-Baghdadi]], sem útnefnt hefur sjálfan sig arftaka [[Múhameð|Múhameðs]] spámanns á jörðu. Þátturinn var endurfluttur 28. júlí 2017. |- |9. september 2016 |''Islam Karimov og Úsbekistan'' |Í þættinum er fjallað sögu [[Úsbekistan]] á síðustu áratugum. Sagt er frá ævi og valdatíð [[Islam Karimov|Islams Karimovs]], einræðisherrans miskunnarlausa sem nýlega féll frá, og var meðal annars alræmdur fyrir að láta sjóða andófsmenn lifandi, og sömuleiðis litríkri dóttur Karimovs, [[Gulnara Karimova|Gulnöru]], sem var ríkasta kona Úsbekistan, dreymdi um að verða alþjóðleg poppstjórna, en lenti svo upp á kant við föður sinn og lenti í stofufangelsi. |- |16. september 2016 |''Týndi Franklin-leiðangurinn'' |Í þættinum er fjallað um [[Týndi Franklin-leiðangurinn|leiðangur]] breska landkönnuðarins [[John Franklin|John Franklins]] í Norður-Íshaf í leit að [[Norðvesturleiðin|norðvestursiglingaleiðinni]]. Franklin hvarf sporlaust á leiðinni og aldrei hefur fengist fullkomlega á hreint hvað varð af honum, tveimur skipum hans og 130 manna áhöf, en nýverið fannst annað skipa hans á botni við kanadíska heimskautaeyju. |- |23. september 2016 |''Kim Il-sung'' |Í þættinum er fjallað um tildrög þess að Kóreuskaganum var skipt upp í Norður- og Suður-Kóreu, ævi fyrsta leiðtoga Norður-Kóreu, einræðisherrans [[Kim Il-sung]], og upphaf kjarnorkuáætlunar norðurkóreska ríkisins. |- |30. september 2016 |''Norður-Kórea II'' |I þættinum er fjallað nánar um sögu Norður-Kóreu, stjórnarhætti stofnanda ríkisins Kim Il Sung sem og valdatíð sonar hans [[Kim Jong-il]], en fljótlega eftir að hann tók við stjórninni varð hryllileg hungursneyð í Norður-Kóreu sem talið er að hafi orðið allt að þremur milljón manns að bana. |- |7. október 2016 |''Aleppó'' |Í þættinum er fjallað um sögu borgarinnar [[Aleppó]] í norðanverðu Sýrlandi, sem orðið hefur hvað verst úti í [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|sýrlensku borgarastyrjöldinni]]. Aleppó hefur lengi verið viðskiptamiðstöð Sýrlands og er jafnframt meðal þeirra borga heims sem á sér lengsta sögu óslitinnar búsetu. Í gegnum aldirnar og árþúsundin hafa ótal innrásarherir og konungsríki komið og farið, en borgin alltaf verið á sínum stað. |- |14. október 2016 |''Aleppó II'' |Síðari þáttur af tveimur um sögu hinnar stríðshrjáðu borgar Aleppó í Sýrlandi. Í þessum þætti er sjónum beint að þeim rúmlega fjögur hundruð árum sem borgin var á valdi [[Tyrkjasoldán]]s. Það tímabil í sögu borgarinnar einkenndist lengi vel af uppgangi og friðsæld, en þegar tuttugasta öldin nálgaðist var friðurinn úti. |- |21. október 2016 |''Bhumibol Taílandskonungur'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Bhumibol Adulyadej|Bhumibols Adulyadej]], sem ríkti sem konungur Taílands í sjö áratugi, frá 1946 og allt þar til hann lést. Konungurinn var elskaður og dáður af þjóð sinni en ekki yfir það hafinn að blanda sér í stjórnmál Taílands, og ævisaga hans er samofin sögu Taílands síðustu áratugina. |- |28. október 2016 |''Nárú'' |Í þættinum er fjallað um eyjuna [[Nárú]] í Kyrrahafi, eitt minnsta sjálfstæða ríkis í heimi. Nárú fór á örfáum áratugum frá því að vera eitt ríkasta lands heims til gjaldþrots, og hefur verið í fréttum síðustu misseri vegna umdeildra flóttamannabúða sem eyjaskeggjar reka fyrir áströlsk stjórnvöld. Meðal þess sem einnig kemur við sögu í lygilegru sögu Nárú er fugladrit, bresk popphljómsveit, [[Leonardo da Vinci]], hryðjuverkasamtökin [[Al-Kaída]], þrjóskur norskur skipstjóri og rússneska mafían. Þátturinn var endurfluttur 4. ágúst 2017. |- |4. nóvember 2016 |''Þjóðarmorðið í Namibíu'' |Í þættinum er fjallað um fyrsta þjóðarmorð tuttugustu aldarinnar, þegar þýskir nýlenduherrar í því sem nú er Namibía í Suðvestur-Afríku réðust af fullum þunga að hirðingjaþjóð [[Hereróar|Hereróa]] sem hafði lítið gert þeim annað en að reyna að krefjast réttar síns gegn yfirgangi Þjóðverja. Tugþúsundum var þá útrýmt á þaulskipulagðan hátt af þýskum hermönnum, fólk látið veslast upp í skraufþurri eyðimörkinni eða þrælað til dauða í fangabúðum. Þátturinn var uppfærður og endurfluttur 15. nóvember 2019. |- |11. nóvember 2016 |''Forsetakosningarnar í Bandaríkjunum 1948'' |Fjallað um [[forsetakosningarnar í Bandaríkjunum 1948]], og ein óvæntustu kosningaúrslit bandarískrar stjórnmálasögu, þegar forsetinn [[Harry Truman]] kom öllum að óvörum og sigraði andstæðing sinn, Repúblikanann [[Thomas Dewey]]. Þátturinn var áður á dagskrá í febrúar. |- |18. nóvember 2016 |''Daniel Ortega'' |Í þættinum er fjallað um stormasama sögu Níkaragva í Mið-Ameríku og sér í lagi ævi og feril [[Daniel Ortega|Daniels Ortega]], sem nýverið var kjörinn forseti landsins í þriðja sinn, en hann var áður leiðtogi skæruliðahreyfingar [[Þjóðfrelsisfylking sandínista|Sandínista]] sem tók völdin í Níkaragva í byltingu árið 1979. |- |25. nóvember 2016 |''Flugslysið í Smólensk'' |Í þættinum er fjallað um það þegar þota sem flutti [[Lech Kaczynski]], forseta Póllands, og fleiri pólsk fyrirmenni [[Smolensk-flugslysið|fórst við lendingu]] í [[Smólensk]] í Rússlandi í apríl 2010. Allir um borð fórust og slysið varð pólsku þjóðinni mikið reiðarslag. |- |2. desember 2016 |''Dauði Tasmaníutígursins'' |Í þættinum er fjallað um sorgleg örlög [[Tasmaníutígur|Tasmaníutígursins]], einstakrar rándýrategundar sem var einungis að finna á eyjunni Tasmaníu við Ástralíu. Varla leið öld frá því að Evrópumenn hófu landnám á Tasmaníu þar til tígurinn var útdauður, fórnarlamb ofveiða og rógburðar manna. Þátturinn var endurfluttur 13. ágúst 2018. |- |9. desember 2016 |''Suður-Kórea'' |Í þættinum er fjallað um sögu Suður-Kóreu frá lokum síðari heimsstyrjaldar. Meðal annars er fjallað um einræðisstjórn hershöfðingjans [[Park Chung-hee]], sem er faðir núverandi forseta [[Park Geun-hye|Park Geung-hye]]. Morðin á hershöfðingjanum og konu hans gerðu það að verkum að dóttir þeirra komst í kynni við spilltan leiðtoga sértrúarsöfnuðar, en uppljóstranir um tengsl forsetann við söfnuðinn hefur nú orðið kveikjan að mestu fjöldamótmælum í sögu Suður-Kóreu. |} === 2017 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |6. janúar 2017 |''Taívan'' |Í þættinum er fjallað um stormasama sögu eyríkisins Taívans eða Lýðveldsins Kína eins og það heitir formlega, og samskipti þess við risavaxinn nágranna sinn, Alþýðulýðveldið Kína. |- |13. janúar 2017 |''Hakkarar'' |Í þættinum er fjallað um nokkur tilvik þess að hakkar og tölvuþrjótar hafi látið til sín taka á alþjóðavettvangi, stundað njósnir og jafnvel valdið milliríkjadeilum. Meðal annars er fjallað um ötula leit bandarísks kerfisumsjónarmanns að dularfullum hakkara árið 1986, umfangsmikla tölvuárás á Eistland og háþróaðan tölvuorm sem herjaði á kjarnorkuver Írana. |- |20. janúar 2017 |''Scandinavian Star'' |Í þættinum er fjallað um eldsvoðann í ferjunni [[Scandinavian Star]] í apríl 1990. Eldur kviknaði um borð í skipinu á siglingu frá Ósló til Frederikshavn með þeim afleiðingum að 159 manns létu lífið. Nýverið birtu fjölmiðlar í Noregi og Danmörku upplýsingar úr rannsókn norskrar þingnefndar á eldsvoðanum sem varpa nýju ljósi á málið. |- |27. janúar 2017 |''Hafez al-Assad'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Hafez al-Assad]], forseta Sýrlands frá 1970 til 2000, og föður núverandi Sýrlandsforseta [[Bashar al-Assad|Bashars al-Assad]], sem ólst upp í sárri fátækt í afskekktu fjallaþorpi í norðanverðu Sýrlandi, en endaði sem miskunnarlaus einræðisherra. |- |3. febrúar 2017 |''Bashar al-Assad'' |Í þættinum er fjallað um ævi og fjölskyldu [[Bashar al-Assad|Bashars al-Assad]], sem tók við embætti forseta Sýrlands af föður sínum árið 2000. |- |10. febrúar 2017 |''Rohingja-þjóðin í Búrma'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Róhingjar|Rohingja-þjóðarinnar]] í Búrma. Rohingjar hafa lengi átt undir högg að sækja í heimalandi sínu, sætt ofsóknum og Rohingjar eru ríkisfangs- og réttindalausir. Búrmíski herinn hefur undanfarnar vikur og mánuði framið fjöldamorð á Rohingjum og fleiri voðaverk og stjórnvöld í Búrma sætt harðri gagnrýni frá alþjóðasamfélaginu. |- |24. febrúar 2017 |''Japanskir Bandaríkjamenn í fangabúðum'' |Eftir [[Árásin á Perluhöfn|árás japanska hersins]] á bandarísku flotastöðina Pearl Harbor árið 1941 voru nærri 120 þúsund Bandaríkjamenn af japönskum ættum gerðir brottrækir af heimilum sínum á vesturströnd Bandaríkjanna, og sendir í fangabúðir þar sem þeir dvöldu nær öll stríðsárin. Fæstir fanganna höfðu nokkuð til saka unnið annað en að eiga ættir að rekja til óvinaríkisins Japan, og stór hluti þeirra voru bandarískir ríkisborgarar. |- |3. mars 2017 |''Andrée-leiðangurinn'' |Í þættinum er fjallað um [[Andrée-leiðangurinn]], tilraun þriggja Svía til að komast á Norðurpólinn í loftbelg árið 1897, tilraun sem endaði með ósköpum, þegar loftbelgurinn brotlendi og þremenningunum biðu margra mánaða hrakningar á heimskautaísnum. |- |10. mars 2017 |''Jemen I'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Jemen|Jemens]]. Jemen er í dag [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|stríðshrjáð]] og sárafátækt, en fyrr á öldum var það eitt mesta menningarsvæði Arabíuskagans, og miðstöð verslunar og viðskipta, sem ótal stórveldi gerðu tilraun til þess að leggja undir sig öldum saman, en yfirleitt með litlum árangri. |- |17. mars 2017 |''Jemen II'' |Síðari þáttur um sögu [[Jemen|Jemens]]. |- |24. mars 2017 |''Nikolai Vavilov'' |Í þættinum er fjallað um rússneska grasafræðinginn [[Nikolai Vavilov]], sem vann brautryðjendarannsóknir á korni og öðrum nytjajurtum á fyrstu áratugum tuttugustu aldar og byggði upp stærsta fræbanka heims, en lenti síðar á ferlinum í hatrammri glímu við andvísindaleg öfl í hinum nýstofnuðu Sovétríkjum. |- |31. mars 2017 |''Robert Mugabe'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Robert Mugabe|Roberts Mugabe]], forseta Simbabve. |- |7. apríl 2017 |''Téténía'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Téténía|Téténíu]] í Kákasusfjöllum og téténsku þjóðarinnar og aldalangrar [[Téténíustríðið|baráttu]] hennar við risavaxna granna sinn til vesturs, Rússland. |- |21. apríl 2017 |''Téténía II'' |Í þættinum er fjallað áfram um sögu Téténíu í Kákasusfjöllum, sér í lagi seinni [[Seinna Téténíustríðið|innrás Rússlands í Téténíu 1999]], aðdraganda hennar og afleiðingar. |- |28. apríl 2017 |''Haymarket'' |Í þættinum er fjallað um ástæðu þess að [[Fyrsti maí|alþjóðlegur baráttudagur verkalýðsins]] er haldinn hátíðlegur einmitt 1. maí, [[Blóðbaðið á Haymarket|blóðbaðið á Haymarket-torgi]] í Chicago árið 1886. |- |5. maí 2017 |''Sarajevó-handritið'' |Í þættinum er sögð ótrúleg saga forns Gyðingahandrits sem skrifað var á Spáni á fimmtándu öld, rataði síðar til Sarajevó í Bosníu þar sem menn lögðu sig oftar en einu sinni í lífshættu við að bjarga því frá eyðileggingu. |- |12. maí 2017 |''Nauðungarflutningarnir á Krímtatörum'' |Í þættinum er fjallað um sögulegan bakgrunn sigurlags Úkraínu í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva í fyrra, nauðungarflutningana á [[Krímtatarar|Krímtatörum]] árið 1944. Þá sakaði [[Jósef Stalín]] Tatara á Krímskaga um landráð og svik og lét því flytja alla þjóðina, nærri tvö hundruð þúsund manns, til Úsbekistan um borð í gripalestum. Þar beið þeirra vist í fangabúðum, og talið að allt að fjörutíu prósent krímtatörsku þjóðarinnar hafi týnt lífi á fyrstu árunum eftir flutninginn. Þátturinn var áður á dagskrá í maí í fyrra. |- |19. maí 2017 |''John F. Kennedy I'' |Í þættinum er fjallað um [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta, en senn verða hundrað ár liðin frá fæðingu hans, 29. maí 1917. Í þessum þætti er fjallað um rætur hinnar nafntoguðu Kennedy-ættar og æsku forsetans sáluga. |- |26. maí 2017 |''John F. Kennedy II'' |Í þættinum er fjallað áfram um ævi [[John F. Kennedy|Johns F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta, en þann 29. maí verða hundrað ár liðin frá fæðingu hans. Í þessum þætti er fjallað um upphafið að stjórnmálaferli Kennedys, tíma hans á þingi og [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1960|kosningabaráttuna 1960]]. |- |9. júní 2017 |''Sex daga stríðið'' |Í þættinum er fjallað um [[Sex daga stríðið|sex daga stríð Ísraels og Egyptalands]] og annarra Arabaríkja í júní 1967, fyrir hálfri öld. |- |16. júní 2017 |''Hundar í kapphlaupi við dauðann'' |Veturinn 1924-1925 ógnaði barnaveikifaraldur afskekktri byggð í Norður-Alaska. Byrgðir bæjarlæknisins af mótefni við barnaveiki voru fljótt á þrotum, og aðeins ein leið fær til að flytja meira mótefni til bæjarins: með hundasleða. Á nokkrum janúardögum unnu hugdjarfir menn og hundar því ótrúlegt afrek og fluttu viðkvæmt mótefnið þúsund kílómetra leið í nístingskulda og kafaldsbyl. |- |23. júní 2017 |''Taiping-uppreisnin'' |Í þættinum er fjallað um [[Taiping-uppreisnin|Taiping-uppreisnina]] í Kína um miðja nítjándu öld, þegar maður sem taldi sig son Guðs leiddi milljón manna her gegn Kínakeisara, með þeim afleiðingum að minnsta kosti tuttugu milljón manns týndu lífi. |- |18. ágúst 2017 |''Farúk Egyptalandskonungur'' |Sumarið 1952 rændu herforingjar, með [[Gamal Abdúl Nasser]] í broddi fylkingar, völdum í Egyptalandi. Þeir steyptu þá af stóli konungi landsins, [[Farúk Egyptalandskonungur|Farúk]]. Farúk er í dag helst minnst fyrir yfirgengilega eyðslusemi, fjárhættuspil, kvennafar og ofát. Hann lifði hátt bæði sem konungur, og í útlegð í Evrópu á síðustu árum ævinnar, og át sig á endanum í hel. |- |25. ágúst 2017 |''Bandarískir nasistar'' |Í þættinum er fjallað um [[Þýsk-bandaríska bandalagið]], nasistasamtök sem starfrækt voru af Bandaríkjamönnum af þýskum ættum á árunum fyrir seinni heimsstyrjöld, með [[Nasistaflokkurinn|þýska nasistaflokkinn]] sem fyrirmynd. |- |1. september 2017 |''Angela Merkel'' |Í þættinum er fjallað um einn áhrifamesta stjórnmálamann samtímans, [[Angela Merkel|Angelu Merkel]] Þýskalandskanslara. Sagt er frá uppvexti hennar sem prestsdóttir í Austur-Þýskalandi, ferli í eðlisfræðirannsóknum, kynni af leyniþjónustunni [[Stasi]] og undraverðs uppgangs hennar í pólitík eftir [[fall Berlínarmúrsins]]. |- |8. september 2017 |''Stofnun Norður-Kóreu'' |Í þættinum er fjallað um tildrög þess að Kóreuskaganum var skipt upp í Norður- og Suður-Kóreu eftir seinni heimsstyrjöld, ævi fyrsta leiðtoga Norður-Kóreu, einræðisherrans [[Kim Il-Sung]], og upphaf kjarnorkuáætlunar norðurkóreska ríkisins. Þátturinn var áður á dagskrá í september 2016. |- |15. september 2017 |''Saga risapöndunnar'' |Í þættinum er fjallað um eitt umtalaðasta dýr dýraríkisins, hinn svarthvíta [[pandabjörn]]. Í þessum fyrri þætti af tveimur um sögu pöndunnar er fjallað meðal annars um það þegar vestrænir menn komust fyrst í kynni við pöndur, fyrsta pönduæðið, þegar bandarísk kona veiddi fyrst Vesturlandabúa lifandi pönduhún og fór með hann til New York, svo og fyrstu dæmi þess að pöndur væru fluttar milli landa í pólitískum tilgangi. |- |22. september 2017 |''Saga risapöndunnar II'' |Síðari þáttur af tveimur um sögu pandabjarna. Í þessum þætti er meðal annars fjallað um einn frægasta pandabjörn tuttugustu aldar, Chi-Chi, sem flæktist inn í kalda stríðið, [[Heimsókn Nixons til Kína 1972|heimsókn Richards Nixon Bandaríkjaforseta til Kína]] og pandabirnina sem komu í kjölfarið til Bandaríkjanna. |- |29. september 2017 |''Min Kóreudrottning'' |Í þættinum er fjallað um tildrög þess að Kórea varð japönsk nýlenda í upphafi tuttugustu aldar og endalok hins aldagamla kóreska konungsríkis. Þar kemur við sögu síðasta drottning Kóreu, [[Min Kóreudrottning|Min]], ein merkilegasta kona kóreskrar sögu, sem komst til valda í karllægu ríki með bæði kænsku og hörku, reyndi að standa uppi í hárinu á Japönum en galt að lokum fyrir með lífi sínu. Umsjón: Vera Illugadóttir. |- |13. október 2017 |''Kúrdar í Írak'' |Í þættinum er fjallað um baráttu [[Kúrdar|Kúrda]] í Írak fyrir sjálfstæðu ríki. Kúrdískir uppreisnarmenn háðu tvö mannskæð stríð við írösk stjórnvöld á sjöunda og áttunda áratug 20. aldar, en það voru jafnframt miklir umbrotatímar í sögu Íraks. |- |20. október 2017 |''Xi Jinping'' |Í þættinum er fjallað um ævi eins valdamesta manns heims, [[Xi Jinping]], formanns [[Kommúnistaflokkur Kína|kínverska kommúnistaflokksins]] og forseta Kína. Xi var af kommúnískum aðalsættum en varði þó táningsárum sínum við erfiðisvinnu í helli í afskekktri sveit. |- |27. október 2017 |''Gíslataka í leikhúsi í Moskvu'' |Fimmtán ár eru um þessar mundir frá því að téténskir hryðjuverkamenn [[Gíslatakan í Dúbrovka-leikhúsinu|tóku um 900 manns í gíslingu]] í leikhúsi í Moskvu. Í þættinum er atburðarásinni þessa októberdaga í Moskvu 2002 lýst. Umsátri um leikhúsið lauk með harmleik og dauða meira en hundrað gísla, og enn í dag er spurningum ósvarað um málið. Þátturinn var endurfluttur 3. janúar 2020. |- |1. desember 2017 |''Kim Jong-un'' |Í þættinum er fjallað um [[Kim Jong-un]], einræðisherra í Norður-Kóreu, og þann þriðja úr Kim-ættinni sem fer með æðstu völd þar í landi. Farið er það litla sem vitað er með vissu um æsku og uppvöxt Jong-un og fyrstu ár hans við völd. |- |8. desember 2017 |''Kúrú'' |Í þættinum er fjallað um dularfullan og ólæknandi sjúkdóm sem herjaði á frumstæða fjallaþjóð í Nýju Gíneu um miðbik tuttugustu aldar, og bandarískan vísindamann sem leysti ráðgátuna um sjúkdóminn, fékk Nóbelsverðlaunin fyrir en reyndist síðar hafa framið alvarlegan glæp. |- |15. desember 2017 |''Jerúsalem I'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Jerúsalem]] frá því til forna og fram að aldamótum tuttugustu aldar, en á því langa tímabili skiptust á skin og skúrir í sögu borgarinnar helgu, sem ýmist var barist um af heilagri sannfæringu eða hún afskipt og afskekkt. |- |22. desember 2017 |''Jerúsalem II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um sögu helgu borgarinnar Jerúsalem. Í þessum þætti er fjallað um sögu borgarinnar á tuttugustu öld og fram til stofnunar Ísraelsríkis. Fyrstu árin laut borgin harðri stjórn Tyrkja sem beittu borgarbúa miklu harðræði. Síðar tóku Bretar við borginni og þá fór að hitna verulega í kolunum milli trúarhópa og þjóðarbrota í borginni. |- |29. desember 2017 |''Kettir'' |Í þættinum er fjallað um sögu sambúðar [[Kettir|katta]] og manna. Fjallað er meðal annars um nýjustu kenningar um upphaf kattahalds, kattatrú Forn-Egypta, hryllilegar kattapyntingar sem tíðkuðust til skemmtunar í Evrópu fyrir örfáum öldum og fyrsta köttinn í geimnum. |} === 2018 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |5. janúar 2018 |''Íranska byltingin'' |Í þættinum er fjallað um [[Íranska byltingin|byltinguna í Íran]] 1978-1979, þegar írönsk alþýða reis upp gegn keisaranum [[Mohammed Reza Pahlavi]], og íhaldssamir íslamskir klerkar komust að lokum til valda. |- |12. janúar 2018 |''Kongó Leópolds konungs'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Fríríkið Kongó|Fríríkisins Kongó]], gríðarstórrar einkanýlendu sem [[Leópold II Belgakonungur]] kom sér upp í miðri Afríku undir lok nítjándu aldar. Innfæddir Kongómenn máttu þola þá hryllilega glæpi, þrælkunarvinnu og arðrán en konungurinn græddi á tá og fingri. |- |19. janúar 2018 |''Kongó-krísan'' |Í þættinum er fjallað áfram um sögu Kongó í miðri Afríku. Landið fékk sjálfstæði frá Belgum í júní 1960, en aðeins örfáum vikum síðar var landið allt í [[Kongódeilan|algjörri upplausn]]. |- |26. janúar 2018 |''Kongóstyrjaldirnar miklu'' |Í þriðja þætti um sögu Kongó í Mið-Afríku er fjallað um valdatíð einræðisherrans [[Mobutu Sese Seko]], sem nefndi landið Saír og gerði það gjaldþrota með eyðslusemi sinni, og vargöldina sem tók við af honum, þegar grannríki Kongó [[Fyrra Kongóstríðið|réðust inn í landið]] og komu af stað [[Seinna Kongóstríðið|einni mannskæðustu styrjöld síðari ára]]. |- |2. febrúar 2018 |''Geimskutlan Kólumbía'' |Fyrir fimmtán árum, 1. febrúar 2003, fórst geimskutla bandarísku geimferðastofnunarinnar [[NASA]], [[Geimskutlan Kólumbía|Kólumbía]], þegar hún var á leið til lendingar í Flórída að loknum sextán daga leiðangri. Þegar örfáar mínútur voru til lendingar splundraðist skutlan í tugþúsund mola yfir suðvestanverðum Bandaríkjunum og allir um borð, sjö geimfarar, fórust. Í þættinum er fjallað um hinstu ferð Kólumbíu og rannsóknina á tildrögum slyssins sem á eftir kom. |- |9. febrúar 2018 |''Kjarnorkusölumaðurinn'' |Í þættinum er fjallað um mann sem hefur verið kallaður hinn eini sanni sölumaður dauðans, og hættulegasti maður heims: pakistanska kjarnorkuvísindamanninn [[AQ Khan]], sem smíðaði fyrstu kjarnorkusprengja Pakistans með stolinni tækni og seldi svo ríkjum á borð við Íran og Norður-Kóreu kjarnorkutækni. |- |16. febrúar 2018 |''Korean Air 858'' |29. nóvember 1987 [[Korean Air-flug 858|hvarf suðurkóresk farþegaþota]] á leið frá Bagdad til Seoul skyndilega í hafið á miðri leið og 115 manns um borð fórust. Undirbúningur stóð þá sem hæst fyrir fyrstu Ólympíuleika Suður-Kóreu sem fara áttu fram í Seoul sumarið 1988. Grunur vaknaði því fljótt hvort óvinaríkið Norður-Kórea hefði með einhverjum hætti grandað þotunni til að spilla fyrir Ólympíuleikunum. |- |23. febrúar 2018 |''Benjamín Netanyahu'' |Í þættinum er fjallað um uppvöxt [[Benjamín Netanjahú|Benjamíns Netanyahu]], forsætisráðherra Ísraels, og leið hans til valda. Netanyahu eða „Bíbí“ eins og hann er gjarnan kallaður ólst að stórum hluta upp í Bandaríkjunum, og tók þar sín fyrstu skref á braut stjórnmála í ísraelsku utanríkisþjónustunni. Hann hefur verið umdeildur frá upphafi ferilsins en ekki síst var það hörð andstaða við Óslóar-friðarsamningana sem kom honum í forsætisráðherrastólinn í fyrsta skiptið 1995. |- |2. mars 2018 |''Jedwabne'' |Í þættinum er fjallað um fjöldamorð á Gyðingum í pólska smábænum [[Jedwabne]] í miðri seinni heimsstyrjöld, 10. júlí 1941, og umræðu sem kviknaði í kjölfarið af útgáfu bókar um fjöldamorðin í Póllandi, sextíu árum síðar. |- |9. mars 2018 |''Umsátrið í Waco'' |28. febrúar 1993 ætluðu útsendarar [[Áfengis-, tóbaks- og skotvopnaeftirlit Bandaríkjanna|Áfengis-, tóbaks- og skotvopnaeftirlits Bandaríkjanna]] að kanna grunsemdir um að liðsmenn fámenns kristins trúarsafnaðar, sem hélt til á búgarði fyrir utan borgina Waco í Texas, hefðu ólögleg skotvopn undir höndum. Aðgerðin endaði með skotbardaga og blóðbaði. [[Umsátrið í Waco|Umsátur bandarísku alríkislögreglunnar um búgarðinn]] átti svo eftir að standa í fimmtíu daga. |- |16. mars 2018 |''Alexander Litvinenko'' |Í þættinum er fjallað um mál Rússans [[Alexander Litvinenko]], fyrrverandi leyniþjónustumanns og andstæðings rússneskra stjórnvalda, sem lést í Lundúnum í nóvember 2006 eftir að honum var byrlað geislavirkt efni í tebolla. |- |23. mars 2018 |''Mannæturnar í Tsavo'' |Í þættinum er fjallað um tvö ljón, sem herjuðu á verkamenn sem lögðu járnbraut fyrir breska heimsveldið í Kenía undir lok nítjándu aldar, og tilraunir bresks herforingja til að ráða niðurlögum ljónanna. |- |6. apríl 2018 |''Alberto Fujimori'' |Í þættinum er fjallað um [[Alberto Fujimori]], forseta Perú frá 1990 til ársins 2000. Fujimori, sonur japanskra innflytjenda til Perú, naut mikillar hylli á fyrstu árum valdatíðar sinnar, en undir lok hennar kom margt misjafnt í ljós um stjórnarhætti hans. |- |13. apríl 2018 |''Timbúktú-handritin'' |Í þættinum er fjallað um borgina sögufrægu [[Timbúktú]] í norðanverðu Malí. Þegar vígamenn íslamista tóku borgina yfir á vormánuðum 2012 tókst bókavörðum borgarinnar á nær ótrúlegan hátt að forða þúsundum ómetanlegra fornhandrita frá glötun. |- |27. apríl 2018 |''Queen Mary og Dönsku Vestur-Indíur'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Dönsku Vestur-Indíur|Dönsku Vestur-Indía]], nýlendu Danmerkur í Karíbahafi, og [[Queen Mary Thomas]], svarta verkakonu sem leiddi blóðuga uppreisn gegn dönskum yfirvöldum á eyjunum 1878, en nýlega var reist stytta af henni í Kaupmannahöfn. |- |4. maí 2018 |''Byltingarmennirnir sem tortímdu sjálfum sér'' |Í þættinum er fjallað um róttækan hóp vinstrimanna í Japan, [[Sameinaði rauði herinn|Sameinaða rauða herinn]]. Í árslok 1971 héldu liðsmenn hópsins í afskekktan fjallakofa til að stunda heræfingar, en dvöl þeirra þar leystist fljótt upp í ofbeldi og blóðsúthellingar. |- |11. maí 2018 |''Estonia'' |Í þættinum er fjallað um eitt mannskæðasta sjóslys í sögu Evrópu á friðartímum, þegar eistneska farþegaferjan [[MS Estonia]] sökk í illviðri á Eystrasaltinu á leið til Stokkhólms í september 1994. Þátturinn var endurfluttur 4. október 2019. |- |8. júní 2018 |''Morðið á Robert F. Kennedy'' |Í þættinum er fjallað um [[Morðið á Robert F. Kennedy|morðið]] á bandaríska stjórnmálamanninum [[Robert F. Kennedy]], sem var skotinn til bana á hóteli í Los Angeles aðfaranótt 5. júní 1968, þegar hann sóttist eftir tilnefningu sem forsetaefni Demókrataflokksins, og um ævi Kennedys og morðingja hans, Palestínumannsins [[Sirhan Sirhan]]. |- |15. júní 2018 |''„Engillinn“ Ashraf Marwan I'' |Í þættinum er sögð lygileg saga Egyptans [[Ashraf Marwan]], sem var tengdasonur [[Gamal Abdel Nasser|Nassers]] Egyptalandsforseta og jafnframt mesti landráðamaður í sögu Egyptalands, sem seldi Ísrael ríkisleyndarmál árum saman. Fyrri þáttur af tveimur. |- |22. júní 2018 |''„Engillinn“ Ashraf Marwan II'' |Seinni þáttur um Egyptann [[Ashraf Marwan]], sem var tengdasonur Nassers Egyptalandsforseta og jafnframt njósnari fyrir ísraelsku leyniþjónustuna um árabil. Í þessum þætti er fjallað um þátt Marwans í [[Jom kippúr-stríðið|Yom Kippur-stríðinu]] 1973 og dularfullan dauða hans í Lundúnum áratugum síðar. |- |29. júní 2018 |''Spillingarsaga FIFA I'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Alþjóðaknattspyrnusambandið|Alþjóðaknattspyrnusambandsins]] FIFA, starf þess sem áratugum saman hefur einkennst af mútum og spillingu, og upphaf rannsóknar bandarísku alríkislögreglunnar á fjármálum sambandsins, sem komst í heimsfréttirnar 2015. Fyrri þáttur af tveimur. |- |6. júlí 2018 |''Spillingarsaga FIFA II'' |Í þættinum er fjallað áfram um rannsókn bandarísku alríkislögreglunnar og skattstofu á vafasömum fjármálum Alþjóðaknattspyrnusambandsins FIFA. Síðari þáttur af tveimur. |- |24. ágúst 2018 |''Thomas Quick II'' |Þátturinn er annar af þremur um lygilega sögu Svíans [[Sture Bergwall]], öðru nafni Thomas Quick, sem um árabil var þekktur sem versti raðmorðingi Norðurlandanna, dæmdur fyrir átta morð og grunaður um fjölda annarra, en er í dag frjáls maður. |- |31. ágúst 2018 |''Thomas Quick III'' |Þátturinn er sá síðasti um lygilega sögu Svíans Sture Bergwall, öðru nafni Thomas Quick, sem um árabil var þekktur sem versti raðmorðingi Norðurlandanna, dæmdur fyrir átta morð og grunaður um fjölda annarra, en er í dag frjáls maður. |- |7. september 2018 |''Emmett Till'' |Þátturinn fjallar um einn af alræmdustu glæpum bandarískrar sögu, morðið á [[Emmett Till]], fjórtán ára svörtum pilti í Mississippi árið 1955. Þátturinn var endurfluttur 5. júní 2020. |- |14. september 2018 |''Dauðahafshandritin I'' |Í þættinum er fjallað um eina merkustu fornleifauppgötvun síðustu aldar, þegar ungur hirðingjapiltur fann [[Dauðahafshandritin|forn handrit]] falin í helli við strönd [[Dauðahaf|Dauða hafsins]] í Palestínu. |- |28. september 2018 |''Dauðahafshandritin II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um eina af merkustu fornleifauppgötvun síðustu aldar, forn handrit sem ungur hirðingjapiltur fann í helli við strönd Dauða hafsins í Palestínu 1946. Í þessum þætti er fjallað um tilraunir sýrlensks biskup til að selja handritin, hvernig þau rötuðu á smáauglýsingasíðu Wall Street Journal og blekkingarleik Ísraela til að komast yfir þau. |- |5. október 2018 |''Oxycontin'' |Í þættinum er fjallað um verkjalyfið [[Oxycontin]], sem hratt af stað ópíóíðafaraldrinum sem leikið hefur Bandaríkin grátt á síðustu árum, og óheiðarlega markaðsetningu framleiðandans [[Purdue Pharma]] á lyfinu. |- |19. október 2018 |''1MDB'' |Í þættinum er fjallað um eitt umfangsmesta fjársvikamál sem uppgötvast hefur, skipulagðan þjófnað [[Najib Razak|forsætisráðherra Malasíu]] og ungs glaumgosa á milljörðum dollara úr opinberum fjárfestingarsjóði malasíska ríkisins. |- |26. október 2018 |''Konungar Sádi-Arabíu'' |Í þættinum er fjallað um sögu konungsfjölskyldunnar í Sádi-Arabíu. |- |2. nóvember 2018 |''Herforingjastjórnin í Brasilíu'' |Í þættinum er fjallað um [[Valdaránið í Brasilíu 1964|valdarán hersins í Brasilíu 1964]] og [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|einræðisstjórn herforingja]] sem fylgdi fram til ársins 1985. |- |9. nóvember 2018 |''Jim Jones og Peoples Temple I'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska sértrúarsöfnuðinn [[Peoples Temple]] og leiðtoga hans [[Jim Jones]], en fjörutíu ár eru um þessar mundir síðan meira en 900 liðsmenn safnaðarins frömdu sjálfsmorð að áeggjan leiðtogans í bækistöðvum safnaðarins í Gvæjana. |- |16. nóvember 2018 |''Jim Jones og Peoples Temple II'' |Í þættinum er fjallað áfram um bandaríska sértrúarsöfnuðinn [[Peoples Temple]] og leiðtoga hans [[Jim Jones]], en fjörutíu ár eru um þessar mundir síðan meira en 900 liðsmenn safnaðarins frömdu sjálfsmorð að áeggjan leiðtogans í bækistöðvum safnaðarins í Gvæjana. |- |30. nóvember 2018 |''Ota Benga'' |Í þættinum er fjallað um kongóskan karlmann, [[Ota Benga]], sem var hafður til sýnis með öpum í dýragarðinum í Bronx í New York við upphaf tuttugustu aldar. |- |7. desember 2018 |''Upphafsár Ottómanveldisins'' |Í þættinum er fjallað um tilurð hins tyrkneska [[Tyrkjaveldi|Ottómanveldis]] á Anatólíuskaga í upphafi fjórtándu aldar og fyrstu herferðum Ottóman-Tyrkja gegn Býsansríki og Serbum á Balkanskaga. |- |14. desember 2018 |''Fall Konstantínópel'' |Í þættinum er fjallað um árás og umsátur Ottóman-Tyrkja, undir stjórn soldánsins unga [[Mehmet 2.]], á höfuðborg Býsansveldis, [[Konstantínópel]], vorið 1453. |- |21. desember 2018 |''Lockerbie'' |Í þættinum er fjallað um [[Lockerbie-sprenguárásin|hryðjuverkaárás 21. desember 1988]], sem kennd er við skoska smábæinn Lockerbie. |} === 2019 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |11. janúar 2019 |''Landvinningar Tyrkjasoldána'' |Þátturinn er sá þriðji um sögu Ottómanveldisins tyrkneska. Í þessum þætti er fjallað um síðari hluta valdatíðar Mehmets 2., eftir að hann sigraði Konstantínópel 1453, og eftirmenn hans [[Bajesíd 2.]] og [[Selím 1.|Selím grimma]], sem lagði undir sig stóran hluta Miðausturlanda. |- |18. janúar 2019 |''Súleiman mikli og Roxelana'' |Í þættinum er fjallað um valdatíð [[Súleiman mikli|Súleimans mikla]], soldáns tyrkneska Ottómanveldisins 1520-1566, og um [[Roxelana|Roxelönu]], sem var ambátt í kvennabúri soldáns sem fangaði hjarta soldánsins og varð smátt og smátt ein valdamesta kona sinna tíma. |- |25. janúar 2019 |''Ebólufaraldurinn 1976'' |Í þættinum er fjallað um fyrstu tilfelli sjúkdómsins [[Ebóla|ebólu]] sem vísindamenn rannsökuðu, í afskekktu þorpi í Saír í Mið-Afríku 1976. |- |1. febrúar 2019 |''George Soros'' |Í þættinum er fjallað um ævi auðjöfursins umdeilda, [[George Soros]]. |- |8. febrúar 2019 |''Landnám Venesúela'' |Í þættinum er fjallað um sögu Suður-Ameríkulandsins Venesúela eftir að Spánverjar hófu að leggja landið undir sig í byrjun sextándu aldar. |- |15. febrúar 2019 |''Gröf Tútankamons'' |Í þættinum er fjallað um breska fornleifafræðinginn [[Howard Carter]], sem árið 1922 uppgötvaði grafhvelfingu drengfaraósins [[Tútankamon]]s í Konungadalnum í Egyptalandi. |- |22. febrúar 2019 |''Pitcairn-eyja'' |Í þættinum er fjallað um sögu afskekktrar smáeyju í Kyrrahafi, [[Pitcairn]]. Uppreisnarmenn af breska skipinu [[Bounty]] settust að á eyjunni árið 1790. Tveimur öldum síðar urðu afkomendur þeirra alræmdir þegar fjöldi karla á eyjunni var ákærður fyrir alvarleg kynferðisbrot gegn börnum. |- |1. mars 2019 |''Tyrkneska kvennaveldið I'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um sögu Ottómanveldisins tyrkneska. Á ofanverðri sextándu öld fór í hönd tímabil þar sem mæður og barnsmæður Tyrkjasoldána voru mjög valdamiklar við hirðina og beittu áhrifum sínum óspart. |- |8. mars 2019 |''Tyrkneska kvennaveldið II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um það tímabil í sögu Tyrkjaveldis þar sem mæður og barnsmæður Tyrkjasoldána voru mjög valdamiklar við hirðina og beittu áhrifum sínum óspart, sér í lagi er fjallað um ævi einnar áhrifamestu konu tyrkneskrar sögu. |- |15. mars 2019 |''Maurice Hilleman'' |Í þættinum er fjallað um [[Maurice Hilleman]], bandarískan vísindamann sem þróaði meira en 40 bóluefni á ferlinum, fleiri en nokkur annar, og vann meðal annars að bóluefninu gegn mislingum. Hann er sagður hafa með lífsverki sínu bjargað fleiri mannslífum en nokkur annar vísindamaður. |- |22. mars 2019 |''Chagos-eyjar'' |Í þættinum er fjallað um [[Chagos-eyjar]], eyjaklasa í miðju Indlandshafi. Íbúar á eyjunum voru fluttir þaðan nauðugir á sjöunda og áttunda áratug síðustu aldar svo hægt væri að byggja þar bandaríska herstöð, og hafa þeir og afkomendur þeirra barist fyrir því að fá að snúa aftur æ síðan. |- |5. apríl 2019 |''Kapphlaupið á Suðurpólinn I'' |Fyrsti þáttur um leiðangur breska sjóherforingjans [[Robert Falcon Scott|Roberts Falcon Scott]] á Suðurskautslandið 1910. Í þessum þætti er fjallað um fyrirrennara Scotts í heimskautakönnun, fyrri leiðangur hans á Suðurskautslandið og undirbúning þess næsta. |- |12. apríl 2019 |''Kapphlaupið á Suðurpólinn II'' |Annar þáttur um leiðangur breska sjóherforingjans Roberts Falcon Scott á Suðurskautslandið 1910. Í þessum þætti er fjallað um keppinaut Scotts á Suðurpólinn, Norðmanninn [[Roald Amundsen]], og fyrri leiðangra hans og annarra Norðmanna á norðurslóðir. |- |19. apríl 2019 |''Kapphlaupið á Suðurpólinn III'' |Þriðji þáttur um leiðangur breska sjóherforingjans Roberts Falcon Scott á Suðurskautslandið 1910. Í þessum þætti er fjallað um fyrsta sumar Scotts og leiðangursmanna á Suðurskautinu og undirbúning þeirra fyrir ferðina á pólinn. Þá er fjallað um „versta ferðalag heims“, þegar nokkrir Bretar fóru í leit að mörgæsareggjum um hávetur. |- |3. maí 2019 |''Kapphlaupið á Suðurpólinn IV'' |Fjórði og síðasti þáttur um leiðangur breska sjóherforingjans Robert Falcon Scott á Suðurskautslandið. Í þessum þætti er fjallað um hið eiginlega kapphlaup hans og Norðmannsins Roald Amundsen á Suðurpólinn, og dapurleg endalok breska leiðangursins. |- |10. maí 2019 |''Sarajevo-handritið'' |Í þættinum er sögð ótrúleg saga forns Gyðingahandrits sem skrifað var á Spáni á fimmtándu öld, rataði síðar til Sarajevó í Bosníu þar sem menn lögðu sig oftar en einu sinni í lífshættu við að bjarga því frá eyðileggingu. |- |24. maí 2019 |''Saga Súdans I'' |Í þættinum er fjallað um sögu Afríkuríkisins Súdan fram á 20. öld, meðal annars um það hvernig Egyptar sölsuðu þetta stóra land undir sig og baráttu þeirra og Breta við súdanskan spámann og uppreisnarleiðtoga. |- |14. júní 2019 |''Saga Súdans II'' |Í þættinum er fjallað um stormasama nútímasögu Súdans frá sjálfstæði 1956 og fram að valdaráni herforingjans [[Omar al-Bashir|Omars al-Bashir]] 1989. |- |28. júní 2019 |''Saga Súdans III'' |Síðasti þáttur af þremur um sögu Afríkuríkisins Súdan. Í þessum þætti er fjallað um lokaár borgarstyrjaldarinnar í suðurhluta landsins, áhrif olíuvinnslu á átökin og klofning landsins, sem og stríðið í Darfúr-héraði í vestanverðu Súdan. |- |17. ágúst 2019 |''Thomas Quick I'' |Þátturinn er sá fyrsti af þremur um lygilega sögu Svíans [[Sture Bergwall]], öðru nafni Thomas Quick, sem um árabil var þekktur sem versti raðmorðingi Norðurlandanna, dæmdur fyrir átta morð og grunaður um fjölda annarra, en er í dag frjáls maður. |- |6. september 2019 |''Boris Johnson'' |Í þættinum er fjallað um æsku og uppvöxt [[Boris Johnson|Borisar Johnsons]], forsætisráðherra Bretlands. |- |13. september 2019 |''Amelia Earhart'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska flugfrömuðinn [[Amelia Earhart|Ameliu Earhart]], og hvarf hennar á flugi yfir Suður-Kyrrahafi 1937. |- |20. september 2019 |''Jean-Bédel Bokassa'' |Í þættinum er fjallað um [[Jean-Bédel Bokassa]], herforingja sem tók völdin í Mið-Afríkulýðveldinu á sjöunda áratug síðustu aldar og lét svo krýna sig keisara með miklum tilkostnaði. |- |27. september 2019 |''Abba Kovner og Gyðingarnir í Vilnu'' |Í þættinum er fjallað um vopnaða andspyrnuhreyfingu ungra Gyðinga í gettóinu í Vilníus í Litháen í seinni heimsstyrjöld. |- |11. október 2019 |''Abba Kovner og Gyðingarnir í Vilnu II'' |Í þættinum er haldið áfram með sögu andspyrnumanna Gyðinga í Vilníus í Litháen í seinni heimsstyrjöld. Í þessum þætti er fjallað um afdrif Gyðinganna sem flúðu út í skóg eftir að gettóið í Vilníus var lagt niður. |- |1. nóvember 2019 |''Abba Kovner og Gyðingarnir í Vilnu III'' |Þetta er þriðji og síðasti þáttur um andspyrnumenn Gyðinga í Vilníus í Litháen í seinni heimsstyrjöld, og leiðtoga þeirra, skáldið [[Abba Kovner]]. Í stríðslok varð hann heltekinn af hugmyndinni um að hefna fyrir glæpi Þjóðverja gegn Gyðingum, auga fyrir auga. |- |8. nóvember 2019 |''Andaman-eyjar'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Andaman-eyjar|Andaman-eyjaklasans]] í Indlandshafi, grimmilega fanganýlendu sem Bretar komu þar upp á nítjándu öld og afdrif frumbyggja eyjarinnar í kjölfarið. |- |22. nóvember 2019 |''Stórvesírinn'' |Í þættinum er fjallað um sögu tyrkneska Ottómanveldisins um miðbik sautjándu aldar, og sér í lagi um [[Mehmet Köprülü]], miskunnarlausan stórvesír sem sölsaði undir sig öll völd í ríkinu. |- |29. nóvember 2019 |''Úígúrar'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Úígúrar|Úígúra]], tyrkneskumælandi múslimaþjóðar í norðvestanverðu Kína, sem lengi hefur sætt ofsóknum af hendi kínverskra stjórnvalda. |- |6. desember 2019 |''Bhopal-slysið'' |[[Bhopal-slysið]] var eitt skelfilegasta umhverfisslys sögunnar. Aðfaranótt 3 desember 1984 láku 30 þúsund tonn af eiturgasi frá verksmiðju Union Carbide sem framleiddi skordýraeitur. |- |13. desember 2019 |''Shapira-málið'' |Í þættinum er fjallað um mál sem skók fornleifafræðaheiminn í Evrópu á ofanverðri nítjándu öld. Forngripasali frá Jerúsalem birtist þá í Lundúnum og sagðist hafa í fórum sínum þrjú þúsund ára gamalt eintak af fimmtu Mósebók. Nokkru síðar var forngripasalinn látinn og handritin hans horfin. |} === 2020 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |10. janúar 2020 |''Bougainville'' |Eyjan [[Bougainville]] tilheyrir Papúa Nýju Gíneu, en eyjarskeggjar samþykktu nýlega í þjóðaratkvæðagreiðslu að lýsa yfir sjálfstæði. Saga eyjunnar er blóði drifin, en stríð brast þar út eftir að námafélagið Rio Tinto hóf þar umfangsmikið kolanám á sjöunda áratug síðustu aldar. |- |17. janúar 2020 |''Korean Airlines flug 007'' |Haustið 1983 skaut sovésk orrustuþota niður suðurkóreska farþegaþotu, [[Korean Airlines-flug 007|Korean Airlines flug 007]] frá New York til Seúl, með þeim afleiðingum að allir um borð fórust. |- |14. febrúar 2020 |''Morðið á Rafik Hariri I'' |Í þættinum er fjallað um sprengjutilræði sem varð fyrrverandi forsætisráðherra Líbanons, [[Rafik Hariri]], að bana árið 2005 og um [[Borgarastyrjöldin í Líbanon|borgarastyrjöldina]] sem geisaði í Líbanon í fimmtán ár frá árinu 1975. |- |21. febrúar 2020 |''Morðið á Rafik Hariri II'' |Seinni þáttur um morðið á [[Rafik Hariri]], fyrrverandi forsætisráðherra Líbanons, en hann lét lífið í bílsprengjuárás í miðborg Beirút um miðjan febrúar 2005. Í þessum síðari þætti er fjallað um feril Hariris eftir að borgarastyrjöldinni í Líbanon lauk, og umdeilda rannsóknina á dauða hans. |- |28. febrúar 2020 |''Bernie Sanders'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska öldungadeildarþingmanninn og forsetaframbjóðandann [[Bernie Sanders]] - æsku hans í Brooklyn, háskólaár og baráttustörf í Chicago og upphaf stjórnmálaferilsins í Vermont. |- |6. mars 2020 |''Lindbergh-barnið'' |Í þættinum er fjallað um það þegar 20 mánaða gömlum syni bandaríska flugkappans [[Charles Lindbergh]] var rænt af heimili þeirra í New Jersey í mars 1932. Við tók margra ára lögreglurannsókn sem fangaði athygli heimsbyggðarinnar. |- |20. mars 2020 |''Leiðangur Þjóðverja á Nanga Parbat 1934, I'' |Fyrri þáttur um ferð þýskra göngugarpa á fjallið [[Nanga Parbat]] í Himalaja-fjöllum árið 1934. Fjallgöngumennirnir nutu stuðnings stjórnvalda í Þýskalandi nasismans og ætluðu að sanna yfirburði þýskra fjallgöngumanna. Fjallið er það níunda hæsta í heimi og reyndist ekkert lamb að leika sér við. |- |27. mars 2020 |''Leiðangur Þjóðverja á Nanga Parbat 1934, II'' |Seinni þáttur um leiðangur þýskra göngumanna á fjallið Nanga Parbat í Himalajafjöllum árið 1934. Þegar göngumennirnir, ásamt nepölskum burðarmönnum, voru komnir langleiðina á tindinn gerði mikið illviðri og mennirnir þurftu að haska sér niður, sem reyndist hægara sagt en gert við slíkar aðstæður. |- |3. apríl 2020 |''Bókaþjófurinn í Kaupmannahöfn'' |Í þættinum er fjallað um stórtækasta bókaþjóf danskrar sögu, sem herjaði á [[Konunglega bókasafnið í Kaupmannahöfn]] á áttunda áratugnum og stal þaðan mörg þúsund bókum. Málið var ekki leyst fyrr en áratugum síðar. |- |17. apríl 2020 |''Joe Biden'' |Í þættinum er fjallað um æsku, uppvöxt og upphaf stjórnmálaferils [[Joe Biden|Joe Bidens]], fyrrverandi [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforseta Bandaríkjanna]] og fambjóðanda til forsetaefnis [[Demókrataflokkurinn|Demókrataflokksins]] í komandi [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningum 2020]]. |- |1. maí 2020 |''Túrkmenistan'' |Í þættinum er fjallað um sögu Mið-Asíuríkisins [[Túrkmenistan]] á tuttugustu öld og sér í lagi valdatíð hins sérvitra einræðisherra [[Saparmurat Niyazov]], sem kallaði sig Turkmenbashi, „fremstan Túrkmena“. |- |8. maí 2020 |''Typhoid Mary'' |Í þættinum er fallað um [[Mary Mallon]], matselju í New York sem smitaði á sjötta tug manna af taugaveiki í upphafi 20. aldar, án þess að þó að sýna nokkur einkenni veikinnar sjálf. |- |15. maí 2020 |''Tenerife-slysið'' |Í þættinum er fjallað um [[Tenerife-slysið|mannskæðasta flugslys sögunnar]], þegar röð tilviljana og mistaka leiddi til þess að tvær [[Boeing 747]]-risaþotur skullu saman á flugvellinum Los Rodeos á [[Tenerife]] árið 1977. |- |29. maí 2020 |''Hong Kong og fyrra ópíumstríðið'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Hong Kong]], [[Fyrra ópíumstríðið|fyrra ópíumstríð]] Kínverja og Breta og tildrög þess að Bretar lögðu undir sig Hong Kong. |- |12. júní 2020 |''Morðið á Olof Palme og Skandiamaðurinn'' |Í þættinum er fjallað um [[Stig Engström]], sænskan auglýsingateiknara sem nýverið var sakaður um að vera morðingi [[Olof Palme|Olofs Palme]], forsætisráðherra Svíþjóðar, í febrúar 1986. |- |28. ágúst 2020 |''Alexander Lukasjenka'' |Í þættinum er fjallað um ævi og feril [[Alexander Lukasjenka|Alexanders Lukasjenka]], forseta Hvíta-Rússlands til meira en aldarfjórðungs. |- |4. september 2020 |''Dauðinn á Norðurslóðum'' |Í þættinum er fjallað um [[Pólaris-leiðangurinn|Pólaris-leiðangur]] bandaríska könnuðarins [[Charles Francis Hall]], sem vildi freista þess að komast fyrstur manna á Norðurpólinn 1871, en lést á leiðinni - á dularfullan hátt. |- |11. september 2020 |''McMartin-málið'' |Í þættinum er fjallað um eitt lengsta og dýrasta dómsmál Bandaríkjanna. Árið 1983 var starfsfólk leikskóla í úthverfi Los Angeles sakað um að hafa níðst á tugum barna í sinni umsjá, og sögð félagar í leynilegum sértrúarsöfnuði djöfladýrkenda. |- |18. september 2020 |''Ester Blenda Nordström I'' |Í þættinum er fjallað [[Ester Blenda Nordström|Ester Blendu Nordström]] (1891-1948), frumkvöðul í blaðamennsku í Svíþjóð. Meðal annars villti hún á sér heimildir og réð sig sem vinnukonu á bóndabæ til að fjalla um aðbúnað kvenna í sænskum landbúnaði, og ferðaðist um með Sömum í Norður-Svíþjóð. |- |25. september 2020 |''Ester Blenda Nordström II'' |Annar þáttur af tveimur um Ester Blendu Nordström, brautryðjenda í rannsóknarblaðamennsku í Svíþjóð á fyrri hluta tuttugustu aldar. Í þessum síðari þætti er fjallað um feril Esterar eftir að hún snéri heim af Samaslóðum í Norður-Svíþjóð, um þátt hennar í finnska borgarastríðinu, ferðalög um Suður- og Norður-Ameríku, langdvöl á Kamtsjatka-skaga og forboðna ást. |- |2. október 2020 |''Nagorno-Karabakh'' |Í þættinum er fjallað um héraðið [[Nagorno-Karabakh]] í Kákasusfjöllum sem Armenía og Aserbaídsjan hafa eldað grátt silfur vegna allt frá falli Sovétríkjanna. Allt að 30 þúsund manns féllu í sex ára stríði um Nagorno-Karabakh, sem lauk með vopnahléi árið 1994. Friðarviðræður hafa ekki skilað árangri og nú er enn barist um héraðið. |- |9. október 2020 |''Voulet-Chanoine-leiðangurinn'' |Í þættinum er fjallað um leiðangur ungra franskra herforingja frá Senegal að Tsjad-vatni í vestanverðri Afríku, með mörg hundruð manna lið, í lok 19. aldar. Ferð þeirra einkenndist af grimmd og ofbeldi í garð innfæddra sem urðu á vegi þeirra, sem og annarra Frakka. |- |16. október 2020 |''Rafherbergið'' |Í þættinum er fjallað um [[Rafherbergið]], glæsilegan sal klæddan rafi sem [[Friðrik 1. Prússakonungur]] gaf [[Pétur mikli|Pétri mikla Rússakeisara]] í byrjun 18. aldar. Klæðningarnar og aðrir munir úr herberginu hurfu í seinni heimsstyrjöld og hafa aldrei fundist, þrátt fyrir mikla leit. |- |30. október 2020 |''Mary Anning'' |Í þættinum er fjallað um [[Mary Anning]], breska almúgakonu sem var uppi í byrjun nítjándu aldar og er stundum kölluð móðir steingervingafræðinnar, en hún leitaði og fann steingervinga af mörgum áður óþekktum forsögulegum dýrategundum í fjörunni við heimili sitt í Suður-Englandi. |- |6. nóvember 2020 |''Þjófnaðurinn á Monu Lisu'' |Í þættinum er fjallað um þjófnað á Louvre-safni í París 1911, þegar sjálfri [[Móna Lísa|Monu Lisu]] var stolið. |- |13. nóvember 2020 |''Edward Jenner'' |Í þættinum er fjallað um sögu bólusetninga og sér í lagi störf breska læknisins [[Edward Jenner|Edwards Jenner]], sem framkvæmdi fyrstu eiginlegu bólusetninguna við bólusótt árið 1796. |- |27. nóvember 2020 |''Eþíópía I'' |Í þættinum er fjallað um sögu Eþíópíu frá því að þar litu fyrst konungsríki dagsins ljós og fram á sextándu öld. |- |4. desember 2020 |''Eþíópía II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um sögu Eþíópíu. |- |11. desember 2020 |''Eþíópía III: Tewodros 2. keisari'' |Í þættinum er fjallað um ævi [[Tewodros 2.