Evrópa

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="is">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>iswiki</dbname>
    <base>https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Miðill</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Kerfissíða</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Spjall</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Notandi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Notandaspjall</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediaspjall</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Mynd</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Myndaspjall</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Melding</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Meldingarspjall</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Snið</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sniðaspjall</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hjálp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hjálparspjall</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Flokkur</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Flokkaspjall</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Gátt</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Gáttaspjall</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Evrópa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>593</id>
    <revision>
      <id>1963771</id>
      <parentid>1942799</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T11:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1963771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16631" sha1="1oc3xjhico2wfdg1k9duutm3jv6zxdq" xml:space="preserve">{{aðgreiningartengill}}
[[Mynd:Europe (orthographic projection).svg|thumb|Myndin sýnir staðsetningu Evrópu]]
 
'''Evrópa''' eða '''Norðurálfa''' er ein af sjö [[heimsálfa|heimsálfum]] [[jörðin|jarðarinnar]]. Frekar mætti kannski kalla álfuna [[menningarsvæði]] heldur en ákveðna staðháttafræðilega heild, sem leiðir til ágreinings um [[landamæri]] hennar. Evrópa er, sem heimsálfa, á miklum skaga vestur úr [[Asía|Asíu]] ([[Evrópuskagi|Evrópuskaganum]]) og myndar með henni [[Evrasía|Evrasíu]].

[[Landamæri]] Evrópu eru náttúruleg að mestu leyti. Þau liggja um [[Norður-Íshaf]] í norðri, [[Atlantshaf]] í vestri (að [[Ísland]]i meðtöldu), um [[Miðjarðarhaf]], [[Dardanellasund]] og [[Bospórussund]] í suðri og eru svo yfirleitt talin liggja um [[Úralfjöll]] í austri. Flestir telja [[Kákasusfjöll]] einnig afmarka Evrópu í suðri og [[Kaspíahaf]] í suðaustri.

Evrópa er næstminnsta heimsálfan að [[flatarmál]]i, en hún er um 10.180.000 [[ferkílómetrar]] eða 2,0 % af yfirborði jarðarinnar. Hvað varðar íbúafjölda er Evrópa þriðja fjölmennasta heimsálfan, á eftir [[Asía|Asíu]] og [[Afríka|Afríku]]. Í henni búa fleiri en 740 milljónir manna (2011). Það eru 12% af íbúafjölda heimsins.

[[Evrópusambandið]] (ESB) er stærsta stjórnmálalega og efnahagslega eining álfunnar en því tilheyra 27 [[aðildarríki]]. Næststærsta einingin er [[Rússland]].

== Orðsifjar ==
[[Mynd:Moreau, Europa and the Bull.jpg|thumb|left|''Evrópa og nautið'' eftir [[Gustave Moreau]], 1869]]
Í [[grísk goðafræði|grískri goðafræði]] var [[Evrópa (gyðja)|Evrópa]] afburða fögur [[fönikía|fönikísk]] prinsessa. [[Seifur]] brá sér í nautslíki og nam hana á brott til [[Krít (eyja)|Krítar]], þar sem hún fæddi [[Mínos]] en hann var að hluta maður og að hluta naut. Í huga [[Hómer]]s var ''Evrópa'' (Gríska: Ευρωπη) hin goðsagnalega drottning Krítar en ekki landfræðilegt hugtak. Seinna stóð ''Evrópa'' fyrir meginland [[Grikkland]]s og um árið 500 f.Kr. var merking orðsins orðin víðari og átti nú einnig við um landsvæðið fyrir norðan.

Gríska hugtakið ''Evrópa'' er komið úr grísku orðunum ''eurys'' (breiður) og ''ops'' (andlit), þar sem „breiður“ er líking við móður jörð í hinum endurreistu forn-indóevrópsku trúarbrögðum. Sumir telja hins vegar að merking hugtaksins hafi afmyndast á þann hátt að það hafi komið úr [[semítar|semitísku]] orði eins og hinu [[mesópótamía|akkadíska]] ''erebu'' sem þýðir „sólarlag“. Frá [[Mið-Austurlönd]]um séð sest sólin yfir Evrópu, í vestri. Eins telja margir orðið ''Asía'' hafa öðlast merkingu sína úr semitísku orði eins og hinu akkadíska ''asu'', sem þýðir sólarupprás, en Asía er einmitt í austri frá Mið-Austurlöndum.

Meirihluti tungumála heimsins nota orð skyld „Europa“ um heimsálfuna — aðalundantekningin er hið [[kína|kínverska]] 欧洲 (Ōuzhōu) en uppruni þess er óljós.

== Saga ==
{{Aðalgrein|Saga Evrópu}}
Uppruni [[Vestræn menning|vestrænnar menningar]], [[lýðræði]]s og [[einstaklingshyggja|einstaklingshyggju]] er oft rakinn til [[Forn-Grikkland]]s. Aðrir áhrifavaldar, til dæmis [[kristni]], hafa eflaust einnig haft áhrif á vestræn gildi eins og [[jafnrétti]]sstefnu og [[réttarríkið]].

Eftir fall [[Rómaveldi|rómverska stórveldisins]] gekk langt breytingaskeið yfir Evrópu með [[þjóðflutningarnir|þjóðflutningunum]]. Það skeið er þekkt sem [[miðaldir]]nar eða „hinar myrku miðaldir“ eins og þær voru gjarnan kallaðar á endurreisnartímanum enda litu menn á þær sem hnignunarskeið. Afskekkt [[klaustur]]samfélög á [[Írland]]i og víðar vernduðu og skráðu skrifaða þekkingu sem áður hafði safnast saman.

Undir lok [[8. öld|8. aldar]] var [[Hið heilaga rómverska ríki]] stofnað sem eins konar arftaki Vest-rómverska ríkisins en var í raun laustengt samband ýmissa smáríkja í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]]. Austurhluti Rómaveldis varð [[Austrómverska ríkið]], með [[Konstantínópel]] (Býzantíon, síðar [[Istanbúl]]) sem höfuðborg. Árið [[1453]], þegar [[Ottómanveldið]] yfirtók Konstantínópel, riðaði Austrómverska ríkið til falls.

[[Endurreisnin]] og [[nýju konungsdæmin]] á [[15. öld]] mörkuðu upphaf tímabils rannsókna, uppgötvana og meiri vísindalegrar þekkingar. Þá hóf [[Portúgal]] og skömmu síðar [[Spánn]] [[landvinningarnir|landvinningana]]. Síðar fylgdu [[Frakkland]], [[Holland]] og [[Bretland]] í fótspor þeirra. Með [[nýlenda|nýlendustefnunni]] byggðu þessi lönd upp víðfeðm nýlenduveldi í [[Afríka|Afríku]], [[Suður-Ameríka|Suður-]] og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og [[Asía|Asíu]].

Eftir landvinningana miklu tók lýðræðisleg hugsun við í Evrópu. Barátta gegn [[einveldi|einræði]] varð meiri, sérstaklega í Frakklandi í [[Franska byltingin|Frönsku byltingunni]]. Þetta leiddi til gríðarlegra umbrota í Evrópu meðan þessar byltingakenndu hugmyndir og hugsjónir breiddust út um álfuna. Lýðræði leiddi til aukinnar spennu í Evrópu ofan á þá spennu sem fyrir var vegna samkeppninnar við [[nýji heimurinn|nýja heiminn]]. Frægustu átökin urðu þegar [[Napóleon Bónaparte]] komst til valda og hóf að [[hertaka]] nálæg lönd, og byggði þannig upp nýtt franskt stórveldi, sem þó féll skömmu seinna. Eftir þessa landvinninga varð Evrópa aftur stöðug, en byrjað var að hrikta í gömlu undirstöðunni.

[[Mynd:Flag_of_Europe.svg|thumb|[[Evrópufáninn]], fáni Evrópusambandsins.]]
[[Iðnbyltingin]] hófst í Bretlandi seint á 18. öld, en með henni dró úr mikilvægi landbúnaðar, almenn hagsæld jókst og fólki fjölgaði. Mörg af ríkjunum í Evrópu komust í núverandi form eftir [[fyrri heimsstyrjöldin]]a. Frá lokum [[seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjaldarinnar]] og fram til þess að [[kalda stríðið|kalda stríðinu]] lauk skiptist Evrópa í tvær pólitískar og efnahagslegar blokkir: [[Kommúnismi|kommúnistaríki]] í [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]] ([[Tyrkland]] og [[Grikkland]] eru undantekningar), sem byggðu á [[áætlunarbúskapur|áætlunarbúskap]], og [[kapítalismi|kapítalistaríki]] í [[Suður-Evrópa|Suður-]] og [[Vestur-Evrópa|Vestur-Evrópu]], sem byggðust á [[markaðshagkerfi]]. Um árið 1990 féll [[Berlínarmúrinn]] og með honum Járntjaldið og [[Sovétríkin]] liðuðust í sundur.

Frá lokum seinni heimsstyrjaldar hefur samstarf evrópskra ríkja verið einkennandi fyrir álfuna og hefur breiðst til Austur-Evrópu eftir kalda stríðið. [[Evrópubandalagið]] og síðar [[Evrópusambandið]] er bandalag 27 ríkja um samvinnu á ýmsum sviðum. Það hefur þróast úr friðar- og efnahagssamstarfi í einingu sem svipar til ríkjabandalags. [[NATO]] hefur líka stækkað frá enda kalda stríðsins og mörg austur-evrópsk ríki hafa gengið í það.

== Staðhættir og landamörk ==
[[Mynd:Matterhorn Riffelsee 2005-06-11.jpg|thumb|Fjallið [[Matterhorn]] í Ölpunum]]
Landfræðilega er Evrópa vestasti hluti mun stærra landflæmis sem kallast [[Evrasía]]. Heimsálfan byrjar við [[Úralfjöll]] í [[Rússland]]i, sem skilgreina austurmörk álfunnar við [[Asía|Asíu]]. Suðausturmörkin eru ekki staðfest. Úralfjöll eða Emba-fljót eru bæði mögulegir kostir. Mörkin halda áfram yfir [[Kaspíahaf]], [[Kákasus]]-fjöll (eða Kura-fljót) og um [[Svartahaf]]ið, gegnum [[Bospórussund]], [[Marmarahaf]]ið og [[Dardanellasund]] og út í [[Eyjahaf]] en þar gilda landamæri Tyrklands og Grikklands. Mörkin halda svo áfram um [[Miðjarðarhaf]] í suðri, [[Atlantshafið|N-Atlantshafið]] í vestri (Ísland er á mörkum Evrópu) og um [[Norður-Íshaf|N-Íshafið]] í norðri.

Vegna pótitísks og menningarlegs mismunar eru til margar lýsingar á mörkum Evrópu. Sumir telja ákveðin svæði ekki í Evrópu en aðrir telja þau í henni. Til dæmis telja landafræðingar frá Rússlandi og öðrum fyrrum sovétlöndum að Úralfjöllin séu í Evrópu en Kákasus-svæðið í Asíu.

Önnur notkun á orðinu Evrópa er stytting fyrir Evrópusambandið og meðlimi þess og nokkur önnur ríki sem eru talin ætla sér að ganga í sambandið í framtíðinni. Þessi skilgreining á hins vegar ekki við um lönd utan sambandsins, t.d. [[Noregur|Noreg]], [[Sviss]] og [[Ísland]].

=== Staðhættir ===
Hæðarmunur í Evrópu getur verið mjög mikill á milli tiltölulega lítilla svæða. [[Suður-Evrópa]] er fjalllendari en í norðurátt lækkar landið frá háum fjallgörðum eins og [[Alparnir|Ölpunum]], [[Pýreneafjöll]]um og [[Karpatafjöll]]um og breytist úr hálendu fjallsvæði í hæðir og hóla og loks í láglendar og frjósamar [[slétta|sléttur]] í norðri og sömuleiðis í austri þar sem þær eru mjög stórar. Þetta risavaxna láglendi er þekkt sem [[evrópska sléttan]] og hjarta þess er í norður-þýsku sléttunni. Í Norðvestur-Evrópu liggur langur fjallgarður, frá [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] og um ögrum skorinn [[Skandinavíuskaginn|Skandinavíuskagann]] norður til [[Kólaskagi|Kólaskaga]]. Helstu ám í Evrópu má skipta í tvo flokka, annars vegar straumhörð fljót sem koma úr fjallgörðum, t.d. [[Dóná]], [[Rín (fljót)|Rín]] og [[Rón]], og hins vegar lygn fljót sem aðallega má finna á hinum miklu sléttum austar í álfunni eins og [[Volga]], [[Dnepr|Dnépr]] og [[Dón|Don]].

Þetta er einfölduð lýsing. Svæði eins og [[Íberíuskagi]]nn og [[Ítalía]] hafa hvert sína eigin flóknu landfræðieiginleika, eins og [[meginland Evrópu]]. Þar er að finna margar hásléttur, árdali og víðáttumikla dali sem ekki fylgja aðalstefnunni. Ísland og Bretlandseyjar eru sérstök tilfelli. Ísland myndaðist fyrir tilstilli [[flekamót]]a [[Norður-Ameríkuflekinn|N-Ameríkuflekans]] og [[Evrasíuflekinn|Evrasíuflekans]]. Bretland var eitt sinn tengt meginlandinu en vegna hækkandi sjávarstöðu myndaðist [[Ermarsund]]ið milli þess og meginlandsins.

== Lönd ==
Eftirfarandi er kort af Evrópu og þau lönd sem henni tilheyra.
{{Kort af Evrópu}}
[[Mynd:Supranational European Bodies-is.png|thumb|300px|Vennmynd sem sýnir skiptingu yfirþjóðlegra samtaka innan Evrópu]]


=== Listi yfir lönd ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! [[Land]]
! class=&quot;unsortable&quot; | [[Fáni]]
! [[Höfuðborg]] 
|-
| [[Albanía]] || [[Mynd:Flag of Albania.svg|border|45x45px]] || [[Tírana]]
|-
| [[Andorra]] || [[File:Flag of Andorra.svg|border|45x45px]] || [[Andorra la Vella]]
|-
| [[Armenía]] || [[File:Flag of Armenia.svg|border|45x45px]] || [[Jerevan]]
|-
| [[Aserbaísjan]] || [[File:Flag of Azerbaijan.svg|border|45x45px]] || [[Bakú]]
|-
| [[Austurríki]] || [[File:Flag of Austria.svg|border|45x45px]] || [[Vín (Austurríki)|Vín]]
|-
| [[Belgía]] || [[File:Flag of Belgium.svg|border|45x45px]] || [[Brussel]]
|-
| [[Bosnía og Hersegóvína]] || [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|border|45x45px]] || [[Sarajevó]]
|-
| [[Bretland]] || [[File:Flag of the United Kingdom (1-2).svg|border|45x45px]] || [[London]]
|-
| [[Búlgaría]] || [[File:Flag of Bulgaria.svg|border|45x45px]] || [[Sófía]]
|-
| [[Danmörk]] || [[File:Flag of Denmark.svg|border|45x45px]] || [[Kaupmannahöfn]]
|-
| [[Eistland]] || [[File:Flag of Estonia.svg|border|45x45px]] || [[Tallinn]]
|-
| [[Finnland]] || [[File:Flag of Finland.svg|border|45x45px]] || [[Helsinki]]
|-
| [[Frakkland]] || [[File:Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg|border|45x45px]] || [[París]]
|-
| [[Georgía]] || [[File:Flag of Georgia.svg|border|45x45px]] || [[Tíblisi]]
|-
| [[Grikkland]] || [[File:Flag of Greece.svg|border|45x45px]] || [[Aþena]]
|-
| [[Holland]] || [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|45x45px]] || [[Amsterdam]]
|-
| [[Hvíta-Rússland]] || [[File:Flag of Belarus.svg|border|45x45px]] || [[Minsk]]
|-
| [[Írska lýðveldið|Írland]] || [[File:Flag of Ireland.svg|border|45x45px]] || [[Dyflinn]]
|-
| [[Ísland]] || [[File:Flag of Iceland.svg|border|45x45px]] || [[Reykjavík]]
|-
| [[Ítalía]] || [[File:Flag of Italy.svg|border|45x45px]] || [[Róm]]
|-
| [[Kasakstan]] || [[File:Flag of Kazakhstan.svg|border|45x45px]] || [[Astana]]
|-
| [[Króatía]] || [[File:Flag of Croatia.svg|border|45x45px]] || [[Zagreb]]
|-
| [[Kýpur]] || [[File:Flag of Cyprus.svg|border|45x45px]] || [[Nikósía]]
|-
| [[Lettland]] || [[File:Flag of Latvia.svg|border|45x45px]] || [[Ríga]]
|-
| [[Liechtenstein]] || [[File:Flag of Liechtenstein.svg|border|45x45px]] || [[Vaduz]]
|-
| [[Litáen]] || [[File:Flag of Lithuania.svg|border|45x45px]] || [[Vilníus]]
|-
| [[Lúxemborg]] || [[File:Flag of Luxembourg.svg|border|45x45px]] || [[Lúxemborg (borg)|Lúxemborg]]
|-
| [[Malta]] || [[File:Flag of Malta.svg|border|45x45px]] || [[Valletta]]
|-
| [[Moldóva]] || [[File:Flag of Moldova.svg|border|45x45px]] || [[Kisíná]]
|-
| [[Mónakó]] || [[File:Flag of Monaco.svg|border|45x45px]] || Mónakó 
|-
| [[Norður-Makedónía]] || [[File:Flag of North Macedonia.svg|border|45x45px]] || [[Skopje]]
|-
| [[Noregur]] || [[File:Flag of Norway.svg|border|45x45px]] || [[Ósló]]
|-
| [[Portúgal]] || [[File:Flag of Portugal.svg|border|45x45px]] || [[Lissabon]]
|-
| [[Pólland]] || [[File:Flag of Poland.svg|border|45x45px]] || [[Varsjá]]
|-
| [[Rúmenía]] || [[File:Flag of Romania.svg|border|45x45px]] || [[Búkarest]]
|-
| [[Rússland]] || [[File:Flag of Russia.svg|border|45x45px]] || [[Moskva]]
|-
| [[San Marínó]] || [[File:Flag of San Marino.svg|border|45x45px]] || [[San Marínó (borg)|San Marínó]]
|-
| [[Serbía]] || [[File:Flag of Serbia.svg|border|45x45px]] || [[Belgrad]]
|-
| [[Slóvakía]] || [[File:Flag of Slovakia.svg|border|45x45px]] || [[Bratislava]]
|-
| [[Slóvenía]] || [[File:Flag of Slovenia.svg|border|45x45px]] || [[Ljubljana]]
|-
| [[Spánn]] || [[File:Flag of Spain.svg|border|45x45px]] || [[Madríd]]
|-
| [[Svartfjallaland]] || [[File:Flag of Montenegro.svg|border|45x45px]] || [[Podgorica]]
|-
| [[Sviss]] || [[File:Flag of Switzerland (Pantone).svg|border|45x45px]] || [[Bern]]
|-
| [[Svíþjóð]] || [[File:Flag of Sweden.svg|border|45x45px]] || [[Stokkhólmur]]
|-
| [[Tékkland]] || [[File:Flag of the Czech Republic.svg|border|45x45px]] || [[Prag]]
|-
| [[Tyrkland]] || [[File:Flag of Turkey.svg|border|45x45px]] || [[Ankara]]
|-
| [[Ungverjaland]] || [[File:Flag of Hungary.svg|border|45x45px]] || [[Búdapest]]
|-
| [[Úkraína]] || [[Mynd:Flag of Ukraine.svg|border|45x45px]] || [[Kænugarður]]
|-
| [[Vatíkanið]] || [[File:Flag of the Vatican City.svg|border|45x45px]] || Vatíkanið
|-
| [[Þýskaland]] || [[File:Flag of Germany.svg|border|45x45px]] || [[Berlín]]
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=3 | Lönd með takmarkaða viðurkenningu.
|-
! colspan= | [[Land]] || [[Fáni]] || [[Höfuðborg]] 
|-
| [[Abkasía]] || [[File:Flag of the Republic of Abkhazia.svg|border|45x45px]] || [[Súkúmí]]
|-
| [[Kósovó]] || [[File:Flag of Kosovo.svg|border|45x45px]] || [[Pristína]]
|-
| [[Norður-Kýpur]] || [[File:Flag of Northern Cyprus.svg|border|45x45px]] || [[Norður-Nikósía]]
|-
| [[Suður-Ossetía]] || [[File:Flag of South Ossetia.svg|border|45x45px]] || [[Tskinval]]
|-
| [[Transnistría]] || [[File:Flag of Transnistria (state).svg|border|45x45px]] || [[Tíraspol]]
|}

== Menning ==
{{Aðalgrein|Evrópsk menning}}

Segja má að menning Evrópu sé sambland af menningu ýmissa smærri svæða sem skarast. Greina má merki blandaðrar menningar um heimsálfuna þvera og endilanga. Spurningin um sameiginlega menningu Evrópu eða evrópska kjarnamenningu er því flókin.

Grunninn að evrópskri menningu er að finna í menningu, sögu og bókmenntum [[Grikkland hið forna|Forngrikkja]] og [[Rómaveldi|Rómverja]]. Við þennan grunn bættist svo [[kristni]], sem varð ríkjandi trú og mótaði heimsmynd Evrópumanna frá [[síðfornöld]] og upp gegnum [[miðaldir]]. [[Endurreisnin]] á 15. öld og [[siðaskiptin]] höfðu áhrif úti um alla Evrópu, eins og [[upplýsingin]] á 18. öld.

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál = en|titill = Europe|mánuðurskoðað = 16. júní|árskoðað = 2006}}

== Tengt efni ==
* [[Evrópuráðið]]
* [[Evrópusambandið]]
* [[Listi yfir stærstu borgir Evrópusambandsins]]

== Tenglar ==
{{commons|Europe|Evrópu}}
* {{vísindavefurinn|3614|Hvaða lönd teljast til Evrópu?}}

{{Heimsálfur}}
{{Evrópa}}

[[Flokkur:Evrópa| ]]
[[Flokkur:Heimsálfur]]</text>
      <sha1>1oc3xjhico2wfdg1k9duutm3jv6zxdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2000</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1006</id>
    <revision>
      <id>1963748</id>
      <parentid>1928982</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fædd */</comment>
      <origin>1963748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23258" sha1="21c8asir58w739v1x1r71xh9pav5je3" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
'''2000''' ('''MM''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var síðasta [[ár]] [[20. öldin|20. aldar]] og [[hlaupár]] sem hófst á laugardegi samkvæmt [[Gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]].

Árið var útnefnt [[Alþjóðlegt ár friðarmenningar]] og [[Alþjóðlegt ár stærðfræðinnar]].

Þetta var ár [[2000-vandinn|2000-vandans]] þar sem sumir bjuggust við því að tölvukerfi hættu að virka þar sem eldri tölvur gerðu ekki ráð fyrir hærri ártölum en 1999 en afar fá slík vandamál komu upp þegar árið gekk í garð.

== Atburðir ==
===Janúar===
[[Mynd:Celia_la_%C3%BAltima_bucardo.JPG|thumb|right|Síðasti villti pýreneaíbexinn uppstoppaður.]]
* [[1. janúar]] - Stjórnarskrárbundin tengsl [[Sænska kirkjan|Sænsku kirkjunnar]] við sænska ríkið voru rofin.
* [[1. janúar]] - Kvikmyndin ''[[Englar alheimsins (kvikmynd)|Englar alheimsins]]'' var frumsýnd á Íslandi.
* [[1. janúar]] - [[Finnur Ingólfsson]] var skipaður seðlabankastjóri.
* [[1. janúar]] - Tónverkið ''[[Longplayer]]'' hóf að spila.
* [[3. janúar]] - Sjónvarpsþátturinn ''[[Kastljós (dægurmálaþáttur)|Kastljós]]'' hóf göngu sína í [[íslenska ríkissjónvarpið|íslenska ríkissjónvarpinu]].
* [[4. janúar]] - 19 létust í [[Åsta-lestarslysið|Åsta-lestarslysinu]] í Noregi.
* [[5. janúar]] - [[Ráðstefna Al-Kaída í Kúala Lúmpúr]] hófst í Malasíu.
* [[6. janúar]] - Síðasti villti [[pýreneaíbex]]inn fannst dauður.
* [[10. janúar]] - [[America Online]] keypti [[Time Warner]] fyrir 162 milljarða bandaríkjadala. Þetta var stærsti fyrirtækjasamruni sögunnar á þeim tíma.
* [[14. janúar]] - Hæsta skráning [[Dow Jones vísitalan|Dow Jones vísitölunnar]] var við lokun; 11.722,98 stig, á hátindi [[Netbólan|Netbólunnar]].
* [[14. janúar]] - Dómstóll á vegum Sameinuðu þjóðanna dæmdi 5 [[Bosníukróatar|Bosníukróata]] í 25 ára fangelsi fyrir morð á yfir 100 Bosníumúslimum.
* [[24. janúar]] - Skæruliðahreyfingin [[Her guðs]] tók 700 gísla á sjúkrahúsi í Taílandi.
* [[29. janúar]] - [[Vísindavefurinn]] var formlega opnaður af [[forseti Íslands|forseta Íslands]].
* [[30. janúar]] - 169 fórust þegar [[Kenya Airways flug 431]] hrapaði í Atlantshafið.
* [[31. janúar]] - 88 fórust þegar [[Alaska Airlines flug 261]] hrapaði í Kyrrahaf.

===Febrúar===
[[Mynd:An_MH-53M_Pave_Low_IV_helicopter_approaches_the_refueling_basket_of_an_MC-130P_Combat_Shadow.jpg|thumb|right|Bandarísk herþyrla flýgur yfir flóðasvæði í Mósambík.]]
* [[1. febrúar]] - [[35 tíma vinnuvika]] var leidd í lög í Frakklandi.
* [[4. febrúar]] - Þýski hermdarverkamaðurinn [[Klaus-Peter Sabotta]] var dæmdur í lífstíðarfangelsi fyrir skemmdarverk og fjárkúgun.
* [[6. febrúar]] - [[Tarja Halonen]] var kjörin forseti Finnlands.
* [[7. febrúar]] - [[Stipe Mesić]] var kjörinn forseti Króatíu.
* [[9. febrúar]] - Steypiregn í Afríku leiddu til verstu flóða í [[Mósambík]] í 50 ár og dauða 800 manna.
* [[13. febrúar]] - Síðasta myndasagan um ''[[Smáfólkið]]'' kom út, en höfundur hennar, [[Charles M. Schulz]], lést daginn áður.
* [[17. febrúar]] - Microsoft gaf út [[Windows 2000]].
* [[21. febrúar]] - [[Alþjóðlegi móðurmálsdagurinn]] var haldinn hátíðlegur í fyrsta sinn.
* [[26. febrúar]] - [[Heklugos árið 2000|Eldgos hófst í Heklu]]. Það stóð í ellefu daga.
* [[29. febrúar]] - [[Hlaupársdagur|Hlaupársdag]] bar upp á aldarári í fyrsta sinn frá árinu [[1600]].

===Mars===
[[Mynd:Sony-PlayStation-2-30001-wController-L.jpg|thumb|right|PlayStation 2]]
* [[1. mars]] - [[Jorge Batlle]] var kosinn forseti í Úrúgvæ.
* [[1. mars]] - Ný [[stjórnarskrá Finnlands|stjórnarskrá]] tók gildi í Finnlandi.
* [[4. mars]] - [[PlayStation 2]] kom fyrst út í [[Japan]].
* [[8. mars]] - [[Naka-Meguro-lestarslysið]] átti sér stað í Japan. Tvær neðanjarðarlestar í Tókýó rákust á sem leiddi til dauða 5 manna.
* [[10. mars]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Fíaskó]]'' var frumsýnd.
* [[10. mars]] - [[NASDAQ]]-vísitalan náði 5.048 stigum á hátindi [[Netbólan|Netbólunnar]].
* [[13. mars]] - [[Bandaríkjadalur]] varð opinber gjaldmiðill í [[Ekvador]].
* [[13. mars]] - [[José María Aznar]] sigraði þingkosningar á Spáni.
* [[20. mars]] - [[Jamil Abdullah Al-Amin]], fyrrum meðlimur [[Svörtu hlébarðarnir|Svörtu hlébarðanna]], var handtekinn eftir skotbardaga sem leiddi til dauða eins lögreglumanns.
* [[26. mars]] - [[Vladímír Pútín]] var kosinn forseti [[Rússland]]s.

===Apríl===
[[Mynd:Red_bandanas,_goggles,_gasmask.jpg|thumb|right|Mótmæli í Washington D.C.]]
* [[1. apríl]] - Siglingamiðstöðin [[Weymouth and Portland National Sailing Academy]] var opnuð.
* [[3. apríl]] - ''[[Bandaríkin gegn Microsoft]]'': Tölvufyrirtækið [[Microsoft]] var sótt til saka vegna ásakana um samkeppnishamlandi aðgerðir.
* [[5. apríl]] - [[Mori Yoshiro]] tók við sem forsætisráðherra [[Japan]]s.
* [[9. apríl]] - Sænska nunnan [[Elisabeth Hesselblad]] var lýst sæl af kaþólsku kirkjunni.
* [[15. apríl]] - „Leyniskápurinn“ með erótískum minjum frá [[Pompeii]] og [[Herculaneum]] var opnaður í [[Minjasafn Napólí|Minjasafni Napólí]] eftir aldalanga lokun.
* [[16. apríl]] - Mótmæli gegn [[hnattvæðing]]u fóru fram í [[Washington D.C.]]
* [[19. apríl]] - Nýtt húsnæði [[Listasafn Íslands|Listasafns Íslands]] var opnað í Hafnarhúsinu við Tryggvagötu.
* [[22. apríl]] - Alríkislögreglumenn tóku [[Elian Gonzalez]] frá ættingjum í [[Miami]], [[Flórída]].
* [[30. apríl]] - [[Faustina Kowalska]] var lýst dýrlingur í kaþólsku kirkjunni.

===Maí===
[[Mynd:Tate_Modern_viewed_from_Thames_Pleasure_Boat_-_geograph.org.uk_-_307445.jpg|thumb|right|Tate Modern í London.]]
* [[2. maí]] - [[GPS]]-kerfið var opnað að fullu fyrir almenna notendur.
* [[3. maí]] - Fyrsti [[Geocaching]]-leikurinn fór fram.
* [[4. maí]] - Tölvuvírusinn [[ILOVEYOU]] breiddist hratt um heiminn.
* [[4. maí]] - 54 fórust þegar jarðskjálfti reið yfir [[Banggai]] í Indónesíu.
* [[5. maí]] - Sjaldgæf samstaða sjö himintungla, [[Sólin|Sólarinnar]], [[Tunglið|Tunglsins]] og reikistjarnanna frá [[Merkúr (reikistjarna)|Merkúr]] til [[Satúrnus (reikistjarna)|Satúrnusar]], átti sér stað á nýju Tungli.
* [[5. maí|5.]] - [[6. maí]] - Stofnfundur [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] var haldinn.
* [[12. maí]] - Listasafnið [[Tate Modern]] var opnað í London.
* [[13. maí]] - [[Olsen-bræður]] unnu [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2000]]. [[Einar Ágúst &amp; Telma]] fluttu lagið „[[Tell Me!]]“ fyrir Íslands hönd.
* [[13. maí]] - 23 létust þegar sprenging varð í flugeldaverksmiðju í [[Enschede]] í Hollandi.
* [[15. maí]] - [[Fjárfestingabanki atvinnulífsins]] rann saman við [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]].
* [[16. maí]] - [[Landspítali]] varð til við samruna Landspítalans og [[Borgarspítalinn|Borgarspítalans]].
* [[16. maí]] - [[Ahmet Necdet Sezer]] var kjörinn forseti Tyrklands.
* [[19. maí]] - [[Baneheia-málið]] í Noregi: Tveimur ungum stúlkum var nauðgað og þær myrtar í [[Kristiansand]].
* [[25. maí]] - [[Ísrael]] dró herlið sitt frá [[Líbanon]] eftir 22 ára hersetu.

===Júní===
[[Mynd:Expo_2000_Hannover,_Platz_der_Weltausstellung,_gesehen_vom_Balkon_vom_Mäntelhaus_Kaiser_an_der_Kreuzung_der_Karmarschstraße_mit_der_Osterstraße.jpg|thumb|right|Heimssýningin í Hannóver.]]
* [[1. júní]] - Heimssýningin [[Expo 2000]] hófst í Hannóver í Þýskalandi.
* [[1. júní]] - Íslenska kvikmyndin ''[[101 Reykjavík (kvikmynd)|101 Reykjavík]]'' var frumsýnd.
* [[4. júní]] - Yfir 100 fórust þegar jarðskjálfti reið yfir [[Súmatra|Súmötru]].
* [[5. júní]] - Stuttmyndin ''[[405 The Movie]]'' var sett í dreifingu á Internetinu.
* [[13. júní]] - Forseti Suður-Kóreu, [[Kim Dae-jung]], heimsótti Norður-Kóreu.
* [[17. júní|17.]] og [[21. júní]] - [[Suðurlandsskjálftarnir 2000|Suðurlandsskjálftar]] skóku [[Suðurlandsundirlendið]].
* [[17. júní]] - [[Ylströndin]] var opnuð í [[Nauthólsvík]].
* [[18. júní]] - [[Vigdís Finnbogadóttir]] ræsti keppendur í [[Skippers d'Islande]]-siglingakeppninni í Paimpol í Frakklandi.
* [[23. júní]] - [[Frøya-göngin]] milli eyjanna [[Frøya]] og [[Hitra]] í Noregi voru opnuð.
* [[26. júní]] - Fyrstu drögin að [[erfðamengi]] mannsins voru gefin út af [[Human Genome Project]].
* [[26. júní]] - Kaþólska kirkjan lét [[Þrír leyndardómar Fatímu|þriðja leyndardóm Fatímu]] uppi.
* [[28. júní]] - Franska kvikmyndin ''[[Ríddu mér]]'' var frumsýnd.
* [[28. júní]] - [[Elián González]] sneri aftur til Kúbu ásamt föður sínum.
* [[30. júní]] - [[Edda - miðlun og útgáfa]] var stofnuð með samruna [[Mál og menning|Máls og menningar]] og [[Vaka-Helgafell|Vöku-Helgafells]].
* [[30. júní]] - 9 létust og 26 slösuðust í troðningi á tónleikum [[Pearl Jam]] á [[Hróarskelduhátíðin]]ni.

===Júlí===
[[Mynd:Öresundbrücke_nach_Kopenhagen.JPG|thumb|right|Eyrarsundsbrúin]]
* [[1. júlí]] - [[Eyrarsundsbrúin]] milli [[Danmörk|Danmerkur]] og [[Svíþjóð]]ar var opnuð.
* [[1. júlí]] - [[Kristnihátíðin]] var sett á [[Þingvellir|Þingvöllum]]. Fjöldi gesta á hátíðinni reyndist mun minni en búist hafði verið við.
* [[2. júlí]] - [[Alþingi]] samþykkti stofnun [[Kristnihátíðarsjóður|Kristnihátíðarsjóðs]] á hátíðarfundi á [[Þingvellir|Þingvöllum]].
* [[2. júlí]] - Frakkar sigruðu Ítali 2-1 í lokaleik [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 2000|Evrópukeppninnar í knattspyrnu]].
* [[2. júlí]] - [[Vicente Fox]] varð forseti Mexíkó.
* [[2. júlí]] - Fyrsta lestin frá [[Kaupmannahöfn]] í Danmörku til [[Ystad]] í Svíþjóð lagði af stað.
* [[3. júlí]] - Stofnunin [[Transport for London]] var sett á fót til að hafa yfirumsjón með almenningssamöngum á Stór-Lundúnasvæðinu. Hún tók við af [[London Transport]].
* [[10. júlí]] - 10 létust þegar lek olíuleiðsla í [[Nígería|Nígeríu]] sprakk.
* [[13. júlí]] - [[Ehud Barak]] og [[Yasser Arafat]] hittust í Camp David en tókst ekki að komast að samkomulagi.
* [[14. júlí]] - Öflugt [[sólgos]] olli [[segulstormur|segulstormi]] á jörðu.
* [[17. júlí]] - [[Bashar al-Assad]] varð forseti Sýrlands.
* [[18. júlí]] - [[Alex Salmond]] sagði af sér sem leiðtogi Skoska þjóðarflokksins.
* [[25. júlí]] - Hljóðfrá [[Concorde-þota]] fórst í [[flugtak]]i í [[París]]. 114 fórust í slysinu og stuttu síðar var hætt að nota slíkar vélar.
* [[28. júlí]] - Síðasta [[ítölsk líra|ítalska líran]] var prentuð.
* [[30. júlí]] - Stafkirkja var vígð í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. Hún var gjöf frá Norðmönnum.

===Ágúst===
[[Mynd:CSSHLHunleyrecovery.jpg|thumb|right|''H. L. Hunley'' lyft af hafsbotni.]]
* [[3. ágúst]] - Yfir 100 manns réðust á fjölbýlishús í [[Portsmouth]] á Englandi vegna þess að þekktur barnaníðingur var talinn búa þar.
* [[7. ágúst]] - Vefurinn [[DeviantART]] hóf göngu sína.
* [[8. ágúst]] - Suðurríkjakafbátnum ''[[H. L. Hunley (kafbátur)|H. L. Hunley]]'' var bjargað af hafsbotni.
* [[10. ágúst]] - [[Ferenc Mádl]] varð forseti Ungverjalands.
* [[12. ágúst]] - Rússneski kafbáturinn ''[[Kúrsk (kafbátur)|Kúrsk]]'' sökk í Barentshafi. Allir 118 um borð fórust.
* [[14. ágúst]] - ''[[Dóra landkönnuður]]'' hóf göngu sína á Nickleodeon.
* [[14. ágúst]] - [[Nikulás 2.]] keisari var lýstur dýrlingur í [[rússneska rétttrúnaðarkirkjan|rússnesku rétttrúnaðarkirkjunni]].
* [[23. ágúst]] - Kaþólski presturinn [[John Anthony Kaiser]] var myrtur í Kenýa.
* [[24. ágúst]] - Leikjatölvan [[GameCube]] frá Nintendo var kynnt.

===September===
[[Mynd:Fuel_Price_Protest_on_M6_-_geograph.org.uk_-_1009073.jpg|thumb|right|Flutningabílar tefja umferð á [[M6-þjóðvegurinn|M6-þjóðveginum]] í Bretlandi.]]
* [[5. september]] - [[Túvalú]] gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum.
* [[6. september]] - Síðasti alsænski vopnaframleiðandinn, [[Bofors]], var seldur til bandaríska fyrirtækisins [[United Defense]].
* [[6. september]] - [[Þúsaldarráðstefna Sameinuðu þjóðanna]] hófst.
* [[7. september]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Íslenski draumurinn]]'' var frumsýnd.
* [[7. september]] - [[Eldsneytismótmælin í Bretlandi]] hófust.
* [[8. september]] - [[Þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna|Þúsaldarráðstefnu Sameinuðu þjóðanna]] lauk.
* [[13. september]] - [[Steve Jobs]] kynnti betaútgáfu [[Mac OS X]].
* [[15. september]] - [[Sumarólympíuleikarnir 2000|Sumarólympíuleikar]] voru settir í [[Sydney]].
* [[16. september]] - Úkraínski blaðamaðurinn [[Georgíj Gongadse]] sást síðast á lífi.
* [[22. september]] - Kauphallirnar í Amsterdam, Brussel og París runnu saman í eina og [[Euronext]] varð til.
* [[24. september]] - [[Vojislav Koštunica]] sigraði [[Slobodan Milošević]] í fyrstu umferð forsetakosninga í Serbíu og Svartfjallalandi en Milošević neitaði að viðurkenna ósigur.
*[[25. september]] - [[Vala Flosadóttir]] hlaut bronsverðlaun í stangarstökki á [[Ólympíuleikarnir|Ólympíuleikunum]] í [[Sydney]] í [[Ástralía|Ástralíu]]. 
* [[26. september]] - Gríska farþegaferjan ''[[Express Samina]]'' sökk við eyjuna [[Paros]]. 80 af 500 farþegum fórust.
* [[26. september]] - Mótmæli gegn [[hnattvæðing]]u fóru fram í [[Prag]].
* [[28. september]] - Ísraelski stjórnarandstöðuleiðtoginn [[Ariel Sharon]] heimsótti [[Musterisfjallið]]. [[Al-Aqsa-uppreisnin]] hófst.
* [[28. september]] - Danir höfnuðu því í þjóðaratkvæðagreiðslu að taka upp [[evra|evru]] með naumum meirihluta.
* [[29. september]] - [[Maze-fangelsið|Maze-fangelsinu]] á Norður-Írlandi var lokað.

===Október===
[[Mynd:Defense.gov News Photo 001012-N-0000N-001.jpg|thumb|right|Skemmdir á ''USS Cole''.]]
* [[Október]] - Fraktflugfélagið [[Bláfugl]] var stofnað á Íslandi.
* [[5. október]] - [[Októberbyltingin í Júgóslavíu]]: [[Slobodan Milošević]] neyddist til að segja af sér sem forseti Serbíu og Svartfjallalands.
* [[6. október]] - Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin ''[[CSI]]'' hóf göngu sína á CBS.
* [[6. október]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Meet the Parents]]'' var frumsýnd.
* [[6. október]] - Síðasti [[Mini]]-bíllinn var framleiddur í [[Longbridge]] á Englandi.
* [[11. október]] - [[Reykjavíkurborg]] seldi húsið [[Esjuberg]] við [[Þingholtsstræti]] til hugbúnaðarfyrirtækisins [[OZ]] fyrir 70 milljónir. Þar stóð til að stofna frumkvöðlasetur en húsið hýsti áður [[Borgarbókasafn Reykjavíkur]]. Tveimur árum síðar seldi OZ svo húsið til norska myndlistarmannsins [[Odd Nerdrum]] fyrir 100 milljónir.
* [[11. október]] - 950.000 rúmmetrar af kolasora flæddu út í [[Martin-sýsla|Martin-sýslu]] í [[Kentucky]].
* [[12. október]] - Tveir sjálfsmorðssprengjumenn á vegum [[Al-Kaída]] ollu dauða 17 áhafnarmeðlima bandaríska herskipsins ''[[USS Cole]]'' í [[Aden]] í Jemen.
* [[13. október]] - [[Starfsgreinasamband Íslands]] var stofnað.
* [[13. október]] - [[OpenOffice.org]] varð til þegar [[Sun Microsystems]] gaf út frumkóða skrifstofuvöndulsins StarOffice.
* [[18. október]] - Íslenski sjónvarpsþátturinn ''[[70 mínútur]]'' hóf göngu sína á PoppTíví.
* [[21. október]] - Fimmtán leiðtogar Arabaríkja komu saman í [[Kaíró]] á fyrsta leiðtogafundi ríkjanna í fjögur ár.
* [[22. október]] - Japanska dagblaðið ''[[Mainichi Shimbun]]'' afhjúpaði svik fornleifafræðingsins [[Shinichi Fujimura]].
* [[26. október]] - Yfirvöld í [[Pakistan]] sögðu frá fundi múmíu persneskrar prinsessu í [[Balúkistan]]. [[Íran]], Pakistan og [[Talíbanar]] gerðu öll tilkall til múmíunnar þar til ári síðar að sannað var að hún var fölsun.
* [[30. október]] - Geimfarið [[Sojús TM-31]] flutti áhöfn [[Alþjóðlega geimstöðin|Alþjóðlegu geimstöðvarinnar]] út í geim. Frá þessum degi hefur alltaf verið maður staddur í geimnum.
* [[31. október]] - 83 létust þegar [[Singapore Airlines flug 006]] lenti í árekstri á [[Chiang Kai Shek-flugvöllur|Chiang Kai Shek-flugvelli]].

===Nóvember===
[[Mynd:ISS-Expedition_1-crew.jpg|thumb|right|Fyrsta áhöfn Alþjóðlegu geimstöðvarinnar.]]
* [[1. nóvember]] - [[Serbía og Svartfjallaland]] gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum.
* [[2. nóvember]] - Fyrsta fastaáhöfnin hóf búsetu í [[Alþjóðlega geimstöðin|Alþjóðlegu geimstöðinni]].
* [[7. nóvember]] - Hópur ræningja réðist á [[Þúsaldarhvelfingin|Þúsaldarhvelfinguna]] í London til að stela [[Þúsaldardemanturinn|Þúsaldardemantinum]] en voru gripnir af lögreglu.
* [[7. nóvember]] - [[Hillary Clinton]] tók sæti í [[öldungadeild Bandaríkjaþings]].
* [[7. nóvember]] - [[George W. Bush]] var kjörinn forseti Bandaríkjanna eftir nauman sigur á [[Al Gore]].
* [[11. nóvember]] - [[Kaprunslysið]]: 152 skíða- og snjóbrettamenn létust þegar eldur kom upp í dráttarlest inni í göngum.
* [[15. nóvember]] - Indverska fylkið [[Jharkhand]] var stofnað.
* [[16. nóvember]] - [[Bill Clinton]] heimsótti [[Víetnam]] fyrstur Bandaríkjaforseta frá lokum [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðsins]].
* [[17. nóvember]] - [[Alberto Fujimori]] flaug til Tókýó og sendi afsögn sína sem forseti Perú með faxi.
* [[24. nóvember]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Óskabörn þjóðarinnar]]'' var frumsýnd.
* [[27. nóvember]] - Lengstu veggöng heims, [[Lærdalsgöngin]] í Noregi, 25,5 km að lengd, voru opnuð.
* [[28. nóvember]] - Úkraínski stjórnmálamaðurinn [[Olexandr Moros]] sakaði [[Leoníd Kútsma]] forseta um aðild að morðinu á [[Georgíj Gongadse]].

===Desember===
[[Mynd:Pbc-fl-2000-recount-4.jpg|thumb|right|Mótmæli gegn endurtalningu atkvæða í Flórída.]]
* [[1. desember]] - [[Vicente Fox]] tók við embætti forseta Mexíkó.
* [[7. desember]] - Hindúahofið [[Kadisoka]] fannst við [[Yogyakarta]] í Indónesíu.
* [[12. desember]] - ''[[Bush gegn Gore]]'': [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] stöðvaði endurtalningu atkvæða í Flórída.
* [[15. desember]] - Þriðja og síðasta kjarnakljúfi [[Tsjernóbýlkjarnorkuverið|Tsjernóbýlkjarnorkuversins]] var lokað.
* [[22. desember]] - Þremur málverkum eftir [[Rembrandt]] var stolið frá [[Nationalmuseum]] í Stokkhólmi.
* [[24. desember]] - [[Aðfangadagsárásirnar í Indónesíu]]: Íslamskir öfgamenn stóðu fyrir sprengjuárásum á kirkjur um alla Indónesíu.
* [[25. desember]] - [[Eldsvoðinn í Luoyang]]: 309 létust í eldsvoða í verslunarmiðstöð í Kína.
* [[30. desember]] - [[Sprengjuárásirnar 30. desember]] í Filippseyjum: 22 létust í röð sprengjuárása í [[Manila]].
* [[30. desember]] - Geimkönnunarfarið [[Cassini-Huygens]] fór framhjá [[Júpíter (reikistjarna)|Júpíter]] á leið sinni til Satúrnusar.

===Ódagsettir atburðir===
* Bókin ''[[Empire (bók)|Empire]]'' kom út.
* Farsíminn [[Nokia 3310]] kom á markað.
* Íslenska líftæknifyrirtækið [[Saga Medica]] var stofnað.
* Íslenska líftæknifyrirtækið [[Orf Líftækni]] var stofnað.
* Íslenska fyrirtækið [[Haliotis]] var stofnað.

==Fædd==
* [[6. janúar]] - [[Fiete Arp]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[24. febrúar]] - [[Jean-Manuel Mbom]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[9. mars]] - [[Páll Hróar Beck Helgason]], íslenskur knattspyrnumaður.
* [[11. mars]] - [[Elías Rafn Ólafsson]], íslenskur knattspyrnumaður.
* [[21. mars]] - [[Matty Longstaff]], enskur knattspyrnumaður.
* [[25. mars]] - [[Jadon Sancho]], enskur knattspyrnumaður.
* [[9. maí]] - [[Ásgeir Sigurðsson (kvikmyndagerðarmaður)|Ásgeir Sigurðsson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[10. maí]] - [[Percy Liza]], perúskur knattspyrnumaður.
* [[13. maí]] - [[Silja Sóley Birgisdóttir]], borgarfulltrúi.
* [[28. maí]] - [[Phil Foden]], enskur knattspyrnumaður.
* [[21. júlí]] - [[Erling Haaland]], norskur knattspyrnumaður.
* [[24. júlí]] - [[Viktor Gísli Hallgrímsson]], íslenskur handboltamaður
* [[23. ágúst]] - [[Vincent Müller]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[31. október]] - [[Willow Smith]], bandarísk leik- og söngkona.

==Dáin==
* [[19. janúar]] - [[Bettino Craxi]], ítalskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1934]]).
* [[10. febrúar]] - [[Jim Varney]], bandarískur leikari (f. [[1949]]).
* [[26. febrúar]] - [[Louisa Matthíasdóttir]], íslensk-bandarískur myndlistarmaður (f. [[1917]]).
* [[21. mars]] - [[Magnús Ingimarsson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1933]]).
* [[5. apríl]]- [[Halldór Halldórsson (málfræðingur)|Halldór Halldórsson]], íslenskur málfræðingur og prófessor (f. [[1911]]).
* [[16. apríl]] - [[Nína Björk Árnadóttir]], skáld og rithöfundur (f. [[1941]]).
* [[7. maí]] - [[Douglas Fairbanks jr.]], bandarískur leikari (f. [[1909]]).
* [[14. maí]] - [[Obuchi Keizo]], fyrrum forsætisráðherra [[Japan]]s (f. [[1937]]).
* [[15. maí]] - [[Heimir Steinsson]], íslenskur prestur (f. [[1937]]).
* [[21. maí]] - [[Barbara Cartland]], enskur rithöfundur (f. [[1901]])
* [[21. maí]] - Sir [[John Gielgud]], enskur leikari (f. [[1904]]).
* [[26. maí]] - [[Jón Kr. Gunnarsson]], íslenskur skipstjóri og rithöfundur (f. [[1929]]).
* [[5. júní]] - [[Franco Rossi]], ítalskur handritshöfundur (f. [[1919]]).
* [[10. júní]] - [[Hafez al-Assad]], forseti Sýrlands (f. [[1930]]).
* [[23. júlí]] - [[Benjamín H. J. Eiríksson]], íslenskur hagfræðingur (f. [[1910]]).
* [[5. ágúst]] - [[Alec Guinness]], breskur leikari (f. [[1914]]).
* [[17. ágúst]] - [[Robert R. Gilruth]], bandarískur geimferðastjóri (f. [[1913]]).
* [[25. ágúst]] - [[Carl Barks]], bandarískur teiknari (f. [[1901]]).
* [[3. september]] - [[Indriði G. Þorsteinsson]], rithöfundur (f. [[1926]]).
* [[28. september]] - [[Pierre Trudeau]], kanadískur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1919]]).
* [[10. október]] - [[Sirimavo Bandaranaike]], forsætisráðherra Srí Lanka (f. [[1916]]).
* [[7. nóvember]] - [[Ingiríður Danadrottning]], kona Friðriks 9. (f. [[1910]]).
* [[18. desember]] - [[Kirsty MacColl]], bresk söngkona og lagahöfundur (f. [[1959]]).
* [[25. desember]] - [[Willard Van Orman Quine]], bandarískur heimspekingur (f. [[1908]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Zhores Ivanovich Alferov]], [[Herbert Kroemer]], [[Jack Kilby]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Alan J Heeger]], [[Alan G MacDiarmid]], [[Hideki Shirakawa]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Arvid Carlsson]], [[Paul Greengard]], [[Eric R. Kandel]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Gao Xingjian]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Kim Dae Jung]]
* [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[James Heckman]], [[Daniel McFadden]]

[[Flokkur:2000]]
[[Flokkur:1991-2000]]</text>
      <sha1>21c8asir58w739v1x1r71xh9pav5je3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vestmannaeyjar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1037</id>
    <revision>
      <id>1963716</id>
      <parentid>1953805</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T17:46:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Numberguy6</username>
        <id>52085</id>
      </contributor>
      <comment>/* Samgöngur */ +Tengill</comment>
      <origin>1963716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28207" sha1="objpu3c34uyy02iqn9b834t6phbuf8w" xml:space="preserve">{{Sveitarfélagstafla
| nafn                 = Vestmannaeyjabær
| nafn_í_eignarfalli   = Vestmannaeyjabæjar
| mynd                 = Vestmannaeyjar018.JPG
| mynd_texti           = Vestmannaeyjabær
| skjaldarmerki        = Vestmannaeyjar byggðamerki.png
| kort                 = Vestmannaeyjabær kort.png
| hnit                 = {{hnit|63|26|00|N|20|17|00|W|display=inline|region:IS}}
| kjördæmi             = [[Suðurkjördæmi]]
| þéttbýli             = Vestmannaeyjabær
| sveitarstjóri_titill = [[Bæjarstjóri]]
| sveitarstjóri        = Íris Róbertsdóttir
| póstnúmer            = 900, 902
| sveitarfélagsnúmer   = 8000
| vefsíða              = {{Url|vestmannaeyjar.is}}
}}
&lt;onlyinclude&gt;[[Mynd:Vestmannaeyjar archipelago topographic map-en.svg|thumbnail|Kort af eyjunum.]]'''Vestmannaeyjar''' eru [[eyjaklasi]] [[suður]] af [[Ísland]]i, samtals 15 eyjar og um 30 [[sker]] og [[drangi|drangar]]. Syðsta eyjan er [[Surtsey]] og sú nyrsta er [[Elliðaey]]. [[Heimaey]] er stærst eyjanna og sú eina sem er byggð, en þar er '''Vestmannaeyjabær''' með um 4.639 íbúa (2024). Heitið Vestmannaeyjar er oft notað sem samheiti yfir Vestmannaeyjabæ. 

Á Vestmannaeyjum búa rúmlega fjögur þúsund manns, sem þýðir að Vestmannaeyjar eru 12. fjölmennasta byggðin á Íslandi. [[Sjávarútvegur]] er helsta atvinnugrein Vestmanneyinga. Hin árlega [[Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum|Þjóðhátíð]] um [[Verslunarmannahelgi]] er ein vinsælasta útihátíðin á Íslandi, hana sækja þúsundir manna á hverju ári.

Sex einstaklingar hafa synt hið svokallaða [[Eyjasund]], þ.e. frá Heimaey til Landeyjasands&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222289875d|title=Synti frá Eyjum í land til styrktar börnum á á­taka­svæðum - Vísir|last=Sverrisson|first=Ólafur Björn|website=visir.is|language=is|access-date=2022-09-10}}&lt;/ref&gt;.&lt;/onlyinclude&gt;

== Eyjarnar ==
Eyjarnar eru þessar:

* [[Heimaey]] (13,4&amp;nbsp;[[km²]])
* [[Surtsey]] (1,9&amp;nbsp;km²)  
* [[Elliðaey]] (0,45&amp;nbsp;km²)  
* [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] (0,32&amp;nbsp;km²)  
* [[Álsey]] (0,25&amp;nbsp;km²)  
* [[Suðurey]] (0,20&amp;nbsp;km²)
* [[Brandur (eyja)|Brandur]] (0,1&amp;nbsp;km²)  
* [[Hellisey]] (0,1&amp;nbsp;km²)  
* [[Súlnasker]] (0,03&amp;nbsp;km²)  
* [[Geldungur]] (0,02&amp;nbsp;km²)  
* [[Geirfuglasker (Vestmannaeyjum)|Geirfuglasker]] (0,02&amp;nbsp;km²)  
* Hani, Hæna og Hrauney, ásamt skerinu Grasleysu, heita sameiginlega [[Smáeyjar]].