|Tewodrosar 2.]], keisara Eþíópíu um miðbik nítjándu aldar, sem sameinaði landið eftir langa borgarastyrjöld en lenti svo í deilum við [[breska heimsveldið]]. |- |18. desember 2020 |''Skrílslæti á jólum'' |Í þættinum er stiklað á stóru í sögu jólahátíðarinnar, meðal annars um ofsafengin skrílslæti og fyllerí sem áður einkenndu jólin víða, og tilraunir til að banna jólahald í gegnum árin. |} === 2021 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |8. janúar 2021 |''Byltingin í Túnis'' |Í þættinum er fjallað um upphaf [[Byltingin í Túnis|byltingarinnar í Túnis 2011]], fyrstu daga [[Arabíska vorið|arabíska vorsins]], og manninn sem sagður er hafa hrundið byltingunni af stað með því að kveikja í sér. |- |15. janúar 2021 |''Stríðið 1812 og bruninn í Washington'' |Í þættinum er fjallað um [[Stríðið 1812|stríð Breta og Bandaríkjamanna]] sem kennt er við upphafsárið 1812, og brunann í Washington, þegar breskir hermenn kveiktu í bæði Hvíta húsinu og þinghúsinu í bandarísku höfuðborginni. |- |29. janúar 2021 |''Osama bin Laden I'' |Í þættinum er fjallað um ævi hryðjuverkaleiðtogans [[Osama bin Laden]]. |- |5. febrúar 2021 |''Osama bin Laden II'' |Í þættinum er haldið áfram umfjöllun um ævi hryðjuverkamannsins Osama bin Laden. |- |19. febrúar 2021 |''Osama bin Laden III'' |Þriðji og síðasti þáttur um ævi hryðjuverkamannsins Osama bin Laden. |- |26. febrúar 2021 |''Ferdinand og Imelda Marcos'' |Í þættinum er fjallað um [[Ferdinand Marcos]], forseta og einráð á Filippseyjum, konu hans [[Imelda Marcos|Imeldu]], og mótmælin sem urðu til þess að þau hrökkluðust í útlegð í febrúar 1986. |- |5. mars 2021 |''Finnska borgarastyrjöldin'' |Í þættinum er fjallað um [[Finnska borgarastyrjöldin|finnsku borgarastyrjöldina]] í ársbyrjun 1918. |- |12. mars 2021 |''Pocahontas'' |Í þættinum er fjallað um raunverulega ævi [[Pocahontas]], ungrar frumbyggjastúlku sem varð á vegi enskra landnema í Norður-Ameríku í byrjun 17. aldar. |- |19. mars 2021 |''Eþíópía IV: Stríðið við Ítali'' |Í þættinum er haldið áfram umfjöllun um sögu Afríkuríkisins Eþíópíu. Í þessum þætti er fjallað um valdatíð keisarans [[Jóhannes 4. Eþíópíukeisari|Jóhannesar 4.]] og eftirmanns hans, [[Menelik 2.]], og stríð Eþíópíumanna við Ítali í nýlendukapphlaupi Evrópuþjóða. |- |9. apríl 2021 |''Eþíópía V: Haile Selassie'' |Þetta er fimmti þáttur um sögu Eþíópíu. Í þættinum er fjallað um sögu landsins á tuttugustu öld, ævi og valdatíð [[Haile Selassie]] keisara og seinna stríð Eþíópíumanna og Ítala. |- |16. apríl 2021 |''Eþíópía VI'' |Þetta er sjöttu þáttur um sögu Eþíópíu. Í þættinum er fjallað um sögu landsins á tuttugustu öld, ævi og valdatíð Haile Selassie keisara og seinna stríð Eþíópíumanna og Ítala. |- |10. september 2021 |''Belgica-leiðangurinn'' |Í þættinum er fjallað um leiðangur undir stjórn Belgans [[Adrien de Gerlache]] til Suðurskautslandsins í lok nítjándu aldar. Skip leiðangursmanna festist mánuðum saman í hafís og í myrkri heimskautavetursins misstu margir bæði heilsuna og vitið. Leiðangurinn er einnig þekktur sem frumraun eins fræknasta heimskautafara sögunnar. |- |17. september 2021 |''Kasakstan Nasarbajevs'' |Í þættinum er fjallað um sögu Mið-Asíuríkisins Kasakstan á síðari árum, og sér í lagi valdatíð forsetans [[Núrsúltan Nazarbajev|Núrsultans Nasarbajev]] sem lét af embætti í ársbyrjun 2019 eftir nærri þrjá áratugi við völd. |- |24. september 2021 |''Afganska baráttukonan Meena'' |Í þættinum er fjallað um afgönsku baráttukonuna [[Meena Keshwar Kamal|Meenu]]. Hún stofnaði [[Byltingarsamtök afganskra kvenna]] (RAWA) í Afganistan á áttunda áratug síðustu aldar til að berjast fyrir réttindum og hag kynsystra sinna. Baráttan varð lífshættuleg. |- |1. október 2021 |''Leitin að Eichmann I'' |Í þættinum er fjallað um leitina að þýska nasistaforingjanum [[Adolf Eichmann]] eftir síðari heimsstyrjöld. |- |8. október 2021 |''Leitin að Eichmann II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um leitina að þýska nasistaforingjanum Adolf Eichmann eftir síðari heimsstyrjöld. Síðari þáttur. |- |15. október 2021 |''Soldáninn í Brúnei'' |Í þættinum er fjallað um soldánsveldið Brúnei í Suðaustur-Asíu og sér í lagi [[Hassanal Bolkiah|núverandi soldán]] þess og bróður hans, en báðir eru þekktir fyrir eyðslusemi og gjálífi. |- |22. október 2021 |''Fjölskyldan Dupont de Ligonnès'' |Í þættinum er fjallað um eitt alræmdasta sakamál Frakklands á síðari árum: hvarf sex manna fjölskyldu, í frönsku borginni Nantes, í apríl 2011. |- |29. október 2021 |''El Faro'' |Í þættinum er fjallað um eitt mannskæðasta sjóslys Bandaríkjanna á síðari árum. Í október 2015 hvarf bandarískt flutningaskip við Bahama-eyjar í miðjum fellibyl. |- |5. nóvember 2021 |''Aum Shinrikyo I'' |Fyrri þáttur af tveimur um japanska sértrúarsöfnuðinn [[Aum Shinrikyo]]. |- |12. nóvember 2021 |''Aum Shinrikyo II'' |Síðari þáttur af tveimur um japanska dómsdagssöfnuðinn Aum Shinrikyo og voðaverk þeirra. |- |26. nóvember 2021 |''Magnus Hirschfeld'' |Í þættinum er fjallað um þýska lækninn [[Magnus Hirschfeld]], sem var frumkvöðull í kynfræði á fyrstu árum 20. aldar og baráttumaður fyrir réttindum hinsegin fólks. |- |3. desember 2021 |''Hrakningar Donner-flokksins I'' |Í þættinum er fjallað um svokallaðan [[Donner-flokkurinn|Donner-flokk]], hóp bandarískra landnema sem freistuðu þess að ferðast þvert yfir Norður-Ameríku til Kaliforníu árið 1846, en lentu í miklum hrakningum á leiðinni. Fyrsti þáttur. |- |10. desember 2021 |''Hrakningar Donner-flokksins II'' |Síðari þáttur um hrakfarir hins svonefnda Donner-flokks, bandarískra landnema sem reyndu að komast landleiðina vestur til Kaliforníu sumarið 1846. Í þessum þætti segir frá vetursetu fólksins í Sierra Nevada-fjöllum og örvæntingarfullum tilraunum til að komast af. Athugið að lýsingar í þættinum gætu valdið óhug. |- |17. desember 2021 |''Norska svartmálmssenan'' |Í þættinum er fjallað um upphafsár norsku svartmálms- eða black metal-senunnar, unga rokktónlistarmenn sem brenndu aldagamlar kirkjur til grunna og myrtu hver aðra. |} === 2022 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |7. janúar 2022 |''Breski íshafsleiðangurinn I'' |Í þættinum er fjallað um leiðangur ungra Breta á Grænlandsjökul til veðurathugana veturinn 1930-1931. Bretarnir höfðu viðkomu á Íslandi og síðar voru Íslendingar ræstir út að bjarga þeim úr háska. Fyrri þáttur af tveimur. |- |14. janúar 2022 |''Breski íshafsleiðangurinn II'' |Í þættinum er fjallað um leiðangur ungra Breta á Grænlandsjökul til veðurathugana veturinn 1930-1931. Einn þeirra festist á jöklinum og voru Íslendingar, meðal annarra, ræstir út að bjarga honum úr háska. Síðari þáttur. |- |21. janúar 2022 |''Jonas Salk og mænuveikin'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska lækninn [[Jonas Salk]], sem vann að þróun bóluefnis við mænuveiki í Bandaríkjunum um miðbik tuttugustu aldar, og var hampað sem þjóðhetju fyrir störf sín. |- |28. janúar 2022 |''Nellie Bly I'' |Í þættinum er fjallað um [[Nellie Bly]], frumkvöðul í blaðamennsku í Bandaríkjunum á ofanverðri nítjándu öld. Hún vakti athygli fyrir að þykjast vera veik á geði og varpa ljósi á bágar aðstæður á geðsjúkrahæli fyrir konur í New York. |- |4. febrúar 2022 |''Nellie Bly II'' |Síðari þáttur um ævi og ævintýri bandarísku blaðakonunnar Nellie Bly. Í þessum þætti segir frá frægri ferð hennar umhverfis jörðina 1889-1890. |- |18. febrúar 2022 |''Robert Hanssen'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska alríkislögreglumanninn [[Robert Hanssen]], sem um árabil lak bandarískum ríkisleyndarmálum til Sovétríkjanna og Rússlands. |- |4. mars 2022 |''Hungursneyðin í Úkraínu'' |Í þættinum er fjallað um [[holodomor]], hungursneyðina miklu í Úkraínu á fyrstu árum fjórða áratugar síðustu aldar, þegar milljónir almennra borgara vesluðust upp úr hungri eftir samyrkjuvæðingu sovéskra stjórnvalda. |- |11. mars 2022 |''Leiðangur Burke og Wills I'' |Í þættinum er fjallað um tilraun [[Robert O'Hara Burke|Robert O'Hara Burkes]] og hóps manna að verða fyrstir til að þvera Ástralíu frá suðri til norðurs á árunum 1860-1861. Fyrsti þáttur. |- |18. mars 2022 |''Leiðangur Burke og Wills II'' |Í þættinum er fjallað um tilraun Robert O'Hara Burkes og hóps manna að verða fyrstir til að þvera Ástralíu frá suðri til norðurs á árunum 1860-1861. Annar þáttur. |- |25. mars 2022 |''Leiðangur Burke og Wills III'' |Í þættinum er fjallað um tilraun Robert O'Hara Burkes og hóps manna að verða fyrstir til að þvera Ástralíu frá suðri til norðurs á árunum 1860-1861. Þriðji þáttur og síðasti. |- |1. apríl 2022 |''Þjóðarmorðið á Sirkössum'' |Í þættinum er fjallað um stríð Rússneska keisaradæmisins við smáþjóðina [[Sirkassar|Sirkassa]] í Kákasusfjöllum á nítjándu öld, sem lauk með miklu blóðbaði og því að nær allir Sirkassar voru hraktir af heimahögum sínum. |- |17. júní 2022 |''Fram-leiðangurinn I'' |Fyrsti þáttur um tilraun norska könnuðarins [[Fridtjof Nansen|Fridtjofs Nansens]] til að komast á norðurpólinn á síðasta áratug 19. aldar. Í þessum þætti er fjallað um undirbúning og upphaf leiðangursins, siglingu heimskautaskipsins Fram inn í hafísinn á norðurslóðum. |- |24. júní 2022 |''Fram-leiðangurinn II'' |Annar þáttur um tilraun norska könnuðarins Fridtjofs Nansens til að komast á norðurpólinn á síðasta áratug 19. aldar. Í þessum þætti er fjallað um ferð Nansens og [[Hjalmar Johansen|Hjalmars Johansens]] á skíðum og hundasleðum í átt að pólnum. |- |1. júlí 2022 |''Fram-leiðangurinn III'' |Þriðji þáttur um tilraun norska könnuðarins Fridtjofs Nansens til að komast á norðurpólinn á síðasta áratug 19. aldar. Í þessum þætti er fjallað um leit Nansens og Johansens að Frans Jósefs-landi og lífið um borð í ísbundna skipinu Fram. |- |8. júlí 2022 |''Fram-leiðangurinn IV'' |Fjórði og síðasti þáttur um tilraun norska könnuðarins Fridtjofs Nansens til að komast á norðurpólinn á síðasta áratug 19. aldar. Í þessum þætti er fjallað um dvöl Nansens og Johansens í holu yfir þriðja heimskautaveturinn og lok leiðangursins. |- |15. júlí 2022 |''Eldgosið á Martinique'' |Í þættinum er fjallað um mikið eldgos sem gjöreyddi borginni [[Saint Pierre]] á Karíbahafseyjunni [[Martinique]] árið 1902. |- |22. júlí 2022 |''Bankaránið á Norrmalmstorgi'' |Í þættinum er fjallað um alræmt [[Bankaránið á Norrmalmstorgi|rán og gíslatöku í banka við Norrmalmstorg]] í miðborg Stokkhólms 1973, sem varð til þess að hugtakið „Stokkhólms-heilkenni“ var fundið upp. |- |5. ágúst 2022 |''Claude Cahun og heimsstyrjöldin á Jersey'' |Í þættinum er fjallað um franska fjöllistamanninn [[Claude Cahun]], sem ögraði viðteknum kynjahlutverkum og stóð í andspyrnu gegn Þjóðverjum á Ermarsundseyjunni [[Jersey]] í seinni heimsstyrjöld. |- |18. nóvember 2022 |''Saga Katar'' |Í þættinum er fjallað um sögu Persaflóaríkisins [[Katar]] í tilefni heimsmeistaramótsins í knattspyrnu sem haldið er þar í ár. Katar er eitt ríkasta land heims í dag en var á öldum áður sárafátækur útnári á Arabíuskaga, ekki síst þekkt fyrir sjóræningja sem þar héldu til og herjuðu á skip á Persaflóa. |- |25. nóvember 2022 |''Brons og blóð í Benín'' |Í þættinum er fjallað um konungsríkið [[Benín]] sem fyrr á öldum var eitt öflugasta veldi vestanverðrar Afríku, þekkt fyrir bæði magnaða listmuni og grimmilega trúarsiði. Á nýlendutímanum reyndi konungur Benín að streitast á móti þegar Bretar lögðu undir sig landsvæði í Vestur-Afríki, en það fór illa fyrir konungi og ríki hans. |- |2. desember 2022 |''Grænlenskur munaðarleysingi í New York'' |Fyrsti þáttur um ævi [[Minik Wallace]], grænlenskan pilt sem bandaríski landkönnuðurinn [[Robert Peary]] flutti til New York barn að aldri í lok nítjándu aldar. |- |9. desember 2022 |''Grænlenskur munaðarleysingi í New York II'' |Síðari þáttur um ævi Minik Wallace. |- |16. desember 2022 |''Kjarnorkutilraunir á Marshall-eyjum'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Marshalleyjar|Marshall-eyja]] í Kyrrahafi. Bandaríkjamenn gerðu fjölda tilrauna með kjarnorkusprengjur á eyjunum á árum kalda stríðsins. Eyjaskeggjar voru fluttir burt af heimilum sínum vegna tilraunanna en þó urðu margir fyrir heilsufarslegu tjóni vegna geislavirkni. |- |30. desember 2022 |''Louis Le Prince og upphaf kvikmyndatækninnar I'' |Í þættinum er fjallað um ævi og störf [[Louis Le Prince]], fransks uppfinningamanns sem starfaði í Bretlandi og Bandaríkjunum. Le Prince var brautryðjandi á sviði kvikmyndaupptökutækni, en hvarf á dularfullan hátt áður en hann gat kynnt heimsbyggðinni afrakstur vinnu sinnar. |} === 2023 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |6. janúar 2023 |''Louis Le Prince og upphaf kvikmyndatækninnar II'' |Síðari þáttur um franska uppfinningamanninn Louis Le Prince, sem þróaði eina fyrstu kvikmyndavélina en hvarf á dularfullan hátt árið 1890. Í síðari þætti er fjallað um leitina að Le Prince og grunsemdir eiginkonu hans um hver bæri ábyrgð á hvarfi hans. |- |13. janúar 2023 |''Kjarnorkukafbáturinn Kúrsk'' |Í þættinum er fjallað um rússneska [[Kúrsk (kafbátur)|kjarnorkukafbátinn Kúrsk]], sem sökk í Barentshafi í ágúst 2000, og tilraunir Rússlands og erlendra ríkja til að bjarga áhöfn hans af hafsbotni í tæka tíð. |- |20. janúar 2023 |''Bólusótt í Birmingham'' |Í þættinum er fjallað um dularfullt tilfelli [[bólusótt]]ar sem upp kom í Birmingham á Englandi haustið 1978, þegar talið var að búið væri að útrýma bólusótt á heimsvísu. |- |3. febrúar 2023 |''Vermeer-falsarinn'' |Í þættinum er fjallað um hollenska listamanninn [[Han van Meegeren]], sem falsaði verk eftir landa sinn, 17. aldar-meistarann [[Johannes Vermeer]], á þriðja og fjórða áratug síðustu aldar. |- |10. febrúar 2023 |''Gullæðið í Kaliforníu I'' |Fyrsti þáttur um [[Gullæðið í Kaliforníu|gullæðið mikla]] sem braust út í Kaliforníu árið 1848. |- |17. febrúar 2023 |''Gullæðið í Kaliforníu II'' |Síðari þáttur um gullæðið mikla sem hófst í Kaliforníu árið 1848. Í þessum þætti er fjallað um straum gullgrafara og annarra landnema til Kaliforníu og hryllilega meðferð þeirra á frumbyggjum landsins. |- |17. mars 2023 |''Raunir Ödu Blackjack'' |Í þættinum er fjallað um [[Ada Blackjack|Ödu Blackjack]], unga Inúítakonu sem slóst í för með leiðangri á vegum landkönnuðarins [[Vilhjálmur Stefánsson|Vilhjálms Stefánssonar]] til Wrangel-eyju á norðurhjara 1921. |- |24. mars 2023 |''Raunir Ödu Blackjack II'' |Síðari þáttur um Ödu Blackjack, unga Inúítakonu sem endaði alein á eyðiey á norðurhjara eftir að hafa slegist í för með leiðangri á vegum landkönnuðarins Vilhjálms Stefánssonar 1921. |- |21. apríl 2023 |''Borpallurinn Alexander Kielland'' |Í þættinum er fjallað um eitt mannskæðasta slys í sögu Noregs. Í illviðri 27. mars 1980 hvolfdi olíuborpallinum [[Alexander Kielland (borpallur)|Alexander Kielland]] á Norðursjó og 123 menn fórust. |- |28. apríl 2023 |''Hvarf Emanuelu Orlandi'' |Í þættinum er fjallað um eitt alræmdasta mannhvarfsmál í sögu Ítalíu, hvarf hinnar fimmtán ára gömlu [[Emanuela Orlandi|Emanuelu Orlandi]] í Rómaborg í júní 1983. Emanuela var búsett í Vatíkaninu og lífseigar kenningar eru um að hvarf hennar kunni að tengjast öflum í kaþólsku kirkjunni, alþjóðapólitík eða skipulagðri glæpastarfsemi. |- |12. maí 2023 |''Madagaskar'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Madagaskar]] frá landnámi eyjunnar og fram á valdatíð drottningarinnar [[Ranavalona 1.|Ranavalonu]] á 19. öld, sem sögð er hafa verið grimmlynd og blóðþyrst. |- |26. maí 2023 |''Madagaskar II'' |Síðari þáttur um sögu Madagaskar og valdatíð drottningarinnar Ranavalonu á 19. öld, sem sögð er hafa verið grimmlynd og blóðþyrst en varðist af hörku tilraunum evrópsku nýlenduveldanna til að leggja ríki hennar undir sig. |- |8. september 2023 |''Valdaránið í Chile 1973'' |Í þættinum er fjallað um [[Valdaránið í Síle 1973|valdarán hersins í Chile]] fyrir hálfri öld, 11. september 1973, og endalok forsetatíðar sósíalistans [[Salvador Allende|Salvadors Allende]]. |- |15. september 2023 |''Anita Bryant og Save Our Children í Flórída'' |Í þættinum er fjallað um baráttu bandarísku söngkonunnar [[Anita Bryant|Anitu Bryant]] gegn réttindum hinsegin fólks í Flórída á ofanverðum áttunda áratug síðustu aldar. |- |22. september 2023 |''Gyðingar Danmerkur'' |Í þættinum er fjallað um afdrif danskra Gyðinga eftir að Þýskaland hernam Danmörku í seinni heimsstyrjöld. |- |29. september 2023 |''Gyðingar Danmerkur II'' |Síðari þáttur um björgun dönsku Gyðinganna á árum seinni heimsstyrjaldar. |- |27. október 2023 |''Hvalskipið Essex I'' |Fyrsti þáttur um bandaríska hvalskipið [[Essex (hvalskip)|Essex]] sem fórst á sunnanverðu Kyrrahafi í nóvember 1820. |- |3. nóvember 2023 |''Hvalskipið Essex II'' |Annar þáttur um bandaríska hvalskipið Essex sem fórst á sunnanverðu Kyrrahafi í nóvember 1820. |- |10. nóvember 2023 |''Hvalskipið Essex III'' |Þriðji þáttur um bandaríska hvalskipið Essex sem fórst á sunnanverðu Kyrrahafi í nóvember 1820. |- |17. nóvember 2023 |''Hvalskipið Essex IV'' |Fjórði og síðasti þáttur um bandaríska hvalskipið Essex sem fórst á sunnanverðu Kyrrahafi í nóvember 1820. |- |24. nóvember 2023 |''Frumbyggjar Ástralíu'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[Frumbyggjar Ástralíu|frumbyggjaþjóða Ástralíu]] og þeirra fyrstu kynni við sæfara og landkönnuði frá norðurhveli jarðar. |- |1. desember 2023 |''Frumbyggjar Ástralíu II'' |Í þættinum er fjallað um fyrstu ár fanganýlendu Breta í Ástralíu og samskipti Bretanna við frumbyggja landsins. |- |15. desember 2023 |''Frumbyggjar Ástralíu III'' |Í þættinum er fjallað um fyrstu ár fanganýlendu Breta í Ástralíu og upphaf andspyrnu frumbyggja landsins við landtöku Breta. |- |29. desember 2023 |''Apollo 8'' |Í þættinum er fjallað um ferð þriggja bandarískra geimfara á braut um tunglið, [[Apollo 8]], um jólaleyti árs 1968. |} === 2024 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |12. janúar 2024 |''Kúariða I'' |Í þættinum er fjallað um banvænan sjúkdóm sem fyrst varð vart í breskum nautgripum á níunda áratug síðustu aldar, [[Kúariða|kúariðu]]. |- |19. janúar 2024 |''Kúariða II'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um kúariðufaraldurinn í Bretlandi á níunda og tíunda áratug síðustu aldar og áhrif hans á mannfólk. |- |26. janúar 2024 |''Bungaree'' |Í þættinum er haldið áfram umfjöllun um upphaf landnáms Breta í Ástralíu og sögu frumbyggjaþjóða Ástralíu. Í þessum þætti er sjónum beint að manni að nafni [[Bungaree]], sem var túlkur í landkönnunarleiðöngrum Breta. |- |2. febrúar 2024 |''Iran Air 655'' |Í þættinum er fjallað um [[Iran Air 655|farþegaflug íranska flugfélagsins Iran Air]] sem var skotið niður af bandarísku herskipi á Persaflóa, 3. júlí 1988. |- |9. febrúar 2024 |''Galdrafár í Salem I'' |Í þættinum er fjallað um undarlega atburði sem gerðust í Salem-þorpi á Nýja Englandi seint á 17. öld. Nokkrar ungar stúlkur kenndu sér undarlegra meina og sökuðu konur í þorpinu um að beita þær galdri. Úr varð [[Galdrafárið í Salem|eitt alræmdasta galdrafár]] í sögu Norður-Ameríku. |- |16. febrúar 2024 |''Galdrafár í Salem II'' |Í þættinum er áfram fjallað um undarlega atburði sem gerðust í Salem-þorpi á Nýja Englandi seint á 17. öld. Nokkrar ungar stúlkur kenndu sér undarlegra meina og sökuðu konur í þorpinu um að beita þær galdri, og úr varð eitt alræmdasta galdrafár í sögu Norður-Ameríku. Í þessum þætti er fjallað um ásakanir á hendur nýjum nornum í Salem. |- |1. mars 2024 |''Galdrafár í Salem IV'' |Fjórði þáttur um galdrafárið mikla í Salem og nærsveitum á Nýja Englandi 1692. |- |8. mars 2024 |''Galdrafár í Salem V'' |Fimmti og síðasti þáttur um galdrafárið mikla í Salem og nærsveitum á Nýja Englandi sem hófst 1692. |- |15. mars 2024 |''Matthew Shepard'' |Í þættinum er fjallað um morðið á [[Matthew Shepard]], samkynhneigðum ungum manni í Wyoming í Bandaríkjunum 1998, og áhrif þess á réttindabaráttu hinsegin fólks vestanhafs. |- |22. mars 2024 |''Páskaeyja'' |Í þættinum er fjallað um afskekkta smáeyju í sunnanverðu Kyrrahafi, sem evrópskir sæfarar nefndu Páskaeyju. |- |23. mars 2024 |''Galdrafár í Salem III'' |Í þættinum er haldið áfram að fjalla um galdrafárið mikla sem braust út á Nýja Englandi 1692. |- |5. apríl 2024 |''Páskaeyja II'' |Í þættinum er áfram fjallað um sögu [[Páskaeyja|Páskaeyju]] á sunnanverðu Kyrrahafi, sér í lagi þær hörmungar sem íbúar eyjunnar þurftu að þola á nítjándu öld. |- |12. apríl 2024 |''Páskaeyja III'' |Í þættinum er haldið áfram umfjöllun um sögu [[Páskaeyja|Páskaeyju]] í Kyrrahafi. Í þessum þætti er fjallað um tilraunir evrópskra trúboða til að koma sér fyrir á eyjunni og kristna íbúa hennar, og franskan ævintýramann sem hafði önnur áform um framtíð eyjunnar. |- |19. apríl 2024 |''Páskaeyja IV'' |Fjórði þáttur um sögu [[Páskaeyja|Páskaeyju]] á Kyrrahafi. Í þessum þætti er fjallað um tilraunir útlendinga til að gera eyjuna að stóru sauðfjárbúi og endalok sjálfstæðis eyjaskeggja í lok nítjándu aldar. |- |3. maí 2024 |''Páskaeyja V'' |Lokaþáttur um sögu [[Páskaeyja|Páskaeyju]] eða Rapa Nui í Kyrrahafi. |- |31. maí 2024 |''Andrew Wakefield og MMR I'' |Þátturinn fjallar um breskan lækni, [[Andrew Wakefield]], sem árið 1998 kom af stað kenningu um að tengsl væru milli [[Bóluefni|bóluefnisins]] MMR og [[Einhverfa|einhverfu]] í börnum. Kenningarnar reyndust ekki eiga við rök að styðjast en urðu lífseigar meðal andstæðinga bólusetninga. |- |7. júní 2024 |''Andrew Wakefield II'' |Síðari þáttur um Bretann Andrew Wakefield, sem árið 1998 kom af stað kenningu um að tengsl væru milli bóluefnisins MMR og einhverfu í börnum. Kenningarnar reyndust ekki eiga við rök að styðjast en urðu lífseigar meðal andstæðinga bólusetninga. |- |6. september 2024 |''Gíslatakan í Beslan I'' |Í þættinum er fjallað um gíslatöku í barnaskóla í bænum [[Beslan]] í [[Norður-Ossetía|Norður-Ossetíu]] í Rússlandi í septemberbyrjun árið 2004. |- |13. september 2024 |''Gíslatakan í Beslan II'' |Síðari þáttur um gíslatökuna í barnaskóla í Beslan í Norður-Ossetíu í Rússlandi í septemberbyrjun 2004. |- |27. september 2024 |''Kamala Harris I'' |Fyrsti þáttur um ævi bandarísku stjórnmálakonunnar [[Kamala Harris|Kamölu Harris]]. Í þessum þætti er fjallað um ættir Harris á Indlandi og Jamaíku og fyrstu árin í ævi hennar. |- |4. október 2024 |''Kamala Harris II'' |Annar þáttur um ævi bandarísku stjórnmálakonunnar Kamölu Harris. Í þessum þætti er fjallað um námsár hennar og upphaf á ferli hennar sem saksóknari. |- |11. október 2024 |''Frederick Cook og skandallinn á norðurpólnum'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska landkönnuðinn [[Frederick Cook]], sem 1909 tilkynnti að hann hefði fyrstur manna komist á norðurpólnum. Í þessum þætti er fjallað um komu Cooks til Kaupmannahafnar í september 1909 og spennuna sem greip um sig í dönsku höfuðborginni yfir afreki hans. |- |18. október 2024 |''Frederick Cook og skandallinn á norðurpólnum II'' |Annar þáttur um bandaríska landkönnuðinn Frederick Cook, sem 1909 tilkynnti að hann hefði fyrstur manna komist á norðurpólnum. Í þessum þætti er fjallað um efasemdir sem fljótt vöknuðu eftir komu Cooks til Kaupmannahafnar í september 1909 og deilu hans við annan mögulegan norðurpólfara. |- |25. október 2024 |''Sally Clark I'' |Í þættinum er fjallað um alræmt breskt dómsmál. [[Sally Clark]] var árið 1998 ákærð fyrir að hafa myrt tvo syni sína þegar þeir voru einungis um tveggja og þriggja mánaða gamlir. |- |1. nóvember 2024 |''Sally Clark II'' |Síðari þáttur um Sally Clark, breska konu var árið 1998 ákærð fyrir að hafa myrt tvo syni sína þegar þeir voru einungis um tveggja og þriggja mánaða gamlir, en hafð var fyrir röngum sökum. |- |8. nóvember 2024 |''Japanskir Bandaríkjamenn í síðari heimsstyrjöld'' |Eftir árás japanska hersins á bandarísku flotastöðina Pearl Harbor árið 1941 voru nærri 120 þúsund Bandaríkjamenn af japönskum ættum gerðir brottrækir af heimilum sínum á vesturströnd Bandaríkjanna, og sendir í fangabúðir þar sem þeir dvöldu nær öll stríðsárin. Fæstir fanganna höfðu nokkuð til saka unnið annað en að eiga ættir að rekja til óvinaríkisins Japan, og stór hluti þeirra voru bandarískir ríkisborgarar. Uppfærð útgáfa af þætti frá 2017. |- |15. nóvember 2024 |''Shackleton á Discovery'' |Í þættinum er fjallað um breska heimskautakönnuðinn [[Ernest Shackleton]] og fyrstu ferð hans á suðurskautslandið um borð í rannsóknarskipinu Discovery, 1901-1903. |- |22. nóvember 2024 |''Shackleton á Nimrod'' |Annar þáttur um ævi breska heimskautakönnuðarins Ernest Shackletons. Í þessum þætti er fjallað um fyrsta sjálfstæða leiðangur hans á Suðurskautslandið með skipinu Nimrod 1907-1908. |- |29. nóvember 2024 |''Shackleton næstum á suðurpólnum'' |Þriðji þáttur um ævintýri breska heimskautakönnuðarins Ernest Shackletons. Í þessum þætti er fjallað um seinni hluta Nimrod-leiðangursins á suðurpólinn og næstu skref Shackletons á ferlinum. |- |6. desember 2024 |''Shackleton á Endurance'' |Fjórði þáttur um breska heimskautakönnuðinn Ernest Shackleton. Í þessum þætti leggur hann af stað í þriðja leiðangur sinn til suðurskautslandsins. |- |13. desember 2024 |''Shackleton á Fílaey'' |Fimmti þáttur um ævintýri breska heimskautakönnuðarins Ernest Shackletons. Í þessum þætti er haldið áfram að rekja hrakningar Endurance-leiðangur hans á suðurheimskauti. |- |20. desember 2024 |''Shackleton kemst heim'' |Sjötti og síðasti þáttur um breska heimskautakönnuðinn Ernest Shackleton og leiðangur hans á skipinu Endurance á suðurskautið. |} === 2025 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |17. janúar 2025 |''Ættir og ævi Elons Musk'' |Í þættinum er fjallað um suðurafríska auðjöfurinn umdeilda [[Elon Musk]], fjölskyldu hans og æsku í Suður-Afríku. |- |24. janúar 2025 |''Elon Musk í Norður-Ameríku'' |Annar þáttur um suðurafríska auðjöfurinn Elon Musk. Í þessum þætti er fjallað um flutning hans til Kanada og síðar Bandaríkjanna og fyrstu skref í fyrirtækjarekstri. |- |31. janúar 2025 |''Fjólubláa hættan'' |Í þættinum er fjallað um „[[Fjólubláa hættan|the lavender scare]]“, ofsóknir stjórnvalda í Bandaríkjunum á samkynhneigðu og hinsegin fólki í opinberum stofnunum ríkisins á kaldastríðsárunum og baráttuna gegn þeim. |- |7. febrúar 2025 |''Japan Airlines flug 123'' |Í þættinum er fjallað um eitt mannskæðasta flugslys sögunnar, þegar Boeing 747-risaþota í innanlandsflugi [[Japan Airlines-flug 123|brotlenti í fjallendi í Japan]] 12. ágúst 1985. |- |14. febrúar 2025 |''Fritz Bauer og réttarhöldin í Frankfurt I'' |Í þættinum er fjallað um þýska saksóknarann [[Fritz Bauer]], sem átti stóran þátt í að 22 fyrrum starfsmenn [[Auschwitz|útrýmingarbúða nasista í Auschwitz]] voru sóttir til saka í Frankfurt 1963. |- |21. febrúar 2025 |''Fritz Bauer og réttarhöldin í Frankfurt II'' |Annar þáttur um málarekstur gegn 22 fyrrum starfsmenn útrýmingarbúða nasista í Auschwitz í Frankfurt 1963, aðdraganda þess og aðstandendur. |- |28. febrúar 2025 |''Fritz Bauer og réttarhöldin í Frankfurt III'' |Þriðji þáttur um málarekstur gegn 22 fyrrum starfsmenn útrýmingarbúða nasista í Auschwitz í Frankfurt 1963, aðdraganda þess og aðstandendur. |- |7. mars 2025 |''Fritz Bauer og réttarhöldin í Frankfurt IV'' |Fjórði og síðasti þáttur um réttarhöld yfir fyrrum starfsmönnum útrýmingarbúða nasista í Auschwitz í Frankfurt 1963, aðdraganda þeirra og aðstandendur. |- |21. mars 2025 |''Sankti Kilda'' |Í þættinum er fjallað um sögu [[St. Kilda|Sankti Kildu]], eyja í Norður-Atlantshafi vestur af [[Skotland|Skotlandi]]. |- |4. apríl 2025 |''Fíllinn Júmbó I'' |Fyrri þáttur um Afríkufílinn Jumbo, sem sló í gegn í dýragarðinum í Lundúnum á ofanverðri nítjándu öld. |- |11. apríl 2025 |''Fíllinn Júmbó II'' |Síðari þáttur um Afríkufílinn Jumbo, sem sló í gegn í dýragarðinum í Lundúnum á ofanverðri nítjándu öld, og var síðar fluttur til Bandaríkjanna í sirkus. |- |9. maí 2025 |''Skipbrotsmenn á Auckland-eyju I'' |Í þættinum er fjallað um áhafnir tveggja skipa, sem bæði strönduðu við hina óbyggðu Auckland-eyju, suður af Nýja Sjálandi, á fyrri hluta ársins 1864. |- |16. maí 2025 |''Skipbrotsmenn á Auckland-eyju II'' |Síðari þáttur um áhafnir tveggja skipa, sem bæði strönduðu við hina óbyggðu Auckland-eyju, suður af Nýja Sjálandi, á fyrri hluta ársins 1864. |- |30. maí 2025 |''Njósnarinn á listasafninu I'' |Í þættinum er fjallað um Rose Valland, safnvörð á listasafninu Jeu de Paume í París, sem njósnaði um nasista á árum seinni heimsstyrjaldar til þess að vernda franska listmuni. |- |6. júní 2025 |''Njósnarinn á listasafninu II'' |Síðari þáttur Rose Valland, safnvörð á listasafninu Jeu de Paume í París, sem njósnaði um nasista á árum seinni heimsstyrjaldar til þess að vernda franska listmuni. |- |5. september 2025 |''Leitin að Titanic'' |Í þættinum er fjallað um leit að flaki farþegaskipsins [[Titanic]], sem sökk í Norður-Atlantshaf 1912 og fannst loks 1985. |- |12. september 2025 |''Dagbækur Hitlers I'' |Í þættinum er fjallað um það þegar þýska vikuritið Stern tilkynnti árið 1983 að dagbækur Adolfs Hitlers frá árum hans sem leiðtogi Þýskalands hefðu fundist. |- |19. september 2025 |''Dagbækur Hitlers II'' |Annar þáttur um það þegar þýska vikuritið Stern tilkynnti árið 1983 að dagbækur [[Adolf Hitler|Adolfs Hitlers]] frá árum hans sem leiðtogi Þýskalands hefðu fundist. |- |26. september 2025 |''Dagbækur Hitlers III'' |Þriðji og síðasti þáttur um dagbækur Adolfs Hitlers sem birtar voru í þýska vikuritinu Stern 1983. |- |17. október 2025 |''Leitin að upptökum Nílar'' |Fyrsti þáttur um leit breskra landkönnuða að upptökum [[Níl]] í Afríku um miðbik 19. aldar. Í þessum þætti fara þeir Richard Francis Burton og John Hanning Speke í sinn fyrsta leiðangur saman, til Sómalílands í Austur-Afríku. |- |24. október 2025 |''Leitin að upptökum Nílar II'' |Annar þáttur um leit breskra landkönnuða að upptökum Níl í Afríku um miðbik 19. aldar. |- |31. október 2025 |''Leitin að upptökum Nílar III'' |Þriðji og síðasti þáttur um leit breskra landkönnuða að upptökum Níl í Afríku um miðbik 19. aldar. |- |7. nóvember 2025 |''Ránið á Ópinu 1994'' |Í þættinum er fjallað um það þegar málverki norska málarans [[Edvard Munch|Edvards Munchs]], [[Ópið|''Ópinu'']], var rænt af Þjóðarlistasafninu í Osló 1994. |- |14. nóvember 2025 |''Radíumstúlkurnar'' |Í þættinum er fjallað um svonefndar radíum-stúlkur, ungar konur sem unnu við að mála sjálflýsandi úr með geislavirkri radíum-málningu í Bandaríkjunum á fyrstu áratugum síðustu aldar. |- |21. nóvember 2025 |''Radíumstúlkurnar II'' |Seinni þáttur um svonefndar radíum-stúlkur, ungar konur sem unnu við að mála sjálflýsandi úr með geislavirkri radíum-málningu í Bandaríkjunum á fyrstu áratugum síðustu aldar, og baráttu þeirra fyrir bótum og réttlæti. |- |28. nóvember 2025 |''Ungir skipbrotsmenn frá Tonga'' |Í þættinum er fjallað um hóp unglinga, sem urðu strandaglópar á eyðieyju í Suður-Kyrrahafi 1965. |- |12. desember 2025 |''Roald Amundsen í háloftunum'' |Í þættinum er fjallað um tilraun norska heimskautakönnuðarins [[Roald Amundsen|Roalds Amundsens]] til þess að komast fyrstur manna á norðurpólinn flugleiðina, um borð í loftskipi. |- |19. desember 2025 |''Síðasti leiðangur Roalds Amundsens'' |Í þættinum er fjallað um hinstu ferð norska heimskautakönnuðarins Roalds Amundsens, þegar hann freistaði þess að bjarga ítölskum óvini sínum sem brotlent hafði loftskipi sínu á hafís við Svalbarða. |- |26. desember 2025 |''Vopnahlé á jólum 1914'' |Í jólaþætti ''Í ljósi sögunnar'' er fjallað um vopnahlé og jólafögnuð á vesturvígstöðvum fyrri heimsstyrjaldar jólin 1914 og leikin brot úr gömlum viðtölum við menn sem voru á staðnum. |} === 2026 === {| class="wikitable" !Frumflutt !Titill !Lýsing |- |9. janúar 2026 |''Sómalía I'' |Fyrsti þáttur um sögu [[Sómalía|Sómalíu]]. |- |16. janúar 2026 |''Sómalía II'' |Annar þáttur um sögu Sómalíu. |- |23. janúar 2026 |''Sómalía III'' |Þriðji þáttur um sögu Sómalíu. |- |30. janúar 2026 |''Sómalía IV'' |Fjórði þáttur um sögu Sómalíu. |- |6. febrúar 2026 |''Sómalía V'' |Fimmti þáttur um sögu Sómalíu. |- |20. febrúar 2026 |''Rachel Carson'' |Í þættinum er fjallað um bandaríska rithöfundinn og náttúruverndarsinnann [[Rachel Carson]], sem vakti athygli bandarísks almennings á skaðsemi [[DDT|skordýraeitursins DDT]] með bók sinni Raddir vorsins þagna 1962. |- |27. febrúar 2026 |''Dauði Georgi Markovs I'' |Í þættinum er fjallað um búlgarska rithöfundinn og andófsmanninn Georgi Markov, sem lést í Lundúnum 1978 í kjölfar þess að hann var stunginn með regnhlíf. |- |6. mars 2026 |''Dauði Georgi Markovs II'' |Síðari þáttur um dauða búlgarska rithöfundarins og andófsmannsins Georgi Markov, sem lést í Lundúnum 1978 í kjölfar þess að hann var stunginn með regnhlíf. |- |13. mars 2026 |''Knud Rasmussen og Arnarulunnguaq I'' |Í þættinum er fjallað um dansk-grænlenska landkönnuðinn [[Knud Rasmussen]] og ferðafélaga hans, hina grænlensku Arnarulunnguaq. |- |20. mars 2026 |''Knud Rasmussen og Arnarulunnguaq II'' |Annar þáttur um danska landkönnuðinn Knud Rasmussen og leiðangur hans með grænlenskum ferðafélögum á heimskautaslóðir Kanada. |- |27. mars 2026 |''Knud Rasmussen og Arnarulunnguaq III'' |Þriðji og síðasti þáttur um danska landkönnuðinn Knud Rasmussen og leiðangur hans með grænlenskum ferðafélögum á heimskautaslóðir Kanada. |- |10. apríl 2026 |''Refurinn I'' |Í þættinum er fjallað um sænska glæpamanninn Rawa Majid, sem kallaður er Kúrdíski refurinn. |- |17. apríl 2026 |''Refurinn II'' |Í þættinum er áfram fjallað um sænska glæpamanninn Rawa Majid, sem kallaður er Kúrdíski refurinn, og mannskæðar erjur hans við fyrrverandi samherja sinn, Ismail „Jarðarberið“ Abdo. |- |8. maí 2026 |''Flugránin á Dawson's Field I'' |Í september 1970 rændu liðsmenn Alþýðufylkingarinnar til frelsunar Palestínu fjórum farþegaþotum og stefndu þeim á gamlan herflugvöll í eyðimörk Jórdaníu. Fyrri þáttur af tveimur. |- |15. maí 2026 |''Flugránin á Dawson's Field II'' |Í september 1970 rændu liðsmenn Alþýðufylkingarinnar til frelsunar Palestínu fjórum farþegaþotum og stefndu þeim á gamlan herflugvöll í eyðimörk Jórdaníu. Seinni þáttur af tveimur. |} == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Íslenskir hlaðvarpsþættir]] 5jnmulwfppziqn4i7lydxlf4cg0zkdg 0 183701 1963208 1959811 2026-05-15T12:06:45Z Bjarki S 9 1963208 wikitext text/x-wiki Í [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningunum 30. nóvember 2024]] náðu eftirfarandi þingmenn kjöri: {| class="wikitable" ! colspan="3" |[[Reykjavíkurkjördæmi norður]] ! colspan="3" |[[Reykjavíkurkjördæmi suður]] ! colspan="3" |[[Suðvesturkjördæmi]] |- !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> |- |1. |[[Kristrún Frostadóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right"|9.653,00 |1. |[[Jóhann Páll Jóhannsson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |8.541,00 |1. |[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] {{LB|D}} {{ref|c|[c]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |14.997,00 |- |2. |[[Guðlaugur Þór Þórðarson]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.459,00 |2. |[[Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.581,00 |2. |[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |12.829,00 |- |3. |[[Hanna Katrín Friðriksson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.043,00 |3. |[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" | 6.553,00 |3. |[[Alma Möller]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |12.324,00 |- |4. |[[Þórður Snær Júlíusson]] {{LB|S}} {{ref|a|[a]}}{{ref|b1|[b]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.826,50 |4. |[[Inga Sæland]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |5.022,00 |4. |[[Bergþór Ólason]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |7.689,00 |- |5. |[[Ragnar Þór Ingólfsson]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" | 4.400,00 |5. |[[Ragna Sigurðardóttir (f. 1992)|Ragna Sigurðardóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.270,50 |5. |[[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir]] {{LB|D}}{{ref|f|[f]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |7.498,50 |- |6. |[[Sigríður Andersen|Sigríður Á. Andersen]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.284,00 |6. |[[Snorri Másson]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.917,00 |6. |[[Guðmundur Ingi Kristinsson]] {{LB|F}} {{ref|e|[e]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |7.014,00 |- |7. |[[Diljá Mist Einarsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.229,50 |7. |[[Jón Gnarr]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.290,50 |7. |[[Sigmar Guðmundsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.414,50 |- |8. |[[Dagur B. Eggertsson]] {{LB|S}}{{ref|a|[a]}}{{ref|b2|[b]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.217,67 |8. |[[Hildur Sverrisdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.276,50 |8. |[[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.162,00 |- |9. |[[Pawel Bartoszek]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.021,50 |9. |[[Kristján Þórður Snæbjarnarson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.847,00 |9. |[[Bryndís Haraldsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.999,00 |- |10. |[[Grímur Grímsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J6 |10. |[[Kolbrún Baldursdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J4 |10. |[[Eiríkur Björn Björgvinsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.276,33 |- |11. |[[Dagbjört Hákonardóttir]] {{LB|S}}{{ref|b3|[b]}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J8 |11. |[[Jón Pétur Zimsen]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J5 |11. |[[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.108,00 |- | | | | | | |12. |[[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:center" |3.844,50 |- | | | | | | |13. |[[Rósa Guðbjartsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J7 |- | | | | | | |14. |[[Jónína Björk Óskarsdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J9 |- ! colspan="3" |[[Norðvesturkjördæmi]] ! colspan="3" |[[Norðausturkjördæmi]] ! colspan="3" |[[Suðurkjördæmi]] |- !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> |- |1. |[[Ólafur Adolfsson]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.249,00 |1. |[[Logi Einarsson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |5.183,00 |1. |[[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.354,00 |- |2. |[[Eyjólfur Ármannsson]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.023,00 |2. |[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.818,00 |2. |[[Guðrún Hafsteinsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.233,00 |- |3. |[[Arna Lára Jónsdóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.871,00 |3. |[[Jens Garðar Helgason]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.652,00 |3. |[[Víðir Reynisson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |5.519,00 |- |4. |[[Ingibjörg Davíðsdóttir]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.669,00 |4. |[[Sigurjón Þórðarson]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.475,00 |4. |[[Karl Gauti Hjaltason]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.322,00 |- |5. |[[Stefán Vagn Stefánsson]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.406,00 |5. |[[Ingibjörg Ólöf Isaksen]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.445,00 |5. |[[Halla Hrund Logadóttir]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.806,00 |- |6. |[[María Rut Kristinsdóttir]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.286,00 |6. |[[Eydís Ásbjörnsdóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.591,50 |6. |[[Guðbrandur Einarsson]] {{LB|C}} {{ref|d|[d]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.571,00 |- |7. |[[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |J2 |7. |[[Ingvar Þóroddsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.296,00 |7. |[[Sigurður Helgi Pálmason]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.177,00 |- | | | style="font-size:85%; text-align:center" | |8. |[[Þorgrímur Sigmundsson]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |1.909,00 |8. |[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.116,50 |- | | | |9. |[[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |1.826,00 |9. |[[Ása Berglind Hjálmarsdóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.759,50 |- | | | |10. |[[Þórarinn Ingi Pétursson]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J1 |10. |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J3 |- | colspan="9" style="font-size:85%; text-align:center" |Kjördæmasætum er úthlutað samkvæmt hæstu útkomutölum skv. [[D'Hondt-reglan|D'Hondt-reglu]]. J1 til J9 eru [[jöfnunarsæti]] í þeirri röð sem þeim er úthlutað á framboð og kjördæmi. Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/6YWRXsSblaUrKKWRZTrade/ecb23e2ff3230f5dfc0e9fa4d3c6f867/uthlutun2024skyrslaSign.pdf Úthlutunarskýrsla Landkjörstjórnar] |} == Nánar um kjörna alþingismenn == 35 karlar náðu kjöri en 28 konur. Yngsti kjörni þingmaðurinn var [[Ingvar Þóroddsson]] en hann var 26 ára gamall. Elsti kjörni þingmaðurinn var [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] en hún var 71 árs gömul. Starfsaldursforseti nýkjörins þings var [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]. 21 þingmenn voru nýliðar á móti 42 sem áður höfðu gegnt þingmennsku. Mikil endurnýjun var á þingi í kosningunum en ríkisstjórnarflokkarnir misstu umtalsvert fylgi í kosningunum. [[Samfylkingin]], [[Viðreisn]], [[Flokkur fólksins]] og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] bættu við sig umtalsverðu fylgi en [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] og [[Píratar]] þurrkuðust út af þingi í fyrsta skipti í sögu flokkanna.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-12-01-lokatolur-fleyttu-sigurdi-inga-inn-a-thing-429750|title=Lokatölur fleyttu Sigurði Inga inn á þing - RÚV.is|last=RÚV|first=Fréttastofa|date=2024-12-01|website=RÚV|access-date=2024-12-01}}</ref> Nokkrir þingmenn sneru aftur á alþingi en það eru [[Karl Gauti Hjaltason]], [[Sigríður Andersen|Sigríður Á. Andersen]], [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]], [[Pawel Bartoszek]] og [[Sigurjón Þórðarson]]. Þá hafa nokkrir nýkjörnir þingmenn áður tekið sæti á þingi sem varaþingmenn. Tveir fyrrverandi [[Borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjórar Reykjavíkur]] náðu kjöri á þing þeir [[Jón Gnarr]] og [[Dagur B. Eggertsson]] í sitthvoru Reykjavíkurkjördæminu. Þá náðu [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] fyrrverandi bæjarstjóri [[Akureyri|Akureyrar]] og [[Rósa Guðbjartsdóttir]] fráfarandi bæjarstjóri [[Hafnarfjörður|Hafnarfjarðar]] bæði kjöri í Suðvesturkjördæmi.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-12-01-hverjir-eru-nyju-thingmennirnir-429874 Hverjir eru nýju þingmennirnir] Rúv, sótt 1. desember, 2024</ref> == Útstrikanir og breytingar áður en þing kom saman == :{{note|a|a}} Dagur B. Eggertsson var í 2. sæti framboðslista Samfylkingarinnar en var strikaður út eða færður neðar á lista á 1.453 atkvæðisseðlum og féll því niður um eitt sæti. :{{note|b|b}}Í aðdraganda kosninga lýsti [[Þórður Snær Júlíusson]] því yfir að hann myndi ekki taka sæti á Alþingi vegna máls sem varðaði ósmekkleg gömul bloggskrif. Við það varð [[Dagur B. Eggertsson]] að fjórða þingmanni kjördæmisins, [[Dagbjört Hákonardóttir]] að áttunda þingmanni og [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] kom nýr inn á þing sem ellefti þingmaður þess. :{{note|c|c}}Þann 6. janúar 2025 lýsti [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] því yfir að hann myndi hætta sem formaður Sjálfstæðisflokksins og ekki taka sæti á Alþingi. Við það verður [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir]] að fyrsta þingmanni kjördæmisins, [[Bryndís Haraldsdóttir]] að fimmta og [[Rósa Guðbjartsdóttir]] að níunda. [[Jón Gunnarsson]] kemur þá inn á þing sem þrettándi þingmaður Suðvesturkjördæmis. ==Breytingar á kjörtímabilinu== :{{note|d|d}}{{LB|C}}→{{LB|C}} - 16. janúar 2026. Guðbrandur Einarsson sagði af sér þingmennsku. [[Sandra Sigurðardóttir (f. 1983)|Sandra Sigurðardóttir]] tók sæti hans. :{{note|e|e}}{{LB|F}}→{{LB|X}} - 13. apríl 2026. Guðmundur Ingi Kristinsson saðgi skilið við Flokk fólksins og varð þingmaður utan flokka. :{{note|f|f}}{{LB|D}}→{{LB|D}} - maí 2026. Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir sagði af sér þingmennsku. Við það varð Bryndís Haraldsdóttir fyrsti þingmaður kjördæmisins, Rósa Guðbjartsdóttir að þeim fimmta, Jón Gunnarsson að níunda og [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] kom nýr inn á þing sem þrettándi þingmaður Suðvesturkjördæmis. {{röð|listi=Kjörnir [[Alþingi|alþingismenn]]|fyrir=[[Kjörnir alþingismenn 2021]]|eftir=[[Kjörnir alþingismenn 2028]]}} == Tilvísanir == [[Flokkur:Alþingiskosningar 2024| ]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 2021-2030| ]] [[Flokkur:Listar yfir alþingismenn eftir kosningaári|2024]] e3emq787ch0bfbt86obzh07qzi1cppo 1963209 1963208 2026-05-15T12:07:21Z Bjarki S 9 1963209 wikitext text/x-wiki Í [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningunum 30. nóvember 2024]] náðu eftirfarandi þingmenn kjöri: {| class="wikitable" ! colspan="3" |[[Reykjavíkurkjördæmi norður]] ! colspan="3" |[[Reykjavíkurkjördæmi suður]] ! colspan="3" |[[Suðvesturkjördæmi]] |- !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> |- |1. |[[Kristrún Frostadóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right"|9.653,00 |1. |[[Jóhann Páll Jóhannsson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |8.541,00 |1. |[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] {{LB|D}} {{ref|c|[c]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |14.997,00 |- |2. |[[Guðlaugur Þór Þórðarson]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.459,00 |2. |[[Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.581,00 |2. |[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |12.829,00 |- |3. |[[Hanna Katrín Friðriksson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.043,00 |3. |[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" | 6.553,00 |3. |[[Alma Möller]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |12.324,00 |- |4. |[[Þórður Snær Júlíusson]] {{LB|S}} {{ref|a|[a]}}{{ref|b1|[b]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.826,50 |4. |[[Inga Sæland]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |5.022,00 |4. |[[Bergþór Ólason]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |7.689,00 |- |5. |[[Ragnar Þór Ingólfsson]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" | 4.400,00 |5. |[[Ragna Sigurðardóttir (f. 1992)|Ragna Sigurðardóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.270,50 |5. |[[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir]] {{LB|D}} {{ref|f|[f]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |7.498,50 |- |6. |[[Sigríður Andersen|Sigríður Á. Andersen]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.284,00 |6. |[[Snorri Másson]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.917,00 |6. |[[Guðmundur Ingi Kristinsson]] {{LB|F}} {{ref|e|[e]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |7.014,00 |- |7. |[[Diljá Mist Einarsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.229,50 |7. |[[Jón Gnarr]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.290,50 |7. |[[Sigmar Guðmundsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.414,50 |- |8. |[[Dagur B. Eggertsson]] {{LB|S}}{{ref|a|[a]}}{{ref|b2|[b]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.217,67 |8. |[[Hildur Sverrisdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.276,50 |8. |[[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.162,00 |- |9. |[[Pawel Bartoszek]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.021,50 |9. |[[Kristján Þórður Snæbjarnarson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.847,00 |9. |[[Bryndís Haraldsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.999,00 |- |10. |[[Grímur Grímsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J6 |10. |[[Kolbrún Baldursdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J4 |10. |[[Eiríkur Björn Björgvinsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.276,33 |- |11. |[[Dagbjört Hákonardóttir]] {{LB|S}}{{ref|b3|[b]}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J8 |11. |[[Jón Pétur Zimsen]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J5 |11. |[[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.108,00 |- | | | | | | |12. |[[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:center" |3.844,50 |- | | | | | | |13. |[[Rósa Guðbjartsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J7 |- | | | | | | |14. |[[Jónína Björk Óskarsdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J9 |- ! colspan="3" |[[Norðvesturkjördæmi]] ! colspan="3" |[[Norðausturkjördæmi]] ! colspan="3" |[[Suðurkjördæmi]] |- !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> |- |1. |[[Ólafur Adolfsson]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.249,00 |1. |[[Logi Einarsson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |5.183,00 |1. |[[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.354,00 |- |2. |[[Eyjólfur Ármannsson]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.023,00 |2. |[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.818,00 |2. |[[Guðrún Hafsteinsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.233,00 |- |3. |[[Arna Lára Jónsdóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.871,00 |3. |[[Jens Garðar Helgason]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.652,00 |3. |[[Víðir Reynisson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |5.519,00 |- |4. |[[Ingibjörg Davíðsdóttir]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.669,00 |4. |[[Sigurjón Þórðarson]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.475,00 |4. |[[Karl Gauti Hjaltason]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.322,00 |- |5. |[[Stefán Vagn Stefánsson]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.406,00 |5. |[[Ingibjörg Ólöf Isaksen]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.445,00 |5. |[[Halla Hrund Logadóttir]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.806,00 |- |6. |[[María Rut Kristinsdóttir]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.286,00 |6. |[[Eydís Ásbjörnsdóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.591,50 |6. |[[Guðbrandur Einarsson]] {{LB|C}} {{ref|d|[d]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.571,00 |- |7. |[[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |J2 |7. |[[Ingvar Þóroddsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.296,00 |7. |[[Sigurður Helgi Pálmason]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.177,00 |- | | | style="font-size:85%; text-align:center" | |8. |[[Þorgrímur Sigmundsson]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |1.909,00 |8. |[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.116,50 |- | | | |9. |[[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |1.826,00 |9. |[[Ása Berglind Hjálmarsdóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.759,50 |- | | | |10. |[[Þórarinn Ingi Pétursson]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J1 |10. |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J3 |- | colspan="9" style="font-size:85%; text-align:center" |Kjördæmasætum er úthlutað samkvæmt hæstu útkomutölum skv. [[D'Hondt-reglan|D'Hondt-reglu]]. J1 til J9 eru [[jöfnunarsæti]] í þeirri röð sem þeim er úthlutað á framboð og kjördæmi. Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/6YWRXsSblaUrKKWRZTrade/ecb23e2ff3230f5dfc0e9fa4d3c6f867/uthlutun2024skyrslaSign.pdf Úthlutunarskýrsla Landkjörstjórnar] |} == Nánar um kjörna alþingismenn == 35 karlar náðu kjöri en 28 konur. Yngsti kjörni þingmaðurinn var [[Ingvar Þóroddsson]] en hann var 26 ára gamall. Elsti kjörni þingmaðurinn var [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] en hún var 71 árs gömul. Starfsaldursforseti nýkjörins þings var [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]. 21 þingmenn voru nýliðar á móti 42 sem áður höfðu gegnt þingmennsku. Mikil endurnýjun var á þingi í kosningunum en ríkisstjórnarflokkarnir misstu umtalsvert fylgi í kosningunum. [[Samfylkingin]], [[Viðreisn]], [[Flokkur fólksins]] og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] bættu við sig umtalsverðu fylgi en [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] og [[Píratar]] þurrkuðust út af þingi í fyrsta skipti í sögu flokkanna.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-12-01-lokatolur-fleyttu-sigurdi-inga-inn-a-thing-429750|title=Lokatölur fleyttu Sigurði Inga inn á þing - RÚV.is|last=RÚV|first=Fréttastofa|date=2024-12-01|website=RÚV|access-date=2024-12-01}}</ref> Nokkrir þingmenn sneru aftur á alþingi en það eru [[Karl Gauti Hjaltason]], [[Sigríður Andersen|Sigríður Á. Andersen]], [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]], [[Pawel Bartoszek]] og [[Sigurjón Þórðarson]]. Þá hafa nokkrir nýkjörnir þingmenn áður tekið sæti á þingi sem varaþingmenn. Tveir fyrrverandi [[Borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjórar Reykjavíkur]] náðu kjöri á þing þeir [[Jón Gnarr]] og [[Dagur B. Eggertsson]] í sitthvoru Reykjavíkurkjördæminu. Þá náðu [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] fyrrverandi bæjarstjóri [[Akureyri|Akureyrar]] og [[Rósa Guðbjartsdóttir]] fráfarandi bæjarstjóri [[Hafnarfjörður|Hafnarfjarðar]] bæði kjöri í Suðvesturkjördæmi.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-12-01-hverjir-eru-nyju-thingmennirnir-429874 Hverjir eru nýju þingmennirnir] Rúv, sótt 1. desember, 2024</ref> == Útstrikanir og breytingar áður en þing kom saman == :{{note|a|a}} Dagur B. Eggertsson var í 2. sæti framboðslista Samfylkingarinnar en var strikaður út eða færður neðar á lista á 1.453 atkvæðisseðlum og féll því niður um eitt sæti. :{{note|b|b}}Í aðdraganda kosninga lýsti [[Þórður Snær Júlíusson]] því yfir að hann myndi ekki taka sæti á Alþingi vegna máls sem varðaði ósmekkleg gömul bloggskrif. Við það varð [[Dagur B. Eggertsson]] að fjórða þingmanni kjördæmisins, [[Dagbjört Hákonardóttir]] að áttunda þingmanni og [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] kom nýr inn á þing sem ellefti þingmaður þess. :{{note|c|c}}Þann 6. janúar 2025 lýsti [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] því yfir að hann myndi hætta sem formaður Sjálfstæðisflokksins og ekki taka sæti á Alþingi. Við það verður [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir]] að fyrsta þingmanni kjördæmisins, [[Bryndís Haraldsdóttir]] að fimmta og [[Rósa Guðbjartsdóttir]] að níunda. [[Jón Gunnarsson]] kemur þá inn á þing sem þrettándi þingmaður Suðvesturkjördæmis. ==Breytingar á kjörtímabilinu== :{{note|d|d}}{{LB|C}}→{{LB|C}} - 16. janúar 2026. Guðbrandur Einarsson sagði af sér þingmennsku. [[Sandra Sigurðardóttir (f. 1983)|Sandra Sigurðardóttir]] tók sæti hans. :{{note|e|e}}{{LB|F}}→{{LB|X}} - 13. apríl 2026. Guðmundur Ingi Kristinsson saðgi skilið við Flokk fólksins og varð þingmaður utan flokka. :{{note|f|f}}{{LB|D}}→{{LB|D}} - maí 2026. Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir sagði af sér þingmennsku. Við það varð Bryndís Haraldsdóttir fyrsti þingmaður kjördæmisins, Rósa Guðbjartsdóttir að þeim fimmta, Jón Gunnarsson að níunda og [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] kom nýr inn á þing sem þrettándi þingmaður Suðvesturkjördæmis. {{röð|listi=Kjörnir [[Alþingi|alþingismenn]]|fyrir=[[Kjörnir alþingismenn 2021]]|eftir=[[Kjörnir alþingismenn 2028]]}} == Tilvísanir == [[Flokkur:Alþingiskosningar 2024| ]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 2021-2030| ]] [[Flokkur:Listar yfir alþingismenn eftir kosningaári|2024]] jbgbxw57r2q93ltpy305u37ishmxpq6 1963212 1963209 2026-05-15T12:19:05Z Bjarki S 9 /* Breytingar á kjörtímabilinu */ 1963212 wikitext text/x-wiki Í [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningunum 30. nóvember 2024]] náðu eftirfarandi þingmenn kjöri: {| class="wikitable" ! colspan="3" |[[Reykjavíkurkjördæmi norður]] ! colspan="3" |[[Reykjavíkurkjördæmi suður]] ! colspan="3" |[[Suðvesturkjördæmi]] |- !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> |- |1. |[[Kristrún Frostadóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right"|9.653,00 |1. |[[Jóhann Páll Jóhannsson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |8.541,00 |1. |[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] {{LB|D}} {{ref|c|[c]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |14.997,00 |- |2. |[[Guðlaugur Þór Þórðarson]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.459,00 |2. |[[Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.581,00 |2. |[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |12.829,00 |- |3. |[[Hanna Katrín Friðriksson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.043,00 |3. |[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" | 6.553,00 |3. |[[Alma Möller]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |12.324,00 |- |4. |[[Þórður Snær Júlíusson]] {{LB|S}} {{ref|a|[a]}}{{ref|b1|[b]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.826,50 |4. |[[Inga Sæland]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |5.022,00 |4. |[[Bergþór Ólason]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |7.689,00 |- |5. |[[Ragnar Þór Ingólfsson]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" | 4.400,00 |5. |[[Ragna Sigurðardóttir (f. 1992)|Ragna Sigurðardóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.270,50 |5. |[[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir]] {{LB|D}} {{ref|f|[f]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |7.498,50 |- |6. |[[Sigríður Andersen|Sigríður Á. Andersen]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.284,00 |6. |[[Snorri Másson]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.917,00 |6. |[[Guðmundur Ingi Kristinsson]] {{LB|F}} {{ref|e|[e]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |7.014,00 |- |7. |[[Diljá Mist Einarsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.229,50 |7. |[[Jón Gnarr]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.290,50 |7. |[[Sigmar Guðmundsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.414,50 |- |8. |[[Dagur B. Eggertsson]] {{LB|S}}{{ref|a|[a]}}{{ref|b2|[b]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.217,67 |8. |[[Hildur Sverrisdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.276,50 |8. |[[Guðmundur Ari Sigurjónsson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.162,00 |- |9. |[[Pawel Bartoszek]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.021,50 |9. |[[Kristján Þórður Snæbjarnarson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.847,00 |9. |[[Bryndís Haraldsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.999,00 |- |10. |[[Grímur Grímsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J6 |10. |[[Kolbrún Baldursdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J4 |10. |[[Eiríkur Björn Björgvinsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.276,33 |- |11. |[[Dagbjört Hákonardóttir]] {{LB|S}}{{ref|b3|[b]}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J8 |11. |[[Jón Pétur Zimsen]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J5 |11. |[[Þórunn Sveinbjarnardóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.108,00 |- | | | | | | |12. |[[Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:center" |3.844,50 |- | | | | | | |13. |[[Rósa Guðbjartsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J7 |- | | | | | | |14. |[[Jónína Björk Óskarsdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J9 |- ! colspan="3" |[[Norðvesturkjördæmi]] ! colspan="3" |[[Norðausturkjördæmi]] ! colspan="3" |[[Suðurkjördæmi]] |- !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> !Nr. !Þingmaður !<span title="Útkomutala">Útk.</span> |- |1. |[[Ólafur Adolfsson]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.249,00 |1. |[[Logi Einarsson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |5.183,00 |1. |[[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.354,00 |- |2. |[[Eyjólfur Ármannsson]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.023,00 |2. |[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.818,00 |2. |[[Guðrún Hafsteinsdóttir]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |6.233,00 |- |3. |[[Arna Lára Jónsdóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.871,00 |3. |[[Jens Garðar Helgason]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.652,00 |3. |[[Víðir Reynisson]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |5.519,00 |- |4. |[[Ingibjörg Davíðsdóttir]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.669,00 |4. |[[Sigurjón Þórðarson]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.475,00 |4. |[[Karl Gauti Hjaltason]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |4.322,00 |- |5. |[[Stefán Vagn Stefánsson]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.406,00 |5. |[[Ingibjörg Ólöf Isaksen]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.445,00 |5. |[[Halla Hrund Logadóttir]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.806,00 |- |6. |[[María Rut Kristinsdóttir]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.286,00 |6. |[[Eydís Ásbjörnsdóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.591,50 |6. |[[Guðbrandur Einarsson]] {{LB|C}} {{ref|d|[d]}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.571,00 |- |7. |[[Lilja Rafney Magnúsdóttir]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |J2 |7. |[[Ingvar Þóroddsson]] {{LB|C}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.296,00 |7. |[[Sigurður Helgi Pálmason]] {{LB|F}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.177,00 |- | | | style="font-size:85%; text-align:center" | |8. |[[Þorgrímur Sigmundsson]] {{LB|M}} | style="font-size:85%; text-align:right" |1.909,00 |8. |[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |3.116,50 |- | | | |9. |[[Njáll Trausti Friðbertsson]] {{LB|D}} | style="font-size:85%; text-align:right" |1.826,00 |9. |[[Ása Berglind Hjálmarsdóttir]] {{LB|S}} | style="font-size:85%; text-align:right" |2.759,50 |- | | | |10. |[[Þórarinn Ingi Pétursson]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J1 |10. |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] {{LB|B}} | style="font-size:85%; text-align:center" |J3 |- | colspan="9" style="font-size:85%; text-align:center" |Kjördæmasætum er úthlutað samkvæmt hæstu útkomutölum skv. [[D'Hondt-reglan|D'Hondt-reglu]]. J1 til J9 eru [[jöfnunarsæti]] í þeirri röð sem þeim er úthlutað á framboð og kjördæmi. Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/6YWRXsSblaUrKKWRZTrade/ecb23e2ff3230f5dfc0e9fa4d3c6f867/uthlutun2024skyrslaSign.pdf Úthlutunarskýrsla Landkjörstjórnar] |} == Nánar um kjörna alþingismenn == 35 karlar náðu kjöri en 28 konur. Yngsti kjörni þingmaðurinn var [[Ingvar Þóroddsson]] en hann var 26 ára gamall. Elsti kjörni þingmaðurinn var [[Jónína Björk Óskarsdóttir]] en hún var 71 árs gömul. Starfsaldursforseti nýkjörins þings var [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]. 21 þingmenn voru nýliðar á móti 42 sem áður höfðu gegnt þingmennsku. Mikil endurnýjun var á þingi í kosningunum en ríkisstjórnarflokkarnir misstu umtalsvert fylgi í kosningunum. [[Samfylkingin]], [[Viðreisn]], [[Flokkur fólksins]] og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] bættu við sig umtalsverðu fylgi en [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] og [[Píratar]] þurrkuðust út af þingi í fyrsta skipti í sögu flokkanna.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-12-01-lokatolur-fleyttu-sigurdi-inga-inn-a-thing-429750|title=Lokatölur fleyttu Sigurði Inga inn á þing - RÚV.is|last=RÚV|first=Fréttastofa|date=2024-12-01|website=RÚV|access-date=2024-12-01}}</ref> Nokkrir þingmenn sneru aftur á alþingi en það eru [[Karl Gauti Hjaltason]], [[Sigríður Andersen|Sigríður Á. Andersen]], [[Lilja Rafney Magnúsdóttir]], [[Pawel Bartoszek]] og [[Sigurjón Þórðarson]]. Þá hafa nokkrir nýkjörnir þingmenn áður tekið sæti á þingi sem varaþingmenn. Tveir fyrrverandi [[Borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjórar Reykjavíkur]] náðu kjöri á þing þeir [[Jón Gnarr]] og [[Dagur B. Eggertsson]] í sitthvoru Reykjavíkurkjördæminu. Þá náðu [[Eiríkur Björn Björgvinsson]] fyrrverandi bæjarstjóri [[Akureyri|Akureyrar]] og [[Rósa Guðbjartsdóttir]] fráfarandi bæjarstjóri [[Hafnarfjörður|Hafnarfjarðar]] bæði kjöri í Suðvesturkjördæmi.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-12-01-hverjir-eru-nyju-thingmennirnir-429874 Hverjir eru nýju þingmennirnir] Rúv, sótt 1. desember, 2024</ref> == Útstrikanir og breytingar áður en þing kom saman == :{{note|a|a}} Dagur B. Eggertsson var í 2. sæti framboðslista Samfylkingarinnar en var strikaður út eða færður neðar á lista á 1.453 atkvæðisseðlum og féll því niður um eitt sæti. :{{note|b|b}}Í aðdraganda kosninga lýsti [[Þórður Snær Júlíusson]] því yfir að hann myndi ekki taka sæti á Alþingi vegna máls sem varðaði ósmekkleg gömul bloggskrif. Við það varð [[Dagur B. Eggertsson]] að fjórða þingmanni kjördæmisins, [[Dagbjört Hákonardóttir]] að áttunda þingmanni og [[Sigmundur Ernir Rúnarsson]] kom nýr inn á þing sem ellefti þingmaður þess. :{{note|c|c}}Þann 6. janúar 2025 lýsti [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] því yfir að hann myndi hætta sem formaður Sjálfstæðisflokksins og ekki taka sæti á Alþingi. Við það verður [[Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir]] að fyrsta þingmanni kjördæmisins, [[Bryndís Haraldsdóttir]] að fimmta og [[Rósa Guðbjartsdóttir]] að níunda. [[Jón Gunnarsson]] kemur þá inn á þing sem þrettándi þingmaður Suðvesturkjördæmis. ==Breytingar á kjörtímabilinu== :{{note|d|d}}{{LB|C}}→{{LB|C}} - 16. janúar 2026. Guðbrandur Einarsson sagði af sér þingmennsku. [[Sandra Sigurðardóttir (f. 1983)|Sandra Sigurðardóttir]] tók sæti hans. :{{note|e|e}}{{LB|F}}→{{LB|X}} - 13. apríl 2026. Guðmundur Ingi Kristinsson saðgi skilið við Flokk fólksins og varð þingmaður utan flokka. :{{note|f|f}}{{LB|D}}→{{LB|D}} - apríl 2026. Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir sagði af sér þingmennsku. Við það varð Bryndís Haraldsdóttir fyrsti þingmaður kjördæmisins, Rósa Guðbjartsdóttir að þeim fimmta, Jón Gunnarsson að níunda og [[Árni Helgason (f. 1981)|Árni Helgason]] kom nýr inn á þing sem þrettándi þingmaður Suðvesturkjördæmis. {{röð|listi=Kjörnir [[Alþingi|alþingismenn]]|fyrir=[[Kjörnir alþingismenn 2021]]|eftir=[[Kjörnir alþingismenn 2028]]}} == Tilvísanir == [[Flokkur:Alþingiskosningar 2024| ]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 2021-2030| ]] [[Flokkur:Listar yfir alþingismenn eftir kosningaári|2024]] lh3i05r7fpe3p1hgra9lmyp0wafbcg6 0 185939 1963287 1962451 2026-05-16T05:18:23Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963287 wikitext text/x-wiki '''Hjörtur Torfason''' (f. [[19. september]] [[1935]], d. 12. maí [[2025]]) <ref>[https://www.visir.is/g/20252725904d/hjortur-torfason-er-latinn Hjörtur Torfason er látinn] Vísir, sótt 13. maí, 2025</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/05/13/andlat_hjortur_torfason/|title=Andlát: Hjörtur Torfason|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-05-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.haestirettur.is/um-haestarett/frettir/frett/2025/05/14/Andlat/|title=Andlát|website=www.haestirettur.is|language=is-IS|access-date=2025-05-14|archive-date=2025-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20250514123943/https://www.haestirettur.is/um-haestarett/frettir/frett/2025/05/14/Andlat/|url-status=dead}}</ref> var íslenskur lögfræðingur og hæstaréttardómari. Hjörtur fæddist á Ísafirði, hann varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1954 og lauk embættisprófi frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1960. <ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2569031#page/n25/mode/2up|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-04-13}}</ref> Hjörtur var skipaður dómari við hæstarétt árið 1990 og sat hann við réttinn til 2001. <ref>{{Cite web|url=https://www.haestirettur.is/um-haestarett/fyrrverandi-domarar/|title=Fyrrverandi dómarar|website=www.haestirettur.is|access-date=2025-04-13}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1935|2025}} [[Flokkur:Dómarar við Hæstarétt Íslands]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] 21yve11xxug97k9o6ulb6v30sh433da 0 186561 1963299 1931550 2026-05-16T09:03:25Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963299 wikitext text/x-wiki {{Forseti | forskeyti = | nafn = Ibrahim Rugova | mynd = Dr. Ibrahim Rugova.jpg | myndatexti1 = Rugova árið 2001. | titill= Forseti Kósovó | stjórnartíð_start = 4. mars 2002 | stjórnartíð_end = 26. janúar 2006 | forveri = ''Hann sjálfur''{{efn|name=IAC|Sem fulltrúi í bráðabirgðastjórn Sameinuðu þjóðanna í Kósovó.}} | eftirmaður = [[Fatmir Sejdiu]] | stjórnartíð_start2 = 25. janúar 1992 | stjórnartíð_end2 = 1. febrúar 2000 | forveri2 = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður2 = ''Hann sjálfur''{{efn|name=IAC|Sem fulltrúi í bráðabirgðastjórn Sameinuðu þjóðanna í Kósovó.}} | fæddur = {{fæðingardagur|1944|12|2}} | fæðingarstaður = [[Cerrca]], [[Istog]], [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2006|1|21|1944|12|2}} | orsök_dauða = [[Lungnakrabbamein]] | dánarstaður = [[Pristina]], [[Kósovó]] | þjóderni = [[Kósovó-Albanar|Kósovó-Albani]] | maki = Fana Rugova | börn = Mendim Rugova <br /> Ukë Rugova <br /> Teuta Rugova | stjórnmálaflokkur = [[Lýðræðisbandalag Kósovó]] | verðlaun = [[Sakharov-verðlaunin]] (1998) | háskóli = [[Pristina-háskóli]]<br>[[École pratique des hautes études]] |undirskrift = Ibrahim Rugova (nënshkrim).svg }} '''Ibrahim Rugova''' (2. desember 1944 – 21. janúar 2006) var [[Kósovó-Albanar|kósovó-albanskur]] stjórnmálamaður, fræðimaður og rithöfundur sem var forseti Kósovó-héraðs, sem naut takmarkaðrar viðurkenningar sem sjálfstætt ríki, frá 1992 til 2000 og [[Kósovó|Lýðveldisins Kósovó]] frá 2002 til dauðadags árið 2006. Rugova var leiðtogi í sjálfstæðisbaráttu Kósovó, þar sem hann talaði fyrir friðsamlegri andspyrnu gegn [[Júgóslavía|júgóslavneskri]] stjórn og vann að því að afla Kósovó bandarísks og evrópsks stuðnings, sérstaklega á tíma [[Kósovóstríðið|Kósovóstríðsins]]. Rugova er stundum kallaður „Gandhi Balkanskagans“ vegna friðsamlegrar andspyrnu sinnar. Í Kósovó er hann stundum kallaðir ''Ati Kombit'' eða „landsfaðirinn“.<ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |date=2023-01-21 |title=Poezi nga Ibrahim Rugova të botuara në 'Rilindje' kur ai ishte vetëm 18 vjeç |url=https://www.kultplus.com/poezi/poezi-nga-ibrahim-rugova-te-botuara-ne-rilindje-kur-ai-ishte-vetem-18-vjec-5/ |access-date=2023-07-11 |website=KultPlus |language=sq |archive-date=2023-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711141046/https://www.kultplus.com/poezi/poezi-nga-ibrahim-rugova-te-botuara-ne-rilindje-kur-ai-ishte-vetem-18-vjec-5/ |url-status=dead }}</ref> ==Æviágrip== Ibrahim Rugova fæddist árið 1944 og nam [[málvísindi]] við [[Sorbonne]]-háskóla í Frakklandi. Hann varð síðar prófessor í albönskum bókmenntum í Kósovó. Hann kom fram á sjónarsviðið í landsmálum sem leiðtogi kósovó-albanska rithöfundasambandsins á níunda áratugnum.<ref name=mbl06>{{Tímarit.is|4120636|Menntamannslegur landsfaðir|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=24. janúar 2006|höfundur=Davíð Logi Sigurðsson|blaðsíða=23}}</ref> Árið 1989 hóf Rugova friðsamlega mótmælahreyfingu gegn ákvörðun [[Slobodan Milošević|Slobodans Milošević]] um að svipta Kósovó-hérað heimastjórn.<ref>{{Vefheimild|titill= Serbía: Sagan|útgefandi=Ferðaheimur|vefsíða=www.icelandonline.is|url=http://www.icelandonline.is/ferdaheimurisl/serbia_sagan.htm|skoðað=31. maí 2025}}</ref> Kósovó-Albanar hunsuðu kosningar, ríkisskóla og sjúkrahús ríkisstjórnarinnar og buðust til að greiða skatta til ólöglegrar hliðarstjórnar sinnar, sem Rugova varð forseti fyrir.<ref>{{Tímarit.is|1796176|Saka Serba um gróf mannréttindabrot|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=25. nóvember 1993|blaðsíða=1}}</ref> Við [[upplausn Júgóslavíu]] varð Rugova óumdeildur leiðtogi [[Kósovó-Albanar|Kósovó-Albana]], sem eru um 90 prósent íbúa Kósovó. Hann markaði þá stefnu að sjálfstæðisbarátta Kósovó skyldi háð á friðsamlegan máta fremur en að gripið skyldi til vopna eins og gert var í [[Slóvenía|Slóveníu]], [[Króatía|Króatíu]] og [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu-Hersegóvínu]].<ref name=fbl06>{{Tímarit.is|3881580|Tómarúm í Kosovo eftir fráfall forsetans|blað=[[Fréttablaðið]]|útgáfudagsetning=22. janúar 2006|blaðsíða=6}}</ref><ref name=mbl03>{{Tímarit.is|3465706|Sjálfstætt Kosovo verði aðili að ESB og NATO|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=9. mars 2003|höfundur=Davíð Logi Sigurðsson|blaðsíða=22}}</ref> Rugova vonaðist til þess að alþjóðasamfélagið myndi taka tillit til réttinda Kósovó-Albana þegar kæmi að því að semja um frið í [[Júgóslavíustríðin|Júgóslavíustríðunum]]. Þegar [[Dayton-samkomulagið]] var gert árið 1995 til að binda enda á [[Bosníustríðið]] var hins vegar ekki leyst úr málum Kósovó, þvert á vonir Rugova. Þetta leiddi til þess að Rugova glataði stuðningi margra Kósovó-Albana, sem töldu nú nauðsynlegt að heyja vopnaða baráttu til að tryggja sjálfstæði sitt gagnvart stjórn Miloševićs í [[Serbía|Serbíu]]. Kósovó-Albanar tóku upp vopn og börðust gegn Serbum í [[Kósovóstríðið|Kósovóstríðinu]], sem lauk árið 1999. Eftir að stríðinu lauk var Rugova engu að síður enn eitt helsta sameiningartákn Kósovó-Albana.<ref name=mbl06/> [[Sameinuðu þjóðirnar]] tóku við stjórn Kósovó eftir friðarsamninga árið 1999 og voru þá haldnar kosningar til þings til að mynda bráðabirgðastjórn. Flokkur Rugova, [[Lýðræðisbandalag Kósovó]], varð stærsti flokkurinn á þingi eftir kosningarnar og Rugova var því kjörinn forseti. Rugova talaði áfram fyrir því að Kósovó hlyti algert sjálfstæði sem fullvalda ríki og var því umdeildur. Hann sagðist hlynntur því að sjálfstætt Kósovó yrði aðili bæði að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] og að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]].<ref name=mbl03/> Honum voru nokkrum sinnum sýnd banatilræði, meðal annars þegar handsprengju var kastað að húsi hans og þegar sprengja sprakk í bílalest hans.<ref>{{Vefheimild|titill= Forseta Kosovo sýnt banatilræði |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 15. mars 2005 |skoðað=29. maí 2025|url=https://www.visir.is/g/2005503150412}}</ref> Rugova lést úr lungnakrabbameini þann 21. janúar 2006, en hann hafði alla tíð verið keðjureykingamaður.<ref>{{Vefheimild|titill=Rugova fallinn frá|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 21. janúar 2006|skoðað=29. maí 2025|url=https://www.visir.is/g/20061174642d/rugova-fallinn-fra}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill= Forseti Kosovo látinn |útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 21. janúar 2006|skoðað=29. maí 2025|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2006/01/21/forseti_kosovo_latinn/}}</ref> Fyrirhuguðum viðræðum um framtíð Kósovó með milligöngu Sameinuðu þjóðanna var frestað vegna andláts hans.<ref name=fbl06/> ==Neðanmálsgreinar== <references group="lower-alpha"/> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Rugova, Ibrahim}} {{fd|1944|2006}} [[Flokkur:Forsetar Kósovó]] [[Flokkur:Fólk tengt Júgóslavíustríðunum]] [[Flokkur:Handhafar Sakharov-verðlaunanna]] g948xnypelhka9vcw9cecbsueclq1vn 0 188397 1963288 1952025 2026-05-16T06:08:29Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963288 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hrafn Splidt Þorvaldsson.jpg|thumb|Hrafn Splidt Þorvaldsson]] '''Hrafn Splidt Þorvaldsson''' (f. 20 júní [[2000]]) er [[Viðskiptafræði|viðskiptafræðingur]] og formaður [[Samband ungra framsóknarmanna|Sambands Ungra Framsóknarmanna]]. Hann hefur verið virkur í flokknum síðan 2021. Einnig hefur hann setið í málefnanefnd [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknar]] og stjórn Kjördæmasambands Framsóknar í Reykjavík.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252786751d/mosfellingur-hja-straeto-leidir-unga-fram-soknar-menn|title=Mosfellingur hjá Strætó leiðir unga Fram­sóknar­menn - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-10|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://framsokn.is/nyjast/frettir/hrafn-nyr-formadur-suf/|title=Hrafn nýr formaður SUF|access-date=2025-10-28}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Hann var í 13. sæti á lista Framsóknar í [[Reykjavíkurkjördæmi norður]] í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningum 2024.]]<ref>{{Cite web|url=https://kosningaprof.ruv.is/frambjodandi/hrafn-splidt-orvaldsson-6ren-b-13/|title=Svar frambjóðanda: Hrafn Splidt Þorvaldsson (Framsóknarflokkur) – Kosningapróf RÚV|website=kosningaprof.ruv.is|language=is|access-date=2025-10-28|archive-date=2025-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20250807133237/https://kosningaprof.ruv.is/frambjodandi/hrafn-splidt-orvaldsson-6ren-b-13/|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == <references/> {{f|2000}} [[Flokkur:Íslenskir viðskiptafræðingar]] 0cdd1aklmzy3jw9ay3b6i2npuvt1y1p 0 188954 1963260 1960669 2026-05-15T19:27:03Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 3 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963260 wikitext text/x-wiki '''Færsluhirðir''' er [[fjármálastofnun]] sem veitir [[Færsluhirðing|færsluhirðingu]], þ.e. sér um móttöku á [[Greiðslukort|greiðslukortafærslum]], þar á meðal [[Debetkort|debet]]<nowiki/>- og [[Kreditkort|kreditkortafærslum]], fyrir hönd söluaðila.<ref>{{Cite web|url=https://www.investopedia.com/terms/a/acquirer.asp|title=Understanding Acquirers: Corporate & Merchant Types Explained|website=Investopedia|language=en|access-date=2025-12-17}}</ref> Með aðild sinni að kortanetum eins og [[Visa]], [[MasterCard]], [[American Express]], [[Discover]], [[JCB]], [[UnionPay]], o.fl. gerir færsluhirðirinn söluaðila kleift að taka við greiðslum frá korthöfum með kort á þeim kortanetum sem færsluhirðirinn hefur aðild að.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.verifone.com/en/global/glossary/acquiring-bank|titill=Acquiring Bank|útgefandi=Verifone Inc.|mánuðurskoðað=17 desember|árskoðað=2025}}</ref> Færsluhirðir veitir söluaðilum færsluhirðingarþjónustu með samningi þess efnis sem að stofnar reikning í nafni söluaðilans hjá færsluhirðinum (e. merchant account). Færsluhirðir sér svo um að skiptast á fjármagni við [[Kortaútgefandi|kortaútgefendur]] þegar greiðsla til söluaðila eða endurgreiðsla til baka til korthafa er framkvæmd og stemmir innistæðu reikningsins miðað við þær færslur sem hafa verið framkvæmdar. Færsluhirðir gerir svo upp við söluaðila, með færslu á fjármagni af reikningi söluaðila hjá færsluhirði inn á reikning söluaðila hjá viðskiptabanka, yfirleitt með reglulegri dags og tímasetningu, en tíðni og framkvæmd uppgjörs er fullkomlega háð samningi söluaðila og færsluhirðis. Við uppgjör tíðkast að færsluhirðir dragi færslugjöld kortanetana (e. interchange fees), færslugjöld færsluhirðisins, og önnur gjöld færsluhirðisins (t.d. mánaðargjöld greiðslugáttar) frá upphæðinni sem greidd er út til söluaðilans.<ref>{{Cite web|url=https://www.adyen.com/knowledge-hub/acquiring-bank|title=What’s an acquiring bank and why you need one - Adyen|website=www.adyen.com|language=en|access-date=2025-12-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://stripe.com/resources/more/payment-processor-vs-merchant-acquirer|title=Payment processor vs. merchant acquirer: Their differences and how they work together {{!}} Stripe|website=stripe.com|language=en-US|access-date=2025-12-17}}</ref> == Á Íslandi == Nokkur fyrirtæki bjóða færsluhirðingarþjónustu á Íslandi. Öll eru þau mismunandi og veita mismunandi þjónustu þó grunnurinn sé sá sami: {| class="wikitable" |+ !Nafn !Kortategundir !Athugasemdir |- |[https://www.rapyd.net/is/ Rapyd] |Visa, MasterCard, American Express<ref>{{Cite web|url=https://www.rapyd.net/is/fadu-tilbod/|title=Iceland {{!}} Fáðu tilboð|website=Rapyd|language=en-US|access-date=2025-12-17}}</ref> |Áður [[Korta]] og [[Valitor]].<ref>{{Vefheimild|url=https://en.samkeppni.is/media/akvardanir-2022/Akvordun-13_2022-Rapyd-Valitor_eintak-an-trunadarupplysinga.pdf|titill=Samruni Rapyd og Valitors|útgefandi=Samkeppniseftirlitið|mánuðurskoðað=17 desember|árskoðað=2025}}</ref> |- |[https://www.teya.com/is/ Teya] |Visa, MasterCard, American Express<ref>{{Cite web|url=https://www.teya.com/is/card-machines|title=Posar: Greiðslulausnir sem einfalda daglegan rekstur|website=www.teya.com|language=is-IS|access-date=2025-12-17}}</ref> |Áður [[Borgun]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2023/04/04/saltpay_breytir_um_nafn_og_verdur_teya/|title=SaltPay breytir um nafn og verður Teya|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-17}}</ref> |- |[https://www.landsbankinn.is/fyrirtaeki/greidslur/faersluhirding Færsluhirðing Landsbankans] |Visa, MasterCard<ref>{{Cite web|url=https://www.landsbankinn.is/fyrirtaeki/greidslur/faersluhirding/faersluhirding-leidbeiningar|title=Leiðbeiningar - Færsluhirðing - Greiðslur - Fyrirtæki|website=Landsbankinn.is|language=is|access-date=2025-12-17}}</ref> | |- |[https://www.straumur.is/ Straumur] |Visa, MasterCard, American Express, Diners Club, JCB<ref name=":0">{{Cite web|url=https://docs.straumur.is/get-started/supported-payment-methods|title=Supported Payment Methods {{!}} Welcome to Straumur Docs|website=docs.straumur.is|language=en|access-date=2025-12-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.straumur.is/algengar-spurningar#qn_a-4|title=Algengar spurningar|website=www.straumur.is|language=is|access-date=2026-04-20}}</ref> |Vinna í að styðja Diners Club, Discover, UnionPay, og JCB.<ref name=":0" /> Eiginlegur færsluhirðir er hollenska félagið [[Adyen]].<ref>{{Cite web|url=https://www.straumur.is/frettir/straumur-i-samstarf-vi%C3%B0-adyen-i-grei%C3%B0slumi%C3%B0lun|title=Straumur í samstarf við Adyen í greiðslumiðlun|website=www.straumur.is|language=is|access-date=2025-12-17}}</ref> |- |[https://fjarflaedi.is/ Fjárflæði] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251223191222/https://fjarflaedi.is/ |date=2025-12-23 }} |Visa, MasterCard<ref>{{Cite web|url=https://fjarflaedi.is/verd/|title=Verð – Fjárflæði|language=en-US|access-date=2025-12-17|archive-date=2025-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20251223003400/https://fjarflaedi.is/verd/|url-status=dead}}</ref> |Eiginlegur færsluhirðir er danska félagið [[Nets]].<ref>{{Cite web|url=https://fjarflaedi.is/|title=Fjárflæði|language=en-US|access-date=2025-12-17|archive-date=2025-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20251223191222/https://fjarflaedi.is/|url-status=dead}}</ref> |- |[https://www.islandsbanki.is/is/vara/thjonusta/faersluhirding Íslandsbanki] |Visa, MasterCard, Diners Club, Discover, JCB, Union Pay<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.islandsbanki.is/is/vara/thjonusta/faersluhirding|title=Færsluhirðing|website=www.islandsbanki.is|language=is|access-date=2026-03-24}}</ref> |Eiginlegur færsluhirðir er danska félagið [[Nets]].<ref name=":1" /> |} == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Fjármál]] 4wo590aywa9cpqc63t4h4w6bspte19e 0 188963 1963309 1942674 2026-05-16T11:20:35Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963309 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Jeffrey Bostic | mynd = Jeffrey Bostic 2021.png | titill= Forseti Barbados | stjórnartíð_start =30. nóvember 2025 | stjórnartíð_end = | forsætisráðherra = [[Mia Mottley]] | forveri = [[Sandra Mason]] | myndatexti1 = Jeffrey Bostic árið 2021. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1960|10|27}} | fæðingarstaður = [[Bridgetown]], [[Barbados]], [[Sambandsríki Vestur-Indía]] | þjóderni = [[Barbados]]kur | stjórnmálaflokkur = [[Verkamannaflokkurinn (Barbados)|Verkamannaflokkurinn]] | háskóli = [[Háskóli Vestur-Indía]] | gælunafn = Ofurstinn }} '''Jeffrey Davidson Bostic''' (f. 27. október 1960), gjarnan kallaður '''ofurstinn''', er [[barbados]]kur stjórnmálamaður og fyrrum herforingi sem hefur verið forseti Barbados frá árinu 2025. Hann var áður ráðherra í ríkisstjórn [[Mia Mottley|Miu Mottley]].<ref>{{Cite web|date=2022-01-26|title=#BTEditorial - Our view of the Mottley Cabinet|url=https://barbadostoday.bb/2022/01/26/bteditorial-our-view-of-the-mottley-cabinet/|access-date=2022-01-30|website=Barbados Today|language=en-US}}</ref> Bostic var heilbrigðisráðherra og þingmaður á neðri deild barbadoska þingsins.<ref name=well /> Bostic var kjörinn annar forseti landsins af barbadoska þinginu þann 7. október 2025 og tók við embætti 30. nóvember 2025.<ref>{{Cite web |last=Today |first=Barbados |date=2025-10-07 |title=New President of Barbados elected |url=https://barbadostoday.bb/2025/10/07/new-president-of-barbados-elected/ |access-date=2025-10-07 |website=Barbados Today |language=en-US}}</ref> ==Æska og starfsferill== Jeffrey Davidson Bostic fæddist 27. október 1960 í höfuðborginni [[Bridgetown]]. Hann gekk í barnaskóla Heilagrar Maríu og útskrifaðist síðar með BA-gráðu frá [[Háskóli Vestur-Indía|Háskóla Vestur-Indía]]. Bostic er líka með framhaldsgráðu frá varnarmálaháskólanum [[Inter-American Defence College]] í Bandaríkjunum á sviði öryggismála á vesturhveli jarðar. ===Herþjónusta=== Bostic hefur gegnt ýmsum embættum innan barbadoska hersins. Árið 1989 var Bostic yfirmaður yfir hesthúsi [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabetar 2. drottningar]] í síðustu heimsókn hennar til Barbados. Hann var jafnframt aðstoðarmaður Sir [[Hugh Springer]] landstjóra. Árið 2006 lét hann af störfum sem yfirmaður barbadoska landhersins og aðgerðastjóri hjá hernum eftir rúmlega 30 ára herþjónustu.<ref>{{Cite web|title=Caribbean Elections Biography {{!}} Jeffrey Bostic|url=http://www.caribbeanelections.com/knowledge/biography/bios/bostic_jeffrey.asp|access-date=2022-01-30|website=www.caribbeanelections.com|archive-date=2022-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220130123211/http://www.caribbeanelections.com/knowledge/biography/bios/bostic_jeffrey.asp|url-status=dead}}</ref> ===Stjórnmálaferill=== Bostic var kjörinn á neðri deild barbadoska þingsins í fyrsta sinn árið 2013.<ref>{{Cite web|title=Member Details|url=https://www.barbadosparliament.com/member/details/34|access-date=2022-01-30|website=www.barbadosparliament.com}}</ref> Hann var endurkjörinn árið 2018 og var í kjölfarið skipaður heilbrigðisráðherra.<ref>{{Cite web|date=2021-12-15|title=Updates: COVID-19 press conference|url=https://www.nationnews.com/2021/12/15/updates-covid-19-press-conference/|access-date=2022-01-30|website=www.nationnews.com|language=en-US}}</ref> Hann sagði af sér sem heilbrigðisráðherra 18. janúar 2022 eftir tæplega fjögurra ára embættissetu.<ref>{{Cite web|date=2022-01-20|title=Bye-bye beloved Bostic – a man for all seasons|url=https://barbadostoday.bb/2022/01/20/bye-bye-beloved-bostic-a-man-for-all-seasons/|access-date=2022-01-30|website=Barbados Today|language=en-US}}</ref><ref name=well>{{Cite web|title=The Most Honourable Lt Col Jeffrey Bostic is 'well'|url=https://barbados.loopnews.com/content/most-honourable-lt-col-jeffrey-bostic-well|access-date=2022-01-30|website=Loop News|language=en}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==Forseti Barbados (2025–)== Þann 16. september 2025 tilnefndu [[Mia Mottley]] forsætisráðherra og [[Ralph Thorne]] leiðtogi stjórnarandstöðunnar Bostic saman til að verða annar forseti Barbados.<ref>{{Cite web|date=16 September 2025|title="Bostic nominated as Barbados' second president"|url=https://nationnews.com/2025/09/16/bostic-nominated-as-barbados-second-president/|url-status=live|access-date=2025-09-16|website=Nation News Barbados|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250916191334/https://nationnews.com/2025/09/16/bostic-nominated-as-barbados-second-president/|archive-date=2025-09-16}}</ref> Þar sem enginn hreyfði við mótbárum gegn tilnefningunni á sameiginlegum fundi beggja deilda barbadoska þingsins var Bostic sjálfkjörinn án atkvæðagreiðslu 7. október 2025. Bostic sór embættiseið 30. nóvember, á 59 ára afmæli sjálfstæðis Barbados, og tók við embættinu af [[Sandra Mason|Söndru Mason]].<ref>{{Cite news |title=Barbados installs second president during Independence Day parade |url=https://www.jamaicaobserver.com/2025/11/30/barbados-installs-second-president-independence-day-parade/ |date=30 November 2025 |access-date=2025-11-30 |work=Jamaica Observer |language=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251130171147/https://www.jamaicaobserver.com/2025/11/30/barbados-installs-second-president-independence-day-parade/ |archive-date=2025-11-30}}</ref> ==Viðurkenningar== Árið 1989 varð Bostic meðlimur í Konunglegu viktorísku reglunni (MVO) fyrir þjónustu sína sem yfirmaður hesthúss Elísabetar 2. drottningar. Árið 2022 var Bostic sæmdur Frelsisorðu Barbados (FB). ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Barbados | frá = 30. nóvember 2025 | til = | fyrir = [[Sandra Mason]] | eftir = Enn í embætti }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Bostic, Jeffrey}} {{f|1960}} [[Flokkur:Forsetar Barbados]] suxqmkuny197hkde54myto4ow6wycke 0 190412 1963258 1962464 2026-05-15T18:42:08Z Bjarki S 9 /* Skoðanakannanir */ 1963258 wikitext text/x-wiki '''Borgarstjórnarkosningar''' fara fram í [[Reykjavík]] [[16. maí]] [[2026]] þegar [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|kosið verður til sveitarstjórna á landsvísu]]. Kosið verður um 23 sæti í [[Borgarstjórn Reykjavíkur|borgarstjórn]] og 12 fulltrúa þarf því til að mynda meirihluta. Framboðsfrestur var til 10. apríl og fram komu 11 framboðslistar. 24 kjörstaðir verða í hverfum borgarinnar. Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út í desember 2025 að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> Píratar og Sósíalistaflokkurinn tóku hins vegar ekki þátt í því og munu bjóða fram í eigin nafni. ==Framboð== Fram komu 11 framboðslistar fyrir framboðsfrest, jafn margir og í síðustu kosningum. Ekki kom aftur fram framboð frá [[Ábyrg framtíð|Ábyrgri framtíð]] eða [[Reykjavík, besta borgin]] en á móti komu fram ný framboð sem nefnast Okkar borg og Góðan daginn. Vinstri græn bjóða ekki fram undir eigin nafni nú, heldur í kosningabandalagi með Vori til vinstri undir merkjum Vinstrisins. === (A) Vinstrið === Í kjölfar alþingiskosninganna 2024 vaknaði nokkur umræða um samstarf eða sameiningu flokka á vinstri vængnum eftir að Vinstri græn og Píratar féllu af þingi og Sósíalistaflokkurinn fékk engann mann kjörinn en samanlagt fylgi þessara þriggja flokka var 9,3% í kosningunum. [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]], sem hafði verið oddviti Sósíalistaflokksins, boðaði í desember 2025 að hún ætlaði ekki aftur að vera í framboði undir merkjum Sósíalistaflokksins þrátt fyrir að vera enn formlega félagi í flokknum. Hún kynnti áform um framboð undir heitinu „Vor til vinstri“.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453521|title=Sanna ætlar aftur fram en ekki endilega fyrir Sósíalista - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/25803/|title=Sanna með nýtt framboð|last=Reynisson|first=Jón Trausti|date=2025-12-12|website=Heimildin|access-date=2026-01-08}}</ref> Samkomulag náðist um að Vinstri græn og Vor til vinstri stæðu saman að framboði sem kallast [[Vinstrið]] þar sem Sanna skipar fyrsta sætið og aðrir á vegum Vors til vinstri skipi sæti fjögur og fimm, en Vinstri græn skipi í sæti tvö, þrjú og sex. Forval fór fram hjá Vinstri grænum um röðun í þeirra sæti á lista Vinstrisins. [[Líf Magneudóttir]], sitjandi oddviti Vinstri grænna í borgarstjórn bar sigur úr býtum og skipar því annað sæti listans og [[Stefán Pálsson]] lenti í öðru sæti forvalsins og verður því í þriðja sæti hins sameiginlega framboðs. === (B) Framsóknarflokkurinn === Kosið var í efstu fjögur sæti lista Framsóknarflokksins á tvöföldu kjördæmaþingi 8. febrúar 2026. [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], fyrrum [[borgarstjóri Reykjavíkur]] (2024-2025) og sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] var einn í framboði í oddvitasætið og [[Magnea Gná Jóhannsdóttir]] sem skipaði þriðja sæti listans í kosningunum 2022 var ein í framboði í annað sætið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.tiktok.com/@chessafterdark/video/7420887642784435489?lang=en|titill=Ætlar Einar að bjóða sig aftur fram til Borgarstjóra á næsta kjörtímabili?