Enn fremur eru nokkur sker, sem þykja öðrum fremri:

* [[Faxasker]]
* Stóri- og Litli Stakkur
* [[Latur (sker)|Latur]]

== Saga eyjanna ==
=== Sagnir um nafngift og landnám ===
[[Mynd:Vestmannaeyjabaer.jpg|thumb|350px|Séð yfir höfnina í Vestmannaeyjum, [[Heimaklettur]] til vinstri. [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] sést bak við Eldfellshraun til hægri.]]
&lt;onlyinclude&gt;
Fyrstu heimildir um Vestmannaeyjar eru í [[Landnáma|Landnámu]] ([[Sturlubók]]), þar sem segir frá [[Ingólfur Arnarson|Ingólfi Arnarsyni]], fyrsta [[landnámsmaður|landnámsmanninum]]. Þegar hann kom til landsins dvaldist hann einn vetur á Ingólfshöfða, og hélt svo vestur með landinu í leit að [[öndvegissúlur|öndvegissúlunum]] sínum. Þá fann hann bæ Hjörleifs, fóstbróður síns, og var hann þar látinn; hafði hann þá verið myrtur af þrælum sínum. Úti af [[Hjörleifshöfði|Hjörleifshöfða]] sá hann eyjaklasa suður af Landeyjum og datt honum til hugar að þrælarnir hafi farið þangað. Eyjarnar voru þá nefndar eftir þrælunum, en þeir voru af írsku bergi brotnir og [[Írland|Írar]] og [[Skotland|Skotar]] voru gjarnan kallaðir ''Vestmenn'' á þessum tíma. Ingólfur elti þrælana uppi og drap þá, og eru mörg örnefni á eyjunum gefin eftir þrælunum. Meðal þeirra er [[Helgafell (Vestmannaeyjum)|Helgafell]], nefnt eftir Helga sem var veginn þar, og Dufþekja í [[Heimaklettur|Heimakletti]], en hún er nefnd eftir Dufþaki sem sagður er hafa hoppað þar niður til að komast hjá því að falla fyrir sverði Ingólfs. Eins og segir í Landnámu:
&lt;/onlyinclude&gt;
:''Ingólfur gekk þá upp á höfðann og sá eyjar liggja í útsuður til hafs; kom honum það í hug, að þeir mundu þangað hlaupið hafa, því að báturinn var horfinn; fóru þeir að leita þrælanna og fundu þá þar sem Eið heitir í eyjunum. Voru þeir þá að mat, er þeir Ingólfur komu að þeim. Þeir urðu felmtsfullir, og hljóp sinn veg hver. Ingólfur drap þá alla. Þar heitir Dufþaksskor, er hann lést. Fleiri hljópu þeir fyrir berg, þar sem við þá er kennt síðan. Vestmannaeyjar heita þar síðan, er þrælarnir voru drepnir, því að þeir voru Vestmenn.''

Samkvæmt [[Hauksbók]] var fyrsti [[landnámsmaður]] eyjanna [[Herjólfur Bárðarson]], sonur [[Bárður Báreksson|Bárðar Bárekssonar]]. Hann settist að í [[Herjólfsdalur|Herjólfsdal]] á [[10. öld]] og hafa margar kenningar verið uppi um hvar í dalnum þessi fyrsta byggð var staðsett. [[Margrét Hermanns Auðardóttir]] [[fornleifafræðingur]] hóf uppgröft í Herjólfsdal sumarið [[1971]] og vann þar fimm sumur. Við uppgröftinn kom í ljós að byggð í Herjólfsdal var mun eldri en áður hefur verið talið eða frá því snemma á [[9. öld]].

Í [[Sturlubók]], sem er eldri heimild en [[Hauksbók]], segir hins vegar að [[Ormur auðgi Bárðarson]], bróðir Herjólfs, hafi fyrstur byggt Eyjar. Hauksbók segir að Ormur auðgi hafi verið Herjólfsson.

Herjólfur er sagður hafa átt dótturina Vilborgu, sem eftir grjóthrun sem lagði bæ Herjólfs í eyði fluttist á [[Vilborgarstaðir|Vilborgarstaði]] við vatnsbólið [[Vilpa|Vilpu]]. Samkvæmt sögunni varaði [[hrafn]] Vilborgu við grjóthruninu og bjargaði þannig lífi hennar.

Frá tíma Herjólfs Bárðarsonar hefur verið byggð samfellt á eyjunni, þó svo að íbúafjöldinn hafi tekið stórar dýfur þrisvar síðan þá — fyrst um helmingsfækkun íbúa þegar að um þrjú hundruð manns voru numin á brott í [[Tyrkjaránið|Tyrkjaráninu]] árið [[1627]], svo í ungbarnadauðanum á [[18. öld]], og loks í Heimaeyjargosinu [[1973]] þegar að yfir 6 mánaða skeið bjuggu eingöngu um 200 manns á Heimaey. Þegar gosið hófst var íbúafjöldi bæjarins hins vegar 5.273 ([[1. desember]] [[1972]]).

=== Kirkjuvaldið ===
Í [[Kristnisaga|Kristnisögu]] segir frá því að [[Ólafur Tryggvason]] hafi sent [[Hjalti Skeggjason|Hjalta Skeggjason]] og [[Gissur Teitsson hvíti|Gissur Teitsson]] með viði til [[kirkja|kirkjubyggingar]] til [[Ísland]]s og sagt þeim að reisa kirkju þar sem þeir kæmu fyrst að landi. Samkvæmt því reistu þeir kirkju á [[Hörgaeyri]] í Vestmannaeyjum árið [[1000]] úr norskum viðum, en hvorki er vitað hvar sú eyri hefur verið né hversu lengi kirkjan hefur staðið. Tvær kirkjur voru síðar reistar í Vestmannaeyjum, að [[Kirkjubær (Vestmannaeyjum)|Kirkjubæ]] og [[Ofanleiti (Vestmannaeyjum)|Ofanleiti]].

Á árunum [[1130]]-[[1148]] komust allar jarðir í Vestmannaeyjum í eigu [[Skálholt]]sstóls að undirlagi [[Magnús Einarsson|Magnúsar Einarssonar]] biskups og urðu kirkjujarðir. Eftir það voru því landsetar í Eyjum [[leiguliði|leiguliðar]] næstu aldirnar. Í Vestmannaeyjum voru að jafnaði átján [[býli]] og mikið af [[hjáleiga|hjáleigum]] (en fjöldi þeirra gat verið breytilegur eftir árferði), auk [[tómthús]]a- og [[verbúð]]arbyggðar við höfnina, sem er líklega einn elsti vísir að eiginlegu [[þorp]]i á Íslandi.

== Náttúra ==
=== Jarðfræði ===
[[Mynd:Thridrang.jpg|thumb|Þrídrangar.]]
Vestmannaeyjar liggja um 10&amp;nbsp;km suður undan [[Landeyjasandur|Landeyjasandi]]. Eyjaklasinn er 15 eyjar, auk um 30 dranga og skerja. Eyjarnar eru sæbrattar og víðast hvar þaktar graslendi. Af þeim er [[Heimaey]] langstærst, um 13,4&amp;nbsp;km², og sú eina sem er byggð. Helstu og stærstu eyjarnar í kringum [[Heimaey]] eru [[Elliðaey]] og [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] norðaustur af Heimaey og til suðvesturs [[Suðurey]], [[Álsey]], [[Brandur (eyja)|Brandur]], [[Hellisey]] og [[Surtsey]]. 

Eyjarnar eru ungar á jarðsögulegan mælikvarða og hafa allar myndast í eldgosum, þær elstu fyrir u.þ.b. 12 þúsund árum. Flestar eyjarnar eru gíglaga [[móbergsstapi|móbergsstapar]] og á sumum þeirra eru gjallgígar. 

Vestmannaeyjar eru á umfangsmiklu eldgosasvæði sem er um 38&amp;nbsp;km langt og 30&amp;nbsp;km breitt með 70-80 eldstöðvum eða leifum þeirra.

==== Surtsey ====
{{aðalgrein|Surtsey}}

Surtsey varð til í miklu neðansjávargosi sem hófst árið [[1963]] og lauk [[1967]]. Það er lengsta [[eldgos]] á Íslandi frá því að sögur hófust.  Við upphaf gossins mynduðust tvær eyjar og fengu þær nöfnin [[Syrtlingur]] og [[Jólnir]]. Jólnir kom upp úr sjó rétt fyrir Þorláksmessu í gosi sem stóð fram yfir jólin [[1963]]. Syrtlingur stóð mun lengur. Leifar þessarra eyja eru sitt hvoru megin Surtseyjar, Jólnir að suðvestan og Syrtlingur að norðaustan.

Strax að loknu gosinu var Surstey friðuð og voru [[jarðfræðingur|jarðfræðingar]] jafnt sem [[líffræðingur|líffræðingar]] forvitnir um þróun lífríkisins á eyjunni og eyjunnar sjálfrar. Strax á fyrstu árunum eftir gosið fóru ýmsar lífverur að taka sér bólfestu á eynni.

Eyjan er alfriðuð og er í umsjá Surtseyjarfélagsins, sem starfar í umboði umhverfisráðuneytisins fyrir hönd íslenska ríkisins. Allar mannaferðir um eyjuna án sérstaks leyfis eru harðbannaðar. Friðlandið umhverfis eyjuna hefur verið stækkað og er nú unnið að því að koma Surtsey á [[heimsminjaskrá UNESCO]].

==== Heimaeyjargosið ====
{{aðalgrein|Heimaeyjargosið}}
[[Mynd:Ráðhús Vestmannaeyja og Eldfell séð frá Skólavegi.jpg|thumb|left|Ráðhús Vestmannaeyja; Eldfell í bakgrunni]]

Eldgos hófst á Heimaey þann [[23. janúar]] árið [[1973]] og eyðilagði og/eða skemmdi um það bil 60% af öllum húsum bæjarins. Nálægt þriðjungur allra húsa fór undir hraun. Í gosinu voru nær allir heimamenn fluttir upp á land. Íbúar voru 5.273 talsins fyrir gosið og sneru flestir þeirra aftur að því loknu, og margir fyrr. Einn maður lét lífið af gaseitrun, sem má tengja gosinu. Þó lést hann ekki fyrr en gosinu loknu og nálgast kraftaverk að mun fleiri skyldu ekki farast. 

Eftir stóð eldfjallið Eldfell, sem margir Vestmannaeyingar vildu kalla Kirkjufell, rétt norðaustan Helgafells. Frá því stendur Eldfellshraun sem teygir sig frá Skarfatanga í suðri að Skansinum í norðri, og stækkaði það Heimaey um eina 3 ferkílómetra. Eldfellshraun er [[basískt berg|basískt]] [[apalhraun]] að mestu, með nokkrum [[helluhraun]]sblettum; mestallt hraunið er [[vikur (berg)|vikur]].

Gosinu var lýst lokið [[3. júlí]] sama ár og það hófst, en þá tóku við gríðarlegar hreinsunarframkvæmdir á eyjunni, enda höfðu um 300 hús farið undir hraun og afgangur bæjarins lá undir þykku öskulagi.

Í eldgosinu [[1973]] fóru 11 götur innanbæjar ýmist að öllu eða einhverju leyti undir hraun: Austurvegur, Bakkastígur, Formannabraut, Heimagata, Kirkjuvegur, Landagata, Njarðarstígur, Sjómannasund, Strandvegur, Urðarvegur og Víðisvegur.

Allt frá árinu [[1998]] hefur [[Goslokahátíðin]] verið haldin í Eyjum til að minnast goslokanna. Fimmta hvert ár eru hátíðirnar stærri en árin á milli.

=== Veðurfar ===
[[Mynd:Faxastigur.png|thumb|left|Faxastígur að vetrarlagi]]
Í Vestmannaeyjum er fremur hlýtt, úrkomu- og vindasamt og markast það af legu eyjanna undan suðurströnd landsins. Hitamunur milli árstíða er tiltölulega lítill og þoka setur svip sinn á veðráttuna. Veðurfar við Vestmannaeyjar flokkast undir [[hafrænt úthafsloftslag]], nokkuð hlýtt og rakt miðað við meðaltal á fastalandinu. Veðrabrigði eru snögg og breytist veðrið stundum oft á dag. Gjarnan er sagt að ekki sé veður í Vestmannaeyjum, heldur eingöngu veðurprufur.

Samfelldar [[veðurathugun|veðurathuganir]] hafa verið gerðar á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] síðan árið [[1921]] og einnig við flugvöllinn síðan um [[1960]]. Árið [[1998]]-[[1999]] voru gerðar sjálfvirkar mælingar á [[Eldfellshraun]]i sem stóðu yfir í tæpt ár. Munur á úrkomu og hitastigi milli veðurstöðva á Heimaey hefur reynst óverulegur og er því miðað við Stórhöfða nema annað sé tekið fram. Árið [[2002]] var svo sett upp sjálfvirk [[veðurathugunarstöð|veðurstöð]] í Vestmannaeyjabæ, við botn ''Löngulágar'', þar sem [[vindur|vindmælingar]] á Stórhöfða gefa oft ekki rétta mynd af veðrinu inni í bænum.

[[Mynd:Heimaey art by nightfall.jpg|thumb|Kvöldsól sest í norðri; listaverk unnið úr [[sveifarás]] úr skipsvél í forgrunni.]]
Á [[vetur]]na er meðalhiti hvergi hærri á landsvísu en víða er hlýrra yfir [[sumar]]ið. Á tímabilinu [[1961]]-[[2000]] var meðalárshiti 4,9&amp;nbsp;°C á Stórhöfða, en hæsti meðalhiti á einu ári var 5.5&amp;nbsp;°C árið [[1984]]. Milt hitastig í sjó í kringum Eyjarnar er ástæða fyrir háum meðallofthita og lítilli hitasveiflu milli árstíða og daga. Hiti hefur aldrei mælst yfir 20&amp;nbsp;°C á Stórhöfða, en í júni árið [[1999]] mældist hitinn 19,3&amp;nbsp;°C og er það mesti hiti sem hefur mælst í eyjunum. Frost mældist að meðaltali 82 daga á ári yfir vetrarmánuðina á árunum [[1961]]-[[1990]]. Mesta frost sem mælst hefur var -16,9&amp;nbsp;°C í april árið [[1968]]. Að jafnaði var frost allan sólarhringinn 18 daga á ári á sama tímabili. Lægsti [[loftþrýstingur]] á Íslandi mældist á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] 919,7&amp;nbsp;[[hektópaskal|hPa]] [[2. desember]] [[1929]].

[[Úrkoma]] er fremur mikil í Vestmannaeyjum. Á Stórhöfða rignir að meðaltali um 129&amp;nbsp;mm á mánuði, sem er mikið miðað við aðra landshluta. Meðalúrkoma á ári var 1.556&amp;nbsp;mm á tímabilinu [[1961]]-[[2000]]. Úrkoman er mjög árstíðabundin. Mesta úrkoma er yfir vetrarmánuðina en minnst á tímabilinu apríl — júlí. Mesta úrkoma á einum sólarhring var 146&amp;nbsp;mm í október árið [[1979]]. Úrkomudagar hafa verið að jafnaði 246 á ári og þar af eru 82 dagar snjókoma eða slydda. Jörð var að meðaltali alhvít 40 daga á ári en alautt var að meðaltali 285 daga á tímabilinu [[1961]]-[[1990]].

Þoka var að jafnaði 86 daga á ári við Stórhöfða en þar voru fleiri þokudagar en á nokkrum öðrum stað á Íslandi á tímabilinu [[1961]]-[[1990]]. Gera má ráð fyrir að þokudagar séu talsvert færrri í kaupstaðnum sem liggur neðarlega. Alskýjað var að jafnaði 192 daga á ári og heiðskýrt 22 daga. Meðal skýjahula var 6/8 himinhvolfsins á tímabilinu [[1961]]-[[1990]]. Meðalrakastig er 82% og þrumudagar voru 4 á ári að jafnaði á sama tímabili.

Stórhöfði er vindsamasta veðurstöð landsins. Veðurstöðin er í 120&amp;nbsp;m hæð yfir sjávarmáli og opin fyrir öllum vindáttum. Meðalvindhraði yfir allt árið var 11,03&amp;nbsp;m/s á árunum 1961-2000. Talsverður munur er á vindhraða milli árstíða, í júlí er meðalvindhraði 8&amp;nbsp;m/s en 13,2&amp;nbsp;m/s í janúar.

=== Lífríki ===
[[Mynd:Puffin hunter in Sudurey.jpg|thumb|left|250px|[[Lundaveiði]]maður í [[Suðurey]]]]
Í Vestmannaeyjum er mjög fjölbreytt lífríki, þá einkum fuglar og plöntur. Stærsta [[lundi|lundabyggð]] heims er í Vestmannaeyjum, en meira en tíu milljón lundar búa á eyjunum. Gjöful fiskimið eru umhverfis eyjarnar og ofgnótt hvala, en lítið er af spendýrum á eyjunum sjálfum að undanskildum manninum. En stærsta lundabyggðin á Heimaey á undir höggi að sækja þar sem kanínur eru að yfirtaka [[Sæfell]]. Kanínum þessum var sleppt út í náttúruna í kringum [[1985]].

Jarðvegur er víðast hvar grunnur í Vestmannaeyjum en þó eru á stöku stað skilyrði fyrir túnrækt. Víðast hvar er jarðvegur grýttur og stutt er niður á hraun.

Jarðvegur á Heimaey telst vera sandorpinn móajarðvegur þar sem eldfjallaska er í bland við lífræn jarðvegsefni. Gamlar uppþornaðar mýrar má meðal annars finna í Lyngfellisdal, Torfmýri og Bleiksmýrardal.

Árið [[1771]], þegar verið var að flytja fyrstu [[hreindýr]]in til [[Ísland]]s, voru 13 hreindýr flutt til Vestmannaeyja. Stendur þá í [[Espólín|Árbókum Espólíns]] (10. deild, bls. 101) að „''Þat sumar komu 13 hreindýr í Vestmannaeyjum at undirlagi Ólafs amtmanns Stephánssonar, dóu 10 í vesöld um vetrinn eftir, en þrjú lifdu''“. Önnur eldri og ítarlegri frásögn er í [[Islandske Maaneds-Tidender]], 2. árg., bls. 55-59, og heimildarmaðurinn er Sigurður Sigurðsson [[landþingsskrifari]] á [[Hlíðarendi í Fljótshlíð|Hlíðarenda]].

== Atvinna, menntun og menning ==
Vestmannaeyjar hafa verið mikilvægasta [[verstöð]] landsins í fjölda ára og byggist afkoma heimamanna að mestu leyti á [[Fiskvinnsla|fiskvinnslu]] og [[útgerð]]. Auk þess eru ört vaxandi atvinnuvegir eyjaskeggja í dag [[ferðaþjónusta]], [[skipaviðgerðir]] og [[menntun]]. 

[[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] er stöðugt að stækka við sig þrátt fyrir að oft reynist erfitt að lokka námsmenn til Eyja. [[Háskóli Íslands]] og [[Háskólinn á Akureyri]] eru báðir búnir að koma sér upp útibúum á Heimaey. Í Vestmannaeyjum eru tveir grunnskólar; [[Barnaskólinn í Vestmannaeyjum]] og [[Hamarsskóli Vestmannaeyja]]. Sameining skólanna er nú fyrirhuguð. Verið er að undirbúa byggingu nýs sex deilda leikskóla, en fyrir eru þrír leikskólar í eyjunum: Rauðagerði, Kirkjugerði og Sóli. Í sveitarfélaginu er Skólalúðrasveit Vestmannaeyja.

[[Mynd:Háskóli Íslands, Vestmannaeyjum.jpg|thumb|Rannsóknarsetrið í Vestmannaeyjum]]
Mörg söfn eru í Vestmannaeyjum, en [[Safnahús Vestmannaeyja]], sem stendur við Ráðhúströð, hýsir [[Héraðsskjalasafn Vestmannaeyja]], [[Bókasafn Vestmannaeyja]] og [[Byggðasafn Vestmannaeyja]]. Einnig er þar til húsa [[Ljósmyndasafn Vestmannaeyja|Ljósmyndasafn]]. Við Heiðarveg stendur [[Náttúrugripasafn Vestmannaeyja]], en það er eina safnið af sinni gerð á Íslandi. Við Skansfjöru er húsið [[Landlyst]], sem var áður staðsett á Tanganum, suður af Básaskersbryggju, en það hús var fyrsta fæðingarheimilið á Íslandi, og er það nú notað til listsýninga af ýmsu tagi. Ríkisstjórn Íslands keypti nýlega afnotarétt af myndum [[Sigmund]]s, sem hafa birst í áraraðir í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]], og eru áætlanir um að setja upp safn þeirra í fyrirætluðu menningarhúsi.

=== Orðaforði og málfar ===
Algengt er að eldri Vestmannaeyingar tali með [[flámæli]], en það er óalgengara meðal yngri kynslóðanna. Í einangruðum samfélögum á borð við það sem er í Vestmannaeyjum má búast við að nokkuð sértækur orðaforði verði til, en þó er flestan orðaforða eyjaskeggja hægt að finna annars staðar. Nokkur dæmi um algeng orð í tali Vestmannaeyinga:

* ''peyji'' eða ''peyi'' — ungur strákur. Kom fyrst fram á [[17. öld]], ekki er vitað um upphaflegt [[stofnsérhljóð]] eða rétta ritmynd, en uppruni er óljós. Að öllum líkindum ekki [[tökuorð]] úr [[sænska]] orðinu ''poike'' eða [[danska]] orðinu ''pog''. Uppruni mögulega tengdur orðinu ''pegi'' (sem þýðir „snáði“, „náungi“, „lítill kálfur“ eða „gemlingur“).&lt;ref&gt;{{ÍO|bls=708|orð=peyi}}&lt;/ref&gt;
* ''pæja'' eða ''pæa'' — ung stúlka, [[tökuorð]] úr [[Ameríka|amerísku]] [[slangur|slangri]] ''pie'' (sem þýðir „baka“ eða „skorpusteik“), notað í [[óeiginleg merking|óeiginlegri merkingu]] og á við sæta stelpu (samanber ''cutie pie'' or ''sweety pie'')&lt;ref&gt;{{ÍO|bls=734|orð=pæ(j)a}}&lt;/ref&gt;
* ''tríkot'' — íþróttagalli. Líklega tilkomið af nafni [[Frakkland|fransks]] fyrirtækis sem framleiddi íþróttagalla.
* ''útsuður'' — suðvestur, í átt að eyjunum sem eru þar. Þekkt úr forneskju.
* ''landnorður'' — norðaustur, í átt að meginlandi Íslands. Þekkt úr forneskju.
* ''kar'' — það sem oftast er kallað ker (en þó stundum kar) á meginlandi Íslands.
* ''tuðra'' — slöngubátur.
* ''[[Norðurey]] — heiti yfir [[Ísland]]''
Fleiri dæmi mætti tína til.

=== Þekktir Vestmannaeyingar ===
:Sjá einnig, [[Listi yfir bæjarstjóra Vestmannaeyja|lista yfir bæjarstjóra Vestmannaeyja]]

Margir Vestmannaeyingar eru þekktir á landsvísu. Hér eru nefndir nokkrir þeirra:

* '''[[Árni Johnsen]]''' fyrverandi alþingismaður fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]], og lengst af umsjónarmaður brekkusöngsins á [[Þjóðhátíð í Eyjum]]. 
* '''[[Ásgeir Sigurvinsson]]''' knattspyrnumaður og fyrrum þjálfari landsliðs [[Ísland]]s.
* '''[[Ási í Bæ]]''' var einn frægasti textasmiður og tónlistarmaður Vestmannaeyja. 
* '''[[Binni í Gröf]]''' var landsfrægur aflamaður og sótti ''sextíu þúsund tonn í sjávardjúp'' að sögn Ása í Bæ.
* '''[[Guðlaugur Friðþórsson]]''' öðlaðist heimsfrægð þegar vélbáturinn [[Hellisey (skip)|Hellisey]] sem hann var háseti á sökk suðaustur af Heimaey árið [[1984]]. Þá synti hann um 5 kílómetra í land í vonskuveðri og gekk berfættur yfir nýja hraunið sem var þá enn heitt og gerði bæjarbúum viðvart um afdrif skipsins.
* '''[[Guðríður Símonardóttir]]''', Tyrkja-Gudda.
* '''[[Júlíana Sveinsdóttir]]''', myndlistarmaður.
* '''[[Oddgeir Kristjánsson]]''', þekktasti tónlistarmaður úr Eyjum, samdi mörg fræg lög með Ása í Bæ og Árna úr Eyjum.
* '''[[Sigmund Johanson Baldvinsen]]''', teiknað skopmyndir fyrir [[Morgunblaðið]] í áratugi, er samt þekktastur meðal sjómanna fyrir uppfinningarnar sínar.
* '''[[Snorri Óskarsson]]''', almennt kallaður Snorri í Betel er þekktastur fyrir aðild sína að Hvítasunnusöfnuðinum Betel.

:Sjá einnig lengri [[Listi yfir þekkta Vestmannaeyinga|lista yfir þekkta Vestmannaeyinga]].

=== Þjóðhátíð ===
Fræg er [[Þjóðhátíð í Eyjum|þjóðhátíð]] Eyjamanna, sem haldin er ár hvert um [[verslunarmannahelgi]] og dregur til sín fólk alls staðar að af landinu. Til hennar var fyrst stofnað árið [[1874]], þegar eyjaskeggjar komust ekki til hátíðahalda í landi í tengslum við 1.000 ára afmæli Íslandsbyggðar og móttöku fyrstu [[stjórnarskrá]]r landsins úr hendi [[Kristján IX|Kristjáns IX]], [[Danmörk|Danakonungs]] á [[Þingvellir|Þingvöllum]]. Þá ákváðu Vestmannaeyingar að halda sína eigin hátíð. Sú hefð hefur verið að íþróttafélög bæjarins, áður [[Þór (íþróttafélag)|Þór]] og [[Týr (íþróttafélag)|Týr]] til skiptis en eftir sameiningu þeirra [[ÍBV]], sjái um framkvæmd þjóðhátíðarinnar, og hljóti gróðann af henni. 

Hátíðin er haldin í [[Herjólfsdal]] fyrstu helgina í ágúst og eru fastir liðir brenna, flugeldasýning og brekkusöngur, sem hefur verið undir stjórn [[Árni Johnsen|Árna Johnsen]] í um áratug, að einu ári slepptu á meðan hann sat í fangelsi, en þá var [[Róbert Marshall]] fenginn til þess að hlaupa í skarðið.

=== Ginklofinn ===
[[Stífkrampi|Stífkrampafaraldur]] var í Vestmannaeyjum í margar aldir, sökum bágrar stöðu heilbrigðismála á landsvísu. Dánartíðni var há meðal ungabarna, um 60-80% barna dóu úr stífkrampa, sem kallaður var ginklofi, en annars staðar á Íslandi dóu um 30% barna úr þessum sjúkdómi, og 15-20% í Danmörku. 

[[Thomas Klog]], fyrsti landlæknir Íslands, var sendur til Vestmannaeyja með konunglegri tilskipun árið [[1810]] til þess að rannsaka orsakir ginklofans, og birti hann niðurstöður sínar í skýrslunni ''Indberettninger om Börnesygdommen Ginklofi''. Seinna varð staða héraðslæknis í Vestmannaeyjum til, og gegndu [[Carl Ferdinand Lund]], [[Carl Hans Ulrich Balbroe]], [[Andreas Steener Iversen Haaland]], [[August Ferdinand Schneider]] og [[Philip Theodor Davidsen]] því embætti hver á fætur öðrum frá árinu [[1828]]. Þrátt fyrir héraðslæknana breyttist ástandið lítið, og engin breyting varð á dánartíðni barna þó svo að almenn heilsa Vestmannaeyinga skánaði.

Árið [[1847]] var [[Peter Anton Schleisner]] sendur til Vestmannaeyja til þess að rannsaka ginklofann. Hann hafði ritað grein um barnafarsótt árinu áður, og er það líkleg ástæða þess að hann var sendur. Hann setti á laggirnar fæðingarheimili í húsinu Landlyst, sem var þá fyrsta fæðingarheimili Íslands. Hann lagði til breytingar á hreinlæti við fæðingar, og benti líka á að hengja upp þvott til þerris á þvottasnúrum frekar en að láta hann liggja í grasinu — það kom svo í ljós að það var aðalorsök faraldursins, þar sem að sýkillinn [[clostridum tetani]] lifir í jarðvegi, og smitaðist yfir í fötin, og frá þeim inn um naflastreng barnanna.

== Samgöngur ==
[[Mynd:Herjolfur_IMO_9825099_F_Landeyjahöfn_10-07-2021_(1).jpg|thumb|Herjólfur á leið til hafnar.]]
Farþegaskipið ''[[Herjólfur (skip 2019)|Herjólfur]]'' siglir til Vestmannaeyja. Aðeins eitt flugfélag stundar flugferðir til og frá til Vestmannaeyjum og er það [[Flugfélagið Ernir]] sem flýgur á [[Hornafjörður|Hornafjörð]], [[Sauðárkrókur|Sauðárkrók]], [[Bíldudalur|Bíldudal]], [[Gjögur]] og [[Reykjavík]]. Forveri þess var [[Flugfélag Vestmannaeyja]], sem missti rekstrarleyfi sitt í [[maí]] [[2010]].&lt;ref&gt;[http://www.eyjafrettir.is/frettir/2010/05/07/flugfelag_vestmannaeyja_missti_sjukraflugid Flugfélag Vestmannaeyja missti sjúkraflugið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614112135/http://www.eyjafrettir.is/frettir/2010/05/07/flugfelag_vestmannaeyja_missti_sjukraflugid |date=2011-06-14 }} Skoðað þann 10. desember 2010&lt;/ref&gt;

Á Heimaey eru 66 götur innan bæjarmarkanna, og nokkrar utan þeirra. Lengsta gatan heitir Vestmannabraut, en hét áður Breiðholtsvegur. Flestir íbúar búa við Áshamar en fæstir við Austurgerði, Njarðarstíg og Ofanleitisveg. Í götuheitum í Vestmannaeyjum er að finna nokkur íslensk heiti yfir götu eða veg. Orðin eru eru ''vegur'', ''stígur'', ''slóð'', ''gata'', ''braut'', ''stræti'', ''sund'' og ''traðir''.

[[Vestmannaeyjagöng]] er tillaga um [[jarðgöng]] til Vestmannaeyja; á síðustu árum hafa miklar vangaveltur verið um hvort mögulegt sé að gera jarðgöng og hefur [[áhugamannafélagið Ægisdyr]] verið stofnað um gerð slíkra ganga. Vestmannaeyingar eru ekki allir sammála um að göng séu rétta lausnin, en þó eru eyjamenn upp til hópa sammála um að samgöngur milli lands og eyja þurfi að bæta.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
{{CommonsCat|Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum}}
* [http://bookingwestmanislands.is/ Ferðasíða um Vestmannaeyjar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428163007/http://bookingwestmanislands.is/ |date=2016-04-28 }}
* [http://www.vestmannaeyjar.is Vestmannaeyjabær]
*[https://vikingtours.is/ Myndir frá Vestmannaeyjum]
* [https://www.visitwestmanislands.com Ferða -og menningarsíða um Vestmannaeyjar]
* [https://www.heimaslod.is Heimaslóð] — Ítarlegt wiki-fræðirit um Vestmannaeyjar
* [https://www.eyjar.net Frétta -og upplýsingamiðill um Vestmannaeyjar]
* [https://www.herjolfur.is Heimasíða Herjólfs]
* [https://www.byggdastofnun.is/static/files/Skyrslur/Byggdarlog/Vestmannaeyjar.pdf Byggðalög með viðvarandi fólksfækkun - Vestmannaeyjabær], Júlí 2008 Byggðastofnun

=== Vísindavefurinn ===
* {{vísindavefurinn|1433|Hvað eru Vestmannaeyjar gamlar?}}
* {{vísindavefurinn|7135|Hvenær fundust Vestmannaeyjar og hver fann þær?}}

{{Sveitarfélög Íslands}}
{{SASS}}
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Gæðagrein}}

[[Flokkur:Vestmannaeyjar| ]]
[[Flokkur:Eyjar í Vestmannaeyjaklasanum| ]]
[[Flokkur:Veðurathugunarstöðvar á Íslandi]]
[[Flokkur:Veðurmetsstaðir á Íslandi]]
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]</text>
      <sha1>objpu3c34uyy02iqn9b834t6phbuf8w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963760</id>
      <parentid>1963716</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T09:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sigurður Benóný</username>
        <id>116739</id>
      </contributor>
      <comment>sagði frá tónlistarmenningunni í vestmannaeyjum</comment>
      <origin>1963760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29021" sha1="qtklu9w1wv0diinq6v71dmg1psej2oq" xml:space="preserve">{{Sveitarfélagstafla
| nafn                 = Vestmannaeyjabær
| nafn_í_eignarfalli   = Vestmannaeyjabæjar
| mynd                 = Vestmannaeyjar018.JPG
| mynd_texti           = Vestmannaeyjabær
| skjaldarmerki        = Vestmannaeyjar byggðamerki.png
| kort                 = Vestmannaeyjabær kort.png
| hnit                 = {{hnit|63|26|00|N|20|17|00|W|display=inline|region:IS}}
| kjördæmi             = [[Suðurkjördæmi]]
| þéttbýli             = Vestmannaeyjabær
| sveitarstjóri_titill = [[Bæjarstjóri]]
| sveitarstjóri        = Íris Róbertsdóttir
| póstnúmer            = 900, 902
| sveitarfélagsnúmer   = 8000
| vefsíða              = {{Url|vestmannaeyjar.is}}
}}
&lt;onlyinclude&gt;[[Mynd:Vestmannaeyjar archipelago topographic map-en.svg|thumbnail|Kort af eyjunum.]]'''Vestmannaeyjar''' eru [[eyjaklasi]] [[suður]] af [[Ísland]]i, samtals 15 eyjar og um 30 [[sker]] og [[drangi|drangar]]. Syðsta eyjan er [[Surtsey]] og sú nyrsta er [[Elliðaey]]. [[Heimaey]] er stærst eyjanna og sú eina sem er byggð, en þar er '''Vestmannaeyjabær''' með um 4.639 íbúa (2024). Heitið Vestmannaeyjar er oft notað sem samheiti yfir Vestmannaeyjabæ. 

Á Vestmannaeyjum búa rúmlega fjögur þúsund manns, sem þýðir að Vestmannaeyjar eru 12. fjölmennasta byggðin á Íslandi. [[Sjávarútvegur]] er helsta atvinnugrein Vestmanneyinga. Hin árlega [[Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum|Þjóðhátíð]] um [[Verslunarmannahelgi]] er ein vinsælasta útihátíðin á Íslandi, hana sækja þúsundir manna á hverju ári.

Sex einstaklingar hafa synt hið svokallaða [[Eyjasund]], þ.e. frá Heimaey til Landeyjasands&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222289875d|title=Synti frá Eyjum í land til styrktar börnum á á­taka­svæðum - Vísir|last=Sverrisson|first=Ólafur Björn|website=visir.is|language=is|access-date=2022-09-10}}&lt;/ref&gt;.&lt;/onlyinclude&gt;

== Eyjarnar ==
Eyjarnar eru þessar:

* [[Heimaey]] (13,4&amp;nbsp;[[km²]])
* [[Surtsey]] (1,9&amp;nbsp;km²)  
* [[Elliðaey]] (0,45&amp;nbsp;km²)  
* [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] (0,32&amp;nbsp;km²)  
* [[Álsey]] (0,25&amp;nbsp;km²)  
* [[Suðurey]] (0,20&amp;nbsp;km²)
* [[Brandur (eyja)|Brandur]] (0,1&amp;nbsp;km²)  
* [[Hellisey]] (0,1&amp;nbsp;km²)  
* [[Súlnasker]] (0,03&amp;nbsp;km²)  
* [[Geldungur]] (0,02&amp;nbsp;km²)  
* [[Geirfuglasker (Vestmannaeyjum)|Geirfuglasker]] (0,02&amp;nbsp;km²)  
* Hani, Hæna og Hrauney, ásamt skerinu Grasleysu, heita sameiginlega [[Smáeyjar]].

Enn fremur eru nokkur sker, sem þykja öðrum fremri:

* [[Faxasker]]
* Stóri- og Litli Stakkur
* [[Latur (sker)|Latur]]

== Saga eyjanna ==
=== Sagnir um nafngift og landnám ===
[[Mynd:Vestmannaeyjabaer.jpg|thumb|350px|Séð yfir höfnina í Vestmannaeyjum, [[Heimaklettur]] til vinstri. [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] sést bak við Eldfellshraun til hægri.]]
&lt;onlyinclude&gt;
Fyrstu heimildir um Vestmannaeyjar eru í [[Landnáma|Landnámu]] ([[Sturlubók]]), þar sem segir frá [[Ingólfur Arnarson|Ingólfi Arnarsyni]], fyrsta [[landnámsmaður|landnámsmanninum]]. Þegar hann kom til landsins dvaldist hann einn vetur á Ingólfshöfða, og hélt svo vestur með landinu í leit að [[öndvegissúlur|öndvegissúlunum]] sínum. Þá fann hann bæ Hjörleifs, fóstbróður síns, og var hann þar látinn; hafði hann þá verið myrtur af þrælum sínum. Úti af [[Hjörleifshöfði|Hjörleifshöfða]] sá hann eyjaklasa suður af Landeyjum og datt honum til hugar að þrælarnir hafi farið þangað. Eyjarnar voru þá nefndar eftir þrælunum, en þeir voru af írsku bergi brotnir og [[Írland|Írar]] og [[Skotland|Skotar]] voru gjarnan kallaðir ''Vestmenn'' á þessum tíma. Ingólfur elti þrælana uppi og drap þá, og eru mörg örnefni á eyjunum gefin eftir þrælunum. Meðal þeirra er [[Helgafell (Vestmannaeyjum)|Helgafell]], nefnt eftir Helga sem var veginn þar, og Dufþekja í [[Heimaklettur|Heimakletti]], en hún er nefnd eftir Dufþaki sem sagður er hafa hoppað þar niður til að komast hjá því að falla fyrir sverði Ingólfs. Eins og segir í Landnámu:
&lt;/onlyinclude&gt;
:''Ingólfur gekk þá upp á höfðann og sá eyjar liggja í útsuður til hafs; kom honum það í hug, að þeir mundu þangað hlaupið hafa, því að báturinn var horfinn; fóru þeir að leita þrælanna og fundu þá þar sem Eið heitir í eyjunum. Voru þeir þá að mat, er þeir Ingólfur komu að þeim. Þeir urðu felmtsfullir, og hljóp sinn veg hver. Ingólfur drap þá alla. Þar heitir Dufþaksskor, er hann lést. Fleiri hljópu þeir fyrir berg, þar sem við þá er kennt síðan. Vestmannaeyjar heita þar síðan, er þrælarnir voru drepnir, því að þeir voru Vestmenn.''

Samkvæmt [[Hauksbók]] var fyrsti [[landnámsmaður]] eyjanna [[Herjólfur Bárðarson]], sonur [[Bárður Báreksson|Bárðar Bárekssonar]]. Hann settist að í [[Herjólfsdalur|Herjólfsdal]] á [[10. öld]] og hafa margar kenningar verið uppi um hvar í dalnum þessi fyrsta byggð var staðsett. [[Margrét Hermanns Auðardóttir]] [[fornleifafræðingur]] hóf uppgröft í Herjólfsdal sumarið [[1971]] og vann þar fimm sumur. Við uppgröftinn kom í ljós að byggð í Herjólfsdal var mun eldri en áður hefur verið talið eða frá því snemma á [[9. öld]].

Í [[Sturlubók]], sem er eldri heimild en [[Hauksbók]], segir hins vegar að [[Ormur auðgi Bárðarson]], bróðir Herjólfs, hafi fyrstur byggt Eyjar. Hauksbók segir að Ormur auðgi hafi verið Herjólfsson.

Herjólfur er sagður hafa átt dótturina Vilborgu, sem eftir grjóthrun sem lagði bæ Herjólfs í eyði fluttist á [[Vilborgarstaðir|Vilborgarstaði]] við vatnsbólið [[Vilpa|Vilpu]]. Samkvæmt sögunni varaði [[hrafn]] Vilborgu við grjóthruninu og bjargaði þannig lífi hennar.

Frá tíma Herjólfs Bárðarsonar hefur verið byggð samfellt á eyjunni, þó svo að íbúafjöldinn hafi tekið stórar dýfur þrisvar síðan þá — fyrst um helmingsfækkun íbúa þegar að um þrjú hundruð manns voru numin á brott í [[Tyrkjaránið|Tyrkjaráninu]] árið [[1627]], svo í ungbarnadauðanum á [[18. öld]], og loks í Heimaeyjargosinu [[1973]] þegar að yfir 6 mánaða skeið bjuggu eingöngu um 200 manns á Heimaey. Þegar gosið hófst var íbúafjöldi bæjarins hins vegar 5.273 ([[1. desember]] [[1972]]).

=== Kirkjuvaldið ===
Í [[Kristnisaga|Kristnisögu]] segir frá því að [[Ólafur Tryggvason]] hafi sent [[Hjalti Skeggjason|Hjalta Skeggjason]] og [[Gissur Teitsson hvíti|Gissur Teitsson]] með viði til [[kirkja|kirkjubyggingar]] til [[Ísland]]s og sagt þeim að reisa kirkju þar sem þeir kæmu fyrst að landi. Samkvæmt því reistu þeir kirkju á [[Hörgaeyri]] í Vestmannaeyjum árið [[1000]] úr norskum viðum, en hvorki er vitað hvar sú eyri hefur verið né hversu lengi kirkjan hefur staðið. Tvær kirkjur voru síðar reistar í Vestmannaeyjum, að [[Kirkjubær (Vestmannaeyjum)|Kirkjubæ]] og [[Ofanleiti (Vestmannaeyjum)|Ofanleiti]].

Á árunum [[1130]]-[[1148]] komust allar jarðir í Vestmannaeyjum í eigu [[Skálholt]]sstóls að undirlagi [[Magnús Einarsson|Magnúsar Einarssonar]] biskups og urðu kirkjujarðir. Eftir það voru því landsetar í Eyjum [[leiguliði|leiguliðar]] næstu aldirnar. Í Vestmannaeyjum voru að jafnaði átján [[býli]] og mikið af [[hjáleiga|hjáleigum]] (en fjöldi þeirra gat verið breytilegur eftir árferði), auk [[tómthús]]a- og [[verbúð]]arbyggðar við höfnina, sem er líklega einn elsti vísir að eiginlegu [[þorp]]i á Íslandi.

== Náttúra ==
=== Jarðfræði ===
[[Mynd:Thridrang.jpg|thumb|Þrídrangar.]]
Vestmannaeyjar liggja um 10&amp;nbsp;km suður undan [[Landeyjasandur|Landeyjasandi]]. Eyjaklasinn er 15 eyjar, auk um 30 dranga og skerja. Eyjarnar eru sæbrattar og víðast hvar þaktar graslendi. Af þeim er [[Heimaey]] langstærst, um 13,4&amp;nbsp;km², og sú eina sem er byggð. Helstu og stærstu eyjarnar í kringum [[Heimaey]] eru [[Elliðaey]] og [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] norðaustur af Heimaey og til suðvesturs [[Suðurey]], [[Álsey]], [[Brandur (eyja)|Brandur]], [[Hellisey]] og [[Surtsey]]. 

Eyjarnar eru ungar á jarðsögulegan mælikvarða og hafa allar myndast í eldgosum, þær elstu fyrir u.þ.b. 12 þúsund árum. Flestar eyjarnar eru gíglaga [[móbergsstapi|móbergsstapar]] og á sumum þeirra eru gjallgígar. 

Vestmannaeyjar eru á umfangsmiklu eldgosasvæði sem er um 38&amp;nbsp;km langt og 30&amp;nbsp;km breitt með 70-80 eldstöðvum eða leifum þeirra.

==== Surtsey ====
{{aðalgrein|Surtsey}}

Surtsey varð til í miklu neðansjávargosi sem hófst árið [[1963]] og lauk [[1967]]. Það er lengsta [[eldgos]] á Íslandi frá því að sögur hófust.  Við upphaf gossins mynduðust tvær eyjar og fengu þær nöfnin [[Syrtlingur]] og [[Jólnir]]. Jólnir kom upp úr sjó rétt fyrir Þorláksmessu í gosi sem stóð fram yfir jólin [[1963]]. Syrtlingur stóð mun lengur. Leifar þessarra eyja eru sitt hvoru megin Surtseyjar, Jólnir að suðvestan og Syrtlingur að norðaustan.

Strax að loknu gosinu var Surstey friðuð og voru [[jarðfræðingur|jarðfræðingar]] jafnt sem [[líffræðingur|líffræðingar]] forvitnir um þróun lífríkisins á eyjunni og eyjunnar sjálfrar. Strax á fyrstu árunum eftir gosið fóru ýmsar lífverur að taka sér bólfestu á eynni.

Eyjan er alfriðuð og er í umsjá Surtseyjarfélagsins, sem starfar í umboði umhverfisráðuneytisins fyrir hönd íslenska ríkisins. Allar mannaferðir um eyjuna án sérstaks leyfis eru harðbannaðar. Friðlandið umhverfis eyjuna hefur verið stækkað og er nú unnið að því að koma Surtsey á [[heimsminjaskrá UNESCO]].

==== Heimaeyjargosið ====
{{aðalgrein|Heimaeyjargosið}}
[[Mynd:Ráðhús Vestmannaeyja og Eldfell séð frá Skólavegi.jpg|thumb|left|Ráðhús Vestmannaeyja; Eldfell í bakgrunni]]

Eldgos hófst á Heimaey þann [[23. janúar]] árið [[1973]] og eyðilagði og/eða skemmdi um það bil 60% af öllum húsum bæjarins. Nálægt þriðjungur allra húsa fór undir hraun. Í gosinu voru nær allir heimamenn fluttir upp á land. Íbúar voru 5.273 talsins fyrir gosið og sneru flestir þeirra aftur að því loknu, og margir fyrr. Einn maður lét lífið af gaseitrun, sem má tengja gosinu. Þó lést hann ekki fyrr en gosinu loknu og nálgast kraftaverk að mun fleiri skyldu ekki farast. 

Eftir stóð eldfjallið Eldfell, sem margir Vestmannaeyingar vildu kalla Kirkjufell, rétt norðaustan Helgafells. Frá því stendur Eldfellshraun sem teygir sig frá Skarfatanga í suðri að Skansinum í norðri, og stækkaði það Heimaey um eina 3 ferkílómetra. Eldfellshraun er [[basískt berg|basískt]] [[apalhraun]] að mestu, með nokkrum [[helluhraun]]sblettum; mestallt hraunið er [[vikur (berg)|vikur]].

Gosinu var lýst lokið [[3. júlí]] sama ár og það hófst, en þá tóku við gríðarlegar hreinsunarframkvæmdir á eyjunni, enda höfðu um 300 hús farið undir hraun og afgangur bæjarins lá undir þykku öskulagi.

Í eldgosinu [[1973]] fóru 11 götur innanbæjar ýmist að öllu eða einhverju leyti undir hraun: Austurvegur, Bakkastígur, Formannabraut, Heimagata, Kirkjuvegur, Landagata, Njarðarstígur, Sjómannasund, Strandvegur, Urðarvegur og Víðisvegur.

Allt frá árinu [[1998]] hefur [[Goslokahátíðin]] verið haldin í Eyjum til að minnast goslokanna. Fimmta hvert ár eru hátíðirnar stærri en árin á milli.

=== Veðurfar ===
[[Mynd:Faxastigur.png|thumb|left|Faxastígur að vetrarlagi]]
Í Vestmannaeyjum er fremur hlýtt, úrkomu- og vindasamt og markast það af legu eyjanna undan suðurströnd landsins. Hitamunur milli árstíða er tiltölulega lítill og þoka setur svip sinn á veðráttuna. Veðurfar við Vestmannaeyjar flokkast undir [[hafrænt úthafsloftslag]], nokkuð hlýtt og rakt miðað við meðaltal á fastalandinu. Veðrabrigði eru snögg og breytist veðrið stundum oft á dag. Gjarnan er sagt að ekki sé veður í Vestmannaeyjum, heldur eingöngu veðurprufur.

Samfelldar [[veðurathugun|veðurathuganir]] hafa verið gerðar á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] síðan árið [[1921]] og einnig við flugvöllinn síðan um [[1960]]. Árið [[1998]]-[[1999]] voru gerðar sjálfvirkar mælingar á [[Eldfellshraun]]i sem stóðu yfir í tæpt ár. Munur á úrkomu og hitastigi milli veðurstöðva á Heimaey hefur reynst óverulegur og er því miðað við Stórhöfða nema annað sé tekið fram. Árið [[2002]] var svo sett upp sjálfvirk [[veðurathugunarstöð|veðurstöð]] í Vestmannaeyjabæ, við botn ''Löngulágar'', þar sem [[vindur|vindmælingar]] á Stórhöfða gefa oft ekki rétta mynd af veðrinu inni í bænum.

[[Mynd:Heimaey art by nightfall.jpg|thumb|Kvöldsól sest í norðri; listaverk unnið úr [[sveifarás]] úr skipsvél í forgrunni.]]
Á [[vetur]]na er meðalhiti hvergi hærri á landsvísu en víða er hlýrra yfir [[sumar]]ið. Á tímabilinu [[1961]]-[[2000]] var meðalárshiti 4,9&amp;nbsp;°C á Stórhöfða, en hæsti meðalhiti á einu ári var 5.5&amp;nbsp;°C árið [[1984]]. Milt hitastig í sjó í kringum Eyjarnar er ástæða fyrir háum meðallofthita og lítilli hitasveiflu milli árstíða og daga. Hiti hefur aldrei mælst yfir 20&amp;nbsp;°C á Stórhöfða, en í júni árið [[1999]] mældist hitinn 19,3&amp;nbsp;°C og er það mesti hiti sem hefur mælst í eyjunum. Frost mældist að meðaltali 82 daga á ári yfir vetrarmánuðina á árunum [[1961]]-[[1990]]. Mesta frost sem mælst hefur var -16,9&amp;nbsp;°C í april árið [[1968]]. Að jafnaði var frost allan sólarhringinn 18 daga á ári á sama tímabili. Lægsti [[loftþrýstingur]] á Íslandi mældist á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] 919,7&amp;nbsp;[[hektópaskal|hPa]] [[2. desember]] [[1929]].

[[Úrkoma]] er fremur mikil í Vestmannaeyjum. Á Stórhöfða rignir að meðaltali um 129&amp;nbsp;mm á mánuði, sem er mikið miðað við aðra landshluta. Meðalúrkoma á ári var 1.556&amp;nbsp;mm á tímabilinu [[1961]]-[[2000]]. Úrkoman er mjög árstíðabundin. Mesta úrkoma er yfir vetrarmánuðina en minnst á tímabilinu apríl — júlí. Mesta úrkoma á einum sólarhring var 146&amp;nbsp;mm í október árið [[1979]]. Úrkomudagar hafa verið að jafnaði 246 á ári og þar af eru 82 dagar snjókoma eða slydda. Jörð var að meðaltali alhvít 40 daga á ári en alautt var að meðaltali 285 daga á tímabilinu [[1961]]-[[1990]].

Þoka var að jafnaði 86 daga á ári við Stórhöfða en þar voru fleiri þokudagar en á nokkrum öðrum stað á Íslandi á tímabilinu [[1961]]-[[1990]]. Gera má ráð fyrir að þokudagar séu talsvert færrri í kaupstaðnum sem liggur neðarlega. Alskýjað var að jafnaði 192 daga á ári og heiðskýrt 22 daga. Meðal skýjahula var 6/8 himinhvolfsins á tímabilinu [[1961]]-[[1990]]. Meðalrakastig er 82% og þrumudagar voru 4 á ári að jafnaði á sama tímabili.

Stórhöfði er vindsamasta veðurstöð landsins. Veðurstöðin er í 120&amp;nbsp;m hæð yfir sjávarmáli og opin fyrir öllum vindáttum. Meðalvindhraði yfir allt árið var 11,03&amp;nbsp;m/s á árunum 1961-2000. Talsverður munur er á vindhraða milli árstíða, í júlí er meðalvindhraði 8&amp;nbsp;m/s en 13,2&amp;nbsp;m/s í janúar.

=== Lífríki ===
[[Mynd:Puffin hunter in Sudurey.jpg|thumb|left|250px|[[Lundaveiði]]maður í [[Suðurey]]]]
Í Vestmannaeyjum er mjög fjölbreytt lífríki, þá einkum fuglar og plöntur. Stærsta [[lundi|lundabyggð]] heims er í Vestmannaeyjum, en meira en tíu milljón lundar búa á eyjunum. Gjöful fiskimið eru umhverfis eyjarnar og ofgnótt hvala, en lítið er af spendýrum á eyjunum sjálfum að undanskildum manninum. En stærsta lundabyggðin á Heimaey á undir höggi að sækja þar sem kanínur eru að yfirtaka [[Sæfell]]. Kanínum þessum var sleppt út í náttúruna í kringum [[1985]].

Jarðvegur er víðast hvar grunnur í Vestmannaeyjum en þó eru á stöku stað skilyrði fyrir túnrækt. Víðast hvar er jarðvegur grýttur og stutt er niður á hraun.

Jarðvegur á Heimaey telst vera sandorpinn móajarðvegur þar sem eldfjallaska er í bland við lífræn jarðvegsefni. Gamlar uppþornaðar mýrar má meðal annars finna í Lyngfellisdal, Torfmýri og Bleiksmýrardal.

Árið [[1771]], þegar verið var að flytja fyrstu [[hreindýr]]in til [[Ísland]]s, voru 13 hreindýr flutt til Vestmannaeyja. Stendur þá í [[Espólín|Árbókum Espólíns]] (10. deild, bls. 101) að „''Þat sumar komu 13 hreindýr í Vestmannaeyjum at undirlagi Ólafs amtmanns Stephánssonar, dóu 10 í vesöld um vetrinn eftir, en þrjú lifdu''“. Önnur eldri og ítarlegri frásögn er í [[Islandske Maaneds-Tidender]], 2. árg., bls. 55-59, og heimildarmaðurinn er Sigurður Sigurðsson [[landþingsskrifari]] á [[Hlíðarendi í Fljótshlíð|Hlíðarenda]].

== Atvinna, menntun og menning ==
Vestmannaeyjar hafa verið mikilvægasta [[verstöð]] landsins í fjölda ára og byggist afkoma heimamanna að mestu leyti á [[Fiskvinnsla|fiskvinnslu]] og [[útgerð]]. Auk þess eru ört vaxandi atvinnuvegir eyjaskeggja í dag [[ferðaþjónusta]], [[skipaviðgerðir]] og [[menntun]]. 

[[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] er stöðugt að stækka við sig þrátt fyrir að oft reynist erfitt að lokka námsmenn til Eyja. [[Háskóli Íslands]] og [[Háskólinn á Akureyri]] eru báðir búnir að koma sér upp útibúum á Heimaey. Í Vestmannaeyjum eru tveir grunnskólar; [[Barnaskólinn í Vestmannaeyjum]] og [[Hamarsskóli Vestmannaeyja]]. Sameining skólanna er nú fyrirhuguð. Verið er að undirbúa byggingu nýs sex deilda leikskóla, en fyrir eru þrír leikskólar í eyjunum: Rauðagerði, Kirkjugerði og Sóli. Í sveitarfélaginu er Skólalúðrasveit Vestmannaeyja.

[[Mynd:Háskóli Íslands, Vestmannaeyjum.jpg|thumb|Rannsóknarsetrið í Vestmannaeyjum]]
Mörg söfn eru í Vestmannaeyjum, en [[Safnahús Vestmannaeyja]], sem stendur við Ráðhúströð, hýsir [[Héraðsskjalasafn Vestmannaeyja]], [[Bókasafn Vestmannaeyja]] og [[Byggðasafn Vestmannaeyja]]. Einnig er þar til húsa [[Ljósmyndasafn Vestmannaeyja|Ljósmyndasafn]]. Við Heiðarveg stendur [[Náttúrugripasafn Vestmannaeyja]], en það er eina safnið af sinni gerð á Íslandi. Við Skansfjöru er húsið [[Landlyst]], sem var áður staðsett á Tanganum, suður af Básaskersbryggju, en það hús var fyrsta fæðingarheimilið á Íslandi, og er það nú notað til listsýninga af ýmsu tagi. Ríkisstjórn Íslands keypti nýlega afnotarétt af myndum [[Sigmund]]s, sem hafa birst í áraraðir í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]], og eru áætlanir um að setja upp safn þeirra í fyrirætluðu menningarhúsi.