|höfundur=@chessafterdark|útgefandi=TikTok|mánuður=1. október|ár=2024}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453513|title=Flestir oddvitar ætla aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/en/blog/nidurstada-i-reykjavik|titill=Niðurstaða í Reykjavík|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=8. febrúar|ár=2026}}</ref> === (C) Viðreisn === [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir]] hafði verið oddviti flokksins í borgarstjórn frá því að hann bauð fyrst fram í Reykjavík 2018 en gaf ekki kost á sér áfram.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-09-15-thordis-loa-gefur-ekki-kost-a-ser-i-borgarstjornarkosningum-453494|titill=Þórdís Lóa gefur ekki kost á sér í borgarstjórnarkosningum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. september|ár=2025}}</ref> Kosið var um oddvitasæti listans í leiðtogaprófkjöri 31. janúar 2026 þar sem fjórir voru í framboði: * [[Aðalsteinn Leifsson]], fyrrum ríkissáttasemjari (2020-2023) og aðstoðarmaður [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur]] utanríkisráðherra<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252817777d/adal-steinn-gefur-kost-a-ser-i-oddvitasaeti-og-fer-i-leyfi|title=Aðal­steinn gefur kost á sér í oddvitasæti og fer í leyfi - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2025-12-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> * [[Björg Magnúsdóttir]], sjónvarpskona og fyrrum aðstoðarmaður [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einars Þorsteinssonar]] borgarstjóra<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/thrju-i-oddvitaslag-hja-vidreisn-i-borginni/|title=Björg hellir sér í odd­vita­slaginn hjá Viðreisn|website=www.vb.is|access-date=2026-01-08}}</ref> * [[Róbert Ragnarsson]], fyrrum bæjarstjóri [[Grindavík|Grindavíkur]] (2010-2016)<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/10/robert_vill_leida_vidreisn_i_borginni/|title=Róbert vill leiða Viðreisn í borginni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> * Signý Sigurðardóttir, viðskiptafræðingur. Björg Magnúsdóttir sigraði örugglega í prófkjörinu. Stillt var upp í önnur sæti listans og hann kynntur 5. mars. Í öðru sæti var Róbert Ragnarsson sem hafði boðið sig fram í leiðtogaprófkjörinu en í því þriðja var leikarinn [[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-05-fjolmidlakona-stjornsysluradgjafi-og-leikari-i-thremur-efstu-saetum-vidreisnar-i-reykjavik-468882|titill=Fjölmiðlakona, stjórnsýsluráðgjafi og leikari í þremur efstu sætum Viðreisnar í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=5. mars|ár=2026}}</ref> === (D) Sjálfstæðisflokkurinn === [[Hildur Björnsdóttir]], sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] staðfesti í september 2025 að hún stefndi á að leiða listann áfram.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252775759d/oddvitarnir-aetla-ser-stora-hluti-eftir-atta-manudi|title=Oddvitarnir ætla sér stóra hluti eftir átta mánuði - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Boðað var til leiðtogaprófkjörs í Sjálfstæðisflokknum og ýmsir mögulegir mótframbjóðendur voru nefndir í umræðunni og þá sérstaklega [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] alþingismaður og fyrrum [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]] (2017-2021), [[Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Íslands|umhverfisráðherra]] (2021-2024). Eftir umhugsun lét hann þó ekki verða af framboði.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/eyjan/2025/04/24/ordid-gotunni-margir-vilja-gudlaug-thor-forystu-borginni-ut-med-alla-nuverandi-borgarfulltrua-sjalfstaedisflokksins/|title=Orðið á götunni: Margir vilja Guðlaug Þór í forystu í borginni – út með alla núverandi borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins|date=2025-04-24|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252776160d/hildur-vill-leida-a-fram-en-gud-laugur-lodinn-i-svorum|title=Hildur vill leiða á­fram en Guð­laugur loðinn í svörum - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-17|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2026/01/02/miklar-likur-sagdar-ad-gudlaugur-thor-fari-fram-gegn-hildi/|title=Miklar líkur sagðar á að Guðlaugur Þór fari fram gegn Hildi|date=2026-01-02|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825166d/gud-laugur-fer-ekki-fram-i-reykja-vik|title=Guð­laugur fer ekki fram í Reykja­vík - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Þegar framboðsfresturinn rann út 6. janúar hafði aðeins borist framboð Hildar og hún varð því sjálfkjörin til að leiða flokkinn áfram og varð raunar fyrsti oddviti sjálfstæðismanna í borginni til að gera það tvennar kosningar í röð síðan [[Árni Sigfússon]] gerði það 1994 og 1998.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825420d/hildur-bjorns-dottir-oskoradur-odd-viti-i-reykja-vik|title=Hildur Björns­dóttir óskoraður odd­viti í Reykja­vík - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Uppstillingarnefnd valdi listann að öðru leyti og réðst í mikla endurnýjun þar sem sitjandi borgarfulltrúarflokksins voru annað hvort færðir neðar á lista eða teknir af honum. Af sitjandi borgarfulltrúum utan oddvitans er einungis [[Ragnhildur Alda Vilhjálmsdóttir]] í efstu sætum listans en hún skipar fjórða sætið. [[Bjarni Guðjónsson]], fyrrum forstöðumaður hjá [[VÍS]] og atvinnumaður í knattspyrnu, er í öðru sætinu og [[Brynjar Níelsson]], fyrrum alþingismaður, í því þriðja.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-28-listi-sjalfstaedisflokksins-i-reykjavik-stadfestur-468266|titill=Listi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík staðfestur|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=28. febrúar|ár=2026}}</ref> Tveir af sitjandi fulltrúm flokksins í borgarstjórn, þau [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]], gengu til liðs við [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkinn]] eftir að hafa verið hafnað af uppstillingarnefndinni. Áður hafði fyrsti varamaður flokksins í borgarstjórn, [[Helgi Áss Grétarsson]], einnig gengið til liðs við Miðflokkinn og þegið sæti á framboðslista þess flokks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262853376d/hefur-setid-tvo-af-thremur-borgar-stjornar-fundum-fra-thvi-ad-hann-skipti-um-lid|titill=Hefur setið tvo af þremur borgar­stjórnar­fundum frá því að hann skipti um lið|útgefandi=Vísir.is|mánuður=9. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/06/borgarfulltruar_sjalfstaedisflokksins_i_midflokkinn/|titill=Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins í Miðflokkinn|útgefandi=Mbl.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> === (F) Flokkur fólksins === Í kosningunum 2022 leiddi [[Kolbrún Baldursdóttir]] lista Flokks fólksins og náði ein kjöri í borgarstjórn. Kolbrún náði kjöri á Alþingi í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] og vék í kjölfarið úr borgarstjórn. [[Helga Þórðardóttir]] hefur verið oddviti flokksins í borgarstjórn síðan en hún hyggur ekki á framboð nú.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453554|title=Helga Þórðardóttir ætlar ekki aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref> Framboðslisti flokksins var kynntur 31. mars. [[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] leiðir listann en hann er helst þekktur sem formaður [[Afstaða|Afstöðu]], réttindafélags fanga og fyrrverand fanga, og var virkur í starfi Samfylkingarinnar þar sem hann tók þátt í prófkjörinu í janúar en náði ekki kjöri í eitt sex efstu sætanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262863764d/-eg-stend-ekki-her-ut-af-minni-for-tid-|titill=Ég stend ekki hér út af minni fortíð|útgefandi=Vísir|mánuður=31. mars|ár=2026}}</ref> === (G) Góðan daginn === Framboðið Góðan daginn kom fram skömmu áður en framboðsfresti lauk. Oddviti þess er Ingimar Þór Friðriksson, tölvunarfræðingur.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-godan-daginn-bydur-fram-i-reykjavik-472412|titill=Góðan daginn býður fram í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> === (J) Sósíalistaflokkur Íslands === [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] leiddi lista Sósíalistaflokksins í kosningunum 2022 þegar flokkurinn fékk tvo fulltrúa kjörna í borgarstjórn. Eftir innanflokksátök 2025 sagði Sanna af sér embætti pólitísks leiðtoga flokksins. Uppstillingarnefnd ákvað efstu 10 sæti listans nú og oddviti verður Silja Sóley Birgisdóttir, stuðningsfulltrúi.<ref>{{Cite web|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/10-efstu-saeti-i-reykjavik|title=10 efstu sæti á framboðslista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavík|website=sosialistaflokkurinn.is|date=2026-02-07|access-date=2026-02-21}}</ref> Enginn af fyrrum borgarfulltrúum eða varaborgarfulltrúum flokksins skipa listann nú.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-10-silja-soley-leidir-lista-sosialista-i-borginni-466613/|titill=Silja Sóley leiðir lista Sósíalista í borginni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. febrúar|ár=2026}}</ref> === (M) Miðflokkurinn === Miðflokkurinn fékk engann fulltrúa kjörinn í kosningunum 2022 en flokkurinn fékk aukinn liðsstyrk undir lok kjörtímabilsins þegar [[Helgi Áss Grétarsson]], varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, gekk til liðs við Miðflokkinn og svo enn frekar þegar borgarfulltrúarnir [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]] gerðu slíkt hið sama. Uppstillingarnefnd setti saman framboðslista flokksins sem kynntur var 9. febrúar. Í oddvitasæti er [[Ari Edwald]], fyrrum forstjóri [[365 miðlar|365 miðla]], [[Mjólkursamsalan|MS]] og fyrrum framkvæmdastjóri [[Samtök atvinnulífsins|Samtaka Atvinnulífsins]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/466516|title=Ari Edwald leiðir lista Miðflokksins í Reykjavík - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2026-02-09|website=RÚV|access-date=2026-02-09}}</ref> Í öðru sæti er Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir en hún var áður formaður Hvatar, félags sjálfstæðiskvenna í Reykjavík.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/01/25/kristin_vill_saeti_a_lista_midflokksins_i_borginni/|titill=Kristín vill sæti á lista Miðflokksins í borginni|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. janúar|ár=2026}}</ref> === (P) Píratar === Píratar fengu þrjá fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 og hafa tekið þátt í báðum meirihlutunum sem myndaðir voru á kjörtímabilinu. Ljóst varð að [[Dóra Björt Guðjónsdóttir]] myndi ekki leiða listann aftur eftir að hún tilkynnti um að hún væri gengin til liðs við Samfylkinguna í desember 2025.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-16-dora-bjort-fer-ur-pirotum-i-samfylkinguna-461707|titill=Dóra Björt fer úr Pírötum í Samfylkinguna|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=16. desember|ár=2025}}</ref> [[Alexandra Briem]], borgarfulltrúi og oddviti flokksins í borgarstjórn eftir brotthvarf Dóru Bjartar, sóttist eftir því að leiða listann.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818183d/alexandra-saekist-eftir-oddvitasaetinu|title=Alexandra sækist eftir oddvitasætinu - Vísir|last=Erlingsdóttir|first=Silja Rún Sigurbjörnsdóttir,Margrét Helga|date=2025-12-16|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Hið sama gerði Kristinn Jón Ólafsson, fyrsti varaborgarfulltrúi flokksins.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-26-tvo-berjast-um-oddvitasaetid-hja-pirotum-468002|titill=Tvö berjast um oddvitasætið hjá Pírötum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=26. febrúar|ár=2026}}</ref> Prófkjör fór fram frá 26. febrúar til 6. mars. 230 atkvæði voru greidd í prófkjörinu og Kristinn fór með sigur af hólmi en Alexandra lenti í öðru sæti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-06-kristinn-skakar-sitjandi-oddvita-og-leidir-pirata-i-reykjavik-469042|titill=Kristinn skákar sitjandi oddvita og leiðir Pírata í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> === (R) Okkar borg === Hópur sem kallar sig Ísland þvert á flokka og hefur staðið fyrir útfundum á Austurvelli um útlendingamál hefur boðað framboðið Okkar borg. Sigfús Aðalsteinsson fasteignasali leiðir það.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/455349|title=Ísland þvert á flokka boðar framboð til borgarstjórnar - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-10-06|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref> === (S) Samfylkingin === Samfylkingin fékk fimm fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 undir forystu [[Dagur B. Eggertsson|Dags. B Eggertssonar]] sem gegndi embætti borgarstjóra þar til í janúar 2024. Í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]] náði Dagur kjöri á Alþingi og vék úr borgarstjórn í kjölfarið. [[Heiða Björg Hilmarsdóttir]] varð þá oddviti Samfylkingarinnar í borgarstjórn og svo borgarstjóri í nýjum meirihluta frá febrúar 2025. Hún gaf kost á sér að leiða Samfylkinguna áfram.<ref name=":0" /> [[Pétur Marteinsson]], rekstrarstjóri og fyrrum atvinnumaður í knattspyrnu bauð sig einnig fram í oddvitasætið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262823575d/petur-fer-a-moti-borgar-stjora-og-vill-fyrsta-saetid-i-reykja-vik|title=Pétur fer á móti borgar­stjóra og vill fyrsta sætið í Reykja­vík - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2026-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Prófkjör (eða flokksval eins og það er kallað í lögum flokksins) fór fram 24. janúar og var bindandi fyrir sex efstu sætin. Greidd voru 4.849 atkvæði og Pétur hafði öruggan sigur með 3.063 atkvæði í fyrsta sætið en Heiða Björg lenti í öðru sæti með 1.668 atkvæði í 1.–2. sæti og var raunar aðeins 15 atkvæðum frá því að hafna í þriðja sætinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-01-25-dora-bjort-ekki-medal-sjo-efstu-i-flokksvali-samfylkingarinnar-464931|titill=Dóra Björt ekki meðal sjö efstu í flokksvali Samfylkingarinnar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=25. janúar|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://vb.is/frettir/borgarstjori-galt-algjort-afhrod/|titill=Borgarstjóri galt agjört afhroð|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=24. janúar|ár=2026}}</ref> Nokkrum dögum eftir flokksvalið gaf Heiða það út að hún myndi taka annað sætið á listanum þrátt fyrir að niðurstaðan hafi verið henni mikil vonbrigði.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262834784d/heida-tekur-annad-saetid-i-reykjavik|titill=Heiða tekur annað sætið í Reykjavík|útgefandi=Vísir|mánuður=27. janúar|ár=2026}}</ref> == Skoðanakannanir == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! style="width:30px;" rowspan="2"| Svarendur ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Samfylkingin|S]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Framsóknarflokkurinn|B]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Píratar|P]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|J]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Viðreisn|C]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Flokkur fólksins|F]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Vinstrið|A]]{{ref|a|[a]}} ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Miðflokkurinn (Ísland)|M]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Okkar borg|R]] ! class="unsortable" style="width:40px;" rowspan="2" | Aðrir ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Píratar}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Viðreisn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| ! style="background:#023f38;"| ! style="background:{{flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-sjalfstaedisflokkurinn-a-siglingu-i-lokakonnun-gallups-475158 Gallup] |11.–15. maí 2026 |1483 |style="background:#C6ECFB;"|31,3 |21,5 |4,7 |2,3 |4,8 |9,8 |2,3 |11,3 |10,9 |0,4 |0,6 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 9,8 |- |[https://www.visir.is/g/20262879317d/sjalf-staedis-flokkur-eykur-for-skotid-a-sam-fylkingu-i-reykja-vik Maskína] |29. apríl–6. maí 2026 | |style="background:#C6ECFB;"|27,9 |18,0 |5,7 |4,9 |5,1 |12,6 |2,8 |13,2 |6,7 |1,6 |1,4 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 9,9 |- |[https://www.visir.is/g/20262870855d/meiri-hlutinn-fallinn-sam-kvaemt-nyrri-konnun Gallup] |1.–15.apríl 2026 |857 |style="background:#C6ECFB;"|27,6 |23,2 |3,9 |3,5 |2,5 |10,0 |3,8 |13,5 |10,7 |1,5 |0,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/3/28/fylgid-flugi-nyrri-konnun-borginni-einn-flokkur-lykilstodu/ Maskína] |12.–19. mars 2026 |1.442 |21,2 |style="background:#F6CDCF;"|21,7 |5,2 |5,4 |2,7 |12,6 |3,7 |12,4 |10,6 |2,3 |2,1 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,5 |- |[https://vb.is/frettir/-hnifjafnt-a-toppnum/ Gallup] |4. mars 2026 (birting) | |style="background:#C6ECFB;"|26,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,4 |4,6 |3,7 |3,1 |10,7 |4,0 |8,7 |11,3 |1,2 |– | 0 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-27-samfylkingin-og-sjalfstaedisflokkur-gefa-eftir-i-borginni-468121 Maskína] |1.–27. febrúar 2026 |1.015 |22,7 |style="background:#F6CDCF;"|24,0 |5,1 |5,5 |3,7 |13,5 |3,4 |9,1 |11,0 |1,2 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,3 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |janúar 2026 | |24,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,1 |4,4 |3,0 |3,8 |14,6 |3,8 |8,7 |10,1 |– |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,7 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |desember 2025 | |24,1 |style="background:#F6CDCF;"|26,7 |4,5 |6,3 |5,5 |12,1 |4,8 |5,3 |10,0 |– |0,6 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |nóvember 2025 | |style="background:#C6ECFB;"|31,0 |25,5 |4,2 |6,4 |5,0 |11,9 |2,9 |4,2 |8,5 |– |0,3 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 5,5 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |október 2025 | |25,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,0 |3,9 |7,1 |6,1 |13,3 |5,2 |3,8 |8,5 |– |0,7 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,6 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |september 2025 | |24,8 |style="background:#F6CDCF;"|28,1 |3,4 |6,7 |3,9 |14,9 |4,6 |5,5 |7,1 |– |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 3,3 |- style="background:#E9E9E9;" |[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022#Reykjavík|Kosningar 2022]] |14. maí 2022 |– |style="background:#C6ECFB;"|24,5 |20,3 |18,7 |11,6 |7,7 |5,2 |4,5 |4,0 |2,5 |– |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðis}};color:#FFFFFF;"| 4,2 |} :{{note|a|a}} Dálkurinn sýnir fylgi Vinstrisins eftir að það kom til sögunnar en þar áður fylgi VG og Vors til vinstri. ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík]] 1no2galyvzk81qf06g79u86h7l3vtzs 1963259 1963258 2026-05-15T18:46:55Z Bjarki S 9 /* Skoðanakannanir */ 1963259 wikitext text/x-wiki '''Borgarstjórnarkosningar''' fara fram í [[Reykjavík]] [[16. maí]] [[2026]] þegar [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|kosið verður til sveitarstjórna á landsvísu]]. Kosið verður um 23 sæti í [[Borgarstjórn Reykjavíkur|borgarstjórn]] og 12 fulltrúa þarf því til að mynda meirihluta. Framboðsfrestur var til 10. apríl og fram komu 11 framboðslistar. 24 kjörstaðir verða í hverfum borgarinnar. Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út í desember 2025 að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> Píratar og Sósíalistaflokkurinn tóku hins vegar ekki þátt í því og munu bjóða fram í eigin nafni. ==Framboð== Fram komu 11 framboðslistar fyrir framboðsfrest, jafn margir og í síðustu kosningum. Ekki kom aftur fram framboð frá [[Ábyrg framtíð|Ábyrgri framtíð]] eða [[Reykjavík, besta borgin]] en á móti komu fram ný framboð sem nefnast Okkar borg og Góðan daginn. Vinstri græn bjóða ekki fram undir eigin nafni nú, heldur í kosningabandalagi með Vori til vinstri undir merkjum Vinstrisins. === (A) Vinstrið === Í kjölfar alþingiskosninganna 2024 vaknaði nokkur umræða um samstarf eða sameiningu flokka á vinstri vængnum eftir að Vinstri græn og Píratar féllu af þingi og Sósíalistaflokkurinn fékk engann mann kjörinn en samanlagt fylgi þessara þriggja flokka var 9,3% í kosningunum. [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]], sem hafði verið oddviti Sósíalistaflokksins, boðaði í desember 2025 að hún ætlaði ekki aftur að vera í framboði undir merkjum Sósíalistaflokksins þrátt fyrir að vera enn formlega félagi í flokknum. Hún kynnti áform um framboð undir heitinu „Vor til vinstri“.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453521|title=Sanna ætlar aftur fram en ekki endilega fyrir Sósíalista - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/25803/|title=Sanna með nýtt framboð|last=Reynisson|first=Jón Trausti|date=2025-12-12|website=Heimildin|access-date=2026-01-08}}</ref> Samkomulag náðist um að Vinstri græn og Vor til vinstri stæðu saman að framboði sem kallast [[Vinstrið]] þar sem Sanna skipar fyrsta sætið og aðrir á vegum Vors til vinstri skipi sæti fjögur og fimm, en Vinstri græn skipi í sæti tvö, þrjú og sex. Forval fór fram hjá Vinstri grænum um röðun í þeirra sæti á lista Vinstrisins. [[Líf Magneudóttir]], sitjandi oddviti Vinstri grænna í borgarstjórn bar sigur úr býtum og skipar því annað sæti listans og [[Stefán Pálsson]] lenti í öðru sæti forvalsins og verður því í þriðja sæti hins sameiginlega framboðs. === (B) Framsóknarflokkurinn === Kosið var í efstu fjögur sæti lista Framsóknarflokksins á tvöföldu kjördæmaþingi 8. febrúar 2026. [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], fyrrum [[borgarstjóri Reykjavíkur]] (2024-2025) og sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] var einn í framboði í oddvitasætið og [[Magnea Gná Jóhannsdóttir]] sem skipaði þriðja sæti listans í kosningunum 2022 var ein í framboði í annað sætið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.tiktok.com/@chessafterdark/video/7420887642784435489?lang=en|titill=Ætlar Einar að bjóða sig aftur fram til Borgarstjóra á næsta kjörtímabili?|höfundur=@chessafterdark|útgefandi=TikTok|mánuður=1. október|ár=2024}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453513|title=Flestir oddvitar ætla aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/en/blog/nidurstada-i-reykjavik|titill=Niðurstaða í Reykjavík|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=8. febrúar|ár=2026}}</ref> === (C) Viðreisn === [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir]] hafði verið oddviti flokksins í borgarstjórn frá því að hann bauð fyrst fram í Reykjavík 2018 en gaf ekki kost á sér áfram.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-09-15-thordis-loa-gefur-ekki-kost-a-ser-i-borgarstjornarkosningum-453494|titill=Þórdís Lóa gefur ekki kost á sér í borgarstjórnarkosningum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. september|ár=2025}}</ref> Kosið var um oddvitasæti listans í leiðtogaprófkjöri 31. janúar 2026 þar sem fjórir voru í framboði: * [[Aðalsteinn Leifsson]], fyrrum ríkissáttasemjari (2020-2023) og aðstoðarmaður [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur]] utanríkisráðherra<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252817777d/adal-steinn-gefur-kost-a-ser-i-oddvitasaeti-og-fer-i-leyfi|title=Aðal­steinn gefur kost á sér í oddvitasæti og fer í leyfi - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2025-12-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> * [[Björg Magnúsdóttir]], sjónvarpskona og fyrrum aðstoðarmaður [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einars Þorsteinssonar]] borgarstjóra<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/thrju-i-oddvitaslag-hja-vidreisn-i-borginni/|title=Björg hellir sér í odd­vita­slaginn hjá Viðreisn|website=www.vb.is|access-date=2026-01-08}}</ref> * [[Róbert Ragnarsson]], fyrrum bæjarstjóri [[Grindavík|Grindavíkur]] (2010-2016)<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/10/robert_vill_leida_vidreisn_i_borginni/|title=Róbert vill leiða Viðreisn í borginni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> * Signý Sigurðardóttir, viðskiptafræðingur. Björg Magnúsdóttir sigraði örugglega í prófkjörinu. Stillt var upp í önnur sæti listans og hann kynntur 5. mars. Í öðru sæti var Róbert Ragnarsson sem hafði boðið sig fram í leiðtogaprófkjörinu en í því þriðja var leikarinn [[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-05-fjolmidlakona-stjornsysluradgjafi-og-leikari-i-thremur-efstu-saetum-vidreisnar-i-reykjavik-468882|titill=Fjölmiðlakona, stjórnsýsluráðgjafi og leikari í þremur efstu sætum Viðreisnar í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=5. mars|ár=2026}}</ref> === (D) Sjálfstæðisflokkurinn === [[Hildur Björnsdóttir]], sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] staðfesti í september 2025 að hún stefndi á að leiða listann áfram.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252775759d/oddvitarnir-aetla-ser-stora-hluti-eftir-atta-manudi|title=Oddvitarnir ætla sér stóra hluti eftir átta mánuði - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Boðað var til leiðtogaprófkjörs í Sjálfstæðisflokknum og ýmsir mögulegir mótframbjóðendur voru nefndir í umræðunni og þá sérstaklega [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] alþingismaður og fyrrum [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]] (2017-2021), [[Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Íslands|umhverfisráðherra]] (2021-2024). Eftir umhugsun lét hann þó ekki verða af framboði.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/eyjan/2025/04/24/ordid-gotunni-margir-vilja-gudlaug-thor-forystu-borginni-ut-med-alla-nuverandi-borgarfulltrua-sjalfstaedisflokksins/|title=Orðið á götunni: Margir vilja Guðlaug Þór í forystu í borginni – út með alla núverandi borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins|date=2025-04-24|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252776160d/hildur-vill-leida-a-fram-en-gud-laugur-lodinn-i-svorum|title=Hildur vill leiða á­fram en Guð­laugur loðinn í svörum - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-17|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2026/01/02/miklar-likur-sagdar-ad-gudlaugur-thor-fari-fram-gegn-hildi/|title=Miklar líkur sagðar á að Guðlaugur Þór fari fram gegn Hildi|date=2026-01-02|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825166d/gud-laugur-fer-ekki-fram-i-reykja-vik|title=Guð­laugur fer ekki fram í Reykja­vík - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Þegar framboðsfresturinn rann út 6. janúar hafði aðeins borist framboð Hildar og hún varð því sjálfkjörin til að leiða flokkinn áfram og varð raunar fyrsti oddviti sjálfstæðismanna í borginni til að gera það tvennar kosningar í röð síðan [[Árni Sigfússon]] gerði það 1994 og 1998.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825420d/hildur-bjorns-dottir-oskoradur-odd-viti-i-reykja-vik|title=Hildur Björns­dóttir óskoraður odd­viti í Reykja­vík - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Uppstillingarnefnd valdi listann að öðru leyti og réðst í mikla endurnýjun þar sem sitjandi borgarfulltrúarflokksins voru annað hvort færðir neðar á lista eða teknir af honum. Af sitjandi borgarfulltrúum utan oddvitans er einungis [[Ragnhildur Alda Vilhjálmsdóttir]] í efstu sætum listans en hún skipar fjórða sætið. [[Bjarni Guðjónsson]], fyrrum forstöðumaður hjá [[VÍS]] og atvinnumaður í knattspyrnu, er í öðru sætinu og [[Brynjar Níelsson]], fyrrum alþingismaður, í því þriðja.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-28-listi-sjalfstaedisflokksins-i-reykjavik-stadfestur-468266|titill=Listi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík staðfestur|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=28. febrúar|ár=2026}}</ref> Tveir af sitjandi fulltrúm flokksins í borgarstjórn, þau [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]], gengu til liðs við [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkinn]] eftir að hafa verið hafnað af uppstillingarnefndinni. Áður hafði fyrsti varamaður flokksins í borgarstjórn, [[Helgi Áss Grétarsson]], einnig gengið til liðs við Miðflokkinn og þegið sæti á framboðslista þess flokks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262853376d/hefur-setid-tvo-af-thremur-borgar-stjornar-fundum-fra-thvi-ad-hann-skipti-um-lid|titill=Hefur setið tvo af þremur borgar­stjórnar­fundum frá því að hann skipti um lið|útgefandi=Vísir.is|mánuður=9. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/06/borgarfulltruar_sjalfstaedisflokksins_i_midflokkinn/|titill=Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins í Miðflokkinn|útgefandi=Mbl.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> === (F) Flokkur fólksins === Í kosningunum 2022 leiddi [[Kolbrún Baldursdóttir]] lista Flokks fólksins og náði ein kjöri í borgarstjórn. Kolbrún náði kjöri á Alþingi í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] og vék í kjölfarið úr borgarstjórn. [[Helga Þórðardóttir]] hefur verið oddviti flokksins í borgarstjórn síðan en hún hyggur ekki á framboð nú.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453554|title=Helga Þórðardóttir ætlar ekki aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref> Framboðslisti flokksins var kynntur 31. mars. [[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] leiðir listann en hann er helst þekktur sem formaður [[Afstaða|Afstöðu]], réttindafélags fanga og fyrrverand fanga, og var virkur í starfi Samfylkingarinnar þar sem hann tók þátt í prófkjörinu í janúar en náði ekki kjöri í eitt sex efstu sætanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262863764d/-eg-stend-ekki-her-ut-af-minni-for-tid-|titill=Ég stend ekki hér út af minni fortíð|útgefandi=Vísir|mánuður=31. mars|ár=2026}}</ref> === (G) Góðan daginn === Framboðið Góðan daginn kom fram skömmu áður en framboðsfresti lauk. Oddviti þess er Ingimar Þór Friðriksson, tölvunarfræðingur.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-godan-daginn-bydur-fram-i-reykjavik-472412|titill=Góðan daginn býður fram í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref> === (J) Sósíalistaflokkur Íslands === [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] leiddi lista Sósíalistaflokksins í kosningunum 2022 þegar flokkurinn fékk tvo fulltrúa kjörna í borgarstjórn. Eftir innanflokksátök 2025 sagði Sanna af sér embætti pólitísks leiðtoga flokksins. Uppstillingarnefnd ákvað efstu 10 sæti listans nú og oddviti verður Silja Sóley Birgisdóttir, stuðningsfulltrúi.<ref>{{Cite web|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/10-efstu-saeti-i-reykjavik|title=10 efstu sæti á framboðslista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavík|website=sosialistaflokkurinn.is|date=2026-02-07|access-date=2026-02-21}}</ref> Enginn af fyrrum borgarfulltrúum eða varaborgarfulltrúum flokksins skipa listann nú.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-10-silja-soley-leidir-lista-sosialista-i-borginni-466613/|titill=Silja Sóley leiðir lista Sósíalista í borginni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. febrúar|ár=2026}}</ref> === (M) Miðflokkurinn === Miðflokkurinn fékk engann fulltrúa kjörinn í kosningunum 2022 en flokkurinn fékk aukinn liðsstyrk undir lok kjörtímabilsins þegar [[Helgi Áss Grétarsson]], varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, gekk til liðs við Miðflokkinn og svo enn frekar þegar borgarfulltrúarnir [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]] gerðu slíkt hið sama. Uppstillingarnefnd setti saman framboðslista flokksins sem kynntur var 9. febrúar. Í oddvitasæti er [[Ari Edwald]], fyrrum forstjóri [[365 miðlar|365 miðla]], [[Mjólkursamsalan|MS]] og fyrrum framkvæmdastjóri [[Samtök atvinnulífsins|Samtaka Atvinnulífsins]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/466516|title=Ari Edwald leiðir lista Miðflokksins í Reykjavík - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2026-02-09|website=RÚV|access-date=2026-02-09}}</ref> Í öðru sæti er Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir en hún var áður formaður Hvatar, félags sjálfstæðiskvenna í Reykjavík.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/01/25/kristin_vill_saeti_a_lista_midflokksins_i_borginni/|titill=Kristín vill sæti á lista Miðflokksins í borginni|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. janúar|ár=2026}}</ref> === (P) Píratar === Píratar fengu þrjá fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 og hafa tekið þátt í báðum meirihlutunum sem myndaðir voru á kjörtímabilinu. Ljóst varð að [[Dóra Björt Guðjónsdóttir]] myndi ekki leiða listann aftur eftir að hún tilkynnti um að hún væri gengin til liðs við Samfylkinguna í desember 2025.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-16-dora-bjort-fer-ur-pirotum-i-samfylkinguna-461707|titill=Dóra Björt fer úr Pírötum í Samfylkinguna|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=16. desember|ár=2025}}</ref> [[Alexandra Briem]], borgarfulltrúi og oddviti flokksins í borgarstjórn eftir brotthvarf Dóru Bjartar, sóttist eftir því að leiða listann.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818183d/alexandra-saekist-eftir-oddvitasaetinu|title=Alexandra sækist eftir oddvitasætinu - Vísir|last=Erlingsdóttir|first=Silja Rún Sigurbjörnsdóttir,Margrét Helga|date=2025-12-16|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Hið sama gerði Kristinn Jón Ólafsson, fyrsti varaborgarfulltrúi flokksins.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-26-tvo-berjast-um-oddvitasaetid-hja-pirotum-468002|titill=Tvö berjast um oddvitasætið hjá Pírötum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=26. febrúar|ár=2026}}</ref> Prófkjör fór fram frá 26. febrúar til 6. mars. 230 atkvæði voru greidd í prófkjörinu og Kristinn fór með sigur af hólmi en Alexandra lenti í öðru sæti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-06-kristinn-skakar-sitjandi-oddvita-og-leidir-pirata-i-reykjavik-469042|titill=Kristinn skákar sitjandi oddvita og leiðir Pírata í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> === (R) Okkar borg === Hópur sem kallar sig Ísland þvert á flokka og hefur staðið fyrir útfundum á Austurvelli um útlendingamál hefur boðað framboðið Okkar borg. Sigfús Aðalsteinsson fasteignasali leiðir það.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/455349|title=Ísland þvert á flokka boðar framboð til borgarstjórnar - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-10-06|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref> === (S) Samfylkingin === Samfylkingin fékk fimm fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 undir forystu [[Dagur B. Eggertsson|Dags. B Eggertssonar]] sem gegndi embætti borgarstjóra þar til í janúar 2024. Í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]] náði Dagur kjöri á Alþingi og vék úr borgarstjórn í kjölfarið. [[Heiða Björg Hilmarsdóttir]] varð þá oddviti Samfylkingarinnar í borgarstjórn og svo borgarstjóri í nýjum meirihluta frá febrúar 2025. Hún gaf kost á sér að leiða Samfylkinguna áfram.<ref name=":0" /> [[Pétur Marteinsson]], rekstrarstjóri og fyrrum atvinnumaður í knattspyrnu bauð sig einnig fram í oddvitasætið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262823575d/petur-fer-a-moti-borgar-stjora-og-vill-fyrsta-saetid-i-reykja-vik|title=Pétur fer á móti borgar­stjóra og vill fyrsta sætið í Reykja­vík - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2026-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Prófkjör (eða flokksval eins og það er kallað í lögum flokksins) fór fram 24. janúar og var bindandi fyrir sex efstu sætin. Greidd voru 4.849 atkvæði og Pétur hafði öruggan sigur með 3.063 atkvæði í fyrsta sætið en Heiða Björg lenti í öðru sæti með 1.668 atkvæði í 1.–2. sæti og var raunar aðeins 15 atkvæðum frá því að hafna í þriðja sætinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-01-25-dora-bjort-ekki-medal-sjo-efstu-i-flokksvali-samfylkingarinnar-464931|titill=Dóra Björt ekki meðal sjö efstu í flokksvali Samfylkingarinnar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=25. janúar|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://vb.is/frettir/borgarstjori-galt-algjort-afhrod/|titill=Borgarstjóri galt agjört afhroð|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=24. janúar|ár=2026}}</ref> Nokkrum dögum eftir flokksvalið gaf Heiða það út að hún myndi taka annað sætið á listanum þrátt fyrir að niðurstaðan hafi verið henni mikil vonbrigði.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262834784d/heida-tekur-annad-saetid-i-reykjavik|titill=Heiða tekur annað sætið í Reykjavík|útgefandi=Vísir|mánuður=27. janúar|ár=2026}}</ref> == Skoðanakannanir == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! style="width:30px;" rowspan="2"| Svarendur ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Samfylkingin|S]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Framsóknarflokkurinn|B]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Píratar|P]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|J]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Viðreisn|C]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Flokkur fólksins|F]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Vinstrið|A]]{{ref|a|[a]}} ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Miðflokkurinn (Ísland)|M]] ! class="unsortable" style="width:40px;" rowspan="2" | Aðrir ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Píratar}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Viðreisn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| ! style="background:#023f38;"| ! style="background:{{flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-sjalfstaedisflokkurinn-a-siglingu-i-lokakonnun-gallups-475158 Gallup] |11.–15. maí 2026 |1483 |style="background:#C6ECFB;"|31,3 |21,5 |4,7 |2,3 |4,8 |9,8 |2,3 |11,3 |10,9 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 9,8 |- |[https://www.visir.is/g/20262879317d/sjalf-staedis-flokkur-eykur-for-skotid-a-sam-fylkingu-i-reykja-vik Maskína] |29. apríl–6. maí 2026 | |style="background:#C6ECFB;"|27,9 |18,0 |5,7 |4,9 |5,1 |12,6 |2,8 |13,2 |6,7 |3,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 9,9 |- |[https://www.visir.is/g/20262870855d/meiri-hlutinn-fallinn-sam-kvaemt-nyrri-konnun Gallup] |1.–15.apríl 2026 |857 |style="background:#C6ECFB;"|27,6 |23,2 |3,9 |3,5 |2,5 |10,0 |3,8 |13,5 |10,7 |1,5 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 4,4 |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/3/28/fylgid-flugi-nyrri-konnun-borginni-einn-flokkur-lykilstodu/ Maskína] |12.–19. mars 2026 |1.442 |21,2 |style="background:#F6CDCF;"|21,7 |5,2 |5,4 |2,7 |12,6 |3,7 |12,4 |10,6 |4,4 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,5 |- |[https://vb.is/frettir/-hnifjafnt-a-toppnum/ Gallup] |4. mars 2026 (birting) | |style="background:#C6ECFB;"|26,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,4 |4,6 |3,7 |3,1 |10,7 |4,0 |8,7 |11,3 |1,2 | 0 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-27-samfylkingin-og-sjalfstaedisflokkur-gefa-eftir-i-borginni-468121 Maskína] |1.–27. febrúar 2026 |1.015 |22,7 |style="background:#F6CDCF;"|24,0 |5,1 |5,5 |3,7 |13,5 |3,4 |9,1 |11,0 |1,2 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,3 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |janúar 2026 | |24,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,1 |4,4 |3,0 |3,8 |14,6 |3,8 |8,7 |10,1 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,7 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |desember 2025 | |24,1 |style="background:#F6CDCF;"|26,7 |4,5 |6,3 |5,5 |12,1 |4,8 |5,3 |10,0 |0,6 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |nóvember 2025 | |style="background:#C6ECFB;"|31,0 |25,5 |4,2 |6,4 |5,0 |11,9 |2,9 |4,2 |8,5 |0,3 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 5,5 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |október 2025 | |25,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,0 |3,9 |7,1 |6,1 |13,3 |5,2 |3,8 |8,5 |0,7 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,6 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |september 2025 | |24,8 |style="background:#F6CDCF;"|28,1 |3,4 |6,7 |3,9 |14,9 |4,6 |5,5 |7,1 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 3,3 |- style="background:#E9E9E9;" |[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022#Reykjavík|Kosningar 2022]] |14. maí 2022 |– |style="background:#C6ECFB;"|24,5 |20,3 |18,7 |11,6 |7,7 |5,2 |4,5 |4,0 |2,5 |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðis}};color:#FFFFFF;"| 4,2 |} :{{note|a|a}} Dálkurinn sýnir fylgi Vinstrisins eftir að það kom til sögunnar en þar áður fylgi VG og Vors til vinstri. ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík]] jndfsfmpz0klanjbi5d8d0drj3t4tvn 0 190832 1963227 1961907 2026-05-15T13:35:11Z TKSnaevarr 53243 /* Söguleg merking */ 1963227 wikitext text/x-wiki '''''Glasnost''''' ([[kyrillískt letur]]: гласность) er hugtak sem merkir „opnun“ eða „gegnsæi“ á [[Rússneska|rússnesku]]. Orðið hefur ýmsar almennar og sértækar merkingar og vísar meðal annars til pólitískrar gegnsæisstefnu hjá ríkisstofnunum, upplýsingafrelsis og banns við því að þagga niður vandamál. Á níunda áratugnum varð ''glasnost'' þekkt sem pólitískt slagorð [[Míkhaíl Gorbatsjov|Míkhaíls Gorbatsjov]], sem reyndi að auka gegnsæi ríkisstjórnar [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] innan ramma stefnunnar ''[[perestrojka]]''. ==Söguleg merking== Í [[Rússneska keisaradæmið|rússneska keisaradæminu]] seint á 19. öld var orðið ''glasnost'' notað í beinni merkingu hugtaksins, „opnun“ og „alkunnugleiki“, og notað til að lýsa umbótum [[Alexander 2. Rússakeisari|Alexanders 2. keisara]] á réttarkerfi landsins. Hann heimilaði meðal annars fjölmiðlum og almenningi að vera viðstaddir réttarhöld en eftir tímabil frjálslyndisvæðingar á valdaárum hans var réttarhöldum lokað fyrir almenningi á ný. Mannréttindafrömuðurinn [[Ljúdmíla Aleksejeva]] hefur skrifað um orðið ''glasnost'' að það hafi verið algengt orð á rússnesku í nokkrar aldir: „Það hafði verið í orðabókum og lögbókum frá því að orðabækur og lögbækur urðu til. Þetta var venjulegt, dugmikið og hversdagslegt orð sem var notað til að lýsa ferli, hvaða réttar- eða stjórnsýsluferli sem er, sem fór fram fyrir opnum dyrum.“<ref>{{cite book|title=The Thaw Generation: Coming of Age in the Post-Stalin Era|last1=Alexeyeva|first1=Lyudmila|last2=Goldberg|first2=Paul|publisher=Pennsylvania: University of Pittsburgh Press|year=1990|pages=108–109}}</ref> Á miðjum sjöunda áratug 20. aldar var orðið mikið notað í umræðum um nauðsyn þess að breyta innanlandsstefnu Sovétríkjanna í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]]. ==Í Sovétríkjunum== [[File:The Live Ring campaign around the KGB building in Moscow.jpg|thumb|left|Útifundur nærri höfuðstöðvum [[KGB]] á Lúbjanka-torgi í Moskvu til minningar fórnarlamba [[Stalín]]s á degi pólitískra fanga, 30. október 1989.]] ===Andófsmenn=== Þann 5. desember 1965 var haldin svokölluð „glasnost-samkoma“ í Moskvu sem hefur verið talin lykilatburður í uppgangi sovésku borgararéttindahreyfingarinnar.<ref>Peter Reddaway, Uncensored Russia, 1972, "The Case of Sinyavsky and Daniel", bls. 61-71</ref> Mótmælendur á Púshkín-torgi undir forystu [[Aleksandr Jesenín-Volpín|Aleksandrs Jesenín-Volpín]] kröfðust þess að fá að fylgjast með lokuðum réttarhöldum [[Júlíj Daníel]] og [[Andrej Sínjavskíj]]. Mótmælendurnir lögðu fram kröfu um „glasnost“ og áttu þá nánar tiltekið við að veita ætti almenningi, óháðum eftirlitsmönnum og erlendum blaðamönnum aðgang að réttarhöldunum, sem haldin voru samkvæmt nýjum lögum rússneska sovétlýðveldisins um sakamálaréttarfar. Í 111. gr. laganna var kveðið á um að réttarhöld í Sovétríkjunum skyldu, með fáeinum undantekningum, vera opin almenningi. Svipuð mótmæli gegn lokuðum réttarhöldum héldu áfram á árunum eftir dauða Stalíns. [[Andrej Sakharov]] fór til dæmis ekki til [[Ósló]]ar til að taka við [[Friðarverðlaun Nóbels|friðarverðlaunum Nóbels]] árið 1976 þar sem hann stóð þá í mótmælum fyrir utan dómshús í Vilníus og krafðist þess að fá að fylgjast með réttarhöldum ritstjórans og aðgerðasinnans [[Sergej Kovalev]].<ref>{{Cite web|url=https://chronicle-of-current-events.com/2016/03/07/38-2-before-the-trials-of-kovalyov-and-tverdokhlebov/|title=Before the Trials of Kovalyov and Tverdokhlebov, March-October 1975 (38.2)|date=7 March 2016}}</ref> ===Gorbatsjov=== Þann 10. desember 1984 flutti [[Míkhaíl Gorbatsjov]], sem þá var í lykilstöðu til að verða næsti [[aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]], ræðu þar sem hann færði rök fyrir nauðsyn þess að innleiða ''glasnost'' ásamt öðrum umbótum á borð við ''[[perestrojka]]''. Þegar Gorbatsjov varð aðalritari næsta ár hleypti hann af stokkunum glasnost-herferðinni.<ref>{{cite book | last=McNair | first=Brian | title=Glasnost, Perestroika, and the Soviet Media | publisher=Psychology Press | date=1991 | isbn=0-415-03551-1 | page=43}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Brown | first1=Archie | title=Mikhail Gorbachev and the Politics of Perestroika | journal=Russian History | date=2023 | volume=49 | issue=2–4 | pages=123–145 | doi=10.30965/18763316-12340044 | doi-access=free }}</ref> [[Aleksandr Jakovlev]], formaður áróðursdeildar [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna|Kommúnistaflokks Sovétríkjanna]], er álitinn hugmyndasmiðurinn á bak við umbótaherferð Gorbatsjovs.<ref name="Chief Ideologue">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20051018.wyakov1018/BNStory/International/ |location=Toronto |work=The Globe and Mail |title=Alexander Yakovlev, 81 |first=Vladimir |last=Isachenkov |date=18 October 2005 |url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20051020010403/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20051018.wyakov1018/BNStory/International/ |archive-date=20 October 2005 |access-date=24 May 2013}}</ref> Glasnost var túlkað sem orð fyrir aukið gegnsæi opinberra stofnana og stjórnarathafna í Sovétríkjunum.<ref>{{cite book | title = Milestones in Glasnost and Perestroyka: Politics and People | publisher = Brookings Institution Press | year = 1991 | url =https://archive.org/details/milestonesinglas00edah| url-access =registration| isbn = 0-8157-3623-1 }}</ref> Með orðinu endurspeglaðist sú stefna Gorbatsjovs að leyfa sovéskum borgurum að ræða vandamál innan stjórnkerfisins á opinberum vettvangi og leggja fram mögulegar lausnir.<ref>{{Cite book|title=The world transformed: 1945 to the present|last=Hunt|first=Michael|isbn=9780199371020|page=315|oclc=907585907|date = 26 June 2015|publisher=Oxford University Press }}</ref> Gorbatsjov hvatti til opinberrar umræðu og gagnrýni á leiðtoga og til aukinnar umfjöllunar um aðgerðir stjórnvalda í fjölmiðlum.{{sfn|Hunt|2015|p=316}} Sumir gagnrýnendur stjórnvalda, sér í lagi í hópi lögspekinga og andófsmanna, töldu hin nýju slagorð Gorbatsjovs óljós og ófullnægjandi. Aleksej Símonov, forseti Glasnost-varnarstofnunarinnar, skilgreindi glasnost á gagnrýninn máta sem „skjaldböku að skríða í átt að málfrelsi“.<ref>{{Cite web|url=http://www.gdf.ru/|title=Фонд Защиты Гласности|website=www.gdf.ru}}</ref> Á umbótatímanum frá 1985 til 1991 var glasnost gjarnan tengt við aðrar almennar stefnur eins og [[perestrojka]] (bókst. endurskipulagning) og [[demokratízatsíja]] (lýðræðisvæðing). Gorbatsjov vísaði oft til glasnost-stefnunnar þegar hann talaði fyrir stefnum sem áttu að draga úr spillingu á æðstu stöðum í Kommúnistaflokknum og ríkisstjórn Sovétríkjanna og koma í veg fyrir valdníðslu innan miðstjórnar flokksins. Margræðni „glasnost“-hugtaksins var mjög einkennandi fyrir þetta sex ára tímabil<ref>{{cite journal |url=https://academic.oup.com/ia/article-abstract/70/1/173/2470993 |title=Six years that shook the world: perestroika—the impossible project |last=Lane |first=David |journal=International Affairs |date=January 1994 |volume=70 |issue=1 |pp=173–174 |doi=10.2307/2620795|url-access=subscription }}</ref> í aðdraganda hruns Sovétríkjanna. Dregið var úr ritskoðun fyrir útgáfu og útsendingar og [[upplýsingafrelsi]] jókst. Á glasnost-tímabilinu jukust samskipti milli sovéskra ríkisborgara og [[Vesturlönd|vesturlandabúa]], sér í lagi við Bandaríkjamenn. Hömlum á ferðafrelsi margra Sovétmanna var aflétt, sem auðveldaði gagnskipti á milli Sovétríkjanna og Vesturlanda.<ref>{{Cite journal|title=International Tourism In The Soviet Union In The Era Of Glasnost And Perestroyka|journal = Journal of Travel Research|volume = 29|issue = 4|pages = 2–6|doi=10.1177/004728759102900401|year = 1991|last1 = Arefyev|first1 = V.|last2 = Mieczkowski|first2 = Z.|s2cid = 154312740}}</ref> Þótt glasnost sé gjarnan tengt við [[málfrelsi]] var aðalmarkmið stefnunnar sú að gera stjórn Sovétríkjanna gagnsæja og draga úr valdaeinokun fámennrar klíku embættismanna á efnahagi og stjórnsýslu landsins.{{Citation needed|date=May 2022}} Á tíma glasnost-stefnunnar var saga Sovétríkjanna í valdatíð Stalíns endurmetin, ritskoðuð verk urðu aðgengilegri á bókasöfnum<ref>{{cite journal|url=http://www.ib.hu-berlin.de/~pbruhn/glasnost.htm|title=Glasnost im sowjetischen Bibliothekswesen|trans-title=Glasnot in Soviet library|last=Bruhn|first=Peter|journal=Journal for Library and Bibliography|volume=36|year=1989|issue=4|pages=360–366|archive-date=2012-02-07|access-date=2026-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207045650/http://www.ib.hu-berlin.de/~pbruhn/glasnost.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|title=Совершенно несекретно|trans-title=Completely unclassified|journal=Soviet Bibliography|year=1988|volume=6|issue=231|pages=3–12|last=Shikman|first=Anatoly Pavlovich}}</ref> og málfrelsi jókst meðal borgara og fjölmiðla. Það var á níunda áratugnum sem flest fólk í Sovétríkjunum varð vart við grimmdarverk Stalíns og lærði um fleiri atburði sem höfðu verið þurrkaðir úr sögubókunum. ==Utan Sovétríkjanna== Glasnost-stefna Gorbatsjovs hlaut blendnar viðtökur í öðrum kommúnistaríkjum, einkum utan [[Austurblokkin|austurblokkarinnar]]. ===Stuðningur=== Svipaðar stefnur voru innleiddar í Austur-Evrópu og leiddu til lýðræðisumbóta, einkum í Póllandi og Tékklandi.<ref>{{Cite journal |date=2000-04-01 |title=Gorbachev's glasnost: the Soviet media in the first phase of perestroika |journal=Choice Reviews Online |volume=37 |issue=8 |pages=37–4301–37-4301 |doi=10.5860/choice.37-4301 |doi-broken-date=1 July 2025 |issn=0009-4978}}</ref> Eftirfarandi kommúnistaríki innleiddu glasnost og svipaðar umbótastefnur: * Búlgaría<ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1987/10/03/world/back-seat-for-glasnost-amid-bulgarian-drive.html | title=Back Seat for Glasnost Amid Bulgarian Drive | work=The New York Times | date=3 October 1987 | last1=Kamm | first1=Henry }}</ref> * Tékkóslóvakía * Austur-Þýskaland<ref>{{cite journal |last1=Hager |first1=Kurt |title=Glasnost Comes to East Germany |journal=World Affairs |date=1990 |volume=152 |issue=4 |pages=198–207 |jstor=20672242 }}</ref> * Ungverjaland<ref>{{cite web | url=https://www.afr.com/politics/hungary-jumps-gun-on-glasnost-19881206-k35a9 | title=Hungary Jumps Gun on Glasnost | date=6 December 1988 }}</ref> * Mongólía<ref>{{cite web | url=https://www.rand.org/pubs/papers/P7598.html | title=Mongolia faces glasnost and perestroika | date=January 1989 | last1=Henze | first1=Paul B. }}</ref> * Pólland<ref>{{cite journal|url=https://www.joc.com/maritime-news/gorbachevs-policy-openness-cheered-polish-leaders_19870224.html|title=GORBACHEV'S POLICY OF OPENNESS CHEERED BY POLISH LEADERS|date=24 February 1987|journal=The Journal of Commerce|url-status=dead|archive-date=9 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221109235526/https://www.joc.com/maritime-news/gorbachevs-policy-openness-cheered-polish-leaders_19870224.html}}</ref> * Víetnam<ref name="auto">{{Cite web |last1=Thu |first1=Huong Le |url=https://www.aspi.org.au/opinion/can-vietnams-doi-moi-reforms-be-inspiration-north-korea |title=Can Vietnam's Doi Moi Reforms Be an Inspiration for North Korea? &#124; Australian Strategic Policy Institute &#124; ASPI |access-date=9 November 2022 |archive-date=9 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109235514/https://www.aspi.org.au/opinion/can-vietnams-doi-moi-reforms-be-inspiration-north-korea |url-status=dead }}</ref> Í [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]] höfðu svipaðar umbótastefnur verið teknar upp, upphaflega í Slóveníu.<ref>{{cite journal | url=https://www.csmonitor.com/1988/0913/ociv2.html | title=Slovenes set reform pace. In Yugoslavia, there is a group for nearly every cause as activists test limits of one-party state | journal=Christian Science Monitor | date=13 September 1988 }}</ref> ===Andstaða=== Eftirfarandi kommúnisaríki tóku ekki upp glasnost eða svipaðar umbætur: * Kína (hafði þegar tekið upp eigin umbótastefnu sem var frábrugðin þeirri sovésku)<ref>{{cite web | url=https://www.aspistrategist.org.au/chinas-gorbachev-phobia/ | title=China's Gorbachev phobia | date=2 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.independent.co.uk/voices/comment/a-glasnost-moment-unlikely-the-chinese-remember-what-happened-to-the-soviets-8943270.html | title=A glasnost moment? Unlikely. The Chinese remember what happened to the | website=[[Independent.co.uk]] | date=16 November 2013 }}</ref> * Kúba * Laos * Norður-Kórea<ref name="auto"/> * Rúmenía ([[Nicolae Ceaușescu]] var mótfallinn henni)<ref>{{cite journal |last1=TISMANEANU |first1=VLADIMIR |title=Ceausescu Against Glasnost |journal=World Affairs |date=1987 |volume=150 |issue=3 |pages=199–203 |jstor=20672144 }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Míkhaíl Gorbatsjov]] [[Flokkur:Saga Sovétríkjanna]] len2iu4ppjfgejo2934y3tf1w0jb81g 1963247 1963227 2026-05-15T16:47:19Z InternetArchiveBot 75347 Bætir við 1 bók til að [[Wikipedia:Sannreynanleikareglan|sannreyna]] (20260515sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1963247 wikitext text/x-wiki '''''Glasnost''''' ([[kyrillískt letur]]: гласность) er hugtak sem merkir „opnun“ eða „gegnsæi“ á [[Rússneska|rússnesku]]. Orðið hefur ýmsar almennar og sértækar merkingar og vísar meðal annars til pólitískrar gegnsæisstefnu hjá ríkisstofnunum, upplýsingafrelsis og banns við því að þagga niður vandamál. Á níunda áratugnum varð ''glasnost'' þekkt sem pólitískt slagorð [[Míkhaíl Gorbatsjov|Míkhaíls Gorbatsjov]], sem reyndi að auka gegnsæi ríkisstjórnar [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] innan ramma stefnunnar ''[[perestrojka]]''. ==Söguleg merking== Í [[Rússneska keisaradæmið|rússneska keisaradæminu]] seint á 19. öld var orðið ''glasnost'' notað í beinni merkingu hugtaksins, „opnun“ og „alkunnugleiki“, og notað til að lýsa umbótum [[Alexander 2. Rússakeisari|Alexanders 2. keisara]] á réttarkerfi landsins. Hann heimilaði meðal annars fjölmiðlum og almenningi að vera viðstaddir réttarhöld en eftir tímabil frjálslyndisvæðingar á valdaárum hans var réttarhöldum lokað fyrir almenningi á ný. Mannréttindafrömuðurinn [[Ljúdmíla Aleksejeva]] hefur skrifað um orðið ''glasnost'' að það hafi verið algengt orð á rússnesku í nokkrar aldir: „Það hafði verið í orðabókum og lögbókum frá því að orðabækur og lögbækur urðu til. Þetta var venjulegt, dugmikið og hversdagslegt orð sem var notað til að lýsa ferli, hvaða réttar- eða stjórnsýsluferli sem er, sem fór fram fyrir opnum dyrum.“<ref>{{cite book|title=The Thaw Generation: Coming of Age in the Post-Stalin Era|last1=Alexeyeva|first1=Lyudmila|last2=Goldberg|first2=Paul|publisher=Pennsylvania: University of Pittsburgh Press|year=1990|pages=108–109}}</ref> Á miðjum sjöunda áratug 20. aldar var orðið mikið notað í umræðum um nauðsyn þess að breyta innanlandsstefnu Sovétríkjanna í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]]. ==Í Sovétríkjunum== [[File:The Live Ring campaign around the KGB building in Moscow.jpg|thumb|left|Útifundur nærri höfuðstöðvum [[KGB]] á Lúbjanka-torgi í Moskvu til minningar fórnarlamba [[Stalín]]s á degi pólitískra fanga, 30. október 1989.]] ===Andófsmenn=== Þann 5. desember 1965 var haldin svokölluð „glasnost-samkoma“ í Moskvu sem hefur verið talin lykilatburður í uppgangi sovésku borgararéttindahreyfingarinnar.<ref>Peter Reddaway, Uncensored Russia, 1972, "The Case of Sinyavsky and Daniel", bls. 61-71</ref> Mótmælendur á Púshkín-torgi undir forystu [[Aleksandr Jesenín-Volpín|Aleksandrs Jesenín-Volpín]] kröfðust þess að fá að fylgjast með lokuðum réttarhöldum [[Júlíj Daníel]] og [[Andrej Sínjavskíj]]. Mótmælendurnir lögðu fram kröfu um „glasnost“ og áttu þá nánar tiltekið við að veita ætti almenningi, óháðum eftirlitsmönnum og erlendum blaðamönnum aðgang að réttarhöldunum, sem haldin voru samkvæmt nýjum lögum rússneska sovétlýðveldisins um sakamálaréttarfar. Í 111. gr. laganna var kveðið á um að réttarhöld í Sovétríkjunum skyldu, með fáeinum undantekningum, vera opin almenningi. Svipuð mótmæli gegn lokuðum réttarhöldum héldu áfram á árunum eftir dauða Stalíns. [[Andrej Sakharov]] fór til dæmis ekki til [[Ósló]]ar til að taka við [[Friðarverðlaun Nóbels|friðarverðlaunum Nóbels]] árið 1976 þar sem hann stóð þá í mótmælum fyrir utan dómshús í Vilníus og krafðist þess að fá að fylgjast með réttarhöldum ritstjórans og aðgerðasinnans [[Sergej Kovalev]].<ref>{{Cite web|url=https://chronicle-of-current-events.com/2016/03/07/38-2-before-the-trials-of-kovalyov-and-tverdokhlebov/|title=Before the Trials of Kovalyov and Tverdokhlebov, March-October 1975 (38.2)|date=7 March 2016}}</ref> ===Gorbatsjov=== Þann 10. desember 1984 flutti [[Míkhaíl Gorbatsjov]], sem þá var í lykilstöðu til að verða næsti [[aðalritari sovéska kommúnistaflokksins]], ræðu þar sem hann færði rök fyrir nauðsyn þess að innleiða ''glasnost'' ásamt öðrum umbótum á borð við ''[[perestrojka]]''. Þegar Gorbatsjov varð aðalritari næsta ár hleypti hann af stokkunum glasnost-herferðinni.<ref>{{cite book | last=McNair | first=Brian | title=Glasnost, Perestroika, and the Soviet Media | publisher=Psychology Press | date=1991 | isbn=0-415-03551-1 | page=43}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Brown | first1=Archie | title=Mikhail Gorbachev and the Politics of Perestroika | journal=Russian History | date=2023 | volume=49 | issue=2–4 | pages=123–145 | doi=10.30965/18763316-12340044 | doi-access=free }}</ref> [[Aleksandr Jakovlev]], formaður áróðursdeildar [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna|Kommúnistaflokks Sovétríkjanna]], er álitinn hugmyndasmiðurinn á bak við umbótaherferð Gorbatsjovs.<ref name="Chief Ideologue">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20051018.wyakov1018/BNStory/International/ |location=Toronto |work=The Globe and Mail |title=Alexander Yakovlev, 81 |first=Vladimir |last=Isachenkov |date=18 October 2005 |url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20051020010403/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20051018.wyakov1018/BNStory/International/ |archive-date=20 October 2005 |access-date=24 May 2013}}</ref> Glasnost var túlkað sem orð fyrir aukið gegnsæi opinberra stofnana og stjórnarathafna í Sovétríkjunum.<ref>{{cite book | title = Milestones in Glasnost and Perestroyka: Politics and People | publisher = Brookings Institution Press | year = 1991 | url =https://archive.org/details/milestonesinglas00edah| url-access =registration| isbn = 0-8157-3623-1 }}</ref> Með orðinu endurspeglaðist sú stefna Gorbatsjovs að leyfa sovéskum borgurum að ræða vandamál innan stjórnkerfisins á opinberum vettvangi og leggja fram mögulegar lausnir.<ref>{{Cite book|title=The world transformed: 1945 to the present|last=Hunt|first=Michael|isbn=9780199371020|page=315|oclc=907585907|date = 26 June 2015|publisher=Oxford University Press }}</ref> Gorbatsjov hvatti til opinberrar umræðu og gagnrýni á leiðtoga og til aukinnar umfjöllunar um aðgerðir stjórnvalda í fjölmiðlum.{{sfn|Hunt|2015|p=316}} Sumir gagnrýnendur stjórnvalda, sér í lagi í hópi lögspekinga og andófsmanna, töldu hin nýju slagorð Gorbatsjovs óljós og ófullnægjandi. Aleksej Símonov, forseti Glasnost-varnarstofnunarinnar, skilgreindi glasnost á gagnrýninn máta sem „skjaldböku að skríða í átt að málfrelsi“.<ref>{{Cite web|url=http://www.gdf.ru/|title=Фонд Защиты Гласности|website=www.gdf.ru}}</ref> Á umbótatímanum frá 1985 til 1991 var glasnost gjarnan tengt við aðrar almennar stefnur eins og [[perestrojka]] (bókst. endurskipulagning) og [[demokratízatsíja]] (lýðræðisvæðing). Gorbatsjov vísaði oft til glasnost-stefnunnar þegar hann talaði fyrir stefnum sem áttu að draga úr spillingu á æðstu stöðum í Kommúnistaflokknum og ríkisstjórn Sovétríkjanna og koma í veg fyrir valdníðslu innan miðstjórnar flokksins. Margræðni „glasnost“-hugtaksins var mjög einkennandi fyrir þetta sex ára tímabil<ref>{{cite journal |url=https://academic.oup.com/ia/article-abstract/70/1/173/2470993 |title=Six years that shook the world: perestroika—the impossible project |last=Lane |first=David |journal=International Affairs |date=January 1994 |volume=70 |issue=1 |pp=173–174 |doi=10.2307/2620795|url-access=subscription }}</ref> í aðdraganda hruns Sovétríkjanna. Dregið var úr ritskoðun fyrir útgáfu og útsendingar og [[upplýsingafrelsi]] jókst. Á glasnost-tímabilinu jukust samskipti milli sovéskra ríkisborgara og [[Vesturlönd|vesturlandabúa]], sér í lagi við Bandaríkjamenn. Hömlum á ferðafrelsi margra Sovétmanna var aflétt, sem auðveldaði gagnskipti á milli Sovétríkjanna og Vesturlanda.<ref>{{Cite journal|title=International Tourism In The Soviet Union In The Era Of Glasnost And Perestroyka|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-travel-research_spring-1991_29_4/page/2|journal = Journal of Travel Research|volume = 29|issue = 4|pages = 2–6|doi=10.1177/004728759102900401|year = 1991|last1 = Arefyev|first1 = V.|last2 = Mieczkowski|first2 = Z.|s2cid = 154312740}}</ref> Þótt glasnost sé gjarnan tengt við [[málfrelsi]] var aðalmarkmið stefnunnar sú að gera stjórn Sovétríkjanna gagnsæja og draga úr valdaeinokun fámennrar klíku embættismanna á efnahagi og stjórnsýslu landsins.{{Citation needed|date=May 2022}} Á tíma glasnost-stefnunnar var saga Sovétríkjanna í valdatíð Stalíns endurmetin, ritskoðuð verk urðu aðgengilegri á bókasöfnum<ref>{{cite journal|url=http://www.ib.hu-berlin.de/~pbruhn/glasnost.htm|title=Glasnost im sowjetischen Bibliothekswesen|trans-title=Glasnot in Soviet library|last=Bruhn|first=Peter|journal=Journal for Library and Bibliography|volume=36|year=1989|issue=4|pages=360–366|archive-date=2012-02-07|access-date=2026-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207045650/http://www.ib.hu-berlin.de/~pbruhn/glasnost.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|title=Совершенно несекретно|trans-title=Completely unclassified|journal=Soviet Bibliography|year=1988|volume=6|issue=231|pages=3–12|last=Shikman|first=Anatoly Pavlovich}}</ref> og málfrelsi jókst meðal borgara og fjölmiðla. Það var á níunda áratugnum sem flest fólk í Sovétríkjunum varð vart við grimmdarverk Stalíns og lærði um fleiri atburði sem höfðu verið þurrkaðir úr sögubókunum. ==Utan Sovétríkjanna== Glasnost-stefna Gorbatsjovs hlaut blendnar viðtökur í öðrum kommúnistaríkjum, einkum utan [[Austurblokkin|austurblokkarinnar]]. ===Stuðningur=== Svipaðar stefnur voru innleiddar í Austur-Evrópu og leiddu til lýðræðisumbóta, einkum í Póllandi og Tékklandi.<ref>{{Cite journal |date=2000-04-01 |title=Gorbachev's glasnost: the Soviet media in the first phase of perestroika |journal=Choice Reviews Online |volume=37 |issue=8 |pages=37–4301–37-4301 |doi=10.5860/choice.37-4301 |doi-broken-date=1 July 2025 |issn=0009-4978}}</ref> Eftirfarandi kommúnistaríki innleiddu glasnost og svipaðar umbótastefnur: * Búlgaría<ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1987/10/03/world/back-seat-for-glasnost-amid-bulgarian-drive.html | title=Back Seat for Glasnost Amid Bulgarian Drive | work=The New York Times | date=3 October 1987 | last1=Kamm | first1=Henry }}</ref> * Tékkóslóvakía * Austur-Þýskaland<ref>{{cite journal |last1=Hager |first1=Kurt |title=Glasnost Comes to East Germany |journal=World Affairs |date=1990 |volume=152 |issue=4 |pages=198–207 |jstor=20672242 }}</ref> * Ungverjaland<ref>{{cite web | url=https://www.afr.com/politics/hungary-jumps-gun-on-glasnost-19881206-k35a9 | title=Hungary Jumps Gun on Glasnost | date=6 December 1988 }}</ref> * Mongólía<ref>{{cite web | url=https://www.rand.org/pubs/papers/P7598.html | title=Mongolia faces glasnost and perestroika | date=January 1989 | last1=Henze | first1=Paul B. }}</ref> * Pólland<ref>{{cite journal|url=https://www.joc.com/maritime-news/gorbachevs-policy-openness-cheered-polish-leaders_19870224.html|title=GORBACHEV'S POLICY OF OPENNESS CHEERED BY POLISH LEADERS|date=24 February 1987|journal=The Journal of Commerce|url-status=dead|archive-date=9 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221109235526/https://www.joc.com/maritime-news/gorbachevs-policy-openness-cheered-polish-leaders_19870224.html}}</ref> * Víetnam<ref name="auto">{{Cite web |last1=Thu |first1=Huong Le |url=https://www.aspi.org.au/opinion/can-vietnams-doi-moi-reforms-be-inspiration-north-korea |title=Can Vietnam's Doi Moi Reforms Be an Inspiration for North Korea? &#124; Australian Strategic Policy Institute &#124; ASPI |access-date=9 November 2022 |archive-date=9 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109235514/https://www.aspi.org.au/opinion/can-vietnams-doi-moi-reforms-be-inspiration-north-korea |url-status=dead }}</ref> Í [[Sósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía|Júgóslavíu]] höfðu svipaðar umbótastefnur verið teknar upp, upphaflega í Slóveníu.<ref>{{cite journal | url=https://www.csmonitor.com/1988/0913/ociv2.html | title=Slovenes set reform pace. In Yugoslavia, there is a group for nearly every cause as activists test limits of one-party state | journal=Christian Science Monitor | date=13 September 1988 }}</ref> ===Andstaða=== Eftirfarandi kommúnisaríki tóku ekki upp glasnost eða svipaðar umbætur: * Kína (hafði þegar tekið upp eigin umbótastefnu sem var frábrugðin þeirri sovésku)<ref>{{cite web | url=https://www.aspistrategist.org.au/chinas-gorbachev-phobia/ | title=China's Gorbachev phobia | date=2 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.independent.co.uk/voices/comment/a-glasnost-moment-unlikely-the-chinese-remember-what-happened-to-the-soviets-8943270.html | title=A glasnost moment? Unlikely. The Chinese remember what happened to the | website=[[Independent.co.uk]] | date=16 November 2013 }}</ref> * Kúba * Laos * Norður-Kórea<ref name="auto"/> * Rúmenía ([[Nicolae Ceaușescu]] var mótfallinn henni)<ref>{{cite journal |last1=TISMANEANU |first1=VLADIMIR |title=Ceausescu Against Glasnost |journal=World Affairs |date=1987 |volume=150 |issue=3 |pages=199–203 |jstor=20672144 }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Míkhaíl Gorbatsjov]] [[Flokkur:Saga Sovétríkjanna]] 50skrsc9pacy6781tvwts2ers6wobw6 0 190864 1963207 1961847 2026-05-15T12:05:31Z TKSnaevarr 53243 /* Leikarar */ 1963207 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Guðfaðirinn II | mynd = Godfather 2 logo.svg | upprunalegt heiti = The Godfather Part II | director = [[Francis Ford Coppola]] | producer = Francis Ford Coppola | screenplay = {{Plainlist| * Francis Ford Coppola * [[Mario Puzo]] }} | based_on = ''[[Guðfaðirinn (skáldsaga)|Guðfaðirinn]]'' eftir Mario Puzo | starring = {{Plainlist| * [[Al Pacino]] * [[Robert Duvall]] * [[Diane Keaton]] * [[Robert De Niro]] * [[Talia Shire]] * [[Morgana King]] * [[John Cazale]] * [[Mariana Hill]] * [[Lee Strasberg]] }} | music = {{Plainlist| * [[Nino Rota]] }} | cinematography = [[Gordon Willis]] | editing = {{Plainlist| * [[Peter Zinner]] * [[Barry Malkin]] * [[Richard Marks]] }} | production_companies = {{Plainlist| * [[Paramount Pictures]] * The Coppola Company }} | distributor = Paramount Pictures | released = {{Film date|1974|12|12|[[Loew's Astor Plaza Theatre]]|1974|12|20|Bandaríkin}} | runtime = 200 mínútur<ref>{{cite web |title=The Godfather II |url=https://www.bbfc.co.uk/releases/godfather-ii-1970 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |access-date=December 20, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717163925/http://www.bbfc.co.uk/releases/godfather-ii-1970 |archive-date=July 17, 2015 |url-status=dead}}</ref> | country = Bandaríkin | language = {{Plainlist| * Enska * Sikileyska }} | budget = $13 milljónir<ref name="Mojo">{{cite web |title=The Godfather Part II (1974) |url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=godfather2.htm |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=May 26, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529234936/http://boxofficemojo.com/movies/?id=godfather2.htm |archive-date=May 29, 2014 |url-status=live}}</ref><ref name="Numbers">{{cite web |title=The Godfather: Part II (1974) – Financial Information |url=https://www.the-numbers.com/movie/Godfather-Part-II-The#tab=summary |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |access-date=December 20, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150406221328/http://www.the-numbers.com/movie/Godfather-Part-II-The#tab=summary |archive-date=April 6, 2015 |url-status=live}}</ref> | gross = $93 milljónir | framhald af = ''[[Guðfaðirinn]]'' | framhald = ''[[Guðfaðirinn III]]'' }} '''''Guðfaðirinn II''''' (enska: ''The Godfather Part II'') er bandarísk glæpamynd frá árinu 1974 sem [[Francis Ford Coppola]] framleiddi og leikstýrði. Myndin byggir lauslega á skáldsögunni ''[[Guðfaðirinn (skáldsaga)|Guðfaðirinn]]'' eftir [[Mario Puzo]], sem skrifaði handrit myndarinnar ásamt Coppola. Myndin er bæði framhald og forleikur myndarinnar ''[[Guðfaðirinn]]'' frá árinu 1972. ''Guðfaðirinn II'' heldur annars vegar áfram sögunni þar sem frá var horfið um Michael Corleone ([[Al Pacino]]), nýjan glæpaforingja Corleone-mafíuættarinnar, þar sem hann reynir að vernda fjölskyldureksturinn eftir að hann lifir af morðtilræði. Myndin segir hins vegar söguna af föður hans, Vito Corleone ([[Robert De Niro]]), allt frá bernsku hans á Sikiley fram að stofnun ættarveldisins í New York-borg. Meðal annarra leikara í myndinni eru [[Robert Duvall]], [[Diane Keaton]], [[Talia Shire]], [[Morgana King]], [[John Cazale]], [[Marianna Hill]] og [[Lee Strasberg]]. Eftir velgengni fyrstu myndarinnar gaf [[Paramount Pictures]] grænt ljós á framhaldsmynd með mörgum af sömu leikurunum og sama tökuliðinu. Coppola, sem fékk aukið frelsi við gerð myndarinnar, hafði haft áhuga á að gera bæði framhald og forleik að ''Guðföðurnum'' þar sem sagan væri sögð bæði af uppgangi Vitos og falli Michaels. Aðaltökur hófust í október 1973 og lauk í júní 1974. ''Guðfaðirinn II'' var frumsýnd í New York-borg 12. desember 1974 og á landsvísu í Bandaríkjunum 20. desember 1974. Myndin halaði inn 48 milljónum bandaríkjadala í Bandaríkjunum og Kanada og allt að 93 milljónum á heimsvísu á móti 13 milljóna dala ráðstöfunarfé. Kvikmyndin var tilnefnd til ellefu [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]] og varð fyrsta framhaldsmyndin til að vinna [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|Óskarsverðlaun sem besta myndin]]. Myndin vann alls sex Óskarsverðlaun, þar á meðal [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|bestu leikstjórnina]] fyrir Coppola, [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aukahlutverki|besta aukaleikarann]] fyrir De Niro og [[Óskarsverðlaun fyrir besta handritið byggt á öðru verki|besta handritið byggt á öðru verki]] fyrir Coppola og Puzo. Pacino vann [[BAFTA-verðlaunin]] sem besti aðalleikarinn og var tilnefndur til Óskarsverðlauna. ''Guðfaðirinn II'' er gjarnan talin á meðal bestu kvikmynda allra tíma og sjaldgæft dæmi um framhaldsmynd sem er álíka góð og fyrsta myndin.<ref name="Featured Filmmaker: Francis Ford Coppola">{{cite web |author=Stax |date=July 28, 2003 |title=Featured Filmmaker: Francis Ford Coppola |url=http://movies.ign.com/articles/430/430301p1.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511115731/http://movies.ign.com/articles/430/430301p1.html |archive-date=May 11, 2011 |access-date=November 30, 2010}}</ref> Líkt og fyrsta myndin hafði ''Guðfaðirinn II'' mikil áhrif, sér í lagi í glæpamyndageiranum. Árið 1997 setti [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] hana í 32. sæti á lista sínum yfir 100 bestu kvikmyndir í sögu Bandaríkjanna. Myndin hélt sama sæti á listanum tíu árum síðar.<ref name="afi">[http://www.afi.com/Docs/about/press/2007/100movies07.pdf "Citizen Kane Stands the Test of Time"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811070405/http://www.afi.com/Docs/about/press/2007/100movies07.pdf |date=August 11, 2011 }}. American Film Institute.</ref> Árið 1993 valdi [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna]] myndina til varðveislu í kvikmyndasafninu [[National Film Registry]] með vísan til þess að hún væri „menningarlega, sögulega eða fagurfræðilega mikilvæg“.<ref name="National Film Registry">{{Cite web |url=https://www.loc.gov/film/titles.html |title=The National Film Registry List – Library of Congress |access-date=March 12, 2012 |work=loc.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407133410/http://www.loc.gov/film/titles.html|archive-date=April 7, 2014|url-status=live}}</ref> ''[[Guðfaðirinn III]]'', síðasta myndin í þríleiknum, kom út árið 1990. == Söguþráður == {{hatnote|Myndin blandar saman atburðum sem gerast á eftir ''Guðföðurnum'' (1972) og atburðum sem gerast á æskuárum Vito Corleone.}} === Vito === Árið 1901 flýr hinn níu ára gamli Vito Andolini frá [[Corleone]] á [[Sikiley]] á [[Konungsríkið Ítalía|Ítalíu]] til [[New York-borg]]ar eftir að mafíuforinginn Don Ciccio lætur myrða fjölskyldu hans. Við komuna þangað skráir eftirlitsmaður hjá innflytjendaeftirlitinu nafn hans sem Vito Corleone. Árið 1917 er Vito kvæntur maður í Litlu-Ítalíu á Manhattan og á nýfæddan son, Sonny. Vito missir vinnuna sína í matvöruverslun vegna Don Fanucci, leiðtoga fjárkúgunarhrings sem herjar á hverfið. Vito snýr sér að þjófnaði til þess að sjá fyrir sér ásamt nágranna sínum, Peter Clemenza, og eignast tvö börn til viðbótar: Fredo og Michael. Vito, Clemenza og Salvatore Tessio vinna sér inn fé með því að ganga á milli húsa og selja stolna kjóla. Fanucci krefst 200 dollara greiðslu frá Vito og félögum hans. Vito dregur völd Fanucci í efa og ákveður að bjóða honum lægri upphæð, sem Fanucci þiggur með semingi. Eftir þetta veitir Vito Fanucci eftirför heim til hans og drepur hann. Orðspor Vitos fer víða og nágrannar hans biðja hann um vernd gagnvart öðrum fjárkúgurum. Árið 1922 ferðast Vito ásamt fjölskyldu sinni til Sikileyjar til að koma á fót ólífuinnflutningsrekstri. Vito og viðskiptafélagi hans, Don Tommasino, heimsækja hinn aldurhnigna Don Ciccio. Hann fær samþykki Ciccios fyrir rekstrinum en viðurkennir síðan hver hann er í raun, drepur Ciccio með því að skera hann á kvið og hefnir þannig Andolini-fjölskyldunnar. === Michael === Árið 1958 fundar mafíuforinginn Don Michael Corleone á setri sínu við [[Tahoe-vatn]], þar sem sonur hans, Anthony, er að fermast. Johnny Ola, fulltrúi gyðingaglæpaforingjans Hymans Roth, lofar Michael stuðningi við yfirtöku á spilavíti í [[Las Vegas]]. Frank Pentangeli, höfðingi (''caporegime'') í Corleone-mafíunni, biður Michael um hjálp við að verja yfirráðasvæði sitt í [[Bronx]] gegn Rosato-bræðrunum, sem eru tengdir Roth. Michael neitar að verða við beiðninni, sem reitir Pentangeli til reiði. Öldungadeildarþingmaðurinn Pat Geary krefst mútufjár fyrir að tryggja rekstrarleyfi fyrir spilavítinu og gerir gys að Michael fyrir ítalskan uppruna hans. Um kvöldið kemst Michael naumlega lífs af eftir morðtilræði. Hann grunar að svikari sé innan fjölskyldunnar, felur ráðunautnum (''consigliere'') Tom Hagen stjórnina og flýtir sér burt frá setrinu. Michael segir Pentangeli og Roth hvorum fyrir sig að hann gruni hinn um að fyrirskipa morðtilræðið og skipuleggur síðan friðarviðræður milli Pentangeli og Rosato-bræðranna. Á fundinum reyna bræðurnir að kyrkja Pentangeli en lögreglumaður skerst í leikinn og rekur bræðurna á flótta. Hagen neyðir Geary til að hlýða Corleone-fjölskyldunni með því að skella á hann sök fyrir dauða vændiskonu. Roth býður Michael til [[Havana]] til að fjárfesta í starfsemi hans undir verndarvæng [[Fulgencio Batista|Batista]]-stjórnarinnar. Michael hikar við að þiggja boðið í ljósi þess að [[Byltingin á Kúbu|kúbverska byltingin]] er hafin. Roth reiðist Michael síðar þegar Michael spyr hver skipaði Rosato-bræðrunum að drepa Pentangeli og minnir Michael á að hann hafi ekki spurt neinna spurninga þegar honum var skipað að drepa vin hans, Moe Greene (í fyrstu kvikmyndinni). Michael og Ola mæta saman í gamlársteiti þar sem Fredo lætur sem hann þekki ekki Ola en afhjúpar síðan óvart að þeir hafi hist áður. Það rennur upp fyrir Michael að Fredo er svikarinn og hann gefur fyrirmæli um að bæði Roth og Ola verði drepnir. Hann sendir launmorðingja á sjúkrahúsið þar sem Roth er og lætur kæfa hann með púða. Morðingjanum misheppnast verkið og er drepinn af lífverði Roths. Batista segir af sér og flýr þegar uppreisnarmenn sækja fram og Michael, Fredo og Roth flýja hver í sínu lagi frá Kúbu. Þegar heim er komið segir Hagen Michael frá því að eiginkona hans, Kay, hafi misst fóstur. Roth notar tengsl sín til að koma því í kring að rannsóknarnefnd á öldungadeild Bandaríkjaþings hefji rannsókn á Corleone-fjölskyldunni í tengslum við skipulagða glæpastarfsemi. Pentangeli fellst á að bera vitni gegn Michael og er settur í vitnavernd. Þegar Fredo snýr aftur til Nevada segir hann Michael að hann hafi ekki áttað sig á því að Roth hafi verið að skipuleggja morðtilræði og hellir sér síðan yfir Michael fyrir að útiloka hann frá fjölskyldurekstrinum. Michael afneitar Fredo en skipar svo fyrir að enginn geri honum mein á meðan móðir þeirra, Carmela, er enn á lífi. Michael mætir á yfirheyrslur þingnefndarinnar ásamt Hagen og bróður Pentangeli, Vincenzo. Þegar Pentangeli sér Vincenzo dregur hann vitnisburð sinn til baka og yfirheyrslurnar snúast upp í róstur. Kay viðurkennir fyrir Michael að hún gekkst undir [[þungunarrof]] og að hún ætlar að skilja við hann og taka með sér börnin. Michael slær hana utan undir í reiðikasti og gerir hana brottræka. Ári síðar deyr Carmela. Í jarðarför hennar faðmar Fredo Michael að sér og vingast við Anthony á meðan þeir dorga. Roth snýr aftur til Bandaríkjanna eftir að honum hefur verið meinað landvistarleyfi í Ísrael. Rocco Lampone, útsendari Corleone-fjölskyldunnar, drepur hann á flugvellinum og er síðan sjálfur drepinn í flóttatilraun. Hagen vitjar Pentangeli á herstöðinni þar sem hann er í haldi og bendir á að samsærismenn gegn Rómarkeisurum fyrirfóru sér jafnan til að bjarga fjölskyldum sínum. Pentangeli finnst síðar látinn í baðkari sínu með skorna úlnliði. Al Neri, undirsáti Corleone-fjölskyldunnar, fer með Fredo á bát út á stöðuvatnið og skýtur hann til bana á meðan Michael fylgist með frá bakkanum. Michael sest einn niður við vatnið og minnist fimmtugsafmælis Vitos þann [[Árásin á Perluhöfn|7. desember 1941]]. Á meðan fjölskyldan bíður eftir Vito tilkynnir Michael að hann hafi hætt í háskóla og skráð sig í [[landgöngulið Bandaríkjahers]], sem ergir Sonny og kemur Hagen í opna skjöldu. Aðeins Fredo styður ákvörðun hans. Þegar Vito heyrist koma heim situr Michael einn við borðið á meðan aðrir fjölskyldumeðlimir bjóða hann velkominn. == Leikarar == {{div col begin}} * [[Al Pacino]] sem Michael Corleone * [[Robert Duvall]] sem Tom Hagen * [[Diane Keaton]] sem Kay Adams-Corleone * [[Robert De Niro]] sem Vito Corleone ** [[Oreste Baldini]] sem Vito Corleone (ungur) * [[John Cazale]] sem Fredo Corleone * [[Talia Shire]] sem Connie Corleone * [[Lee Strasberg]] sem Hyman Roth ** [[John Megna]] sem Hyman Roth (ungur) * [[Michael V. Gazzo]] sem Frank Pentangeli * [[G. D. Spradlin]] Pat Geary öldungadeildarþingmaður * [[Richard Bright (leikari)|Richard Bright]] sem Al Neri * [[Gastone Moschin]] sem [[Don Fanucci]] * [[Tom Rosqui]] sem Rocco Lampone * [[Bruno Kirby]] sem Peter Clemenza (ungur) * [[Frank Sivero]] sem Genco Abbandando * [[Morgana King]] sem Carmela Corleone ** [[Francesca De Sapio]] sem Carmela Corleone (ung) * [[Marianna Hill]] sem Deanna Corleone * [[Leopoldo Trieste]] sem Signor Roberto * [[Dominic Chianese]] sem Johnny Ola * [[Troy Donahue]] sem Merle Johnson * [[Joe Spinell]] sem Willi Cicci * [[Danny Aiello]] sem Tony Rosato * [[Carmine Caridi]] sem Carmine Rosato * [[Amerigo Tot]] sem Bussetta * [[Abe Vigoda]] sem Salvatore Tessio ** [[John Aprea]] sem Tessio (ungur) * [[Gianni Russo]] sem Carlo Rizzi * [[James Caan]] sem Sonny Corleone * [[Julie Gregg]] sem Sandra Corleone * [[Ivonne Coll]] sem Yolanda * [[Peter Donat]] sem Questadt * [[Fay Spain]] sem frú Marcia Roth * [[Maria Carta]] sem móðir Vitos * [[Roger Corman]] sem öldungadeildarþingmaður #2 * [[Harry Dean Stanton]] sem FBI-útsendari #1 * [[James Murdock (leikari)|James Murdock]] sem FBI-útsendari #2 * [[Tommy Lasorda]] sem hermaður (ekki á kreditlista) * [[Tony Sirico]] sem kóni Rosato-bræðra (ekki á kreditlista) * [[Roman Coppola]] sem strákur (ekki á kreditlista) * [[Sofia Coppola]] sem barn á skipi (ekki á kreditlista) {{div col end}} ==Tilvísanir== <references/> {{k|1974}} [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Francis Ford Coppola]] [[Flokkur:Paramount Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] 7zelu5vhklsuklm4ln3gg7b5d44febd 0 190946 1963215 1963000 2026-05-15T12:39:22Z Salvor 70 /* Ytri tenglar */ 1963215 wikitext text/x-wiki   [[Mynd:Sin Nombre virus Hanta TEM 1137 lores.jpg|thumb|Orthohantaveiran Sin Nombre í rafeindasmásjá]] '''Orthohantavirus''' eða hantaveira er samheiti yfir [[Veira|veirutegundir]] sem eru '''hantaveirur''' (ætt ''Hantaviridae'') sem valda sjúkdómum í mönnum, en dreifast ekki milli manna. Orthohantaveirur, sem hér á eftir eru nefndar hantaveirur eiga náttúruleg heimkynni í [[Nagdýr|nagdýrum]]. Almennt er hver hantaveira bundin við eina tegund nagdýrs og hvert nagdýr sem ber hantaveiru með eina tegund hantaveirutegund. Hantaveirur í náttúrulegum hýslum sínum valda venjulega einkennandi, viðvarandi sýkingu. Ef hantaveirur berast í menn geta þær valdið tvenns konar sjúkdómum en það eru annars vegar '''blæðandi hitasótt með nýrnaheilkenni (HFRS)''' og hins vegar '''Hantaveiru-lungnaheilkenni (HPS)'''. HFRS er aðallega af völdum hantavírusa í [[Afríka|Afríku]], [[Asía|Asíu]] og [[Evrópa|Evrópu]] og HPS er venjulega af völdum hantaveira í [[Ameríka|Ameríku]]. Hantaveirur berast aðallega í fólk með úðasmiti frá þvagi og saur nagdýra sem og frá menguðum mat eða biti og klóri nagdýra. Rigning, hitastig og raki í umhverfinu hefur áhrif á dreifingu. HFRS einkennist af nýrnasjúkdómum með nýrnabólgu, of miklu af prótíni í [[Þvag|þvagi]] og [[Blóð|blóði]] í þvagi. Dauðsföll vegna HFRS eru frá innan við 1% til 15% eftir um hvaða hantaveiru er að ræða. Mildara afbrigði af HFRS er oft kallað nephropathia epidemica en það er oft af völdum Puumala-veiru og Dobrava-Belgrade veiru. Hvað varðar HPS eru fyrstu einkenni lík [[Flensa|flensu]], með hita, höfuðverk og vöðvaverkjum, sem svo fylgir skyndileg öndunarbilun. Dánartíðni af völdum HPS er mjög há eða 30-60% sem er miklu hærra en af völdum HFRS. Í bæði HFRS og HPS er sjúkdómurinn afleiðing aukinna æðasjúkdóma, minnkandi blóðflögufjölda og of mikilla viðbragða ónæmiskerfisins. Hantaveirur fundust fyrst eftir [[Kóreustríðið]]. Í því stríði var HFRS algengur sjúkdómur hjá hermönnum sem voru staðsettir nálægt Hantan ánni. Fyrsta hantaveiran var einangruð árið [[1975|1978]] í [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]] og var sýnd fram á að hún hefði valdið þeim sýkingum sem urðu á tímum Kóreustríðsins. Innan nokkurra ára fundust aðrar hantaveirur sem valda HFRS um alla [[Evrasía|Evrasíu]]. Árið 1982 gaf [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin|Alþjóðaheilbrigðismálastofnun]] sjúkdómnum HFRS nafn og árið [[1987]] voru hantaveirur flokkaðar í fyrsta sinn. Árið [[1993]] braust út HPS hópsýking á [[Four Corners]] svæðinu í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], sem leiddi til uppgötvunar á sjúkdómum [[Nýi heimurinn|Nýja heim]]s hantaveira og öðrum sjúkdómnum sem stafar af hantaveirum. Síðan þá hafa hantaveirur fundist ekki bara í [[Nagdýr|nagdýrum]] heldur einnig í [[Moldvörpur|moldvörpum]], [[Snjáldrur|snjáldurmúsum (snjáldrum)]] og [[Leðurblökur|leðurblökum]]. Hantaveirur eru flokkaðar í [[Gamli heimurinn|Gamlaheims]] hantaveirur (Old World hantaviruses skammstafað OWHV), sem venjulega valda blæðingum og nýrnabilun (HFRS) í Afríku, Asíu og Evrópu, og [[Nýi heimurinn|Nýja heims]] hantaveirur (New World hantavirus skammstafað NWHV) sem valda hantaveiru lungnaheilkenni (HPS) í Ameríku. Dauðsföll af HFRS eru á bilinu minna en 1% til 15%, en fyrir HPS er það 30-60%.<ref >{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Kim WK, Cho S, Lee SH, No JS, Lee GY, Park K, Lee D, Jeong ST, Song JW |date=8 January 2021 |title=Genomic Epidemiology and Active Surveillance to Investigate Outbreaks of Hantaviruses |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |doi=10.3389/fcimb.2020.532388 |pmc=7819890 |pmid=33489927 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref> Alvarleiki einkenna HFRS er breytilegur eftir veirutegund: Hantaan veira veldur alvarlegu HFRS, Seoul-veira meðallagi HFRS. Puumala-veira veldur vægu afbrigði af HFRS og Dobrava-Belgrade-veira veldur sýkingu sem breytileg frá því að vera væg yfir í að vera alvarleg eftir erfðaefni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Klempa B, Avsic-Zupanc T, Clement J, Dzagurova TK, Henttonen H, Heyman P, Jakab F, Kruger DH, Maes P, Papa A, Tkachenko EA, Ulrich RG, Vapalahti O, Vaheri A |date= |title=Complex evolution and epidemiology of Dobrava-Belgrade hantavirus: definition of genotypes and their characteristics |journal=Arch Virol |volume=158 |issue=3 |pages=521–529 |doi=10.1007/s00705-012-1514-5 |pmc=3586401 |pmid=23090188}}</ref> Vægt form HFRS sem stafar af Puumala-veiru og Dobrava-Belgrade-veiru er oft kölluð nephropathia epidemica (NE).<ref>{{Cite journal |vauthors=Riccò M, Peruzzi S, Ranzieri S, Magnavita N |date=25 October 2021 |title=Occupational Hantavirus Infections in Agricultural and Forestry Workers: A Systematic Review and Metanalysis |journal=Viruses |volume=13 |issue=11 |page=2150 |doi=10.3390/v13112150 |pmc=8621010 |pmid=34834957 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Afzal S, Ali L, Batool A, Afzal M, Kanwal N, Hassan M, Safdar M, Ahmad A, Yang J |date=12 October 2023 |title=Hantavirus: an overview and advancements in therapeutic approaches for infection |journal=Front Microbiol |volume=14 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2023.1233433 |pmc=10601933 |pmid=37901807 |doi-access=free}}</ref> Endurteknar sýkingar af hantaveirum hafa ekki verið greindar, þannig að bata frá sýkingu veitir líklega ævilangt ónæmi.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Krüger DH, Schönrich G, Klempa B |date=June 2011 |title=Human pathogenic hantaviruses and prevention of infection |journal=Hum Vaccin |volume=7 |issue=6 |pages=685–693 |doi=10.4161/hv.7.6.15197 |pmc=3219076 |pmid=21508676}}</ref> HFRS einkennist af fimm stigum: hita, lágþrýstingi, lágri þvagframleiðslu (oliguria), mikilli þvagframleiðslu (polyuria) og bata. Einkenni koma venjulega fram 12-16 dögum eftir smit af veirunni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Zhang Y, Ma R, Wang Y, Sun W, Yang Z, Han M, Han T, Wu XA, Liu R |date=30 September 2021 |title=Viruses Run: The Evasion Mechanisms of the Antiviral Innate Immunity by Hantavirus |journal=Front Microbiol |volume=12 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2021.759198 |pmc=8516094 |pmid=34659193 |doi-access=free}}</ref> Bráður nýrnasjúkdómur kemur fram með nýrnabólgu, of miklu af prótíni í þvagi (proteinuria) og blóði í þvagi (hematuria). Önnur einkenni eru höfuðverkur, neðri bakverkur, ógleði, uppköst, niðurgangur, blóðugar hægðir, og að blettir koma fram á húðinni (petechiae) og blæðing í öndunarvegi.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Sehgal A, Mehta S, Sahay K, Martynova E, Rizvanov A, Baranwal M, Chandy S, Khaiboullina S, Kabwe E, Davidyuk Y |date=18 February 2023 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome in Asia: History, Pathogenesis, Diagnosis, Treatment, and Prevention |journal=Viruses |volume=15 |issue=2 |page=561 |doi=10.3390/v15020561 |pmc=9966805 |pmid=36851775 |doi-access=free}}</ref> Nýrunarbilun leiðir til þvagþurrðar (oliguria) og endurheimt nýrnaheilsu kemur með mjög miklu þvagrennsli (polyuria).<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref> Bati tekur venjulega nokkra mánuði.<ref>{{Cite journal |vauthors=Lupuşoru G, Lupuşoru M, Ailincăi I, Bernea L, Berechet A, Spătaru R, Ismail G |date=September 2021 |title=Hanta hemorrhagic fever with renal syndrome: A pathology in whose diagnosis kidney biopsy plays a major role (Review) |journal=Exp Ther Med |volume=22 |issue=33 |page=984 |doi=10.3892/etm.2021.10416 |pmc=8311249 |pmid=34345266}}</ref> Í mildari tilfellum getur verið erfitt að greina mismunandi stig HFRS, eða sum stig koma ekki fram, en í alvarlegri tilfellum geta fleiri stig komið samtímis.<ref>{{Cite journal |vauthors=Avšič-Županc T, Saksida A, Korva M |date=April 2019 |title=Hantavirus infections |journal=Clin Microbiol Infect |volume=21S |issue= |pages=e6–e16 |doi=10.1111/1469-0691.12291 |pmc= |pmid=24750436 |doi-access=free}}</ref> HPS er aðallega af völdum tveggja veira: Andes-veira og Sin Nombre-veiru. Sjúkdómurinn hefur þrjú stig: prodromal (snemma), hjarta- og lungnastig og bata. Einkenni koma fram um 1-8 vikur eftir að hafa orðið fyrir veirunni. Fyrstu einkenni eru hiti, höfuðverkur, vöðvaverkir, andnauð (dyspnea) og lágur blóðflögufjöldi (thrombocytopenia). Á hjarta- og lungnastigi er örari hjartsláttur (tachycardia), hjartsláttartruflanir koma fram(arrhythmias) og hjartaáfall. Leki úr háræðum lungna getur leitt til bráðrar andnauðar, vökvasöfnunar í lungum (pulmonary edema), lágþrýstings og vökvasöfnunar í brjóstholi (pleural effusion). Þessi einkenni geta valdið skyndilegum dauða.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Eftir að hjarta- og lungnastigið gengur yfir tekur bati venjulega 3 til 6 mánuði, með pólýúríu. Þó að HFRS sé tengt við nýrnasjúkdóma og HPS við hjartasjúkdóma, getur HFRS stundum tengst hjartasjúkdóm sem einkennir HPS og HPS stundum tengst nýrnasjúkdóm sem einkennir HFRS.<ref>{{Cite journal |vauthors=Noack D, Goeijenbier M, Reusken CB, Koopmans MP, Rockx BH |date=4 August 2020 |title=Orthohantavirus Pathogenesis and Cell Tropism |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |page=399 |doi=10.3389/fcimb.2020.00399 |pmc=7438779 |pmid=32903721 |doi-access=free}}</ref> == Útbreiðsla - Smitleiðir == {{Multiple image | direction = vertical | image1 = Rötelmaus.jpg | caption1 = Hamstur af tegundinni [[Clethrionomys glareolus]], sem er náttúrulegur hýsill fyrir Puumala veiru | image2 = Deer Mouse in Tree (6438329699).jpg | caption2 = Hamstur af tegundinni [[Peromyscus sonoriensis]], sem er náttúrulegur hýsill fyrir Sin Nombre veiru }} Hantaveirur sem valda sjúkdómum í mönnum smitast aðallega af nagdýrum. Í nagdýrum valda hantaveirum venjulega einkennalausum, viðvarandi sýkingum. Sýkt dýr geta borið veiruna til ósýktra dýra með úðasmiti og dropasmiti úr hægðum, þvagi, munnvatni og blóði, með því að borða mengaðan mat, með sóttmenguðum ögnum sem losna úr húð eða feld, með snyrtivörum, eða með því að bíta og klóra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref> Hantaveirur geta einnig breiðst út í saur-munn smitun (fecal-oral) og frá [[Fylgja|fylgju]] á meðgöngu frá móður til barns. Veiran geta lifað í 10 daga við herbergishita, 15 daga í hitabeltisumhverfi, og meira en 18 daga við 4 gráður á Celsíus (39 gráður Fahrenheit), sem hjálpar til við útbreiðslu veirunnar.