=== Orðaforði og málfar ===
Algengt er að eldri Vestmannaeyingar tali með [[flámæli]], en það er óalgengara meðal yngri kynslóðanna. Í einangruðum samfélögum á borð við það sem er í Vestmannaeyjum má búast við að nokkuð sértækur orðaforði verði til, en þó er flestan orðaforða eyjaskeggja hægt að finna annars staðar. Nokkur dæmi um algeng orð í tali Vestmannaeyinga:

* ''peyji'' eða ''peyi'' — ungur strákur. Kom fyrst fram á [[17. öld]], ekki er vitað um upphaflegt [[stofnsérhljóð]] eða rétta ritmynd, en uppruni er óljós. Að öllum líkindum ekki [[tökuorð]] úr [[sænska]] orðinu ''poike'' eða [[danska]] orðinu ''pog''. Uppruni mögulega tengdur orðinu ''pegi'' (sem þýðir „snáði“, „náungi“, „lítill kálfur“ eða „gemlingur“).&lt;ref&gt;{{ÍO|bls=708|orð=peyi}}&lt;/ref&gt;
* ''pæja'' eða ''pæa'' — ung stúlka, [[tökuorð]] úr [[Ameríka|amerísku]] [[slangur|slangri]] ''pie'' (sem þýðir „baka“ eða „skorpusteik“), notað í [[óeiginleg merking|óeiginlegri merkingu]] og á við sæta stelpu (samanber ''cutie pie'' or ''sweety pie'')&lt;ref&gt;{{ÍO|bls=734|orð=pæ(j)a}}&lt;/ref&gt;
* ''tríkot'' — íþróttagalli. Líklega tilkomið af nafni [[Frakkland|fransks]] fyrirtækis sem framleiddi íþróttagalla.
* ''útsuður'' — suðvestur, í átt að eyjunum sem eru þar. Þekkt úr forneskju.
* ''landnorður'' — norðaustur, í átt að meginlandi Íslands. Þekkt úr forneskju.
* ''kar'' — það sem oftast er kallað ker (en þó stundum kar) á meginlandi Íslands.
* ''tuðra'' — slöngubátur.
* ''[[Norðurey]] — heiti yfir [[Ísland]]''
Fleiri dæmi mætti tína til.

=== Þekktir Vestmannaeyingar ===
:Sjá einnig, [[Listi yfir bæjarstjóra Vestmannaeyja|lista yfir bæjarstjóra Vestmannaeyja]]

Margir Vestmannaeyingar eru þekktir á landsvísu. Hér eru nefndir nokkrir þeirra:

* '''[[Árni Johnsen]]''' fyrverandi alþingismaður fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]], og lengst af umsjónarmaður brekkusöngsins á [[Þjóðhátíð í Eyjum]]. 
* '''[[Ásgeir Sigurvinsson]]''' knattspyrnumaður og fyrrum þjálfari landsliðs [[Ísland]]s.
* '''[[Ási í Bæ]]''' var einn frægasti textasmiður og tónlistarmaður Vestmannaeyja. 
* '''[[Binni í Gröf]]''' var landsfrægur aflamaður og sótti ''sextíu þúsund tonn í sjávardjúp'' að sögn Ása í Bæ.
* '''[[Guðlaugur Friðþórsson]]''' öðlaðist heimsfrægð þegar vélbáturinn [[Hellisey (skip)|Hellisey]] sem hann var háseti á sökk suðaustur af Heimaey árið [[1984]]. Þá synti hann um 5 kílómetra í land í vonskuveðri og gekk berfættur yfir nýja hraunið sem var þá enn heitt og gerði bæjarbúum viðvart um afdrif skipsins.
* '''[[Guðríður Símonardóttir]]''', Tyrkja-Gudda.
* '''[[Júlíana Sveinsdóttir]]''', myndlistarmaður.
* '''[[Oddgeir Kristjánsson]]''', þekktasti tónlistarmaður úr Eyjum, samdi mörg fræg lög með Ása í Bæ og Árna úr Eyjum.
* '''[[Sigmund Johanson Baldvinsen]]''', teiknað skopmyndir fyrir [[Morgunblaðið]] í áratugi, er samt þekktastur meðal sjómanna fyrir uppfinningarnar sínar.
* '''[[Snorri Óskarsson]]''', almennt kallaður Snorri í Betel er þekktastur fyrir aðild sína að Hvítasunnusöfnuðinum Betel.

:Sjá einnig lengri [[Listi yfir þekkta Vestmannaeyinga|lista yfir þekkta Vestmannaeyinga]].

=== Þjóðhátíð ===
Fræg er [[Þjóðhátíð í Eyjum|þjóðhátíð]] Eyjamanna, sem haldin er ár hvert um [[verslunarmannahelgi]] og dregur til sín fólk alls staðar að af landinu. Til hennar var fyrst stofnað árið [[1874]], þegar eyjaskeggjar komust ekki til hátíðahalda í landi í tengslum við 1.000 ára afmæli Íslandsbyggðar og móttöku fyrstu [[stjórnarskrá]]r landsins úr hendi [[Kristján IX|Kristjáns IX]], [[Danmörk|Danakonungs]] á [[Þingvellir|Þingvöllum]]. Þá ákváðu Vestmannaeyingar að halda sína eigin hátíð. Sú hefð hefur verið að íþróttafélög bæjarins, áður [[Þór (íþróttafélag)|Þór]] og [[Týr (íþróttafélag)|Týr]] til skiptis en eftir sameiningu þeirra [[ÍBV]], sjái um framkvæmd þjóðhátíðarinnar, og hljóti gróðann af henni. 

Hátíðin er haldin í [[Herjólfsdal]] fyrstu helgina í ágúst og eru fastir liðir brenna, flugeldasýning og brekkusöngur, sem hefur verið undir stjórn [[Árni Johnsen|Árna Johnsen]] í um áratug, að einu ári slepptu á meðan hann sat í fangelsi, en þá var [[Róbert Marshall]] fenginn til þess að hlaupa í skarðið.

=== Ginklofinn ===
[[Stífkrampi|Stífkrampafaraldur]] var í Vestmannaeyjum í margar aldir, sökum bágrar stöðu heilbrigðismála á landsvísu. Dánartíðni var há meðal ungabarna, um 60-80% barna dóu úr stífkrampa, sem kallaður var ginklofi, en annars staðar á Íslandi dóu um 30% barna úr þessum sjúkdómi, og 15-20% í Danmörku. 

[[Thomas Klog]], fyrsti landlæknir Íslands, var sendur til Vestmannaeyja með konunglegri tilskipun árið [[1810]] til þess að rannsaka orsakir ginklofans, og birti hann niðurstöður sínar í skýrslunni ''Indberettninger om Börnesygdommen Ginklofi''. Seinna varð staða héraðslæknis í Vestmannaeyjum til, og gegndu [[Carl Ferdinand Lund]], [[Carl Hans Ulrich Balbroe]], [[Andreas Steener Iversen Haaland]], [[August Ferdinand Schneider]] og [[Philip Theodor Davidsen]] því embætti hver á fætur öðrum frá árinu [[1828]]. Þrátt fyrir héraðslæknana breyttist ástandið lítið, og engin breyting varð á dánartíðni barna þó svo að almenn heilsa Vestmannaeyinga skánaði.

Árið [[1847]] var [[Peter Anton Schleisner]] sendur til Vestmannaeyja til þess að rannsaka ginklofann. Hann hafði ritað grein um barnafarsótt árinu áður, og er það líkleg ástæða þess að hann var sendur. Hann setti á laggirnar fæðingarheimili í húsinu Landlyst, sem var þá fyrsta fæðingarheimili Íslands. Hann lagði til breytingar á hreinlæti við fæðingar, og benti líka á að hengja upp þvott til þerris á þvottasnúrum frekar en að láta hann liggja í grasinu — það kom svo í ljós að það var aðalorsök faraldursins, þar sem að sýkillinn [[clostridum tetani]] lifir í jarðvegi, og smitaðist yfir í fötin, og frá þeim inn um naflastreng barnanna.

== Samgöngur ==
[[Mynd:Herjolfur_IMO_9825099_F_Landeyjahöfn_10-07-2021_(1).jpg|thumb|Herjólfur á leið til hafnar.]]
Farþegaskipið ''[[Herjólfur (skip 2019)|Herjólfur]]'' siglir til Vestmannaeyja. Aðeins eitt flugfélag stundar flugferðir til og frá til Vestmannaeyjum og er það [[Flugfélagið Ernir]] sem flýgur á [[Hornafjörður|Hornafjörð]], [[Sauðárkrókur|Sauðárkrók]], [[Bíldudalur|Bíldudal]], [[Gjögur]] og [[Reykjavík]]. Forveri þess var [[Flugfélag Vestmannaeyja]], sem missti rekstrarleyfi sitt í [[maí]] [[2010]].&lt;ref&gt;[http://www.eyjafrettir.is/frettir/2010/05/07/flugfelag_vestmannaeyja_missti_sjukraflugid Flugfélag Vestmannaeyja missti sjúkraflugið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614112135/http://www.eyjafrettir.is/frettir/2010/05/07/flugfelag_vestmannaeyja_missti_sjukraflugid |date=2011-06-14 }} Skoðað þann 10. desember 2010&lt;/ref&gt;

Á Heimaey eru 66 götur innan bæjarmarkanna, og nokkrar utan þeirra. Lengsta gatan heitir Vestmannabraut, en hét áður Breiðholtsvegur. Flestir íbúar búa við Áshamar en fæstir við Austurgerði, Njarðarstíg og Ofanleitisveg. Í götuheitum í Vestmannaeyjum er að finna nokkur íslensk heiti yfir götu eða veg. Orðin eru eru ''vegur'', ''stígur'', ''slóð'', ''gata'', ''braut'', ''stræti'', ''sund'' og ''traðir''.

[[Vestmannaeyjagöng]] er tillaga um [[jarðgöng]] til Vestmannaeyja; á síðustu árum hafa miklar vangaveltur verið um hvort mögulegt sé að gera jarðgöng og hefur [[áhugamannafélagið Ægisdyr]] verið stofnað um gerð slíkra ganga. Vestmannaeyingar eru ekki allir sammála um að göng séu rétta lausnin, en þó eru eyjamenn upp til hópa sammála um að samgöngur milli lands og eyja þurfi að bæta.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
{{CommonsCat|Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum}}
* [http://bookingwestmanislands.is/ Ferðasíða um Vestmannaeyjar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428163007/http://bookingwestmanislands.is/ |date=2016-04-28 }}
* [http://www.vestmannaeyjar.is Vestmannaeyjabær]
*[https://vikingtours.is/ Myndir frá Vestmannaeyjum]
* [https://www.visitwestmanislands.com Ferða -og menningarsíða um Vestmannaeyjar]
* [https://www.heimaslod.is Heimaslóð] — Ítarlegt wiki-fræðirit um Vestmannaeyjar
* [https://www.eyjar.net Frétta -og upplýsingamiðill um Vestmannaeyjar]
* [https://www.herjolfur.is Heimasíða Herjólfs]
* [https://www.byggdastofnun.is/static/files/Skyrslur/Byggdarlog/Vestmannaeyjar.pdf Byggðalög með viðvarandi fólksfækkun - Vestmannaeyjabær], Júlí 2008 Byggðastofnun

=== Vísindavefurinn ===
* {{vísindavefurinn|1433|Hvað eru Vestmannaeyjar gamlar?}}
* {{vísindavefurinn|7135|Hvenær fundust Vestmannaeyjar og hver fann þær?}}

{{Sveitarfélög Íslands}}
{{SASS}}
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Gæðagrein|S!ll!=S!ll! með yfir 20 þúsund spil­anir á Spotify aðeins 15 ára

Tónlistarmaðurinn S!ll! frá Vestmannaeyjar hefur vakið athygli á undanförnum mánuðum en hann hefur nú náð yfir 20 þúsund spilunum á Spotify þrátt fyrir ungan aldur. S!ll! er aðeins 15 ára gamall og hefur þegar skapað sér nafn meðal allra á eyjunni og ungs tónlistaráhugafólks í Eyjum.

Margir hafa kallað hann „geitina í Vestmannaeyjum“ vegna vinsælda hans og ört vaxandi tónlistarferils. Þá hefur einnig komið fram á Peyjapúlsinn að hann sé um þessar mundir að vinna að þriggja laga EP-plötu sem væntingar eru bundnar við.

Sjálfur segist S!ll! vonast eftir góðum viðtökum þegar EP-platan kemur út og stefnir hann á að halda áfram að þróa tónlistina sína á næstu misserum.}}

[[Flokkur:Vestmannaeyjar| ]]
[[Flokkur:Eyjar í Vestmannaeyjaklasanum| ]]
[[Flokkur:Veðurathugunarstöðvar á Íslandi]]
[[Flokkur:Veðurmetsstaðir á Íslandi]]
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]</text>
      <sha1>qtklu9w1wv0diinq6v71dmg1psej2oq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963761</id>
      <parentid>1963760</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T09:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sigurður Benóný</username>
        <id>116739</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Þekktir Vestmannaeyingar */</comment>
      <origin>1963761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29093" sha1="1psfx530civx95f11g24ec3d1ghoxi3" xml:space="preserve">{{Sveitarfélagstafla
| nafn                 = Vestmannaeyjabær
| nafn_í_eignarfalli   = Vestmannaeyjabæjar
| mynd                 = Vestmannaeyjar018.JPG
| mynd_texti           = Vestmannaeyjabær
| skjaldarmerki        = Vestmannaeyjar byggðamerki.png
| kort                 = Vestmannaeyjabær kort.png
| hnit                 = {{hnit|63|26|00|N|20|17|00|W|display=inline|region:IS}}
| kjördæmi             = [[Suðurkjördæmi]]
| þéttbýli             = Vestmannaeyjabær
| sveitarstjóri_titill = [[Bæjarstjóri]]
| sveitarstjóri        = Íris Róbertsdóttir
| póstnúmer            = 900, 902
| sveitarfélagsnúmer   = 8000
| vefsíða              = {{Url|vestmannaeyjar.is}}
}}
&lt;onlyinclude&gt;[[Mynd:Vestmannaeyjar archipelago topographic map-en.svg|thumbnail|Kort af eyjunum.]]'''Vestmannaeyjar''' eru [[eyjaklasi]] [[suður]] af [[Ísland]]i, samtals 15 eyjar og um 30 [[sker]] og [[drangi|drangar]]. Syðsta eyjan er [[Surtsey]] og sú nyrsta er [[Elliðaey]]. [[Heimaey]] er stærst eyjanna og sú eina sem er byggð, en þar er '''Vestmannaeyjabær''' með um 4.639 íbúa (2024). Heitið Vestmannaeyjar er oft notað sem samheiti yfir Vestmannaeyjabæ. 

Á Vestmannaeyjum búa rúmlega fjögur þúsund manns, sem þýðir að Vestmannaeyjar eru 12. fjölmennasta byggðin á Íslandi. [[Sjávarútvegur]] er helsta atvinnugrein Vestmanneyinga. Hin árlega [[Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum|Þjóðhátíð]] um [[Verslunarmannahelgi]] er ein vinsælasta útihátíðin á Íslandi, hana sækja þúsundir manna á hverju ári.

Sex einstaklingar hafa synt hið svokallaða [[Eyjasund]], þ.e. frá Heimaey til Landeyjasands&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222289875d|title=Synti frá Eyjum í land til styrktar börnum á á­taka­svæðum - Vísir|last=Sverrisson|first=Ólafur Björn|website=visir.is|language=is|access-date=2022-09-10}}&lt;/ref&gt;.&lt;/onlyinclude&gt;

== Eyjarnar ==
Eyjarnar eru þessar:

* [[Heimaey]] (13,4&amp;nbsp;[[km²]])
* [[Surtsey]] (1,9&amp;nbsp;km²)  
* [[Elliðaey]] (0,45&amp;nbsp;km²)  
* [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] (0,32&amp;nbsp;km²)  
* [[Álsey]] (0,25&amp;nbsp;km²)  
* [[Suðurey]] (0,20&amp;nbsp;km²)
* [[Brandur (eyja)|Brandur]] (0,1&amp;nbsp;km²)  
* [[Hellisey]] (0,1&amp;nbsp;km²)  
* [[Súlnasker]] (0,03&amp;nbsp;km²)  
* [[Geldungur]] (0,02&amp;nbsp;km²)  
* [[Geirfuglasker (Vestmannaeyjum)|Geirfuglasker]] (0,02&amp;nbsp;km²)  
* Hani, Hæna og Hrauney, ásamt skerinu Grasleysu, heita sameiginlega [[Smáeyjar]].

Enn fremur eru nokkur sker, sem þykja öðrum fremri:

* [[Faxasker]]
* Stóri- og Litli Stakkur
* [[Latur (sker)|Latur]]

== Saga eyjanna ==
=== Sagnir um nafngift og landnám ===
[[Mynd:Vestmannaeyjabaer.jpg|thumb|350px|Séð yfir höfnina í Vestmannaeyjum, [[Heimaklettur]] til vinstri. [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] sést bak við Eldfellshraun til hægri.]]
&lt;onlyinclude&gt;
Fyrstu heimildir um Vestmannaeyjar eru í [[Landnáma|Landnámu]] ([[Sturlubók]]), þar sem segir frá [[Ingólfur Arnarson|Ingólfi Arnarsyni]], fyrsta [[landnámsmaður|landnámsmanninum]]. Þegar hann kom til landsins dvaldist hann einn vetur á Ingólfshöfða, og hélt svo vestur með landinu í leit að [[öndvegissúlur|öndvegissúlunum]] sínum. Þá fann hann bæ Hjörleifs, fóstbróður síns, og var hann þar látinn; hafði hann þá verið myrtur af þrælum sínum. Úti af [[Hjörleifshöfði|Hjörleifshöfða]] sá hann eyjaklasa suður af Landeyjum og datt honum til hugar að þrælarnir hafi farið þangað. Eyjarnar voru þá nefndar eftir þrælunum, en þeir voru af írsku bergi brotnir og [[Írland|Írar]] og [[Skotland|Skotar]] voru gjarnan kallaðir ''Vestmenn'' á þessum tíma. Ingólfur elti þrælana uppi og drap þá, og eru mörg örnefni á eyjunum gefin eftir þrælunum. Meðal þeirra er [[Helgafell (Vestmannaeyjum)|Helgafell]], nefnt eftir Helga sem var veginn þar, og Dufþekja í [[Heimaklettur|Heimakletti]], en hún er nefnd eftir Dufþaki sem sagður er hafa hoppað þar niður til að komast hjá því að falla fyrir sverði Ingólfs. Eins og segir í Landnámu:
&lt;/onlyinclude&gt;
:''Ingólfur gekk þá upp á höfðann og sá eyjar liggja í útsuður til hafs; kom honum það í hug, að þeir mundu þangað hlaupið hafa, því að báturinn var horfinn; fóru þeir að leita þrælanna og fundu þá þar sem Eið heitir í eyjunum. Voru þeir þá að mat, er þeir Ingólfur komu að þeim. Þeir urðu felmtsfullir, og hljóp sinn veg hver. Ingólfur drap þá alla. Þar heitir Dufþaksskor, er hann lést. Fleiri hljópu þeir fyrir berg, þar sem við þá er kennt síðan. Vestmannaeyjar heita þar síðan, er þrælarnir voru drepnir, því að þeir voru Vestmenn.''

Samkvæmt [[Hauksbók]] var fyrsti [[landnámsmaður]] eyjanna [[Herjólfur Bárðarson]], sonur [[Bárður Báreksson|Bárðar Bárekssonar]]. Hann settist að í [[Herjólfsdalur|Herjólfsdal]] á [[10. öld]] og hafa margar kenningar verið uppi um hvar í dalnum þessi fyrsta byggð var staðsett. [[Margrét Hermanns Auðardóttir]] [[fornleifafræðingur]] hóf uppgröft í Herjólfsdal sumarið [[1971]] og vann þar fimm sumur. Við uppgröftinn kom í ljós að byggð í Herjólfsdal var mun eldri en áður hefur verið talið eða frá því snemma á [[9. öld]].

Í [[Sturlubók]], sem er eldri heimild en [[Hauksbók]], segir hins vegar að [[Ormur auðgi Bárðarson]], bróðir Herjólfs, hafi fyrstur byggt Eyjar. Hauksbók segir að Ormur auðgi hafi verið Herjólfsson.

Herjólfur er sagður hafa átt dótturina Vilborgu, sem eftir grjóthrun sem lagði bæ Herjólfs í eyði fluttist á [[Vilborgarstaðir|Vilborgarstaði]] við vatnsbólið [[Vilpa|Vilpu]]. Samkvæmt sögunni varaði [[hrafn]] Vilborgu við grjóthruninu og bjargaði þannig lífi hennar.

Frá tíma Herjólfs Bárðarsonar hefur verið byggð samfellt á eyjunni, þó svo að íbúafjöldinn hafi tekið stórar dýfur þrisvar síðan þá — fyrst um helmingsfækkun íbúa þegar að um þrjú hundruð manns voru numin á brott í [[Tyrkjaránið|Tyrkjaráninu]] árið [[1627]], svo í ungbarnadauðanum á [[18. öld]], og loks í Heimaeyjargosinu [[1973]] þegar að yfir 6 mánaða skeið bjuggu eingöngu um 200 manns á Heimaey. Þegar gosið hófst var íbúafjöldi bæjarins hins vegar 5.273 ([[1. desember]] [[1972]]).

=== Kirkjuvaldið ===
Í [[Kristnisaga|Kristnisögu]] segir frá því að [[Ólafur Tryggvason]] hafi sent [[Hjalti Skeggjason|Hjalta Skeggjason]] og [[Gissur Teitsson hvíti|Gissur Teitsson]] með viði til [[kirkja|kirkjubyggingar]] til [[Ísland]]s og sagt þeim að reisa kirkju þar sem þeir kæmu fyrst að landi. Samkvæmt því reistu þeir kirkju á [[Hörgaeyri]] í Vestmannaeyjum árið [[1000]] úr norskum viðum, en hvorki er vitað hvar sú eyri hefur verið né hversu lengi kirkjan hefur staðið. Tvær kirkjur voru síðar reistar í Vestmannaeyjum, að [[Kirkjubær (Vestmannaeyjum)|Kirkjubæ]] og [[Ofanleiti (Vestmannaeyjum)|Ofanleiti]].

Á árunum [[1130]]-[[1148]] komust allar jarðir í Vestmannaeyjum í eigu [[Skálholt]]sstóls að undirlagi [[Magnús Einarsson|Magnúsar Einarssonar]] biskups og urðu kirkjujarðir. Eftir það voru því landsetar í Eyjum [[leiguliði|leiguliðar]] næstu aldirnar. Í Vestmannaeyjum voru að jafnaði átján [[býli]] og mikið af [[hjáleiga|hjáleigum]] (en fjöldi þeirra gat verið breytilegur eftir árferði), auk [[tómthús]]a- og [[verbúð]]arbyggðar við höfnina, sem er líklega einn elsti vísir að eiginlegu [[þorp]]i á Íslandi.

== Náttúra ==
=== Jarðfræði ===
[[Mynd:Thridrang.jpg|thumb|Þrídrangar.]]
Vestmannaeyjar liggja um 10&amp;nbsp;km suður undan [[Landeyjasandur|Landeyjasandi]]. Eyjaklasinn er 15 eyjar, auk um 30 dranga og skerja. Eyjarnar eru sæbrattar og víðast hvar þaktar graslendi. Af þeim er [[Heimaey]] langstærst, um 13,4&amp;nbsp;km², og sú eina sem er byggð. Helstu og stærstu eyjarnar í kringum [[Heimaey]] eru [[Elliðaey]] og [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] norðaustur af Heimaey og til suðvesturs [[Suðurey]], [[Álsey]], [[Brandur (eyja)|Brandur]], [[Hellisey]] og [[Surtsey]]. 

Eyjarnar eru ungar á jarðsögulegan mælikvarða og hafa allar myndast í eldgosum, þær elstu fyrir u.þ.b. 12 þúsund árum. Flestar eyjarnar eru gíglaga [[móbergsstapi|móbergsstapar]] og á sumum þeirra eru gjallgígar. 

Vestmannaeyjar eru á umfangsmiklu eldgosasvæði sem er um 38&amp;nbsp;km langt og 30&amp;nbsp;km breitt með 70-80 eldstöðvum eða leifum þeirra.

==== Surtsey ====
{{aðalgrein|Surtsey}}

Surtsey varð til í miklu neðansjávargosi sem hófst árið [[1963]] og lauk [[1967]]. Það er lengsta [[eldgos]] á Íslandi frá því að sögur hófust.  Við upphaf gossins mynduðust tvær eyjar og fengu þær nöfnin [[Syrtlingur]] og [[Jólnir]]. Jólnir kom upp úr sjó rétt fyrir Þorláksmessu í gosi sem stóð fram yfir jólin [[1963]]. Syrtlingur stóð mun lengur. Leifar þessarra eyja eru sitt hvoru megin Surtseyjar, Jólnir að suðvestan og Syrtlingur að norðaustan.

Strax að loknu gosinu var Surstey friðuð og voru [[jarðfræðingur|jarðfræðingar]] jafnt sem [[líffræðingur|líffræðingar]] forvitnir um þróun lífríkisins á eyjunni og eyjunnar sjálfrar. Strax á fyrstu árunum eftir gosið fóru ýmsar lífverur að taka sér bólfestu á eynni.

Eyjan er alfriðuð og er í umsjá Surtseyjarfélagsins, sem starfar í umboði umhverfisráðuneytisins fyrir hönd íslenska ríkisins. Allar mannaferðir um eyjuna án sérstaks leyfis eru harðbannaðar. Friðlandið umhverfis eyjuna hefur verið stækkað og er nú unnið að því að koma Surtsey á [[heimsminjaskrá UNESCO]].

==== Heimaeyjargosið ====
{{aðalgrein|Heimaeyjargosið}}
[[Mynd:Ráðhús Vestmannaeyja og Eldfell séð frá Skólavegi.jpg|thumb|left|Ráðhús Vestmannaeyja; Eldfell í bakgrunni]]

Eldgos hófst á Heimaey þann [[23. janúar]] árið [[1973]] og eyðilagði og/eða skemmdi um það bil 60% af öllum húsum bæjarins. Nálægt þriðjungur allra húsa fór undir hraun. Í gosinu voru nær allir heimamenn fluttir upp á land. Íbúar voru 5.273 talsins fyrir gosið og sneru flestir þeirra aftur að því loknu, og margir fyrr. Einn maður lét lífið af gaseitrun, sem má tengja gosinu. Þó lést hann ekki fyrr en gosinu loknu og nálgast kraftaverk að mun fleiri skyldu ekki farast. 

Eftir stóð eldfjallið Eldfell, sem margir Vestmannaeyingar vildu kalla Kirkjufell, rétt norðaustan Helgafells. Frá því stendur Eldfellshraun sem teygir sig frá Skarfatanga í suðri að Skansinum í norðri, og stækkaði það Heimaey um eina 3 ferkílómetra. Eldfellshraun er [[basískt berg|basískt]] [[apalhraun]] að mestu, með nokkrum [[helluhraun]]sblettum; mestallt hraunið er [[vikur (berg)|vikur]].

Gosinu var lýst lokið [[3. júlí]] sama ár og það hófst, en þá tóku við gríðarlegar hreinsunarframkvæmdir á eyjunni, enda höfðu um 300 hús farið undir hraun og afgangur bæjarins lá undir þykku öskulagi.

Í eldgosinu [[1973]] fóru 11 götur innanbæjar ýmist að öllu eða einhverju leyti undir hraun: Austurvegur, Bakkastígur, Formannabraut, Heimagata, Kirkjuvegur, Landagata, Njarðarstígur, Sjómannasund, Strandvegur, Urðarvegur og Víðisvegur.

Allt frá árinu [[1998]] hefur [[Goslokahátíðin]] verið haldin í Eyjum til að minnast goslokanna. Fimmta hvert ár eru hátíðirnar stærri en árin á milli.

=== Veðurfar ===
[[Mynd:Faxastigur.png|thumb|left|Faxastígur að vetrarlagi]]
Í Vestmannaeyjum er fremur hlýtt, úrkomu- og vindasamt og markast það af legu eyjanna undan suðurströnd landsins. Hitamunur milli árstíða er tiltölulega lítill og þoka setur svip sinn á veðráttuna. Veðurfar við Vestmannaeyjar flokkast undir [[hafrænt úthafsloftslag]], nokkuð hlýtt og rakt miðað við meðaltal á fastalandinu. Veðrabrigði eru snögg og breytist veðrið stundum oft á dag. Gjarnan er sagt að ekki sé veður í Vestmannaeyjum, heldur eingöngu veðurprufur.

Samfelldar [[veðurathugun|veðurathuganir]] hafa verið gerðar á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] síðan árið [[1921]] og einnig við flugvöllinn síðan um [[1960]]. Árið [[1998]]-[[1999]] voru gerðar sjálfvirkar mælingar á [[Eldfellshraun]]i sem stóðu yfir í tæpt ár. Munur á úrkomu og hitastigi milli veðurstöðva á Heimaey hefur reynst óverulegur og er því miðað við Stórhöfða nema annað sé tekið fram. Árið [[2002]] var svo sett upp sjálfvirk [[veðurathugunarstöð|veðurstöð]] í Vestmannaeyjabæ, við botn ''Löngulágar'', þar sem [[vindur|vindmælingar]] á Stórhöfða gefa oft ekki rétta mynd af veðrinu inni í bænum.

[[Mynd:Heimaey art by nightfall.jpg|thumb|Kvöldsól sest í norðri; listaverk unnið úr [[sveifarás]] úr skipsvél í forgrunni.]]
Á [[vetur]]na er meðalhiti hvergi hærri á landsvísu en víða er hlýrra yfir [[sumar]]ið. Á tímabilinu [[1961]]-[[2000]] var meðalárshiti 4,9&amp;nbsp;°C á Stórhöfða, en hæsti meðalhiti á einu ári var 5.5&amp;nbsp;°C árið [[1984]]. Milt hitastig í sjó í kringum Eyjarnar er ástæða fyrir háum meðallofthita og lítilli hitasveiflu milli árstíða og daga. Hiti hefur aldrei mælst yfir 20&amp;nbsp;°C á Stórhöfða, en í júni árið [[1999]] mældist hitinn 19,3&amp;nbsp;°C og er það mesti hiti sem hefur mælst í eyjunum. Frost mældist að meðaltali 82 daga á ári yfir vetrarmánuðina á árunum [[1961]]-[[1990]]. Mesta frost sem mælst hefur var -16,9&amp;nbsp;°C í april árið [[1968]]. Að jafnaði var frost allan sólarhringinn 18 daga á ári á sama tímabili. Lægsti [[loftþrýstingur]] á Íslandi mældist á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] 919,7&amp;nbsp;[[hektópaskal|hPa]] [[2. desember]] [[1929]].

[[Úrkoma]] er fremur mikil í Vestmannaeyjum. Á Stórhöfða rignir að meðaltali um 129&amp;nbsp;mm á mánuði, sem er mikið miðað við aðra landshluta. Meðalúrkoma á ári var 1.556&amp;nbsp;mm á tímabilinu [[1961]]-[[2000]]. Úrkoman er mjög árstíðabundin. Mesta úrkoma er yfir vetrarmánuðina en minnst á tímabilinu apríl — júlí. Mesta úrkoma á einum sólarhring var 146&amp;nbsp;mm í október árið [[1979]]. Úrkomudagar hafa verið að jafnaði 246 á ári og þar af eru 82 dagar snjókoma eða slydda. Jörð var að meðaltali alhvít 40 daga á ári en alautt var að meðaltali 285 daga á tímabilinu [[1961]]-[[1990]].

Þoka var að jafnaði 86 daga á ári við Stórhöfða en þar voru fleiri þokudagar en á nokkrum öðrum stað á Íslandi á tímabilinu [[1961]]-[[1990]]. Gera má ráð fyrir að þokudagar séu talsvert færrri í kaupstaðnum sem liggur neðarlega. Alskýjað var að jafnaði 192 daga á ári og heiðskýrt 22 daga. Meðal skýjahula var 6/8 himinhvolfsins á tímabilinu [[1961]]-[[1990]]. Meðalrakastig er 82% og þrumudagar voru 4 á ári að jafnaði á sama tímabili.

Stórhöfði er vindsamasta veðurstöð landsins. Veðurstöðin er í 120&amp;nbsp;m hæð yfir sjávarmáli og opin fyrir öllum vindáttum. Meðalvindhraði yfir allt árið var 11,03&amp;nbsp;m/s á árunum 1961-2000. Talsverður munur er á vindhraða milli árstíða, í júlí er meðalvindhraði 8&amp;nbsp;m/s en 13,2&amp;nbsp;m/s í janúar.

=== Lífríki ===
[[Mynd:Puffin hunter in Sudurey.jpg|thumb|left|250px|[[Lundaveiði]]maður í [[Suðurey]]]]
Í Vestmannaeyjum er mjög fjölbreytt lífríki, þá einkum fuglar og plöntur. Stærsta [[lundi|lundabyggð]] heims er í Vestmannaeyjum, en meira en tíu milljón lundar búa á eyjunum. Gjöful fiskimið eru umhverfis eyjarnar og ofgnótt hvala, en lítið er af spendýrum á eyjunum sjálfum að undanskildum manninum. En stærsta lundabyggðin á Heimaey á undir höggi að sækja þar sem kanínur eru að yfirtaka [[Sæfell]]. Kanínum þessum var sleppt út í náttúruna í kringum [[1985]].

Jarðvegur er víðast hvar grunnur í Vestmannaeyjum en þó eru á stöku stað skilyrði fyrir túnrækt. Víðast hvar er jarðvegur grýttur og stutt er niður á hraun.

Jarðvegur á Heimaey telst vera sandorpinn móajarðvegur þar sem eldfjallaska er í bland við lífræn jarðvegsefni. Gamlar uppþornaðar mýrar má meðal annars finna í Lyngfellisdal, Torfmýri og Bleiksmýrardal.

Árið [[1771]], þegar verið var að flytja fyrstu [[hreindýr]]in til [[Ísland]]s, voru 13 hreindýr flutt til Vestmannaeyja. Stendur þá í [[Espólín|Árbókum Espólíns]] (10. deild, bls. 101) að „''Þat sumar komu 13 hreindýr í Vestmannaeyjum at undirlagi Ólafs amtmanns Stephánssonar, dóu 10 í vesöld um vetrinn eftir, en þrjú lifdu''“. Önnur eldri og ítarlegri frásögn er í [[Islandske Maaneds-Tidender]], 2. árg., bls. 55-59, og heimildarmaðurinn er Sigurður Sigurðsson [[landþingsskrifari]] á [[Hlíðarendi í Fljótshlíð|Hlíðarenda]].

== Atvinna, menntun og menning ==
Vestmannaeyjar hafa verið mikilvægasta [[verstöð]] landsins í fjölda ára og byggist afkoma heimamanna að mestu leyti á [[Fiskvinnsla|fiskvinnslu]] og [[útgerð]]. Auk þess eru ört vaxandi atvinnuvegir eyjaskeggja í dag [[ferðaþjónusta]], [[skipaviðgerðir]] og [[menntun]]. 

[[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] er stöðugt að stækka við sig þrátt fyrir að oft reynist erfitt að lokka námsmenn til Eyja. [[Háskóli Íslands]] og [[Háskólinn á Akureyri]] eru báðir búnir að koma sér upp útibúum á Heimaey. Í Vestmannaeyjum eru tveir grunnskólar; [[Barnaskólinn í Vestmannaeyjum]] og [[Hamarsskóli Vestmannaeyja]]. Sameining skólanna er nú fyrirhuguð. Verið er að undirbúa byggingu nýs sex deilda leikskóla, en fyrir eru þrír leikskólar í eyjunum: Rauðagerði, Kirkjugerði og Sóli. Í sveitarfélaginu er Skólalúðrasveit Vestmannaeyja.

[[Mynd:Háskóli Íslands, Vestmannaeyjum.jpg|thumb|Rannsóknarsetrið í Vestmannaeyjum]]
Mörg söfn eru í Vestmannaeyjum, en [[Safnahús Vestmannaeyja]], sem stendur við Ráðhúströð, hýsir [[Héraðsskjalasafn Vestmannaeyja]], [[Bókasafn Vestmannaeyja]] og [[Byggðasafn Vestmannaeyja]]. Einnig er þar til húsa [[Ljósmyndasafn Vestmannaeyja|Ljósmyndasafn]]. Við Heiðarveg stendur [[Náttúrugripasafn Vestmannaeyja]], en það er eina safnið af sinni gerð á Íslandi. Við Skansfjöru er húsið [[Landlyst]], sem var áður staðsett á Tanganum, suður af Básaskersbryggju, en það hús var fyrsta fæðingarheimilið á Íslandi, og er það nú notað til listsýninga af ýmsu tagi. Ríkisstjórn Íslands keypti nýlega afnotarétt af myndum [[Sigmund]]s, sem hafa birst í áraraðir í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]], og eru áætlanir um að setja upp safn þeirra í fyrirætluðu menningarhúsi.

=== Orðaforði og málfar ===
Algengt er að eldri Vestmannaeyingar tali með [[flámæli]], en það er óalgengara meðal yngri kynslóðanna. Í einangruðum samfélögum á borð við það sem er í Vestmannaeyjum má búast við að nokkuð sértækur orðaforði verði til, en þó er flestan orðaforða eyjaskeggja hægt að finna annars staðar. Nokkur dæmi um algeng orð í tali Vestmannaeyinga:

* ''peyji'' eða ''peyi'' — ungur strákur. Kom fyrst fram á [[17. öld]], ekki er vitað um upphaflegt [[stofnsérhljóð]] eða rétta ritmynd, en uppruni er óljós. Að öllum líkindum ekki [[tökuorð]] úr [[sænska]] orðinu ''poike'' eða [[danska]] orðinu ''pog''. Uppruni mögulega tengdur orðinu ''pegi'' (sem þýðir „snáði“, „náungi“, „lítill kálfur“ eða „gemlingur“).&lt;ref&gt;{{ÍO|bls=708|orð=peyi}}&lt;/ref&gt;
* ''pæja'' eða ''pæa'' — ung stúlka, [[tökuorð]] úr [[Ameríka|amerísku]] [[slangur|slangri]] ''pie'' (sem þýðir „baka“ eða „skorpusteik“), notað í [[óeiginleg merking|óeiginlegri merkingu]] og á við sæta stelpu (samanber ''cutie pie'' or ''sweety pie'')&lt;ref&gt;{{ÍO|bls=734|orð=pæ(j)a}}&lt;/ref&gt;
* ''tríkot'' — íþróttagalli. Líklega tilkomið af nafni [[Frakkland|fransks]] fyrirtækis sem framleiddi íþróttagalla.
* ''útsuður'' — suðvestur, í átt að eyjunum sem eru þar. Þekkt úr forneskju.
* ''landnorður'' — norðaustur, í átt að meginlandi Íslands. Þekkt úr forneskju.
* ''kar'' — það sem oftast er kallað ker (en þó stundum kar) á meginlandi Íslands.
* ''tuðra'' — slöngubátur.
* ''[[Norðurey]] — heiti yfir [[Ísland]]''
Fleiri dæmi mætti tína til.

=== Þekktir Vestmannaeyingar ===
:Sjá einnig, [[Listi yfir bæjarstjóra Vestmannaeyja|lista yfir bæjarstjóra Vestmannaeyja]]

Margir Vestmannaeyingar eru þekktir á landsvísu. Hér eru nefndir nokkrir þeirra:

* '''[[Árni Johnsen]]''' fyrverandi alþingismaður fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]], og lengst af umsjónarmaður brekkusöngsins á [[Þjóðhátíð í Eyjum]]. 
* '''[[Ásgeir Sigurvinsson]]''' knattspyrnumaður og fyrrum þjálfari landsliðs [[Ísland]]s.
* '''[[Ási í Bæ]]''' var einn frægasti textasmiður og tónlistarmaður Vestmannaeyja. 
* '''[[Binni í Gröf]]''' var landsfrægur aflamaður og sótti ''sextíu þúsund tonn í sjávardjúp'' að sögn Ása í Bæ.
* '''[[Guðlaugur Friðþórsson]]''' öðlaðist heimsfrægð þegar vélbáturinn [[Hellisey (skip)|Hellisey]] sem hann var háseti á sökk suðaustur af Heimaey árið [[1984]]. Þá synti hann um 5 kílómetra í land í vonskuveðri og gekk berfættur yfir nýja hraunið sem var þá enn heitt og gerði bæjarbúum viðvart um afdrif skipsins.
* '''[[Guðríður Símonardóttir]]''', Tyrkja-Gudda.
* '''[[Júlíana Sveinsdóttir]]''', myndlistarmaður.
* '''[[Oddgeir Kristjánsson]]''', þekktasti tónlistarmaður úr Eyjum, samdi mörg fræg lög með Ása í Bæ og Árna úr Eyjum.
* '''[[Sigmund Johanson Baldvinsen]]''', teiknað skopmyndir fyrir [[Morgunblaðið]] í áratugi, er samt þekktastur meðal sjómanna fyrir uppfinningarnar sínar.
* '''[[Snorri Óskarsson]]''', almennt kallaður Snorri í Betel er þekktastur fyrir aðild sína að Hvítasunnusöfnuðinum Betel.
* S!ll!, er frægur tónlistamaður sem er búsettur í Vestmannaeyjum 

:Sjá einnig lengri [[Listi yfir þekkta Vestmannaeyinga|lista yfir þekkta Vestmannaeyinga]].

=== Þjóðhátíð ===
Fræg er [[Þjóðhátíð í Eyjum|þjóðhátíð]] Eyjamanna, sem haldin er ár hvert um [[verslunarmannahelgi]] og dregur til sín fólk alls staðar að af landinu. Til hennar var fyrst stofnað árið [[1874]], þegar eyjaskeggjar komust ekki til hátíðahalda í landi í tengslum við 1.000 ára afmæli Íslandsbyggðar og móttöku fyrstu [[stjórnarskrá]]r landsins úr hendi [[Kristján IX|Kristjáns IX]], [[Danmörk|Danakonungs]] á [[Þingvellir|Þingvöllum]]. Þá ákváðu Vestmannaeyingar að halda sína eigin hátíð. Sú hefð hefur verið að íþróttafélög bæjarins, áður [[Þór (íþróttafélag)|Þór]] og [[Týr (íþróttafélag)|Týr]] til skiptis en eftir sameiningu þeirra [[ÍBV]], sjái um framkvæmd þjóðhátíðarinnar, og hljóti gróðann af henni. 

Hátíðin er haldin í [[Herjólfsdal]] fyrstu helgina í ágúst og eru fastir liðir brenna, flugeldasýning og brekkusöngur, sem hefur verið undir stjórn [[Árni Johnsen|Árna Johnsen]] í um áratug, að einu ári slepptu á meðan hann sat í fangelsi, en þá var [[Róbert Marshall]] fenginn til þess að hlaupa í skarðið.

=== Ginklofinn ===
[[Stífkrampi|Stífkrampafaraldur]] var í Vestmannaeyjum í margar aldir, sökum bágrar stöðu heilbrigðismála á landsvísu. Dánartíðni var há meðal ungabarna, um 60-80% barna dóu úr stífkrampa, sem kallaður var ginklofi, en annars staðar á Íslandi dóu um 30% barna úr þessum sjúkdómi, og 15-20% í Danmörku. 

[[Thomas Klog]], fyrsti landlæknir Íslands, var sendur til Vestmannaeyja með konunglegri tilskipun árið [[1810]] til þess að rannsaka orsakir ginklofans, og birti hann niðurstöður sínar í skýrslunni ''Indberettninger om Börnesygdommen Ginklofi''. Seinna varð staða héraðslæknis í Vestmannaeyjum til, og gegndu [[Carl Ferdinand Lund]], [[Carl Hans Ulrich Balbroe]], [[Andreas Steener Iversen Haaland]], [[August Ferdinand Schneider]] og [[Philip Theodor Davidsen]] því embætti hver á fætur öðrum frá árinu [[1828]]. Þrátt fyrir héraðslæknana breyttist ástandið lítið, og engin breyting varð á dánartíðni barna þó svo að almenn heilsa Vestmannaeyinga skánaði.

Árið [[1847]] var [[Peter Anton Schleisner]] sendur til Vestmannaeyja til þess að rannsaka ginklofann. Hann hafði ritað grein um barnafarsótt árinu áður, og er það líkleg ástæða þess að hann var sendur. Hann setti á laggirnar fæðingarheimili í húsinu Landlyst, sem var þá fyrsta fæðingarheimili Íslands. Hann lagði til breytingar á hreinlæti við fæðingar, og benti líka á að hengja upp þvott til þerris á þvottasnúrum frekar en að láta hann liggja í grasinu — það kom svo í ljós að það var aðalorsök faraldursins, þar sem að sýkillinn [[clostridum tetani]] lifir í jarðvegi, og smitaðist yfir í fötin, og frá þeim inn um naflastreng barnanna.

== Samgöngur ==
[[Mynd:Herjolfur_IMO_9825099_F_Landeyjahöfn_10-07-2021_(1).jpg|thumb|Herjólfur á leið til hafnar.]]
Farþegaskipið ''[[Herjólfur (skip 2019)|Herjólfur]]'' siglir til Vestmannaeyja. Aðeins eitt flugfélag stundar flugferðir til og frá til Vestmannaeyjum og er það [[Flugfélagið Ernir]] sem flýgur á [[Hornafjörður|Hornafjörð]], [[Sauðárkrókur|Sauðárkrók]], [[Bíldudalur|Bíldudal]], [[Gjögur]] og [[Reykjavík]]. Forveri þess var [[Flugfélag Vestmannaeyja]], sem missti rekstrarleyfi sitt í [[maí]] [[2010]].&lt;ref&gt;[http://www.eyjafrettir.is/frettir/2010/05/07/flugfelag_vestmannaeyja_missti_sjukraflugid Flugfélag Vestmannaeyja missti sjúkraflugið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614112135/http://www.eyjafrettir.is/frettir/2010/05/07/flugfelag_vestmannaeyja_missti_sjukraflugid |date=2011-06-14 }} Skoðað þann 10. desember 2010&lt;/ref&gt;

Á Heimaey eru 66 götur innan bæjarmarkanna, og nokkrar utan þeirra. Lengsta gatan heitir Vestmannabraut, en hét áður Breiðholtsvegur. Flestir íbúar búa við Áshamar en fæstir við Austurgerði, Njarðarstíg og Ofanleitisveg. Í götuheitum í Vestmannaeyjum er að finna nokkur íslensk heiti yfir götu eða veg. Orðin eru eru ''vegur'', ''stígur'', ''slóð'', ''gata'', ''braut'', ''stræti'', ''sund'' og ''traðir''.

[[Vestmannaeyjagöng]] er tillaga um [[jarðgöng]] til Vestmannaeyja; á síðustu árum hafa miklar vangaveltur verið um hvort mögulegt sé að gera jarðgöng og hefur [[áhugamannafélagið Ægisdyr]] verið stofnað um gerð slíkra ganga. Vestmannaeyingar eru ekki allir sammála um að göng séu rétta lausnin, en þó eru eyjamenn upp til hópa sammála um að samgöngur milli lands og eyja þurfi að bæta.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
{{CommonsCat|Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum}}
* [http://bookingwestmanislands.is/ Ferðasíða um Vestmannaeyjar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428163007/http://bookingwestmanislands.is/ |date=2016-04-28 }}
* [http://www.vestmannaeyjar.is Vestmannaeyjabær]
*[https://vikingtours.is/ Myndir frá Vestmannaeyjum]
* [https://www.visitwestmanislands.com Ferða -og menningarsíða um Vestmannaeyjar]
* [https://www.heimaslod.is Heimaslóð] — Ítarlegt wiki-fræðirit um Vestmannaeyjar
* [https://www.eyjar.net Frétta -og upplýsingamiðill um Vestmannaeyjar]
* [https://www.herjolfur.is Heimasíða Herjólfs]
* [https://www.byggdastofnun.is/static/files/Skyrslur/Byggdarlog/Vestmannaeyjar.pdf Byggðalög með viðvarandi fólksfækkun - Vestmannaeyjabær], Júlí 2008 Byggðastofnun

=== Vísindavefurinn ===
* {{vísindavefurinn|1433|Hvað eru Vestmannaeyjar gamlar?}}
* {{vísindavefurinn|7135|Hvenær fundust Vestmannaeyjar og hver fann þær?}}

{{Sveitarfélög Íslands}}
{{SASS}}
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Gæðagrein|S!ll!=S!ll! með yfir 20 þúsund spil­anir á Spotify aðeins 15 ára

Tónlistarmaðurinn S!ll! frá Vestmannaeyjar hefur vakið athygli á undanförnum mánuðum en hann hefur nú náð yfir 20 þúsund spilunum á Spotify þrátt fyrir ungan aldur. S!ll! er aðeins 15 ára gamall og hefur þegar skapað sér nafn meðal allra á eyjunni og ungs tónlistaráhugafólks í Eyjum.

Margir hafa kallað hann „geitina í Vestmannaeyjum“ vegna vinsælda hans og ört vaxandi tónlistarferils. Þá hefur einnig komið fram á Peyjapúlsinn að hann sé um þessar mundir að vinna að þriggja laga EP-plötu sem væntingar eru bundnar við.

Sjálfur segist S!ll! vonast eftir góðum viðtökum þegar EP-platan kemur út og stefnir hann á að halda áfram að þróa tónlistina sína á næstu misserum.}}

[[Flokkur:Vestmannaeyjar| ]]
[[Flokkur:Eyjar í Vestmannaeyjaklasanum| ]]
[[Flokkur:Veðurathugunarstöðvar á Íslandi]]
[[Flokkur:Veðurmetsstaðir á Íslandi]]
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]</text>
      <sha1>1psfx530civx95f11g24ec3d1ghoxi3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963762</id>
      <parentid>1963761</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T09:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sigurður Benóný</username>
        <id>116739</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Þekktir Vestmannaeyingar */</comment>
      <origin>1963762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29174" sha1="6vdus3nxdhb1g0o6v7kkl50g5nuwmjm" xml:space="preserve">{{Sveitarfélagstafla
| nafn                 = Vestmannaeyjabær
| nafn_í_eignarfalli   = Vestmannaeyjabæjar
| mynd                 = Vestmannaeyjar018.JPG
| mynd_texti           = Vestmannaeyjabær
| skjaldarmerki        = Vestmannaeyjar byggðamerki.png
| kort                 = Vestmannaeyjabær kort.png
| hnit                 = {{hnit|63|26|00|N|20|17|00|W|display=inline|region:IS}}
| kjördæmi             = [[Suðurkjördæmi]]
| þéttbýli             = Vestmannaeyjabær
| sveitarstjóri_titill = [[Bæjarstjóri]]
| sveitarstjóri        = Íris Róbertsdóttir
| póstnúmer            = 900, 902
| sveitarfélagsnúmer   = 8000
| vefsíða              = {{Url|vestmannaeyjar.is}}
}}
&lt;onlyinclude&gt;[[Mynd:Vestmannaeyjar archipelago topographic map-en.svg|thumbnail|Kort af eyjunum.]]'''Vestmannaeyjar''' eru [[eyjaklasi]] [[suður]] af [[Ísland]]i, samtals 15 eyjar og um 30 [[sker]] og [[drangi|drangar]]. Syðsta eyjan er [[Surtsey]] og sú nyrsta er [[Elliðaey]]. [[Heimaey]] er stærst eyjanna og sú eina sem er byggð, en þar er '''Vestmannaeyjabær''' með um 4.639 íbúa (2024). Heitið Vestmannaeyjar er oft notað sem samheiti yfir Vestmannaeyjabæ. 

Á Vestmannaeyjum búa rúmlega fjögur þúsund manns, sem þýðir að Vestmannaeyjar eru 12. fjölmennasta byggðin á Íslandi. [[Sjávarútvegur]] er helsta atvinnugrein Vestmanneyinga. Hin árlega [[Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum|Þjóðhátíð]] um [[Verslunarmannahelgi]] er ein vinsælasta útihátíðin á Íslandi, hana sækja þúsundir manna á hverju ári.

Sex einstaklingar hafa synt hið svokallaða [[Eyjasund]], þ.e. frá Heimaey til Landeyjasands&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222289875d|title=Synti frá Eyjum í land til styrktar börnum á á­taka­svæðum - Vísir|last=Sverrisson|first=Ólafur Björn|website=visir.is|language=is|access-date=2022-09-10}}&lt;/ref&gt;.&lt;/onlyinclude&gt;

== Eyjarnar ==
Eyjarnar eru þessar:

* [[Heimaey]] (13,4&amp;nbsp;[[km²]])
* [[Surtsey]] (1,9&amp;nbsp;km²)  
* [[Elliðaey]] (0,45&amp;nbsp;km²)  
* [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] (0,32&amp;nbsp;km²)  
* [[Álsey]] (0,25&amp;nbsp;km²)  
* [[Suðurey]] (0,20&amp;nbsp;km²)
* [[Brandur (eyja)|Brandur]] (0,1&amp;nbsp;km²)  
* [[Hellisey]] (0,1&amp;nbsp;km²)  
* [[Súlnasker]] (0,03&amp;nbsp;km²)  
* [[Geldungur]] (0,02&amp;nbsp;km²)  
* [[Geirfuglasker (Vestmannaeyjum)|Geirfuglasker]] (0,02&amp;nbsp;km²)  
* Hani, Hæna og Hrauney, ásamt skerinu Grasleysu, heita sameiginlega [[Smáeyjar]].

Enn fremur eru nokkur sker, sem þykja öðrum fremri:

* [[Faxasker]]
* Stóri- og Litli Stakkur
* [[Latur (sker)|Latur]]

== Saga eyjanna ==
=== Sagnir um nafngift og landnám ===
[[Mynd:Vestmannaeyjabaer.jpg|thumb|350px|Séð yfir höfnina í Vestmannaeyjum, [[Heimaklettur]] til vinstri. [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] sést bak við Eldfellshraun til hægri.]]
&lt;onlyinclude&gt;
Fyrstu heimildir um Vestmannaeyjar eru í [[Landnáma|Landnámu]] ([[Sturlubók]]), þar sem segir frá [[Ingólfur Arnarson|Ingólfi Arnarsyni]], fyrsta [[landnámsmaður|landnámsmanninum]]. Þegar hann kom til landsins dvaldist hann einn vetur á Ingólfshöfða, og hélt svo vestur með landinu í leit að [[öndvegissúlur|öndvegissúlunum]] sínum. Þá fann hann bæ Hjörleifs, fóstbróður síns, og var hann þar látinn; hafði hann þá verið myrtur af þrælum sínum. Úti af [[Hjörleifshöfði|Hjörleifshöfða]] sá hann eyjaklasa suður af Landeyjum og datt honum til hugar að þrælarnir hafi farið þangað. Eyjarnar voru þá nefndar eftir þrælunum, en þeir voru af írsku bergi brotnir og [[Írland|Írar]] og [[Skotland|Skotar]] voru gjarnan kallaðir ''Vestmenn'' á þessum tíma. Ingólfur elti þrælana uppi og drap þá, og eru mörg örnefni á eyjunum gefin eftir þrælunum. Meðal þeirra er [[Helgafell (Vestmannaeyjum)|Helgafell]], nefnt eftir Helga sem var veginn þar, og Dufþekja í [[Heimaklettur|Heimakletti]], en hún er nefnd eftir Dufþaki sem sagður er hafa hoppað þar niður til að komast hjá því að falla fyrir sverði Ingólfs. Eins og segir í Landnámu:
&lt;/onlyinclude&gt;
:''Ingólfur gekk þá upp á höfðann og sá eyjar liggja í útsuður til hafs; kom honum það í hug, að þeir mundu þangað hlaupið hafa, því að báturinn var horfinn; fóru þeir að leita þrælanna og fundu þá þar sem Eið heitir í eyjunum. Voru þeir þá að mat, er þeir Ingólfur komu að þeim. Þeir urðu felmtsfullir, og hljóp sinn veg hver. Ingólfur drap þá alla. Þar heitir Dufþaksskor, er hann lést. Fleiri hljópu þeir fyrir berg, þar sem við þá er kennt síðan. Vestmannaeyjar heita þar síðan, er þrælarnir voru drepnir, því að þeir voru Vestmenn.''

Samkvæmt [[Hauksbók]] var fyrsti [[landnámsmaður]] eyjanna [[Herjólfur Bárðarson]], sonur [[Bárður Báreksson|Bárðar Bárekssonar]]. Hann settist að í [[Herjólfsdalur|Herjólfsdal]] á [[10. öld]] og hafa margar kenningar verið uppi um hvar í dalnum þessi fyrsta byggð var staðsett. [[Margrét Hermanns Auðardóttir]] [[fornleifafræðingur]] hóf uppgröft í Herjólfsdal sumarið [[1971]] og vann þar fimm sumur. Við uppgröftinn kom í ljós að byggð í Herjólfsdal var mun eldri en áður hefur verið talið eða frá því snemma á [[9. öld]].

Í [[Sturlubók]], sem er eldri heimild en [[Hauksbók]], segir hins vegar að [[Ormur auðgi Bárðarson]], bróðir Herjólfs, hafi fyrstur byggt Eyjar. Hauksbók segir að Ormur auðgi hafi verið Herjólfsson.