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Riccò M, Peruzzi S, Ranzieri S, Magnavita N |date=25 October 2021 |title=Occupational Hantavirus Infections in Agricultural and Forestry Workers: A Systematic Review and Metanalysis |journal=Viruses |volume=13 |issue=11 |page=2150 |doi=10.3390/v13112150 |pmc=8621010 |pmid=34834957 |doi-access=free}}</ref> Umhverfisskilyrði sem eru hagstæð fyrir fjölgun og útbreiðslu nagdýra auka sjúkdómaútbreiðslu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref> Stærstu áhættuþættir fyrir sýkingu eru að búa í dreifbýli, búa við slæmar hreinlætisaðstæður og vera í umhverfi þar sem einnig eru hýslar veirunnar. Hópar sem eru sérstaklega útsettir fyrir smit eru göngufólk, bændur, fólk sem vinnur í skógum og fólk sem vinnur í námum, hermenn og fólk sem hugsar um og rannsakar dýr. Samskipti við umhverfi sem deilt er með hýsli (oftast músum) eru stærstu áhættuþættir fyrir sýkingu. <ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Tíðni hantaveiru meðal nagdýraræktenda og gæludýraeigenda sem eiga nagdýr hefur aukist um allt að 80%. Í einni hópsýkingu í Norður-Ameríku árið 2017 smitaði Seoul-veiran 31 manns í gegnum snertingu við gæludýrarottur. Andes-veiran hefur oft verið sögð af vísindamönnum vera þekkt fyrir að breiðast út frá manni til manns, eina slíka hantaveiran, venjulega eftir að hafa komist í nána snertingu við smitaðan einstakling. Einnig var tilkynnt að sú veira breiddist út í gegnum munnvatn í mönnum, við úðasmit frá hósta og hnerra og til nýfæddra barna í gegnum brjóstamjólk og fylgju.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> Sérstök eftirgrennslan árið 2021 komst hins vegar að því að smitun Andes-veiru milli manna væri ekki studd af sterkum sönnunargögnum, þó að það sé mögulegt við takmarkaðar aðstæður, sérstaklega við nánar snertingar svo sem við [[kynmök]].<ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tortosa F, Perre F, Tognetti C, Lossetti L, Carrasco G, Guaresti G, Iglesias A, Espasandin Y, Izcovich A |date=19 September 2024 |title=Seroprevalence of hantavirus infection in non-epidemic settings over four decades: a systematic review and meta-analysis |journal=BMC Public Health |volume=24 |issue=1 |page=2553 |doi=10.1186/s12889-024-20014-w |pmc=11414058 |pmid=39300359 |doi-access=free}}</ref> Grunur er einnig um að Puumala-veira geti breiðst út frá manni til manns með blóðgjöfum og blóðflögum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Meier K, Thorkelsson SR, Quemin ER, Rosenthal M |date=6 August 2021 |title=Hantavirus Replication Cycle-An Updated Structural Virology Perspective |journal=Viruses |volume=13 |issue=8 |page=1561 |doi=10.3390/v13081561 |pmc=8402763 |pmid=34452426 |doi-access=free}}</ref> Hantaveirur sem valda HFRS geta smitast í gegnum bit frá [[Mítlar|mítlum]] og blóðmítlum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tkachenko E, Balkina A, Trankvilevsky D, Kolyasnikova N, Teodorovich R, Vorovich M, Popova Y, Kurashova S, Egorova M, Belyakova A, Tkachenko P, Ishmukhametov A, Dzagurova T |date=13 August 2024 |title=The Specificity of Epizootic and Epidemiological Processes in Natural Foci of Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome and Tick-Borne Encephalitis in Russia, as the Basis for the Prospects of Creating a Combined Vaccine for the Prevention of These Infections |journal=Viruses |volume=16 |issue=8 |page=1292 |doi=10.3390/v16081292 |pmc=11359185 |pmid=39205266 |doi-access=free}}</ref> Rannsóknir hafa einnig sýnt að [[svín]] geta smitast af Hantaan veirunni án alvarlegra einkenna og gyltur geta sent veiruna til afkvæma sinna í gegnum fylgju. Sjúkdómur frá svínum til manna getur einnig verið mögulegur; einn svínaræktandi var smitaður af hantaveiru án snertingar við nagdýr eða mítla. Hantaan-veira og Puumala-veira hafa fundist í [[Nautgripir|nautgripum]], [[Dádýr|dádýrum]] og [[Kanínur|kanínum]], og mótefni gegn Seoul-veiru hafa fundist hjá [[Köttur|köttum]] og [[Hundur|hundum]], en hlutverk þessara hýsla fyrir hantaveirur er óþekkt.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> Sýking í öðrum dýrum getur hugsanlega auðveldað þróun hantaveirunnar með erfðaefni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Til viðbótar við nagdýr finnast sumir hantaveirur í litlum spendýrum sem éta skordýr, svo sem moldvörpum, snjáldurmúsum og leðurblökum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Klempa B |date=October 2018 |title=Reassortment events in the evolution of hantaviruses |journal=Virus Genes |volume=54 |issue=5 |pages=638–646 |doi=10.1007/s11262-018-1590-z |pmc=6153690 |pmid=30047031}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Afzal S, Ali L, Batool A, Afzal M, Kanwal N, Hassan M, Safdar M, Ahmad A, Yang J |date=12 October 2023 |title=Hantavirus: an overview and advancements in therapeutic approaches for infection |journal=Front Microbiol |volume=14 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2023.1233433 |pmc=10601933 |pmid=37901807 |doi-access=free}}</ref> Hantavirus mótefni, sem bendir til sýkinga, hefur einnig fundist í ýmsum [[Fugl|fuglategundum]]. Manngert umhverfi er mikilvægt í útbreiðslu hantaveiru. [[Skógarhögg]] og of mikill [[landbúnaður]] getur eyðilagt náttúrulegt búsvæði nagdýra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Stækkun landbúnaðarlands helst í hendur við að [[Rándýr|rándýrum]] fækkar og það gerir hýslum sem bera með sér hantavirus kleift að nota landbúnaðarsvæði sem hreiður og næringarstaði. Landbúnaðarsvæði byggð í mikilli nálægð við náttúrulegt búsvæði nagdýra geta auðveldað fjölgun nagdýra ef nagdýrin hafa þar auðvelt aðgengi að fæðu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref> Rottur geta búið í [[Holræsi|holræsum]] og flóðvarnarmannvirkjum og þá sérstaklega á svæðum þar sem förgun á lífrænum úrgangi er áfátt. Vöruflutningar á sjó og ferðalög hafa einnig verið tengd við útbreiðslu hantaveira. Rannsóknarniðurstöður um hvort að borgarumhverfi auki útbreiðslu hantaveiru eru misvísandi. [[Mótefnaalgengi]] (seroprevalence), sem sýnir fyrri sýkingu á hantavirus mælist hærra í störfum og svæðum sem eru meira útsett fyrir nagdýrum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tortosa F, Perre F, Tognetti C, Lossetti L, Carrasco G, Guaresti G, Iglesias A, Espasandin Y, Izcovich A |date=19 September 2024 |title=Seroprevalence of hantavirus infection in non-epidemic settings over four decades: a systematic review and meta-analysis |journal=BMC Public Health |volume=24 |issue=1 |page=2553 |doi=10.1186/s12889-024-20014-w |pmc=11414058 |pmid=39300359 |doi-access=free}}</ref> Slæm lífskjör á vígvelli, í herbúðum og í flóttamannabúðum útsetur hermenn og flóttamenn fyrir smiti.<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> == Umhverfi == [[Mynd:NOAA_Nino.jpg|thumb|Áhrif El Niño á staðbundið loftslag]] Rottutegundir sem bera hantavírus búa í fjölbreytilegum búsvæðum, þar á meðal búsvæðum sem eru eyðimerkur, miðbaugsvæði og hitabeltisskógar, fen, sléttur, akrar og saltmýrar.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Mótefnaalgengi ( seroprevalence) hantaveira í hýsiltegundum þeirra hefur reynst vera á bilinu 5,9% til 38% í Ameríku og 3% til um 19% um allan heim, eftir prófunaraðferð og staðsetningu.<ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Obando-Rico CJ, Valencia-Grajales YF, Bonilla-Aldana DK |date=January–February 2023 |title=Prevalence of orthohantavirus in rodents: A systematic review and meta-analysis |journal=Travel Med Infect Dis |volume=51 |issue= |doi=10.1016/j.tmaid.2022.102504 |pmc= |pmid=36402291 |doi-access=free}}</ref> Sums staðar svo sem í Suður-Kóreu, eru reglulega veidd villt nagdýr til að fylgjast með útbreiðslu á hantaveirum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Kim WK, Cho S, Lee SH, No JS, Lee GY, Park K, Lee D, Jeong ST, Song JW |date=8 January 2021 |title=Genomic Epidemiology and Active Surveillance to Investigate Outbreaks of Hantaviruses |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |doi=10.3389/fcimb.2020.532388 |pmc=7819890 |pmid=33489927 |doi-access=free}}</ref> Mikill raki getur gagnast nagdýrum í heitu loftslagi, þar sem það getur haft jákvæð áhrif á vöxt gróðurs og þar með fæðuframboð. Vaxandi skógarþekja er tengd aukningu á hantaveirum, sérstaklega í Evrópu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref> [[Loftslagsbreytingar]] og umhverfiseyðing auka snertingu milli nagdýra og manna, sem eykur hugsanlega útsetningu fyrir hantaveirum. Dæmi um þetta var [[Four Corners]] faraldurinn árið [[1993]] í Bandaríkjunum, sem kom strax á eftir mikilli rigningu frá [[El Niño|El Niño-hitunartímabilinu]] [[1992]]-[[1993]]. Þetta olli verulegum vexti í fæðuframboði fyrir nagdýr, sem leiddi til að þeim fjölgaði hratt og það auðveldaði þannig meiri útbreiðslu hantaveirunnar sem svo olli faraldri.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> [[Úrkoma]] er tengt útbreiðslu hantaveiru á ýmsa lund. Mikil rigning er áhættuþáttur fyrir útbreiðslu á næstu mánuðum, en getur haft neikvæð áhrif á útbreiðslu ef náttúruhamfarir og flóðbylgjur eyðileggja bæli og hreiður nagdýra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> Á stöðum þar sem skiptast á þurrkatímabil og regntímabil þá eru hantaveirusýkingar algengari á regntíma en á þurrkatíma.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Lítil úrkoma og þurrkur tengjast minnkandi tíðni þar sem slíkar aðstæður leiða til minni nagdýrafjölda, en búferlaflutningar nagdýra vegna þurrka eða flóða getur hins vegar leitt til aukinna samskipta nagdýrs og manna. Í Evrópu hefur hins vegar ekki fundist tengsl milli úrkomu og hantaveiru sjúkdóma. [[Hitastig]] hefur mismunandi áhrif á hantaveiru. Hærra hitastig skapar óhagstætt umhverfi fyrir líf veirunnar og dregur úr virkni nagdýra í [[hitabelti]] [[Nýi heimurinn|Nýja heimsins]], en það getur aftur valdið því að nagdýr leita skjóls frá hita í grennd við eða í mannabústöðum og skapast með því aðstæður fyrir meira loftborið smit.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Lægra hitastig getur lengt líf veirunnar utan hýsils. Hærra meðaltal vetrarhitastigs tengist að færri hýslar eins og hamstrategundin "bank voles" lifa af en sú tegund er náttúrulegur hýsill fyrir Puumal- veiru, en fleiri rákóttar hagamýs (striped field mice) lifa af í [[Kína]] en þær eru náttúrulegur hýsill Hantaan-veiru.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> Öfgar í hitastigi, hvort sem það er heitt eða kalt, tengist minni tíðni sjúkdóma.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref> == Flokkun == Orthohantaveira tilheyrir ættinni ''Hantaviridae'', sem inniheldur allar hantaveirur. Í ættkvíslinni eru 37 tegundir, skráðar hér á eftir ásamt veirunni sem er fyrirmynd að viðkomandi tegund. Almennt bera tegundir nafnið á fyrirmyndarveirunni með endingunni -''ense''.<ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/report/chapter/hantaviridae/hantaviridae/mammantavirinae/orthohantavirus|title=Genus: ''Orthohantavirus''|last=|first=|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/taxonomy|title=Virus Taxonomy: 2024 Release|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=17 March 2025}}</ref>{{Div col}} *''Orthohantavirus andesense'', [[Andes virus]] *''Orthohantavirus artybashense'', [[Artybash virus]] *''Orthohantavirus asamaense'', [[Asama virus]] *''Orthohantavirus asikkalaense'', [[Asikkala virus]] *''Orthohantavirus bayoui'', [[Bayou virus]] *''Orthohantavirus boweense'', [[Bowé virus]] *''Orthohantavirus brugesense'', [[Bruges virus]] *''Orthohantavirus caobangense'', [[Cao Bằng virus]] *''Orthohantavirus carrizalense'', [[Carrizal virus]] *''Orthohantavirus chocloense'', [[Choclo virus]] *''Orthohantavirus dabieshanense'', [[Dàbiéshān virus]] *''Orthohantavirus delgaditoense'', [[Caño Delgadito virus]] *''Orthohantavirus dobravaense'', [[Dobrava-Belgrade virus]]<ref>The exemplar virus of ''Orthohantavirus dobravaense'' is Dobrava virus, a genotype of Dobrava-Belgrade virus. In scientific papers, "Dobrava-Belgrade virus" is essentially used as a synonym for ''Orthohantavirus dobravaense''.</ref> *''Orthohantavirus fugongense'', [[Fúgòng virus]] *''Orthohantavirus hantanense'', [[Hantaan virus]] *''Orthohantavirus jejuense'', [[Jeju virus]] *''Orthohantavirus kenkemeense'', [[Kenkeme virus]] *''Orthohantavirus khabarovskense'', [[Khabarovsk virus]] *''Orthohantavirus lankaense'', [[Lanka virus]] *''Orthohantavirus luxiense'', [[Lúxī virus]] *''Orthohantavirus mamorense'', [[Rio Mamoré virus]] *''Orthohantavirus maporalense'', [[Maporal virus]] *''Orthohantavirus montanoense'', [[Montaño virus]] *''Orthohantavirus nigrorivense'', [[Black Creek Canal virus]] *''Orthohantavirus ozarkense'', [[Ozark virus]] *''Orthohantavirus prospectense'', [[Prospect Hill virus]] *''Orthohantavirus puumalaense'', [[Puumala virus]] *''Orthohantavirus rockportense'', [[Rockport virus]] *''Orthohantavirus sagercreekense'' [[Sager Creek virus]] *''Orthohantavirus sangassouense'', [[Sangassou virus]] *''Orthohantavirus seoulense'', [[Seoul virus]] *''Orthohantavirus sinnombreense'', [[Sin Nombre virus]] *''Orthohantavirus tatenalense'', [[Tatenale virus]] *''Orthohantavirus thailandense'', which contains [[Anjozorobe virus]] and [[Thailand virus]]<ref>''Orthohantavirus thailandense'' bears the name of Thailand virus but its exemplar virus is Anjozorobe virus.</ref> *''Orthohantavirus tigrayense'', [[Tigray virus]] *''Orthohantavirus tulaense'', [[Tula virus]] *''Orthohantavirus wufangense'', [[Wùfeng Chodsigoa smithii orthohantavirus 1]] {{Div col end}}Margar aðrar hantaveirur eru óflokkaðar, þó að sumar geti verið einangraðar af öðrum veirum:<ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/report/chapter/hantaviridae/hantaviridae/mammantavirinae/orthohantavirus|title=Genus: ''Orthohantavirus''|last=|first=|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/ictv/proposals/2023.035M.Hantaviridae_reorg.zip|title=Reevaluate and reorganize family ''Hantaviridae'' (order ''Bunyavirales'')|date=23 June 2023|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|format=docx|access-date=10 January 2025}}</ref>{{Div col|colwidth=20em}} *[[Academ virus]] *[[Adler virus]] *[[Alto Paraguay virus]] *[[Amga virus]]/[[Seewis virus]]<ref>{{cite web|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202200021&taxon_name=Orthohantavirus%20seewisense|title=History of the taxon: Species: ''Orthohantavirus seewisense'' (2022 Release, MSL #38)|author=<!--Not stated-->|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref> *[[Anajatuba virus]] *[[Ash River virus]] *[[Asturias virus]] *[[Azagny virus]] *[[Belgrade virus]] *[[Biya river virus]] *[[Bloodland Lake virus]] *[[Blue River virus]] *[[Boginia virus]] *[[Calabazo virus]] *[[Camp Ripley virus]] *[[Castelo dos Sonhos virus]] *[[CGRn9415 virus]] *[[Dode virus]] *[[El Moro Canyon virus]] *[[Fox Creek virus]] *[[Fusong virus]] *[[Gou virus|Gōu virus]] *[[hantavirus sp. strain Tamarin/BRA/SM22/2014]] *[[HoJo virus]] *[[Iamonia virus]] *[[Isla Vista virus]] *[[Jemez Springs virus]] *[[Jerboa hantavirus]] *[[Jurong virus]] *[[Kielder hantavirus]] *[[Laguna Negra virus]] *[[Landiras virus]] *[[Leakey virus]] *[[Lechiguanas virus]] *[[Liánghé virus]] *[[Lohja virus]] *[[Malacky virus]] *[[Muleshoe virus]] *[[Necocli virus]] *[[Orán virus]] *[[Oxbow virus]] *[[Playa de Oro virus]] *[[Powell Butte virus]] *[[Prairie vole virus]] *[[Qiān Hú Shān virus]]/[[Qiāndǎo Lake virus]] *[[Rio Mearim virus]] *[[Río Segundo virus]] *[[Sapporo rat virus]] *[[Sarufutsu virus]] *[[Serang virus]] *[[Shěnyáng virus]] *[[Taimyr virus]] *[[Tanganya virus]] *[[Tualatin River virus]] *[[Uurainen virus]] *[[Vladivostok virus]] *[[Yakeshi virus]] *[[Yuánjiāng virus]] {{Div col end}} == Saga == Hantavirus blæðandi sjúkdómi var líklega fyrst lýst í ''Huangdi Neijing'', fornum kínverskum læknisfræðitexta, í [[Keisaradæmi|keisaraveldi]] [[Kína]] á tímabilinu 475-221 f.Kr, tímabili sem kallast [[Öld hinna stríðandi ríkja]]<ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref> Sú tilgáta hefur verið sett fram að hantaveirur hafi verið orsök skotgrafanýrnabólgu (thrench nephritis) hjá hermönnum í [[Bandaríska borgarastyrjöldin|bandaríska borgarastyrjöldinni]] og hjá [[Bretland|breskum]] hermönnum í [[Flæmingjaland|Flanders]], [[Belgía|Belgíu]] í [[Fyrri heimsstyrjöldin|Fyrri heimsstyrjöldinni]]. Sjúkdómurinn var einnig nefndur í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], þar sem hann var líklega algengur og var fyrst lýst vísindalega í [[Vladívostok|Vladivostok]] árið [[1913]]<nowiki/>-<nowiki/>[[1914]]. Í [[Seinni heimsstyrjöldin|Seinni heimsstyrjöldinni]] árið [[1942]] braust út sjúkdómur með einkennum hantavirus sýkingar í Salla í [[Lappland|Austur-Lapplandi]] í [[Finnland|Finnlandi]] meðal [[Þýskaland|þýskra]] og [[Finnland|finnskra]] hermanna. Árið 1980 var tilkynnt að sú hópsýking væri af völdum veiru sem væri komin frá hýslinum og hamstrategundinni Bank voles og var kölluð Puumala-veira.<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> Einnig hefur komið fram að í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]] fengu um 10.000 [[Japan|japanskir]] hermenn í [[Mansjúría|Mansjúríu]] HFRS.<ref name="tariq">{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref> Um 3.200<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> tilfelli af HFRS komu upp meðal hermanna [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] sem voru staðsettir nálægt Hantan ánni<ref>{{Cite journal |vauthors=Guardado-Calvo P, Rey FA |date=October 2021 |title=The surface glycoproteins of hantaviruses |journal=Curr Opin Virol |volume=50 |issue= |pages=87–94 |doi=10.1016/j.coviro.2021.07.009 |pmc= |pmid=34418649 |doi-access=free}}</ref> í [[Kóreustríðið|Kóreustríðinu]], og var sá sjúkdómur fyrst greindur árið [[1951]]<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> og nefnt Kóresk blæðandi hitasótt <ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae''|journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38|doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref> Eftir stríðið, árið [[1976]] í Suður-Kóreu, gerði Ho Wang Lee<ref>{{Cite journal |vauthors=Lupuşoru G, Lupuşoru M, Ailincăi I, Bernea L, Berechet A, Spătaru R, Ismail G |date=September 2021 |title=Hanta hemorrhagic fever with renal syndrome: A pathology in whose diagnosis kidney biopsy plays a major role (Review) |journal=Exp Ther Med |volume=22 |issue=33 |page=984 |doi=10.3892/etm.2021.10416 |pmc=8311249 |pmid=34345266}}</ref> rannsókn á rákóttum hagamúsum og sýndi fram á að mótefni úr lungum þeirra sýndu tengsl við mótefni í blóðvökva úr þeim hermönnum sem lifðu af veikina í Kóreustríðinu. Árið 1978 var veiran einangruð í fyrsta sinn og nefnd Hantaan-veira eftir ánni.<ref> {{Cite journal |vauthors=Sehgal A, Mehta S, Sahay K, Martynova E, Rizvanov A, Baranwal M, Chandy S, Khaiboullina S, Kabwe E, Davidyuk Y |date=18 February 2023 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome in Asia: History, Pathogenesis, Diagnosis, Treatment, and Prevention |journal=Viruses |volume=15 |issue=2 |page=561 |doi=10.3390/v15020561 |pmc=9966805 |pmid=36851775 |doi-access=free}}</ref> Afturvirk greining (retrospective analysis) sýndi að Hantaan veiran olli sjúkdómnum sem var kallaður kóresk blæðandi hitasótt. Aðrar hantaveirur sem ollu HFRS fundust síðan um alla Evrasíu. Sjúkdómurinn hafði ýmis nöfn í gegnum tíðina, árið 1982 nefndi [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin|Alþjóðaheilbrigðismálastofnunina]] það opinberlega blæðingarsótthita með nýrnaheilkenni. <ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022|title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417|doi-access=free}}</ref> Árið 1985 var þessi hópur veira nefndur "hantaveirur" eftir Hantaan veirunni, og árið 1987 var ættkvísl Hantavirus stofnuð til að koma þeim í þáverandi ætt ''Bunyaviridae''.<ref>{{Cite journal |vauthors=Deng X, Tian S, Yu Z, Wang L, Liang R, Li Y, Xiang R, Jiang S, Ying T, Yu F |date=July–August 2020 |title=Development of small-molecule inhibitors against hantaviruses |journal=Microbes Infect |volume=22 |issue=6–7 |pages=272–277 |doi=10.1016/j.micinf.2020.05.011 |pmc= |pmid=32445882 |doi-access=free}}</ref> Árið [[1993]] braust út mjög banvænn bráður öndunarsjúkdómur í [[Four Corners]] svæðinu í Bandaríkjunum. Það kom í ljós að þessi sýking var af völdum hantaveiru, sem nú heitir Sin Nombre veira, og var þetta fyrsta staðfesta dæmið um sjúkdómsvaldandi hantaveirur í Ameríku sem og uppgötvun nýrrar tegundar sjúkdóms sem stafar af hantaveirum. Nýi sjúkdómurinn var nefndur "hantaveiru lungnaheilkenni". Á næstu árum fundust fjölmargir aðrir hantaveirur í Ameríku, þar á meðal [[Andesveiran|Andes- veiran]], sem hefur verið sögð smitandi frá manni til manns.<ref name="jacob">{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref> HFRS er hins vegar mun algengari en HPS - meira en 100.000 tilfelli af HFRS eiga sér stað á hverju ári, samanborið við aðeins nokkur hundruð tilfelli af hPS árlega.<ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Engdahl TB, Crowe Jr JE |date=15 July 2020 |title=Humoral Immunity to Hantavirus Infection |journal=mSphere |volume=15 |issue=4 |doi=10.1128/mSphere.00482-20 |pmc=7364217 |pmid=32669473 |doi-access=free}}</ref> Með tímanum hafa uppgötvast hundruðir bunyaviruses veira sem ekki var hægt að taka við í ættkvíslum ''Bunyaviridae''-ættarinnar. Árið 2017 voru Bunyavirales og ''Hantaveiran'', ásamt öðrum ''Bunyavirus'' ættkvíslum, hækkaðar í ætt. Hantaveirur sem einnig kallast hantavirids, vísa nú einnig til meðlima ''Hantaviridae'' ættar. Fyrri ættkvísl Hantavirus var endurnefnd Orthohantavirus til aðgreiningar, og meðlimir ættkvíslarinnar eru oft kallaðir orthohantavirus. Árið 2019 voru búnar til viðbótar ættkvíslir og undirættir til að flokka hantaveirur sem ekki eru rótar, og árið 2023 var [[Tvínefni|tvínefni]] (binomial nomenclature) samþykkt fyrir hantaveirur.<ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist|30em}} == Ytri tenglar == * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88660 Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?] (Vísindavefurinn 13. maí 2026) * [https://island.is/s/landlaeknir/frett/hantaveirusmit-tengd-skemmtiferdaskipi Hantaveirusmit tengd skemmtiferðaskipi (Embætti landlæknis 8. maí 2026)] * [https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-05-11-tveir-bandarikjamenn-og-frakki-med-vaeg-einkenni-hantaveirusmits-474710 Tveir Bandaríkjamenn og Frakki með væg einkenni hantaveirusmits] (Rúv 11. maí 2026) * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1093 Hvað er hantaveira?] (Vísindavefurinn 6.11.2000) * [https://unric.org/is/hantaveira-hantaveiru-faraldu/ Hantaveira: Það sem þú þarft að vita] (Upplýsingaskrifstofa Sameinuðu þjóðanna fyrir Vestur-Evrópu) * [https://med.stanford.edu/news/insights/2026/05/hantavirus-need-to-know-stanford-medicine.html Five things to know about hantavirus from a Stanford Medicine expert] * [https://www.cdc.gov/hantavirus/about/ CDC upplýsingar um hantaveiru] * [https://viralzone.expasy.org/213.html Viral Zone: Hantaveira] [[Flokkur:Veirusjúkdómar]] pwyb0j80za1091s1emnuuvu7wby9zgn 1963221 1963215 2026-05-15T12:59:05Z Salvor 70 /* Ytri tenglar */ 1963221 wikitext text/x-wiki   [[Mynd:Sin Nombre virus Hanta TEM 1137 lores.jpg|thumb|Orthohantaveiran Sin Nombre í rafeindasmásjá]] '''Orthohantavirus''' eða hantaveira er samheiti yfir [[Veira|veirutegundir]] sem eru '''hantaveirur''' (ætt ''Hantaviridae'') sem valda sjúkdómum í mönnum, en dreifast ekki milli manna. Orthohantaveirur, sem hér á eftir eru nefndar hantaveirur eiga náttúruleg heimkynni í [[Nagdýr|nagdýrum]]. Almennt er hver hantaveira bundin við eina tegund nagdýrs og hvert nagdýr sem ber hantaveiru með eina tegund hantaveirutegund. Hantaveirur í náttúrulegum hýslum sínum valda venjulega einkennandi, viðvarandi sýkingu. Ef hantaveirur berast í menn geta þær valdið tvenns konar sjúkdómum en það eru annars vegar '''blæðandi hitasótt með nýrnaheilkenni (HFRS)''' og hins vegar '''Hantaveiru-lungnaheilkenni (HPS)'''. HFRS er aðallega af völdum hantavírusa í [[Afríka|Afríku]], [[Asía|Asíu]] og [[Evrópa|Evrópu]] og HPS er venjulega af völdum hantaveira í [[Ameríka|Ameríku]]. Hantaveirur berast aðallega í fólk með úðasmiti frá þvagi og saur nagdýra sem og frá menguðum mat eða biti og klóri nagdýra. Rigning, hitastig og raki í umhverfinu hefur áhrif á dreifingu. HFRS einkennist af nýrnasjúkdómum með nýrnabólgu, of miklu af prótíni í [[Þvag|þvagi]] og [[Blóð|blóði]] í þvagi. Dauðsföll vegna HFRS eru frá innan við 1% til 15% eftir um hvaða hantaveiru er að ræða. Mildara afbrigði af HFRS er oft kallað nephropathia epidemica en það er oft af völdum Puumala-veiru og Dobrava-Belgrade veiru. Hvað varðar HPS eru fyrstu einkenni lík [[Flensa|flensu]], með hita, höfuðverk og vöðvaverkjum, sem svo fylgir skyndileg öndunarbilun. Dánartíðni af völdum HPS er mjög há eða 30-60% sem er miklu hærra en af völdum HFRS. Í bæði HFRS og HPS er sjúkdómurinn afleiðing aukinna æðasjúkdóma, minnkandi blóðflögufjölda og of mikilla viðbragða ónæmiskerfisins. Hantaveirur fundust fyrst eftir [[Kóreustríðið]]. Í því stríði var HFRS algengur sjúkdómur hjá hermönnum sem voru staðsettir nálægt Hantan ánni. Fyrsta hantaveiran var einangruð árið [[1975|1978]] í [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]] og var sýnd fram á að hún hefði valdið þeim sýkingum sem urðu á tímum Kóreustríðsins. Innan nokkurra ára fundust aðrar hantaveirur sem valda HFRS um alla [[Evrasía|Evrasíu]]. Árið 1982 gaf [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin|Alþjóðaheilbrigðismálastofnun]] sjúkdómnum HFRS nafn og árið [[1987]] voru hantaveirur flokkaðar í fyrsta sinn. Árið [[1993]] braust út HPS hópsýking á [[Four Corners]] svæðinu í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], sem leiddi til uppgötvunar á sjúkdómum [[Nýi heimurinn|Nýja heim]]s hantaveira og öðrum sjúkdómnum sem stafar af hantaveirum. Síðan þá hafa hantaveirur fundist ekki bara í [[Nagdýr|nagdýrum]] heldur einnig í [[Moldvörpur|moldvörpum]], [[Snjáldrur|snjáldurmúsum (snjáldrum)]] og [[Leðurblökur|leðurblökum]]. Hantaveirur eru flokkaðar í [[Gamli heimurinn|Gamlaheims]] hantaveirur (Old World hantaviruses skammstafað OWHV), sem venjulega valda blæðingum og nýrnabilun (HFRS) í Afríku, Asíu og Evrópu, og [[Nýi heimurinn|Nýja heims]] hantaveirur (New World hantavirus skammstafað NWHV) sem valda hantaveiru lungnaheilkenni (HPS) í Ameríku. Dauðsföll af HFRS eru á bilinu minna en 1% til 15%, en fyrir HPS er það 30-60%.<ref >{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Kim WK, Cho S, Lee SH, No JS, Lee GY, Park K, Lee D, Jeong ST, Song JW |date=8 January 2021 |title=Genomic Epidemiology and Active Surveillance to Investigate Outbreaks of Hantaviruses |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |doi=10.3389/fcimb.2020.532388 |pmc=7819890 |pmid=33489927 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref> Alvarleiki einkenna HFRS er breytilegur eftir veirutegund: Hantaan veira veldur alvarlegu HFRS, Seoul-veira meðallagi HFRS. Puumala-veira veldur vægu afbrigði af HFRS og Dobrava-Belgrade-veira veldur sýkingu sem breytileg frá því að vera væg yfir í að vera alvarleg eftir erfðaefni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Klempa B, Avsic-Zupanc T, Clement J, Dzagurova TK, Henttonen H, Heyman P, Jakab F, Kruger DH, Maes P, Papa A, Tkachenko EA, Ulrich RG, Vapalahti O, Vaheri A |date= |title=Complex evolution and epidemiology of Dobrava-Belgrade hantavirus: definition of genotypes and their characteristics |journal=Arch Virol |volume=158 |issue=3 |pages=521–529 |doi=10.1007/s00705-012-1514-5 |pmc=3586401 |pmid=23090188}}</ref> Vægt form HFRS sem stafar af Puumala-veiru og Dobrava-Belgrade-veiru er oft kölluð nephropathia epidemica (NE).<ref>{{Cite journal |vauthors=Riccò M, Peruzzi S, Ranzieri S, Magnavita N |date=25 October 2021 |title=Occupational Hantavirus Infections in Agricultural and Forestry Workers: A Systematic Review and Metanalysis |journal=Viruses |volume=13 |issue=11 |page=2150 |doi=10.3390/v13112150 |pmc=8621010 |pmid=34834957 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Afzal S, Ali L, Batool A, Afzal M, Kanwal N, Hassan M, Safdar M, Ahmad A, Yang J |date=12 October 2023 |title=Hantavirus: an overview and advancements in therapeutic approaches for infection |journal=Front Microbiol |volume=14 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2023.1233433 |pmc=10601933 |pmid=37901807 |doi-access=free}}</ref> Endurteknar sýkingar af hantaveirum hafa ekki verið greindar, þannig að bata frá sýkingu veitir líklega ævilangt ónæmi.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Krüger DH, Schönrich G, Klempa B |date=June 2011 |title=Human pathogenic hantaviruses and prevention of infection |journal=Hum Vaccin |volume=7 |issue=6 |pages=685–693 |doi=10.4161/hv.7.6.15197 |pmc=3219076 |pmid=21508676}}</ref> HFRS einkennist af fimm stigum: hita, lágþrýstingi, lágri þvagframleiðslu (oliguria), mikilli þvagframleiðslu (polyuria) og bata. Einkenni koma venjulega fram 12-16 dögum eftir smit af veirunni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Zhang Y, Ma R, Wang Y, Sun W, Yang Z, Han M, Han T, Wu XA, Liu R |date=30 September 2021 |title=Viruses Run: The Evasion Mechanisms of the Antiviral Innate Immunity by Hantavirus |journal=Front Microbiol |volume=12 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2021.759198 |pmc=8516094 |pmid=34659193 |doi-access=free}}</ref> Bráður nýrnasjúkdómur kemur fram með nýrnabólgu, of miklu af prótíni í þvagi (proteinuria) og blóði í þvagi (hematuria). Önnur einkenni eru höfuðverkur, neðri bakverkur, ógleði, uppköst, niðurgangur, blóðugar hægðir, og að blettir koma fram á húðinni (petechiae) og blæðing í öndunarvegi.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Sehgal A, Mehta S, Sahay K, Martynova E, Rizvanov A, Baranwal M, Chandy S, Khaiboullina S, Kabwe E, Davidyuk Y |date=18 February 2023 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome in Asia: History, Pathogenesis, Diagnosis, Treatment, and Prevention |journal=Viruses |volume=15 |issue=2 |page=561 |doi=10.3390/v15020561 |pmc=9966805 |pmid=36851775 |doi-access=free}}</ref> Nýrunarbilun leiðir til þvagþurrðar (oliguria) og endurheimt nýrnaheilsu kemur með mjög miklu þvagrennsli (polyuria).<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref> Bati tekur venjulega nokkra mánuði.<ref>{{Cite journal |vauthors=Lupuşoru G, Lupuşoru M, Ailincăi I, Bernea L, Berechet A, Spătaru R, Ismail G |date=September 2021 |title=Hanta hemorrhagic fever with renal syndrome: A pathology in whose diagnosis kidney biopsy plays a major role (Review) |journal=Exp Ther Med |volume=22 |issue=33 |page=984 |doi=10.3892/etm.2021.10416 |pmc=8311249 |pmid=34345266}}</ref> Í mildari tilfellum getur verið erfitt að greina mismunandi stig HFRS, eða sum stig koma ekki fram, en í alvarlegri tilfellum geta fleiri stig komið samtímis.<ref>{{Cite journal |vauthors=Avšič-Županc T, Saksida A, Korva M |date=April 2019 |title=Hantavirus infections |journal=Clin Microbiol Infect |volume=21S |issue= |pages=e6–e16 |doi=10.1111/1469-0691.12291 |pmc= |pmid=24750436 |doi-access=free}}</ref> HPS er aðallega af völdum tveggja veira: Andes-veira og Sin Nombre-veiru. Sjúkdómurinn hefur þrjú stig: prodromal (snemma), hjarta- og lungnastig og bata. Einkenni koma fram um 1-8 vikur eftir að hafa orðið fyrir veirunni. Fyrstu einkenni eru hiti, höfuðverkur, vöðvaverkir, andnauð (dyspnea) og lágur blóðflögufjöldi (thrombocytopenia). Á hjarta- og lungnastigi er örari hjartsláttur (tachycardia), hjartsláttartruflanir koma fram(arrhythmias) og hjartaáfall. Leki úr háræðum lungna getur leitt til bráðrar andnauðar, vökvasöfnunar í lungum (pulmonary edema), lágþrýstings og vökvasöfnunar í brjóstholi (pleural effusion). Þessi einkenni geta valdið skyndilegum dauða.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Eftir að hjarta- og lungnastigið gengur yfir tekur bati venjulega 3 til 6 mánuði, með pólýúríu. Þó að HFRS sé tengt við nýrnasjúkdóma og HPS við hjartasjúkdóma, getur HFRS stundum tengst hjartasjúkdóm sem einkennir HPS og HPS stundum tengst nýrnasjúkdóm sem einkennir HFRS.<ref>{{Cite journal |vauthors=Noack D, Goeijenbier M, Reusken CB, Koopmans MP, Rockx BH |date=4 August 2020 |title=Orthohantavirus Pathogenesis and Cell Tropism |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |page=399 |doi=10.3389/fcimb.2020.00399 |pmc=7438779 |pmid=32903721 |doi-access=free}}</ref> == Útbreiðsla - Smitleiðir == {{Multiple image | direction = vertical | image1 = Rötelmaus.jpg | caption1 = Hamstur af tegundinni [[Clethrionomys glareolus]], sem er náttúrulegur hýsill fyrir Puumala veiru | image2 = Deer Mouse in Tree (6438329699).jpg | caption2 = Hamstur af tegundinni [[Peromyscus sonoriensis]], sem er náttúrulegur hýsill fyrir Sin Nombre veiru }} Hantaveirur sem valda sjúkdómum í mönnum smitast aðallega af nagdýrum. Í nagdýrum valda hantaveirum venjulega einkennalausum, viðvarandi sýkingum. Sýkt dýr geta borið veiruna til ósýktra dýra með úðasmiti og dropasmiti úr hægðum, þvagi, munnvatni og blóði, með því að borða mengaðan mat, með sóttmenguðum ögnum sem losna úr húð eða feld, með snyrtivörum, eða með því að bíta og klóra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref> Hantaveirur geta einnig breiðst út í saur-munn smitun (fecal-oral) og frá [[Fylgja|fylgju]] á meðgöngu frá móður til barns. Veiran geta lifað í 10 daga við herbergishita, 15 daga í hitabeltisumhverfi, og meira en 18 daga við 4 gráður á Celsíus (39 gráður Fahrenheit), sem hjálpar til við útbreiðslu veirunnar.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Riccò M, Peruzzi S, Ranzieri S, Magnavita N |date=25 October 2021 |title=Occupational Hantavirus Infections in Agricultural and Forestry Workers: A Systematic Review and Metanalysis |journal=Viruses |volume=13 |issue=11 |page=2150 |doi=10.3390/v13112150 |pmc=8621010 |pmid=34834957 |doi-access=free}}</ref> Umhverfisskilyrði sem eru hagstæð fyrir fjölgun og útbreiðslu nagdýra auka sjúkdómaútbreiðslu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref> Stærstu áhættuþættir fyrir sýkingu eru að búa í dreifbýli, búa við slæmar hreinlætisaðstæður og vera í umhverfi þar sem einnig eru hýslar veirunnar. Hópar sem eru sérstaklega útsettir fyrir smit eru göngufólk, bændur, fólk sem vinnur í skógum og fólk sem vinnur í námum, hermenn og fólk sem hugsar um og rannsakar dýr. Samskipti við umhverfi sem deilt er með hýsli (oftast músum) eru stærstu áhættuþættir fyrir sýkingu. <ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Tíðni hantaveiru meðal nagdýraræktenda og gæludýraeigenda sem eiga nagdýr hefur aukist um allt að 80%. Í einni hópsýkingu í Norður-Ameríku árið 2017 smitaði Seoul-veiran 31 manns í gegnum snertingu við gæludýrarottur. Andes-veiran hefur oft verið sögð af vísindamönnum vera þekkt fyrir að breiðast út frá manni til manns, eina slíka hantaveiran, venjulega eftir að hafa komist í nána snertingu við smitaðan einstakling. Einnig var tilkynnt að sú veira breiddist út í gegnum munnvatn í mönnum, við úðasmit frá hósta og hnerra og til nýfæddra barna í gegnum brjóstamjólk og fylgju.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> Sérstök eftirgrennslan árið 2021 komst hins vegar að því að smitun Andes-veiru milli manna væri ekki studd af sterkum sönnunargögnum, þó að það sé mögulegt við takmarkaðar aðstæður, sérstaklega við nánar snertingar svo sem við [[kynmök]].<ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tortosa F, Perre F, Tognetti C, Lossetti L, Carrasco G, Guaresti G, Iglesias A, Espasandin Y, Izcovich A |date=19 September 2024 |title=Seroprevalence of hantavirus infection in non-epidemic settings over four decades: a systematic review and meta-analysis |journal=BMC Public Health |volume=24 |issue=1 |page=2553 |doi=10.1186/s12889-024-20014-w |pmc=11414058 |pmid=39300359 |doi-access=free}}</ref> Grunur er einnig um að Puumala-veira geti breiðst út frá manni til manns með blóðgjöfum og blóðflögum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Meier K, Thorkelsson SR, Quemin ER, Rosenthal M |date=6 August 2021 |title=Hantavirus Replication Cycle-An Updated Structural Virology Perspective |journal=Viruses |volume=13 |issue=8 |page=1561 |doi=10.3390/v13081561 |pmc=8402763 |pmid=34452426 |doi-access=free}}</ref> Hantaveirur sem valda HFRS geta smitast í gegnum bit frá [[Mítlar|mítlum]] og blóðmítlum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tkachenko E, Balkina A, Trankvilevsky D, Kolyasnikova N, Teodorovich R, Vorovich M, Popova Y, Kurashova S, Egorova M, Belyakova A, Tkachenko P, Ishmukhametov A, Dzagurova T |date=13 August 2024 |title=The Specificity of Epizootic and Epidemiological Processes in Natural Foci of Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome and Tick-Borne Encephalitis in Russia, as the Basis for the Prospects of Creating a Combined Vaccine for the Prevention of These Infections |journal=Viruses |volume=16 |issue=8 |page=1292 |doi=10.3390/v16081292 |pmc=11359185 |pmid=39205266 |doi-access=free}}</ref> Rannsóknir hafa einnig sýnt að [[svín]] geta smitast af Hantaan veirunni án alvarlegra einkenna og gyltur geta sent veiruna til afkvæma sinna í gegnum fylgju. Sjúkdómur frá svínum til manna getur einnig verið mögulegur; einn svínaræktandi var smitaður af hantaveiru án snertingar við nagdýr eða mítla. Hantaan-veira og Puumala-veira hafa fundist í [[Nautgripir|nautgripum]], [[Dádýr|dádýrum]] og [[Kanínur|kanínum]], og mótefni gegn Seoul-veiru hafa fundist hjá [[Köttur|köttum]] og [[Hundur|hundum]], en hlutverk þessara hýsla fyrir hantaveirur er óþekkt.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> Sýking í öðrum dýrum getur hugsanlega auðveldað þróun hantaveirunnar með erfðaefni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Til viðbótar við nagdýr finnast sumir hantaveirur í litlum spendýrum sem éta skordýr, svo sem moldvörpum, snjáldurmúsum og leðurblökum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Klempa B |date=October 2018 |title=Reassortment events in the evolution of hantaviruses |journal=Virus Genes |volume=54 |issue=5 |pages=638–646 |doi=10.1007/s11262-018-1590-z |pmc=6153690 |pmid=30047031}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Afzal S, Ali L, Batool A, Afzal M, Kanwal N, Hassan M, Safdar M, Ahmad A, Yang J |date=12 October 2023 |title=Hantavirus: an overview and advancements in therapeutic approaches for infection |journal=Front Microbiol |volume=14 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2023.1233433 |pmc=10601933 |pmid=37901807 |doi-access=free}}</ref> Hantavirus mótefni, sem bendir til sýkinga, hefur einnig fundist í ýmsum [[Fugl|fuglategundum]]. Manngert umhverfi er mikilvægt í útbreiðslu hantaveiru. [[Skógarhögg]] og of mikill [[landbúnaður]] getur eyðilagt náttúrulegt búsvæði nagdýra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Stækkun landbúnaðarlands helst í hendur við að [[Rándýr|rándýrum]] fækkar og það gerir hýslum sem bera með sér hantavirus kleift að nota landbúnaðarsvæði sem hreiður og næringarstaði. Landbúnaðarsvæði byggð í mikilli nálægð við náttúrulegt búsvæði nagdýra geta auðveldað fjölgun nagdýra ef nagdýrin hafa þar auðvelt aðgengi að fæðu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref> Rottur geta búið í [[Holræsi|holræsum]] og flóðvarnarmannvirkjum og þá sérstaklega á svæðum þar sem förgun á lífrænum úrgangi er áfátt. Vöruflutningar á sjó og ferðalög hafa einnig verið tengd við útbreiðslu hantaveira. Rannsóknarniðurstöður um hvort að borgarumhverfi auki útbreiðslu hantaveiru eru misvísandi. [[Mótefnaalgengi]] (seroprevalence), sem sýnir fyrri sýkingu á hantavirus mælist hærra í störfum og svæðum sem eru meira útsett fyrir nagdýrum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tortosa F, Perre F, Tognetti C, Lossetti L, Carrasco G, Guaresti G, Iglesias A, Espasandin Y, Izcovich A |date=19 September 2024 |title=Seroprevalence of hantavirus infection in non-epidemic settings over four decades: a systematic review and meta-analysis |journal=BMC Public Health |volume=24 |issue=1 |page=2553 |doi=10.1186/s12889-024-20014-w |pmc=11414058 |pmid=39300359 |doi-access=free}}</ref> Slæm lífskjör á vígvelli, í herbúðum og í flóttamannabúðum útsetur hermenn og flóttamenn fyrir smiti.<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> == Umhverfi == [[Mynd:NOAA_Nino.jpg|thumb|Áhrif El Niño á staðbundið loftslag]] Rottutegundir sem bera hantavírus búa í fjölbreytilegum búsvæðum, þar á meðal búsvæðum sem eru eyðimerkur, miðbaugsvæði og hitabeltisskógar, fen, sléttur, akrar og saltmýrar.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Mótefnaalgengi ( seroprevalence) hantaveira í hýsiltegundum þeirra hefur reynst vera á bilinu 5,9% til 38% í Ameríku og 3% til um 19% um allan heim, eftir prófunaraðferð og staðsetningu.<ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Obando-Rico CJ, Valencia-Grajales YF, Bonilla-Aldana DK |date=January–February 2023 |title=Prevalence of orthohantavirus in rodents: A systematic review and meta-analysis |journal=Travel Med Infect Dis |volume=51 |issue= |doi=10.1016/j.tmaid.2022.102504 |pmc= |pmid=36402291 |doi-access=free}}</ref> Sums staðar svo sem í Suður-Kóreu, eru reglulega veidd villt nagdýr til að fylgjast með útbreiðslu á hantaveirum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Kim WK, Cho S, Lee SH, No JS, Lee GY, Park K, Lee D, Jeong ST, Song JW |date=8 January 2021 |title=Genomic Epidemiology and Active Surveillance to Investigate Outbreaks of Hantaviruses |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |doi=10.3389/fcimb.2020.532388 |pmc=7819890 |pmid=33489927 |doi-access=free}}</ref> Mikill raki getur gagnast nagdýrum í heitu loftslagi, þar sem það getur haft jákvæð áhrif á vöxt gróðurs og þar með fæðuframboð. Vaxandi skógarþekja er tengd aukningu á hantaveirum, sérstaklega í Evrópu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref> [[Loftslagsbreytingar]] og umhverfiseyðing auka snertingu milli nagdýra og manna, sem eykur hugsanlega útsetningu fyrir hantaveirum. Dæmi um þetta var [[Four Corners]] faraldurinn árið [[1993]] í Bandaríkjunum, sem kom strax á eftir mikilli rigningu frá [[El Niño|El Niño-hitunartímabilinu]] [[1992]]-[[1993]]. Þetta olli verulegum vexti í fæðuframboði fyrir nagdýr, sem leiddi til að þeim fjölgaði hratt og það auðveldaði þannig meiri útbreiðslu hantaveirunnar sem svo olli faraldri.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> [[Úrkoma]] er tengt útbreiðslu hantaveiru á ýmsa lund. Mikil rigning er áhættuþáttur fyrir útbreiðslu á næstu mánuðum, en getur haft neikvæð áhrif á útbreiðslu ef náttúruhamfarir og flóðbylgjur eyðileggja bæli og hreiður nagdýra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> Á stöðum þar sem skiptast á þurrkatímabil og regntímabil þá eru hantaveirusýkingar algengari á regntíma en á þurrkatíma.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Lítil úrkoma og þurrkur tengjast minnkandi tíðni þar sem slíkar aðstæður leiða til minni nagdýrafjölda, en búferlaflutningar nagdýra vegna þurrka eða flóða getur hins vegar leitt til aukinna samskipta nagdýrs og manna. Í Evrópu hefur hins vegar ekki fundist tengsl milli úrkomu og hantaveiru sjúkdóma. [[Hitastig]] hefur mismunandi áhrif á hantaveiru. Hærra hitastig skapar óhagstætt umhverfi fyrir líf veirunnar og dregur úr virkni nagdýra í [[hitabelti]] [[Nýi heimurinn|Nýja heimsins]], en það getur aftur valdið því að nagdýr leita skjóls frá hita í grennd við eða í mannabústöðum og skapast með því aðstæður fyrir meira loftborið smit.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Lægra hitastig getur lengt líf veirunnar utan hýsils. Hærra meðaltal vetrarhitastigs tengist að færri hýslar eins og hamstrategundin "bank voles" lifa af en sú tegund er náttúrulegur hýsill fyrir Puumal- veiru, en fleiri rákóttar hagamýs (striped field mice) lifa af í [[Kína]] en þær eru náttúrulegur hýsill Hantaan-veiru.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> Öfgar í hitastigi, hvort sem það er heitt eða kalt, tengist minni tíðni sjúkdóma.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref> == Flokkun == Orthohantaveira tilheyrir ættinni ''Hantaviridae'', sem inniheldur allar hantaveirur. Í ættkvíslinni eru 37 tegundir, skráðar hér á eftir ásamt veirunni sem er fyrirmynd að viðkomandi tegund. Almennt bera tegundir nafnið á fyrirmyndarveirunni með endingunni -''ense''.<ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/report/chapter/hantaviridae/hantaviridae/mammantavirinae/orthohantavirus|title=Genus: ''Orthohantavirus''|last=|first=|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/taxonomy|title=Virus Taxonomy: 2024 Release|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=17 March 2025}}</ref>{{Div col}} *''Orthohantavirus andesense'', [[Andes virus]] *''Orthohantavirus artybashense'', [[Artybash virus]] *''Orthohantavirus asamaense'', [[Asama virus]] *''Orthohantavirus asikkalaense'', [[Asikkala virus]] *''Orthohantavirus bayoui'', [[Bayou virus]] *''Orthohantavirus boweense'', [[Bowé virus]] *''Orthohantavirus brugesense'', [[Bruges virus]] *''Orthohantavirus caobangense'', [[Cao Bằng virus]] *''Orthohantavirus carrizalense'', [[Carrizal virus]] *''Orthohantavirus chocloense'', [[Choclo virus]] *''Orthohantavirus dabieshanense'', [[Dàbiéshān virus]] *''Orthohantavirus delgaditoense'', [[Caño Delgadito virus]] *''Orthohantavirus dobravaense'', [[Dobrava-Belgrade virus]]<ref>The exemplar virus of ''Orthohantavirus dobravaense'' is Dobrava virus, a genotype of Dobrava-Belgrade virus. In scientific papers, "Dobrava-Belgrade virus" is essentially used as a synonym for ''Orthohantavirus dobravaense''.