Herjólfur er sagður hafa átt dótturina Vilborgu, sem eftir grjóthrun sem lagði bæ Herjólfs í eyði fluttist á [[Vilborgarstaðir|Vilborgarstaði]] við vatnsbólið [[Vilpa|Vilpu]]. Samkvæmt sögunni varaði [[hrafn]] Vilborgu við grjóthruninu og bjargaði þannig lífi hennar.

Frá tíma Herjólfs Bárðarsonar hefur verið byggð samfellt á eyjunni, þó svo að íbúafjöldinn hafi tekið stórar dýfur þrisvar síðan þá — fyrst um helmingsfækkun íbúa þegar að um þrjú hundruð manns voru numin á brott í [[Tyrkjaránið|Tyrkjaráninu]] árið [[1627]], svo í ungbarnadauðanum á [[18. öld]], og loks í Heimaeyjargosinu [[1973]] þegar að yfir 6 mánaða skeið bjuggu eingöngu um 200 manns á Heimaey. Þegar gosið hófst var íbúafjöldi bæjarins hins vegar 5.273 ([[1. desember]] [[1972]]).

=== Kirkjuvaldið ===
Í [[Kristnisaga|Kristnisögu]] segir frá því að [[Ólafur Tryggvason]] hafi sent [[Hjalti Skeggjason|Hjalta Skeggjason]] og [[Gissur Teitsson hvíti|Gissur Teitsson]] með viði til [[kirkja|kirkjubyggingar]] til [[Ísland]]s og sagt þeim að reisa kirkju þar sem þeir kæmu fyrst að landi. Samkvæmt því reistu þeir kirkju á [[Hörgaeyri]] í Vestmannaeyjum árið [[1000]] úr norskum viðum, en hvorki er vitað hvar sú eyri hefur verið né hversu lengi kirkjan hefur staðið. Tvær kirkjur voru síðar reistar í Vestmannaeyjum, að [[Kirkjubær (Vestmannaeyjum)|Kirkjubæ]] og [[Ofanleiti (Vestmannaeyjum)|Ofanleiti]].

Á árunum [[1130]]-[[1148]] komust allar jarðir í Vestmannaeyjum í eigu [[Skálholt]]sstóls að undirlagi [[Magnús Einarsson|Magnúsar Einarssonar]] biskups og urðu kirkjujarðir. Eftir það voru því landsetar í Eyjum [[leiguliði|leiguliðar]] næstu aldirnar. Í Vestmannaeyjum voru að jafnaði átján [[býli]] og mikið af [[hjáleiga|hjáleigum]] (en fjöldi þeirra gat verið breytilegur eftir árferði), auk [[tómthús]]a- og [[verbúð]]arbyggðar við höfnina, sem er líklega einn elsti vísir að eiginlegu [[þorp]]i á Íslandi.

== Náttúra ==
=== Jarðfræði ===
[[Mynd:Thridrang.jpg|thumb|Þrídrangar.]]
Vestmannaeyjar liggja um 10&amp;nbsp;km suður undan [[Landeyjasandur|Landeyjasandi]]. Eyjaklasinn er 15 eyjar, auk um 30 dranga og skerja. Eyjarnar eru sæbrattar og víðast hvar þaktar graslendi. Af þeim er [[Heimaey]] langstærst, um 13,4&amp;nbsp;km², og sú eina sem er byggð. Helstu og stærstu eyjarnar í kringum [[Heimaey]] eru [[Elliðaey]] og [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] norðaustur af Heimaey og til suðvesturs [[Suðurey]], [[Álsey]], [[Brandur (eyja)|Brandur]], [[Hellisey]] og [[Surtsey]]. 

Eyjarnar eru ungar á jarðsögulegan mælikvarða og hafa allar myndast í eldgosum, þær elstu fyrir u.þ.b. 12 þúsund árum. Flestar eyjarnar eru gíglaga [[móbergsstapi|móbergsstapar]] og á sumum þeirra eru gjallgígar. 

Vestmannaeyjar eru á umfangsmiklu eldgosasvæði sem er um 38&amp;nbsp;km langt og 30&amp;nbsp;km breitt með 70-80 eldstöðvum eða leifum þeirra.

==== Surtsey ====
{{aðalgrein|Surtsey}}

Surtsey varð til í miklu neðansjávargosi sem hófst árið [[1963]] og lauk [[1967]]. Það er lengsta [[eldgos]] á Íslandi frá því að sögur hófust.  Við upphaf gossins mynduðust tvær eyjar og fengu þær nöfnin [[Syrtlingur]] og [[Jólnir]]. Jólnir kom upp úr sjó rétt fyrir Þorláksmessu í gosi sem stóð fram yfir jólin [[1963]]. Syrtlingur stóð mun lengur. Leifar þessarra eyja eru sitt hvoru megin Surtseyjar, Jólnir að suðvestan og Syrtlingur að norðaustan.

Strax að loknu gosinu var Surstey friðuð og voru [[jarðfræðingur|jarðfræðingar]] jafnt sem [[líffræðingur|líffræðingar]] forvitnir um þróun lífríkisins á eyjunni og eyjunnar sjálfrar. Strax á fyrstu árunum eftir gosið fóru ýmsar lífverur að taka sér bólfestu á eynni.

Eyjan er alfriðuð og er í umsjá Surtseyjarfélagsins, sem starfar í umboði umhverfisráðuneytisins fyrir hönd íslenska ríkisins. Allar mannaferðir um eyjuna án sérstaks leyfis eru harðbannaðar. Friðlandið umhverfis eyjuna hefur verið stækkað og er nú unnið að því að koma Surtsey á [[heimsminjaskrá UNESCO]].

==== Heimaeyjargosið ====
{{aðalgrein|Heimaeyjargosið}}
[[Mynd:Ráðhús Vestmannaeyja og Eldfell séð frá Skólavegi.jpg|thumb|left|Ráðhús Vestmannaeyja; Eldfell í bakgrunni]]

Eldgos hófst á Heimaey þann [[23. janúar]] árið [[1973]] og eyðilagði og/eða skemmdi um það bil 60% af öllum húsum bæjarins. Nálægt þriðjungur allra húsa fór undir hraun. Í gosinu voru nær allir heimamenn fluttir upp á land. Íbúar voru 5.273 talsins fyrir gosið og sneru flestir þeirra aftur að því loknu, og margir fyrr. Einn maður lét lífið af gaseitrun, sem má tengja gosinu. Þó lést hann ekki fyrr en gosinu loknu og nálgast kraftaverk að mun fleiri skyldu ekki farast. 

Eftir stóð eldfjallið Eldfell, sem margir Vestmannaeyingar vildu kalla Kirkjufell, rétt norðaustan Helgafells. Frá því stendur Eldfellshraun sem teygir sig frá Skarfatanga í suðri að Skansinum í norðri, og stækkaði það Heimaey um eina 3 ferkílómetra. Eldfellshraun er [[basískt berg|basískt]] [[apalhraun]] að mestu, með nokkrum [[helluhraun]]sblettum; mestallt hraunið er [[vikur (berg)|vikur]].

Gosinu var lýst lokið [[3. júlí]] sama ár og það hófst, en þá tóku við gríðarlegar hreinsunarframkvæmdir á eyjunni, enda höfðu um 300 hús farið undir hraun og afgangur bæjarins lá undir þykku öskulagi.

Í eldgosinu [[1973]] fóru 11 götur innanbæjar ýmist að öllu eða einhverju leyti undir hraun: Austurvegur, Bakkastígur, Formannabraut, Heimagata, Kirkjuvegur, Landagata, Njarðarstígur, Sjómannasund, Strandvegur, Urðarvegur og Víðisvegur.

Allt frá árinu [[1998]] hefur [[Goslokahátíðin]] verið haldin í Eyjum til að minnast goslokanna. Fimmta hvert ár eru hátíðirnar stærri en árin á milli.

=== Veðurfar ===
[[Mynd:Faxastigur.png|thumb|left|Faxastígur að vetrarlagi]]
Í Vestmannaeyjum er fremur hlýtt, úrkomu- og vindasamt og markast það af legu eyjanna undan suðurströnd landsins. Hitamunur milli árstíða er tiltölulega lítill og þoka setur svip sinn á veðráttuna. Veðurfar við Vestmannaeyjar flokkast undir [[hafrænt úthafsloftslag]], nokkuð hlýtt og rakt miðað við meðaltal á fastalandinu. Veðrabrigði eru snögg og breytist veðrið stundum oft á dag. Gjarnan er sagt að ekki sé veður í Vestmannaeyjum, heldur eingöngu veðurprufur.

Samfelldar [[veðurathugun|veðurathuganir]] hafa verið gerðar á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] síðan árið [[1921]] og einnig við flugvöllinn síðan um [[1960]]. Árið [[1998]]-[[1999]] voru gerðar sjálfvirkar mælingar á [[Eldfellshraun]]i sem stóðu yfir í tæpt ár. Munur á úrkomu og hitastigi milli veðurstöðva á Heimaey hefur reynst óverulegur og er því miðað við Stórhöfða nema annað sé tekið fram. Árið [[2002]] var svo sett upp sjálfvirk [[veðurathugunarstöð|veðurstöð]] í Vestmannaeyjabæ, við botn ''Löngulágar'', þar sem [[vindur|vindmælingar]] á Stórhöfða gefa oft ekki rétta mynd af veðrinu inni í bænum.

[[Mynd:Heimaey art by nightfall.jpg|thumb|Kvöldsól sest í norðri; listaverk unnið úr [[sveifarás]] úr skipsvél í forgrunni.]]
Á [[vetur]]na er meðalhiti hvergi hærri á landsvísu en víða er hlýrra yfir [[sumar]]ið. Á tímabilinu [[1961]]-[[2000]] var meðalárshiti 4,9&amp;nbsp;°C á Stórhöfða, en hæsti meðalhiti á einu ári var 5.5&amp;nbsp;°C árið [[1984]]. Milt hitastig í sjó í kringum Eyjarnar er ástæða fyrir háum meðallofthita og lítilli hitasveiflu milli árstíða og daga. Hiti hefur aldrei mælst yfir 20&amp;nbsp;°C á Stórhöfða, en í júni árið [[1999]] mældist hitinn 19,3&amp;nbsp;°C og er það mesti hiti sem hefur mælst í eyjunum. Frost mældist að meðaltali 82 daga á ári yfir vetrarmánuðina á árunum [[1961]]-[[1990]]. Mesta frost sem mælst hefur var -16,9&amp;nbsp;°C í april árið [[1968]]. Að jafnaði var frost allan sólarhringinn 18 daga á ári á sama tímabili. Lægsti [[loftþrýstingur]] á Íslandi mældist á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] 919,7&amp;nbsp;[[hektópaskal|hPa]] [[2. desember]] [[1929]].

[[Úrkoma]] er fremur mikil í Vestmannaeyjum. Á Stórhöfða rignir að meðaltali um 129&amp;nbsp;mm á mánuði, sem er mikið miðað við aðra landshluta. Meðalúrkoma á ári var 1.556&amp;nbsp;mm á tímabilinu [[1961]]-[[2000]]. Úrkoman er mjög árstíðabundin. Mesta úrkoma er yfir vetrarmánuðina en minnst á tímabilinu apríl — júlí. Mesta úrkoma á einum sólarhring var 146&amp;nbsp;mm í október árið [[1979]]. Úrkomudagar hafa verið að jafnaði 246 á ári og þar af eru 82 dagar snjókoma eða slydda. Jörð var að meðaltali alhvít 40 daga á ári en alautt var að meðaltali 285 daga á tímabilinu [[1961]]-[[1990]].

Þoka var að jafnaði 86 daga á ári við Stórhöfða en þar voru fleiri þokudagar en á nokkrum öðrum stað á Íslandi á tímabilinu [[1961]]-[[1990]]. Gera má ráð fyrir að þokudagar séu talsvert færrri í kaupstaðnum sem liggur neðarlega. Alskýjað var að jafnaði 192 daga á ári og heiðskýrt 22 daga. Meðal skýjahula var 6/8 himinhvolfsins á tímabilinu [[1961]]-[[1990]]. Meðalrakastig er 82% og þrumudagar voru 4 á ári að jafnaði á sama tímabili.

Stórhöfði er vindsamasta veðurstöð landsins. Veðurstöðin er í 120&amp;nbsp;m hæð yfir sjávarmáli og opin fyrir öllum vindáttum. Meðalvindhraði yfir allt árið var 11,03&amp;nbsp;m/s á árunum 1961-2000. Talsverður munur er á vindhraða milli árstíða, í júlí er meðalvindhraði 8&amp;nbsp;m/s en 13,2&amp;nbsp;m/s í janúar.

=== Lífríki ===
[[Mynd:Puffin hunter in Sudurey.jpg|thumb|left|250px|[[Lundaveiði]]maður í [[Suðurey]]]]
Í Vestmannaeyjum er mjög fjölbreytt lífríki, þá einkum fuglar og plöntur. Stærsta [[lundi|lundabyggð]] heims er í Vestmannaeyjum, en meira en tíu milljón lundar búa á eyjunum. Gjöful fiskimið eru umhverfis eyjarnar og ofgnótt hvala, en lítið er af spendýrum á eyjunum sjálfum að undanskildum manninum. En stærsta lundabyggðin á Heimaey á undir höggi að sækja þar sem kanínur eru að yfirtaka [[Sæfell]]. Kanínum þessum var sleppt út í náttúruna í kringum [[1985]].

Jarðvegur er víðast hvar grunnur í Vestmannaeyjum en þó eru á stöku stað skilyrði fyrir túnrækt. Víðast hvar er jarðvegur grýttur og stutt er niður á hraun.

Jarðvegur á Heimaey telst vera sandorpinn móajarðvegur þar sem eldfjallaska er í bland við lífræn jarðvegsefni. Gamlar uppþornaðar mýrar má meðal annars finna í Lyngfellisdal, Torfmýri og Bleiksmýrardal.

Árið [[1771]], þegar verið var að flytja fyrstu [[hreindýr]]in til [[Ísland]]s, voru 13 hreindýr flutt til Vestmannaeyja. Stendur þá í [[Espólín|Árbókum Espólíns]] (10. deild, bls. 101) að „''Þat sumar komu 13 hreindýr í Vestmannaeyjum at undirlagi Ólafs amtmanns Stephánssonar, dóu 10 í vesöld um vetrinn eftir, en þrjú lifdu''“. Önnur eldri og ítarlegri frásögn er í [[Islandske Maaneds-Tidender]], 2. árg., bls. 55-59, og heimildarmaðurinn er Sigurður Sigurðsson [[landþingsskrifari]] á [[Hlíðarendi í Fljótshlíð|Hlíðarenda]].

== Atvinna, menntun og menning ==
Vestmannaeyjar hafa verið mikilvægasta [[verstöð]] landsins í fjölda ára og byggist afkoma heimamanna að mestu leyti á [[Fiskvinnsla|fiskvinnslu]] og [[útgerð]]. Auk þess eru ört vaxandi atvinnuvegir eyjaskeggja í dag [[ferðaþjónusta]], [[skipaviðgerðir]] og [[menntun]]. 

[[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] er stöðugt að stækka við sig þrátt fyrir að oft reynist erfitt að lokka námsmenn til Eyja. [[Háskóli Íslands]] og [[Háskólinn á Akureyri]] eru báðir búnir að koma sér upp útibúum á Heimaey. Í Vestmannaeyjum eru tveir grunnskólar; [[Barnaskólinn í Vestmannaeyjum]] og [[Hamarsskóli Vestmannaeyja]]. Sameining skólanna er nú fyrirhuguð. Verið er að undirbúa byggingu nýs sex deilda leikskóla, en fyrir eru þrír leikskólar í eyjunum: Rauðagerði, Kirkjugerði og Sóli. Í sveitarfélaginu er Skólalúðrasveit Vestmannaeyja.

[[Mynd:Háskóli Íslands, Vestmannaeyjum.jpg|thumb|Rannsóknarsetrið í Vestmannaeyjum]]
Mörg söfn eru í Vestmannaeyjum, en [[Safnahús Vestmannaeyja]], sem stendur við Ráðhúströð, hýsir [[Héraðsskjalasafn Vestmannaeyja]], [[Bókasafn Vestmannaeyja]] og [[Byggðasafn Vestmannaeyja]]. Einnig er þar til húsa [[Ljósmyndasafn Vestmannaeyja|Ljósmyndasafn]]. Við Heiðarveg stendur [[Náttúrugripasafn Vestmannaeyja]], en það er eina safnið af sinni gerð á Íslandi. Við Skansfjöru er húsið [[Landlyst]], sem var áður staðsett á Tanganum, suður af Básaskersbryggju, en það hús var fyrsta fæðingarheimilið á Íslandi, og er það nú notað til listsýninga af ýmsu tagi. Ríkisstjórn Íslands keypti nýlega afnotarétt af myndum [[Sigmund]]s, sem hafa birst í áraraðir í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]], og eru áætlanir um að setja upp safn þeirra í fyrirætluðu menningarhúsi.

=== Orðaforði og málfar ===
Algengt er að eldri Vestmannaeyingar tali með [[flámæli]], en það er óalgengara meðal yngri kynslóðanna. Í einangruðum samfélögum á borð við það sem er í Vestmannaeyjum má búast við að nokkuð sértækur orðaforði verði til, en þó er flestan orðaforða eyjaskeggja hægt að finna annars staðar. Nokkur dæmi um algeng orð í tali Vestmannaeyinga:

* ''peyji'' eða ''peyi'' — ungur strákur. Kom fyrst fram á [[17. öld]], ekki er vitað um upphaflegt [[stofnsérhljóð]] eða rétta ritmynd, en uppruni er óljós. Að öllum líkindum ekki [[tökuorð]] úr [[sænska]] orðinu ''poike'' eða [[danska]] orðinu ''pog''. Uppruni mögulega tengdur orðinu ''pegi'' (sem þýðir „snáði“, „náungi“, „lítill kálfur“ eða „gemlingur“).&lt;ref&gt;{{ÍO|bls=708|orð=peyi}}&lt;/ref&gt;
* ''pæja'' eða ''pæa'' — ung stúlka, [[tökuorð]] úr [[Ameríka|amerísku]] [[slangur|slangri]] ''pie'' (sem þýðir „baka“ eða „skorpusteik“), notað í [[óeiginleg merking|óeiginlegri merkingu]] og á við sæta stelpu (samanber ''cutie pie'' or ''sweety pie'')&lt;ref&gt;{{ÍO|bls=734|orð=pæ(j)a}}&lt;/ref&gt;
* ''tríkot'' — íþróttagalli. Líklega tilkomið af nafni [[Frakkland|fransks]] fyrirtækis sem framleiddi íþróttagalla.
* ''útsuður'' — suðvestur, í átt að eyjunum sem eru þar. Þekkt úr forneskju.
* ''landnorður'' — norðaustur, í átt að meginlandi Íslands. Þekkt úr forneskju.
* ''kar'' — það sem oftast er kallað ker (en þó stundum kar) á meginlandi Íslands.
* ''tuðra'' — slöngubátur.
* ''[[Norðurey]] — heiti yfir [[Ísland]]''
Fleiri dæmi mætti tína til.

=== Þekktir Vestmannaeyingar ===
:Sjá einnig, [[Listi yfir bæjarstjóra Vestmannaeyja|lista yfir bæjarstjóra Vestmannaeyja]]

Margir Vestmannaeyingar eru þekktir á landsvísu. Hér eru nefndir nokkrir þeirra:

* '''[[Árni Johnsen]]''' fyrverandi alþingismaður fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]], og lengst af umsjónarmaður brekkusöngsins á [[Þjóðhátíð í Eyjum]]. 
* '''[[Ásgeir Sigurvinsson]]''' knattspyrnumaður og fyrrum þjálfari landsliðs [[Ísland]]s.
* '''[[Ási í Bæ]]''' var einn frægasti textasmiður og tónlistarmaður Vestmannaeyja. 
* '''[[Binni í Gröf]]''' var landsfrægur aflamaður og sótti ''sextíu þúsund tonn í sjávardjúp'' að sögn Ása í Bæ.
* '''[[Guðlaugur Friðþórsson]]''' öðlaðist heimsfrægð þegar vélbáturinn [[Hellisey (skip)|Hellisey]] sem hann var háseti á sökk suðaustur af Heimaey árið [[1984]]. Þá synti hann um 5 kílómetra í land í vonskuveðri og gekk berfættur yfir nýja hraunið sem var þá enn heitt og gerði bæjarbúum viðvart um afdrif skipsins.
* '''[[Guðríður Símonardóttir]]''', Tyrkja-Gudda.
* '''[[Júlíana Sveinsdóttir]]''', myndlistarmaður.
* '''[[Oddgeir Kristjánsson]]''', þekktasti tónlistarmaður úr Eyjum, samdi mörg fræg lög með Ása í Bæ og Árna úr Eyjum.
* '''[[Sigmund Johanson Baldvinsen]]''', teiknað skopmyndir fyrir [[Morgunblaðið]] í áratugi, er samt þekktastur meðal sjómanna fyrir uppfinningarnar sínar.
* '''[[Snorri Óskarsson]]''', almennt kallaður Snorri í Betel er þekktastur fyrir aðild sína að Hvítasunnusöfnuðinum Betel.
* [https://eyjafrettir.is/sll-sendir-fra-ser-nytt-lag-og-heldur-tonleika-i-kvold/ S!ll!], er frægur tónlistamaður sem er búsettur í Vestmannaeyjum 

:Sjá einnig lengri [[Listi yfir þekkta Vestmannaeyinga|lista yfir þekkta Vestmannaeyinga]].

=== Þjóðhátíð ===
Fræg er [[Þjóðhátíð í Eyjum|þjóðhátíð]] Eyjamanna, sem haldin er ár hvert um [[verslunarmannahelgi]] og dregur til sín fólk alls staðar að af landinu. Til hennar var fyrst stofnað árið [[1874]], þegar eyjaskeggjar komust ekki til hátíðahalda í landi í tengslum við 1.000 ára afmæli Íslandsbyggðar og móttöku fyrstu [[stjórnarskrá]]r landsins úr hendi [[Kristján IX|Kristjáns IX]], [[Danmörk|Danakonungs]] á [[Þingvellir|Þingvöllum]]. Þá ákváðu Vestmannaeyingar að halda sína eigin hátíð. Sú hefð hefur verið að íþróttafélög bæjarins, áður [[Þór (íþróttafélag)|Þór]] og [[Týr (íþróttafélag)|Týr]] til skiptis en eftir sameiningu þeirra [[ÍBV]], sjái um framkvæmd þjóðhátíðarinnar, og hljóti gróðann af henni. 

Hátíðin er haldin í [[Herjólfsdal]] fyrstu helgina í ágúst og eru fastir liðir brenna, flugeldasýning og brekkusöngur, sem hefur verið undir stjórn [[Árni Johnsen|Árna Johnsen]] í um áratug, að einu ári slepptu á meðan hann sat í fangelsi, en þá var [[Róbert Marshall]] fenginn til þess að hlaupa í skarðið.

=== Ginklofinn ===
[[Stífkrampi|Stífkrampafaraldur]] var í Vestmannaeyjum í margar aldir, sökum bágrar stöðu heilbrigðismála á landsvísu. Dánartíðni var há meðal ungabarna, um 60-80% barna dóu úr stífkrampa, sem kallaður var ginklofi, en annars staðar á Íslandi dóu um 30% barna úr þessum sjúkdómi, og 15-20% í Danmörku. 

[[Thomas Klog]], fyrsti landlæknir Íslands, var sendur til Vestmannaeyja með konunglegri tilskipun árið [[1810]] til þess að rannsaka orsakir ginklofans, og birti hann niðurstöður sínar í skýrslunni ''Indberettninger om Börnesygdommen Ginklofi''. Seinna varð staða héraðslæknis í Vestmannaeyjum til, og gegndu [[Carl Ferdinand Lund]], [[Carl Hans Ulrich Balbroe]], [[Andreas Steener Iversen Haaland]], [[August Ferdinand Schneider]] og [[Philip Theodor Davidsen]] því embætti hver á fætur öðrum frá árinu [[1828]]. Þrátt fyrir héraðslæknana breyttist ástandið lítið, og engin breyting varð á dánartíðni barna þó svo að almenn heilsa Vestmannaeyinga skánaði.

Árið [[1847]] var [[Peter Anton Schleisner]] sendur til Vestmannaeyja til þess að rannsaka ginklofann. Hann hafði ritað grein um barnafarsótt árinu áður, og er það líkleg ástæða þess að hann var sendur. Hann setti á laggirnar fæðingarheimili í húsinu Landlyst, sem var þá fyrsta fæðingarheimili Íslands. Hann lagði til breytingar á hreinlæti við fæðingar, og benti líka á að hengja upp þvott til þerris á þvottasnúrum frekar en að láta hann liggja í grasinu — það kom svo í ljós að það var aðalorsök faraldursins, þar sem að sýkillinn [[clostridum tetani]] lifir í jarðvegi, og smitaðist yfir í fötin, og frá þeim inn um naflastreng barnanna.

== Samgöngur ==
[[Mynd:Herjolfur_IMO_9825099_F_Landeyjahöfn_10-07-2021_(1).jpg|thumb|Herjólfur á leið til hafnar.]]
Farþegaskipið ''[[Herjólfur (skip 2019)|Herjólfur]]'' siglir til Vestmannaeyja. Aðeins eitt flugfélag stundar flugferðir til og frá til Vestmannaeyjum og er það [[Flugfélagið Ernir]] sem flýgur á [[Hornafjörður|Hornafjörð]], [[Sauðárkrókur|Sauðárkrók]], [[Bíldudalur|Bíldudal]], [[Gjögur]] og [[Reykjavík]]. Forveri þess var [[Flugfélag Vestmannaeyja]], sem missti rekstrarleyfi sitt í [[maí]] [[2010]].&lt;ref&gt;[http://www.eyjafrettir.is/frettir/2010/05/07/flugfelag_vestmannaeyja_missti_sjukraflugid Flugfélag Vestmannaeyja missti sjúkraflugið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614112135/http://www.eyjafrettir.is/frettir/2010/05/07/flugfelag_vestmannaeyja_missti_sjukraflugid |date=2011-06-14 }} Skoðað þann 10. desember 2010&lt;/ref&gt;

Á Heimaey eru 66 götur innan bæjarmarkanna, og nokkrar utan þeirra. Lengsta gatan heitir Vestmannabraut, en hét áður Breiðholtsvegur. Flestir íbúar búa við Áshamar en fæstir við Austurgerði, Njarðarstíg og Ofanleitisveg. Í götuheitum í Vestmannaeyjum er að finna nokkur íslensk heiti yfir götu eða veg. Orðin eru eru ''vegur'', ''stígur'', ''slóð'', ''gata'', ''braut'', ''stræti'', ''sund'' og ''traðir''.

[[Vestmannaeyjagöng]] er tillaga um [[jarðgöng]] til Vestmannaeyja; á síðustu árum hafa miklar vangaveltur verið um hvort mögulegt sé að gera jarðgöng og hefur [[áhugamannafélagið Ægisdyr]] verið stofnað um gerð slíkra ganga. Vestmannaeyingar eru ekki allir sammála um að göng séu rétta lausnin, en þó eru eyjamenn upp til hópa sammála um að samgöngur milli lands og eyja þurfi að bæta.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
{{CommonsCat|Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum}}
* [http://bookingwestmanislands.is/ Ferðasíða um Vestmannaeyjar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428163007/http://bookingwestmanislands.is/ |date=2016-04-28 }}
* [http://www.vestmannaeyjar.is Vestmannaeyjabær]
*[https://vikingtours.is/ Myndir frá Vestmannaeyjum]
* [https://www.visitwestmanislands.com Ferða -og menningarsíða um Vestmannaeyjar]
* [https://www.heimaslod.is Heimaslóð] — Ítarlegt wiki-fræðirit um Vestmannaeyjar
* [https://www.eyjar.net Frétta -og upplýsingamiðill um Vestmannaeyjar]
* [https://www.herjolfur.is Heimasíða Herjólfs]
* [https://www.byggdastofnun.is/static/files/Skyrslur/Byggdarlog/Vestmannaeyjar.pdf Byggðalög með viðvarandi fólksfækkun - Vestmannaeyjabær], Júlí 2008 Byggðastofnun

=== Vísindavefurinn ===
* {{vísindavefurinn|1433|Hvað eru Vestmannaeyjar gamlar?}}
* {{vísindavefurinn|7135|Hvenær fundust Vestmannaeyjar og hver fann þær?}}

{{Sveitarfélög Íslands}}
{{SASS}}
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Gæðagrein|S!ll!=S!ll! með yfir 20 þúsund spil­anir á Spotify aðeins 15 ára

Tónlistarmaðurinn S!ll! frá Vestmannaeyjar hefur vakið athygli á undanförnum mánuðum en hann hefur nú náð yfir 20 þúsund spilunum á Spotify þrátt fyrir ungan aldur. S!ll! er aðeins 15 ára gamall og hefur þegar skapað sér nafn meðal allra á eyjunni og ungs tónlistaráhugafólks í Eyjum.

Margir hafa kallað hann „geitina í Vestmannaeyjum“ vegna vinsælda hans og ört vaxandi tónlistarferils. Þá hefur einnig komið fram á Peyjapúlsinn að hann sé um þessar mundir að vinna að þriggja laga EP-plötu sem væntingar eru bundnar við.

Sjálfur segist S!ll! vonast eftir góðum viðtökum þegar EP-platan kemur út og stefnir hann á að halda áfram að þróa tónlistina sína á næstu misserum.}}

[[Flokkur:Vestmannaeyjar| ]]
[[Flokkur:Eyjar í Vestmannaeyjaklasanum| ]]
[[Flokkur:Veðurathugunarstöðvar á Íslandi]]
[[Flokkur:Veðurmetsstaðir á Íslandi]]
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]</text>
      <sha1>6vdus3nxdhb1g0o6v7kkl50g5nuwmjm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963765</id>
      <parentid>1963762</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T09:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/Sigurður Benóný|Sigurður Benóný]] ([[User talk:Sigurður Benóný|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Numberguy6|Numberguy6]]</comment>
      <origin>1963716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28207" sha1="objpu3c34uyy02iqn9b834t6phbuf8w" xml:space="preserve">{{Sveitarfélagstafla
| nafn                 = Vestmannaeyjabær
| nafn_í_eignarfalli   = Vestmannaeyjabæjar
| mynd                 = Vestmannaeyjar018.JPG
| mynd_texti           = Vestmannaeyjabær
| skjaldarmerki        = Vestmannaeyjar byggðamerki.png
| kort                 = Vestmannaeyjabær kort.png
| hnit                 = {{hnit|63|26|00|N|20|17|00|W|display=inline|region:IS}}
| kjördæmi             = [[Suðurkjördæmi]]
| þéttbýli             = Vestmannaeyjabær
| sveitarstjóri_titill = [[Bæjarstjóri]]
| sveitarstjóri        = Íris Róbertsdóttir
| póstnúmer            = 900, 902
| sveitarfélagsnúmer   = 8000
| vefsíða              = {{Url|vestmannaeyjar.is}}
}}
&lt;onlyinclude&gt;[[Mynd:Vestmannaeyjar archipelago topographic map-en.svg|thumbnail|Kort af eyjunum.]]'''Vestmannaeyjar''' eru [[eyjaklasi]] [[suður]] af [[Ísland]]i, samtals 15 eyjar og um 30 [[sker]] og [[drangi|drangar]]. Syðsta eyjan er [[Surtsey]] og sú nyrsta er [[Elliðaey]]. [[Heimaey]] er stærst eyjanna og sú eina sem er byggð, en þar er '''Vestmannaeyjabær''' með um 4.639 íbúa (2024). Heitið Vestmannaeyjar er oft notað sem samheiti yfir Vestmannaeyjabæ. 

Á Vestmannaeyjum búa rúmlega fjögur þúsund manns, sem þýðir að Vestmannaeyjar eru 12. fjölmennasta byggðin á Íslandi. [[Sjávarútvegur]] er helsta atvinnugrein Vestmanneyinga. Hin árlega [[Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum|Þjóðhátíð]] um [[Verslunarmannahelgi]] er ein vinsælasta útihátíðin á Íslandi, hana sækja þúsundir manna á hverju ári.

Sex einstaklingar hafa synt hið svokallaða [[Eyjasund]], þ.e. frá Heimaey til Landeyjasands&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222289875d|title=Synti frá Eyjum í land til styrktar börnum á á­taka­svæðum - Vísir|last=Sverrisson|first=Ólafur Björn|website=visir.is|language=is|access-date=2022-09-10}}&lt;/ref&gt;.&lt;/onlyinclude&gt;

== Eyjarnar ==
Eyjarnar eru þessar:

* [[Heimaey]] (13,4&amp;nbsp;[[km²]])
* [[Surtsey]] (1,9&amp;nbsp;km²)  
* [[Elliðaey]] (0,45&amp;nbsp;km²)  
* [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] (0,32&amp;nbsp;km²)  
* [[Álsey]] (0,25&amp;nbsp;km²)  
* [[Suðurey]] (0,20&amp;nbsp;km²)
* [[Brandur (eyja)|Brandur]] (0,1&amp;nbsp;km²)  
* [[Hellisey]] (0,1&amp;nbsp;km²)  
* [[Súlnasker]] (0,03&amp;nbsp;km²)  
* [[Geldungur]] (0,02&amp;nbsp;km²)  
* [[Geirfuglasker (Vestmannaeyjum)|Geirfuglasker]] (0,02&amp;nbsp;km²)  
* Hani, Hæna og Hrauney, ásamt skerinu Grasleysu, heita sameiginlega [[Smáeyjar]].

Enn fremur eru nokkur sker, sem þykja öðrum fremri:

* [[Faxasker]]
* Stóri- og Litli Stakkur
* [[Latur (sker)|Latur]]

== Saga eyjanna ==
=== Sagnir um nafngift og landnám ===
[[Mynd:Vestmannaeyjabaer.jpg|thumb|350px|Séð yfir höfnina í Vestmannaeyjum, [[Heimaklettur]] til vinstri. [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] sést bak við Eldfellshraun til hægri.]]
&lt;onlyinclude&gt;
Fyrstu heimildir um Vestmannaeyjar eru í [[Landnáma|Landnámu]] ([[Sturlubók]]), þar sem segir frá [[Ingólfur Arnarson|Ingólfi Arnarsyni]], fyrsta [[landnámsmaður|landnámsmanninum]]. Þegar hann kom til landsins dvaldist hann einn vetur á Ingólfshöfða, og hélt svo vestur með landinu í leit að [[öndvegissúlur|öndvegissúlunum]] sínum. Þá fann hann bæ Hjörleifs, fóstbróður síns, og var hann þar látinn; hafði hann þá verið myrtur af þrælum sínum. Úti af [[Hjörleifshöfði|Hjörleifshöfða]] sá hann eyjaklasa suður af Landeyjum og datt honum til hugar að þrælarnir hafi farið þangað. Eyjarnar voru þá nefndar eftir þrælunum, en þeir voru af írsku bergi brotnir og [[Írland|Írar]] og [[Skotland|Skotar]] voru gjarnan kallaðir ''Vestmenn'' á þessum tíma. Ingólfur elti þrælana uppi og drap þá, og eru mörg örnefni á eyjunum gefin eftir þrælunum. Meðal þeirra er [[Helgafell (Vestmannaeyjum)|Helgafell]], nefnt eftir Helga sem var veginn þar, og Dufþekja í [[Heimaklettur|Heimakletti]], en hún er nefnd eftir Dufþaki sem sagður er hafa hoppað þar niður til að komast hjá því að falla fyrir sverði Ingólfs. Eins og segir í Landnámu:
&lt;/onlyinclude&gt;
:''Ingólfur gekk þá upp á höfðann og sá eyjar liggja í útsuður til hafs; kom honum það í hug, að þeir mundu þangað hlaupið hafa, því að báturinn var horfinn; fóru þeir að leita þrælanna og fundu þá þar sem Eið heitir í eyjunum. Voru þeir þá að mat, er þeir Ingólfur komu að þeim. Þeir urðu felmtsfullir, og hljóp sinn veg hver. Ingólfur drap þá alla. Þar heitir Dufþaksskor, er hann lést. Fleiri hljópu þeir fyrir berg, þar sem við þá er kennt síðan. Vestmannaeyjar heita þar síðan, er þrælarnir voru drepnir, því að þeir voru Vestmenn.''

Samkvæmt [[Hauksbók]] var fyrsti [[landnámsmaður]] eyjanna [[Herjólfur Bárðarson]], sonur [[Bárður Báreksson|Bárðar Bárekssonar]]. Hann settist að í [[Herjólfsdalur|Herjólfsdal]] á [[10. öld]] og hafa margar kenningar verið uppi um hvar í dalnum þessi fyrsta byggð var staðsett. [[Margrét Hermanns Auðardóttir]] [[fornleifafræðingur]] hóf uppgröft í Herjólfsdal sumarið [[1971]] og vann þar fimm sumur. Við uppgröftinn kom í ljós að byggð í Herjólfsdal var mun eldri en áður hefur verið talið eða frá því snemma á [[9. öld]].

Í [[Sturlubók]], sem er eldri heimild en [[Hauksbók]], segir hins vegar að [[Ormur auðgi Bárðarson]], bróðir Herjólfs, hafi fyrstur byggt Eyjar. Hauksbók segir að Ormur auðgi hafi verið Herjólfsson.

Herjólfur er sagður hafa átt dótturina Vilborgu, sem eftir grjóthrun sem lagði bæ Herjólfs í eyði fluttist á [[Vilborgarstaðir|Vilborgarstaði]] við vatnsbólið [[Vilpa|Vilpu]]. Samkvæmt sögunni varaði [[hrafn]] Vilborgu við grjóthruninu og bjargaði þannig lífi hennar.

Frá tíma Herjólfs Bárðarsonar hefur verið byggð samfellt á eyjunni, þó svo að íbúafjöldinn hafi tekið stórar dýfur þrisvar síðan þá — fyrst um helmingsfækkun íbúa þegar að um þrjú hundruð manns voru numin á brott í [[Tyrkjaránið|Tyrkjaráninu]] árið [[1627]], svo í ungbarnadauðanum á [[18. öld]], og loks í Heimaeyjargosinu [[1973]] þegar að yfir 6 mánaða skeið bjuggu eingöngu um 200 manns á Heimaey. Þegar gosið hófst var íbúafjöldi bæjarins hins vegar 5.273 ([[1. desember]] [[1972]]).

=== Kirkjuvaldið ===
Í [[Kristnisaga|Kristnisögu]] segir frá því að [[Ólafur Tryggvason]] hafi sent [[Hjalti Skeggjason|Hjalta Skeggjason]] og [[Gissur Teitsson hvíti|Gissur Teitsson]] með viði til [[kirkja|kirkjubyggingar]] til [[Ísland]]s og sagt þeim að reisa kirkju þar sem þeir kæmu fyrst að landi. Samkvæmt því reistu þeir kirkju á [[Hörgaeyri]] í Vestmannaeyjum árið [[1000]] úr norskum viðum, en hvorki er vitað hvar sú eyri hefur verið né hversu lengi kirkjan hefur staðið. Tvær kirkjur voru síðar reistar í Vestmannaeyjum, að [[Kirkjubær (Vestmannaeyjum)|Kirkjubæ]] og [[Ofanleiti (Vestmannaeyjum)|Ofanleiti]].

Á árunum [[1130]]-[[1148]] komust allar jarðir í Vestmannaeyjum í eigu [[Skálholt]]sstóls að undirlagi [[Magnús Einarsson|Magnúsar Einarssonar]] biskups og urðu kirkjujarðir. Eftir það voru því landsetar í Eyjum [[leiguliði|leiguliðar]] næstu aldirnar. Í Vestmannaeyjum voru að jafnaði átján [[býli]] og mikið af [[hjáleiga|hjáleigum]] (en fjöldi þeirra gat verið breytilegur eftir árferði), auk [[tómthús]]a- og [[verbúð]]arbyggðar við höfnina, sem er líklega einn elsti vísir að eiginlegu [[þorp]]i á Íslandi.

== Náttúra ==
=== Jarðfræði ===
[[Mynd:Thridrang.jpg|thumb|Þrídrangar.]]
Vestmannaeyjar liggja um 10&amp;nbsp;km suður undan [[Landeyjasandur|Landeyjasandi]]. Eyjaklasinn er 15 eyjar, auk um 30 dranga og skerja. Eyjarnar eru sæbrattar og víðast hvar þaktar graslendi. Af þeim er [[Heimaey]] langstærst, um 13,4&amp;nbsp;km², og sú eina sem er byggð. Helstu og stærstu eyjarnar í kringum [[Heimaey]] eru [[Elliðaey]] og [[Bjarnarey (Vestmannaeyjum)|Bjarnarey]] norðaustur af Heimaey og til suðvesturs [[Suðurey]], [[Álsey]], [[Brandur (eyja)|Brandur]], [[Hellisey]] og [[Surtsey]]. 

Eyjarnar eru ungar á jarðsögulegan mælikvarða og hafa allar myndast í eldgosum, þær elstu fyrir u.þ.b. 12 þúsund árum. Flestar eyjarnar eru gíglaga [[móbergsstapi|móbergsstapar]] og á sumum þeirra eru gjallgígar. 

Vestmannaeyjar eru á umfangsmiklu eldgosasvæði sem er um 38&amp;nbsp;km langt og 30&amp;nbsp;km breitt með 70-80 eldstöðvum eða leifum þeirra.

==== Surtsey ====
{{aðalgrein|Surtsey}}

Surtsey varð til í miklu neðansjávargosi sem hófst árið [[1963]] og lauk [[1967]]. Það er lengsta [[eldgos]] á Íslandi frá því að sögur hófust.  Við upphaf gossins mynduðust tvær eyjar og fengu þær nöfnin [[Syrtlingur]] og [[Jólnir]]. Jólnir kom upp úr sjó rétt fyrir Þorláksmessu í gosi sem stóð fram yfir jólin [[1963]]. Syrtlingur stóð mun lengur. Leifar þessarra eyja eru sitt hvoru megin Surtseyjar, Jólnir að suðvestan og Syrtlingur að norðaustan.

Strax að loknu gosinu var Surstey friðuð og voru [[jarðfræðingur|jarðfræðingar]] jafnt sem [[líffræðingur|líffræðingar]] forvitnir um þróun lífríkisins á eyjunni og eyjunnar sjálfrar. Strax á fyrstu árunum eftir gosið fóru ýmsar lífverur að taka sér bólfestu á eynni.

Eyjan er alfriðuð og er í umsjá Surtseyjarfélagsins, sem starfar í umboði umhverfisráðuneytisins fyrir hönd íslenska ríkisins. Allar mannaferðir um eyjuna án sérstaks leyfis eru harðbannaðar. Friðlandið umhverfis eyjuna hefur verið stækkað og er nú unnið að því að koma Surtsey á [[heimsminjaskrá UNESCO]].

==== Heimaeyjargosið ====
{{aðalgrein|Heimaeyjargosið}}
[[Mynd:Ráðhús Vestmannaeyja og Eldfell séð frá Skólavegi.jpg|thumb|left|Ráðhús Vestmannaeyja; Eldfell í bakgrunni]]

Eldgos hófst á Heimaey þann [[23. janúar]] árið [[1973]] og eyðilagði og/eða skemmdi um það bil 60% af öllum húsum bæjarins. Nálægt þriðjungur allra húsa fór undir hraun. Í gosinu voru nær allir heimamenn fluttir upp á land. Íbúar voru 5.273 talsins fyrir gosið og sneru flestir þeirra aftur að því loknu, og margir fyrr. Einn maður lét lífið af gaseitrun, sem má tengja gosinu. Þó lést hann ekki fyrr en gosinu loknu og nálgast kraftaverk að mun fleiri skyldu ekki farast. 

Eftir stóð eldfjallið Eldfell, sem margir Vestmannaeyingar vildu kalla Kirkjufell, rétt norðaustan Helgafells. Frá því stendur Eldfellshraun sem teygir sig frá Skarfatanga í suðri að Skansinum í norðri, og stækkaði það Heimaey um eina 3 ferkílómetra. Eldfellshraun er [[basískt berg|basískt]] [[apalhraun]] að mestu, með nokkrum [[helluhraun]]sblettum; mestallt hraunið er [[vikur (berg)|vikur]].

Gosinu var lýst lokið [[3. júlí]] sama ár og það hófst, en þá tóku við gríðarlegar hreinsunarframkvæmdir á eyjunni, enda höfðu um 300 hús farið undir hraun og afgangur bæjarins lá undir þykku öskulagi.

Í eldgosinu [[1973]] fóru 11 götur innanbæjar ýmist að öllu eða einhverju leyti undir hraun: Austurvegur, Bakkastígur, Formannabraut, Heimagata, Kirkjuvegur, Landagata, Njarðarstígur, Sjómannasund, Strandvegur, Urðarvegur og Víðisvegur.

Allt frá árinu [[1998]] hefur [[Goslokahátíðin]] verið haldin í Eyjum til að minnast goslokanna. Fimmta hvert ár eru hátíðirnar stærri en árin á milli.

=== Veðurfar ===
[[Mynd:Faxastigur.png|thumb|left|Faxastígur að vetrarlagi]]
Í Vestmannaeyjum er fremur hlýtt, úrkomu- og vindasamt og markast það af legu eyjanna undan suðurströnd landsins. Hitamunur milli árstíða er tiltölulega lítill og þoka setur svip sinn á veðráttuna. Veðurfar við Vestmannaeyjar flokkast undir [[hafrænt úthafsloftslag]], nokkuð hlýtt og rakt miðað við meðaltal á fastalandinu. Veðrabrigði eru snögg og breytist veðrið stundum oft á dag. Gjarnan er sagt að ekki sé veður í Vestmannaeyjum, heldur eingöngu veðurprufur.

Samfelldar [[veðurathugun|veðurathuganir]] hafa verið gerðar á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] síðan árið [[1921]] og einnig við flugvöllinn síðan um [[1960]]. Árið [[1998]]-[[1999]] voru gerðar sjálfvirkar mælingar á [[Eldfellshraun]]i sem stóðu yfir í tæpt ár. Munur á úrkomu og hitastigi milli veðurstöðva á Heimaey hefur reynst óverulegur og er því miðað við Stórhöfða nema annað sé tekið fram. Árið [[2002]] var svo sett upp sjálfvirk [[veðurathugunarstöð|veðurstöð]] í Vestmannaeyjabæ, við botn ''Löngulágar'', þar sem [[vindur|vindmælingar]] á Stórhöfða gefa oft ekki rétta mynd af veðrinu inni í bænum.

[[Mynd:Heimaey art by nightfall.jpg|thumb|Kvöldsól sest í norðri; listaverk unnið úr [[sveifarás]] úr skipsvél í forgrunni.]]
Á [[vetur]]na er meðalhiti hvergi hærri á landsvísu en víða er hlýrra yfir [[sumar]]ið. Á tímabilinu [[1961]]-[[2000]] var meðalárshiti 4,9&amp;nbsp;°C á Stórhöfða, en hæsti meðalhiti á einu ári var 5.5&amp;nbsp;°C árið [[1984]]. Milt hitastig í sjó í kringum Eyjarnar er ástæða fyrir háum meðallofthita og lítilli hitasveiflu milli árstíða og daga. Hiti hefur aldrei mælst yfir 20&amp;nbsp;°C á Stórhöfða, en í júni árið [[1999]] mældist hitinn 19,3&amp;nbsp;°C og er það mesti hiti sem hefur mælst í eyjunum. Frost mældist að meðaltali 82 daga á ári yfir vetrarmánuðina á árunum [[1961]]-[[1990]]. Mesta frost sem mælst hefur var -16,9&amp;nbsp;°C í april árið [[1968]]. Að jafnaði var frost allan sólarhringinn 18 daga á ári á sama tímabili. Lægsti [[loftþrýstingur]] á Íslandi mældist á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] 919,7&amp;nbsp;[[hektópaskal|hPa]] [[2. desember]] [[1929]].

[[Úrkoma]] er fremur mikil í Vestmannaeyjum. Á Stórhöfða rignir að meðaltali um 129&amp;nbsp;mm á mánuði, sem er mikið miðað við aðra landshluta. Meðalúrkoma á ári var 1.556&amp;nbsp;mm á tímabilinu [[1961]]-[[2000]]. Úrkoman er mjög árstíðabundin. Mesta úrkoma er yfir vetrarmánuðina en minnst á tímabilinu apríl — júlí. Mesta úrkoma á einum sólarhring var 146&amp;nbsp;mm í október árið [[1979]]. Úrkomudagar hafa verið að jafnaði 246 á ári og þar af eru 82 dagar snjókoma eða slydda. Jörð var að meðaltali alhvít 40 daga á ári en alautt var að meðaltali 285 daga á tímabilinu [[1961]]-[[1990]].

Þoka var að jafnaði 86 daga á ári við Stórhöfða en þar voru fleiri þokudagar en á nokkrum öðrum stað á Íslandi á tímabilinu [[1961]]-[[1990]]. Gera má ráð fyrir að þokudagar séu talsvert færrri í kaupstaðnum sem liggur neðarlega. Alskýjað var að jafnaði 192 daga á ári og heiðskýrt 22 daga. Meðal skýjahula var 6/8 himinhvolfsins á tímabilinu [[1961]]-[[1990]]. Meðalrakastig er 82% og þrumudagar voru 4 á ári að jafnaði á sama tímabili.

Stórhöfði er vindsamasta veðurstöð landsins. Veðurstöðin er í 120&amp;nbsp;m hæð yfir sjávarmáli og opin fyrir öllum vindáttum. Meðalvindhraði yfir allt árið var 11,03&amp;nbsp;m/s á árunum 1961-2000. Talsverður munur er á vindhraða milli árstíða, í júlí er meðalvindhraði 8&amp;nbsp;m/s en 13,2&amp;nbsp;m/s í janúar.

=== Lífríki ===
[[Mynd:Puffin hunter in Sudurey.jpg|thumb|left|250px|[[Lundaveiði]]maður í [[Suðurey]]]]
Í Vestmannaeyjum er mjög fjölbreytt lífríki, þá einkum fuglar og plöntur. Stærsta [[lundi|lundabyggð]] heims er í Vestmannaeyjum, en meira en tíu milljón lundar búa á eyjunum. Gjöful fiskimið eru umhverfis eyjarnar og ofgnótt hvala, en lítið er af spendýrum á eyjunum sjálfum að undanskildum manninum. En stærsta lundabyggðin á Heimaey á undir höggi að sækja þar sem kanínur eru að yfirtaka [[Sæfell]]. Kanínum þessum var sleppt út í náttúruna í kringum [[1985]].

Jarðvegur er víðast hvar grunnur í Vestmannaeyjum en þó eru á stöku stað skilyrði fyrir túnrækt. Víðast hvar er jarðvegur grýttur og stutt er niður á hraun.

Jarðvegur á Heimaey telst vera sandorpinn móajarðvegur þar sem eldfjallaska er í bland við lífræn jarðvegsefni. Gamlar uppþornaðar mýrar má meðal annars finna í Lyngfellisdal, Torfmýri og Bleiksmýrardal.

Árið [[1771]], þegar verið var að flytja fyrstu [[hreindýr]]in til [[Ísland]]s, voru 13 hreindýr flutt til Vestmannaeyja. Stendur þá í [[Espólín|Árbókum Espólíns]] (10. deild, bls. 101) að „''Þat sumar komu 13 hreindýr í Vestmannaeyjum at undirlagi Ólafs amtmanns Stephánssonar, dóu 10 í vesöld um vetrinn eftir, en þrjú lifdu''“. Önnur eldri og ítarlegri frásögn er í [[Islandske Maaneds-Tidender]], 2. árg., bls. 55-59, og heimildarmaðurinn er Sigurður Sigurðsson [[landþingsskrifari]] á [[Hlíðarendi í Fljótshlíð|Hlíðarenda]].

== Atvinna, menntun og menning ==
Vestmannaeyjar hafa verið mikilvægasta [[verstöð]] landsins í fjölda ára og byggist afkoma heimamanna að mestu leyti á [[Fiskvinnsla|fiskvinnslu]] og [[útgerð]]. Auk þess eru ört vaxandi atvinnuvegir eyjaskeggja í dag [[ferðaþjónusta]], [[skipaviðgerðir]] og [[menntun]]. 

[[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] er stöðugt að stækka við sig þrátt fyrir að oft reynist erfitt að lokka námsmenn til Eyja. [[Háskóli Íslands]] og [[Háskólinn á Akureyri]] eru báðir búnir að koma sér upp útibúum á Heimaey. Í Vestmannaeyjum eru tveir grunnskólar; [[Barnaskólinn í Vestmannaeyjum]] og [[Hamarsskóli Vestmannaeyja]]. Sameining skólanna er nú fyrirhuguð. Verið er að undirbúa byggingu nýs sex deilda leikskóla, en fyrir eru þrír leikskólar í eyjunum: Rauðagerði, Kirkjugerði og Sóli. Í sveitarfélaginu er Skólalúðrasveit Vestmannaeyja.

[[Mynd:Háskóli Íslands, Vestmannaeyjum.jpg|thumb|Rannsóknarsetrið í Vestmannaeyjum]]
Mörg söfn eru í Vestmannaeyjum, en [[Safnahús Vestmannaeyja]], sem stendur við Ráðhúströð, hýsir [[Héraðsskjalasafn Vestmannaeyja]], [[Bókasafn Vestmannaeyja]] og [[Byggðasafn Vestmannaeyja]]. Einnig er þar til húsa [[Ljósmyndasafn Vestmannaeyja|Ljósmyndasafn]]. Við Heiðarveg stendur [[Náttúrugripasafn Vestmannaeyja]], en það er eina safnið af sinni gerð á Íslandi. Við Skansfjöru er húsið [[Landlyst]], sem var áður staðsett á Tanganum, suður af Básaskersbryggju, en það hús var fyrsta fæðingarheimilið á Íslandi, og er það nú notað til listsýninga af ýmsu tagi. Ríkisstjórn Íslands keypti nýlega afnotarétt af myndum [[Sigmund]]s, sem hafa birst í áraraðir í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]], og eru áætlanir um að setja upp safn þeirra í fyrirætluðu menningarhúsi.

=== Orðaforði og málfar ===
Algengt er að eldri Vestmannaeyingar tali með [[flámæli]], en það er óalgengara meðal yngri kynslóðanna. Í einangruðum samfélögum á borð við það sem er í Vestmannaeyjum má búast við að nokkuð sértækur orðaforði verði til, en þó er flestan orðaforða eyjaskeggja hægt að finna annars staðar. Nokkur dæmi um algeng orð í tali Vestmannaeyinga:

* ''peyji'' eða ''peyi'' — ungur strákur. Kom fyrst fram á [[17. öld]], ekki er vitað um upphaflegt [[stofnsérhljóð]] eða rétta ritmynd, en uppruni er óljós. Að öllum líkindum ekki [[tökuorð]] úr [[sænska]] orðinu ''poike'' eða [[danska]] orðinu ''pog''. Uppruni mögulega tengdur orðinu ''pegi'' (sem þýðir „snáði“, „náungi“, „lítill kálfur“ eða „gemlingur“).&lt;ref&gt;{{ÍO|bls=708|orð=peyi}}&lt;/ref&gt;
* ''pæja'' eða ''pæa'' — ung stúlka, [[tökuorð]] úr [[Ameríka|amerísku]] [[slangur|slangri]] ''pie'' (sem þýðir „baka“ eða „skorpusteik“), notað í [[óeiginleg merking|óeiginlegri merkingu]] og á við sæta stelpu (samanber ''cutie pie'' or ''sweety pie'')&lt;ref&gt;{{ÍO|bls=734|orð=pæ(j)a}}&lt;/ref&gt;
* ''tríkot'' — íþróttagalli. Líklega tilkomið af nafni [[Frakkland|fransks]] fyrirtækis sem framleiddi íþróttagalla.
* ''útsuður'' — suðvestur, í átt að eyjunum sem eru þar. Þekkt úr forneskju.
* ''landnorður'' — norðaustur, í átt að meginlandi Íslands. Þekkt úr forneskju.
* ''kar'' — það sem oftast er kallað ker (en þó stundum kar) á meginlandi Íslands.
* ''tuðra'' — slöngubátur.
* ''[[Norðurey]] — heiti yfir [[Ísland]]''
Fleiri dæmi mætti tína til.

=== Þekktir Vestmannaeyingar ===
:Sjá einnig, [[Listi yfir bæjarstjóra Vestmannaeyja|lista yfir bæjarstjóra Vestmannaeyja]]

Margir Vestmannaeyingar eru þekktir á landsvísu. Hér eru nefndir nokkrir þeirra:

* '''[[Árni Johnsen]]''' fyrverandi alþingismaður fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]], og lengst af umsjónarmaður brekkusöngsins á [[Þjóðhátíð í Eyjum]]. 
* '''[[Ásgeir Sigurvinsson]]''' knattspyrnumaður og fyrrum þjálfari landsliðs [[Ísland]]s.
* '''[[Ási í Bæ]]''' var einn frægasti textasmiður og tónlistarmaður Vestmannaeyja. 
* '''[[Binni í Gröf]]''' var landsfrægur aflamaður og sótti ''sextíu þúsund tonn í sjávardjúp'' að sögn Ása í Bæ.
* '''[[Guðlaugur Friðþórsson]]''' öðlaðist heimsfrægð þegar vélbáturinn [[Hellisey (skip)|Hellisey]] sem hann var háseti á sökk suðaustur af Heimaey árið [[1984]]. Þá synti hann um 5 kílómetra í land í vonskuveðri og gekk berfættur yfir nýja hraunið sem var þá enn heitt og gerði bæjarbúum viðvart um afdrif skipsins.
* '''[[Guðríður Símonardóttir]]''', Tyrkja-Gudda.
* '''[[Júlíana Sveinsdóttir]]''', myndlistarmaður.
* '''[[Oddgeir Kristjánsson]]''', þekktasti tónlistarmaður úr Eyjum, samdi mörg fræg lög með Ása í Bæ og Árna úr Eyjum.
* '''[[Sigmund Johanson Baldvinsen]]''', teiknað skopmyndir fyrir [[Morgunblaðið]] í áratugi, er samt þekktastur meðal sjómanna fyrir uppfinningarnar sínar.
* '''[[Snorri Óskarsson]]''', almennt kallaður Snorri í Betel er þekktastur fyrir aðild sína að Hvítasunnusöfnuðinum Betel.

:Sjá einnig lengri [[Listi yfir þekkta Vestmannaeyinga|lista yfir þekkta Vestmannaeyinga]].

=== Þjóðhátíð ===
Fræg er [[Þjóðhátíð í Eyjum|þjóðhátíð]] Eyjamanna, sem haldin er ár hvert um [[verslunarmannahelgi]] og dregur til sín fólk alls staðar að af landinu. Til hennar var fyrst stofnað árið [[1874]], þegar eyjaskeggjar komust ekki til hátíðahalda í landi í tengslum við 1.000 ára afmæli Íslandsbyggðar og móttöku fyrstu [[stjórnarskrá]]r landsins úr hendi [[Kristján IX|Kristjáns IX]], [[Danmörk|Danakonungs]] á [[Þingvellir|Þingvöllum]]. Þá ákváðu Vestmannaeyingar að halda sína eigin hátíð. Sú hefð hefur verið að íþróttafélög bæjarins, áður [[Þór (íþróttafélag)|Þór]] og [[Týr (íþróttafélag)|Týr]] til skiptis en eftir sameiningu þeirra [[ÍBV]], sjái um framkvæmd þjóðhátíðarinnar, og hljóti gróðann af henni. 

Hátíðin er haldin í [[Herjólfsdal]] fyrstu helgina í ágúst og eru fastir liðir brenna, flugeldasýning og brekkusöngur, sem hefur verið undir stjórn [[Árni Johnsen|Árna Johnsen]] í um áratug, að einu ári slepptu á meðan hann sat í fangelsi, en þá var [[Róbert Marshall]] fenginn til þess að hlaupa í skarðið.

=== Ginklofinn ===
[[Stífkrampi|Stífkrampafaraldur]] var í Vestmannaeyjum í margar aldir, sökum bágrar stöðu heilbrigðismála á landsvísu. Dánartíðni var há meðal ungabarna, um 60-80% barna dóu úr stífkrampa, sem kallaður var ginklofi, en annars staðar á Íslandi dóu um 30% barna úr þessum sjúkdómi, og 15-20% í Danmörku. 

[[Thomas Klog]], fyrsti landlæknir Íslands, var sendur til Vestmannaeyja með konunglegri tilskipun árið [[1810]] til þess að rannsaka orsakir ginklofans, og birti hann niðurstöður sínar í skýrslunni ''Indberettninger om Börnesygdommen Ginklofi''. Seinna varð staða héraðslæknis í Vestmannaeyjum til, og gegndu [[Carl Ferdinand Lund]], [[Carl Hans Ulrich Balbroe]], [[Andreas Steener Iversen Haaland]], [[August Ferdinand Schneider]] og [[Philip Theodor Davidsen]] því embætti hver á fætur öðrum frá árinu [[1828]]. Þrátt fyrir héraðslæknana breyttist ástandið lítið, og engin breyting varð á dánartíðni barna þó svo að almenn heilsa Vestmannaeyinga skánaði.

Árið [[1847]] var [[Peter Anton Schleisner]] sendur til Vestmannaeyja til þess að rannsaka ginklofann. Hann hafði ritað grein um barnafarsótt árinu áður, og er það líkleg ástæða þess að hann var sendur. Hann setti á laggirnar fæðingarheimili í húsinu Landlyst, sem var þá fyrsta fæðingarheimili Íslands. Hann lagði til breytingar á hreinlæti við fæðingar, og benti líka á að hengja upp þvott til þerris á þvottasnúrum frekar en að láta hann liggja í grasinu — það kom svo í ljós að það var aðalorsök faraldursins, þar sem að sýkillinn [[clostridum tetani]] lifir í jarðvegi, og smitaðist yfir í fötin, og frá þeim inn um naflastreng barnanna.

== Samgöngur ==
[[Mynd:Herjolfur_IMO_9825099_F_Landeyjahöfn_10-07-2021_(1).jpg|thumb|Herjólfur á leið til hafnar.]]
Farþegaskipið ''[[Herjólfur (skip 2019)|Herjólfur]]'' siglir til Vestmannaeyja. Aðeins eitt flugfélag stundar flugferðir til og frá til Vestmannaeyjum og er það [[Flugfélagið Ernir]] sem flýgur á [[Hornafjörður|Hornafjörð]], [[Sauðárkrókur|Sauðárkrók]], [[Bíldudalur|Bíldudal]], [[Gjögur]] og [[Reykjavík]]. Forveri þess var [[Flugfélag Vestmannaeyja]], sem missti rekstrarleyfi sitt í [[maí]] [[2010]].&lt;ref&gt;[http://www.eyjafrettir.is/frettir/2010/05/07/flugfelag_vestmannaeyja_missti_sjukraflugid Flugfélag Vestmannaeyja missti sjúkraflugið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614112135/http://www.eyjafrettir.is/frettir/2010/05/07/flugfelag_vestmannaeyja_missti_sjukraflugid |date=2011-06-14 }} Skoðað þann 10. desember 2010&lt;/ref&gt;

Á Heimaey eru 66 götur innan bæjarmarkanna, og nokkrar utan þeirra. Lengsta gatan heitir Vestmannabraut, en hét áður Breiðholtsvegur. Flestir íbúar búa við Áshamar en fæstir við Austurgerði, Njarðarstíg og Ofanleitisveg. Í götuheitum í Vestmannaeyjum er að finna nokkur íslensk heiti yfir götu eða veg. Orðin eru eru ''vegur'', ''stígur'', ''slóð'', ''gata'', ''braut'', ''stræti'', ''sund'' og ''traðir''.

[[Vestmannaeyjagöng]] er tillaga um [[jarðgöng]] til Vestmannaeyja; á síðustu árum hafa miklar vangaveltur verið um hvort mögulegt sé að gera jarðgöng og hefur [[áhugamannafélagið Ægisdyr]] verið stofnað um gerð slíkra ganga. Vestmannaeyingar eru ekki allir sammála um að göng séu rétta lausnin, en þó eru eyjamenn upp til hópa sammála um að samgöngur milli lands og eyja þurfi að bæta.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
{{CommonsCat|Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum}}
* [http://bookingwestmanislands.is/ Ferðasíða um Vestmannaeyjar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428163007/http://bookingwestmanislands.is/ |date=2016-04-28 }}
* [http://www.vestmannaeyjar.is Vestmannaeyjabær]
*[https://vikingtours.is/ Myndir frá Vestmannaeyjum]
* [https://www.visitwestmanislands.com Ferða -og menningarsíða um Vestmannaeyjar]
* [https://www.heimaslod.is Heimaslóð] — Ítarlegt wiki-fræðirit um Vestmannaeyjar
* [https://www.eyjar.net Frétta -og upplýsingamiðill um Vestmannaeyjar]
* [https://www.herjolfur.is Heimasíða Herjólfs]
* [https://www.byggdastofnun.is/static/files/Skyrslur/Byggdarlog/Vestmannaeyjar.pdf Byggðalög með viðvarandi fólksfækkun - Vestmannaeyjabær], Júlí 2008 Byggðastofnun

=== Vísindavefurinn ===
* {{vísindavefurinn|1433|Hvað eru Vestmannaeyjar gamlar?}}
* {{vísindavefurinn|7135|Hvenær fundust Vestmannaeyjar og hver fann þær?}}

{{Sveitarfélög Íslands}}
{{SASS}}
{{Borgir og bæir á Íslandi}}
{{Gæðagrein}}

[[Flokkur:Vestmannaeyjar| ]]
[[Flokkur:Eyjar í Vestmannaeyjaklasanum| ]]
[[Flokkur:Veðurathugunarstöðvar á Íslandi]]
[[Flokkur:Veðurmetsstaðir á Íslandi]]
[[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]]</text>
      <sha1>objpu3c34uyy02iqn9b834t6phbuf8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1982</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1524</id>
    <revision>
      <id>1963728</id>
      <parentid>1843469</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T20:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fædd */</comment>
      <origin>1963728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28854" sha1="ca2di98gv4nmfhtlkloojswp35bzdlt" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1982''' ('''MCMLXXXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 82. ár 20. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.

== Atburðir ==
===Janúar===
[[Mynd:Commodore_64-IMG_1672.jpg|thumb|right|Commodore 64.]]
* [[1. janúar]] - Bandaríska fréttastöðin [[CNN]] hóf útsendingar.
* [[3. janúar]] - [[Italia 1]], fyrsta ítalska einkarekna sjónvarpsstöðin sem sendi út um allt land, var stofnuð með sameiningu 18 héraðsstöðva.
* [[4. janúar]] - Ítalski útgefandinn [[Mondadori]] stofnaði sjónvarpsstöð á landsvísu, [[Rete 4]], með sameiningu 22 héraðsstöðva.
* [[7. janúar]] - Heimilistölvan [[Commodore 64]] var kynnt í Las Vegas.
* [[8. janúar]] - Kuldamet var slegið í [[Danmörk]]u þegar frostið mældist 31,2 gráður.
* [[8. janúar]] - [[AT&amp;T Corporation]] var skipt upp í 22 fyrirtæki eftir dóm fyrir brot gegn lögum um bann við einokun.
* [[9. janúar]] - Fyrsta uppfærsla [[Íslenska óperan|Íslensku óperunnar]] í [[Gamla bíó]]i, ''[[Sígaunabaróninn]]'', var frumsýnd.
* [[13. janúar]] - [[Air Florida-flug 90]] rakst á brú skömmu eftir flugtak í [[Washington-borg]] og hrapaði í ána [[Potomac]]. 80 létust.
* [[14. janúar]] - Stórviðri gekk yfir Austurland. Rúður brotnuðu í flestum húsum á [[Borgarfjörður eystri|Borgarfirði eystra]].
* [[17. janúar]] - [[Kaldi sunnudagurinn]] átti sér stað í norðurhluta Bandaríkjanna þar sem öll kuldamet féllu.
* [[21. janúar]] - Tveir björgunarmenn og tveir úr áhöfn fórust er belgíski togarinn ''Pelagus'' strandaði við [[Vestmannaeyjar]].
* [[26. janúar]] - [[Mauno Koivisto]] var kjörinn forseti Finnlands.
* [[28. janúar]] - Ítalskir sérsveitarmenn handtóku fimm meðlimi [[Rauðu herdeildirnar (Ítalía)|Rauðu herdeildanna]] í Padúu og frelsuðu bandaríska herforingjann [[James Lee Dozier]] sem samtökin héldu sem gísl.
* [[30. janúar]] - Fyrsti tölvuvírusinn, [[Elk Cloner]], var uppgötvaður.
* [[31. janúar]] - Samtök um [[kvennaframboð]] voru stofnuð af konum í Reykjavík.
===Febrúar===
[[Mynd:LakerBankrupt.JPG|thumb|right|Flugvélar Laker Airways daginn eftir gjaldþrotið.]]
* [[1. febrúar]] - [[Senegal]] og [[Gambía]] mynduðu laustengt ríkjasamband, [[Senegambía|Senegambíu]].
* [[2. febrúar]] - [[Blóðbaðið í Hama]]: Sýrlensk stjórnvöld réðust á bæinn [[Hama]] og drápu þúsundir.
* [[3. febrúar]] - [[Hafez al-Assad]], forseti Sýrlands, skipaði hernum að hreinsa [[Múslimska bræðralagið]] úr borginni [[Harram]].
* [[4. febrúar]] - Vísindamenn á vegum [[NASA]] uppgötvuðu fjögur ný tungl á braut um [[Satúrnus (reikistjarna)|Satúrnus]].
* [[6. febrúar]] - Breska lággjaldaflugfélagið [[Laker Airways]] varð gjaldþrota.
* [[9. febrúar]] - [[Japan Airlines-flug 350]] hrapaði í [[Tókýóflói|Tókýóflóa]] í aðflugi með þeim afleiðingum að 24 af 174 farþegum létust.
* [[15. febrúar]] - Olíuborpallurinn ''[[Ocean Ranger]]'' sökk við Nýfundnaland og allir 84 verkamennirnir á pallinum létust.
* [[19. febrúar]] - Bílaframleiðandinn [[DeLorean Motor Company]] í Belfast var settur undir skiptaráðanda.
* [[22. febrúar]] - [[Vestur-Afríka]] fékk aðild að [[Afríkusambandið|Afríkusambandinu]] sem leiddi til útgöngu Marokkó tveimur árum síðar.
* [[23. febrúar]] - Með þjóðaratkvæðagreiðslu á [[Grænland]]i var ákveðið að landið stæði utan Evrópusambandsins.
* [[25. febrúar]] - [[Mannréttindadómstóll Evrópu]] kvað upp þann dóm að kennarar sem refsuðu nemendum með hýðingum gegn vilja foreldra þeirra brytu gegn mannréttindasáttmálanum.
* [[28. febrúar]] - [[Adobe Systems]] var stofnað í San Jose.

===Mars===
[[Mynd:STS-3_launch.jpg|thumb|right|''Columbia'' skotið á loft.]]
* [[2. mars]] - [[Bíóhöllin]] var opnuð við Álfabakka í Breiðholti.
* [[3. mars]] - [[Elísabet 2.]] opnaði [[Barbican Centre]] í London.
* [[10. mars]] - Bandaríkin settu innflutningsbann á olíu frá [[Líbýa|Líbýu]] vegna stuðnings þeirra við hryðjuverkamenn.
* [[13. mars]] - Bikarúrslitaleikur [[Tottenham]] og [[Liverpool (knattspyrnufélag)|Liverpool]] var sýndur í [[bein útsending|beinni útsendingu]] á [[Ísland]]i og var þetta fyrsta beina útsending frá erlendum íþróttaviðburði á Íslandi.
* [[16. mars]] - [[Claus von Bülow]] var dæmdur fyrir tilraun til að myrða eiginkonu sína í Bandaríkjunum.
* [[19. mars]] - [[Falklandseyjastríðið]]: Argentínskir borgarar reistu fána Argentínu á eyjunni Suður-Georgíu.
* [[20. mars]] - [[Fokker]][[flugvél]] með ónýtan hreyfil og laskaðan hjólabúnað nauðlenti á [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvelli]] eftir að [[sprenging]] varð í hreyflinum skömmu eftir [[flugtak]] á [[Ísafjörður (Skutulsfirði)|Ísafirði]]. Engin slys urðu á fólki.
* [[21. mars]] - Í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] var tekin í notkun [[hraunhitaveita|hitaveita]], sem nýtti varmaorku úr [[hraun]]inu, sem upp kom í [[Eldgos|gosinu]] [[1973]]. Var þetta eina hitaveita sinnar tegundar í heiminum.
* [[22. mars]] - Geimskutlan ''[[Columbia (geimskutla)|Columbia]]'' hélt í sína þriðju geimferð.
* [[26. mars]] - Fyrsta skóflustunga var tekin að [[Vietnam Veterans Memorial]] í [[Washington-borg]].
* [[29. mars]] - Hljómplata Iron Maiden, ''[[The Number of the Beast]]'', kom út.
* [[29. mars]] - [[Stevie Wonder]] og [[Paul McCartney]] gáfu út smáskífuna ''„Ebony and Ivory“''.
* [[30. mars]] - Geimskutlan ''[[Columbia (geimskutla)|Columbia]]'' lenti í Nýju Mexíkó eftir 129 ferðir umhverfis jörðina.

===Apríl===
[[Mynd:Yamit_evacuation_2.jpg|thumb|right|Fólk flutt frá ísraelsku landnemabyggðinni Yamit í norðausturhluta Sínaí.]]
* [[2. apríl]] - [[Falklandseyjastríðið]]: Argentína gerði innrás í Falklandseyjar.
* [[10. apríl]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Rokk í Reykjavík]]'' var frumsýnd.
* [[12. apríl]] - Kvikmyndin ''[[Sóley (kvikmynd)|Sóley]]'' var frumsýnd í Reykjavík.
* [[17. apríl]] - [[Kanada]] fékk fullt sjálfstæði frá Bretlandi með nýrri stjórnarskrá. 
* [[21. apríl]] - [[Falklandseyjastríðið]]: [[Bretland|Bretar]] hófu aðgerðir til að endurheimta [[Suður-Georgía|Suður-Georgíu]] frá [[Argentína|Argentínu]] með því að senda þangað sérsveitarmenn.
* [[24. apríl]] - [[Jón Páll Sigmarsson]] setti tvö [[Evrópumet]] í [[Lyftingar|lyftingum]], lyfti 362,5&amp;nbsp;kg í réttstöðu og 940&amp;nbsp;kg samtals.
* [[24. apríl]] - [[Nicole (söngkona)|Nicole]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] fyrir [[Vestur-Þýskaland]] með laginu „Ein bißchen Frieden“.
* [[25. apríl]] - Síðustu ísraelsku hermennirnir hurfu frá [[Sínaískagi|Sínaískaga]] í Egyptalandi.
* [[29. apríl]] - [[Srí Jajevardenepúra]] varð stjórnsýsluleg höfuðborg Srí Lanka.
* [[29. apríl]] - [[Nelson Mandela]] var fluttur í [[Pollsmoor-fangelsi]] í Höfðaborg eftir átján ára fangavist á [[Robben Island]].
* [[30. apríl]] - [[Bijon Setu-blóðbaðið]]: Sextán munkar og nunnur [[Ananda Marga]] voru myrt í [[Vestur-Bengal]].

===Maí===
* [[1. maí]] - Hernaðaraðgerðir Breta hófust í [[Falklandseyjastríðið|Falklandseyjastríðinu]].
* [[2. maí]] - [[Falklandseyjastríðið]]: Breski kjarnorkuknúni [[kafbátur]]inn ''HMS Conqueror'' sökkti argentíska [[varðskip]]inu ''ARA General Belgrano''. Alls létu 323 lífið en 770 var bjargað.
* [[4. maí]] -  Breska herskipið [[HMS Sheffield]] varð fyrir [[Exocet]]-flugskeyti. 20 sjóliðar létust.
* [[9. maí]] - [[Hrafnhildur Valbjörnsdóttir]] og [[Guðmundur Sigurðsson]] sigruðu á fyrsta Íslandsmóti í [[vaxtarrækt]], sem haldið var í [[Reykjavík]].
* [[21. maí]] - [[Falklandseyjastríðið]]: Bretar gengu á land á Falklandseyjum.
* [[22. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1982|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar á Íslandi.
* [[24. maí]] - [[Stríð Íraks og Írans]]: Íranskar hersveitir náðu borginni [[Khorramshahr]] aftur á sitt vald.
* [[27. maí]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]] lauk stúdentsprófi með hæstu einkunn sem gefin hafði verið (9,67) frá Menntaskólanum í Reykjavík.
* [[27. maí]] - [[Falklandseyjastríðið]]: [[Orrustan um Goose Green]] hófst.
* [[27. maí]] - [[Davíð Oddsson]] tók við starfi borgarstjóra [[Reykjavík]]ur af [[Egill Skúli Ingibergsson|Agli Skúla Ingibergssyni]].
* [[28. maí]] - Til [[Ísland]]s komu [[flóttamaður|flóttamenn]] frá [[Pólland]]i, fimmtán fullorðnir og átta börn. Helmingur hópsins var farinn aftur hálfu [[ár]]i síðar.
* [[30. maí]] - [[Spánn]] varð sextándi meðlimur [[NATÓ]] og fyrsta ríkið til að gerast meðlimur síðan [[Vestur-Þýskaland]] gekk í NATÓ árið [[1955]].
* [[30. maí]] - [[Hussain Muhammad Ershad]] rændi völdum í Bangladess.

===Júní===
[[Mynd:Argentine_POWs_guarded_by_2_Para.jpg|thumb|right|Breskir fallhlífarhermenn gæta argentínskra stríðsfanga í Port Stanley.]]
* [[5. júní]] - Óperan ''[[Silkitromman]]'' eftir Atla Heimi Sveinsson og Örnólf Árnason var frumsýnd á [[Listahátíð í Reykjavík]].
* [[6. júní]] - [[Borgarastyrjöldin í Líbanon]]: [[Ísrael]] réðst inn í [[Líbanon]].
* [[6. júní]] - Afhjúpaður var í Vestmannaeyjum minnisvarði um [[Oddgeir Kristjánsson]].
* [[7. júní]] - [[Priscilla Presley]] opnaði Graceland almenningi. Baðherbergið þar sem Elvis Presley lést fimm árum áður var þó haft lokað.
* [[11. júní]] - [[Orrustan um Stanley]], lokaorrusta [[Falklandseyjastríðið|Falklandseyjastríðsins]], hófst.
* [[11. júní]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[E.T.]]'' var frumsýnd.
* [[12. júní]] - Um 750.000 manns mótmæltu [[kjarnavopn]]um í [[Central Park]] í New York-borg. Meðal tónlistarmanna sem komu fram voru [[Jackson Browne]], [[James Taylor]], [[Bruce Springsteen]] og [[Linda Ronstadt]].
* [[13. júní]] - [[Fahd bin Abdul Aziz al-Saud|Fahd]] varð konungur í Sádí-Arabíu við lát Khalids bróður síns.
* [[14. júní]] - [[Falklandseyjastríðið]]: Argentína gafst upp fyrir Bretlandi.
* [[16. júní]] - [[Lögreglan]] staðfesti að hún hefði lagt hald á [[maríjúana]]sendingu, alls 189&amp;nbsp;kg, en ekki var vitað hvert hún átti að fara. Efnið var sent frá [[Jamaíka]].
* [[17. júní]] - Þriðja skipið með nafnið ''[[Akraborg]]'' kom til landsins og sigldi á milli Reykjavíkur og Akraness.
* [[18. júní]] - Argentínski einræðisherrann [[Leopoldo Galtieri]] sagði af sér.
* [[19. júní]] - Minnisvarði um [[Ásgrímur Jónsson|Ásgrím Jónsson]] listmálara var afhjúpaður í Rútsstaðahjáleigu í [[Gaulverjabæjarhreppur|Gaulverjabæ]], nú [[Flóahreppur|Flóahreppi]], en þar var hann fæddur.
* [[20. júní]] - Ellefu manna herlið [[Argentína|Argentínu]] á [[Suður-Sandvíkureyjar|Suður-Sandvíkureyjum]] gafst upp fyrir [[Bretland|Bretum]].

===Júlí===
[[Mynd:Bodacolectivasectamoon.jpg|thumb|right|Fjöldabrúðkaup á vegum Moon árið 1982.]]
* [[1. júlí]] - [[Grandmaster Flash]] og [[The Furious Five]] gáfu út smáskífuna „[[The Message]]“ sem var fyrsta platan til að útskýra hvernig er að lifa í fátrækarhverfinu. 
* [[2. júlí]] - [[Larry Waters]] flaug í 4.900 metra hæð yfir [[Long Beach]] í Kaliforníu í garðstól með helíumblöðrur festar við hann.
* [[2. júlí]] - Sprengja sprakk í geymsluhólfi á [[Aðaljárnbrautarstöðin í Osló|Aðaljárnbrautarstöðinni í Osló]] með þeim afleiðingum að 19 ára stúlka lést. Átta dögum síðar fannst önnur ósprungin sprengja í öðru hólfi. Átján ára piltur reyndist standa á bak við tilræðin.
* [[3. júlí]] - Fjárfestingarfélagið Kuben í eigu hljómsveitarinnar [[ABBA]] og framleiðandans [[Stikkan Anderson]] keypti fyrirtækin [[Monark]] og [[Stiga]].
* [[8. júlí]] - [[The Coca-Cola Company]] setti drykkinn [[Diet Coke]] á markað.
* [[9. júlí]] - [[Pan Am flug 759]] hrapaði yfir [[Kenner (Louisiana)|Kenner]] í Louisiana með þeim afleiðingum að 146 farþegar létust og 8 á jörðu niðri.
* [[11. júlí]] - Ítalía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] með 3-1 sigri á Vestur-Þýskalandi.
* [[16. júlí]] - Trúarleiðtoginn [[Sun Myung Moon]] var dæmdur í 18 mánaða fangelsi fyrir skattsvik í New York-borg.
* [[20. júlí]] - Tvær sprengjur á vegum [[IRA]] sprungu í London með þeim afleiðingum að átta hermenn létust og 47 manns særðust.
* [[23. júlí]] - [[Alþjóðahvalveiðiráðið]] ákvað að banna hvalveiðar í hagnaðarskyni fyrir 1985-1986.
* [[23. júlí]] - 299 manns létust í aurskriðum vegna úrhellisrigninga í [[Nagasaki]] í Japan.
* [[23. júlí]] - Í [[Kolmårdens-dýragarðurinn|Kolmårdens-dýragarðinum]] í Svíþjóð var ferðamaður sem fór úr bifreið sinni drepinn af ljóni.
* [[24. júlí]] - Á [[Skeiðarársandur|Skeiðarársandi]] fannst [[skipsflak]], sem í fyrstu var talið vera flak gullskipsins [[Het Wapen van Amsterdam]] sem fórst þar árið [[1667]]. Í ljós kom að flakið var af þýskum togara frá árinu [[1903]].
* [[31. júlí]] - Tvær rútur með skólabörn og þrír bílar lentu í árekstri við [[Beaune]] í Frakklandi með þeim afleiðingum að 53 létust, þar af 44 börn. Þetta var mesta umferðarslys í sögu Frakklands.

===Ágúst===
[[Mynd:USMC-Lebanon82-12.jpg|thumb|right|Hermenn úr frönsku útlendingaherdeildinni fylgjast með flutningi PLO-manna frá Beirút.]]
* [[Ágúst]] - [[Kaupþing banki hf.|Kaupþing]] var stofnað.
* [[Ágúst]] - Sala hófst á örtölvunni [[Commodore 64]] sem kostaði 595 dali.
* [[7. ágúst]] - Tólf létust í hryðjuverkaárás armenskra skæruliða á flugvellinum í [[Ankara]].
* [[9. ágúst]] - Fjórir meðlimir í hryðjuverkasamtökunum [[Direct Action]] réðust á veitingastað gyðinga í París, myrtu sex manns og særðu 22.
* [[12. ágúst]] - [[Mexíkó]] lýsti yfir vangetu til að greiða erlendar skuldir sem leiddi til efnahagskreppu í Rómönsku Ameríku.
* [[12. ágúst]] - [[Borgarastyrjöldin í Líbanon]]: [[Ísraelsher]] hóf stórskotaliðsárás á [[Beirút]] með þeim afleiðingum að fjöldi almennra borgara féll. Árásin var fordæmd víða um heim. 
* [[14. ágúst]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Okkar á milli]]'' var frumsýnd.
* [[14. ágúst]] - [[Rúvak]], Akureyrardeild Ríkisútvarpsins, tók til starfa.
* [[17. ágúst]] - Fyrstu [[geisladiskur|geisladiskarnir]] fóru á markað í Þýskalandi með völsum eftir [[Chopin]] í flutningi [[Claudio Arrau]].
* [[20. ágúst]] - Átján manna hópur kleif [[Eldey]] í fyrsta sinn síðan [[1971]]. Í hópnum var ein kona, Halldóra Filippusdóttir, og var hún fyrst kvenna til að klífa eyjuna. Eldey var fyrst klifin árið [[1894]].
* [[20. ágúst]] - [[Borgarastyrjöldin í Líbanon]]: Fjölþjóðlegt herlið hóf eftirlit með brottflutningi meðlima [[PLO]] frá Beirút.
* [[28. ágúst]] - Pönktónleikarnir [[Melarokk]] voru haldnir í Reykjavík.

===September===
[[Mynd:Amin_Gemayel_Inauguration,_Beirut_1982.jpg|thumb|right|Amine Gemayel tekur við forsetaembætti í Beirút.]]
* [[haust]] - [[Anima]], félag sálfræðinema við Háskóla Íslands var stofnað.
* [[3. september]] - Sýning var opnuð á [[Kjarvalsstaðir|Kjarvalsstöðum]] á verkum [[Bertel Thorvaldsen|Bertels Thorvaldsen]] og var það fyrsta sýning utan Danmerkur á vegum [[Thorvaldsensafnið|Thorvaldsensafnsins]] í Kaupmannahöfn.
* [[3. september]] - Ítalski herforinginn [[Carlo Alberto Dalla Chiesa]] var myrtur, ásamt eiginkonu sinni og bílstjóra, af ítölsku mafíunni í Palermó.
* [[13. september]] - [[Grace Kelly]] fékk heilablóðfall meðan hún ók bifreið sinni. Bíllinn hrapaði niður fjallshlíð. Hún lést á sjúkrahúsi daginn eftir.
* [[14. september]] - Forseti Líbanon, [[Bachir Gemayel]], var myrtur.
* [[16. september]] - [[Blóðbaðið í Shabra og Shatila]] hófst þegar [[Líbanski framvörðurinn]] réðist inn í flóttamannabúðir í Beirút og myrti milli 762 og 3500 manns.
* [[19. september]] - [[Scott Fahlman]] stakk upp á notkun [[broskall]]sins.
* [[21. september]] - [[Alþjóðlegur dagur friðar]] var haldinn í fyrsta sinn.
* [[23. september]] - [[Amine Gemayel]] var kosinn forseti Líbanon.
* [[24. september]] - [[Wimpy-aðgerðin]] markaði upphaf vopnaðrar andspyrnu gegn Ísraelsher í Beirút.
* [[25. september]] - Um 400.000 manna mótmælaganga í [[Tel Aviv]] krafðist afsagnar [[Menachem Begin]] vegna framgöngu Ísraelshers í Líbanon.
* [[30. september]] - Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin ''[[Staupasteinn (sjónvarpsþáttur)|Staupasteinn]]'' hóf göngu sína.

===Október===
[[Mynd:CDP101a.jpg|thumb|right|Fyrsti geislaspilarinn.]]
* [[Október]] - [[Ronnie James Dio]] og [[Vinny Appice]] úr Black Sabbath stofnuðu hljómsveitina [[Dio]].
* [[1. október]] - [[Helmut Kohl]] tók við embætti kanslara [[Vestur-Þýskaland]]s.
* [[1. október]] - Fyrsta tölublað tímaritsins ''[[Vera (tímarit)|Veru]]'' kom út á Íslandi.
* [[1. október]] - [[Morgunblaðið]] birti fyrstu símsendu litmyndina frá opnun fjármálamiðstöðvar í London og voru þá rúmlega 23 ár frá því að sama blað birti fyrstu símsendu myndina hér á landi.
* [[1. október]] - Fyrsti [[geislaspilari]]nn, [[Sony CDP-101]], kom á markað í Japan.
* [[1. október]] - [[EPCOT Center]] var opnað í Flórída.
* [[1. október]] - Upp komst um áætlun um valdarán á Spáni daginn fyrir kosningarnar 28. október. 
* [[8. október]] - Pólska ríkisstjórnin bannaði [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstöðu]].
* [[9. október]] - ''[[Þættir úr félagsheimili]]'' hófu göngu sína í Ríkissjónvarpinu.
* [[11. október]] - Skipinu ''[[Mary Rose]]'' sem sökk við [[Isle of Wight]] árið 1545 var lyft af hafsbotni.
* [[19. október]] - [[Sérsveit ríkislögreglustjóra]] var stofnuð á Íslandi.
* [[28. október]] - [[Spænski sósíalistaflokkurinn]] sigraði þingkosningar á Spáni með miklum mun. [[Felipe González]] varð forsætisráðherra.
* [[30. október]] - Landssöfnunin „Þjóðarátak gegn krabbameini“ lagði fram þrettán milljónir króna til handa [[Krabbameinsfélag Íslands|Krabbameinsfélaginu]] og var það mun meira en áður hafði safnast í slíkum söfnunum.

===Nóvember===
[[Mynd:The_Thames_Barrier_at_Greenwich_-_geograph.org.uk_-_1350526.jpg|thumb|right|Thames Barrier árið 1985.]]
* [[2. nóvember]] - Breska útvarpsstöðin [[Channel 4]] var stofnuð.
* [[3. nóvember]] - Tankbíll sprakk í [[Salanggöngin|Salanggöngunum]] í Afganistan með þeim afleiðingum að 176 létust.
* [[7. nóvember]] - Flóðvörnin [[Thames Barrier]] var sýnd almenningi.
* [[8. nóvember]] - [[Kenan Evren]] varð forseti Tyrklands.
* [[12. nóvember]] - [[Júríj Andropov]] varð aðalritari sovéska kommúnistaflokksins eftir lát [[Leoníd Bresnjev|Leoníds Bresnjev]].
* [[13. nóvember]] - [[Vietnam Veterans Memorial]] var vígt í Washington-borg.
* [[14. nóvember]] - [[Lech Wałęsa]] var sleppt úr fangelsi.
* [[18. nóvember]] - Fyrsta kvöld [[Músíktilraunir|Músíktilrauna]] var haldið í Tónabæ í Reykjavík.
* [[18. nóvember]] - [[Vilmundur Gylfason]] gekk úr [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokknum]] og stofnaði [[Bandalag jafnaðarmanna]].
* [[27. nóvember]] - [[Yasuhiro Nakasone]] varð forsætisráðherra Japans.
* [[30. nóvember]] - Metsöluplata Michael Jackson, ''[[Thriller]]'', kom út.

===Desember===
* [[1. desember]] - [[Miguel de la Madrid]] varð forseti Mexíkó.
* [[2. desember]] - Bandaríkjamaðurinn [[Barney Clark]] fékk fyrsta ígrædda [[gervihjarta]]ð. Hann lifði í 112 daga eftir aðgerðina.
*[[6. desember]] - Samtök um kvennaathvarf opnuðu [[Kvennaathvarfið]] í Reykjavík.
* [[7. desember]] - Fyrsta aftakan með [[eitursprauta|eitursprautu]] fór fram í Texas.
* [[10. desember]] - [[Ísland]] skrifaði undir [[Hafréttarsáttmáli Sameinuðu þjóðanna|hafréttarsáttmála]] [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] ásamt 119 öðrum þjóðum, en þessi sáttmáli hafði verið baráttumál Íslands í áratugi. Hafréttarsáttmálinn öðlaðist gildi [[1994]].
* [[13. desember]] - Að minnsta kosti 1507 fórust í jarðskjálfta í [[Dhamar]] í norðurhluta [[Jemen]].
* [[18. desember]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Með allt á hreinu]]'' var frumsýnd.
* [[18. desember]] - Í [[RÚV|Ríkisútvarpinu]] voru lesnar [[auglýsing]]ar samfellt í sjö klukkustundir og var það met.
* [[22. desember]] - [[Indlandshafsráðið]] var stofnað.
* [[23. desember]] - [[Umhverfisverndarstofnun Bandaríkjanna]] mæltist til þess að bærinn [[Times Beach]] yrði rýmdur vegna [[díoxín]]mengunar.
* [[26. desember]] - Tímaritið ''[[Time]]'' útnefndi [[tölva|tölvuna]] „[[Manneskja ársins hjá Time|mann ársins]]“.

===Ódagsettir viðburðir===
* Genabankinn [[GenBank]] var stofnaður.
* Íslenska hljómsveitin [[S.H. Draumur]] var stofnuð.
* Þýska hljómsveitin [[Die Toten Hosen]] var stofnuð.
* [[Kjölbátasamband Íslands]] var stofnað.
* [[Grundaskóli]] var stofnaður á Akranesi.
* [[Hús verslunarinnar]] í Reykjavík var tekið í notkun.
* Stafagerðin [[Arial]] leit dagsins ljós.
* Breska hljómsveitin [[The Smiths]] var stofnuð.
* Tímaritið ''[[Classical Antiquity]]'' var stofnað.
* Krossgátutímaritið ''[[Frístund]]'' var stofnað.
* Tölvuleikjafyrirtækið [[Electronic Arts]] var stofnað.
* [[Hizbollah]]-samtökin voru stofnuð í Líbanon.

==Fædd==
* [[7. janúar]] - [[Lauren Cohan]], bandarísk leikkona.
* [[9. janúar]] - [[Katrín, hertogaynja af Cambridge|Kate Middleton]], eiginkona Vilhjálms Bretaprins.
* [[10. janúar]] - [[Josh Ryan Evans]], bandarískur leikari (d. [[2004]]).
* [[14. janúar]] - [[Víctor Valdés]], spænskur knattspyrnumaður.
* [[17. janúar]] - [[Dwyane Wade]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[25. janúar]] - [[Noemi]], ítölsk söngkona.
* [[28. janúar]] - [[Michael Guigou]], franskur handknattleiksmaður.
* [[17. febrúar]] - [[Adriano Leite Ribeiro]], brasilískur knattspyrnumaður.
* [[25. febrúar]] - [[Chris Baird]], norðurírskur knattspyrnumaður.
* [[28. febrúar]] - [[Jelena Slesarenko]], rússneskur hástökkvari.
* [[3. mars]] - [[Jessica Biel]], bandarísk leikkona.
* [[4. mars]] - [[Landon Donovan]], bandarískur knattspyrnumaður.
* [[8. mars]] - [[Marjorie Estiano]], brasilísk leikkona.
* [[10. mars]] - [[Kwame Brown]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[10. mars]] - [[Timo Glock]], þýskur ökuþór.
[[Mynd:Brissoklippt.JPG|thumb|right|Bryndís Björgvinsdóttir]]
* [[24. mars]] - [[Bryndís Björgvinsdóttir]], íslenskur rithöfundur.
* [[26. mars]] - [[Mikel Arteta]], spænskur þjálfari og knattspyrnumaður.
* [[30. mars]] - [[Jason Dohring]], bandarískur leikari.
* [[3. apríl]] - [[Cobie Smulders]], kanadísk leikkona.
* [[9. apríl]] - [[Jay Baruchel]], kanadískur leikari.
* [[15. apríl]] - [[Seth Rogen]], kanadískur leikari.
* [[24. apríl]] - [[Kelly Clarkson]], bandarísk söngkona.
* [[30. apríl]] - [[Kirsten Dunst]], bandarísk leikkona.
* [[4. maí]] - [[Martin Ingi Sigurðsson]], íslenskur læknir.
* [[11. maí]] - [[Cory Monteith]], kanadískur leikari (d. [[2013]]).
* [[20. maí]] - [[Petr Čech]], tékkneskur knattspyrnumaður.
* [[29. maí]] - [[Bjarte Myrhol]], norskur handknattleiksmaður.
* [[1. júní]] - [[Justine Henin]], belgísk tennisleikkona.
* [[8. júní]] - [[Nadia Petrova]], rússnesk tennisleikkona.
* [[9. júní]] - [[Christina Stürmer]], þýsk söngkona.
* [[10. júní]] - [[Laleh Pourkarim]], sænsk söngkona.
* [[14. júní]] - [[Kenenisa Bekele]], eþíópískur langhlaupari.
* [[20. júní]] - [[Example]], breskur rappari.
* [[21. júní]] - [[Albert Rocas]], spænskur handknattleiksmaður.
[[Mynd:Prince_William,_2007.jpg|thumb|right|Vilhjálmur Bretaprins]]
* [[21. júní]] - [[Vilhjálmur Bretaprins]].
* [[29. júní]] - [[Guðmundur Eggert Stephensen]], íslenskur borðtenniskappi.
* [[16. júlí]] - [[Steven Hooker]], ástralskur stangarstökkvari.
* [[19. júlí]] - [[Jared Padalecki]], bandarískur leikari.
* [[28. júlí]] - [[Ágústa Eva Erlendsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[30. júlí]] - [[Yvonne Strahovski]], áströlsk leikkona.
* [[7. ágúst]] - [[Abbie Cornish]], áströlsk leikkona.
* [[27. ágúst]] - [[Helgi Már Magnússon]], íslenskur körfuknattleiksmaður.
* [[2. september]] - [[Joey Barton]], enskur knattspyrnumaður.
*[[4. september]] - [[Hildur Guðnadóttir]], íslenskt tónskáld og Óskarsverðlaunahafi.
* [[21. september]] - [[Jón Arnór Stefánsson]], íslenskur körfuknattleiksmaður.
* [[22. september]] - [[Billie Piper]], bresk söng- og leikkona.
* [[28. september]] - [[Matt Cohen]], bandarískur leikari.
* [[9. október]] - [[Grétar Sigfinnur Sigurðarson]], íslenskur knattspyrnumaður.
[[Mynd:Logi_Geirsson_01.jpg|thumb|right|Logi Geirsson]]
* [[10. október]] - [[Logi Eldon Geirsson]], íslenskur handknattleiksmaður.
* [[13. október]] - [[Denis Buntić]], króatískur handknattleiksmaður.
* [[28. október]] - [[Matt Smith]], enskur leikari.
* [[29. október]] - [[Ásmundur Einar Daðason]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[12. nóvember]] - [[Anne Hathaway]], bandarísk leikkona.
* [[16. nóvember]] - [[Ólína Guðbjörg Viðarsdóttir]], íslensk knattspyrnukona.
* [[22. nóvember]] - [[Steve Angello]], grísk-sænskur plötusnúður.
* [[8. desember]] - [[Stefán Kristjánsson]], íslenskur skákmeistari.
* [[10. desember]] - [[Sultan Kösen]], stærsti maður heims.
* [[20. desember]] - [[David Cook]], bandarískur söngvari, sigurvegari í 7. þáttaröð American Idol.
* [[28. desember]] - [[Beau Garrett]], bandarísk leikkona.
* [[30. desember]] - [[Erna Björk Sigurðardóttir]], íslensk knattspyrnukona.
* [[31. desember]] - [[Craig Gordon]], skoskur knattspyrnumaður.

==Dáin==
* [[18. janúar]] - [[Huang Xianfan]], kínverskur sagnfræðingur (f. [[1899]]).
* [[17. febrúar]] - [[Lee Strasberg]], bandarískur leikari (f. [[1901]]).
* [[21. janúar]] - [[H.D.F. Kitto]], breskur fornfræðingur (f. [[1897]]).
* [[2. mars]] - [[Philip K. Dick]], bandarískur vísindaskáldsagnahöfundur (f. [[1928]]).
* [[5. mars]] - [[John Belushi]], bandarískur leikari (f. [[1949]]).

* [[6. mars]] - [[Ayn Rand]], bandarískur rithöfundur (f. [[1905]]).
* [[29. mars]] - [[Carl Orff]], þýskt tónskáld (f. [[1895]]).
* [[10. maí]] - [[Peter Weiss]], þýskur listamaður (f. [[1916]]).
* [[7. júní]] - [[Carlos Vidal]], síleskur knattspyrnumaður (f. [[1902]]).
* [[10. júlí]] - [[G.E.L. Owen]], velskur fornfræðingur (f. [[1922]]).
* [[18. júlí]] - [[Roman Jakobson]], rússneskur málfræðingur (f. [[1896]]).
* [[25. júlí]] - [[Hal Foster]], kanadískur myndasöguhöfundur (f. [[1892]]).
* [[4. ágúst]] - [[Bruce Goff]], bandarískur arkitekt (f. [[1904]]).
* [[15. ágúst]] - [[Hugo Theorell]], sænskur læknir og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1903]]).
* [[29. ágúst]] - [[Ingrid Bergman]], sænsk leikkona (f. [[1915]]).
* [[14. september]] - [[Kristján Eldjárn]], 3. [[forseti Íslands]] (f. [[1916]]).
[[Mynd:Gracia_van_Monaco_(1972).jpg|thumb|right|Grace Kelly]]
* [[14. september]] - [[Grace Kelly]], bandarísk leikkona og furstafrú af Mónakó (f. [[1929]]).
* [[24. september]] - [[Sigurður Halldórsson]], íslenskur verslunarstjóri (f. [[1910]]).
* [[10. nóvember]] - [[Leoníd Bresnjev]], stjórnmálamaður (f. [[1906]]).
* [[19. nóvember]] - [[Erving Goffman]], kanadískur félagsfræðingur (f. [[1922]]).
* [[2. desember]] - [[Marty Feldman]], breskur leikari (f. [[1934]]).
* [[9. desember]] - [[Ásmundur Sveinsson]], íslenskur myndhöggvari (f. [[1893]]).
* [[20. desember]] - [[Sigurjón Ólafsson]], íslenskur myndhöggvari (f. [[1908]]).
* [[21. desember]] - [[Ants Oras]], eistneskur rithöfundur (f. [[1900]]).
* [[23. desember]] - [[Agnar Kofoed-Hansen]], íslenskur flugmaður (f. [[1915]]).
* [[30. desember]] - [[Reynir Örn Leósson]], íslenskur aflraunamaður (f. [[1939]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Kenneth G. Wilson]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Aaron Klug]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Sune K. Bergström]], [[Bengt I. Samuelsson]], [[John R. Vane]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Gabriel García Márquez]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Alva Myrdal]], [[Alfonso García Robles]]
* [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[George Stigler]]

{{commonscat}}

[[Flokkur:1982]]</text>
      <sha1>ca2di98gv4nmfhtlkloojswp35bzdlt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>19. maí</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2431</id>
    <revision>
      <id>1963707</id>
      <parentid>1865980</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T15:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1963707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9819" sha1="c5z8mf5tipehitazivktew9u5udlvb1" xml:space="preserve">{{dagatal|maí}}

'''19. maí''' er 139. dagur ársins (140. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 226 dagar eru eftir af árinu.

== Atburðir ==
* [[1322]] - Hjónaband [[Karl 4. Frakkakonungur|Karls 4.]] Frakkakonungs og [[Blanka af Búrgund|Blönku]] drottningar gert ógilt. Hún hafði þá setið í dýflissu í átta ár.
* [[1341]] - [[Hekla]] gaus. Annálar segja að gosið hafi nálega eytt fimm hreppum.
* [[1396]] - [[Marteinn 1. Aragóníukonungur|Marteinn 1.]] varð konungur [[Konungsríkið Aragónía|Aragóníu]] eftir lát bróður síns, [[Jóhann 1. Aragóníukonungur|Jóhanns 1.]]
* [[1418]] - [[Jóhann óttalausi]], hertogi af Búrgund, hertók [[París]].
* [[1499]] - [[Katrín af Aragóníu]] gekk að eiga [[Arthúr prins af Wales]]. Þetta var [[staðgengilsbrúðkaup]] þar sem þau hittust fyrst tveimur árum síðar.
* [[1536]] - [[Anne Boleyn]], önnur eiginkona [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] Englandskonungs, var tekin af lífi vegna hórdóms.
* [[1594]] - [[Áttatíu ára stríðið]]: Hollendingar réðust á [[Groningen]] með 10.000 manna her en borgin var á valdi Spánverja. Spánverjar gáfust upp eftir 2 mánuði og Holland var á valdi Hollendinga.
* [[1603]] - Leikhópur [[William Shakespeare]], [[Lord Chamberlain's Men]], fékk sérstakt leyfisbréf frá [[Jakob 6. Skotakonungur|Jakobi konungi]] og nefndist eftir það [[King's Men]].
* [[1604]] - Í Kanada var borgin [[Montreal]] stofnuð, þá „Ville-Marie“ eða „Borg Maríu“ en nafninu var síðar breytt.
* 1604 - [[Áttatíu ára stríðið]]: [[Mórits af Nassá]] gerði umsátur við hafnarborgina Sluis í [[Spænsku Niðurlönd]]um með 11.000 hollenskum og enskum hermönnum. Það varði í 3 mánuði og endaði með sigri Hollendinga.
* [[1606]] - [[Vasilíj Sjúiskíj]] var lýstur Rússakeisari af áhangendum sínum.
* [[1635]] - [[Frakkland]] sagði [[Spánn|Spáni]] stríði á hendur.
* [[1643]] - [[Þrjátíu ára stríðið]]: [[Frakkland|Frakkar]] unnu sögulegan sigur á [[Spánn|Spánverjum]] í [[orrustan við Rocroi|orrustunni við Rocroi]].
* [[1649]] - Enska [[Afgangsþingið]] staðfesti lög um stofnun [[Enska samveldið|Enska samveldisins]].
* [[1652]] - [[Fyrsta stríð Englands og Hollands]] braust út með [[sjóorrusta|sjóorrustu]] utan við [[Dover]].
* [[1669]] - Fyrstu aftökurnar í [[nornaveiðar|nornaveiðum]] í Mora í Svíþjóð fóru fram þegar 8 voru tekin af lífi.
* [[1712]] - [[Pétur mikli]] færði höfuðborg Rússlands frá [[Sankti Pétursborg]] til [[Moskva|Moskvu]].
* [[1769]] - Giovanni Vincenzo Antoniu Ganganelli varð páfi og tók sér nafnið [[Klemens 14.]]
* [[1834]] - Bændauppreisn Sýrlendinga í Palestínu og Transjórdaníu í [[Ottómanveldið|Ottómanveldinu]] hófst og endaði með þúsundum dauðsfalla eftir að egypski herinn bældi hana niður.
* [[1848]] - [[Stríð Mexíkó og Bandaríkjanna]] endaði með samningum.
* [[1875]] - Fyrsta [[sláttuvél]]in kom til Íslands frá Noregi.
* [[1897]] - Rithöfundurinn [[Oscar Wilde]] var látinn laus úr fangelsi.
* [[1917]] - [[Eimskipafélag Íslands]] fékk sitt þriðja skip, ''[[Lagarfoss (skip)|Lagarfoss]]''.
* [[1917]] - Norska knattspyrnuliðið [[Rosenborg]] var stofnað.
* [[1919]] - [[Kelud-eldfjall]]ið gaus á [[Java|Jövu]] með þeim afleiðingum að 5000 létust.
* [[1933]] - Í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] réðist æstur [[múgur]] inn í [[fangelsi]]ð og leysti þar [[fangi|fanga]] úr haldi. Síðar voru tíu manns dæmdir til [[fangelsisvist]]ar fyrir tiltækið.
* [[1950]] - Þúsundir [[Reykjavík|Reykvíkinga]] fögnuðu [[Gullfoss]]i, nýju [[farþegaskip]]i [[Eimskipafélag Íslands|Eimskipafélagsins]].
* [[1956]] - Vinna hófst við gerð hraðbrautarinnar [[Autostrada del Sole]] á Ítalíu.
* [[1962]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta. Söngurinn var sýndur í beinni útsendingu um öll Bandaríkin.
* [[1964]] - [[Utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna]] sagði frá því að yfir 40 faldir hljóðnemar hefðu fundist í veggjum sendiráðs Bandaríkjanna í Moskvu.
* [[1971]] - [[Marsáætlunin]]: [[Sovétríkin]] sendu á loft könnunarfarið ''[[Mars 2]]''. 
* [[1976]] - Fyrsta skóflustunga var tekin að [[Hús verslunarinnar|Húsi verslunarinnar]] í Reykjavík.
* [[1983]] - [[Geimskutla]]n ''[[Enterprise (geimskutla)|Enterprise]]'' hafði viðkomu á [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvelli]], borin af [[Boeing 747]] þotu.
* [[1990]] - Í [[Laugardalur (hverfi)|Laugardal]] í [[Reykjavík]] var opnaður nýr [[Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn|fjölskyldu- og húsdýragarður]] með tuttugu tegundir [[húsdýr]]a, [[sjávardýr]]a og villtra dýra. Meira en tíu þúsund gestir komu í garðinn fyrsta daginn.
* [[1991]] - Kjósendur í [[Króatía|Króatíu]] samþykktu klofning frá [[Júgóslavía|Júgóslavíu]] í þjóðaratkvæðagreiðslu.
* [[1995]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Die Hard with a Vengeance]]'' var frumsýnd.
* [[1998]] - Gervihnötturinn [[Galaxy IV]] bilaði sem varð til þess að 80-90% af [[símboði|símboðum]] heims hættu að virka.
* [[2000]] - [[Baneheia-málið]] í Noregi: Tveimur ungum stúlkum var nauðgað og þær myrtar í [[Kristiansand]].
* [[2001]] - Fyrsta [[Apple Store]]-verslunin var opnuð í [[Fairfax-sýsla|Fairfax-sýslu]] í Virginíu.
* [[2003]] - [[Stríðið í Aceh 2003-2004]]: [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Aceh]]-héraði.
* [[2009]] - Bandaríski sjónvarpsþátturinn ''[[Glee]]'' hóf göngu sína.
* [[2010]] - Lögregla réðist gegn [[mótmælin í Taílandi 2010|mótmælendum]] í Bangkok í Taílandi með þeim afleiðingum að 91 lést.
&lt;onlyinclude&gt;
* [[2011]] - [[Lars von Trier]] var vísað frá kvikmyndahátíðinni í Cannes vegna ummæla hans um Adolf Hitler og gyðinga.
* 2011 - [[Dominique Strauss-Kahn]] sagði af sér sem yfirmaður Alþjóðagjaldeyrissjóðsins.
* [[2013]] - [[Uppþotin í Stokkhólmi 2013]] hófust með íkveikjum í Husby og stóðu næstu þrjú kvöld.
* [[2016]] - [[EgyptAir flug 804]] hrapaði í Miðjarðarhafið. 66 fórust.
* [[2018]] - [[Harry Bretaprins]] gekk að eiga bandarísku leikkonuna [[Meghan Markle]].
* [[2019]] - Vegna banns bandarískra stjórnvalda gat kínverska fyrirtækið [[Huawei]] ekki notað [[Android]]-stýrikerfið í tæki sín.
* [[2022]] - [[Stykkishólmur]] sameinaðist [[Helgafellssveit]].
* [[2024]] - Forseti [[Íran]]s, [[Ebrahim Raisi]] fórst í þyrluslysi ásamt utanríkisráðherra landsins, héraðsstjóra Austur-Aserbaísjan og fleirum.
* [[2023]] - Íslenska flugfélagið [[Niceair]] varð gjaldþrota.
* 2024 - [[Tálknafjarðarhreppur]] sameinaðist [[Vesturbyggð]].&lt;/onlyinclude&gt;

== Fædd ==
* [[1568]] - [[Leonora Dori]], ítölsk hirðmey (d. [[1617]]).
* [[1593]] - [[Jacob Jordaens]], flæmskur listmálari (d. [[1678]]). 
* [[1616]] (skírður) - [[Johann Jakob Froberger]], þýskt tónskáld (d. [[1667]]).
* [[1810]] - [[Orla Lehmann]], danskur stjórnmálamaður (d. [[1870]]).
* [[1831]] - [[Steingrímur Thorsteinsson]], íslenskt skáld (d. [[1913]]).
* [[1860]] - [[Vittorio Orlando]], forsætisráðherra Ítalíu (d. 1952).
* [[1881]] - [[Mustafa Kemal Atatürk]], fyrsti forseti Tyrklands (d. [[1938]]).
* [[1882]] - [[Mohammed Mossadegh]], forsætisráðherra Írans (d. [[1967]]).
* [[1890]] - [[Ho Chi Minh]], víetnamskur uppreisnarleiðtogi (d. [[1969]]).
* [[1892]] - [[Konstantín Paústovskíj]], sovéskur rithöfundur (d. [[1968]]).
* [[1907]] - [[Sigurður Pétursson (gerlafræðingur)|Sigurður H. Pétursson]], íslenskur gerlafræðingur (d. [[1994]]).
* [[1925]] - [[Malcolm X]], bandarískur mannréttindafrömuður (d. [[1965]]).
* [[1925]] - [[Pol Pot]], kambódískur einræðisherra (d. [[1998]]).
* [[1957]] - [[Bill Laimbeer]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[1964]] - [[Gitanas Nausėda]], forseti Litháen.
* [[1969]] - [[Thomas Vinterberg]], danskur leikstjóri.
* [[1976]] - [[Kevin Garnett]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[1977]] - [[Sólveig Guðmundsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[1978]] - [[Orri Páll Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[1979]] - [[Andrea Pirlo]], ítalskur knattspyrnumaður.
* [[1980]] - [[Sara Riel]], íslensk myndlistarkona.
* [[1986]] - [[Kári Steinn Karlsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður.
* [[1988]] - [[Lily Cole]], ensk fyrirsæta.