</ref> *''Orthohantavirus fugongense'', [[Fúgòng virus]] *''Orthohantavirus hantanense'', [[Hantaan virus]] *''Orthohantavirus jejuense'', [[Jeju virus]] *''Orthohantavirus kenkemeense'', [[Kenkeme virus]] *''Orthohantavirus khabarovskense'', [[Khabarovsk virus]] *''Orthohantavirus lankaense'', [[Lanka virus]] *''Orthohantavirus luxiense'', [[Lúxī virus]] *''Orthohantavirus mamorense'', [[Rio Mamoré virus]] *''Orthohantavirus maporalense'', [[Maporal virus]] *''Orthohantavirus montanoense'', [[Montaño virus]] *''Orthohantavirus nigrorivense'', [[Black Creek Canal virus]] *''Orthohantavirus ozarkense'', [[Ozark virus]] *''Orthohantavirus prospectense'', [[Prospect Hill virus]] *''Orthohantavirus puumalaense'', [[Puumala virus]] *''Orthohantavirus rockportense'', [[Rockport virus]] *''Orthohantavirus sagercreekense'' [[Sager Creek virus]] *''Orthohantavirus sangassouense'', [[Sangassou virus]] *''Orthohantavirus seoulense'', [[Seoul virus]] *''Orthohantavirus sinnombreense'', [[Sin Nombre virus]] *''Orthohantavirus tatenalense'', [[Tatenale virus]] *''Orthohantavirus thailandense'', which contains [[Anjozorobe virus]] and [[Thailand virus]]<ref>''Orthohantavirus thailandense'' bears the name of Thailand virus but its exemplar virus is Anjozorobe virus.</ref> *''Orthohantavirus tigrayense'', [[Tigray virus]] *''Orthohantavirus tulaense'', [[Tula virus]] *''Orthohantavirus wufangense'', [[Wùfeng Chodsigoa smithii orthohantavirus 1]] {{Div col end}}Margar aðrar hantaveirur eru óflokkaðar, þó að sumar geti verið einangraðar af öðrum veirum:<ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/report/chapter/hantaviridae/hantaviridae/mammantavirinae/orthohantavirus|title=Genus: ''Orthohantavirus''|last=|first=|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/ictv/proposals/2023.035M.Hantaviridae_reorg.zip|title=Reevaluate and reorganize family ''Hantaviridae'' (order ''Bunyavirales'')|date=23 June 2023|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|format=docx|access-date=10 January 2025}}</ref>{{Div col|colwidth=20em}} *[[Academ virus]] *[[Adler virus]] *[[Alto Paraguay virus]] *[[Amga virus]]/[[Seewis virus]]<ref>{{cite web|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202200021&taxon_name=Orthohantavirus%20seewisense|title=History of the taxon: Species: ''Orthohantavirus seewisense'' (2022 Release, MSL #38)|author=<!--Not stated-->|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref> *[[Anajatuba virus]] *[[Ash River virus]] *[[Asturias virus]] *[[Azagny virus]] *[[Belgrade virus]] *[[Biya river virus]] *[[Bloodland Lake virus]] *[[Blue River virus]] *[[Boginia virus]] *[[Calabazo virus]] *[[Camp Ripley virus]] *[[Castelo dos Sonhos virus]] *[[CGRn9415 virus]] *[[Dode virus]] *[[El Moro Canyon virus]] *[[Fox Creek virus]] *[[Fusong virus]] *[[Gou virus|Gōu virus]] *[[hantavirus sp. strain Tamarin/BRA/SM22/2014]] *[[HoJo virus]] *[[Iamonia virus]] *[[Isla Vista virus]] *[[Jemez Springs virus]] *[[Jerboa hantavirus]] *[[Jurong virus]] *[[Kielder hantavirus]] *[[Laguna Negra virus]] *[[Landiras virus]] *[[Leakey virus]] *[[Lechiguanas virus]] *[[Liánghé virus]] *[[Lohja virus]] *[[Malacky virus]] *[[Muleshoe virus]] *[[Necocli virus]] *[[Orán virus]] *[[Oxbow virus]] *[[Playa de Oro virus]] *[[Powell Butte virus]] *[[Prairie vole virus]] *[[Qiān Hú Shān virus]]/[[Qiāndǎo Lake virus]] *[[Rio Mearim virus]] *[[Río Segundo virus]] *[[Sapporo rat virus]] *[[Sarufutsu virus]] *[[Serang virus]] *[[Shěnyáng virus]] *[[Taimyr virus]] *[[Tanganya virus]] *[[Tualatin River virus]] *[[Uurainen virus]] *[[Vladivostok virus]] *[[Yakeshi virus]] *[[Yuánjiāng virus]] {{Div col end}} == Saga == Hantavirus blæðandi sjúkdómi var líklega fyrst lýst í ''Huangdi Neijing'', fornum kínverskum læknisfræðitexta, í [[Keisaradæmi|keisaraveldi]] [[Kína]] á tímabilinu 475-221 f.Kr, tímabili sem kallast [[Öld hinna stríðandi ríkja]]<ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref> Sú tilgáta hefur verið sett fram að hantaveirur hafi verið orsök skotgrafanýrnabólgu (thrench nephritis) hjá hermönnum í [[Bandaríska borgarastyrjöldin|bandaríska borgarastyrjöldinni]] og hjá [[Bretland|breskum]] hermönnum í [[Flæmingjaland|Flanders]], [[Belgía|Belgíu]] í [[Fyrri heimsstyrjöldin|Fyrri heimsstyrjöldinni]]. Sjúkdómurinn var einnig nefndur í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], þar sem hann var líklega algengur og var fyrst lýst vísindalega í [[Vladívostok|Vladivostok]] árið [[1913]]<nowiki/>-<nowiki/>[[1914]]. Í [[Seinni heimsstyrjöldin|Seinni heimsstyrjöldinni]] árið [[1942]] braust út sjúkdómur með einkennum hantavirus sýkingar í Salla í [[Lappland|Austur-Lapplandi]] í [[Finnland|Finnlandi]] meðal [[Þýskaland|þýskra]] og [[Finnland|finnskra]] hermanna. Árið 1980 var tilkynnt að sú hópsýking væri af völdum veiru sem væri komin frá hýslinum og hamstrategundinni Bank voles og var kölluð Puumala-veira.<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> Einnig hefur komið fram að í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]] fengu um 10.000 [[Japan|japanskir]] hermenn í [[Mansjúría|Mansjúríu]] HFRS.<ref name="tariq">{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref> Um 3.200<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> tilfelli af HFRS komu upp meðal hermanna [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] sem voru staðsettir nálægt Hantan ánni<ref>{{Cite journal |vauthors=Guardado-Calvo P, Rey FA |date=October 2021 |title=The surface glycoproteins of hantaviruses |journal=Curr Opin Virol |volume=50 |issue= |pages=87–94 |doi=10.1016/j.coviro.2021.07.009 |pmc= |pmid=34418649 |doi-access=free}}</ref> í [[Kóreustríðið|Kóreustríðinu]], og var sá sjúkdómur fyrst greindur árið [[1951]]<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> og nefnt Kóresk blæðandi hitasótt <ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae''|journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38|doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref> Eftir stríðið, árið [[1976]] í Suður-Kóreu, gerði Ho Wang Lee<ref>{{Cite journal |vauthors=Lupuşoru G, Lupuşoru M, Ailincăi I, Bernea L, Berechet A, Spătaru R, Ismail G |date=September 2021 |title=Hanta hemorrhagic fever with renal syndrome: A pathology in whose diagnosis kidney biopsy plays a major role (Review) |journal=Exp Ther Med |volume=22 |issue=33 |page=984 |doi=10.3892/etm.2021.10416 |pmc=8311249 |pmid=34345266}}</ref> rannsókn á rákóttum hagamúsum og sýndi fram á að mótefni úr lungum þeirra sýndu tengsl við mótefni í blóðvökva úr þeim hermönnum sem lifðu af veikina í Kóreustríðinu. Árið 1978 var veiran einangruð í fyrsta sinn og nefnd Hantaan-veira eftir ánni.<ref> {{Cite journal |vauthors=Sehgal A, Mehta S, Sahay K, Martynova E, Rizvanov A, Baranwal M, Chandy S, Khaiboullina S, Kabwe E, Davidyuk Y |date=18 February 2023 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome in Asia: History, Pathogenesis, Diagnosis, Treatment, and Prevention |journal=Viruses |volume=15 |issue=2 |page=561 |doi=10.3390/v15020561 |pmc=9966805 |pmid=36851775 |doi-access=free}}</ref> Afturvirk greining (retrospective analysis) sýndi að Hantaan veiran olli sjúkdómnum sem var kallaður kóresk blæðandi hitasótt. Aðrar hantaveirur sem ollu HFRS fundust síðan um alla Evrasíu. Sjúkdómurinn hafði ýmis nöfn í gegnum tíðina, árið 1982 nefndi [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin|Alþjóðaheilbrigðismálastofnunina]] það opinberlega blæðingarsótthita með nýrnaheilkenni. <ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022|title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417|doi-access=free}}</ref> Árið 1985 var þessi hópur veira nefndur "hantaveirur" eftir Hantaan veirunni, og árið 1987 var ættkvísl Hantavirus stofnuð til að koma þeim í þáverandi ætt ''Bunyaviridae''.<ref>{{Cite journal |vauthors=Deng X, Tian S, Yu Z, Wang L, Liang R, Li Y, Xiang R, Jiang S, Ying T, Yu F |date=July–August 2020 |title=Development of small-molecule inhibitors against hantaviruses |journal=Microbes Infect |volume=22 |issue=6–7 |pages=272–277 |doi=10.1016/j.micinf.2020.05.011 |pmc= |pmid=32445882 |doi-access=free}}</ref> Árið [[1993]] braust út mjög banvænn bráður öndunarsjúkdómur í [[Four Corners]] svæðinu í Bandaríkjunum. Það kom í ljós að þessi sýking var af völdum hantaveiru, sem nú heitir Sin Nombre veira, og var þetta fyrsta staðfesta dæmið um sjúkdómsvaldandi hantaveirur í Ameríku sem og uppgötvun nýrrar tegundar sjúkdóms sem stafar af hantaveirum. Nýi sjúkdómurinn var nefndur "hantaveiru lungnaheilkenni". Á næstu árum fundust fjölmargir aðrir hantaveirur í Ameríku, þar á meðal [[Andesveiran|Andes- veiran]], sem hefur verið sögð smitandi frá manni til manns.<ref name="jacob">{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref> HFRS er hins vegar mun algengari en HPS - meira en 100.000 tilfelli af HFRS eiga sér stað á hverju ári, samanborið við aðeins nokkur hundruð tilfelli af hPS árlega.<ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Engdahl TB, Crowe Jr JE |date=15 July 2020 |title=Humoral Immunity to Hantavirus Infection |journal=mSphere |volume=15 |issue=4 |doi=10.1128/mSphere.00482-20 |pmc=7364217 |pmid=32669473 |doi-access=free}}</ref> Með tímanum hafa uppgötvast hundruðir bunyaviruses veira sem ekki var hægt að taka við í ættkvíslum ''Bunyaviridae''-ættarinnar. Árið 2017 voru Bunyavirales og ''Hantaveiran'', ásamt öðrum ''Bunyavirus'' ættkvíslum, hækkaðar í ætt. Hantaveirur sem einnig kallast hantavirids, vísa nú einnig til meðlima ''Hantaviridae'' ættar. Fyrri ættkvísl Hantavirus var endurnefnd Orthohantavirus til aðgreiningar, og meðlimir ættkvíslarinnar eru oft kallaðir orthohantavirus. Árið 2019 voru búnar til viðbótar ættkvíslir og undirættir til að flokka hantaveirur sem ekki eru rótar, og árið 2023 var [[Tvínefni|tvínefni]] (binomial nomenclature) samþykkt fyrir hantaveirur.<ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist|30em}} == Ytri tenglar == * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88660 Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?] (Vísindavefurinn 13. maí 2026) * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88660 Hvaða einkenni geta komið fram við sýkingu af völdum hantaveiru?] Vísindavefurinn 15. maí 2026 * [https://island.is/s/landlaeknir/frett/hantaveirusmit-tengd-skemmtiferdaskipi Hantaveirusmit tengd skemmtiferðaskipi (Embætti landlæknis 8. maí 2026)] * [https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-05-11-tveir-bandarikjamenn-og-frakki-med-vaeg-einkenni-hantaveirusmits-474710 Tveir Bandaríkjamenn og Frakki með væg einkenni hantaveirusmits] (Rúv 11. maí 2026) * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1093 Hvað er hantaveira?] (Vísindavefurinn 6.11.2000) * [https://unric.org/is/hantaveira-hantaveiru-faraldu/ Hantaveira: Það sem þú þarft að vita] (Upplýsingaskrifstofa Sameinuðu þjóðanna fyrir Vestur-Evrópu) * [https://med.stanford.edu/news/insights/2026/05/hantavirus-need-to-know-stanford-medicine.html Five things to know about hantavirus from a Stanford Medicine expert] * [https://www.cdc.gov/hantavirus/about/ CDC upplýsingar um hantaveiru] * [https://viralzone.expasy.org/213.html Viral Zone: Hantaveira] [[Flokkur:Veirusjúkdómar]] 6qt5ijj4s4x4w69qlkzgvt2w3c3z08h 1963228 1963221 2026-05-15T14:02:38Z Salvor 70 setti inn vísun í nýja grein á Vísindavefnum 1963228 wikitext text/x-wiki   [[Mynd:Sin Nombre virus Hanta TEM 1137 lores.jpg|thumb|Orthohantaveiran Sin Nombre í rafeindasmásjá]] '''Hantaveirur''' (ætt ''Hantaviridae'') eru ætt að minnsta kosti 40 [[Veira|veirutegunda]] sem finnast um allan heim og er talið að meira en helmingur þeirra geti valdið sjúkdómum í mönnum. Þær berast upprunalega allar til manna með nagdýrum. Hantaveirur berast ekki milli manna nema andersveira. Hantaveirur valda oftast tveimur sjúkdómsmyndum í mönnum en það eru annars vegar '''blæðandi hitasótt með nýrnaheilkenni (e. hemorrhagic fever with renal syndrome, HFRS)''' og hins vegar '''Hantaveiru-lungnaheilkenni (e. hantavirus pulmonary syndrome,HPS)'''. <ref>Jón Magnús Jóhannesson og Magnús Gottfreðsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=88660 „Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?]“ ''Vísindavefurinn'', 13. maí 2026, sótt 15. maí 2026</ref> HFRS er aðallega af völdum hantaveira í [[Afríka|Afríku]], [[Asía|Asíu]] og [[Evrópa|Evrópu]] og HPS er venjulega af völdum hantaveira í [[Ameríka|Ameríku]]. hantaveirur eiga náttúruleg heimkynni í [[Nagdýr|nagdýrum]]. Almennt er hver hantaveira bundin við eina tegund nagdýrs og hvert nagdýr sem ber hantaveiru með eina tegund hantaveirutegund. Hantaveirur í náttúrulegum hýslum sínum valda venjulega einkennandi, viðvarandi sýkingu. Hantaveirur berast aðallega í fólk með úðasmiti frá þvagi og saur nagdýra sem og frá menguðum mat eða biti og klóri nagdýra. Rigning, hitastig og raki í umhverfinu hefur áhrif á dreifingu. HFRS einkennist af nýrnasjúkdómum með nýrnabólgu, of miklu af prótíni í [[Þvag|þvagi]] og [[Blóð|blóði]] í þvagi. Dauðsföll vegna HFRS eru frá innan við 1% til 15% eftir um hvaða hantaveiru er að ræða. Mildara afbrigði af HFRS er oft kallað nephropathia epidemica en það er oft af völdum Puumala-veiru og Dobrava-Belgrade veiru. Hvað varðar HPS eru fyrstu einkenni lík [[Flensa|flensu]], með hita, höfuðverk og vöðvaverkjum, sem svo fylgir skyndileg öndunarbilun. Dánartíðni af völdum HPS er mjög há eða 30-60% sem er miklu hærra en af völdum HFRS. Í bæði HFRS og HPS er sjúkdómurinn afleiðing aukinna æðasjúkdóma, minnkandi blóðflögufjölda og of mikilla viðbragða ónæmiskerfisins. Hantaveirur fundust fyrst eftir [[Kóreustríðið]]. Í því stríði var HFRS algengur sjúkdómur hjá hermönnum sem voru staðsettir nálægt Hantan ánni. Fyrsta hantaveiran var einangruð árið [[1975|1978]] í [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]] og var sýnd fram á að hún hefði valdið þeim sýkingum sem urðu á tímum Kóreustríðsins. Innan nokkurra ára fundust aðrar hantaveirur sem valda HFRS um alla [[Evrasía|Evrasíu]]. Árið 1982 gaf [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin|Alþjóðaheilbrigðismálastofnun]] sjúkdómnum HFRS nafn og árið [[1987]] voru hantaveirur flokkaðar í fyrsta sinn. Árið [[1993]] braust út HPS hópsýking á [[Four Corners]] svæðinu í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], sem leiddi til uppgötvunar á sjúkdómum [[Nýi heimurinn|Nýja heim]]s hantaveira og öðrum sjúkdómnum sem stafar af hantaveirum. Síðan þá hafa hantaveirur fundist ekki bara í [[Nagdýr|nagdýrum]] heldur einnig í [[Moldvörpur|moldvörpum]], [[Snjáldrur|snjáldurmúsum (snjáldrum)]] og [[Leðurblökur|leðurblökum]]. Hantaveirur eru flokkaðar í [[Gamli heimurinn|Gamlaheims]] hantaveirur (Old World hantaviruses skammstafað OWHV), sem venjulega valda blæðingum og nýrnabilun (HFRS) í Afríku, Asíu og Evrópu, og [[Nýi heimurinn|Nýja heims]] hantaveirur (New World hantavirus skammstafað NWHV) sem valda hantaveiru lungnaheilkenni (HPS) í Ameríku. Dauðsföll af HFRS eru á bilinu minna en 1% til 15%, en fyrir HPS er það 30-60%.<ref >{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Kim WK, Cho S, Lee SH, No JS, Lee GY, Park K, Lee D, Jeong ST, Song JW |date=8 January 2021 |title=Genomic Epidemiology and Active Surveillance to Investigate Outbreaks of Hantaviruses |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |doi=10.3389/fcimb.2020.532388 |pmc=7819890 |pmid=33489927 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref> Alvarleiki einkenna HFRS er breytilegur eftir veirutegund: Hantaan veira veldur alvarlegu HFRS, Seoul-veira meðallagi HFRS. Puumala-veira veldur vægu afbrigði af HFRS og Dobrava-Belgrade-veira veldur sýkingu sem breytileg frá því að vera væg yfir í að vera alvarleg eftir erfðaefni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Klempa B, Avsic-Zupanc T, Clement J, Dzagurova TK, Henttonen H, Heyman P, Jakab F, Kruger DH, Maes P, Papa A, Tkachenko EA, Ulrich RG, Vapalahti O, Vaheri A |date= |title=Complex evolution and epidemiology of Dobrava-Belgrade hantavirus: definition of genotypes and their characteristics |journal=Arch Virol |volume=158 |issue=3 |pages=521–529 |doi=10.1007/s00705-012-1514-5 |pmc=3586401 |pmid=23090188}}</ref> Vægt form HFRS sem stafar af Puumala-veiru og Dobrava-Belgrade-veiru er oft kölluð nephropathia epidemica (NE).<ref>{{Cite journal |vauthors=Riccò M, Peruzzi S, Ranzieri S, Magnavita N |date=25 October 2021 |title=Occupational Hantavirus Infections in Agricultural and Forestry Workers: A Systematic Review and Metanalysis |journal=Viruses |volume=13 |issue=11 |page=2150 |doi=10.3390/v13112150 |pmc=8621010 |pmid=34834957 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Afzal S, Ali L, Batool A, Afzal M, Kanwal N, Hassan M, Safdar M, Ahmad A, Yang J |date=12 October 2023 |title=Hantavirus: an overview and advancements in therapeutic approaches for infection |journal=Front Microbiol |volume=14 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2023.1233433 |pmc=10601933 |pmid=37901807 |doi-access=free}}</ref> Endurteknar sýkingar af hantaveirum hafa ekki verið greindar, þannig að bata frá sýkingu veitir líklega ævilangt ónæmi.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Krüger DH, Schönrich G, Klempa B |date=June 2011 |title=Human pathogenic hantaviruses and prevention of infection |journal=Hum Vaccin |volume=7 |issue=6 |pages=685–693 |doi=10.4161/hv.7.6.15197 |pmc=3219076 |pmid=21508676}}</ref> HFRS einkennist af fimm stigum: hita, lágþrýstingi, lágri þvagframleiðslu (oliguria), mikilli þvagframleiðslu (polyuria) og bata. Einkenni koma venjulega fram 12-16 dögum eftir smit af veirunni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Zhang Y, Ma R, Wang Y, Sun W, Yang Z, Han M, Han T, Wu XA, Liu R |date=30 September 2021 |title=Viruses Run: The Evasion Mechanisms of the Antiviral Innate Immunity by Hantavirus |journal=Front Microbiol |volume=12 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2021.759198 |pmc=8516094 |pmid=34659193 |doi-access=free}}</ref> Bráður nýrnasjúkdómur kemur fram með nýrnabólgu, of miklu af prótíni í þvagi (proteinuria) og blóði í þvagi (hematuria). Önnur einkenni eru höfuðverkur, neðri bakverkur, ógleði, uppköst, niðurgangur, blóðugar hægðir, og að blettir koma fram á húðinni (petechiae) og blæðing í öndunarvegi.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Sehgal A, Mehta S, Sahay K, Martynova E, Rizvanov A, Baranwal M, Chandy S, Khaiboullina S, Kabwe E, Davidyuk Y |date=18 February 2023 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome in Asia: History, Pathogenesis, Diagnosis, Treatment, and Prevention |journal=Viruses |volume=15 |issue=2 |page=561 |doi=10.3390/v15020561 |pmc=9966805 |pmid=36851775 |doi-access=free}}</ref> Nýrunarbilun leiðir til þvagþurrðar (oliguria) og endurheimt nýrnaheilsu kemur með mjög miklu þvagrennsli (polyuria).<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref> Bati tekur venjulega nokkra mánuði.<ref>{{Cite journal |vauthors=Lupuşoru G, Lupuşoru M, Ailincăi I, Bernea L, Berechet A, Spătaru R, Ismail G |date=September 2021 |title=Hanta hemorrhagic fever with renal syndrome: A pathology in whose diagnosis kidney biopsy plays a major role (Review) |journal=Exp Ther Med |volume=22 |issue=33 |page=984 |doi=10.3892/etm.2021.10416 |pmc=8311249 |pmid=34345266}}</ref> Í mildari tilfellum getur verið erfitt að greina mismunandi stig HFRS, eða sum stig koma ekki fram, en í alvarlegri tilfellum geta fleiri stig komið samtímis.<ref>{{Cite journal |vauthors=Avšič-Županc T, Saksida A, Korva M |date=April 2019 |title=Hantavirus infections |journal=Clin Microbiol Infect |volume=21S |issue= |pages=e6–e16 |doi=10.1111/1469-0691.12291 |pmc= |pmid=24750436 |doi-access=free}}</ref> HPS er aðallega af völdum tveggja veira: Andes-veira og Sin Nombre-veiru. Sjúkdómurinn hefur þrjú stig: prodromal (snemma), hjarta- og lungnastig og bata. Einkenni koma fram um 1-8 vikur eftir að hafa orðið fyrir veirunni. Fyrstu einkenni eru hiti, höfuðverkur, vöðvaverkir, andnauð (dyspnea) og lágur blóðflögufjöldi (thrombocytopenia). Á hjarta- og lungnastigi er örari hjartsláttur (tachycardia), hjartsláttartruflanir koma fram(arrhythmias) og hjartaáfall. Leki úr háræðum lungna getur leitt til bráðrar andnauðar, vökvasöfnunar í lungum (pulmonary edema), lágþrýstings og vökvasöfnunar í brjóstholi (pleural effusion). Þessi einkenni geta valdið skyndilegum dauða.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Eftir að hjarta- og lungnastigið gengur yfir tekur bati venjulega 3 til 6 mánuði, með pólýúríu. Þó að HFRS sé tengt við nýrnasjúkdóma og HPS við hjartasjúkdóma, getur HFRS stundum tengst hjartasjúkdóm sem einkennir HPS og HPS stundum tengst nýrnasjúkdóm sem einkennir HFRS.<ref>{{Cite journal |vauthors=Noack D, Goeijenbier M, Reusken CB, Koopmans MP, Rockx BH |date=4 August 2020 |title=Orthohantavirus Pathogenesis and Cell Tropism |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |page=399 |doi=10.3389/fcimb.2020.00399 |pmc=7438779 |pmid=32903721 |doi-access=free}}</ref> == Útbreiðsla - Smitleiðir == {{Multiple image | direction = vertical | image1 = Rötelmaus.jpg | caption1 = Hamstur af tegundinni [[Clethrionomys glareolus]], sem er náttúrulegur hýsill fyrir Puumala veiru | image2 = Deer Mouse in Tree (6438329699).jpg | caption2 = Hamstur af tegundinni [[Peromyscus sonoriensis]], sem er náttúrulegur hýsill fyrir Sin Nombre veiru }} Hantaveirur sem valda sjúkdómum í mönnum smitast aðallega af nagdýrum. Í nagdýrum valda hantaveirum venjulega einkennalausum, viðvarandi sýkingum. Sýkt dýr geta borið veiruna til ósýktra dýra með úðasmiti og dropasmiti úr hægðum, þvagi, munnvatni og blóði, með því að borða mengaðan mat, með sóttmenguðum ögnum sem losna úr húð eða feld, með snyrtivörum, eða með því að bíta og klóra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref> Hantaveirur geta einnig breiðst út í saur-munn smitun (fecal-oral) og frá [[Fylgja|fylgju]] á meðgöngu frá móður til barns. Veiran geta lifað í 10 daga við herbergishita, 15 daga í hitabeltisumhverfi, og meira en 18 daga við 4 gráður á Celsíus (39 gráður Fahrenheit), sem hjálpar til við útbreiðslu veirunnar.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Riccò M, Peruzzi S, Ranzieri S, Magnavita N |date=25 October 2021 |title=Occupational Hantavirus Infections in Agricultural and Forestry Workers: A Systematic Review and Metanalysis |journal=Viruses |volume=13 |issue=11 |page=2150 |doi=10.3390/v13112150 |pmc=8621010 |pmid=34834957 |doi-access=free}}</ref> Umhverfisskilyrði sem eru hagstæð fyrir fjölgun og útbreiðslu nagdýra auka sjúkdómaútbreiðslu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref> Stærstu áhættuþættir fyrir sýkingu eru að búa í dreifbýli, búa við slæmar hreinlætisaðstæður og vera í umhverfi þar sem einnig eru hýslar veirunnar. Hópar sem eru sérstaklega útsettir fyrir smit eru göngufólk, bændur, fólk sem vinnur í skógum og fólk sem vinnur í námum, hermenn og fólk sem hugsar um og rannsakar dýr. Samskipti við umhverfi sem deilt er með hýsli (oftast músum) eru stærstu áhættuþættir fyrir sýkingu. <ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Tíðni hantaveiru meðal nagdýraræktenda og gæludýraeigenda sem eiga nagdýr hefur aukist um allt að 80%. Í einni hópsýkingu í Norður-Ameríku árið 2017 smitaði Seoul-veiran 31 manns í gegnum snertingu við gæludýrarottur. Andes-veiran hefur oft verið sögð af vísindamönnum vera þekkt fyrir að breiðast út frá manni til manns, eina slíka hantaveiran, venjulega eftir að hafa komist í nána snertingu við smitaðan einstakling. Einnig var tilkynnt að sú veira breiddist út í gegnum munnvatn í mönnum, við úðasmit frá hósta og hnerra og til nýfæddra barna í gegnum brjóstamjólk og fylgju.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> Sérstök eftirgrennslan árið 2021 komst hins vegar að því að smitun Andes-veiru milli manna væri ekki studd af sterkum sönnunargögnum, þó að það sé mögulegt við takmarkaðar aðstæður, sérstaklega við nánar snertingar svo sem við [[kynmök]].<ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tortosa F, Perre F, Tognetti C, Lossetti L, Carrasco G, Guaresti G, Iglesias A, Espasandin Y, Izcovich A |date=19 September 2024 |title=Seroprevalence of hantavirus infection in non-epidemic settings over four decades: a systematic review and meta-analysis |journal=BMC Public Health |volume=24 |issue=1 |page=2553 |doi=10.1186/s12889-024-20014-w |pmc=11414058 |pmid=39300359 |doi-access=free}}</ref> Grunur er einnig um að Puumala-veira geti breiðst út frá manni til manns með blóðgjöfum og blóðflögum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Meier K, Thorkelsson SR, Quemin ER, Rosenthal M |date=6 August 2021 |title=Hantavirus Replication Cycle-An Updated Structural Virology Perspective |journal=Viruses |volume=13 |issue=8 |page=1561 |doi=10.3390/v13081561 |pmc=8402763 |pmid=34452426 |doi-access=free}}</ref> Hantaveirur sem valda HFRS geta smitast í gegnum bit frá [[Mítlar|mítlum]] og blóðmítlum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tkachenko E, Balkina A, Trankvilevsky D, Kolyasnikova N, Teodorovich R, Vorovich M, Popova Y, Kurashova S, Egorova M, Belyakova A, Tkachenko P, Ishmukhametov A, Dzagurova T |date=13 August 2024 |title=The Specificity of Epizootic and Epidemiological Processes in Natural Foci of Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome and Tick-Borne Encephalitis in Russia, as the Basis for the Prospects of Creating a Combined Vaccine for the Prevention of These Infections |journal=Viruses |volume=16 |issue=8 |page=1292 |doi=10.3390/v16081292 |pmc=11359185 |pmid=39205266 |doi-access=free}}</ref> Rannsóknir hafa einnig sýnt að [[svín]] geta smitast af Hantaan veirunni án alvarlegra einkenna og gyltur geta sent veiruna til afkvæma sinna í gegnum fylgju. Sjúkdómur frá svínum til manna getur einnig verið mögulegur; einn svínaræktandi var smitaður af hantaveiru án snertingar við nagdýr eða mítla. Hantaan-veira og Puumala-veira hafa fundist í [[Nautgripir|nautgripum]], [[Dádýr|dádýrum]] og [[Kanínur|kanínum]], og mótefni gegn Seoul-veiru hafa fundist hjá [[Köttur|köttum]] og [[Hundur|hundum]], en hlutverk þessara hýsla fyrir hantaveirur er óþekkt.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> Sýking í öðrum dýrum getur hugsanlega auðveldað þróun hantaveirunnar með erfðaefni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Til viðbótar við nagdýr finnast sumir hantaveirur í litlum spendýrum sem éta skordýr, svo sem moldvörpum, snjáldurmúsum og leðurblökum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Klempa B |date=October 2018 |title=Reassortment events in the evolution of hantaviruses |journal=Virus Genes |volume=54 |issue=5 |pages=638–646 |doi=10.1007/s11262-018-1590-z |pmc=6153690 |pmid=30047031}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Afzal S, Ali L, Batool A, Afzal M, Kanwal N, Hassan M, Safdar M, Ahmad A, Yang J |date=12 October 2023 |title=Hantavirus: an overview and advancements in therapeutic approaches for infection |journal=Front Microbiol |volume=14 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2023.1233433 |pmc=10601933 |pmid=37901807 |doi-access=free}}</ref> Hantavirus mótefni, sem bendir til sýkinga, hefur einnig fundist í ýmsum [[Fugl|fuglategundum]]. Manngert umhverfi er mikilvægt í útbreiðslu hantaveiru. [[Skógarhögg]] og of mikill [[landbúnaður]] getur eyðilagt náttúrulegt búsvæði nagdýra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Stækkun landbúnaðarlands helst í hendur við að [[Rándýr|rándýrum]] fækkar og það gerir hýslum sem bera með sér hantavirus kleift að nota landbúnaðarsvæði sem hreiður og næringarstaði. Landbúnaðarsvæði byggð í mikilli nálægð við náttúrulegt búsvæði nagdýra geta auðveldað fjölgun nagdýra ef nagdýrin hafa þar auðvelt aðgengi að fæðu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref> Rottur geta búið í [[Holræsi|holræsum]] og flóðvarnarmannvirkjum og þá sérstaklega á svæðum þar sem förgun á lífrænum úrgangi er áfátt. Vöruflutningar á sjó og ferðalög hafa einnig verið tengd við útbreiðslu hantaveira. Rannsóknarniðurstöður um hvort að borgarumhverfi auki útbreiðslu hantaveiru eru misvísandi. [[Mótefnaalgengi]] (seroprevalence), sem sýnir fyrri sýkingu á hantavirus mælist hærra í störfum og svæðum sem eru meira útsett fyrir nagdýrum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tortosa F, Perre F, Tognetti C, Lossetti L, Carrasco G, Guaresti G, Iglesias A, Espasandin Y, Izcovich A |date=19 September 2024 |title=Seroprevalence of hantavirus infection in non-epidemic settings over four decades: a systematic review and meta-analysis |journal=BMC Public Health |volume=24 |issue=1 |page=2553 |doi=10.1186/s12889-024-20014-w |pmc=11414058 |pmid=39300359 |doi-access=free}}</ref> Slæm lífskjör á vígvelli, í herbúðum og í flóttamannabúðum útsetur hermenn og flóttamenn fyrir smiti.<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> == Umhverfi == [[Mynd:NOAA_Nino.jpg|thumb|Áhrif El Niño á staðbundið loftslag]] Rottutegundir sem bera hantavírus búa í fjölbreytilegum búsvæðum, þar á meðal búsvæðum sem eru eyðimerkur, miðbaugsvæði og hitabeltisskógar, fen, sléttur, akrar og saltmýrar.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Mótefnaalgengi ( seroprevalence) hantaveira í hýsiltegundum þeirra hefur reynst vera á bilinu 5,9% til 38% í Ameríku og 3% til um 19% um allan heim, eftir prófunaraðferð og staðsetningu.<ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Obando-Rico CJ, Valencia-Grajales YF, Bonilla-Aldana DK |date=January–February 2023 |title=Prevalence of orthohantavirus in rodents: A systematic review and meta-analysis |journal=Travel Med Infect Dis |volume=51 |issue= |doi=10.1016/j.tmaid.2022.102504 |pmc= |pmid=36402291 |doi-access=free}}</ref> Sums staðar svo sem í Suður-Kóreu, eru reglulega veidd villt nagdýr til að fylgjast með útbreiðslu á hantaveirum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Kim WK, Cho S, Lee SH, No JS, Lee GY, Park K, Lee D, Jeong ST, Song JW |date=8 January 2021 |title=Genomic Epidemiology and Active Surveillance to Investigate Outbreaks of Hantaviruses |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |doi=10.3389/fcimb.2020.532388 |pmc=7819890 |pmid=33489927 |doi-access=free}}</ref> Mikill raki getur gagnast nagdýrum í heitu loftslagi, þar sem það getur haft jákvæð áhrif á vöxt gróðurs og þar með fæðuframboð. Vaxandi skógarþekja er tengd aukningu á hantaveirum, sérstaklega í Evrópu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref> [[Loftslagsbreytingar]] og umhverfiseyðing auka snertingu milli nagdýra og manna, sem eykur hugsanlega útsetningu fyrir hantaveirum. Dæmi um þetta var [[Four Corners]] faraldurinn árið [[1993]] í Bandaríkjunum, sem kom strax á eftir mikilli rigningu frá [[El Niño|El Niño-hitunartímabilinu]] [[1992]]-[[1993]]. Þetta olli verulegum vexti í fæðuframboði fyrir nagdýr, sem leiddi til að þeim fjölgaði hratt og það auðveldaði þannig meiri útbreiðslu hantaveirunnar sem svo olli faraldri.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> [[Úrkoma]] er tengt útbreiðslu hantaveiru á ýmsa lund. Mikil rigning er áhættuþáttur fyrir útbreiðslu á næstu mánuðum, en getur haft neikvæð áhrif á útbreiðslu ef náttúruhamfarir og flóðbylgjur eyðileggja bæli og hreiður nagdýra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> Á stöðum þar sem skiptast á þurrkatímabil og regntímabil þá eru hantaveirusýkingar algengari á regntíma en á þurrkatíma.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Lítil úrkoma og þurrkur tengjast minnkandi tíðni þar sem slíkar aðstæður leiða til minni nagdýrafjölda, en búferlaflutningar nagdýra vegna þurrka eða flóða getur hins vegar leitt til aukinna samskipta nagdýrs og manna. Í Evrópu hefur hins vegar ekki fundist tengsl milli úrkomu og hantaveiru sjúkdóma. [[Hitastig]] hefur mismunandi áhrif á hantaveiru. Hærra hitastig skapar óhagstætt umhverfi fyrir líf veirunnar og dregur úr virkni nagdýra í [[hitabelti]] [[Nýi heimurinn|Nýja heimsins]], en það getur aftur valdið því að nagdýr leita skjóls frá hita í grennd við eða í mannabústöðum og skapast með því aðstæður fyrir meira loftborið smit.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Lægra hitastig getur lengt líf veirunnar utan hýsils. Hærra meðaltal vetrarhitastigs tengist að færri hýslar eins og hamstrategundin "bank voles" lifa af en sú tegund er náttúrulegur hýsill fyrir Puumal- veiru, en fleiri rákóttar hagamýs (striped field mice) lifa af í [[Kína]] en þær eru náttúrulegur hýsill Hantaan-veiru.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> Öfgar í hitastigi, hvort sem það er heitt eða kalt, tengist minni tíðni sjúkdóma.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref> == Flokkun == Orthohantaveira tilheyrir ættinni ''Hantaviridae'', sem inniheldur allar hantaveirur. Í ættkvíslinni eru 37 tegundir, skráðar hér á eftir ásamt veirunni sem er fyrirmynd að viðkomandi tegund. Almennt bera tegundir nafnið á fyrirmyndarveirunni með endingunni -''ense''.<ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/report/chapter/hantaviridae/hantaviridae/mammantavirinae/orthohantavirus|title=Genus: ''Orthohantavirus''|last=|first=|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/taxonomy|title=Virus Taxonomy: 2024 Release|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=17 March 2025}}</ref>{{Div col}} *''Orthohantavirus andesense'', [[Andes virus]] *''Orthohantavirus artybashense'', [[Artybash virus]] *''Orthohantavirus asamaense'', [[Asama virus]] *''Orthohantavirus asikkalaense'', [[Asikkala virus]] *''Orthohantavirus bayoui'', [[Bayou virus]] *''Orthohantavirus boweense'', [[Bowé virus]] *''Orthohantavirus brugesense'', [[Bruges virus]] *''Orthohantavirus caobangense'', [[Cao Bằng virus]] *''Orthohantavirus carrizalense'', [[Carrizal virus]] *''Orthohantavirus chocloense'', [[Choclo virus]] *''Orthohantavirus dabieshanense'', [[Dàbiéshān virus]] *''Orthohantavirus delgaditoense'', [[Caño Delgadito virus]] *''Orthohantavirus dobravaense'', [[Dobrava-Belgrade virus]]<ref>The exemplar virus of ''Orthohantavirus dobravaense'' is Dobrava virus, a genotype of Dobrava-Belgrade virus. In scientific papers, "Dobrava-Belgrade virus" is essentially used as a synonym for ''Orthohantavirus dobravaense''.</ref> *''Orthohantavirus fugongense'', [[Fúgòng virus]] *''Orthohantavirus hantanense'', [[Hantaan virus]] *''Orthohantavirus jejuense'', [[Jeju virus]] *''Orthohantavirus kenkemeense'', [[Kenkeme virus]] *''Orthohantavirus khabarovskense'', [[Khabarovsk virus]] *''Orthohantavirus lankaense'', [[Lanka virus]] *''Orthohantavirus luxiense'', [[Lúxī virus]] *''Orthohantavirus mamorense'', [[Rio Mamoré virus]] *''Orthohantavirus maporalense'', [[Maporal virus]] *''Orthohantavirus montanoense'', [[Montaño virus]] *''Orthohantavirus nigrorivense'', [[Black Creek Canal virus]] *''Orthohantavirus ozarkense'', [[Ozark virus]] *''Orthohantavirus prospectense'', [[Prospect Hill virus]] *''Orthohantavirus puumalaense'', [[Puumala virus]] *''Orthohantavirus rockportense'', [[Rockport virus]] *''Orthohantavirus sagercreekense'' [[Sager Creek virus]] *''Orthohantavirus sangassouense'', [[Sangassou virus]] *''Orthohantavirus seoulense'', [[Seoul virus]] *''Orthohantavirus sinnombreense'', [[Sin Nombre virus]] *''Orthohantavirus tatenalense'', [[Tatenale virus]] *''Orthohantavirus thailandense'', which contains [[Anjozorobe virus]] and [[Thailand virus]]<ref>''Orthohantavirus thailandense'' bears the name of Thailand virus but its exemplar virus is Anjozorobe virus.</ref> *''Orthohantavirus tigrayense'', [[Tigray virus]] *''Orthohantavirus tulaense'', [[Tula virus]] *''Orthohantavirus wufangense'', [[Wùfeng Chodsigoa smithii orthohantavirus 1]] {{Div col end}}Margar aðrar hantaveirur eru óflokkaðar, þó að sumar geti verið einangraðar af öðrum veirum:<ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/report/chapter/hantaviridae/hantaviridae/mammantavirinae/orthohantavirus|title=Genus: ''Orthohantavirus''|last=|first=|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/ictv/proposals/2023.035M.Hantaviridae_reorg.zip|title=Reevaluate and reorganize family ''Hantaviridae'' (order ''Bunyavirales'')|date=23 June 2023|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|format=docx|access-date=10 January 2025}}</ref>{{Div col|colwidth=20em}} *[[Academ virus]] *[[Adler virus]] *[[Alto Paraguay virus]] *[[Amga virus]]/[[Seewis virus]]<ref>{{cite web|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202200021&taxon_name=Orthohantavirus%20seewisense|title=History of the taxon: Species: ''Orthohantavirus seewisense'' (2022 Release, MSL #38)|author=<!--Not stated-->|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref> *[[Anajatuba virus]] *[[Ash River virus]] *[[Asturias virus]] *[[Azagny virus]] *[[Belgrade virus]] *[[Biya river virus]] *[[Bloodland Lake virus]] *[[Blue River virus]] *[[Boginia virus]] *[[Calabazo virus]] *[[Camp Ripley virus]] *[[Castelo dos Sonhos virus]] *[[CGRn9415 virus]] *[[Dode virus]] *[[El Moro Canyon virus]] *[[Fox Creek virus]] *[[Fusong virus]] *[[Gou virus|Gōu virus]] *[[hantavirus sp. strain Tamarin/BRA/SM22/2014]] *[[HoJo virus]] *[[Iamonia virus]] *[[Isla Vista virus]] *[[Jemez Springs virus]] *[[Jerboa hantavirus]] *[[Jurong virus]] *[[Kielder hantavirus]] *[[Laguna Negra virus]] *[[Landiras virus]] *[[Leakey virus]] *[[Lechiguanas virus]] *[[Liánghé virus]] *[[Lohja virus]] *[[Malacky virus]] *[[Muleshoe virus]] *[[Necocli virus]] *[[Orán virus]] *[[Oxbow virus]] *[[Playa de Oro virus]] *[[Powell Butte virus]] *[[Prairie vole virus]] *[[Qiān Hú Shān virus]]/[[Qiāndǎo Lake virus]] *[[Rio Mearim virus]] *[[Río Segundo virus]] *[[Sapporo rat virus]] *[[Sarufutsu virus]] *[[Serang virus]] *[[Shěnyáng virus]] *[[Taimyr virus]] *[[Tanganya virus]] *[[Tualatin River virus]] *[[Uurainen virus]] *[[Vladivostok virus]] *[[Yakeshi virus]] *[[Yuánjiāng virus]] {{Div col end}} == Saga == Hantavirus blæðandi sjúkdómi var líklega fyrst lýst í ''Huangdi Neijing'', fornum kínverskum læknisfræðitexta, í [[Keisaradæmi|keisaraveldi]] [[Kína]] á tímabilinu 475-221 f.Kr, tímabili sem kallast [[Öld hinna stríðandi ríkja]]<ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref> Sú tilgáta hefur verið sett fram að hantaveirur hafi verið orsök skotgrafanýrnabólgu (thrench nephritis) hjá hermönnum í [[Bandaríska borgarastyrjöldin|bandaríska borgarastyrjöldinni]] og hjá [[Bretland|breskum]] hermönnum í [[Flæmingjaland|Flanders]], [[Belgía|Belgíu]] í [[Fyrri heimsstyrjöldin|Fyrri heimsstyrjöldinni]]. Sjúkdómurinn var einnig nefndur í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], þar sem hann var líklega algengur og var fyrst lýst vísindalega í [[Vladívostok|Vladivostok]] árið [[1913]]<nowiki/>-<nowiki/>[[1914]]. Í [[Seinni heimsstyrjöldin|Seinni heimsstyrjöldinni]] árið [[1942]] braust út sjúkdómur með einkennum hantavirus sýkingar í Salla í [[Lappland|Austur-Lapplandi]] í [[Finnland|Finnlandi]] meðal [[Þýskaland|þýskra]] og [[Finnland|finnskra]] hermanna. Árið 1980 var tilkynnt að sú hópsýking væri af völdum veiru sem væri komin frá hýslinum og hamstrategundinni Bank voles og var kölluð Puumala-veira.<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> Einnig hefur komið fram að í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]] fengu um 10.000 [[Japan|japanskir]] hermenn í [[Mansjúría|Mansjúríu]] HFRS.<ref name="tariq">{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref> Um 3.200<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> tilfelli af HFRS komu upp meðal hermanna [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] sem voru staðsettir nálægt Hantan ánni<ref>{{Cite journal |vauthors=Guardado-Calvo P, Rey FA |date=October 2021 |title=The surface glycoproteins of hantaviruses |journal=Curr Opin Virol |volume=50 |issue= |pages=87–94 |doi=10.1016/j.coviro.2021.07.009 |pmc= |pmid=34418649 |doi-access=free}}</ref> í [[Kóreustríðið|Kóreustríðinu]], og var sá sjúkdómur fyrst greindur árið [[1951]]<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> og nefnt Kóresk blæðandi hitasótt <ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae''|journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38|doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref> Eftir stríðið, árið [[1976]] í Suður-Kóreu, gerði Ho Wang Lee<ref>{{Cite journal |vauthors=Lupuşoru G, Lupuşoru M, Ailincăi I, Bernea L, Berechet A, Spătaru R, Ismail G |date=September 2021 |title=Hanta hemorrhagic fever with renal syndrome: A pathology in whose diagnosis kidney biopsy plays a major role (Review) |journal=Exp Ther Med |volume=22 |issue=33 |page=984 |doi=10.3892/etm.2021.10416 |pmc=8311249 |pmid=34345266}}</ref> rannsókn á rákóttum hagamúsum og sýndi fram á að mótefni úr lungum þeirra sýndu tengsl við mótefni í blóðvökva úr þeim hermönnum sem lifðu af veikina í Kóreustríðinu. Árið 1978 var veiran einangruð í fyrsta sinn og nefnd Hantaan-veira eftir ánni.<ref> {{Cite journal |vauthors=Sehgal A, Mehta S, Sahay K, Martynova E, Rizvanov A, Baranwal M, Chandy S, Khaiboullina S, Kabwe E, Davidyuk Y |date=18 February 2023 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome in Asia: History, Pathogenesis, Diagnosis, Treatment, and Prevention |journal=Viruses |volume=15 |issue=2 |page=561 |doi=10.3390/v15020561 |pmc=9966805 |pmid=36851775 |doi-access=free}}</ref> Afturvirk greining (retrospective analysis) sýndi að Hantaan veiran olli sjúkdómnum sem var kallaður kóresk blæðandi hitasótt. Aðrar hantaveirur sem ollu HFRS fundust síðan um alla Evrasíu. Sjúkdómurinn hafði ýmis nöfn í gegnum tíðina, árið 1982 nefndi [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin|Alþjóðaheilbrigðismálastofnunina]] það opinberlega blæðingarsótthita með nýrnaheilkenni. <ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022|title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417|doi-access=free}}</ref> Árið 1985 var þessi hópur veira nefndur "hantaveirur" eftir Hantaan veirunni, og árið 1987 var ættkvísl Hantavirus stofnuð til að koma þeim í þáverandi ætt ''Bunyaviridae''.<ref>{{Cite journal |vauthors=Deng X, Tian S, Yu Z, Wang L, Liang R, Li Y, Xiang R, Jiang S, Ying T, Yu F |date=July–August 2020 |title=Development of small-molecule inhibitors against hantaviruses |journal=Microbes Infect |volume=22 |issue=6–7 |pages=272–277 |doi=10.1016/j.micinf.2020.05.011 |pmc= |pmid=32445882 |doi-access=free}}</ref> Árið [[1993]] braust út mjög banvænn bráður öndunarsjúkdómur í [[Four Corners]] svæðinu í Bandaríkjunum. Það kom í ljós að þessi sýking var af völdum hantaveiru, sem nú heitir Sin Nombre veira, og var þetta fyrsta staðfesta dæmið um sjúkdómsvaldandi hantaveirur í Ameríku sem og uppgötvun nýrrar tegundar sjúkdóms sem stafar af hantaveirum. Nýi sjúkdómurinn var nefndur "hantaveiru lungnaheilkenni". Á næstu árum fundust fjölmargir aðrir hantaveirur í Ameríku, þar á meðal [[Andesveiran|Andes- veiran]], sem hefur verið sögð smitandi frá manni til manns.<ref name="jacob">{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref> HFRS er hins vegar mun algengari en HPS - meira en 100.000 tilfelli af HFRS eiga sér stað á hverju ári, samanborið við aðeins nokkur hundruð tilfelli af hPS árlega.<ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Engdahl TB, Crowe Jr JE |date=15 July 2020 |title=Humoral Immunity to Hantavirus Infection |journal=mSphere |volume=15 |issue=4 |doi=10.1128/mSphere.00482-20 |pmc=7364217 |pmid=32669473 |doi-access=free}}</ref> Með tímanum hafa uppgötvast hundruðir bunyaviruses veira sem ekki var hægt að taka við í ættkvíslum ''Bunyaviridae''-ættarinnar. Árið 2017 voru Bunyavirales og ''Hantaveiran'', ásamt öðrum ''Bunyavirus'' ættkvíslum, hækkaðar í ætt. Hantaveirur sem einnig kallast hantavirids, vísa nú einnig til meðlima ''Hantaviridae'' ættar. Fyrri ættkvísl Hantavirus var endurnefnd Orthohantavirus til aðgreiningar, og meðlimir ættkvíslarinnar eru oft kallaðir orthohantavirus. Árið 2019 voru búnar til viðbótar ættkvíslir og undirættir til að flokka hantaveirur sem ekki eru rótar, og árið 2023 var [[Tvínefni|tvínefni]] (binomial nomenclature) samþykkt fyrir hantaveirur.<ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist|30em}} == Ytri tenglar == * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88660 Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?] (Vísindavefurinn 13. maí 2026) * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88660 Hvaða einkenni geta komið fram við sýkingu af völdum hantaveiru?] Vísindavefurinn 15. maí 2026 * [https://island.is/s/landlaeknir/frett/hantaveirusmit-tengd-skemmtiferdaskipi Hantaveirusmit tengd skemmtiferðaskipi (Embætti landlæknis 8. maí 2026)] * [https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-05-11-tveir-bandarikjamenn-og-frakki-med-vaeg-einkenni-hantaveirusmits-474710 Tveir Bandaríkjamenn og Frakki með væg einkenni hantaveirusmits] (Rúv 11. maí 2026) * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1093 Hvað er hantaveira?] (Vísindavefurinn 6.11.2000) * [https://unric.org/is/hantaveira-hantaveiru-faraldu/ Hantaveira: Það sem þú þarft að vita] (Upplýsingaskrifstofa Sameinuðu þjóðanna fyrir Vestur-Evrópu) * [https://med.stanford.edu/news/insights/2026/05/hantavirus-need-to-know-stanford-medicine.html Five things to know about hantavirus from a Stanford Medicine expert] * [https://www.cdc.gov/hantavirus/about/ CDC upplýsingar um hantaveiru] * [https://viralzone.expasy.org/213.html Viral Zone: Hantaveira] [[Flokkur:Veirusjúkdómar]] dqkudv0w94dcsk6sbr6is7g057so1qz 1963230 1963228 2026-05-15T14:13:29Z Salvor 70 1963230 wikitext text/x-wiki   [[Mynd:Sin Nombre virus Hanta TEM 1137 lores.jpg|thumb|Orthohantaveiran Sin Nombre í rafeindasmásjá]] '''Hantaveirur''' (ætt ''Hantaviridae'') eru ætt að minnsta kosti 40 [[Veira|veirutegunda]] sem finnast um allan heim og er talið að meira en helmingur þeirra geti valdið sjúkdómum í mönnum. Þær berast upprunalega allar til manna með [[Nagdýr|nagdýrum]]. Hantaveirur berast ekki milli manna nema [[andesveira]]. Hantaveirur valda oftast tveimur sjúkdómsmyndum í mönnum en það eru annars vegar '''blæðandi hitasótt með nýrnaheilkenni (e. hemorrhagic fever with renal syndrome, HFRS)''' og hins vegar '''Hantaveiru-lungnaheilkenni (e. hantavirus pulmonary syndrome,HPS)'''. <ref>Jón Magnús Jóhannesson og Magnús Gottfreðsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=88660 „Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?]