== Dáin ==
* [[1218]] - [[Ottó 4.]] keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. um [[1175]]).
* [[1296]] - [[Selestínus 5.]] páfi (f. [[1215]]).
* [[1536]] - [[Anne Boleyn]], Englandsdrottning (f. um 1501).
* [[1825]] - [[Claude Henri de Rouvroy, Comte de Saint-Simon]], franskur félagsfræðingur (f. [[1760]]).
* [[1864]] - [[Nathaniel Hawthorne]], bandarískur rithöfundur (f. [[1804]]).
* [[1895]] - [[José Martí]], kúbönsk sjálfstæðishetja (f. [[1853]]).
* [[1924]] - [[Augusta Svendsen]], íslenskur kaupmaður (f. [[1835]]).
* [[1925]] - [[Ólafur Briem]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1851]]).
* [[1935]] - [[T. E. Lawrence]] (Arabíu-Lawrence), breskur hermaður (f. [[1888]]).
* [[1971]] - [[Drífa Viðar]], íslensk myndlistarkona (f. [[1920]]).
* [[1974]] - [[Anne Holtsmark]], norskur textafræðingur (f. [[1896]]).
* [[1984]] - [[John Betjeman]], enskt skáld (f. [[1906]]).
* [[1994]] - [[Jacqueline Bouvier Kennedy]], bandarísk forsetafrú (f. [[1929]]).
* [[2011]] - [[Garret FitzGerald]], írskur stjórnmálamaður (f. [[1926]]).
* [[2012]] - [[Sigmund Johanson Baldvinsen]], íslenskur skopmyndateiknari (f. [[1931]]).
* [[2014]] - [[Ásgerður Búadóttir]], íslensk myndlistarkona (f. [[1920]]).
* [[2024]] - [[Ebrahim Raisi]], forseti Írans (f. [[1960]]).

{{Mánuðirnir}}

[[Flokkur:Maí]]</text>
      <sha1>c5z8mf5tipehitazivktew9u5udlvb1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963708</id>
      <parentid>1963707</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T15:59:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Atburðir */</comment>
      <origin>1963708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9819" sha1="dtrc2145cqx3h0aosibscbx4r7iuo2l" xml:space="preserve">{{dagatal|maí}}

'''19. maí''' er 139. dagur ársins (140. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 226 dagar eru eftir af árinu.

== Atburðir ==
* [[1322]] - Hjónaband [[Karl 4. Frakkakonungur|Karls 4.]] Frakkakonungs og [[Blanka af Búrgund|Blönku]] drottningar gert ógilt. Hún hafði þá setið í dýflissu í átta ár.
* [[1341]] - [[Hekla]] gaus. Annálar segja að gosið hafi nálega eytt fimm hreppum.
* [[1396]] - [[Marteinn 1. Aragóníukonungur|Marteinn 1.]] varð konungur [[Konungsríkið Aragónía|Aragóníu]] eftir lát bróður síns, [[Jóhann 1. Aragóníukonungur|Jóhanns 1.]]
* [[1418]] - [[Jóhann óttalausi]], hertogi af Búrgund, hertók [[París]].
* [[1499]] - [[Katrín af Aragóníu]] gekk að eiga [[Arthúr prins af Wales]]. Þetta var [[staðgengilsbrúðkaup]] þar sem þau hittust fyrst tveimur árum síðar.
* [[1536]] - [[Anne Boleyn]], önnur eiginkona [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] Englandskonungs, var tekin af lífi vegna hórdóms.
* [[1594]] - [[Áttatíu ára stríðið]]: Hollendingar réðust á [[Groningen]] með 10.000 manna her en borgin var á valdi Spánverja. Spánverjar gáfust upp eftir 2 mánuði og Holland var á valdi Hollendinga.
* [[1603]] - Leikhópur [[William Shakespeare]], [[Lord Chamberlain's Men]], fékk sérstakt leyfisbréf frá [[Jakob 6. Skotakonungur|Jakobi konungi]] og nefndist eftir það [[King's Men]].
* [[1604]] - Í Kanada var borgin [[Montreal]] stofnuð, þá „Ville-Marie“ eða „Borg Maríu“ en nafninu var síðar breytt.
* 1604 - [[Áttatíu ára stríðið]]: [[Mórits af Nassá]] gerði umsátur við hafnarborgina Sluis í [[Spænsku Niðurlönd]]um með 11.000 hollenskum og enskum hermönnum. Það varði í 3 mánuði og endaði með sigri Hollendinga.
* [[1606]] - [[Vasilíj Sjúiskíj]] var lýstur Rússakeisari af áhangendum sínum.
* [[1635]] - [[Frakkland]] sagði [[Spánn|Spáni]] stríði á hendur.
* [[1643]] - [[Þrjátíu ára stríðið]]: [[Frakkland|Frakkar]] unnu sögulegan sigur á [[Spánn|Spánverjum]] í [[orrustan við Rocroi|orrustunni við Rocroi]].
* [[1649]] - Enska [[Afgangsþingið]] staðfesti lög um stofnun [[Enska samveldið|Enska samveldisins]].
* [[1652]] - [[Fyrsta stríð Englands og Hollands]] braust út með [[sjóorrusta|sjóorrustu]] utan við [[Dover]].
* [[1669]] - Fyrstu aftökurnar í [[nornaveiðar|nornaveiðum]] í Mora í Svíþjóð fóru fram þegar 8 voru tekin af lífi.
* [[1712]] - [[Pétur mikli]] færði höfuðborg Rússlands frá [[Sankti Pétursborg]] til [[Moskva|Moskvu]].
* [[1769]] - Giovanni Vincenzo Antoniu Ganganelli varð páfi og tók sér nafnið [[Klemens 14.]]
* [[1834]] - Bændauppreisn Sýrlendinga í Palestínu og Transjórdaníu í [[Ottómanveldið|Ottómanveldinu]] hófst og endaði með þúsundum dauðsfalla eftir að egypski herinn bældi hana niður.
* [[1848]] - [[Stríð Mexíkó og Bandaríkjanna]] endaði með samningum.
* [[1875]] - Fyrsta [[sláttuvél]]in kom til Íslands frá Noregi.
* [[1897]] - Rithöfundurinn [[Oscar Wilde]] var látinn laus úr fangelsi.
* [[1917]] - [[Eimskipafélag Íslands]] fékk sitt þriðja skip, ''[[Lagarfoss (skip)|Lagarfoss]]''.
* [[1917]] - Norska knattspyrnuliðið [[Rosenborg]] var stofnað.
* [[1919]] - [[Kelud-eldfjall]]ið gaus á [[Java|Jövu]] með þeim afleiðingum að 5000 létust.
* [[1933]] - Í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] réðist æstur [[múgur]] inn í [[fangelsi]]ð og leysti þar [[fangi|fanga]] úr haldi. Síðar voru tíu manns dæmdir til [[fangelsisvist]]ar fyrir tiltækið.
* [[1950]] - Þúsundir [[Reykjavík|Reykvíkinga]] fögnuðu [[Gullfoss]]i, nýju [[farþegaskip]]i [[Eimskipafélag Íslands|Eimskipafélagsins]].
* [[1956]] - Vinna hófst við gerð hraðbrautarinnar [[Autostrada del Sole]] á Ítalíu.
* [[1962]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta. Söngurinn var sýndur í beinni útsendingu um öll Bandaríkin.
* [[1964]] - [[Utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna]] sagði frá því að yfir 40 faldir hljóðnemar hefðu fundist í veggjum sendiráðs Bandaríkjanna í Moskvu.
* [[1971]] - [[Marsáætlunin]]: [[Sovétríkin]] sendu á loft könnunarfarið ''[[Mars 2]]''. 
* [[1976]] - Fyrsta skóflustunga var tekin að [[Hús verslunarinnar|Húsi verslunarinnar]] í Reykjavík.
* [[1983]] - [[Geimskutla]]n ''[[Enterprise (geimskutla)|Enterprise]]'' hafði viðkomu á [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvelli]], borin af [[Boeing 747]] þotu.
* [[1990]] - Í [[Laugardalur (hverfi)|Laugardal]] í [[Reykjavík]] var opnaður nýr [[Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn|fjölskyldu- og húsdýragarður]] með tuttugu tegundir [[húsdýr]]a, [[sjávardýr]]a og villtra dýra. Meira en tíu þúsund gestir komu í garðinn fyrsta daginn.
* [[1991]] - Kjósendur í [[Króatía|Króatíu]] samþykktu klofning frá [[Júgóslavía|Júgóslavíu]] í þjóðaratkvæðagreiðslu.
* [[1995]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Die Hard with a Vengeance]]'' var frumsýnd.
* [[1998]] - Gervihnötturinn [[Galaxy IV]] bilaði sem varð til þess að 80-90% af [[símboði|símboðum]] heims hættu að virka.
* [[2000]] - [[Baneheia-málið]] í Noregi: Tveimur ungum stúlkum var nauðgað og þær myrtar í [[Kristiansand]].
* [[2001]] - Fyrsta [[Apple Store]]-verslunin var opnuð í [[Fairfax-sýsla|Fairfax-sýslu]] í Virginíu.
* [[2003]] - [[Stríðið í Aceh 2003-2004]]: [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Aceh]]-héraði.
* [[2009]] - Bandaríski sjónvarpsþátturinn ''[[Glee]]'' hóf göngu sína.
* [[2010]] - Lögregla réðist gegn [[mótmælin í Taílandi 2010|mótmælendum]] í Bangkok í Taílandi með þeim afleiðingum að 91 lést.
&lt;onlyinclude&gt;
* [[2011]] - [[Lars von Trier]] var vísað frá kvikmyndahátíðinni í Cannes vegna ummæla hans um Adolf Hitler og gyðinga.
* 2011 - [[Dominique Strauss-Kahn]] sagði af sér sem yfirmaður Alþjóðagjaldeyrissjóðsins.
* [[2013]] - [[Uppþotin í Stokkhólmi 2013]] hófust með íkveikjum í Husby og stóðu næstu þrjú kvöld.
* [[2016]] - [[EgyptAir flug 804]] hrapaði í Miðjarðarhafið. 66 fórust.
* [[2018]] - [[Harry Bretaprins]] gekk að eiga bandarísku leikkonuna [[Meghan Markle]].
* [[2019]] - Vegna banns bandarískra stjórnvalda gat kínverska fyrirtækið [[Huawei]] ekki notað [[Android]]-stýrikerfið í tæki sín.
* [[2022]] - [[Stykkishólmur]] sameinaðist [[Helgafellssveit]].
* [[2023]] - Íslenska flugfélagið [[Niceair]] varð gjaldþrota.
* [[2024]] - Forseti [[Íran]]s, [[Ebrahim Raisi]] fórst í þyrluslysi ásamt utanríkisráðherra landsins, héraðsstjóra Austur-Aserbaísjan og fleirum.
* 2024 - [[Tálknafjarðarhreppur]] sameinaðist [[Vesturbyggð]].&lt;/onlyinclude&gt;

== Fædd ==
* [[1568]] - [[Leonora Dori]], ítölsk hirðmey (d. [[1617]]).
* [[1593]] - [[Jacob Jordaens]], flæmskur listmálari (d. [[1678]]). 
* [[1616]] (skírður) - [[Johann Jakob Froberger]], þýskt tónskáld (d. [[1667]]).
* [[1810]] - [[Orla Lehmann]], danskur stjórnmálamaður (d. [[1870]]).
* [[1831]] - [[Steingrímur Thorsteinsson]], íslenskt skáld (d. [[1913]]).
* [[1860]] - [[Vittorio Orlando]], forsætisráðherra Ítalíu (d. 1952).
* [[1881]] - [[Mustafa Kemal Atatürk]], fyrsti forseti Tyrklands (d. [[1938]]).
* [[1882]] - [[Mohammed Mossadegh]], forsætisráðherra Írans (d. [[1967]]).
* [[1890]] - [[Ho Chi Minh]], víetnamskur uppreisnarleiðtogi (d. [[1969]]).
* [[1892]] - [[Konstantín Paústovskíj]], sovéskur rithöfundur (d. [[1968]]).
* [[1907]] - [[Sigurður Pétursson (gerlafræðingur)|Sigurður H. Pétursson]], íslenskur gerlafræðingur (d. [[1994]]).
* [[1925]] - [[Malcolm X]], bandarískur mannréttindafrömuður (d. [[1965]]).
* [[1925]] - [[Pol Pot]], kambódískur einræðisherra (d. [[1998]]).
* [[1957]] - [[Bill Laimbeer]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[1964]] - [[Gitanas Nausėda]], forseti Litháen.
* [[1969]] - [[Thomas Vinterberg]], danskur leikstjóri.
* [[1976]] - [[Kevin Garnett]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[1977]] - [[Sólveig Guðmundsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[1978]] - [[Orri Páll Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[1979]] - [[Andrea Pirlo]], ítalskur knattspyrnumaður.
* [[1980]] - [[Sara Riel]], íslensk myndlistarkona.
* [[1986]] - [[Kári Steinn Karlsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður.
* [[1988]] - [[Lily Cole]], ensk fyrirsæta.

== Dáin ==
* [[1218]] - [[Ottó 4.]] keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. um [[1175]]).
* [[1296]] - [[Selestínus 5.]] páfi (f. [[1215]]).
* [[1536]] - [[Anne Boleyn]], Englandsdrottning (f. um 1501).
* [[1825]] - [[Claude Henri de Rouvroy, Comte de Saint-Simon]], franskur félagsfræðingur (f. [[1760]]).
* [[1864]] - [[Nathaniel Hawthorne]], bandarískur rithöfundur (f. [[1804]]).
* [[1895]] - [[José Martí]], kúbönsk sjálfstæðishetja (f. [[1853]]).
* [[1924]] - [[Augusta Svendsen]], íslenskur kaupmaður (f. [[1835]]).
* [[1925]] - [[Ólafur Briem]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1851]]).
* [[1935]] - [[T. E. Lawrence]] (Arabíu-Lawrence), breskur hermaður (f. [[1888]]).
* [[1971]] - [[Drífa Viðar]], íslensk myndlistarkona (f. [[1920]]).
* [[1974]] - [[Anne Holtsmark]], norskur textafræðingur (f. [[1896]]).
* [[1984]] - [[John Betjeman]], enskt skáld (f. [[1906]]).
* [[1994]] - [[Jacqueline Bouvier Kennedy]], bandarísk forsetafrú (f. [[1929]]).
* [[2011]] - [[Garret FitzGerald]], írskur stjórnmálamaður (f. [[1926]]).
* [[2012]] - [[Sigmund Johanson Baldvinsen]], íslenskur skopmyndateiknari (f. [[1931]]).
* [[2014]] - [[Ásgerður Búadóttir]], íslensk myndlistarkona (f. [[1920]]).
* [[2024]] - [[Ebrahim Raisi]], forseti Írans (f. [[1960]]).

{{Mánuðirnir}}

[[Flokkur:Maí]]</text>
      <sha1>dtrc2145cqx3h0aosibscbx4r7iuo2l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963711</id>
      <parentid>1963708</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T16:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Atburðir */</comment>
      <origin>1963711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9570" sha1="a88xctcb3glbbse6xb8rtl5wuubd8jc" xml:space="preserve">{{dagatal|maí}}

'''19. maí''' er 139. dagur ársins (140. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 226 dagar eru eftir af árinu.

== Atburðir ==
* [[1322]] - Hjónaband [[Karl 4. Frakkakonungur|Karls 4.]] Frakkakonungs og [[Blanka af Búrgund|Blönku]] drottningar gert ógilt. Hún hafði þá setið í dýflissu í átta ár.
* [[1341]] - [[Hekla]] gaus. Annálar segja að gosið hafi nálega eytt fimm hreppum.
* [[1396]] - [[Marteinn 1. Aragóníukonungur|Marteinn 1.]] varð konungur [[Konungsríkið Aragónía|Aragóníu]] eftir lát bróður síns, [[Jóhann 1. Aragóníukonungur|Jóhanns 1.]]
* [[1418]] - [[Jóhann óttalausi]], hertogi af Búrgund, hertók [[París]].
* [[1499]] - [[Katrín af Aragóníu]] gekk að eiga [[Arthúr prins af Wales]]. Þetta var [[staðgengilsbrúðkaup]] þar sem þau hittust fyrst tveimur árum síðar.
* [[1536]] - [[Anne Boleyn]], önnur eiginkona [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] Englandskonungs, var tekin af lífi vegna hórdóms.
* [[1594]] - [[Áttatíu ára stríðið]]: Hollendingar réðust á [[Groningen]] með 10.000 manna her en borgin var á valdi Spánverja. Spánverjar gáfust upp eftir 2 mánuði og Holland var á valdi Hollendinga.
* [[1603]] - Leikhópur [[William Shakespeare]], [[Lord Chamberlain's Men]], fékk sérstakt leyfisbréf frá [[Jakob 6. Skotakonungur|Jakobi konungi]] og nefndist eftir það [[King's Men]].
* [[1604]] - Í Kanada var borgin [[Montreal]] stofnuð, þá „Ville-Marie“ eða „Borg Maríu“ en nafninu var síðar breytt.
* 1604 - [[Áttatíu ára stríðið]]: [[Mórits af Nassá]] gerði umsátur við hafnarborgina Sluis í [[Spænsku Niðurlönd]]um með 11.000 hollenskum og enskum hermönnum. Það varði í 3 mánuði og endaði með sigri Hollendinga.
* [[1606]] - [[Vasilíj Sjúiskíj]] var lýstur Rússakeisari af áhangendum sínum.
* [[1635]] - [[Frakkland]] sagði [[Spánn|Spáni]] stríði á hendur.
* [[1643]] - [[Þrjátíu ára stríðið]]: Frakkar unnu sögulegan sigur á Spánverjum í [[orrustan við Rocroi|orrustunni við Rocroi]].
* [[1649]] - Enska [[Afgangsþingið]] staðfesti lög um stofnun [[Enska samveldið|Enska samveldisins]].
* [[1652]] - [[Fyrsta stríð Englands og Hollands]] braust út með [[sjóorrustan við Dover (1652)|sjóorrustu]] utan við [[Dover]].
* [[1669]] - Fyrstu aftökurnar í [[nornaveiðarnar í Mora|nornaveiðum í Mora]] í Svíþjóð fóru fram þegar 8 voru tekin af lífi.
* [[1712]] - [[Pétur mikli]] færði höfuðborg Rússlands frá [[Sankti Pétursborg]] til [[Moskva|Moskvu]].
* [[1769]] - Giovanni Vincenzo Antoniu Ganganelli varð páfi og tók sér nafnið [[Klemens 14.]]
* [[1834]] - Bændauppreisn Sýrlendinga í Palestínu og Transjórdaníu í [[Ottómanveldið|Ottómanveldinu]] hófst og endaði með þúsundum dauðsfalla eftir að egypski herinn bældi hana niður.
* [[1848]] - [[Stríð Mexíkó og Bandaríkjanna]] endaði með samningum.
* [[1875]] - Fyrsta [[sláttuvél]]in kom til Íslands frá Noregi.
* [[1897]] - Rithöfundurinn [[Oscar Wilde]] var látinn laus úr fangelsi.
* [[1917]] - [[Eimskipafélag Íslands]] fékk sitt þriðja skip, ''[[Lagarfoss (skip)|Lagarfoss]]''.
* [[1917]] - Norska knattspyrnuliðið [[Rosenborg]] var stofnað.
* [[1919]] - [[Kelud-eldfjall]]ið gaus á [[Java|Jövu]] með þeim afleiðingum að 5000 létust.
* [[1933]] - Í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] réðist æstur múgur inn í fangelsið og leysti þar fanga úr haldi. Síðar voru tíu manns dæmdir til fangelsisvistar fyrir tiltækið.
* [[1950]] - Þúsundir Reykvíkinga fögnuðu ''[[Gullfoss (skip)|Gullfossi]]'', nýju farþegaskipi Eimskipafélagsins.
* [[1956]] - Vinna hófst við gerð hraðbrautarinnar [[Autostrada del Sole]] á Ítalíu.
* [[1962]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta. Söngurinn var sýndur í beinni útsendingu um öll Bandaríkin.
* [[1964]] - [[Utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna]] sagði frá því að yfir 40 faldir hljóðnemar hefðu fundist í veggjum sendiráðs Bandaríkjanna í Moskvu.
* [[1971]] - [[Marsáætlunin]]: Sovétríkin sendu á loft könnunarfarið ''[[Mars 2]]''. 
* [[1976]] - Fyrsta skóflustunga var tekin að [[Hús verslunarinnar|Húsi verslunarinnar]] í Reykjavík.
* [[1983]] - [[Geimskutla]]n ''[[Enterprise (geimskutla)|Enterprise]]'' hafði viðkomu á [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvelli]], borin af [[Boeing 747]] þotu.
* [[1990]] - Í Laugardal í [[Reykjavík]] var opnaður nýr [[Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn|fjölskyldu- og húsdýragarður]] með tuttugu tegundir húsdýra, sjávardýra og villtra dýra. Meira en tíu þúsund gestir komu í garðinn fyrsta daginn.
* [[1991]] - Kjósendur í [[Króatía|Króatíu]] samþykktu klofning frá [[Júgóslavía|Júgóslavíu]] í þjóðaratkvæðagreiðslu.
* [[1998]] - Gervihnötturinn [[Galaxy IV]] bilaði sem varð til þess að 80-90% af [[símboði|símboðum]] heims hættu að virka.
* [[2000]] - [[Baneheia-málið]] í Noregi: Tveimur ungum stúlkum var nauðgað og þær myrtar í Kristiansand.
* [[2001]] - Fyrsta [[Apple Store]]-verslunin var opnuð í [[Fairfax-sýsla|Fairfax-sýslu]] í Virginíu.
* [[2003]] - [[Stríðið í Aceh 2003-2004]]: [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Aceh]]-héraði.
* [[2010]] - Lögregla réðist gegn [[mótmælin í Taílandi 2010|mótmælendum]] í Bangkok í Taílandi með þeim afleiðingum að 91 lést.
&lt;onlyinclude&gt;
* [[2011]] - [[Lars von Trier]] var vísað frá kvikmyndahátíðinni í Cannes vegna ummæla hans um Adolf Hitler og gyðinga.
* 2011 - [[Dominique Strauss-Kahn]] sagði af sér sem yfirmaður Alþjóðagjaldeyrissjóðsins.
* [[2013]] - [[Uppþotin í Stokkhólmi 2013]] hófust með íkveikjum í Husby og stóðu næstu þrjú kvöld.
* [[2016]] - [[EgyptAir flug 804]] hrapaði í Miðjarðarhafið. 66 fórust.
* [[2018]] - [[Harry Bretaprins]] gekk að eiga bandarísku leikkonuna [[Meghan Markle]].
* [[2019]] - Vegna banns bandarískra stjórnvalda gat kínverska fyrirtækið [[Huawei]] ekki notað [[Android]]-stýrikerfið í tæki sín.
* [[2022]] - [[Stykkishólmur]] sameinaðist [[Helgafellssveit]].
* [[2023]] - Íslenska flugfélagið [[Niceair]] varð gjaldþrota.
* [[2024]] - Forseti [[Íran]]s, [[Ebrahim Raisi]] fórst í þyrluslysi ásamt utanríkisráðherra landsins, héraðsstjóra Austur-Aserbaísjan og fleirum.
* 2024 - [[Tálknafjarðarhreppur]] sameinaðist [[Vesturbyggð]].&lt;/onlyinclude&gt;

== Fædd ==
* [[1568]] - [[Leonora Dori]], ítölsk hirðmey (d. [[1617]]).
* [[1593]] - [[Jacob Jordaens]], flæmskur listmálari (d. [[1678]]). 
* [[1616]] (skírður) - [[Johann Jakob Froberger]], þýskt tónskáld (d. [[1667]]).
* [[1810]] - [[Orla Lehmann]], danskur stjórnmálamaður (d. [[1870]]).
* [[1831]] - [[Steingrímur Thorsteinsson]], íslenskt skáld (d. [[1913]]).
* [[1860]] - [[Vittorio Orlando]], forsætisráðherra Ítalíu (d. 1952).
* [[1881]] - [[Mustafa Kemal Atatürk]], fyrsti forseti Tyrklands (d. [[1938]]).
* [[1882]] - [[Mohammed Mossadegh]], forsætisráðherra Írans (d. [[1967]]).
* [[1890]] - [[Ho Chi Minh]], víetnamskur uppreisnarleiðtogi (d. [[1969]]).
* [[1892]] - [[Konstantín Paústovskíj]], sovéskur rithöfundur (d. [[1968]]).
* [[1907]] - [[Sigurður Pétursson (gerlafræðingur)|Sigurður H. Pétursson]], íslenskur gerlafræðingur (d. [[1994]]).
* [[1925]] - [[Malcolm X]], bandarískur mannréttindafrömuður (d. [[1965]]).
* [[1925]] - [[Pol Pot]], kambódískur einræðisherra (d. [[1998]]).
* [[1957]] - [[Bill Laimbeer]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[1964]] - [[Gitanas Nausėda]], forseti Litháen.
* [[1969]] - [[Thomas Vinterberg]], danskur leikstjóri.
* [[1976]] - [[Kevin Garnett]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[1977]] - [[Sólveig Guðmundsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[1978]] - [[Orri Páll Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[1979]] - [[Andrea Pirlo]], ítalskur knattspyrnumaður.
* [[1980]] - [[Sara Riel]], íslensk myndlistarkona.
* [[1986]] - [[Kári Steinn Karlsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður.
* [[1988]] - [[Lily Cole]], ensk fyrirsæta.

== Dáin ==
* [[1218]] - [[Ottó 4.]] keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. um [[1175]]).
* [[1296]] - [[Selestínus 5.]] páfi (f. [[1215]]).
* [[1536]] - [[Anne Boleyn]], Englandsdrottning (f. um 1501).
* [[1825]] - [[Claude Henri de Rouvroy, Comte de Saint-Simon]], franskur félagsfræðingur (f. [[1760]]).
* [[1864]] - [[Nathaniel Hawthorne]], bandarískur rithöfundur (f. [[1804]]).
* [[1895]] - [[José Martí]], kúbönsk sjálfstæðishetja (f. [[1853]]).
* [[1924]] - [[Augusta Svendsen]], íslenskur kaupmaður (f. [[1835]]).
* [[1925]] - [[Ólafur Briem]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1851]]).
* [[1935]] - [[T. E. Lawrence]] (Arabíu-Lawrence), breskur hermaður (f. [[1888]]).
* [[1971]] - [[Drífa Viðar]], íslensk myndlistarkona (f. [[1920]]).
* [[1974]] - [[Anne Holtsmark]], norskur textafræðingur (f. [[1896]]).
* [[1984]] - [[John Betjeman]], enskt skáld (f. [[1906]]).
* [[1994]] - [[Jacqueline Bouvier Kennedy]], bandarísk forsetafrú (f. [[1929]]).
* [[2011]] - [[Garret FitzGerald]], írskur stjórnmálamaður (f. [[1926]]).
* [[2012]] - [[Sigmund Johanson Baldvinsen]], íslenskur skopmyndateiknari (f. [[1931]]).
* [[2014]] - [[Ásgerður Búadóttir]], íslensk myndlistarkona (f. [[1920]]).
* [[2024]] - [[Ebrahim Raisi]], forseti Írans (f. [[1960]]).

{{Mánuðirnir}}

[[Flokkur:Maí]]</text>
      <sha1>a88xctcb3glbbse6xb8rtl5wuubd8jc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koffín</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5684</id>
    <revision>
      <id>1963683</id>
      <parentid>1963673</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T12:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1963683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2861" sha1="5elg7wxqxfh13b4vl8liacakq8niwjx" xml:space="preserve">[[Mynd:Koffein - Caffeine.svg|thumb|right|Koffínsameind.]]
'''Koffín''' eða '''koffein''' (áður stundum kallað „kaffín“) er [[beiskjuefni]] sem finnst meðal annars í [[kaffi]]baunum, [[te]]i, [[kakóbaun]]um, [[kólahneta|kólahnetum]] og [[guarana]] og er náttúrulegur hluti þessara efna. Koffín hefur örvandi áhrif á [[miðtaugakerfið]], [[hjarta]]ð og [[öndun]]. Það hefur einnig þvaglosandi áhrif. Koffíni er svo einnig bætt í sum matvæli, líkt og [[kók]]drykki, hvort sem það er til að bæta bragðið eða gera þá sem drekka kókdrykkina háðari þeim. Einnig eru til koffínpillur. Koffín í sínu hreinasta formi er hins vegar afskaplega beiskt, hvítt duft. 

== Magn í matvælum ==
Venjulegur kaffibolli inniheldur 100 til 200 milligrömm af koffíni og [[espresso]] um 100 milligrömm. Afar mismunandi koffínmagn getur verið í tei eða frá 20 til yfir 100 milligrömm í hverjum tebolla. Magn koffíns í kakói er hins vegar um 5 milligrömm í bolla. Í lítilli kókdós (33 sentilítrar) er magn koffíns allt að 32 milligrömm. Koffínpillur innihalda vanalega jafn mikið koffín og einn kaffibolli hver.

== Líffræðileg áhrif ==
Koffín er talið verka á heilann með því að hamla [[adenósín]]viðtaka. Þegar adenósín tengist [[Raftaki|raftaka]] [[taugafruma|taugafrumu]] hægir það á virkni hennar. Slíkt gerist til dæmis í svefni. Koffínsameindin getur bundist viðtökunum og þannig hindrað adenósín í að komast að þeim, sem merkir að ekki getur hægst á virkni frumunnar. Í kjölfarið seytir fruman [[adrenalín]]i sem veldur meðal annars auknum hjartslætti og blóðþrýstingi, auknu blóðflæði til vöðva og minni til húðar og innri líffæra. Auk þessa eykur koffín magn taugaboðefnisins [[dópamín]]s í heila. Koffín hverfur fljótt úr heilanum og, öfugt við til dæmis [[áfengi]], eru áhrif þess skammvinn. Koffín truflar ekki einbeitingu (sumir segja þvert á móti) og annað hugarstarf.

Mikil neysla koffíns getur valdið tilhliðrun. Þegar inntöku þess er svo hætt er líkaminn ofurnæmur fyrir adenósíni sem veldur því að [[blóðþrýstingur]] fellur mikið, sem leiðir til höfuðverks ásamt öðrum einkennum.

Of mikil neysla koffíns getur leitt til vímu. Einkenni þess eru meðal annars eirðarleysi, taugaveiklun, svefnleysi, niðurgangur og meltingartruflanir. Þessi einkenni geta komið fram eftir aðeins 250 milligrömm. Meira en 1 gramm á dag getur leitt til vöðvakippa, sundurlausra hugsana og tals auk hjartsláttartruflana.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|4014470|Er koffeinið hættulegt|blað=Tíminn|dags=10. júní 1982|bls=12}}&lt;/ref&gt; Koffíneitrun getur leitt til einkenna sem líkjast [[felmtursröskun]] og almennri [[kvíðaröskun]].

== Heimildir ==
{{reflist}}

{{stubbur}}
[[Flokkur:Beiskjuefni]]</text>
      <sha1>5elg7wxqxfh13b4vl8liacakq8niwjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blóðbaðið í Bologna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11677</id>
    <revision>
      <id>1963699</id>
      <parentid>1726108</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T14:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1963699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1525" sha1="nf1krmqscdskhifduunxrdm73ltzjjq" xml:space="preserve">[[Mynd:Stragedibologna-2.jpg|thumb|Lestarstöðin í Bologna eftir sprenginguna.]]
'''Blóðbaðið í Bologna''' var ein mannskæðasta [[hryðjuverk]]aárás sem gerð hefur verið á [[Ítalía|Ítalíu]] frá lokum [[Síðari heimsstyrjöld|síðari heimsstyrjaldar]] og með þeim síðustu í hrinu hryðjuverka sem gekk yfir landið frá [[1969]] og tengdist vopnaðri baráttu öfgahópa á [[Vinstristefna|vinstri]] og [[Hægristefna|hægri væng]] stjórnmálanna kenndri við [[blýárin]] („anni di piombo“).

Morguninn [[2. ágúst]] [[1980]] klukkan 10:25 sprakk [[tímasprengja]], sem geymd var í yfirgefinni tösku í biðsalnum á lestarstöðinni í [[Bologna]]. Þetta var á háannatíma og stöðin full af ferðamönnum og fólki á leið í sumarfrí. 85 létust og yfir tvö hundruð særðust. Sprengjan var úr blöndu [[Trotyl|TNT]] og [[Hexagen]]-sprengiefnis. 

Upphaflega var árásin tengd við [[Rauðu herdeildirnar]], vopnuð samtök vinstrimanna, en rannsókn lögreglunnar leiddi síðan til handtöku tveggja ungra [[Nýfasismi|nýfasista]], [[Valerio Fioravanti|Valerios Fioravantis]] og [[Francesca Mambro|Francescu Mambro]], sem voru dæmd í [[lífstíðarfangelsi]] þótt þau hafi alla tíð haldið fram sakleysi sínu.

Hægt er að sjá merki um sprenginguna á sprungu í vegg lestarstöðvarinnar. Klukka á torginu fyrir framan stöðina sýnir stöðugt tímann 10:25 til minningar um sprenginguna.

[[Flokkur:Hryðjuverk]]
[[Flokkur:Bologna]]
[[Flokkur:Saga Ítalíu]]</text>
      <sha1>nf1krmqscdskhifduunxrdm73ltzjjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1554</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12642</id>
    <revision>
      <id>1963710</id>
      <parentid>1905332</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T16:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3302" sha1="2nuskz606dif9w0osmri0m60kauueck" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1551]]|[[1552]]|[[1553]]|[[1554]]|[[1555]]|[[1556]]|[[1557]]|
[[1541–1550]]|[[1551–1560]]|[[1561–1570]]|
[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]|
}}
[[Mynd:PAUL DELAROCHE - Ejecución de Lady Jane Grey (National Gallery de Londres, 1834).jpg|thumb|right|[[Lafði Jane Grey]] tekin af lífi. Málverk eftir Paul Delaroche.]]
[[Mynd:Felipe of Spain and MariaTudor.jpg|thumb|right|[[María 1.]] Bretadrottning og [[Filippus 2. Spánarkonungur|Filippus]] eiginmaður hennar.]]
Árið '''1554''' ('''MDLIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==
* [[12. mars]] - [[Klaustur]]hald formlega aflagt.
* [[Maí]]-[[júní]] - [[Hekla|Heklugos]] í Vondubjöllum, suðvestur af fjallinu.
* [[Oddur Gottskálksson]] varð lögmaður norðan og vestan.
* [[Knud Stensen]] varð hirðstjóri.
* Séra Oddur Þorsteinsson í [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafirði]] var dæmdur [[útlegð|útlægur]] úr [[Norðlendingafjórðungur|Norðlendingafjórðungi]] alla sína ævi fyrir að hafa náð barnungri mágkonu sinni á sitt vald með [[galdur|göldrum]] og [[nauðgun|nauðgað]] henni. Hann átti líka að missa hægri höndina (en [[Páll Stígsson]] höfuðsmaður náðaði hann þó) og einnig skyldi skera af honum bæði eyrun ef hann gyldi ekki stúlkunni stórfé í skaðabætur.
===Fædd===

===Dáin===

== Erlendis ==
* [[25. janúar]] - Borgin [[São Paulo]] var stofnuð í Brasilíu.
* [[12. febrúar]] - [[Lafði Jane Grey]] og eiginmaður hennar, Guildford Dudley lávarður, voru tekin af lífi í [[London]]. Hún hafi gert tilkall til krúnu Englands árið áður.
* [[17. mars]] - [[Elísabet 1.|Elísabet]] prinsessa var fangelsuð í [[Tower of London]].
* [[12. apríl]] - [[María af Guise]] varð ríkisstjóri [[Skotland]]s.
* [[11. júní]] - [[Ítalíustríðin]]: Ítalir hrundu franskri árás á [[Siena]].
* [[23. júlí]] - [[Filippus 2. Spánarkonungur|Filippus 2.]] varð konungur Napólí og Sikileyjar.
* [[23. júlí|23.]] - [[25. júlí]] - [[María 1. Englandsdrottning]] giftist [[Filippus 2. Spánarkonungur|Filippusi]] konungi af Napólí og Sikiley, einkasyni [[Karl 5. keisari|Karls 5.]] keisara. 
* [[13. september]] - Mohammed ash-Sheikh, réðs á borgina [[Fez]] í [[Marokkó]] og varð soldán landsins. Ali Abu Hassun, fyrri leiðtogi, flúði land.
* Fyrsta [[kaffihús]]ið var opnað í [[Istanbúl]] í [[Tyrkland]]i.
* [[Portúgal]]ir fengu leyfi til að versla í héraðinu [[Guangdong]] í Kína.

===Fædd===
* [[9. janúar]] - [[Gregoríus 15.]] páfi (d. [[1623]]).
* [[20. janúar]] - [[Sebastían 1.]] Portúgalskonungur (d. 1578).
* [[5. júlí]] - Elísabet af Austurríki, kona Karls 9. Frakkakonungs (d. 1592).
* [[19. desember]] - [[Filippus Vilhjálmur]], Óraníufursti (d. [[1618]]).

===Dáin===
* [[1. janúar]] - [[Pedro de Valdivia]], spænskur landvinningamaður (f. um [[1500]]).
* [[12. febrúar]] - [[Lafði Jane Grey]], Englandsdrottning í níu daga, hálshöggvin (f. um [[1537]]).
* [[21. febrúar]] - [[Hieronymus Bock]], þýskur grasafræðingur (f. [[1498]]).
* [[22. september]] - [[Francisco Vásquez de Coronado]], spænskur landvinningamaður (f. um [[1510]]).
* [[Leó Afríkanus]], [[súdan]]skur [[sagnfræði]]ngur (f. [[1495]]).

[[Flokkur:1554]]
[[Flokkur:1551-1560]]</text>
      <sha1>2nuskz606dif9w0osmri0m60kauueck</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963714</id>
      <parentid>1963710</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T17:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3338" sha1="tboute70yvhfuumy0dit4a7rh5pb1yz" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1551]]|[[1552]]|[[1553]]|[[1554]]|[[1555]]|[[1556]]|[[1557]]|
[[1541–1550]]|[[1551–1560]]|[[1561–1570]]|
[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]|
}}
[[Mynd:PAUL DELAROCHE - Ejecución de Lady Jane Grey (National Gallery de Londres, 1834).jpg|thumb|right|[[Lafði Jane Grey]] tekin af lífi. Málverk eftir Paul Delaroche.]]
[[Mynd:Felipe of Spain and MariaTudor.jpg|thumb|right|[[María 1.]] Bretadrottning og [[Filippus 2. Spánarkonungur|Filippus]] eiginmaður hennar.]]
Árið '''1554''' ('''MDLIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==
* [[12. mars]] - [[Klaustur]]hald formlega aflagt.
* [[Maí]]-[[júní]] - [[Hekla|Heklugos]] í Vondubjöllum, suðvestur af fjallinu.
* [[Oddur Gottskálksson]] varð lögmaður norðan og vestan.
* [[Knud Stensen]] varð hirðstjóri.
* Séra Oddur Þorsteinsson í [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafirði]] var dæmdur [[útlegð|útlægur]] úr [[Norðlendingafjórðungur|Norðlendingafjórðungi]] alla sína ævi fyrir að hafa náð barnungri mágkonu sinni á sitt vald með [[galdur|göldrum]] og [[nauðgun|nauðgað]] henni. Hann átti líka að missa hægri höndina (en [[Páll Stígsson]] höfuðsmaður náðaði hann þó) og einnig skyldi skera af honum bæði eyrun ef hann gyldi ekki stúlkunni stórfé í skaðabætur.
===Fædd===

===Dáin===

== Erlendis ==
* [[25. janúar]] - Borgin [[São Paulo]] var stofnuð í Brasilíu.
* [[12. febrúar]] - [[Lafði Jane Grey]] og eiginmaður hennar, Guildford Dudley lávarður, voru tekin af lífi í [[London]]. Hún hafði gert tilkall til krúnu Englands árið áður og verið drottning í níu daga.
* [[17. mars]] - [[Elísabet 1.|Elísabet]] prinsessa var fangelsuð í [[Tower of London]].
* [[12. apríl]] - [[María af Guise]] varð ríkisstjóri [[Skotland]]s.
* [[11. júní]] - [[Ítalíustríðin]]: Ítalir hrundu franskri árás á [[Siena]].
* [[23. júlí]] - [[Filippus 2. Spánarkonungur|Filippus 2.]] varð konungur Napólí og Sikileyjar.
* [[23. júlí|23.]] - [[25. júlí]] - [[María 1. Englandsdrottning]] giftist [[Filippus 2. Spánarkonungur|Filippusi]] konungi af Napólí og Sikiley, einkasyni [[Karl 5. keisari|Karls 5.]] keisara. 
* [[13. september]] - Mohammed ash-Sheikh, réðst á borgina [[Fez]] í [[Marokkó]] og varð soldán landsins. Ali Abu Hassun, fyrri leiðtogi, flúði land.
* Fyrsta [[kaffihús]]ið var opnað í [[Istanbúl]] í [[Tyrkland]]i.
* [[Portúgal]]ir fengu leyfi til að versla í héraðinu [[Guangdong]] í Kína.

===Fædd===
* [[9. janúar]] - [[Gregoríus 15.]] páfi (d. [[1623]]).
* [[20. janúar]] - [[Sebastían 1.]] Portúgalskonungur (d. 1578).
* [[5. júlí]] - Elísabet af Austurríki, kona Karls 9. Frakkakonungs (d. 1592).
* [[19. desember]] - [[Filippus Vilhjálmur]], Óraníufursti (d. [[1618]]).

===Dáin===
* [[1. janúar]] - [[Pedro de Valdivia]], spænskur landvinningamaður (f. um [[1500]]).
* [[12. febrúar]] - [[Lafði Jane Grey]], Englandsdrottning í níu daga, hálshöggvin (f. um [[1537]]).
* [[21. febrúar]] - [[Hieronymus Bock]], þýskur grasafræðingur (f. [[1498]]).
* [[22. september]] - [[Francisco Vásquez de Coronado]], spænskur landvinningamaður (f. um [[1510]]).
* [[Leó Afríkanus]], [[súdan]]skur [[sagnfræði]]ngur (f. [[1495]]).

[[Flokkur:1554]]
[[Flokkur:1551-1560]]</text>
      <sha1>tboute70yvhfuumy0dit4a7rh5pb1yz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1555</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12672</id>
    <revision>
      <id>1963694</id>
      <parentid>1905339</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T13:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2384" sha1="7ondmqmx6s7pp2q7n1hbhbs7yi31uri" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1552]]|[[1553]]|[[1554]]|[[1555]]|[[1556]]|[[1557]]|[[1558]]|
[[1541–1550]]|[[1551–1560]]|[[1561–1570]]|
[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]|
}}
[[Mynd:Pope Marcellus II.jpg|thumb|right|Hinn skammlífi páfi [[Marsellus II]].]]
Árið '''1555''' ('''MDLV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==
* Fyrsta íslenska [[Sálmur|sálmabók]]in, ''Ein Kristilig handbog'', var gefin út í [[Kaupmannahöfn]], þýdd af [[Marteinn Einarsson|Marteini Einarssyni]] biskupi.
* [[Eggert Hannesson]] lét af embætti lögmanns sunnan og vestan og [[Oddur Gottskálksson]] lét af embætti lögmanns norðan og vestan.
* [[Ólafur danski]], skólameistari í [[Skálholtsskóli|Skálholti]], drukknaði í [[Brúará]].
===Fædd===

===Dáin===
* [[Ólafur danski]]

== Erlendis ==
* [[2. febrúar]] - [[Ágsborgarþingið]] hefst.
* [[4. febrúar]] - John Rogers var brenndur á báli í [[England|Englandi]] fyrir [[villutrú]], fyrstur mótmælenda eftir valdatöku [[María 1. Englandsdrottning|Maríu]] drottningar.
* [[9. apríl]] - [[Marsellus II]] varð páfi. Páfadómur hans stóð þó aðeins í þrjár vikur.
* [[17. apríl]] - Borgin [[Siena]] á Ítalíu gafst upp eftir átján mánaða umsátur herliðs [[Flórens]] og keisarans.
* [[23. maí]] - [[Páll IV.]] varð páfi.
* [[1. júní]] - [[Safavídaríkið]] og [[Ottómanveldið]] sömdu um frið og enduðu sitt stríð sem hafði staðið í 23 ár.
* [[25. september]] - [[Ágsborgarfriðurinn]] var undirritaður.
* September - Stór jarðskjálfti varð í [[Kasmír]] með tilheyrandi mannsfalli og eyðileggingu.
* [[1. nóvember]] - Franski herinn tók vald yfir Sergipe-eyju nálægt [[Rio de Janeiro]] og byggði virki.
* Rússland braut vopnahlé við Svíþjóð og réðst á [[Finnland]].

===Fædd===
* [[18. mars]] - [[Frans hertogi af Anjou]], yngsti sonur [[Hinrik 2. Frakkakonungur|Hinriks 2.]] Frakkakonungs og [[Katrín af Medici|Katrínar af Medici]] (d. 1584).

===Dáin===
* [[23. mars]] - [[Júlíus III]] páfi (f. [[1487]]).
* [[12. apríl]] -  [[Jóhanna Kastilíudrottning]], kona Filippusar 1. (f. [[1479]]).
* [[1. maí]] - [[Marsellus II]] páfi (f. 1501).
* [[25. maí]] - [[Hinrik 2. Navarrakonungur]] (f.1503).
* [[21. nóvember]] - [[Georgius Agricola]], þýskur vísindamaður (f. [[1490]]).

[[Flokkur:1555]]
[[Flokkur:1551-1560]]</text>
      <sha1>7ondmqmx6s7pp2q7n1hbhbs7yi31uri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1553</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21780</id>
    <revision>
      <id>1963712</id>
      <parentid>1905350</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T16:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2881" sha1="4zgxozhqp91dpv1jd8nxsl49hix4la2" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1550]]|[[1551]]|[[1552]]|[[1553]]|[[1554]]|[[1555]]|[[1556]]|
[[1541–1550]]|[[1551–1560]]|[[1561–1570]]|
[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]|
}}
Árið '''1553''' ('''MDLIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==
* [[Eggert Hannesson]] lét af [[hirðstjóri|hirðstjórn]] en varð [[lögmaður]] sunnan og austan.
* [[Kristján 1.]] Danakonungur, [[Hinrik erkibiskup]] í Niðarósi og [[Marcellus (d. 1460)|Marcellus]] Skálholtsbiskup sendu harðorð bréf til landsins um þá sem rændu kirkjur eigum sínum en þar var einkum átt við [[Björn Þorleifsson hirðstjóri|Björn Þorleifsson]].
* [[Ormur Sturluson]] og [[Erlendur Þorvarðarson]] voru settir úr lögmannsembætti fyrir ýmsar sakir.

===Fædd===

===Dáin===

== Erlendis ==
[[Mynd:Mary I by Master John.jpg|thumb|right|[[María 1. Englandsdrottning]].]]
* [[2. janúar]] - [[Ítalíustríðin]]: 75 daga umsátri um frönsku borgina [[Metz]] lauk. [[Karl 5. keisari]] hins heila rómverska ríkis, missti yfir 6.000 hermenn.
* [[10. júlí]] - [[Lafði Jane Grey]] var [[Konungur Englands|Englandsdrottning]] í níu daga.
* [[19. júlí]] - [[María I Englandsdrottning|María]], dóttir [[Hinrik VIII|Hinriks VIII]] og [[Katrín af Aragon|Katrínar af Aragon]], lýst drottning [[England]]s og [[Írland]]s. [[Lafði Jane Grey]] sagði af sér. Hún var síðar dæmd til dauða ásamt manni sínum og fleirum.
* [[22. ágúst]] - [[John Dudley, hertogi af Norðymbralandi|Hertoginn af Norðymbralandi]], helsti stuðningsmaður Lafði Jane Grey, tekinn af lífi.
* September - Enskir [[mótmælendatrú|mótmælendabiskupar]] handteknir og [[kaþólsk trú|kaþólskir]] biskupar settir aftur í embætti.
* [[27. október]] - [[Kalvínismi|Kalvínistar]] brenndu [[Miguel Serveto]] sem [[trúvilla|trúvilling]] í [[Genf]].
* Fyrsta tilraun til að sigla [[Norðausturleiðin]]a (norður fyrir [[Rússland]]). Sir Hugh Willoughby og menn hans fórust í ferðinni.

===Fædd===
* [[14. maí]] - [[Margrét af Valois]], Frakklandsdrottning, kona [[Hinrik 4. Frakkakonungur|Hinriks 4.]] (d. [[1615]]).
* [[23. nóvember]] - [[Prospero Alpini]], ítalskur lækninr og grasafræðingur (d. [[1617]]).
* [[13. desember]] - [[Hinrik 4. Frakkakonungur]] (d. [[1610]]).

===Dáin===
* [[9. apríl]] - [[François Rabelais]], rithöfundur og læknir (f. um [[1494]])
* [[17. apríl]] - [[Pedro de Valdivia]], spænskur landvinningamaður (f. 1497).
* [[6. júlí]] - [[Játvarður 6.]] [[Konungur Englands|Englandskonungur]] (f. [[1537]]). 
* [[22. ágúst]] - [[John Dudley, hertogi af Norðymbralandi]], hálshöggvinn (f. [[1502]]).
* [[16. október]] - [[Lucas Cranach eldri]], þýskur málari (f. [[1472]]).
* [[27. október]] - [[Michael Servetus]], spænskur guðfræðingur, brenndur á báli (f. [[1511]]).

[[Flokkur:1553]]
[[Flokkur:1551-1560]]</text>
      <sha1>4zgxozhqp91dpv1jd8nxsl49hix4la2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Minkur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24299</id>
    <revision>
      <id>1963774</id>
      <parentid>1868055</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T11:35:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30334-12</username>
        <id>116742</id>
      </contributor>
      <comment>Grammar</comment>
      <origin>1963774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1452" sha1="n6sz21tv84evmtk0snnkl2cyf4gp8f6" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Minkur
| status = LC
| status_system = iucn2.3
| image = American_Mink.jpg
| image_width = 250px
| phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'')
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'')
| ordo = [[Rándýr]] (''Carnivora'')
| familia = [[Marðarætt]] (''Mustelidae'')
| genus = Neogale
| species = '''''N. vison'''''
| binomial = ''Neogale vison''
| binomial_authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], [[1777]])
}}
'''Minkur''' ([[fræðiheiti]]: '''''Neogale vison''''') er [[rándýr]] af [[marðarætt]] sem lifir um alla [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og á [[Ísland]]i þangað sem hann var fluttur til [[loðdýrarækt]]ar árið [[1931]], slapp fljótlega út og breiddist hratt út um allt land. Almennt er litið á minkinn sem aðskotadýr og [[meindýr]] á Íslandi og kerfisbundið reynt að halda honum í skefjum. Minkurinn er lítill (um 40 [[cm]] á lengd), langur og grannur með lítið höfuð, svartan feld, langt og loðið skott og hvítan blett undir hökunni. Minkurinn er mjög fær að synda í ám og vötnum þar sem hann veiðir [[fiskur|fisk]] og [[fugl]]a. Dreptu þig tussa

== Tenglar ==
{{Wiktionary|minkur}}
{{commons|Mustela vison|minkum}}
{{Wikilífverur|Mustela vison|minkum}}
* {{Vísindavefurinn|7206|Hvað getur minkur verið lengi í kafi?}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Marðarætt]]
[[Flokkur:Villt spendýr á Íslandi]]</text>
      <sha1>n6sz21tv84evmtk0snnkl2cyf4gp8f6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963775</id>
      <parentid>1963774</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T11:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-30334-12|~2026-30334-12]] ([[User talk:~2026-30334-12|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Hjartadmitt|Hjartadmitt]]</comment>
      <origin>1868055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1434" sha1="9mrn61gfn0o6e2fdpysuo57h3kawjoi" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Minkur
| status = LC
| status_system = iucn2.3
| image = American_Mink.jpg
| image_width = 250px
| phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'')
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'')
| ordo = [[Rándýr]] (''Carnivora'')
| familia = [[Marðarætt]] (''Mustelidae'')
| genus = Neogale
| species = '''''N. vison'''''
| binomial = ''Neogale vison''
| binomial_authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], [[1777]])
}}
'''Minkur''' ([[fræðiheiti]]: '''''Neogale vison''''') er [[rándýr]] af [[marðarætt]] sem lifir um alla [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og á [[Ísland]]i þangað sem hann var fluttur til [[loðdýrarækt]]ar árið [[1931]], slapp fljótlega út og breiddist hratt út um allt land. Almennt er litið á minkinn sem aðskotadýr og [[meindýr]] á Íslandi og kerfisbundið reynt að halda honum í skefjum. Minkurinn er lítill (um 40 [[cm]] á lengd), langur og grannur með lítið höfuð, svartan feld, langt og loðið skott og hvítan blett undir hökunni. Minkurinn er mjög fær að synda í ám og vötnum þar sem hann veiðir [[fiskur|fisk]] og [[fugl]]a.

== Tenglar ==
{{Wiktionary|minkur}}
{{commons|Mustela vison|minkum}}
{{Wikilífverur|Mustela vison|minkum}}
* {{Vísindavefurinn|7206|Hvað getur minkur verið lengi í kafi?}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Marðarætt]]
[[Flokkur:Villt spendýr á Íslandi]]</text>
      <sha1>9mrn61gfn0o6e2fdpysuo57h3kawjoi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Konstantínus mikli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28772</id>
    <revision>
      <id>1963697</id>
      <parentid>1544134</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T14:31:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11303" sha1="7tv8awhg3u70utjuoi91h0xhl5g88c9" xml:space="preserve">{{Rómverskur keisari |
  Nafn                 = Konstantínus mikli |
  Titill               = Rómverskur keisari |
  image_name           = Rome-Capitole-StatueConstantin.jpg |
  valdatími            = 306 – 337&lt;br /&gt;með [[Flavius Valerius Severus|Severusi]] (306 – 307),&lt;br /&gt;með [[Galerius]]i (306 – 311),&lt;br /&gt;með [[Licinius]]i (308 – 324) og&lt;br /&gt;í samkeppni við [[Maxentius]] (306 – 312) |
  fæddur               = 27. febrúar 272 |
  fæðingarstaður       = Naissus (í núverandi [[Serbía|Serbíu]]) |
  dáinn                = 22. maí 337 |
  dánarstaður          = Nicomedia (í núverandi [[Tyrkland|Tyrklandi]]) |
  forveri              = [[Constantius Chlorus]] |
  eftirmaður           = [[Constantinus 2.]], [[Constantius 2.]] og [[Constans]] |
  maki                 = Minervina&lt;br /&gt;Fausta |
  börn                 = Crispus&lt;br /&gt;Constantinus 2.&lt;br /&gt;Constantius 2.&lt;br /&gt;Constans |
  faðir                = Constantius Chlorus |
  móðir                = Helena |
  ætt                  = [[Konstantínska ættin]] |
  tímabil              = [[Fjórveldisstjórnin]]
}}
'''Gaius Flavius Valerius Aurelius Constantinus''' ([[27. febrúar]] [[272]] – [[22. maí]] [[337]]), oft kallaður '''Konstantínus mikli''' eða '''heilagur Konstantínus''' (af [[Rétttrúnaðarkirkjan|Rétttrúnaðarkirkjunni]]), var [[Rómarkeisari|keisari]] [[Rómaveldi]]s á árunum 306 til 337. Hann er frægastur fyrir að hafa lögleitt [[kristni]] inn í [[rómverska keisaradæmið]] árið 313 og fyrir að halda [[kirkjuþingið í Nikeu]] árið 325. Hann er einnig þekktur fyrir að hafa endurbyggt borgina Byzantion, sem hann nefndi þá ''Nova Roma'' (Nýja Róm), en nafni hennar var síðar breytt í [[Konstantínópel]] honum til heiðurs. Hann gerði hana að höfuðborg Rómaveldis og varð hún síðar höfuðborg [[austrómverska keisaradæmið|austrómverska keisaradæmisins]].

== Leiðin til valda ==
Konstantínus var sonur [[Constantius Chlorus|Constantiusar Chlorusar]] og Helenu. Constantius Chlorus hafði verið í lífvarðasveit [[Aurelianus]]ar og verið skipaður landsstjóri í Dalmatiu af [[Diocletianus]]i. Árið 288 var Constantius Clorus skipaður yfirmaður lífvarðasveitar [[Maximianus]]ar og giftist á svipuðum tíma Theodoru, stjúpdóttur Maximianusar, eftir að hafa skilið við Helenu.

Árið 293 var [[Fjórveldisstjórnin|fjórveldisskipulagið]] kynnt til sögunnar þegar Diocletianus og Maximianus (sem höfðu titilinn ''augustus''), skipuðu hvor um sig einn undirkeisara (''caesar''). Constantius Chlorus var útnefndur ''caesar'' í vesturhluta Rómaveldis af Maximianusi og á sama tíma útnefndi Diocletianus [[Galerius]] sem sinn undirkeisara. Eftir útnefningu föður síns flutti Konstantínus til hirðar Diocletianusar í Nicomediu (núverandi [[Izmit]] í [[Tyrkland]]i).

Þegar Diocletianus og Maximianus sögðu af sér árið 305 varð Constantius Clorus yfirkeisari (''augustus'') í vesturhluta Rómaveldis og Galerius í austurhlutanum. Við skipun undirkeisara var hinsvegar gengið var framhjá Konstantínusi því [[Flavius Valerius Severus]] var skipaður ''caesar'' í vesturhlutanum og [[Maximinus Daia]] í austurhlutanum. Að sama skapi var gengið framhjá [[Maxentius]]i syni Maximianusar.

Síðar á árinu 305 yfirgaf Konstantínus Nicomediu og fór ásamt föður sínum í herferð gegn Pictum í [[Skotland]]i. Herferðin entist fram á árið 306 án teljandi árangurs en heilsa Constantiusar Chlorusar fór sífellt versnandi og hann lést í júlí 306, í Eboracum ([[York]]). Herdeildirnar í [[Bretland]]i hylltu Konstantínus þá sem keisara (''augustus'') yfir vesturhluta Rómaveldis en Galerius vildi að Severus yrði ''augustus'' og bauð Konstantínusi að verða undirkeisari (''caesar''), sem Konstantínus samþykkti. Svæðið sem Konstantínus stjórnaði var [[Bretland]], [[Gallía]], [[Hispania]] og sá hluti [[Germania|Germaniu]] sem var sunnan [[Rín (fljót)|Rínar]]. Höfuðborg hans var Augusta Treverorum ([[Trier]]).

== Valdatíð ==
=== Undirkeisari í vesturhluta Rómaveldis ===
[[Mynd:Constantine by Philip Jackson.JPG|thumb|left|Stytta af Konstantínusi í York þar sem hann var fyrst hylltur sem keisari.]]
Fjórveldisskipulagið stóð því enn; tveir yfirkeisarar (''augustus'') og tveir undirkeisarar (''caesar''). Málin flæktust hinsvegar nokkrum mánuðum síðar þegar Maxentius var lýstur augustus í [[Róm]]. Severus fór þá með her gegn honum en Maxentius mútaði herdeildum Severusar og Severus var tekinn til fanga og síðar tekinn af lífi. Því næst freistaði Galerius þess að kveða niður þessa uppreisn Maxentiusar en mistókst að ná Róm á sitt vald og neiddist til að flýja.

Konstantínus blandaði sér ekki í þessi átök í bili og hélt sínum herdeildum fyrir utan [[Ítalía|Ítalíu]]. Í stað þess einbeitti hann sér að því að tryggja landamæri ríkisins við Rín og barðist við Buctera og [[Frankar|Franka]].

Maximianus steig þá aftur fram á sjónarsviðið og fékk Konstantínus til þess að lýsa yfir stuðningi við Maxentius en í staðinn studdi Maximianus að Konstantínus tæki sér titilinn ''augustus''. Til að innsigla samkomulagið giftist Konstantínus Faustu, dóttur Maximianusar. Konstantínus veitti Maxentiusi þó engann hernaðarlegan stuðning. Maximianus fór þá til sonar síns í Róm en sinnaðist fljótlega við hann og reyndi að ræna völdum af honum. Maxentius hafði hinsvegar meiri stuðning og Maximianus neyddist til að yfirgefa borgina.

Árið 308 var svo haldin ráðstefna til þess að reyna að bjarga fjórveldisskipulaginu. Niðurstaða ráðstefnunnar var sú að Galerius var áfram ''augustus'' í austurhlutanum og Maximinus Daia var ''caesar''. Í vesturhlutanum var [[Licinius]], vinur Galeriusar, skipaður ''augustus'' en Konstantínus var ennþá ''caesar''. Konstantínus hafði reyndar byrjað að kalla sjálfan sig ''augustus'' fyrir ráðstefnuna og hann hélt því áfram eftir hana. Maxentius og Maximianus voru hvorugur opinberlega viðurkenndir sem keisarar á ráðstefnunni, en Maxentius hafði þó ennþá stuðning í Róm.

Maximianus dvaldi við hirð Konstantínusar í [[Gallía|Gallíu]] á árunum 309 til 310 en gerði þá eina tilraun enn til þess að ná keisaratitli. Konstantínus hafði þá sett hann yfir hluta herafla síns, sem átti að vera til taks ef Maxentius myndi ráðast inn í Gallíu. Maximianus tilkynnti þá að Konstantínus hefði látist og lýsti sjálfan sig keisara. Hermennirnir voru hinsvegar hliðhollir Konstantínusi og Maximianus neyddist til að flyja. Konstantínus náði honum þó fljótlega og tók til fanga. Stuttu síðar framdi Maximianus sjálfsmorð.

=== Átök um völdin ===

Fjórveldisskipulagið hrundi endanlega eftir að Galerius lést, árið 311. Í kjölfarið mynduðu Konstantínus og Licinius hernaðarbandalag gegn Maxentiusi og Maximinusi Daia. Licinius barðist við Maximinus um yfirráð yfir austurhlutanum á meðan Konstantínus barðist við Maxentius um völd í vesturhlutanum. Herir Konstantíusar og Maxentiusar mættust í þremur bardögum árið 312 og bar Konstantínus sigurorð í þeim öllum. Í síðasta bardaganum, við Milvian brúnna rétt fyrir utan Róm, féll Maxentius. Eftir það var Konstantínus eini keisarinn í vesturhlutanum.

Árið 313 náði Licinius að sigra Maximinus Daia og tryggja sér þar með völd í austurhluta Rómaveldis. Heimsveldinu var nú skipt á milli þeirra; Licinius stjórnaði austurhlutanum og Konstantínus vesturhlutanum. Bandalag þeirra Konstantínusar og Liciniusar stóð þó ekki lengi því herir þeirra börðust í bardaga annaðhvort árið 314 eða 316 og í öðrum árið 317, en eftir það komust þeir að samkomulagi um vopnahlé og að þeir myndu skipa syni sína í stöðu undirkeisara. [[Crispus]] og [[Constantinus 2.]], synir Konstantínusar, og Licinianus, sonur Liciniusar, urðu því allir ''caesar'' árið 317.

Næstu árin héldu Konstantínus og Licinius friðinn en stríð braust út á milli þeirra aftur árið 324. Ástæðan var sú að umburðarlyndi Liciniusar í garð kristinna var farið að minnka og það sætti Konstantínus sig ekki við. Herir þeirra mættust í þremur bardögum og hafði Konstantínus betur í þeim öllum. Í kjölfarið var Licinius tekinn af lífi og Konstantínus var einn keisari yfir öllu Rómaveldi eftir það.

[[Mynd:Byzantinischer Mosaizist um 1000 002.jpg|thumb|left|[[Mósaík]]mynd af Konstantínusi í [[Hagia Sofia|Hagiu Sofiu]].]]
=== Konstantínus og kristni ===
Konstantínusar er einna helst minnst fyrir það að hafa verið fyrsti [[kristni]] keisari Rómaveldis. Það er ekki ljóst hvenær á lífsleiðinni hann snerist til kristinnar trúar en hann lét ekki skíra sig fyrr en árið 337, skömmu áður en hann lést.

Árið 313 gáfu Konstantínus og Licinius út sameiginlega tilskipun sem kvað á um að öll trúarbrögð væru lögleg innan heimsveldisins. Þar með var ekki lengur refsivert að aðhyllast kristna trú. Alla tíð síðan hefur Konstantínus verið álitinn dýrlingur á meðal ýmissa kirkjudeilda.

Árið 325 hélt Konstantínus [[kirkjuþingið í Nikeu]]. Þar var reynt að samþætta kenningar hinna mismunandi greina kristninnar sem þá höfðu myndast í Rómaveldi.

=== Síðustu árin ===
Árið 326 lét Konstantínus taka son sinn Crispus og Faustu eiginkonu sína af lífi. Crispus var ekki sonur Faustu heldur Minervinu, fyrri konu Konstantínusar. Crispus hafði verið gerður að ''caesar'' árið 317 og hann hafði hjálpað föður sínum að sigra Licinius árið 324 er hann stýrði flota Konstantínusar sem bar sigurorð af flota Liciniusar. Ástæðurnar fyrir aftökunum eru ekki ljósar en hugsanlegt er að Crispus og Fausta hafi verið í leynilegu sambandi.

Árið 330 gerði Konstantínus ''Nova Roma'' (sem hét áður Byzantion) að höfuðborg Rómaveldis. Borgin var þá stækkuð til muna og eftir dauða Konstantínusar var hún nefnd [[Konstantínópel]] honum til heiðurs. Hún var svo höfuðborg [[Austrómverska keisaradæmið|Austrómverska keisaradæmisins]] í yfir 1000 ár eftir það.

Konstantínus var afar farsæll herforingi og eftir að hafa sameinað heimsveldið undir einum keisara einbeitti hann sér að því að berjast við [[germanir|germanska þjóðflokka]] á norður-landamærum ríkisins. Árið 332 barðist hann gegn [[Gotar|Gotum]] og árið 334 gegn Sarmatium. Árið 337 hafði hann skipulagt mikla herferð gegn Persum en hann veiktist áður en af henni varð.

Konstantínus lést [[22. maí]] 337. Synir hans þrír, sem hann átti með Faustu, [[Constantinus 2.]], [[Constantius 2.]] og [[Constans]] tóku þá við af honum sem keisarar.
{{Commonscat|Constantinus I Magnus|Konstantínusi mikla}}
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| fyrir = [[Constantius Chlorus]]
| eftir = [[Constantinus 2.]],&lt;br /&gt;[[Constantius 2.]]&lt;br /&gt; og [[Constans]]
| titill = [[Keisari Rómaveldis]]
| frá = 306
| til = 337
}}
{{Töfluendir}}
{{Rómverskir keisarar}}
{{fd|272|337}}
[[Flokkur:Dýrlingar rétttrúnaðarkirkjunnar]]
[[Flokkur:Rómverskir keisarar]]</text>
      <sha1>7tv8awhg3u70utjuoi91h0xhl5g88c9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arsenal F.C.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34151</id>
    <revision>
      <id>1963725</id>
      <parentid>1924849</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T20:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29979-56</username>
        <id>116716</id>
      </contributor>
      <origin>1963725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8099" sha1="t4m06mv8my654y1g2fmb0ojhrglxl96" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið
| Fullt nafn = Arsenal Football Club
| Mynd = 
| Gælunafn = ''Gunners''
| Stytt nafn = Arsenal F.C.
| Stofnað = 1886
| Leikvöllur = [[Emirates Stadium]]
| Stærð = 60.432
| Stjórnarformaður = {{ENG}} [[Peter Hill-Wood]]
| Knattspyrnustjóri = {{ESP}} [[Mikel Arteta]]
| Núverandi fyrirliði = Martin Ödegaard
| Deild = [[Enska úrvalsdeildin]]
| Tímabil = 2024-2025
| Staðsetning = 2. sæti
| núverandi fyrirliði 
| pattern_la1 = _arsenal2526h
| pattern_b1 = _arsenal2526h
| pattern_ra1 = _arsenal2526h
| pattern_sh1 = _arsenal2526h
| pattern_so1 = _arsenal2526hl
| leftarm1 = FFFFFF
| body1 = F00000
| rightarm1 = FFFFFF
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = F00000
| pattern_la2 = _arsenal2526a
| pattern_b2 = _arsenal2526a
| pattern_ra2 = _arsenal2526a
| pattern_sh2 = _arsenal2526a
| pattern_so2 = _adidasredl
| leftarm2 = 192B47
| body2 = 192B47
| rightarm2 = 192B47
| shorts2 = 0c1c3e
| socks2 = 0c1c3e
}}
[[Mynd:Arsenal Flag (7100433493).jpg|255px|thumb|left]]
{{Hreingera|vantar nútímasögu}}
'''Arsenal''' er [[Knattspyrna|knattspyrnulið]] í norðvestur hluta [[London|Lundúna]]. Það var stofnað árið [[1886]] og hét þá ''Dial Square'' en nafnið breyttist fljótt í ''Royal Arsenal'' og svo ''Woolwich Arsenal''. Í upphafi var það aðeins skipað starfsmönnum úr hinni konunglegu hergagnasmiðju sem staðsett var á svæðinu. Fyrsti leikurinn var leikinn við lið sem hét [[Eastern Wanderers]] og vann Arsenal þann leik 6-0.

== Saga ==
=== Fyrstu skrefin ===
[[Mynd:Arsenal 1888 squad photo.jpg|thumb|left|Lið Arsenal árið 1888]]
{{hreingera}}
Þannig hófst í raun saga þessa félags sem er eitt það stærsta í Englandi og var heillengi á árunum fyrir seinna stríð, stærsti klúbbur í heimi. Næsta skref var að skipta um nafn. Liðið hét nú Royal Arsenal. Aðstöðuleysi hindraði þessa stórhuga menn ekki í að halda áfram að spila knattspyrnu. Árið [[1891]] hafði félagið unnið allar bikarkeppnirnar í London og þar með skotist fram úr eldri liðum á borð við [[Tottenham]] og [[Milwall]]. En eitthvað vantaði uppá. Stóru liðin að norðan voru enn of sterk fyrir „litla“ Arsenal og það var ekki fyrr en atvinnumennsku var komið á hjá Arsenal að hjólin tóku að snúast af alvöru. Fljótlega voru umsvifin orðin það mikil að liðið varð að eignast leikvang. Fyrsti völlurinn sem Arsenal eignaðist var ''Manor Field'' við Manor veg og gátu þeir þar byggt stúku sem þeir gátu verið stoltir af En bakslag kom í þetta ferli þegar hin liðin í Norður Englandi sem hingað til höfðu viljað spila við Arsenal tóku nú uppá því að neita að spila við þá. Á þeim tíma var Arsenal eina liðið í suður-Englandi sem hafði tekið upp atvinnumennsku og það fór illa í hin liðin. [[Enska knattspyrnusambandið]] snéri líka baki við þeim svo nú urðu þeir að róa á önnur mið. Reynt var að fá stóru liðin fyrir sunnan til þess að stofna deild en þeir vildu það ekki. Nú voru góð ráð dýr. Arsenal sá nú fram á dökka tíma.

Þeir þurftu að leggja á sig löng og erfið ferðalög til að fá leiki og aðsókn á Manor Ground sem hingað til hafði verið mjög góð, eða um 12 þúsund manns á leik, fór ört dvínandi. Allt virtist vera á niðurleið þegar [[Henry Norris]] kom til bjargar. Sá var formaður [[Fulham]] og vildi hann yfirtaka Arsenal og flytja það til Craven Cottage sem var heimavöllur Fulham. Stjórn deildakeppninnar var mótfallinn þessari sameiningu svo nú hófst tími uppbyggingar hjá Norris og félögum. 

Norris byrjaði á því að kaupa [[Alf Common]] sem var fyrsti leikmaðurinn til þess að kosta meira en 100.000 pund en hann breytti litlu og liðið hélt áfram að tapa. 

Sala á leikmönnum var óumflýjanleg því skuldir félagsins voru háar. Ekki hefur það verið til þess að styrkja liðið og árið [[1912]] gerðist svo hið umflýjanlega, Arsenal féll í aðra deild eftir að lenda í neðsta sæti 1. deildar. Norris brást skjótt við og leitaði nú um allt að stað fyrir nýjan leikvang fyrir félagið. Norris hafði augastað á svæði í norðurhluta London þar sem [[Highbury]] reis svo síðar. Deildarstjórnin tók líka skýrt fram að norður-London væri nægilega stórt svæði fyrir tvö lið, Tottenham og Arsenal. Fyrsti leikurinn á Highbury var spilaður í apríl [[1913]]. Leicester Fosse voru lagðir að velli 2-1. Þá hafði Norris breytt nafninu og nú hét liðið '''Arsenal'''. Segja má að Norrris hafi tekið fyrstu skrefin í þá átt að gera Arsenal að því stórveldi sem það var á árunum eftir stríð. 

Árið 1919 spilaði hann svo loks út stærsta trompinu. Stjórn deildarinnar hafði ákveðið að fjölga um tvö lið í efstu deild. Norris sá að ef Arsenal ætti að lifa af þá yrðu þeir að fá þennan séns. Norris sem nú var kominn með aðalstign og átti sæti á þinginu notaði öll sín áhrif til þess að koma Arsenal á framfæri. Hann benti mönnum á að Arsenal hafði lengi spilað í efstu deild og fannst því að þeir ættu sætið skilið. Það kom svo á daginn að Derby og Preston, tvö efstu lið 2.deildar fengu sitt sæti ásamt [[Chelsea F.C.]] og þá var komið að því. Hvort yrði það Arsenal eða Tottenham sem hlyti aukasætið? Norris hafði áunnið sér stuðning forseta deildarkeppninnar og hann flutti snjalla ræðu sem varð til þess að Arsenal hreppti hnossið. En lífið brosti ekki við Arsenal. Norris reyndi allt sem hann gat en bág fjárhagsstaða og slakur árangur gerðu illt verra. Markmið Norris um að gera Arsenal að stærsta liði Englands hafði ekki tekist og hann ákvað að segja af sér. Hann auglýsti eftir nýjum framkvæmdarstjóra og sagði svo af sér. En hugsjónir hans höfðu orðið stjórnarmönnum í Arsenal hvatning til að gera betur og næstu ár skyldu verða ár uppbyggingar.

== Rígar ==

=== Rígurinn við Tottenham Hotspur ===
[[Mynd:Arsenal attack! 2 (5194999374).jpg|thumb|Arsenal sækir að marki Tottenham]]
Arsenal á í langvinnum ríg við [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]. Þar sem liðin eru bæði frá norðurhluta [[London]] er leikur liðanna kallaður borgarslagurinn í Norður-London (North London derby). Upphaf rígsins má rekja til ársins [[1913]] þegar Arsenal rambaði á barmi [[Gjaldþrot|gjaldþrots]] og Norris auk [[William Hall|Williams Halls]] fluttu liðið frá [[Woollett]] til Norður-London. Nýr heimavöllur Arsenal var aðeins sex kílómetrum frá velli Tottenham. Stuðningsmenn Tottenham voru ekki ánægðir með þetta og litu á þetta sem innrás inn í hverfi þeirra. Einnig líkaði þeim illa að talað var um Arsenal og Tottenham sem tvö frá Norður-London. Enn þann dag í dag segja sumir stuðningsmenn Tottenham að Arsenal sé ekki lið frá Norður-London og að Arsenal ætti að fara aftur til Woollett.

Einn eftirminnilegasti leikur liðanna var spilaður árið [[1935]] á [[Tottenham Hotspur Stadium|heimavelli Tottenham]]. Arsenal vann leikinn 6-0 og er það stærsti sigur Arsenal á Tottenham hingað til.&lt;ref&gt;{{Citation|title=North London derby|date=2023-11-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=North_London_derby&amp;oldid=1184099287|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-11-21}}&lt;/ref&gt; 


==Bikarar==
===Gamla enska 1. deild/Premier League===
(14):  1930–31, 1932–33, 1933–34, 1934–35, 1937–38, 1947–48, 1952–53, 1970–71, 1988–89, 1990–91, 1997–98, 2001–02, 2003–04, 2025-26

===FA-bikarinn===
(14): 1929–30, 1935–36, 1949–50, 1970–71, 1978–79, 1992–93, 1997–98, 2001–02, 2002–03, 2004–05, 2013–14, 2014–15, 2016–17, 2019–20

=== EFL-bikarinn===
(2)	1986–87, 1992–93

===Samfélagsskjöldurinn===
(17):	1930, 1931, 1933, 1934, 1938, 1948, 1953, 1991†, 1998, 1999, 2002, 2004, 2014, 2015, 2017, 2020, 2023

== Heimildir ==


{{Enska úrvalsdeildin}}

[[Flokkur:Ensk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:Arsenal F.C.| ]]
{{s|1886}}</text>
      <sha1>t4m06mv8my654y1g2fmb0ojhrglxl96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35526</id>
    <revision>
      <id>1963733</id>
      <parentid>1940929</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T23:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30229-82</username>
        <id>116722</id>
      </contributor>
      <comment>/* Leikstjóri ársins */</comment>
      <origin>1963733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35345" sha1="jikkq4hkxuw8rs3ff2zw9m4a9pnkiac" xml:space="preserve">{{Verðlaun
| nafn                  = Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin
| land                  = Ísland
| umsjón                = Sviðslistasamband Íslands
| ár                    = 2003
| undirtitill           = áður ''Íslensku leiklistarverðlaunin''
| mynd                  = 
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi árangur í leiklist á Íslandi
| stjórnandi            = 
| vefsíða               = {{URL|https://www.griman.is/}}
}}

'''Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin''' eru [[Ísland|íslensk]] [[leiklist]]arverðlaun sem veitt eru árlega af Sviðslistasambandi Íslands (áður Leiklistarsamband Íslands). Verðlaunin voru fyrst veitt sumarið 2003.

== Verðlaunaflokkar ==

* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Sýning ársins|Sýning ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikskáld ársins og Leikrit ársins|Leikskáld ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikstjóri ársins|Leikstjóri ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikari ársins í aðalhlutverki|Leikari ársins í aðalhlutverki]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikkona ársins í aðalhlutverki|Leikkona ársins í aðalhlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikari ársins í aukahlutverki|Leikari ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikkona ársins í aukahlutverki|Leikkona ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikmynd ársins|Leikmynd ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Búningar ársins|Búningar ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Lýsing ársins|Lýsing ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Tónlist ársins|Tónlist ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Söngvari ársins|Söngvari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Dansari ársins|Dansari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Danshöfundur ársins|Danshöfundur ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Barnasýning ársins|Barnasýning ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Útvarpsverk ársins|Útvarpsverk ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands|Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands]]

== Verðlaunahafar ==

=== Sýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Sýning !! Höfundur 
!Leikstjórn/Leikgerð!! Sviðsetning
|-
| 2003 (1.) || ''Kvetch''|| [[Steven Berkoff]]
| [[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]|| Á senunni
|-
| 2004 (2.) || ''Þetta er allt að koma''|| [[Hallgrímur Helgason]]
| [[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2005 (3.) || ''Draumleikur''|| [[August Strindberg]]
| [[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
| 2006 (4.) || [[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]|| [[Henrik Ibsen]]
|[[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2007 (5.) || ''Dagur vonar''|| [[Birgir Sigurðsson]]
|[[Hilmir Snær Guðnason]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
| 2008 (6.) || ''[[Hamskiptin]]''|| [[Franz Kafka]]
|[[David Farr]] og [[Gísli Örn Garðarsson]]|| Lyric Hammersmith&lt;sup&gt;([[:en:Lyric_Theatre_(Hammersmith)|en]])&lt;/sup&gt;, [[Vesturport]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2009 (7.) || ''Utan gátta''|| [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || ''Jesús litli''|| [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]
|[[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|''Lér konungur''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|''Tengdó''
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|Jón Páll Eyjólfsson
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|''Macbeth''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|''Ragnheiður''
|[[Gunnar Þórðarson]] og [[Friðrik Erlingsson]]
|Stefán Baldursson
|[[Íslenska óperan]]
|-
| 2015 (13.) ||''Dúkkuheimili''|| [[Henrik Ibsen]]
| Harpa Arnardóttir||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || ''Njála''|| [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]
| [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| [[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|''Fórn - No Tomorrow''
|[[Margrét Bjarnadóttir]] og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|''Himnaríki og helvíti''
|Bjarni Jónsson og [[Jón Kalman Stefánsson]]
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || ''Ríkharður III'' || [[William Shakespeare]]
| [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || ''Atómstöðin - endurlit'' || [[Dóri DNA|Halldór Laxness Halldórsson]] og [[Una Þorleifsdóttir]]
| [[Una Þorleifsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || ''Vertu úlfur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]
| [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || ''9 Líf'' || [[Ólafur Egill Ólafsson]]
| [[Ólafur Egill Ólafsson]]|| [[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || ''Ellen B.'' || [[Marius von Mayenburg]]
| [[Benedict Andrews]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || ''Saknaðarilmur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] 
| [[Björn Thors]]||[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|''Hringir Orfeusar og annað slúður'' 
|[[Erna Ómarsdóttir]] 
|
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|}

=== Leikskáld ársins og Leikrit ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Höfundur !! Sýning 
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikskáld ársins''
|-
| 2003 (1.) || [[Þorvaldur Þorsteinsson]]|| ''And Björk, of course...''
|
|-
| 2004 (2.) || [[Jón Atli Jónasson]]|| ''Brim''
|
|-
| 2005 (3.) || [[Kristín Ómarsdóttir]]|| ''Segðu mér allt''
|
|-
| 2006 (4.) || [[Hugleikur Dagsson]]|| ''Forðist okkur''
|CommonNonsense og  Leiklistardeild Listaháskóla Íslands
|-
| 2007 (5.) || [[Benedikt Erlingsson]]|| ''Mr. Skallagrímsson''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2008 (6.) || [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]|| ''Brák''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2009 (7.) || [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]|| ''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]|| ''Jesús litli''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Auður Jónsdóttir]] og [[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Fólkið í kjallaranum''
|
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]] og [[Símon Birgisson]]
|''Englar alheimsins''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikrit ársins''
|-
|2014 (12.)
|[[Lilja Sigurðardóttir]]
|''Stóru börnin''
|Lab Loki
|-
| 2015 (13.) || [[Hallgrímur Helgason]]||''Konan við 1000°''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| ''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[María Reyndal]] og [[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|Bjarni Jónsson
|Himnaríki og helvíti
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || [[Friðgeir Einarsson]]|| ''Club Rom­antica'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Helgi Þór rofnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]|| ''Vertu úlfur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Sjö ævintýri um skömm'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || [[Matthías Tryggvi Haraldsson]]|| ''Síðustu dagar Sæunnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] || ''Saknaðarilmur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikstjóri ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjórn ársins''
|-
|2003 (1.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Kvetch''
|Á senunni
|-
|2004 (2.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|''Þetta er allt að koma''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjóri ársins''
|-
|2005 (3.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Draumleikur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
|2006 (4.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Kristín Eysteinsdóttir]]
|''Sá ljóti''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]
|''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2010 (8.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Guðjón Pedersen]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ragnar Bragason]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Gullna hliðið''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2015 (13.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir|Bryn­hild­ur Guðjóns­dótt­ir]]
|''Rík­h­arður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Agnar Jón Egilsson]]
|''Fúsi - aldur og fyrri störf''
|Sviðslistahópurinn Monochrome í samstarfi við  [[Borgarleikhúsið]] og List án landamæra
|-
|2025 (23.)
|Þorleifur Örn Arnarsson
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Veislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Belgíska Kongó''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Óliver!'' og ''Svört Mjólk''
|[[Leikfélag Akureyrar]] (''Óliver!'')
|-
|2006 (4.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|Ég er mín eigin kona
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Mr. Skallagrímsson''
|Söguleikhús Landnámsseturs
|-
|2008 (6.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ökutíminn''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|[[Björn Thors]]
|''Vestrið eina''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Arnar Jónsson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Mýs og menn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Eldraunina''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Þór Tulinius]]
|''Endatafl''
|Leikhópurinn Svipir og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Hver er hræddur við Virginíu Woolf?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Faðirinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Ríkharður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|''Rocky''
|Óskabörn ógæfunnar
|-
|2021 (19.)
|[[Björn Thors]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Hallgrímur Ólafsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Sigurður Þór Óskarsson]]
|''Deleríum Búbónis''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikkona ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Hægan Elektra'' og ''Kvetch''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Edith Piaf''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Hanna María Karlsdóttir]]
|''Héri Hérason''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Dagur vonar''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Brák''
|Landnámssetrið Borgarnesi
|-
|2009 (7.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Elsku barn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Jónsmessunótt''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Mar­grét Vil­hjálms­dótt­ir]]
|''Eld­raun­in''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Rejúníon''
|Lakehouse
|-
|2020 (18.)
|[[Ebba Katrín Finnsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Edda Björg Eyjólfsdóttir]]
|''Haukur og Lilja - Opnun''
|EP Sviðslistahópur
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''9 líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Ex''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Saknaðarilmur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikari ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Kvetch'' og ''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Björn Thors]]
|''Græna landið''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Koddamaðurinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Killer Joe''
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2008 (6.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Milljarðamærin snýr aftur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Björn Thors]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Atli Rafn Sigurðarson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Björn Thors]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Hilmar Guðjónsson]]
|''Rautt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Furðulegt hátta­lag hunds um nótt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Sjálfstætt fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Björn Hlynur Haraldsson]]
|''Óþelló''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''1984''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson|Stefán Hall­ur Stef­áns­son]]
|''Samþykki''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Vanja frændi''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Kjartan Darri Kristjánsson]]
|''Kafbátur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Vilhjálmur B. Bragason]]
|''[[Skugga-Sveinn]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ást Fedru''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}
=== Leikkona ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Kryddlegin hjörtu''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]]
|''Ríkarður III''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Guðrún Gísladóttir|Guðrún S. Gísladóttir]]
|''Mýrarljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Charlotte Bøving]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Ilmur Kristjánsdóttir]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Birna Hafstein]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Hænuungarnir''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Margrét Vilhjálmsdóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|''Heimsljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Nanna Kristín Magnúsdóttir]]
|''Óskasteinar''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Billy Elliot''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Kristín Þóra Haraldsdóttir]]
|''Auglýsing ársins''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Húsið''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Vala Kristín Eiríksdóttir]]
|''Matthildur''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Er ég mamma mín?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Birna Pétursdóttir]]
|''Benedikt Búálfur''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2022 (20.)
|[[Margrét Guðmundsdóttir]]
|''Ein komst undan''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Íris Tanja Flygenring]]
|''Samdrættir''
|Tjarnarbíó
|-
|2024 (22.)
|[[Vigdís Hrefna Pálsdóttir]]
|''Mútta Courage''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikmynd ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikmyndahöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Sigurjón Jóhannsson
|''Sölumaður deyr''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Börkur Jónsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Búningar ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Búningahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Lýsing ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Ljósahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Björn Bergsteinn Guðmundsson
|''Hægan, Elektra'', ''Veislan'' og ''Grettissaga''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Halldór Örn Óskarsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Tónlist ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Tónskáld
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Cyrano''
|
|-
|2004 (2.)
|Jóhann G. Jóhannsson
|''Edith Piaf''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Eivør Pálsdóttir|Eivör Pálsdóttir]]
|''Úlfhamssaga''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Nick Cave]] og [[Warren Ellis]]
|''Woyzeck''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] og [[Vesturport]]
|-
|2007 (5.)
|Flís
|''Leg''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2008 (6.)
|[[Lay Low]]
|''Ökutímar''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|Guðni Franzson
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Eiríkur Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Hildur Guðnadóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|Eiríkur G. Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Saga þjóðar''
|Hundur í óskilum, Leikfélag Akureyrar og [[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|Oren Ambarchi
|''Macbeth''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Gunnar Þórðarson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|Ben Frost
|''Black Marrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Árni Heiðar Karlsson og Valdimar Jóhannsson
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Kristjana Stefánsdóttir
|''Blái hnötturinn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|Daníel Bjarnason
|''Brothers''
|
|-
|2020 (18.)
|Gunnar Karel Másson
|''Eyður''
|Marmarabörn og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Anna S. Þorvaldsdóttir|Anna Þorvaldsdóttir]]
|''Aiōn''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]]
|-
|2023 (21.)
|Gígja Jónsdóttir og Pétur Eggertsson
|''Geigengeist''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|[[Ólöf Arnalds]] og Skúli Sverrisson
|''Saknaðarilmur''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Tónlist og hljóðmynd ársins''
|-
|2025
(23.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''BRÍM''
|Murmur productions og [[Tjarnarbíó]]
|}

=== Söngvari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Söngvari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|?
|
|
|-
|2004 (2.)
|?
|
|
|-
|2005 (3.)
|?
|
|
|-
|2006 (4.)
|[[Andrea Gylfadóttir]]
|''[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)|Litla hryllingsbúðin]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]] og [[Íslenska óperan]]
|-
|2007 (5.)
|[[Bjarni Thor Kristinsson]]
|''Brottnámið úr kvennabúrinu''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2008 (6.)
|[[Sigrún Pálmadóttir]]
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2009 (7.)
|[[Valgerður Guðnadóttir]]
|''Söngvaseiður''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|Ágúst Ólafsson
|''Ástardrykkurinn''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|-
|2014 (12.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|[[Kristinn Sigmundsson]]
|''Don Carlo''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2016 (14.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Don Giovanni''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2017 (15.)
|[[Katrín Halldóra Sigurðardóttir]]
|''Elly''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Vesturport]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|-
|2019 (17.)
|Herdís Anna Jónasdóttir
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2020 (18.)
|Karin Torbjörnsdóttir
|''Brúðkaup Fígarós''
|[[Íslenska óperan]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|María Sól Ingólfsdóttir
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Níu líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Björgvin Franz Gíslason]] 
|''Chicago''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2024 (22.)
|Heiða Árnadóttir
|''Mörsugur''
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Dansari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sigurvegari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansverðlaun ársins
|-
|2003 (1.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Eva í þriðja veldi''
|
|-
|2004 (2.)
|Lára Stefánsdóttir - Danshöfundur
|''Lúna''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Marlene Dietrich FOR''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansari ársins
|-
|2006 (4.)
|Lovísa Ósk Gunnarsdóttir
|''Áróra Bórealis'' og ''Critic's Choice?''
|Bórealis Ensemble og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2007 (5.)
|[[Erna Ómarsdóttir]]
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Emilía B. Gísladóttir
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Gunnlaugur Egilsson
|''Bræður''
|Pars Pro Toto í samstarfi við Listahátíð í Reykjavík og Þjóðleikhúsið
|-
|2012 (10.)
|Ásgeir Helgi Magnússon
|''Á vit...''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og GusGUs í samvinnu við Listahátíð í Reykjavík
|-
|2013 (11.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Walking Mad''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2014 (12.)
|Brian Gerke
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Sin''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Persóna - What a feeling''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Katrín Gunnarsdóttir 
|''Shades of History''
|Tjarnarbíó 
|-
|2018 (16.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hin lánsömu''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Shota Inoue
|''ÞEL''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir 
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2022 (20.)
|Shota Inoue
|''Rómeó &lt;3 Júlía''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|Elín Signý W. Ragnarsdóttir
|''The simple act of letting go''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Danshöfundur ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Danshöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|
|
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|Leikhópurinn 
|''Forðist okkur''
|CommonNonsense og Leiklistardeild Listaháskóla Íslands.
|-
|2007 (5.)
|Erna Ómarsdóttir og Margrét Sara Guðjónsdóttir
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Jo Strömgren
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir og Saga Sigurðardóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Valgerður Rúnarsdóttir 
|''Eyjarskegg''
|Reykjavík Dance Festival
|-
|2012 (10.)
|Anton Lachky 
|''Fullkominn dagur til drauma''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2013 (11.)
|Katrín Gunnarsdóttir og Melkorka Sigríður Magnúsdóttir
|''Coming Up''
|Tjarnarbíó
|-
|2014 (12.)
|Valgerður Rúnarsdóttir
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Damien Jalet
|''Blæði: obsidian pieces''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Inga Huld Hákonardóttir og Rósa Ómarsdóttir
|''The Valley''
|Menningarfélagið Tvíeindar, Reykjavík Dance Festival og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2017 (15.)
|Margrét Bjarnadóttir og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|''No tomorrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Crescendo''
|Menningarfélagið Tær í samstarfi við [[Tjarnarbíó]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Þel''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2022 (20.)
|Erna Ómarsdóttir
|''AION''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og Sinfóníuhljómsveit Íslands
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2024 (22.)
|Rósa Ómarsdóttir
|''Molta''
|Rósa Ómarsdóttir og Íslenski dansflokkurinn í samstarfi við Gerðarsafn.
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Barnasýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Völuspá''
|[[Þórarinn Eldjárn]]
|
|Möguleikhúsið
|-
|2004 (2.)
|[[Dýrin í Hálsaskógi|''Dýrin í hálsaskógi'']]
|[[Thorbjørn Egner]]
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|''Klaufar og kóngsdætur''
|
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|''Leitin að jólunum''
|[[Þorvaldur Þorsteinsson]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|''Abbababb!''
|Gunnar Lárus Hjálmarsson
|[[María Reyndal]]
|Á senunni og Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2008 (6.)
|''Gott kvöld''
|[[Áslaug Jónsdóttir]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|''Bólu-Hjálmar''
|Ármann Guðmundsson, Snæbjörn Ragnarsson, Sævar Sigurgeirsson og Þorgeir Tryggvason
|Ágústa Skúladóttir
|Stoppleikhópurinn
|-
|2010 (8.)
|''Horn á höfði''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]] og Guðmundur S. Brynjólfsson
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|GRALS - Grindvíska atvinnuleikhúsið
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|''Hamlet litli''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|''Lífið –  stórskemmtilegt drullumall''
|[[Helga Arnalds]], [[Charlotte Böving]], [[Sólveig Guðmundsdóttir]] og [[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|
|
|-
|2016 (14.)
|''Vera og vatnið''
|Tinna Grétarsdóttir, Snædís Lilja Ingadóttir, Guðný Hrund Sigurðardóttir og Sólrún Sumarliðadóttir
|
|Bíbí og blaka
|-
|2017 (15.)
|''Blái hnötturinn''
|[[Andri Snær Magnason]]
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|''Ronja ræningjadóttir''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|
|-
|2020 (18.)
|''Gosi, ævintýri spýtustráks''
|Carla Collodi
|Ágústa Skúladóttir, Karl Ágúst Úlfsson og leikhópinn
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|''Kafbátur''
|Gunnar Eiríksson
|Harpa Arnardóttir
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|''Emil í Kattholti''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|''Draumaþjófurinn'' 
|Gunnar Helgason, Björk Jakobsdóttir og Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson
|Stefán Jónsson
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|''Hollvættir á heiði''
|Þór Túliníus
|
|Leikhópurinn Svipir í samstarfi við Sláturhúsið
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Útvarpsverk ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Hljóðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Stoðir samfélagsins''
|[[Henrik Ibsen]]
|María Kristjánsdóttir
|
|-
|2004 (2.)
|''Hinn íslenski aðall''
|Bjarni Jónsson
|[[Viðar Eggertsson]]
|
|-
|2005 (3.)
|''Englabörn''
|Hávar Sigurjónsson
|Hávar Sigurjónsson
|
|-
|2006 (4.)
|''Skáld leitar harms''
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|Hjörtur Svavarsson
|-
|2007 (5.)
|''Harún og sagnahafið''
|[[Salman Rushdie]]
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|Björn Eysteinsson
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|
|
|
|
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Verðlaunahafi !! Ástæða 
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands
|-
| 2003 (1.) || Sveinn Einarsson|| Fyrir ævistarf í þágu leiklistar
|-
| 2004 (2.) || Sigríður Ármann|| Fyrir frumkvöðlastarf á sviði listdans
|-
| 2005 (3.) || [[Jón Sigurbjörnsson]]|| Fyrir ævistarf sitt í þágu  sviðslista
|-
| 2006 (4.) || [[Vigdís Finnbogadóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu menningar og lista á Íslandi
|-
| 2007 (5.) || [[Herdís Þorvaldsdóttir]] og [[Róbert Arnfinnsson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í  þágu leiklistar á Íslandi
|-
| 2008 (6.) || [[Þuríður Pálsdóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu sönglistar á Íslandi
|-
| 2009 (7.) || [[Helgi Tómasson (dansari)|Helgi Tómasson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu danslistar
|-
| 2010 (8.) || [[Árni Tryggvason]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu leiklistar
|-
|2011 (9.)
|[[Oddur Björnsson (leikskáld)|Oddur Björnsson]]
|
|-
|2012 (10.)
|Steinþór Sigurðsson og Sigurjón Jóhannsson
|
|-
|2013 (11.)
|[[Gunnar Eyjólfsson]]
|
|-
|2014 (12.)
|[[Kristbjörg Kjeld|Krist­björg Kj­eld]]
|
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðurverðlaun Sviðslistasambands Íslands
|-
| 2015 (13.) || [[Edda Heiðrún Backman|Edda Heiðrún Bachman]]||
|-
| 2016 (14.) || [[Stefán Baldursson]]||
|-
|2017 (15.)
|[[Garðar Cortes]]
|
|-
|2018 (16.)
|?
|
|-
| 2019 (17.) || [[Þórhildur Þorleifsdóttir|Þór­hild­ur Þor­leifs­dótt­ir]]||
|-
| 2020 (18.) || [[Ingibjörg Björnsdóttir]]||
|-
| 2021 (19.) || [[Hallveig Thorlacius]] og [[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]|| Fyrir framlag þeirra til íslensks barnaleikhúss 
|-
| 2022 (20.) || [[Ólafur Haukur Símonarson]]||
|-
| 2023 (21.) || [[Arnar Jónsson]]||
|-
| 2024 (22.) ||[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]||
|-
|2025 (23.)
|[[Kjartan Ragnarsson]] 
|
|}{{Stubbur|menning}}

[[Flokkur:Íslensk leiklistarverðlaun]]
{{s|2003}}</text>
      <sha1>jikkq4hkxuw8rs3ff2zw9m4a9pnkiac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963734</id>
      <parentid>1963733</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30229-82</username>
        <id>116722</id>
      </contributor>
      <comment>/* Leikari ársins í aðalhlutverki */</comment>
      <origin>1963734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35394" sha1="13aqaoxw2ri4hczjc12wfvvlfe5kq0m" xml:space="preserve">{{Verðlaun
| nafn                  = Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin
| land                  = Ísland
| umsjón                = Sviðslistasamband Íslands
| ár                    = 2003
| undirtitill           = áður ''Íslensku leiklistarverðlaunin''
| mynd                  = 
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi árangur í leiklist á Íslandi
| stjórnandi            = 
| vefsíða               = {{URL|https://www.griman.is/}}
}}

'''Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin''' eru [[Ísland|íslensk]] [[leiklist]]arverðlaun sem veitt eru árlega af Sviðslistasambandi Íslands (áður Leiklistarsamband Íslands). Verðlaunin voru fyrst veitt sumarið 2003.

== Verðlaunaflokkar ==

* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Sýning ársins|Sýning ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikskáld ársins og Leikrit ársins|Leikskáld ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikstjóri ársins|Leikstjóri ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikari ársins í aðalhlutverki|Leikari ársins í aðalhlutverki]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikkona ársins í aðalhlutverki|Leikkona ársins í aðalhlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikari ársins í aukahlutverki|Leikari ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikkona ársins í aukahlutverki|Leikkona ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikmynd ársins|Leikmynd ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Búningar ársins|Búningar ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Lýsing ársins|Lýsing ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Tónlist ársins|Tónlist ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Söngvari ársins|Söngvari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Dansari ársins|Dansari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Danshöfundur ársins|Danshöfundur ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Barnasýning ársins|Barnasýning ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Útvarpsverk ársins|Útvarpsverk ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands|Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands]]

== Verðlaunahafar ==

=== Sýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Sýning !! Höfundur 
!Leikstjórn/Leikgerð!! Sviðsetning
|-
| 2003 (1.) || ''Kvetch''|| [[Steven Berkoff]]
| [[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]|| Á senunni
|-
| 2004 (2.) || ''Þetta er allt að koma''|| [[Hallgrímur Helgason]]
| [[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2005 (3.) || ''Draumleikur''|| [[August Strindberg]]
| [[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
| 2006 (4.) || [[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]|| [[Henrik Ibsen]]
|[[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2007 (5.) || ''Dagur vonar''|| [[Birgir Sigurðsson]]
|[[Hilmir Snær Guðnason]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
| 2008 (6.) || ''[[Hamskiptin]]''|| [[Franz Kafka]]
|[[David Farr]] og [[Gísli Örn Garðarsson]]|| Lyric Hammersmith&lt;sup&gt;([[:en:Lyric_Theatre_(Hammersmith)|en]])&lt;/sup&gt;, [[Vesturport]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2009 (7.) || ''Utan gátta''|| [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || ''Jesús litli''|| [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]
|[[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|''Lér konungur''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|''Tengdó''
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|Jón Páll Eyjólfsson
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|''Macbeth''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|''Ragnheiður''
|[[Gunnar Þórðarson]] og [[Friðrik Erlingsson]]
|Stefán Baldursson
|[[Íslenska óperan]]
|-
| 2015 (13.) ||''Dúkkuheimili''|| [[Henrik Ibsen]]
| Harpa Arnardóttir||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || ''Njála''|| [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]
| [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| [[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|''Fórn - No Tomorrow''
|[[Margrét Bjarnadóttir]] og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|''Himnaríki og helvíti''
|Bjarni Jónsson og [[Jón Kalman Stefánsson]]
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || ''Ríkharður III'' || [[William Shakespeare]]
| [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || ''Atómstöðin - endurlit'' || [[Dóri DNA|Halldór Laxness Halldórsson]] og [[Una Þorleifsdóttir]]
| [[Una Þorleifsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || ''Vertu úlfur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]
| [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || ''9 Líf'' || [[Ólafur Egill Ólafsson]]
| [[Ólafur Egill Ólafsson]]|| [[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || ''Ellen B.'' || [[Marius von Mayenburg]]
| [[Benedict Andrews]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || ''Saknaðarilmur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] 
| [[Björn Thors]]||[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|''Hringir Orfeusar og annað slúður'' 
|[[Erna Ómarsdóttir]] 
|
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|}

=== Leikskáld ársins og Leikrit ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Höfundur !! Sýning 
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikskáld ársins''
|-
| 2003 (1.) || [[Þorvaldur Þorsteinsson]]|| ''And Björk, of course...''
|
|-
| 2004 (2.) || [[Jón Atli Jónasson]]|| ''Brim''
|
|-
| 2005 (3.) || [[Kristín Ómarsdóttir]]|| ''Segðu mér allt''
|
|-
| 2006 (4.) || [[Hugleikur Dagsson]]|| ''Forðist okkur''
|CommonNonsense og  Leiklistardeild Listaháskóla Íslands
|-
| 2007 (5.) || [[Benedikt Erlingsson]]|| ''Mr. Skallagrímsson''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2008 (6.) || [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]|| ''Brák''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2009 (7.) || [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]|| ''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]|| ''Jesús litli''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Auður Jónsdóttir]] og [[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Fólkið í kjallaranum''
|
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]] og [[Símon Birgisson]]
|''Englar alheimsins''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikrit ársins''
|-
|2014 (12.)
|[[Lilja Sigurðardóttir]]
|''Stóru börnin''
|Lab Loki
|-
| 2015 (13.) || [[Hallgrímur Helgason]]||''Konan við 1000°''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| ''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[María Reyndal]] og [[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|Bjarni Jónsson
|Himnaríki og helvíti
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || [[Friðgeir Einarsson]]|| ''Club Rom­antica'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Helgi Þór rofnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]|| ''Vertu úlfur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Sjö ævintýri um skömm'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || [[Matthías Tryggvi Haraldsson]]|| ''Síðustu dagar Sæunnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] || ''Saknaðarilmur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikstjóri ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjórn ársins''
|-
|2003 (1.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Kvetch''
|Á senunni
|-
|2004 (2.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|''Þetta er allt að koma''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjóri ársins''
|-
|2005 (3.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Draumleikur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
|2006 (4.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Kristín Eysteinsdóttir]]
|''Sá ljóti''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]
|''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2010 (8.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Guðjón Pedersen]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ragnar Bragason]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Gullna hliðið''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2015 (13.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir|Bryn­hild­ur Guðjóns­dótt­ir]]
|''Rík­h­arður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Agnar Jón Egilsson]]
|''Fúsi - aldur og fyrri störf''
|Sviðslistahópurinn Monochrome í samstarfi við  [[Borgarleikhúsið]] og List án landamæra
|-
|2025 (23.)
|Þorleifur Örn Arnarsson
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Veislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Belgíska Kongó''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Óliver!'' og ''Svört Mjólk''
|[[Leikfélag Akureyrar]] (''Óliver!'')
|-
|2006 (4.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|Ég er mín eigin kona
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Mr. Skallagrímsson''
|Söguleikhús Landnámsseturs
|-
|2008 (6.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ökutíminn''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|[[Björn Thors]]
|''Vestrið eina''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Arnar Jónsson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Mýs og menn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Eldraunina''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Þór Tulinius]]
|''Endatafl''
|Leikhópurinn Svipir og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Hver er hræddur við Virginíu Woolf?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Faðirinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Ríkharður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|''Rocky''
|Óskabörn ógæfunnar
|-
|2021 (19.)
|[[Björn Thors]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Hallgrímur Ólafsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Sigurður Þór Óskarsson]]
|''Deleríum Búbónis''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Sigurður Sigurjónsson
|Heim
|[[Þjóðleikhúsið]]
|}

=== Leikkona ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Hægan Elektra'' og ''Kvetch''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Edith Piaf''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Hanna María Karlsdóttir]]
|''Héri Hérason''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Dagur vonar''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Brák''
|Landnámssetrið Borgarnesi
|-
|2009 (7.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Elsku barn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Jónsmessunótt''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Mar­grét Vil­hjálms­dótt­ir]]
|''Eld­raun­in''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Rejúníon''
|Lakehouse
|-
|2020 (18.)
|[[Ebba Katrín Finnsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Edda Björg Eyjólfsdóttir]]
|''Haukur og Lilja - Opnun''
|EP Sviðslistahópur
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''9 líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Ex''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Saknaðarilmur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikari ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Kvetch'' og ''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Björn Thors]]
|''Græna landið''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Koddamaðurinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Killer Joe''
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2008 (6.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Milljarðamærin snýr aftur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Björn Thors]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Atli Rafn Sigurðarson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Björn Thors]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Hilmar Guðjónsson]]
|''Rautt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Furðulegt hátta­lag hunds um nótt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Sjálfstætt fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Björn Hlynur Haraldsson]]
|''Óþelló''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''1984''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson|Stefán Hall­ur Stef­áns­son]]
|''Samþykki''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Vanja frændi''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Kjartan Darri Kristjánsson]]
|''Kafbátur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Vilhjálmur B. Bragason]]
|''[[Skugga-Sveinn]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ást Fedru''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}
=== Leikkona ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Kryddlegin hjörtu''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]]
|''Ríkarður III''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Guðrún Gísladóttir|Guðrún S. Gísladóttir]]
|''Mýrarljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Charlotte Bøving]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Ilmur Kristjánsdóttir]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Birna Hafstein]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Hænuungarnir''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Margrét Vilhjálmsdóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|''Heimsljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Nanna Kristín Magnúsdóttir]]
|''Óskasteinar''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Billy Elliot''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Kristín Þóra Haraldsdóttir]]
|''Auglýsing ársins''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Húsið''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Vala Kristín Eiríksdóttir]]
|''Matthildur''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Er ég mamma mín?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Birna Pétursdóttir]]
|''Benedikt Búálfur''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2022 (20.)
|[[Margrét Guðmundsdóttir]]
|''Ein komst undan''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Íris Tanja Flygenring]]
|''Samdrættir''
|Tjarnarbíó
|-
|2024 (22.)
|[[Vigdís Hrefna Pálsdóttir]]
|''Mútta Courage''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikmynd ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikmyndahöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Sigurjón Jóhannsson
|''Sölumaður deyr''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Börkur Jónsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Búningar ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Búningahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Lýsing ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Ljósahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Björn Bergsteinn Guðmundsson
|''Hægan, Elektra'', ''Veislan'' og ''Grettissaga''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Halldór Örn Óskarsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Tónlist ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Tónskáld
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Cyrano''
|
|-
|2004 (2.)
|Jóhann G. Jóhannsson
|''Edith Piaf''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Eivør Pálsdóttir|Eivör Pálsdóttir]]
|''Úlfhamssaga''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Nick Cave]] og [[Warren Ellis]]
|''Woyzeck''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] og [[Vesturport]]
|-
|2007 (5.)
|Flís
|''Leg''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2008 (6.)
|[[Lay Low]]
|''Ökutímar''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|Guðni Franzson
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Eiríkur Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Hildur Guðnadóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|Eiríkur G. Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Saga þjóðar''
|Hundur í óskilum, Leikfélag Akureyrar og [[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|Oren Ambarchi
|''Macbeth''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Gunnar Þórðarson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|Ben Frost
|''Black Marrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Árni Heiðar Karlsson og Valdimar Jóhannsson
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Kristjana Stefánsdóttir
|''Blái hnötturinn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|Daníel Bjarnason
|''Brothers''
|
|-
|2020 (18.)
|Gunnar Karel Másson
|''Eyður''
|Marmarabörn og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Anna S. Þorvaldsdóttir|Anna Þorvaldsdóttir]]
|''Aiōn''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]]
|-
|2023 (21.)
|Gígja Jónsdóttir og Pétur Eggertsson
|''Geigengeist''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|[[Ólöf Arnalds]] og Skúli Sverrisson
|''Saknaðarilmur''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Tónlist og hljóðmynd ársins''
|-
|2025
(23.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''BRÍM''
|Murmur productions og [[Tjarnarbíó]]
|}

=== Söngvari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Söngvari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|?
|
|
|-
|2004 (2.)
|?
|
|
|-
|2005 (3.)
|?
|
|
|-
|2006 (4.)
|[[Andrea Gylfadóttir]]
|''[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)|Litla hryllingsbúðin]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]] og [[Íslenska óperan]]
|-
|2007 (5.)
|[[Bjarni Thor Kristinsson]]
|''Brottnámið úr kvennabúrinu''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2008 (6.)
|[[Sigrún Pálmadóttir]]
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2009 (7.)
|[[Valgerður Guðnadóttir]]
|''Söngvaseiður''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|Ágúst Ólafsson
|''Ástardrykkurinn''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|-
|2014 (12.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|[[Kristinn Sigmundsson]]
|''Don Carlo''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2016 (14.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Don Giovanni''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2017 (15.)
|[[Katrín Halldóra Sigurðardóttir]]
|''Elly''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Vesturport]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|-
|2019 (17.)
|Herdís Anna Jónasdóttir
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2020 (18.)
|Karin Torbjörnsdóttir
|''Brúðkaup Fígarós''
|[[Íslenska óperan]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|María Sól Ingólfsdóttir
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Níu líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Björgvin Franz Gíslason]] 
|''Chicago''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2024 (22.)
|Heiða Árnadóttir
|''Mörsugur''
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Dansari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sigurvegari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansverðlaun ársins
|-
|2003 (1.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Eva í þriðja veldi''
|
|-
|2004 (2.)
|Lára Stefánsdóttir - Danshöfundur
|''Lúna''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Marlene Dietrich FOR''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansari ársins
|-
|2006 (4.)
|Lovísa Ósk Gunnarsdóttir
|''Áróra Bórealis'' og ''Critic's Choice?''
|Bórealis Ensemble og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2007 (5.)
|[[Erna Ómarsdóttir]]
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Emilía B. Gísladóttir
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Gunnlaugur Egilsson
|''Bræður''
|Pars Pro Toto í samstarfi við Listahátíð í Reykjavík og Þjóðleikhúsið
|-
|2012 (10.)
|Ásgeir Helgi Magnússon
|''Á vit...''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og GusGUs í samvinnu við Listahátíð í Reykjavík
|-
|2013 (11.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Walking Mad''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2014 (12.)
|Brian Gerke
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Sin''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Persóna - What a feeling''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Katrín Gunnarsdóttir 
|''Shades of History''
|Tjarnarbíó 
|-
|2018 (16.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hin lánsömu''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Shota Inoue
|''ÞEL''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir 
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2022 (20.)
|Shota Inoue
|''Rómeó &lt;3 Júlía''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|Elín Signý W. Ragnarsdóttir
|''The simple act of letting go''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Danshöfundur ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Danshöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|
|
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|Leikhópurinn 
|''Forðist okkur''
|CommonNonsense og Leiklistardeild Listaháskóla Íslands.
|-
|2007 (5.)
|Erna Ómarsdóttir og Margrét Sara Guðjónsdóttir
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Jo Strömgren
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir og Saga Sigurðardóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Valgerður Rúnarsdóttir 
|''Eyjarskegg''
|Reykjavík Dance Festival
|-
|2012 (10.)
|Anton Lachky 
|''Fullkominn dagur til drauma''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2013 (11.)
|Katrín Gunnarsdóttir og Melkorka Sigríður Magnúsdóttir
|''Coming Up''
|Tjarnarbíó
|-
|2014 (12.)
|Valgerður Rúnarsdóttir
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Damien Jalet
|''Blæði: obsidian pieces''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Inga Huld Hákonardóttir og Rósa Ómarsdóttir
|''The Valley''
|Menningarfélagið Tvíeindar, Reykjavík Dance Festival og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2017 (15.)
|Margrét Bjarnadóttir og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|''No tomorrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Crescendo''
|Menningarfélagið Tær í samstarfi við [[Tjarnarbíó]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Þel''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2022 (20.)
|Erna Ómarsdóttir
|''AION''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og Sinfóníuhljómsveit Íslands
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2024 (22.)
|Rósa Ómarsdóttir
|''Molta''
|Rósa Ómarsdóttir og Íslenski dansflokkurinn í samstarfi við Gerðarsafn.
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Barnasýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Völuspá''
|[[Þórarinn Eldjárn]]
|
|Möguleikhúsið
|-
|2004 (2.)
|[[Dýrin í Hálsaskógi|''Dýrin í hálsaskógi'']]
|[[Thorbjørn Egner]]
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|''Klaufar og kóngsdætur''
|
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|''Leitin að jólunum''
|[[Þorvaldur Þorsteinsson]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|''Abbababb!''
|Gunnar Lárus Hjálmarsson
|[[María Reyndal]]
|Á senunni og Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2008 (6.)
|''Gott kvöld''
|[[Áslaug Jónsdóttir]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|''Bólu-Hjálmar''
|Ármann Guðmundsson, Snæbjörn Ragnarsson, Sævar Sigurgeirsson og Þorgeir Tryggvason
|Ágústa Skúladóttir
|Stoppleikhópurinn
|-
|2010 (8.)
|''Horn á höfði''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]] og Guðmundur S. Brynjólfsson
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|GRALS - Grindvíska atvinnuleikhúsið
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|''Hamlet litli''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|''Lífið –  stórskemmtilegt drullumall''
|[[Helga Arnalds]], [[Charlotte Böving]], [[Sólveig Guðmundsdóttir]] og [[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|
|
|-
|2016 (14.)
|''Vera og vatnið''
|Tinna Grétarsdóttir, Snædís Lilja Ingadóttir, Guðný Hrund Sigurðardóttir og Sólrún Sumarliðadóttir
|
|Bíbí og blaka
|-
|2017 (15.)
|''Blái hnötturinn''
|[[Andri Snær Magnason]]
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|''Ronja ræningjadóttir''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|
|-
|2020 (18.)
|''Gosi, ævintýri spýtustráks''
|Carla Collodi
|Ágústa Skúladóttir, Karl Ágúst Úlfsson og leikhópinn
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|''Kafbátur''
|Gunnar Eiríksson
|Harpa Arnardóttir
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|''Emil í Kattholti''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|''Draumaþjófurinn'' 
|Gunnar Helgason, Björk Jakobsdóttir og Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson
|Stefán Jónsson
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|''Hollvættir á heiði''
|Þór Túliníus
|
|Leikhópurinn Svipir í samstarfi við Sláturhúsið
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Útvarpsverk ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Hljóðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Stoðir samfélagsins''
|[[Henrik Ibsen]]
|María Kristjánsdóttir
|
|-
|2004 (2.)
|''Hinn íslenski aðall''
|Bjarni Jónsson
|[[Viðar Eggertsson]]
|
|-
|2005 (3.)
|''Englabörn''
|Hávar Sigurjónsson
|Hávar Sigurjónsson
|
|-
|2006 (4.)
|''Skáld leitar harms''
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|Hjörtur Svavarsson
|-
|2007 (5.)
|''Harún og sagnahafið''
|[[Salman Rushdie]]
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|Björn Eysteinsson
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|
|
|
|
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Verðlaunahafi !! Ástæða 
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands
|-
| 2003 (1.) || Sveinn Einarsson|| Fyrir ævistarf í þágu leiklistar
|-
| 2004 (2.) || Sigríður Ármann|| Fyrir frumkvöðlastarf á sviði listdans
|-
| 2005 (3.) || [[Jón Sigurbjörnsson]]|| Fyrir ævistarf sitt í þágu  sviðslista
|-
| 2006 (4.) || [[Vigdís Finnbogadóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu menningar og lista á Íslandi
|-
| 2007 (5.) || [[Herdís Þorvaldsdóttir]] og [[Róbert Arnfinnsson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í  þágu leiklistar á Íslandi
|-
| 2008 (6.) || [[Þuríður Pálsdóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu sönglistar á Íslandi
|-
| 2009 (7.) || [[Helgi Tómasson (dansari)|Helgi Tómasson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu danslistar
|-
| 2010 (8.) || [[Árni Tryggvason]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu leiklistar
|-
|2011 (9.)
|[[Oddur Björnsson (leikskáld)|Oddur Björnsson]]
|
|-
|2012 (10.)
|Steinþór Sigurðsson og Sigurjón Jóhannsson
|
|-
|2013 (11.)
|[[Gunnar Eyjólfsson]]
|
|-
|2014 (12.)
|[[Kristbjörg Kjeld|Krist­björg Kj­eld]]
|
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðurverðlaun Sviðslistasambands Íslands
|-
| 2015 (13.) || [[Edda Heiðrún Backman|Edda Heiðrún Bachman]]||
|-
| 2016 (14.) || [[Stefán Baldursson]]||
|-
|2017 (15.)
|[[Garðar Cortes]]
|
|-
|2018 (16.)
|?
|
|-
| 2019 (17.) || [[Þórhildur Þorleifsdóttir|Þór­hild­ur Þor­leifs­dótt­ir]]||
|-
| 2020 (18.) || [[Ingibjörg Björnsdóttir]]||
|-
| 2021 (19.) || [[Hallveig Thorlacius]] og [[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]|| Fyrir framlag þeirra til íslensks barnaleikhúss 
|-
| 2022 (20.) || [[Ólafur Haukur Símonarson]]||
|-
| 2023 (21.) || [[Arnar Jónsson]]||
|-
| 2024 (22.) ||[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]||
|-
|2025 (23.)
|[[Kjartan Ragnarsson]] 
|
|}{{Stubbur|menning}}

[[Flokkur:Íslensk leiklistarverðlaun]]
{{s|2003}}</text>
      <sha1>13aqaoxw2ri4hczjc12wfvvlfe5kq0m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963735</id>
      <parentid>1963734</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30229-82</username>
        <id>116722</id>
      </contributor>
      <comment>/* Leikkona ársins í aðalhlutverki */</comment>
      <origin>1963735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35450" sha1="ra3az4jgsmusa30760aumvqmod4bw7u" xml:space="preserve">{{Verðlaun
| nafn                  = Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin
| land                  = Ísland
| umsjón                = Sviðslistasamband Íslands
| ár                    = 2003
| undirtitill           = áður ''Íslensku leiklistarverðlaunin''
| mynd                  = 
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi árangur í leiklist á Íslandi
| stjórnandi            = 
| vefsíða               = {{URL|https://www.griman.is/}}
}}

'''Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin''' eru [[Ísland|íslensk]] [[leiklist]]arverðlaun sem veitt eru árlega af Sviðslistasambandi Íslands (áður Leiklistarsamband Íslands). Verðlaunin voru fyrst veitt sumarið 2003.