“ ''Vísindavefurinn'', 13. maí 2026, sótt 15. maí 2026</ref> HFRS er aðallega af völdum hantaveira í [[Afríka|Afríku]], [[Asía|Asíu]] og [[Evrópa|Evrópu]] og HPS er venjulega af völdum hantaveira í [[Ameríka|Ameríku]]. Hantaveirur eiga náttúruleg heimkynni í [[Nagdýr|nagdýrum]]. Almennt er hver hantaveira bundin við eina tegund nagdýrs og hvert nagdýr sem ber hantaveiru með eina tegund hantaveirutegund. Hantaveirur í náttúrulegum hýslum sínum valda þar venjulega sýkingu án merkjanlegra einkenna. Hantaveirur geta borist í fólk með innöndun agna (úðasmiti) frá munnvatni,þvagi og saur nagdýra sem og frá menguðum mat eða gegnum bit og klór nagdýra. Rigning, hitastig og raki í umhverfinu hafa áhrif á dreifingu veirunnar. HFRS einkennist af nýrnasjúkdómum með nýrnabólgu, of miklu af prótíni í [[Þvag|þvagi]] og [[Blóð|blóði]] í þvagi. Dauðsföll vegna HFRS eru frá innan við 1% til 15% eftir um hvaða hantaveiru er að ræða. Mildara afbrigði af HFRS er oft kallað nephropathia epidemica en það er oft af völdum Puumala-veiru og Dobrava-Belgrade veiru. Hvað varðar HPS eru fyrstu einkenni lík [[Flensa|flensu]], með hita, höfuðverk og vöðvaverkjum, sem svo fylgir skyndileg öndunarbilun. Dánartíðni af völdum HPS er mjög há eða 30-60% sem er miklu hærra en af völdum HFRS. Í bæði HFRS og HPS er sjúkdómurinn afleiðing aukinna æðasjúkdóma, minnkandi blóðflögufjölda og of mikilla viðbragða ónæmiskerfisins. Hantaveirur fundust fyrst eftir [[Kóreustríðið]]. Í því stríði var HFRS algengur sjúkdómur hjá hermönnum sem voru staðsettir nálægt Hantan ánni. Fyrsta hantaveiran var einangruð árið [[1975|1978]] í [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]] og var sýnd fram á að hún hefði valdið þeim sýkingum sem urðu á tímum Kóreustríðsins. Innan nokkurra ára fundust aðrar hantaveirur sem valda HFRS um alla [[Evrasía|Evrasíu]]. Árið 1982 gaf [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin|Alþjóðaheilbrigðismálastofnun]] sjúkdómnum HFRS nafn og árið [[1987]] voru hantaveirur flokkaðar í fyrsta sinn. Árið [[1993]] braust út HPS hópsýking á [[Four Corners]] svæðinu í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], sem leiddi til uppgötvunar á sjúkdómum [[Nýi heimurinn|Nýja heim]]s hantaveira og öðrum sjúkdómnum sem stafar af hantaveirum. Síðan þá hafa hantaveirur fundist ekki bara í [[Nagdýr|nagdýrum]] heldur einnig í [[Moldvörpur|moldvörpum]], [[Snjáldrur|snjáldurmúsum (snjáldrum)]] og [[Leðurblökur|leðurblökum]]. Hantaveirur eru flokkaðar í [[Gamli heimurinn|Gamlaheims]] hantaveirur (Old World hantaviruses skammstafað OWHV), sem venjulega valda blæðingum og nýrnabilun (HFRS) í Afríku, Asíu og Evrópu, og [[Nýi heimurinn|Nýja heims]] hantaveirur (New World hantavirus skammstafað NWHV) sem valda hantaveiru lungnaheilkenni (HPS) í Ameríku. Dauðsföll af HFRS eru á bilinu minna en 1% til 15%, en fyrir HPS er það 30-60%.<ref >{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Kim WK, Cho S, Lee SH, No JS, Lee GY, Park K, Lee D, Jeong ST, Song JW |date=8 January 2021 |title=Genomic Epidemiology and Active Surveillance to Investigate Outbreaks of Hantaviruses |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |doi=10.3389/fcimb.2020.532388 |pmc=7819890 |pmid=33489927 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref> Alvarleiki einkenna HFRS er breytilegur eftir veirutegund: Hantaan veira veldur alvarlegu HFRS, Seoul-veira meðallagi HFRS. Puumala-veira veldur vægu afbrigði af HFRS og Dobrava-Belgrade-veira veldur sýkingu sem breytileg frá því að vera væg yfir í að vera alvarleg eftir erfðaefni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Klempa B, Avsic-Zupanc T, Clement J, Dzagurova TK, Henttonen H, Heyman P, Jakab F, Kruger DH, Maes P, Papa A, Tkachenko EA, Ulrich RG, Vapalahti O, Vaheri A |date= |title=Complex evolution and epidemiology of Dobrava-Belgrade hantavirus: definition of genotypes and their characteristics |journal=Arch Virol |volume=158 |issue=3 |pages=521–529 |doi=10.1007/s00705-012-1514-5 |pmc=3586401 |pmid=23090188}}</ref> Vægt form HFRS sem stafar af Puumala-veiru og Dobrava-Belgrade-veiru er oft kölluð nephropathia epidemica (NE).<ref>{{Cite journal |vauthors=Riccò M, Peruzzi S, Ranzieri S, Magnavita N |date=25 October 2021 |title=Occupational Hantavirus Infections in Agricultural and Forestry Workers: A Systematic Review and Metanalysis |journal=Viruses |volume=13 |issue=11 |page=2150 |doi=10.3390/v13112150 |pmc=8621010 |pmid=34834957 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Afzal S, Ali L, Batool A, Afzal M, Kanwal N, Hassan M, Safdar M, Ahmad A, Yang J |date=12 October 2023 |title=Hantavirus: an overview and advancements in therapeutic approaches for infection |journal=Front Microbiol |volume=14 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2023.1233433 |pmc=10601933 |pmid=37901807 |doi-access=free}}</ref> Endurteknar sýkingar af hantaveirum hafa ekki verið greindar, þannig að bata frá sýkingu veitir líklega ævilangt ónæmi.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Krüger DH, Schönrich G, Klempa B |date=June 2011 |title=Human pathogenic hantaviruses and prevention of infection |journal=Hum Vaccin |volume=7 |issue=6 |pages=685–693 |doi=10.4161/hv.7.6.15197 |pmc=3219076 |pmid=21508676}}</ref> HFRS einkennist af fimm stigum: hita, lágþrýstingi, lágri þvagframleiðslu (oliguria), mikilli þvagframleiðslu (polyuria) og bata. Einkenni koma venjulega fram 12-16 dögum eftir smit af veirunni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Zhang Y, Ma R, Wang Y, Sun W, Yang Z, Han M, Han T, Wu XA, Liu R |date=30 September 2021 |title=Viruses Run: The Evasion Mechanisms of the Antiviral Innate Immunity by Hantavirus |journal=Front Microbiol |volume=12 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2021.759198 |pmc=8516094 |pmid=34659193 |doi-access=free}}</ref> Bráður nýrnasjúkdómur kemur fram með nýrnabólgu, of miklu af prótíni í þvagi (proteinuria) og blóði í þvagi (hematuria). Önnur einkenni eru höfuðverkur, neðri bakverkur, ógleði, uppköst, niðurgangur, blóðugar hægðir, og að blettir koma fram á húðinni (petechiae) og blæðing í öndunarvegi.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Sehgal A, Mehta S, Sahay K, Martynova E, Rizvanov A, Baranwal M, Chandy S, Khaiboullina S, Kabwe E, Davidyuk Y |date=18 February 2023 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome in Asia: History, Pathogenesis, Diagnosis, Treatment, and Prevention |journal=Viruses |volume=15 |issue=2 |page=561 |doi=10.3390/v15020561 |pmc=9966805 |pmid=36851775 |doi-access=free}}</ref> Nýrunarbilun leiðir til þvagþurrðar (oliguria) og endurheimt nýrnaheilsu kemur með mjög miklu þvagrennsli (polyuria).<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref> Bati tekur venjulega nokkra mánuði.<ref>{{Cite journal |vauthors=Lupuşoru G, Lupuşoru M, Ailincăi I, Bernea L, Berechet A, Spătaru R, Ismail G |date=September 2021 |title=Hanta hemorrhagic fever with renal syndrome: A pathology in whose diagnosis kidney biopsy plays a major role (Review) |journal=Exp Ther Med |volume=22 |issue=33 |page=984 |doi=10.3892/etm.2021.10416 |pmc=8311249 |pmid=34345266}}</ref> Í mildari tilfellum getur verið erfitt að greina mismunandi stig HFRS, eða sum stig koma ekki fram, en í alvarlegri tilfellum geta fleiri stig komið samtímis.<ref>{{Cite journal |vauthors=Avšič-Županc T, Saksida A, Korva M |date=April 2019 |title=Hantavirus infections |journal=Clin Microbiol Infect |volume=21S |issue= |pages=e6–e16 |doi=10.1111/1469-0691.12291 |pmc= |pmid=24750436 |doi-access=free}}</ref> HPS er aðallega af völdum tveggja veira: Andes-veira og Sin Nombre-veiru. Sjúkdómurinn hefur þrjú stig: prodromal (snemma), hjarta- og lungnastig og bata. Einkenni koma fram um 1-8 vikur eftir að hafa orðið fyrir veirunni. Fyrstu einkenni eru hiti, höfuðverkur, vöðvaverkir, andnauð (dyspnea) og lágur blóðflögufjöldi (thrombocytopenia). Á hjarta- og lungnastigi er örari hjartsláttur (tachycardia), hjartsláttartruflanir koma fram(arrhythmias) og hjartaáfall. Leki úr háræðum lungna getur leitt til bráðrar andnauðar, vökvasöfnunar í lungum (pulmonary edema), lágþrýstings og vökvasöfnunar í brjóstholi (pleural effusion). Þessi einkenni geta valdið skyndilegum dauða.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Eftir að hjarta- og lungnastigið gengur yfir tekur bati venjulega 3 til 6 mánuði, með pólýúríu. Þó að HFRS sé tengt við nýrnasjúkdóma og HPS við hjartasjúkdóma, getur HFRS stundum tengst hjartasjúkdóm sem einkennir HPS og HPS stundum tengst nýrnasjúkdóm sem einkennir HFRS.<ref>{{Cite journal |vauthors=Noack D, Goeijenbier M, Reusken CB, Koopmans MP, Rockx BH |date=4 August 2020 |title=Orthohantavirus Pathogenesis and Cell Tropism |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |page=399 |doi=10.3389/fcimb.2020.00399 |pmc=7438779 |pmid=32903721 |doi-access=free}}</ref> == Útbreiðsla - Smitleiðir == {{Multiple image | direction = vertical | image1 = Rötelmaus.jpg | caption1 = Hamstur af tegundinni [[Clethrionomys glareolus]], sem er náttúrulegur hýsill fyrir Puumala veiru | image2 = Deer Mouse in Tree (6438329699).jpg | caption2 = Hamstur af tegundinni [[Peromyscus sonoriensis]], sem er náttúrulegur hýsill fyrir Sin Nombre veiru }} Hantaveirur sem valda sjúkdómum í mönnum smitast aðallega af nagdýrum. Í nagdýrum valda hantaveirum venjulega einkennalausum, viðvarandi sýkingum. Sýkt dýr geta borið veiruna til ósýktra dýra með úðasmiti og dropasmiti úr hægðum, þvagi, munnvatni og blóði, með því að borða mengaðan mat, með sóttmenguðum ögnum sem losna úr húð eða feld, með snyrtivörum, eða með því að bíta og klóra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref> Hantaveirur geta einnig breiðst út í saur-munn smitun (fecal-oral) og frá [[Fylgja|fylgju]] á meðgöngu frá móður til barns. Veiran geta lifað í 10 daga við herbergishita, 15 daga í hitabeltisumhverfi, og meira en 18 daga við 4 gráður á Celsíus (39 gráður Fahrenheit), sem hjálpar til við útbreiðslu veirunnar.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Riccò M, Peruzzi S, Ranzieri S, Magnavita N |date=25 October 2021 |title=Occupational Hantavirus Infections in Agricultural and Forestry Workers: A Systematic Review and Metanalysis |journal=Viruses |volume=13 |issue=11 |page=2150 |doi=10.3390/v13112150 |pmc=8621010 |pmid=34834957 |doi-access=free}}</ref> Umhverfisskilyrði sem eru hagstæð fyrir fjölgun og útbreiðslu nagdýra auka sjúkdómaútbreiðslu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref> Stærstu áhættuþættir fyrir sýkingu eru að búa í dreifbýli, búa við slæmar hreinlætisaðstæður og vera í umhverfi þar sem einnig eru hýslar veirunnar. Hópar sem eru sérstaklega útsettir fyrir smit eru göngufólk, bændur, fólk sem vinnur í skógum og fólk sem vinnur í námum, hermenn og fólk sem hugsar um og rannsakar dýr. Samskipti við umhverfi sem deilt er með hýsli (oftast músum) eru stærstu áhættuþættir fyrir sýkingu. <ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Tíðni hantaveiru meðal nagdýraræktenda og gæludýraeigenda sem eiga nagdýr hefur aukist um allt að 80%. Í einni hópsýkingu í Norður-Ameríku árið 2017 smitaði Seoul-veiran 31 manns í gegnum snertingu við gæludýrarottur. Andes-veiran hefur oft verið sögð af vísindamönnum vera þekkt fyrir að breiðast út frá manni til manns, eina slíka hantaveiran, venjulega eftir að hafa komist í nána snertingu við smitaðan einstakling. Einnig var tilkynnt að sú veira breiddist út í gegnum munnvatn í mönnum, við úðasmit frá hósta og hnerra og til nýfæddra barna í gegnum brjóstamjólk og fylgju.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> Sérstök eftirgrennslan árið 2021 komst hins vegar að því að smitun Andes-veiru milli manna væri ekki studd af sterkum sönnunargögnum, þó að það sé mögulegt við takmarkaðar aðstæður, sérstaklega við nánar snertingar svo sem við [[kynmök]].<ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tortosa F, Perre F, Tognetti C, Lossetti L, Carrasco G, Guaresti G, Iglesias A, Espasandin Y, Izcovich A |date=19 September 2024 |title=Seroprevalence of hantavirus infection in non-epidemic settings over four decades: a systematic review and meta-analysis |journal=BMC Public Health |volume=24 |issue=1 |page=2553 |doi=10.1186/s12889-024-20014-w |pmc=11414058 |pmid=39300359 |doi-access=free}}</ref> Grunur er einnig um að Puumala-veira geti breiðst út frá manni til manns með blóðgjöfum og blóðflögum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Meier K, Thorkelsson SR, Quemin ER, Rosenthal M |date=6 August 2021 |title=Hantavirus Replication Cycle-An Updated Structural Virology Perspective |journal=Viruses |volume=13 |issue=8 |page=1561 |doi=10.3390/v13081561 |pmc=8402763 |pmid=34452426 |doi-access=free}}</ref> Hantaveirur sem valda HFRS geta smitast í gegnum bit frá [[Mítlar|mítlum]] og blóðmítlum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tkachenko E, Balkina A, Trankvilevsky D, Kolyasnikova N, Teodorovich R, Vorovich M, Popova Y, Kurashova S, Egorova M, Belyakova A, Tkachenko P, Ishmukhametov A, Dzagurova T |date=13 August 2024 |title=The Specificity of Epizootic and Epidemiological Processes in Natural Foci of Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome and Tick-Borne Encephalitis in Russia, as the Basis for the Prospects of Creating a Combined Vaccine for the Prevention of These Infections |journal=Viruses |volume=16 |issue=8 |page=1292 |doi=10.3390/v16081292 |pmc=11359185 |pmid=39205266 |doi-access=free}}</ref> Rannsóknir hafa einnig sýnt að [[svín]] geta smitast af Hantaan veirunni án alvarlegra einkenna og gyltur geta sent veiruna til afkvæma sinna í gegnum fylgju. Sjúkdómur frá svínum til manna getur einnig verið mögulegur; einn svínaræktandi var smitaður af hantaveiru án snertingar við nagdýr eða mítla. Hantaan-veira og Puumala-veira hafa fundist í [[Nautgripir|nautgripum]], [[Dádýr|dádýrum]] og [[Kanínur|kanínum]], og mótefni gegn Seoul-veiru hafa fundist hjá [[Köttur|köttum]] og [[Hundur|hundum]], en hlutverk þessara hýsla fyrir hantaveirur er óþekkt.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> Sýking í öðrum dýrum getur hugsanlega auðveldað þróun hantaveirunnar með erfðaefni.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Til viðbótar við nagdýr finnast sumir hantaveirur í litlum spendýrum sem éta skordýr, svo sem moldvörpum, snjáldurmúsum og leðurblökum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Klempa B |date=October 2018 |title=Reassortment events in the evolution of hantaviruses |journal=Virus Genes |volume=54 |issue=5 |pages=638–646 |doi=10.1007/s11262-018-1590-z |pmc=6153690 |pmid=30047031}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Afzal S, Ali L, Batool A, Afzal M, Kanwal N, Hassan M, Safdar M, Ahmad A, Yang J |date=12 October 2023 |title=Hantavirus: an overview and advancements in therapeutic approaches for infection |journal=Front Microbiol |volume=14 |issue= |doi=10.3389/fmicb.2023.1233433 |pmc=10601933 |pmid=37901807 |doi-access=free}}</ref> Hantavirus mótefni, sem bendir til sýkinga, hefur einnig fundist í ýmsum [[Fugl|fuglategundum]]. Manngert umhverfi er mikilvægt í útbreiðslu hantaveiru. [[Skógarhögg]] og of mikill [[landbúnaður]] getur eyðilagt náttúrulegt búsvæði nagdýra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref> Stækkun landbúnaðarlands helst í hendur við að [[Rándýr|rándýrum]] fækkar og það gerir hýslum sem bera með sér hantavirus kleift að nota landbúnaðarsvæði sem hreiður og næringarstaði. Landbúnaðarsvæði byggð í mikilli nálægð við náttúrulegt búsvæði nagdýra geta auðveldað fjölgun nagdýra ef nagdýrin hafa þar auðvelt aðgengi að fæðu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref> Rottur geta búið í [[Holræsi|holræsum]] og flóðvarnarmannvirkjum og þá sérstaklega á svæðum þar sem förgun á lífrænum úrgangi er áfátt. Vöruflutningar á sjó og ferðalög hafa einnig verið tengd við útbreiðslu hantaveira. Rannsóknarniðurstöður um hvort að borgarumhverfi auki útbreiðslu hantaveiru eru misvísandi. [[Mótefnaalgengi]] (seroprevalence), sem sýnir fyrri sýkingu á hantavirus mælist hærra í störfum og svæðum sem eru meira útsett fyrir nagdýrum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tortosa F, Perre F, Tognetti C, Lossetti L, Carrasco G, Guaresti G, Iglesias A, Espasandin Y, Izcovich A |date=19 September 2024 |title=Seroprevalence of hantavirus infection in non-epidemic settings over four decades: a systematic review and meta-analysis |journal=BMC Public Health |volume=24 |issue=1 |page=2553 |doi=10.1186/s12889-024-20014-w |pmc=11414058 |pmid=39300359 |doi-access=free}}</ref> Slæm lífskjör á vígvelli, í herbúðum og í flóttamannabúðum útsetur hermenn og flóttamenn fyrir smiti.<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> == Umhverfi == [[Mynd:NOAA_Nino.jpg|thumb|Áhrif El Niño á staðbundið loftslag]] Rottutegundir sem bera hantavírus búa í fjölbreytilegum búsvæðum, þar á meðal búsvæðum sem eru eyðimerkur, miðbaugsvæði og hitabeltisskógar, fen, sléttur, akrar og saltmýrar.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Mótefnaalgengi ( seroprevalence) hantaveira í hýsiltegundum þeirra hefur reynst vera á bilinu 5,9% til 38% í Ameríku og 3% til um 19% um allan heim, eftir prófunaraðferð og staðsetningu.<ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Obando-Rico CJ, Valencia-Grajales YF, Bonilla-Aldana DK |date=January–February 2023 |title=Prevalence of orthohantavirus in rodents: A systematic review and meta-analysis |journal=Travel Med Infect Dis |volume=51 |issue= |doi=10.1016/j.tmaid.2022.102504 |pmc= |pmid=36402291 |doi-access=free}}</ref> Sums staðar svo sem í Suður-Kóreu, eru reglulega veidd villt nagdýr til að fylgjast með útbreiðslu á hantaveirum.<ref>{{Cite journal |vauthors=Kim WK, Cho S, Lee SH, No JS, Lee GY, Park K, Lee D, Jeong ST, Song JW |date=8 January 2021 |title=Genomic Epidemiology and Active Surveillance to Investigate Outbreaks of Hantaviruses |journal=Front Cell Infect Microbiol |volume=10 |issue= |doi=10.3389/fcimb.2020.532388 |pmc=7819890 |pmid=33489927 |doi-access=free}}</ref> Mikill raki getur gagnast nagdýrum í heitu loftslagi, þar sem það getur haft jákvæð áhrif á vöxt gróðurs og þar með fæðuframboð. Vaxandi skógarþekja er tengd aukningu á hantaveirum, sérstaklega í Evrópu.<ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref> [[Loftslagsbreytingar]] og umhverfiseyðing auka snertingu milli nagdýra og manna, sem eykur hugsanlega útsetningu fyrir hantaveirum. Dæmi um þetta var [[Four Corners]] faraldurinn árið [[1993]] í Bandaríkjunum, sem kom strax á eftir mikilli rigningu frá [[El Niño|El Niño-hitunartímabilinu]] [[1992]]-[[1993]]. Þetta olli verulegum vexti í fæðuframboði fyrir nagdýr, sem leiddi til að þeim fjölgaði hratt og það auðveldaði þannig meiri útbreiðslu hantaveirunnar sem svo olli faraldri.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=D'Souza MH, Patel TR |date=7 August 2020 |title=Biodefense Implications of New-World Hantaviruses |journal=Front Bioeng Biotechnol |volume=8 |issue= |page=925 |doi=10.3389/fbioe.2020.00925 |pmc=7426369 |pmid=32850756 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> [[Úrkoma]] er tengt útbreiðslu hantaveiru á ýmsa lund. Mikil rigning er áhættuþáttur fyrir útbreiðslu á næstu mánuðum, en getur haft neikvæð áhrif á útbreiðslu ef náttúruhamfarir og flóðbylgjur eyðileggja bæli og hreiður nagdýra.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> Á stöðum þar sem skiptast á þurrkatímabil og regntímabil þá eru hantaveirusýkingar algengari á regntíma en á þurrkatíma.<ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Lítil úrkoma og þurrkur tengjast minnkandi tíðni þar sem slíkar aðstæður leiða til minni nagdýrafjölda, en búferlaflutningar nagdýra vegna þurrka eða flóða getur hins vegar leitt til aukinna samskipta nagdýrs og manna. Í Evrópu hefur hins vegar ekki fundist tengsl milli úrkomu og hantaveiru sjúkdóma. [[Hitastig]] hefur mismunandi áhrif á hantaveiru. Hærra hitastig skapar óhagstætt umhverfi fyrir líf veirunnar og dregur úr virkni nagdýra í [[hitabelti]] [[Nýi heimurinn|Nýja heimsins]], en það getur aftur valdið því að nagdýr leita skjóls frá hita í grennd við eða í mannabústöðum og skapast með því aðstæður fyrir meira loftborið smit.<ref>{{Cite journal |vauthors=Koehler FC, Di Cristanziano V, Späth MR, Hoyer-Allo KJ, Wanken M, Müller RU, Burst V |date=29 January 2022 |title=The kidney in hantavirus infection-epidemiology, virology, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and management |journal=Clin Kidney J |volume=15 |issue=7 |pages=1231–1252 |doi=10.1093/ckj/sfac008 |pmc=9217627 |pmid=35756741 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Douglas KO, Payne K, Sabino-Santos G Jr, Agard J |date=23 December 2021 |title=Influence of Climatic Factors on Human Hantavirus Infections in Latin America and the Caribbean: A Systematic Review |journal=Pathogens |volume=11 |issue=1 |page=15 |doi=10.3390/pathogens11010015 |pmc=8778283 |pmid=35055965 |doi-access=free}}</ref> Lægra hitastig getur lengt líf veirunnar utan hýsils. Hærra meðaltal vetrarhitastigs tengist að færri hýslar eins og hamstrategundin "bank voles" lifa af en sú tegund er náttúrulegur hýsill fyrir Puumal- veiru, en fleiri rákóttar hagamýs (striped field mice) lifa af í [[Kína]] en þær eru náttúrulegur hýsill Hantaan-veiru.<ref>{{Cite journal |vauthors=Tian H, Stenseth NC |date=21 February 2021 |title=The ecological dynamics of hantavirus diseases: From environmental variability to disease prevention largely based on data from China |journal=PLoS Negl Trop Dis |volume=13 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0006901 |pmc=6383869 |pmid=30789905 |doi-access=free}}</ref> Öfgar í hitastigi, hvort sem það er heitt eða kalt, tengist minni tíðni sjúkdóma.<ref>{{Cite journal |vauthors=Hansen A, Cameron S, Liu Q, Sun Y, Weinstein P, Williams C, Han GS, Bi P |date=April 2015 |title=Transmission of haemorrhagic fever with renal syndrome in china and the role of climate factors: a review |journal=Int J Infect Dis |volume=33 |issue= |pages=212–218 |doi=10.1016/j.ijid.2015.02.010 |pmc= |pmid=25704595 |hdl-access=free}}</ref> == Flokkun == Orthohantaveira tilheyrir ættinni ''Hantaviridae'', sem inniheldur allar hantaveirur. Í ættkvíslinni eru 37 tegundir, skráðar hér á eftir ásamt veirunni sem er fyrirmynd að viðkomandi tegund. Almennt bera tegundir nafnið á fyrirmyndarveirunni með endingunni -''ense''.<ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/report/chapter/hantaviridae/hantaviridae/mammantavirinae/orthohantavirus|title=Genus: ''Orthohantavirus''|last=|first=|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/taxonomy|title=Virus Taxonomy: 2024 Release|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=17 March 2025}}</ref>{{Div col}} *''Orthohantavirus andesense'', [[Andes virus]] *''Orthohantavirus artybashense'', [[Artybash virus]] *''Orthohantavirus asamaense'', [[Asama virus]] *''Orthohantavirus asikkalaense'', [[Asikkala virus]] *''Orthohantavirus bayoui'', [[Bayou virus]] *''Orthohantavirus boweense'', [[Bowé virus]] *''Orthohantavirus brugesense'', [[Bruges virus]] *''Orthohantavirus caobangense'', [[Cao Bằng virus]] *''Orthohantavirus carrizalense'', [[Carrizal virus]] *''Orthohantavirus chocloense'', [[Choclo virus]] *''Orthohantavirus dabieshanense'', [[Dàbiéshān virus]] *''Orthohantavirus delgaditoense'', [[Caño Delgadito virus]] *''Orthohantavirus dobravaense'', [[Dobrava-Belgrade virus]]<ref>The exemplar virus of ''Orthohantavirus dobravaense'' is Dobrava virus, a genotype of Dobrava-Belgrade virus. In scientific papers, "Dobrava-Belgrade virus" is essentially used as a synonym for ''Orthohantavirus dobravaense''.</ref> *''Orthohantavirus fugongense'', [[Fúgòng virus]] *''Orthohantavirus hantanense'', [[Hantaan virus]] *''Orthohantavirus jejuense'', [[Jeju virus]] *''Orthohantavirus kenkemeense'', [[Kenkeme virus]] *''Orthohantavirus khabarovskense'', [[Khabarovsk virus]] *''Orthohantavirus lankaense'', [[Lanka virus]] *''Orthohantavirus luxiense'', [[Lúxī virus]] *''Orthohantavirus mamorense'', [[Rio Mamoré virus]] *''Orthohantavirus maporalense'', [[Maporal virus]] *''Orthohantavirus montanoense'', [[Montaño virus]] *''Orthohantavirus nigrorivense'', [[Black Creek Canal virus]] *''Orthohantavirus ozarkense'', [[Ozark virus]] *''Orthohantavirus prospectense'', [[Prospect Hill virus]] *''Orthohantavirus puumalaense'', [[Puumala virus]] *''Orthohantavirus rockportense'', [[Rockport virus]] *''Orthohantavirus sagercreekense'' [[Sager Creek virus]] *''Orthohantavirus sangassouense'', [[Sangassou virus]] *''Orthohantavirus seoulense'', [[Seoul virus]] *''Orthohantavirus sinnombreense'', [[Sin Nombre virus]] *''Orthohantavirus tatenalense'', [[Tatenale virus]] *''Orthohantavirus thailandense'', which contains [[Anjozorobe virus]] and [[Thailand virus]]<ref>''Orthohantavirus thailandense'' bears the name of Thailand virus but its exemplar virus is Anjozorobe virus.</ref> *''Orthohantavirus tigrayense'', [[Tigray virus]] *''Orthohantavirus tulaense'', [[Tula virus]] *''Orthohantavirus wufangense'', [[Wùfeng Chodsigoa smithii orthohantavirus 1]] {{Div col end}}Margar aðrar hantaveirur eru óflokkaðar, þó að sumar geti verið einangraðar af öðrum veirum:<ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/report/chapter/hantaviridae/hantaviridae/mammantavirinae/orthohantavirus|title=Genus: ''Orthohantavirus''|last=|first=|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ictv.global/ictv/proposals/2023.035M.Hantaviridae_reorg.zip|title=Reevaluate and reorganize family ''Hantaviridae'' (order ''Bunyavirales'')|date=23 June 2023|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|format=docx|access-date=10 January 2025}}</ref>{{Div col|colwidth=20em}} *[[Academ virus]] *[[Adler virus]] *[[Alto Paraguay virus]] *[[Amga virus]]/[[Seewis virus]]<ref>{{cite web|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202200021&taxon_name=Orthohantavirus%20seewisense|title=History of the taxon: Species: ''Orthohantavirus seewisense'' (2022 Release, MSL #38)|author=<!--Not stated-->|date=|website=ictv.global|publisher=International Committee on Taxonomy of Viruses|access-date=10 January 2025|quote=}}</ref> *[[Anajatuba virus]] *[[Ash River virus]] *[[Asturias virus]] *[[Azagny virus]] *[[Belgrade virus]] *[[Biya river virus]] *[[Bloodland Lake virus]] *[[Blue River virus]] *[[Boginia virus]] *[[Calabazo virus]] *[[Camp Ripley virus]] *[[Castelo dos Sonhos virus]] *[[CGRn9415 virus]] *[[Dode virus]] *[[El Moro Canyon virus]] *[[Fox Creek virus]] *[[Fusong virus]] *[[Gou virus|Gōu virus]] *[[hantavirus sp. strain Tamarin/BRA/SM22/2014]] *[[HoJo virus]] *[[Iamonia virus]] *[[Isla Vista virus]] *[[Jemez Springs virus]] *[[Jerboa hantavirus]] *[[Jurong virus]] *[[Kielder hantavirus]] *[[Laguna Negra virus]] *[[Landiras virus]] *[[Leakey virus]] *[[Lechiguanas virus]] *[[Liánghé virus]] *[[Lohja virus]] *[[Malacky virus]] *[[Muleshoe virus]] *[[Necocli virus]] *[[Orán virus]] *[[Oxbow virus]] *[[Playa de Oro virus]] *[[Powell Butte virus]] *[[Prairie vole virus]] *[[Qiān Hú Shān virus]]/[[Qiāndǎo Lake virus]] *[[Rio Mearim virus]] *[[Río Segundo virus]] *[[Sapporo rat virus]] *[[Sarufutsu virus]] *[[Serang virus]] *[[Shěnyáng virus]] *[[Taimyr virus]] *[[Tanganya virus]] *[[Tualatin River virus]] *[[Uurainen virus]] *[[Vladivostok virus]] *[[Yakeshi virus]] *[[Yuánjiāng virus]] {{Div col end}} == Saga == Hantavirus blæðandi sjúkdómi var líklega fyrst lýst í ''Huangdi Neijing'', fornum kínverskum læknisfræðitexta, í [[Keisaradæmi|keisaraveldi]] [[Kína]] á tímabilinu 475-221 f.Kr, tímabili sem kallast [[Öld hinna stríðandi ríkja]]<ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref> Sú tilgáta hefur verið sett fram að hantaveirur hafi verið orsök skotgrafanýrnabólgu (thrench nephritis) hjá hermönnum í [[Bandaríska borgarastyrjöldin|bandaríska borgarastyrjöldinni]] og hjá [[Bretland|breskum]] hermönnum í [[Flæmingjaland|Flanders]], [[Belgía|Belgíu]] í [[Fyrri heimsstyrjöldin|Fyrri heimsstyrjöldinni]]. Sjúkdómurinn var einnig nefndur í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], þar sem hann var líklega algengur og var fyrst lýst vísindalega í [[Vladívostok|Vladivostok]] árið [[1913]]<nowiki/>-<nowiki/>[[1914]]. Í [[Seinni heimsstyrjöldin|Seinni heimsstyrjöldinni]] árið [[1942]] braust út sjúkdómur með einkennum hantavirus sýkingar í Salla í [[Lappland|Austur-Lapplandi]] í [[Finnland|Finnlandi]] meðal [[Þýskaland|þýskra]] og [[Finnland|finnskra]] hermanna. Árið 1980 var tilkynnt að sú hópsýking væri af völdum veiru sem væri komin frá hýslinum og hamstrategundinni Bank voles og var kölluð Puumala-veira.<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> Einnig hefur komið fram að í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]] fengu um 10.000 [[Japan|japanskir]] hermenn í [[Mansjúría|Mansjúríu]] HFRS.<ref name="tariq">{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417}}</ref> Um 3.200<ref>{{Cite journal |vauthors=Mustonen J, Henttonen H, Vaheri A |date=27 February 2024 |title=Hantavirus Infections among Military Forces |journal=Mil Med |volume=189 |issue=3–4 |pages=551–555 |doi=10.1093/milmed/usad261 |pmc=10898924 |pmid=37428512}}</ref> tilfelli af HFRS komu upp meðal hermanna [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] sem voru staðsettir nálægt Hantan ánni<ref>{{Cite journal |vauthors=Guardado-Calvo P, Rey FA |date=October 2021 |title=The surface glycoproteins of hantaviruses |journal=Curr Opin Virol |volume=50 |issue= |pages=87–94 |doi=10.1016/j.coviro.2021.07.009 |pmc= |pmid=34418649 |doi-access=free}}</ref> í [[Kóreustríðið|Kóreustríðinu]], og var sá sjúkdómur fyrst greindur árið [[1951]]<ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> og nefnt Kóresk blæðandi hitasótt <ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae''|journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38|doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref> Eftir stríðið, árið [[1976]] í Suður-Kóreu, gerði Ho Wang Lee<ref>{{Cite journal |vauthors=Lupuşoru G, Lupuşoru M, Ailincăi I, Bernea L, Berechet A, Spătaru R, Ismail G |date=September 2021 |title=Hanta hemorrhagic fever with renal syndrome: A pathology in whose diagnosis kidney biopsy plays a major role (Review) |journal=Exp Ther Med |volume=22 |issue=33 |page=984 |doi=10.3892/etm.2021.10416 |pmc=8311249 |pmid=34345266}}</ref> rannsókn á rákóttum hagamúsum og sýndi fram á að mótefni úr lungum þeirra sýndu tengsl við mótefni í blóðvökva úr þeim hermönnum sem lifðu af veikina í Kóreustríðinu. Árið 1978 var veiran einangruð í fyrsta sinn og nefnd Hantaan-veira eftir ánni.<ref> {{Cite journal |vauthors=Sehgal A, Mehta S, Sahay K, Martynova E, Rizvanov A, Baranwal M, Chandy S, Khaiboullina S, Kabwe E, Davidyuk Y |date=18 February 2023 |title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome in Asia: History, Pathogenesis, Diagnosis, Treatment, and Prevention |journal=Viruses |volume=15 |issue=2 |page=561 |doi=10.3390/v15020561 |pmc=9966805 |pmid=36851775 |doi-access=free}}</ref> Afturvirk greining (retrospective analysis) sýndi að Hantaan veiran olli sjúkdómnum sem var kallaður kóresk blæðandi hitasótt. Aðrar hantaveirur sem ollu HFRS fundust síðan um alla Evrasíu. Sjúkdómurinn hafði ýmis nöfn í gegnum tíðina, árið 1982 nefndi [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin|Alþjóðaheilbrigðismálastofnunina]] það opinberlega blæðingarsótthita með nýrnaheilkenni. <ref>{{Cite journal |vauthors=Tariq M, Kim DM |date=March 2022|title=Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome: Literature Review, Epidemiology, Clinical Picture and Pathogenesis |journal=Infect Chemother |volume=54 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.3947/ic.2021.0148 |pmc=8987181 |pmid=35384417|doi-access=free}}</ref> Árið 1985 var þessi hópur veira nefndur "hantaveirur" eftir Hantaan veirunni, og árið 1987 var ættkvísl Hantavirus stofnuð til að koma þeim í þáverandi ætt ''Bunyaviridae''.<ref>{{Cite journal |vauthors=Deng X, Tian S, Yu Z, Wang L, Liang R, Li Y, Xiang R, Jiang S, Ying T, Yu F |date=July–August 2020 |title=Development of small-molecule inhibitors against hantaviruses |journal=Microbes Infect |volume=22 |issue=6–7 |pages=272–277 |doi=10.1016/j.micinf.2020.05.011 |pmc= |pmid=32445882 |doi-access=free}}</ref> Árið [[1993]] braust út mjög banvænn bráður öndunarsjúkdómur í [[Four Corners]] svæðinu í Bandaríkjunum. Það kom í ljós að þessi sýking var af völdum hantaveiru, sem nú heitir Sin Nombre veira, og var þetta fyrsta staðfesta dæmið um sjúkdómsvaldandi hantaveirur í Ameríku sem og uppgötvun nýrrar tegundar sjúkdóms sem stafar af hantaveirum. Nýi sjúkdómurinn var nefndur "hantaveiru lungnaheilkenni". Á næstu árum fundust fjölmargir aðrir hantaveirur í Ameríku, þar á meðal [[Andesveiran|Andes- veiran]], sem hefur verið sögð smitandi frá manni til manns.<ref name="jacob">{{Cite journal |vauthors=Jacob AT, Ziegler BM, Farha SM, Vivian LR, Zilinski CA, Armstrong AR, Burdette AJ, Beachboard DC, Stobart CC |date=9 November 2023 |title=Sin Nombre Virus and the Emergence of Other Hantaviruses: A Review of the Biology, Ecology, and Disease of a Zoonotic Pathogen |journal=Biology |volume=12 |issue=11 |page=1143 |doi=10.3390/biology12111413 |pmc=10669331 |pmid=37998012 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Toledo J, Haby MM, Reveiz L, Sosa Leon L, Angerami R, Aldighieri S |date=17 October 2022 |title=Evidence for Human-to-Human Transmission of Hantavirus: A Systematic Review |journal=J Infect Dis |volume=226 |issue=8 |pages=1362–1371 |doi=10.1093/infdis/jiab461 |pmc=9574657 |pmid=34515290}}</ref> HFRS er hins vegar mun algengari en HPS - meira en 100.000 tilfelli af HFRS eiga sér stað á hverju ári, samanborið við aðeins nokkur hundruð tilfelli af hPS árlega.<ref>{{Cite journal |vauthors=Moirano G, Botta A, Yang M, Mangeruga M, Murray K, Vineis P |date=July 2024 |title=Land-cover, land-use and human hantavirus infection risk: a systematic review |journal=Pathog Glob Health |volume=118 |issue=5 |pages=361–375 |doi=10.1080/20477724.2023.2272097 |pmc=11338209 |pmid=37876214}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Engdahl TB, Crowe Jr JE |date=15 July 2020 |title=Humoral Immunity to Hantavirus Infection |journal=mSphere |volume=15 |issue=4 |doi=10.1128/mSphere.00482-20 |pmc=7364217 |pmid=32669473 |doi-access=free}}</ref> Með tímanum hafa uppgötvast hundruðir bunyaviruses veira sem ekki var hægt að taka við í ættkvíslum ''Bunyaviridae''-ættarinnar. Árið 2017 voru Bunyavirales og ''Hantaveiran'', ásamt öðrum ''Bunyavirus'' ættkvíslum, hækkaðar í ætt. Hantaveirur sem einnig kallast hantavirids, vísa nú einnig til meðlima ''Hantaviridae'' ættar. Fyrri ættkvísl Hantavirus var endurnefnd Orthohantavirus til aðgreiningar, og meðlimir ættkvíslarinnar eru oft kallaðir orthohantavirus. Árið 2019 voru búnar til viðbótar ættkvíslir og undirættir til að flokka hantaveirur sem ekki eru rótar, og árið 2023 var [[Tvínefni|tvínefni]] (binomial nomenclature) samþykkt fyrir hantaveirur.<ref>{{Cite journal |vauthors=Kuhn JH, Schmaljohn CS |date=28 February 2023 |title=A Brief History of Bunyaviral Family ''Hantaviridae'' |journal=Diseases |volume=11 |issue=1 |page=38 |doi=10.3390/diseases11010038 |pmc=10047430 |pmid=36975587 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Chen R, Gong H, Wang X, Sun M, Ji Y, Tan S, Chen J, Shao J, Liao M |date=8 August 2023 |title=Zoonotic ''Hantaviridae'' with Global Public Health Significance |journal=Viruses |volume=15 |issue=8 |page=1705 |doi=10.3390/v15081705 |pmc=10459939 |pmid=37632047 |doi-access=free}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist|30em}} == Ytri tenglar == * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88660 Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?] (Vísindavefurinn 13. maí 2026) * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88660 Hvaða einkenni geta komið fram við sýkingu af völdum hantaveiru?] Vísindavefurinn 15. maí 2026 * [https://island.is/s/landlaeknir/frett/hantaveirusmit-tengd-skemmtiferdaskipi Hantaveirusmit tengd skemmtiferðaskipi (Embætti landlæknis 8. maí 2026)] * [https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-05-11-tveir-bandarikjamenn-og-frakki-med-vaeg-einkenni-hantaveirusmits-474710 Tveir Bandaríkjamenn og Frakki með væg einkenni hantaveirusmits] (Rúv 11. maí 2026) * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1093 Hvað er hantaveira?] (Vísindavefurinn 6.11.2000) * [https://unric.org/is/hantaveira-hantaveiru-faraldu/ Hantaveira: Það sem þú þarft að vita] (Upplýsingaskrifstofa Sameinuðu þjóðanna fyrir Vestur-Evrópu) * [https://med.stanford.edu/news/insights/2026/05/hantavirus-need-to-know-stanford-medicine.html Five things to know about hantavirus from a Stanford Medicine expert] * [https://www.cdc.gov/hantavirus/about/ CDC upplýsingar um hantaveiru] * [https://viralzone.expasy.org/213.html Viral Zone: Hantaveira] [[Flokkur:Veirusjúkdómar]] reaxd3vjkouf4gualvajf3gibtz2wkm 0 190957 1963229 1962385 2026-05-15T14:06:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1963229 wikitext text/x-wiki [[File:FREYA-The-power-of-PIDs-V05-1.webm|thumb|thumbtime=0:30.0|Kynningarmyndband um FAIR gögn og [[varanlegt auðkenni|varanleg auðkenni]].]] '''FAIR gögn''' eru [[gögn]] sem eru meðhöndluð í samræmi við FAIR-viðmiðin frá 2016.<ref>{{cite journal|author1=Wilkinson, M.|author2=Dumontier, M.|author3=Aalbersberg, I.|title=The FAIR Guiding Principles for scientific data management and stewardship|journal=Sci Data|volume=3|number=160018|year=2016|doi=10.1038/sdata.2016.18}}</ref> FAIR gögn þurfa að vera [[finnanleiki|finnanleg]], aðgengileg, [[rekstrarsamhæfing|gagnvirk]] (en: ''interoperable'') og [[endurnýting|endurnýtanleg]] (en: ''reusable'').<ref>{{cite web|url=https://mshl.is/medhondlun-gagna/fair/|title=FAIR og CARE viðmiðin|website=Miðstöð stafrænna hugvísinda og lista|access-date=6.5.2026}}</ref> FAIR-viðmiðin leggja áherslu á að gögnin séu þannig frágengin að bæði fólk og tölvur geti meðhöndlað þau, þar sem fólk reiðir sig í síauknum mæli á hugbúnað til að eiga við meira magn flóknari gagna en áður.<ref name="AutoSH-1">{{Cite web|url=https://www.go-fair.org/fair-principles/|title=FAIR Principles|website=GO FAIR|language=en-US|access-date=2020-02-16}}</ref> FAIR gögn eiga að vera eins opin og hægt er, og eins lokuð og nauðsynlegt er.<ref>{{cite web|url=https://gagnis.is/is/fair-vidmid-um-umsyslu-visindagagna|title=FAIR viðmið um umsýslu vísindagagna|website=GAGNÍS|access-date=6.5.2026}}</ref> Gögn geta því talist vera FAIR þótt aðgangur að þeim sé takmarkaður, að því gefnu að lýsigögn séu til staðar þar sem endurnýting er skýrð. Gögn sem gefin eru út með [[opið leyfi|opnu leyfi]] eru stundum kölluð FAIR/O gögn.<ref>{{cite web|url=https://blog.mdpi.com/2026/02/10/open-data-is-important/|title=Why Open Data is Important|author=Jack McKenna|date=10.2.2026|website=MDPI blog|access-date=2026-05-06|archive-date=2026-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20260308100813/https://blog.mdpi.com/2026/02/10/open-data-is-important/|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Gagnastjórnun]] [[Flokkur:Opin gögn]] [[Flokkur:Opin vísindi]] 3gag3s3lpmg2o31ol0vnierdbhc24ze 0 191028 1963231 2026-05-15T14:28:03Z Salvor 70 stutt lýsing á andesveiru frá grein á vísindavefnum 1963231 wikitext text/x-wiki '''Andersveira''' er [[hantaveira]] sem greindist fyrst árið [[1995]]. Hún kemur úr [[Nagdýr|nagdýrum]] og er [[langhala dvergrotta]] (''Oligoryzomys longicaudatus'') náttúrulegur [[hýsill]] hennar. Veiran finnst í [[Argentína|Argentínu]] og [[Síle|Chile]]. Andesveira er eina hantaveiran sem talin er geta borist á milli manna. Þessi veira veldur oftast alvarlegum veikindum í mönnum og er algengasta orsök HPS í Argentínu.<ref>Jón Magnús Jóhannesson og Magnús Gottfreðsson. „Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?“ ''Vísindavefurinn'', 13. maí 2026, sótt 15. maí 2026</ref> <nowiki>{{reflist}}</nowiki> 6sr2sl5zczmy4k0flvn2c3c356qpypp 1963232 1963231 2026-05-15T14:28:47Z Salvor 70 1963232 wikitext text/x-wiki '''Andersveira''' er [[hantaveira]] sem greindist fyrst árið [[1995]]. Hún kemur úr [[Nagdýr|nagdýrum]] og er [[langhala dvergrotta]] (''Oligoryzomys longicaudatus'') náttúrulegur [[hýsill]] hennar. Veiran finnst í [[Argentína|Argentínu]] og [[Síle|Chile]]. Andesveira er eina hantaveiran sem talin er geta borist á milli manna. Þessi veira veldur oftast alvarlegum veikindum í mönnum og er algengasta orsök HPS í Argentínu.<ref>Jón Magnús Jóhannesson og Magnús Gottfreðsson. „Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?“ ''Vísindavefurinn'', 13. maí 2026, sótt 15. maí 2026</ref> == Tilvísanir == fjg5065a95717ck4yvyizdmx234ahbb 1963233 1963232 2026-05-15T14:29:41Z Salvor 70 1963233 wikitext text/x-wiki '''Andesveira''' er [[hantaveira]] sem greindist fyrst árið [[1995]]. Hún kemur úr [[Nagdýr|nagdýrum]] og er [[langhala dvergrotta]] (''Oligoryzomys longicaudatus'') náttúrulegur [[hýsill]] hennar. Veiran finnst í [[Argentína|Argentínu]] og [[Síle|Chile]]. Andesveira er eina hantaveiran sem talin er geta borist á milli manna. Þessi veira veldur oftast alvarlegum veikindum í mönnum og er algengasta orsök HPS í Argentínu.<ref>Jón Magnús Jóhannesson og Magnús Gottfreðsson. „Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?“ ''Vísindavefurinn'', 13. maí 2026, sótt 15. maí 2026</ref> == Tilvísanir == gp8ulb7515zvshnel81c3qwotwrsdpp 1963236 1963233 2026-05-15T14:37:09Z Salvor 70 setja inn skýringarmynd af veirunni 1963236 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Andes virus virion structure (ViralZone).svg|alt=Skýringarmynd af Andesveiru|thumb|Skýringarmynd af Andesveiru]] '''Andesveira''' er [[hantaveira]] sem greindist fyrst árið [[1995]]. Hún kemur úr [[Nagdýr|nagdýrum]] og er [[langhala dvergrotta]] (''Oligoryzomys longicaudatus'') náttúrulegur [[hýsill]] hennar. Veiran finnst í [[Argentína|Argentínu]] og [[Síle|Chile]]. Andesveira er eina hantaveiran sem talin er geta borist á milli manna. Þessi veira veldur oftast alvarlegum veikindum í mönnum og er algengasta orsök HPS í Argentínu.<ref>Jón Magnús Jóhannesson og Magnús Gottfreðsson. „Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?“ ''Vísindavefurinn'', 13. maí 2026, sótt 15. maí 2026</ref> == Tilvísanir == jc4altlbdtj5fooh4z8uyhcfmpsmngt 1963238 1963236 2026-05-15T14:42:03Z Salvor 70 1963238 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Andes virus virion structure (ViralZone).svg|alt=Skýringarmynd af Andesveiru|thumb|Skýringarmynd af Andesveiru]] '''Andesveira''' er [[hantaveira]] sem greindist fyrst árið [[1995]]. Hún kemur úr [[Nagdýr|nagdýrum]] og er [[langhala dvergrotta]] (''Oligoryzomys longicaudatus'') náttúrulegur [[hýsill]] hennar. Veiran finnst í [[Argentína|Argentínu]] og [[Síle|Chile]]. Andesveira er eina hantaveiran sem talin er geta borist á milli manna. Þessi veira veldur oftast alvarlegum veikindum í mönnum og er algengasta orsök [[hantaveiru-lungnaheilkenni|hantaveiru-lungnaheilkennis]] (e. hantavirus pulmonary syndrome, HPS) í Argentínu.<ref>Jón Magnús Jóhannesson og Magnús Gottfreðsson. „Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?“ ''Vísindavefurinn'', 13. maí 2026, sótt 15. maí 2026</ref> == Tilvísanir == cf1uc2w4cwn6d18tf9yakwsauik7nhb 1963240 1963238 2026-05-15T14:44:55Z Salvor 70 1963240 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Andes virus virion structure (ViralZone).svg|alt=Skýringarmynd af Andesveiru|thumb|Skýringarmynd af Andesveiru]] '''Andesveira''' er [[hantaveira]] sem greindist fyrst árið [[1995]]. Hún kemur úr [[Nagdýr|nagdýrum]] og er [[langhala dvergrotta]] (''Oligoryzomys longicaudatus'') náttúrulegur [[hýsill]] hennar. Veiran finnst í [[Argentína|Argentínu]] og [[Síle|Chile]]. Andesveira er eina hantaveiran sem talin er geta borist á milli manna. Þessi veira veldur oftast alvarlegum veikindum í mönnum og er algengasta orsök [[hantaveiru-lungnaheilkenni|hantaveiru-lungnaheilkennis]] (e. hantavirus pulmonary syndrome, HPS) í Argentínu.<ref>Jón Magnús Jóhannesson og Magnús Gottfreðsson. „Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?“ ''Vísindavefurinn'', 13. maí 2026, sótt 15. maí 2026</ref> == Tilvísanir == [[flokkur:hantaveirur]] 3ak837cdta4i5x0w9o4he9nztw65hh1 1963241 1963240 2026-05-15T14:47:31Z Salvor 70 1963241 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Andes virus virion structure (ViralZone).svg|alt=Skýringarmynd af Andesveiru|thumb|Skýringarmynd af Andesveiru]] '''Andesveira''' (Orthohantavirus andesense) er [[hantaveira]] sem greindist fyrst árið [[1995]]. Hún kemur úr [[Nagdýr|nagdýrum]] og er [[langhala dvergrotta]] (''Oligoryzomys longicaudatus'') náttúrulegur [[hýsill]] hennar. Veiran finnst í [[Argentína|Argentínu]] og [[Síle|Chile]]. Andesveira er eina hantaveiran sem talin er geta borist á milli manna. Þessi veira veldur oftast alvarlegum veikindum í mönnum og er algengasta orsök [[hantaveiru-lungnaheilkenni|hantaveiru-lungnaheilkennis]] (e. hantavirus pulmonary syndrome, HPS) í Argentínu.<ref>Jón Magnús Jóhannesson og Magnús Gottfreðsson. „Hvað eru hantaveirur og hvar finnast þær?“ ''Vísindavefurinn'', 13. maí 2026, sótt 15. maí 2026</ref> == Tilvísanir == [[flokkur:hantaveirur]] e825xtd6aj8jwe9omuoxut59zsom1eq