== Verðlaunaflokkar ==

* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Sýning ársins|Sýning ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikskáld ársins og Leikrit ársins|Leikskáld ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikstjóri ársins|Leikstjóri ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikari ársins í aðalhlutverki|Leikari ársins í aðalhlutverki]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikkona ársins í aðalhlutverki|Leikkona ársins í aðalhlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikari ársins í aukahlutverki|Leikari ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikkona ársins í aukahlutverki|Leikkona ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikmynd ársins|Leikmynd ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Búningar ársins|Búningar ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Lýsing ársins|Lýsing ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Tónlist ársins|Tónlist ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Söngvari ársins|Söngvari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Dansari ársins|Dansari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Danshöfundur ársins|Danshöfundur ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Barnasýning ársins|Barnasýning ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Útvarpsverk ársins|Útvarpsverk ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands|Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands]]

== Verðlaunahafar ==

=== Sýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Sýning !! Höfundur 
!Leikstjórn/Leikgerð!! Sviðsetning
|-
| 2003 (1.) || ''Kvetch''|| [[Steven Berkoff]]
| [[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]|| Á senunni
|-
| 2004 (2.) || ''Þetta er allt að koma''|| [[Hallgrímur Helgason]]
| [[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2005 (3.) || ''Draumleikur''|| [[August Strindberg]]
| [[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
| 2006 (4.) || [[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]|| [[Henrik Ibsen]]
|[[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2007 (5.) || ''Dagur vonar''|| [[Birgir Sigurðsson]]
|[[Hilmir Snær Guðnason]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
| 2008 (6.) || ''[[Hamskiptin]]''|| [[Franz Kafka]]
|[[David Farr]] og [[Gísli Örn Garðarsson]]|| Lyric Hammersmith&lt;sup&gt;([[:en:Lyric_Theatre_(Hammersmith)|en]])&lt;/sup&gt;, [[Vesturport]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2009 (7.) || ''Utan gátta''|| [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || ''Jesús litli''|| [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]
|[[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|''Lér konungur''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|''Tengdó''
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|Jón Páll Eyjólfsson
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|''Macbeth''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|''Ragnheiður''
|[[Gunnar Þórðarson]] og [[Friðrik Erlingsson]]
|Stefán Baldursson
|[[Íslenska óperan]]
|-
| 2015 (13.) ||''Dúkkuheimili''|| [[Henrik Ibsen]]
| Harpa Arnardóttir||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || ''Njála''|| [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]
| [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| [[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|''Fórn - No Tomorrow''
|[[Margrét Bjarnadóttir]] og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|''Himnaríki og helvíti''
|Bjarni Jónsson og [[Jón Kalman Stefánsson]]
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || ''Ríkharður III'' || [[William Shakespeare]]
| [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || ''Atómstöðin - endurlit'' || [[Dóri DNA|Halldór Laxness Halldórsson]] og [[Una Þorleifsdóttir]]
| [[Una Þorleifsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || ''Vertu úlfur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]
| [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || ''9 Líf'' || [[Ólafur Egill Ólafsson]]
| [[Ólafur Egill Ólafsson]]|| [[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || ''Ellen B.'' || [[Marius von Mayenburg]]
| [[Benedict Andrews]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || ''Saknaðarilmur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] 
| [[Björn Thors]]||[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|''Hringir Orfeusar og annað slúður'' 
|[[Erna Ómarsdóttir]] 
|
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|}

=== Leikskáld ársins og Leikrit ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Höfundur !! Sýning 
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikskáld ársins''
|-
| 2003 (1.) || [[Þorvaldur Þorsteinsson]]|| ''And Björk, of course...''
|
|-
| 2004 (2.) || [[Jón Atli Jónasson]]|| ''Brim''
|
|-
| 2005 (3.) || [[Kristín Ómarsdóttir]]|| ''Segðu mér allt''
|
|-
| 2006 (4.) || [[Hugleikur Dagsson]]|| ''Forðist okkur''
|CommonNonsense og  Leiklistardeild Listaháskóla Íslands
|-
| 2007 (5.) || [[Benedikt Erlingsson]]|| ''Mr. Skallagrímsson''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2008 (6.) || [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]|| ''Brák''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2009 (7.) || [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]|| ''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]|| ''Jesús litli''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Auður Jónsdóttir]] og [[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Fólkið í kjallaranum''
|
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]] og [[Símon Birgisson]]
|''Englar alheimsins''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikrit ársins''
|-
|2014 (12.)
|[[Lilja Sigurðardóttir]]
|''Stóru börnin''
|Lab Loki
|-
| 2015 (13.) || [[Hallgrímur Helgason]]||''Konan við 1000°''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| ''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[María Reyndal]] og [[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|Bjarni Jónsson
|Himnaríki og helvíti
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || [[Friðgeir Einarsson]]|| ''Club Rom­antica'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Helgi Þór rofnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]|| ''Vertu úlfur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Sjö ævintýri um skömm'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || [[Matthías Tryggvi Haraldsson]]|| ''Síðustu dagar Sæunnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] || ''Saknaðarilmur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikstjóri ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjórn ársins''
|-
|2003 (1.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Kvetch''
|Á senunni
|-
|2004 (2.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|''Þetta er allt að koma''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjóri ársins''
|-
|2005 (3.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Draumleikur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
|2006 (4.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Kristín Eysteinsdóttir]]
|''Sá ljóti''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]
|''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2010 (8.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Guðjón Pedersen]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ragnar Bragason]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Gullna hliðið''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2015 (13.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir|Bryn­hild­ur Guðjóns­dótt­ir]]
|''Rík­h­arður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Agnar Jón Egilsson]]
|''Fúsi - aldur og fyrri störf''
|Sviðslistahópurinn Monochrome í samstarfi við  [[Borgarleikhúsið]] og List án landamæra
|-
|2025 (23.)
|Þorleifur Örn Arnarsson
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Veislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Belgíska Kongó''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Óliver!'' og ''Svört Mjólk''
|[[Leikfélag Akureyrar]] (''Óliver!'')
|-
|2006 (4.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|Ég er mín eigin kona
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Mr. Skallagrímsson''
|Söguleikhús Landnámsseturs
|-
|2008 (6.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ökutíminn''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|[[Björn Thors]]
|''Vestrið eina''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Arnar Jónsson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Mýs og menn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Eldraunina''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Þór Tulinius]]
|''Endatafl''
|Leikhópurinn Svipir og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Hver er hræddur við Virginíu Woolf?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Faðirinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Ríkharður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|''Rocky''
|Óskabörn ógæfunnar
|-
|2021 (19.)
|[[Björn Thors]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Hallgrímur Ólafsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Sigurður Þór Óskarsson]]
|''Deleríum Búbónis''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Sigurður Sigurjónsson
|Heim
|[[Þjóðleikhúsið]]
|}

=== Leikkona ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Hægan Elektra'' og ''Kvetch''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Edith Piaf''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Hanna María Karlsdóttir]]
|''Héri Hérason''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Dagur vonar''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Brák''
|Landnámssetrið Borgarnesi
|-
|2009 (7.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Elsku barn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Jónsmessunótt''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Mar­grét Vil­hjálms­dótt­ir]]
|''Eld­raun­in''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Rejúníon''
|Lakehouse
|-
|2020 (18.)
|[[Ebba Katrín Finnsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Edda Björg Eyjólfsdóttir]]
|''Haukur og Lilja - Opnun''
|EP Sviðslistahópur
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''9 líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Ex''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Saknaðarilmur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Birna Pétursdóttir
|Ungfrú Ísland
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Kvetch'' og ''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Björn Thors]]
|''Græna landið''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Koddamaðurinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Killer Joe''
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2008 (6.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Milljarðamærin snýr aftur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Björn Thors]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Atli Rafn Sigurðarson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Björn Thors]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Hilmar Guðjónsson]]
|''Rautt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Furðulegt hátta­lag hunds um nótt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Sjálfstætt fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Björn Hlynur Haraldsson]]
|''Óþelló''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''1984''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson|Stefán Hall­ur Stef­áns­son]]
|''Samþykki''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Vanja frændi''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Kjartan Darri Kristjánsson]]
|''Kafbátur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Vilhjálmur B. Bragason]]
|''[[Skugga-Sveinn]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ást Fedru''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}
=== Leikkona ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Kryddlegin hjörtu''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]]
|''Ríkarður III''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Guðrún Gísladóttir|Guðrún S. Gísladóttir]]
|''Mýrarljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Charlotte Bøving]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Ilmur Kristjánsdóttir]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Birna Hafstein]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Hænuungarnir''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Margrét Vilhjálmsdóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|''Heimsljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Nanna Kristín Magnúsdóttir]]
|''Óskasteinar''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Billy Elliot''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Kristín Þóra Haraldsdóttir]]
|''Auglýsing ársins''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Húsið''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Vala Kristín Eiríksdóttir]]
|''Matthildur''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Er ég mamma mín?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Birna Pétursdóttir]]
|''Benedikt Búálfur''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2022 (20.)
|[[Margrét Guðmundsdóttir]]
|''Ein komst undan''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Íris Tanja Flygenring]]
|''Samdrættir''
|Tjarnarbíó
|-
|2024 (22.)
|[[Vigdís Hrefna Pálsdóttir]]
|''Mútta Courage''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikmynd ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikmyndahöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Sigurjón Jóhannsson
|''Sölumaður deyr''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Börkur Jónsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Búningar ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Búningahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Lýsing ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Ljósahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Björn Bergsteinn Guðmundsson
|''Hægan, Elektra'', ''Veislan'' og ''Grettissaga''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Halldór Örn Óskarsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Tónlist ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Tónskáld
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Cyrano''
|
|-
|2004 (2.)
|Jóhann G. Jóhannsson
|''Edith Piaf''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Eivør Pálsdóttir|Eivör Pálsdóttir]]
|''Úlfhamssaga''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Nick Cave]] og [[Warren Ellis]]
|''Woyzeck''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] og [[Vesturport]]
|-
|2007 (5.)
|Flís
|''Leg''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2008 (6.)
|[[Lay Low]]
|''Ökutímar''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|Guðni Franzson
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Eiríkur Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Hildur Guðnadóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|Eiríkur G. Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Saga þjóðar''
|Hundur í óskilum, Leikfélag Akureyrar og [[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|Oren Ambarchi
|''Macbeth''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Gunnar Þórðarson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|Ben Frost
|''Black Marrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Árni Heiðar Karlsson og Valdimar Jóhannsson
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Kristjana Stefánsdóttir
|''Blái hnötturinn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|Daníel Bjarnason
|''Brothers''
|
|-
|2020 (18.)
|Gunnar Karel Másson
|''Eyður''
|Marmarabörn og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Anna S. Þorvaldsdóttir|Anna Þorvaldsdóttir]]
|''Aiōn''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]]
|-
|2023 (21.)
|Gígja Jónsdóttir og Pétur Eggertsson
|''Geigengeist''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|[[Ólöf Arnalds]] og Skúli Sverrisson
|''Saknaðarilmur''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Tónlist og hljóðmynd ársins''
|-
|2025
(23.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''BRÍM''
|Murmur productions og [[Tjarnarbíó]]
|}

=== Söngvari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Söngvari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|?
|
|
|-
|2004 (2.)
|?
|
|
|-
|2005 (3.)
|?
|
|
|-
|2006 (4.)
|[[Andrea Gylfadóttir]]
|''[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)|Litla hryllingsbúðin]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]] og [[Íslenska óperan]]
|-
|2007 (5.)
|[[Bjarni Thor Kristinsson]]
|''Brottnámið úr kvennabúrinu''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2008 (6.)
|[[Sigrún Pálmadóttir]]
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2009 (7.)
|[[Valgerður Guðnadóttir]]
|''Söngvaseiður''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|Ágúst Ólafsson
|''Ástardrykkurinn''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|-
|2014 (12.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|[[Kristinn Sigmundsson]]
|''Don Carlo''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2016 (14.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Don Giovanni''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2017 (15.)
|[[Katrín Halldóra Sigurðardóttir]]
|''Elly''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Vesturport]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|-
|2019 (17.)
|Herdís Anna Jónasdóttir
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2020 (18.)
|Karin Torbjörnsdóttir
|''Brúðkaup Fígarós''
|[[Íslenska óperan]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|María Sól Ingólfsdóttir
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Níu líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Björgvin Franz Gíslason]] 
|''Chicago''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2024 (22.)
|Heiða Árnadóttir
|''Mörsugur''
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Dansari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sigurvegari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansverðlaun ársins
|-
|2003 (1.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Eva í þriðja veldi''
|
|-
|2004 (2.)
|Lára Stefánsdóttir - Danshöfundur
|''Lúna''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Marlene Dietrich FOR''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansari ársins
|-
|2006 (4.)
|Lovísa Ósk Gunnarsdóttir
|''Áróra Bórealis'' og ''Critic's Choice?''
|Bórealis Ensemble og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2007 (5.)
|[[Erna Ómarsdóttir]]
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Emilía B. Gísladóttir
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Gunnlaugur Egilsson
|''Bræður''
|Pars Pro Toto í samstarfi við Listahátíð í Reykjavík og Þjóðleikhúsið
|-
|2012 (10.)
|Ásgeir Helgi Magnússon
|''Á vit...''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og GusGUs í samvinnu við Listahátíð í Reykjavík
|-
|2013 (11.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Walking Mad''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2014 (12.)
|Brian Gerke
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Sin''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Persóna - What a feeling''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Katrín Gunnarsdóttir 
|''Shades of History''
|Tjarnarbíó 
|-
|2018 (16.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hin lánsömu''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Shota Inoue
|''ÞEL''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir 
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2022 (20.)
|Shota Inoue
|''Rómeó &lt;3 Júlía''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|Elín Signý W. Ragnarsdóttir
|''The simple act of letting go''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Danshöfundur ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Danshöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|
|
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|Leikhópurinn 
|''Forðist okkur''
|CommonNonsense og Leiklistardeild Listaháskóla Íslands.
|-
|2007 (5.)
|Erna Ómarsdóttir og Margrét Sara Guðjónsdóttir
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Jo Strömgren
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir og Saga Sigurðardóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Valgerður Rúnarsdóttir 
|''Eyjarskegg''
|Reykjavík Dance Festival
|-
|2012 (10.)
|Anton Lachky 
|''Fullkominn dagur til drauma''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2013 (11.)
|Katrín Gunnarsdóttir og Melkorka Sigríður Magnúsdóttir
|''Coming Up''
|Tjarnarbíó
|-
|2014 (12.)
|Valgerður Rúnarsdóttir
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Damien Jalet
|''Blæði: obsidian pieces''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Inga Huld Hákonardóttir og Rósa Ómarsdóttir
|''The Valley''
|Menningarfélagið Tvíeindar, Reykjavík Dance Festival og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2017 (15.)
|Margrét Bjarnadóttir og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|''No tomorrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Crescendo''
|Menningarfélagið Tær í samstarfi við [[Tjarnarbíó]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Þel''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2022 (20.)
|Erna Ómarsdóttir
|''AION''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og Sinfóníuhljómsveit Íslands
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2024 (22.)
|Rósa Ómarsdóttir
|''Molta''
|Rósa Ómarsdóttir og Íslenski dansflokkurinn í samstarfi við Gerðarsafn.
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Barnasýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Völuspá''
|[[Þórarinn Eldjárn]]
|
|Möguleikhúsið
|-
|2004 (2.)
|[[Dýrin í Hálsaskógi|''Dýrin í hálsaskógi'']]
|[[Thorbjørn Egner]]
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|''Klaufar og kóngsdætur''
|
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|''Leitin að jólunum''
|[[Þorvaldur Þorsteinsson]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|''Abbababb!''
|Gunnar Lárus Hjálmarsson
|[[María Reyndal]]
|Á senunni og Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2008 (6.)
|''Gott kvöld''
|[[Áslaug Jónsdóttir]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|''Bólu-Hjálmar''
|Ármann Guðmundsson, Snæbjörn Ragnarsson, Sævar Sigurgeirsson og Þorgeir Tryggvason
|Ágústa Skúladóttir
|Stoppleikhópurinn
|-
|2010 (8.)
|''Horn á höfði''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]] og Guðmundur S. Brynjólfsson
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|GRALS - Grindvíska atvinnuleikhúsið
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|''Hamlet litli''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|''Lífið –  stórskemmtilegt drullumall''
|[[Helga Arnalds]], [[Charlotte Böving]], [[Sólveig Guðmundsdóttir]] og [[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|
|
|-
|2016 (14.)
|''Vera og vatnið''
|Tinna Grétarsdóttir, Snædís Lilja Ingadóttir, Guðný Hrund Sigurðardóttir og Sólrún Sumarliðadóttir
|
|Bíbí og blaka
|-
|2017 (15.)
|''Blái hnötturinn''
|[[Andri Snær Magnason]]
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|''Ronja ræningjadóttir''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|
|-
|2020 (18.)
|''Gosi, ævintýri spýtustráks''
|Carla Collodi
|Ágústa Skúladóttir, Karl Ágúst Úlfsson og leikhópinn
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|''Kafbátur''
|Gunnar Eiríksson
|Harpa Arnardóttir
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|''Emil í Kattholti''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|''Draumaþjófurinn'' 
|Gunnar Helgason, Björk Jakobsdóttir og Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson
|Stefán Jónsson
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|''Hollvættir á heiði''
|Þór Túliníus
|
|Leikhópurinn Svipir í samstarfi við Sláturhúsið
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Útvarpsverk ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Hljóðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Stoðir samfélagsins''
|[[Henrik Ibsen]]
|María Kristjánsdóttir
|
|-
|2004 (2.)
|''Hinn íslenski aðall''
|Bjarni Jónsson
|[[Viðar Eggertsson]]
|
|-
|2005 (3.)
|''Englabörn''
|Hávar Sigurjónsson
|Hávar Sigurjónsson
|
|-
|2006 (4.)
|''Skáld leitar harms''
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|Hjörtur Svavarsson
|-
|2007 (5.)
|''Harún og sagnahafið''
|[[Salman Rushdie]]
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|Björn Eysteinsson
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|
|
|
|
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Verðlaunahafi !! Ástæða 
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands
|-
| 2003 (1.) || Sveinn Einarsson|| Fyrir ævistarf í þágu leiklistar
|-
| 2004 (2.) || Sigríður Ármann|| Fyrir frumkvöðlastarf á sviði listdans
|-
| 2005 (3.) || [[Jón Sigurbjörnsson]]|| Fyrir ævistarf sitt í þágu  sviðslista
|-
| 2006 (4.) || [[Vigdís Finnbogadóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu menningar og lista á Íslandi
|-
| 2007 (5.) || [[Herdís Þorvaldsdóttir]] og [[Róbert Arnfinnsson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í  þágu leiklistar á Íslandi
|-
| 2008 (6.) || [[Þuríður Pálsdóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu sönglistar á Íslandi
|-
| 2009 (7.) || [[Helgi Tómasson (dansari)|Helgi Tómasson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu danslistar
|-
| 2010 (8.) || [[Árni Tryggvason]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu leiklistar
|-
|2011 (9.)
|[[Oddur Björnsson (leikskáld)|Oddur Björnsson]]
|
|-
|2012 (10.)
|Steinþór Sigurðsson og Sigurjón Jóhannsson
|
|-
|2013 (11.)
|[[Gunnar Eyjólfsson]]
|
|-
|2014 (12.)
|[[Kristbjörg Kjeld|Krist­björg Kj­eld]]
|
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðurverðlaun Sviðslistasambands Íslands
|-
| 2015 (13.) || [[Edda Heiðrún Backman|Edda Heiðrún Bachman]]||
|-
| 2016 (14.) || [[Stefán Baldursson]]||
|-
|2017 (15.)
|[[Garðar Cortes]]
|
|-
|2018 (16.)
|?
|
|-
| 2019 (17.) || [[Þórhildur Þorleifsdóttir|Þór­hild­ur Þor­leifs­dótt­ir]]||
|-
| 2020 (18.) || [[Ingibjörg Björnsdóttir]]||
|-
| 2021 (19.) || [[Hallveig Thorlacius]] og [[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]|| Fyrir framlag þeirra til íslensks barnaleikhúss 
|-
| 2022 (20.) || [[Ólafur Haukur Símonarson]]||
|-
| 2023 (21.) || [[Arnar Jónsson]]||
|-
| 2024 (22.) ||[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]||
|-
|2025 (23.)
|[[Kjartan Ragnarsson]] 
|
|}{{Stubbur|menning}}

[[Flokkur:Íslensk leiklistarverðlaun]]
{{s|2003}}</text>
      <sha1>ra3az4jgsmusa30760aumvqmod4bw7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963736</id>
      <parentid>1963735</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30229-82</username>
        <id>116722</id>
      </contributor>
      <comment>/* Leikari ársins í aukahlutverki */</comment>
      <origin>1963736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35512" sha1="7l5m6cnrl8xwxsmqtlz546hmqebp679" xml:space="preserve">{{Verðlaun
| nafn                  = Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin
| land                  = Ísland
| umsjón                = Sviðslistasamband Íslands
| ár                    = 2003
| undirtitill           = áður ''Íslensku leiklistarverðlaunin''
| mynd                  = 
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi árangur í leiklist á Íslandi
| stjórnandi            = 
| vefsíða               = {{URL|https://www.griman.is/}}
}}

'''Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin''' eru [[Ísland|íslensk]] [[leiklist]]arverðlaun sem veitt eru árlega af Sviðslistasambandi Íslands (áður Leiklistarsamband Íslands). Verðlaunin voru fyrst veitt sumarið 2003.

== Verðlaunaflokkar ==

* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Sýning ársins|Sýning ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikskáld ársins og Leikrit ársins|Leikskáld ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikstjóri ársins|Leikstjóri ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikari ársins í aðalhlutverki|Leikari ársins í aðalhlutverki]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikkona ársins í aðalhlutverki|Leikkona ársins í aðalhlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikari ársins í aukahlutverki|Leikari ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikkona ársins í aukahlutverki|Leikkona ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikmynd ársins|Leikmynd ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Búningar ársins|Búningar ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Lýsing ársins|Lýsing ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Tónlist ársins|Tónlist ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Söngvari ársins|Söngvari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Dansari ársins|Dansari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Danshöfundur ársins|Danshöfundur ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Barnasýning ársins|Barnasýning ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Útvarpsverk ársins|Útvarpsverk ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands|Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands]]

== Verðlaunahafar ==

=== Sýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Sýning !! Höfundur 
!Leikstjórn/Leikgerð!! Sviðsetning
|-
| 2003 (1.) || ''Kvetch''|| [[Steven Berkoff]]
| [[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]|| Á senunni
|-
| 2004 (2.) || ''Þetta er allt að koma''|| [[Hallgrímur Helgason]]
| [[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2005 (3.) || ''Draumleikur''|| [[August Strindberg]]
| [[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
| 2006 (4.) || [[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]|| [[Henrik Ibsen]]
|[[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2007 (5.) || ''Dagur vonar''|| [[Birgir Sigurðsson]]
|[[Hilmir Snær Guðnason]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
| 2008 (6.) || ''[[Hamskiptin]]''|| [[Franz Kafka]]
|[[David Farr]] og [[Gísli Örn Garðarsson]]|| Lyric Hammersmith&lt;sup&gt;([[:en:Lyric_Theatre_(Hammersmith)|en]])&lt;/sup&gt;, [[Vesturport]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2009 (7.) || ''Utan gátta''|| [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || ''Jesús litli''|| [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]
|[[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|''Lér konungur''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|''Tengdó''
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|Jón Páll Eyjólfsson
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|''Macbeth''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|''Ragnheiður''
|[[Gunnar Þórðarson]] og [[Friðrik Erlingsson]]
|Stefán Baldursson
|[[Íslenska óperan]]
|-
| 2015 (13.) ||''Dúkkuheimili''|| [[Henrik Ibsen]]
| Harpa Arnardóttir||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || ''Njála''|| [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]
| [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| [[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|''Fórn - No Tomorrow''
|[[Margrét Bjarnadóttir]] og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|''Himnaríki og helvíti''
|Bjarni Jónsson og [[Jón Kalman Stefánsson]]
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || ''Ríkharður III'' || [[William Shakespeare]]
| [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || ''Atómstöðin - endurlit'' || [[Dóri DNA|Halldór Laxness Halldórsson]] og [[Una Þorleifsdóttir]]
| [[Una Þorleifsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || ''Vertu úlfur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]
| [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || ''9 Líf'' || [[Ólafur Egill Ólafsson]]
| [[Ólafur Egill Ólafsson]]|| [[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || ''Ellen B.'' || [[Marius von Mayenburg]]
| [[Benedict Andrews]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || ''Saknaðarilmur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] 
| [[Björn Thors]]||[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|''Hringir Orfeusar og annað slúður'' 
|[[Erna Ómarsdóttir]] 
|
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|}

=== Leikskáld ársins og Leikrit ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Höfundur !! Sýning 
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikskáld ársins''
|-
| 2003 (1.) || [[Þorvaldur Þorsteinsson]]|| ''And Björk, of course...''
|
|-
| 2004 (2.) || [[Jón Atli Jónasson]]|| ''Brim''
|
|-
| 2005 (3.) || [[Kristín Ómarsdóttir]]|| ''Segðu mér allt''
|
|-
| 2006 (4.) || [[Hugleikur Dagsson]]|| ''Forðist okkur''
|CommonNonsense og  Leiklistardeild Listaháskóla Íslands
|-
| 2007 (5.) || [[Benedikt Erlingsson]]|| ''Mr. Skallagrímsson''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2008 (6.) || [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]|| ''Brák''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2009 (7.) || [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]|| ''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]|| ''Jesús litli''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Auður Jónsdóttir]] og [[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Fólkið í kjallaranum''
|
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]] og [[Símon Birgisson]]
|''Englar alheimsins''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikrit ársins''
|-
|2014 (12.)
|[[Lilja Sigurðardóttir]]
|''Stóru börnin''
|Lab Loki
|-
| 2015 (13.) || [[Hallgrímur Helgason]]||''Konan við 1000°''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| ''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[María Reyndal]] og [[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|Bjarni Jónsson
|Himnaríki og helvíti
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || [[Friðgeir Einarsson]]|| ''Club Rom­antica'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Helgi Þór rofnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]|| ''Vertu úlfur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Sjö ævintýri um skömm'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || [[Matthías Tryggvi Haraldsson]]|| ''Síðustu dagar Sæunnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] || ''Saknaðarilmur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikstjóri ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjórn ársins''
|-
|2003 (1.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Kvetch''
|Á senunni
|-
|2004 (2.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|''Þetta er allt að koma''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjóri ársins''
|-
|2005 (3.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Draumleikur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
|2006 (4.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Kristín Eysteinsdóttir]]
|''Sá ljóti''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]
|''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2010 (8.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Guðjón Pedersen]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ragnar Bragason]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Gullna hliðið''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2015 (13.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir|Bryn­hild­ur Guðjóns­dótt­ir]]
|''Rík­h­arður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Agnar Jón Egilsson]]
|''Fúsi - aldur og fyrri störf''
|Sviðslistahópurinn Monochrome í samstarfi við  [[Borgarleikhúsið]] og List án landamæra
|-
|2025 (23.)
|Þorleifur Örn Arnarsson
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Veislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Belgíska Kongó''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Óliver!'' og ''Svört Mjólk''
|[[Leikfélag Akureyrar]] (''Óliver!'')
|-
|2006 (4.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|Ég er mín eigin kona
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Mr. Skallagrímsson''
|Söguleikhús Landnámsseturs
|-
|2008 (6.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ökutíminn''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|[[Björn Thors]]
|''Vestrið eina''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Arnar Jónsson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Mýs og menn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Eldraunina''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Þór Tulinius]]
|''Endatafl''
|Leikhópurinn Svipir og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Hver er hræddur við Virginíu Woolf?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Faðirinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Ríkharður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|''Rocky''
|Óskabörn ógæfunnar
|-
|2021 (19.)
|[[Björn Thors]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Hallgrímur Ólafsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Sigurður Þór Óskarsson]]
|''Deleríum Búbónis''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Sigurður Sigurjónsson
|Heim
|[[Þjóðleikhúsið]]
|}

=== Leikkona ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Hægan Elektra'' og ''Kvetch''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Edith Piaf''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Hanna María Karlsdóttir]]
|''Héri Hérason''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Dagur vonar''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Brák''
|Landnámssetrið Borgarnesi
|-
|2009 (7.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Elsku barn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Jónsmessunótt''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Mar­grét Vil­hjálms­dótt­ir]]
|''Eld­raun­in''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Rejúníon''
|Lakehouse
|-
|2020 (18.)
|[[Ebba Katrín Finnsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Edda Björg Eyjólfsdóttir]]
|''Haukur og Lilja - Opnun''
|EP Sviðslistahópur
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''9 líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Ex''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Saknaðarilmur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Birna Pétursdóttir
|Ungfrú Ísland
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Kvetch'' og ''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Björn Thors]]
|''Græna landið''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Koddamaðurinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Killer Joe''
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2008 (6.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Milljarðamærin snýr aftur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Björn Thors]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Atli Rafn Sigurðarson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Björn Thors]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Hilmar Guðjónsson]]
|''Rautt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Furðulegt hátta­lag hunds um nótt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Sjálfstætt fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Björn Hlynur Haraldsson]]
|''Óþelló''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''1984''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson|Stefán Hall­ur Stef­áns­son]]
|''Samþykki''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Vanja frændi''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Kjartan Darri Kristjánsson]]
|''Kafbátur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Vilhjálmur B. Bragason]]
|''[[Skugga-Sveinn]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ást Fedru''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Hákon Jóhannesson 
|Sýslumaður dauðans
|[[Borgarleikhúsið]]
|}
=== Leikkona ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Kryddlegin hjörtu''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]]
|''Ríkarður III''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Guðrún Gísladóttir|Guðrún S. Gísladóttir]]
|''Mýrarljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Charlotte Bøving]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Ilmur Kristjánsdóttir]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Birna Hafstein]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Hænuungarnir''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Margrét Vilhjálmsdóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|''Heimsljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Nanna Kristín Magnúsdóttir]]
|''Óskasteinar''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Billy Elliot''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Kristín Þóra Haraldsdóttir]]
|''Auglýsing ársins''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Húsið''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Vala Kristín Eiríksdóttir]]
|''Matthildur''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Er ég mamma mín?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Birna Pétursdóttir]]
|''Benedikt Búálfur''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2022 (20.)
|[[Margrét Guðmundsdóttir]]
|''Ein komst undan''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Íris Tanja Flygenring]]
|''Samdrættir''
|Tjarnarbíó
|-
|2024 (22.)
|[[Vigdís Hrefna Pálsdóttir]]
|''Mútta Courage''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikmynd ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikmyndahöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Sigurjón Jóhannsson
|''Sölumaður deyr''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Börkur Jónsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Búningar ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Búningahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Lýsing ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Ljósahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Björn Bergsteinn Guðmundsson
|''Hægan, Elektra'', ''Veislan'' og ''Grettissaga''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Halldór Örn Óskarsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Tónlist ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Tónskáld
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Cyrano''
|
|-
|2004 (2.)
|Jóhann G. Jóhannsson
|''Edith Piaf''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Eivør Pálsdóttir|Eivör Pálsdóttir]]
|''Úlfhamssaga''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Nick Cave]] og [[Warren Ellis]]
|''Woyzeck''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] og [[Vesturport]]
|-
|2007 (5.)
|Flís
|''Leg''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2008 (6.)
|[[Lay Low]]
|''Ökutímar''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|Guðni Franzson
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Eiríkur Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Hildur Guðnadóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|Eiríkur G. Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Saga þjóðar''
|Hundur í óskilum, Leikfélag Akureyrar og [[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|Oren Ambarchi
|''Macbeth''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Gunnar Þórðarson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|Ben Frost
|''Black Marrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Árni Heiðar Karlsson og Valdimar Jóhannsson
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Kristjana Stefánsdóttir
|''Blái hnötturinn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|Daníel Bjarnason
|''Brothers''
|
|-
|2020 (18.)
|Gunnar Karel Másson
|''Eyður''
|Marmarabörn og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Anna S. Þorvaldsdóttir|Anna Þorvaldsdóttir]]
|''Aiōn''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]]
|-
|2023 (21.)
|Gígja Jónsdóttir og Pétur Eggertsson
|''Geigengeist''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|[[Ólöf Arnalds]] og Skúli Sverrisson
|''Saknaðarilmur''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Tónlist og hljóðmynd ársins''
|-
|2025
(23.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''BRÍM''
|Murmur productions og [[Tjarnarbíó]]
|}

=== Söngvari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Söngvari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|?
|
|
|-
|2004 (2.)
|?
|
|
|-
|2005 (3.)
|?
|
|
|-
|2006 (4.)
|[[Andrea Gylfadóttir]]
|''[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)|Litla hryllingsbúðin]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]] og [[Íslenska óperan]]
|-
|2007 (5.)
|[[Bjarni Thor Kristinsson]]
|''Brottnámið úr kvennabúrinu''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2008 (6.)
|[[Sigrún Pálmadóttir]]
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2009 (7.)
|[[Valgerður Guðnadóttir]]
|''Söngvaseiður''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|Ágúst Ólafsson
|''Ástardrykkurinn''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|-
|2014 (12.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|[[Kristinn Sigmundsson]]
|''Don Carlo''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2016 (14.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Don Giovanni''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2017 (15.)
|[[Katrín Halldóra Sigurðardóttir]]
|''Elly''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Vesturport]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|-
|2019 (17.)
|Herdís Anna Jónasdóttir
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2020 (18.)
|Karin Torbjörnsdóttir
|''Brúðkaup Fígarós''
|[[Íslenska óperan]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|María Sól Ingólfsdóttir
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Níu líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Björgvin Franz Gíslason]] 
|''Chicago''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2024 (22.)
|Heiða Árnadóttir
|''Mörsugur''
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Dansari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sigurvegari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansverðlaun ársins
|-
|2003 (1.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Eva í þriðja veldi''
|
|-
|2004 (2.)
|Lára Stefánsdóttir - Danshöfundur
|''Lúna''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Marlene Dietrich FOR''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansari ársins
|-
|2006 (4.)
|Lovísa Ósk Gunnarsdóttir
|''Áróra Bórealis'' og ''Critic's Choice?''
|Bórealis Ensemble og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2007 (5.)
|[[Erna Ómarsdóttir]]
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Emilía B. Gísladóttir
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Gunnlaugur Egilsson
|''Bræður''
|Pars Pro Toto í samstarfi við Listahátíð í Reykjavík og Þjóðleikhúsið
|-
|2012 (10.)
|Ásgeir Helgi Magnússon
|''Á vit...''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og GusGUs í samvinnu við Listahátíð í Reykjavík
|-
|2013 (11.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Walking Mad''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2014 (12.)
|Brian Gerke
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Sin''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Persóna - What a feeling''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Katrín Gunnarsdóttir 
|''Shades of History''
|Tjarnarbíó 
|-
|2018 (16.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hin lánsömu''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Shota Inoue
|''ÞEL''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir 
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2022 (20.)
|Shota Inoue
|''Rómeó &lt;3 Júlía''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|Elín Signý W. Ragnarsdóttir
|''The simple act of letting go''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Danshöfundur ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Danshöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|
|
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|Leikhópurinn 
|''Forðist okkur''
|CommonNonsense og Leiklistardeild Listaháskóla Íslands.
|-
|2007 (5.)
|Erna Ómarsdóttir og Margrét Sara Guðjónsdóttir
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Jo Strömgren
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir og Saga Sigurðardóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Valgerður Rúnarsdóttir 
|''Eyjarskegg''
|Reykjavík Dance Festival
|-
|2012 (10.)
|Anton Lachky 
|''Fullkominn dagur til drauma''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2013 (11.)
|Katrín Gunnarsdóttir og Melkorka Sigríður Magnúsdóttir
|''Coming Up''
|Tjarnarbíó
|-
|2014 (12.)
|Valgerður Rúnarsdóttir
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Damien Jalet
|''Blæði: obsidian pieces''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Inga Huld Hákonardóttir og Rósa Ómarsdóttir
|''The Valley''
|Menningarfélagið Tvíeindar, Reykjavík Dance Festival og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2017 (15.)
|Margrét Bjarnadóttir og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|''No tomorrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Crescendo''
|Menningarfélagið Tær í samstarfi við [[Tjarnarbíó]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Þel''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2022 (20.)
|Erna Ómarsdóttir
|''AION''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og Sinfóníuhljómsveit Íslands
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2024 (22.)
|Rósa Ómarsdóttir
|''Molta''
|Rósa Ómarsdóttir og Íslenski dansflokkurinn í samstarfi við Gerðarsafn.
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Barnasýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Völuspá''
|[[Þórarinn Eldjárn]]
|
|Möguleikhúsið
|-
|2004 (2.)
|[[Dýrin í Hálsaskógi|''Dýrin í hálsaskógi'']]
|[[Thorbjørn Egner]]
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|''Klaufar og kóngsdætur''
|
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|''Leitin að jólunum''
|[[Þorvaldur Þorsteinsson]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|''Abbababb!''
|Gunnar Lárus Hjálmarsson
|[[María Reyndal]]
|Á senunni og Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2008 (6.)
|''Gott kvöld''
|[[Áslaug Jónsdóttir]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|''Bólu-Hjálmar''
|Ármann Guðmundsson, Snæbjörn Ragnarsson, Sævar Sigurgeirsson og Þorgeir Tryggvason
|Ágústa Skúladóttir
|Stoppleikhópurinn
|-
|2010 (8.)
|''Horn á höfði''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]] og Guðmundur S. Brynjólfsson
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|GRALS - Grindvíska atvinnuleikhúsið
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|''Hamlet litli''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|''Lífið –  stórskemmtilegt drullumall''
|[[Helga Arnalds]], [[Charlotte Böving]], [[Sólveig Guðmundsdóttir]] og [[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|
|
|-
|2016 (14.)
|''Vera og vatnið''
|Tinna Grétarsdóttir, Snædís Lilja Ingadóttir, Guðný Hrund Sigurðardóttir og Sólrún Sumarliðadóttir
|
|Bíbí og blaka
|-
|2017 (15.)
|''Blái hnötturinn''
|[[Andri Snær Magnason]]
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|''Ronja ræningjadóttir''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|
|-
|2020 (18.)
|''Gosi, ævintýri spýtustráks''
|Carla Collodi
|Ágústa Skúladóttir, Karl Ágúst Úlfsson og leikhópinn
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|''Kafbátur''
|Gunnar Eiríksson
|Harpa Arnardóttir
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|''Emil í Kattholti''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|''Draumaþjófurinn'' 
|Gunnar Helgason, Björk Jakobsdóttir og Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson
|Stefán Jónsson
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|''Hollvættir á heiði''
|Þór Túliníus
|
|Leikhópurinn Svipir í samstarfi við Sláturhúsið
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Útvarpsverk ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Hljóðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Stoðir samfélagsins''
|[[Henrik Ibsen]]
|María Kristjánsdóttir
|
|-
|2004 (2.)
|''Hinn íslenski aðall''
|Bjarni Jónsson
|[[Viðar Eggertsson]]
|
|-
|2005 (3.)
|''Englabörn''
|Hávar Sigurjónsson
|Hávar Sigurjónsson
|
|-
|2006 (4.)
|''Skáld leitar harms''
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|Hjörtur Svavarsson
|-
|2007 (5.)
|''Harún og sagnahafið''
|[[Salman Rushdie]]
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|Björn Eysteinsson
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|
|
|
|
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Verðlaunahafi !! Ástæða 
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands
|-
| 2003 (1.) || Sveinn Einarsson|| Fyrir ævistarf í þágu leiklistar
|-
| 2004 (2.) || Sigríður Ármann|| Fyrir frumkvöðlastarf á sviði listdans
|-
| 2005 (3.) || [[Jón Sigurbjörnsson]]|| Fyrir ævistarf sitt í þágu  sviðslista
|-
| 2006 (4.) || [[Vigdís Finnbogadóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu menningar og lista á Íslandi
|-
| 2007 (5.) || [[Herdís Þorvaldsdóttir]] og [[Róbert Arnfinnsson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í  þágu leiklistar á Íslandi
|-
| 2008 (6.) || [[Þuríður Pálsdóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu sönglistar á Íslandi
|-
| 2009 (7.) || [[Helgi Tómasson (dansari)|Helgi Tómasson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu danslistar
|-
| 2010 (8.) || [[Árni Tryggvason]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu leiklistar
|-
|2011 (9.)
|[[Oddur Björnsson (leikskáld)|Oddur Björnsson]]
|
|-
|2012 (10.)
|Steinþór Sigurðsson og Sigurjón Jóhannsson
|
|-
|2013 (11.)
|[[Gunnar Eyjólfsson]]
|
|-
|2014 (12.)
|[[Kristbjörg Kjeld|Krist­björg Kj­eld]]
|
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðurverðlaun Sviðslistasambands Íslands
|-
| 2015 (13.) || [[Edda Heiðrún Backman|Edda Heiðrún Bachman]]||
|-
| 2016 (14.) || [[Stefán Baldursson]]||
|-
|2017 (15.)
|[[Garðar Cortes]]
|
|-
|2018 (16.)
|?
|
|-
| 2019 (17.) || [[Þórhildur Þorleifsdóttir|Þór­hild­ur Þor­leifs­dótt­ir]]||
|-
| 2020 (18.) || [[Ingibjörg Björnsdóttir]]||
|-
| 2021 (19.) || [[Hallveig Thorlacius]] og [[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]|| Fyrir framlag þeirra til íslensks barnaleikhúss 
|-
| 2022 (20.) || [[Ólafur Haukur Símonarson]]||
|-
| 2023 (21.) || [[Arnar Jónsson]]||
|-
| 2024 (22.) ||[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]||
|-
|2025 (23.)
|[[Kjartan Ragnarsson]] 
|
|}{{Stubbur|menning}}

[[Flokkur:Íslensk leiklistarverðlaun]]
{{s|2003}}</text>
      <sha1>7l5m6cnrl8xwxsmqtlz546hmqebp679</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963737</id>
      <parentid>1963736</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:02:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30229-82</username>
        <id>116722</id>
      </contributor>
      <comment>/* Leikkona ársins í aukahlutverki */</comment>
      <origin>1963737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35591" sha1="lmxk6f3d1bon5twobtupxkggkxs3e94" xml:space="preserve">{{Verðlaun
| nafn                  = Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin
| land                  = Ísland
| umsjón                = Sviðslistasamband Íslands
| ár                    = 2003
| undirtitill           = áður ''Íslensku leiklistarverðlaunin''
| mynd                  = 
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi árangur í leiklist á Íslandi
| stjórnandi            = 
| vefsíða               = {{URL|https://www.griman.is/}}
}}

'''Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin''' eru [[Ísland|íslensk]] [[leiklist]]arverðlaun sem veitt eru árlega af Sviðslistasambandi Íslands (áður Leiklistarsamband Íslands). Verðlaunin voru fyrst veitt sumarið 2003.

== Verðlaunaflokkar ==

* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Sýning ársins|Sýning ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikskáld ársins og Leikrit ársins|Leikskáld ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikstjóri ársins|Leikstjóri ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikari ársins í aðalhlutverki|Leikari ársins í aðalhlutverki]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikkona ársins í aðalhlutverki|Leikkona ársins í aðalhlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikari ársins í aukahlutverki|Leikari ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikkona ársins í aukahlutverki|Leikkona ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikmynd ársins|Leikmynd ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Búningar ársins|Búningar ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Lýsing ársins|Lýsing ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Tónlist ársins|Tónlist ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Söngvari ársins|Söngvari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Dansari ársins|Dansari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Danshöfundur ársins|Danshöfundur ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Barnasýning ársins|Barnasýning ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Útvarpsverk ársins|Útvarpsverk ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands|Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands]]

== Verðlaunahafar ==

=== Sýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Sýning !! Höfundur 
!Leikstjórn/Leikgerð!! Sviðsetning
|-
| 2003 (1.) || ''Kvetch''|| [[Steven Berkoff]]
| [[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]|| Á senunni
|-
| 2004 (2.) || ''Þetta er allt að koma''|| [[Hallgrímur Helgason]]
| [[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2005 (3.) || ''Draumleikur''|| [[August Strindberg]]
| [[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
| 2006 (4.) || [[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]|| [[Henrik Ibsen]]
|[[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2007 (5.) || ''Dagur vonar''|| [[Birgir Sigurðsson]]
|[[Hilmir Snær Guðnason]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
| 2008 (6.) || ''[[Hamskiptin]]''|| [[Franz Kafka]]
|[[David Farr]] og [[Gísli Örn Garðarsson]]|| Lyric Hammersmith&lt;sup&gt;([[:en:Lyric_Theatre_(Hammersmith)|en]])&lt;/sup&gt;, [[Vesturport]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2009 (7.) || ''Utan gátta''|| [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || ''Jesús litli''|| [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]
|[[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|''Lér konungur''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|''Tengdó''
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|Jón Páll Eyjólfsson
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|''Macbeth''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|''Ragnheiður''
|[[Gunnar Þórðarson]] og [[Friðrik Erlingsson]]
|Stefán Baldursson
|[[Íslenska óperan]]
|-
| 2015 (13.) ||''Dúkkuheimili''|| [[Henrik Ibsen]]
| Harpa Arnardóttir||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || ''Njála''|| [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]
| [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| [[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|''Fórn - No Tomorrow''
|[[Margrét Bjarnadóttir]] og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|''Himnaríki og helvíti''
|Bjarni Jónsson og [[Jón Kalman Stefánsson]]
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || ''Ríkharður III'' || [[William Shakespeare]]
| [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || ''Atómstöðin - endurlit'' || [[Dóri DNA|Halldór Laxness Halldórsson]] og [[Una Þorleifsdóttir]]
| [[Una Þorleifsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || ''Vertu úlfur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]
| [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || ''9 Líf'' || [[Ólafur Egill Ólafsson]]
| [[Ólafur Egill Ólafsson]]|| [[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || ''Ellen B.'' || [[Marius von Mayenburg]]
| [[Benedict Andrews]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || ''Saknaðarilmur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] 
| [[Björn Thors]]||[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|''Hringir Orfeusar og annað slúður'' 
|[[Erna Ómarsdóttir]] 
|
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|}

=== Leikskáld ársins og Leikrit ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Höfundur !! Sýning 
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikskáld ársins''
|-
| 2003 (1.) || [[Þorvaldur Þorsteinsson]]|| ''And Björk, of course...''
|
|-
| 2004 (2.) || [[Jón Atli Jónasson]]|| ''Brim''
|
|-
| 2005 (3.) || [[Kristín Ómarsdóttir]]|| ''Segðu mér allt''
|
|-
| 2006 (4.) || [[Hugleikur Dagsson]]|| ''Forðist okkur''
|CommonNonsense og  Leiklistardeild Listaháskóla Íslands
|-
| 2007 (5.) || [[Benedikt Erlingsson]]|| ''Mr. Skallagrímsson''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2008 (6.) || [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]|| ''Brák''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2009 (7.) || [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]|| ''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]|| ''Jesús litli''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Auður Jónsdóttir]] og [[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Fólkið í kjallaranum''
|
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]] og [[Símon Birgisson]]
|''Englar alheimsins''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikrit ársins''
|-
|2014 (12.)
|[[Lilja Sigurðardóttir]]
|''Stóru börnin''
|Lab Loki
|-
| 2015 (13.) || [[Hallgrímur Helgason]]||''Konan við 1000°''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| ''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[María Reyndal]] og [[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|Bjarni Jónsson
|Himnaríki og helvíti
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || [[Friðgeir Einarsson]]|| ''Club Rom­antica'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Helgi Þór rofnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]|| ''Vertu úlfur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Sjö ævintýri um skömm'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || [[Matthías Tryggvi Haraldsson]]|| ''Síðustu dagar Sæunnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] || ''Saknaðarilmur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikstjóri ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjórn ársins''
|-
|2003 (1.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Kvetch''
|Á senunni
|-
|2004 (2.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|''Þetta er allt að koma''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjóri ársins''
|-
|2005 (3.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Draumleikur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
|2006 (4.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Kristín Eysteinsdóttir]]
|''Sá ljóti''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]
|''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2010 (8.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Guðjón Pedersen]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ragnar Bragason]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Gullna hliðið''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2015 (13.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir|Bryn­hild­ur Guðjóns­dótt­ir]]
|''Rík­h­arður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Agnar Jón Egilsson]]
|''Fúsi - aldur og fyrri störf''
|Sviðslistahópurinn Monochrome í samstarfi við  [[Borgarleikhúsið]] og List án landamæra
|-
|2025 (23.)
|Þorleifur Örn Arnarsson
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Veislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Belgíska Kongó''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Óliver!'' og ''Svört Mjólk''
|[[Leikfélag Akureyrar]] (''Óliver!'')
|-
|2006 (4.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|Ég er mín eigin kona
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Mr. Skallagrímsson''
|Söguleikhús Landnámsseturs
|-
|2008 (6.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ökutíminn''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|[[Björn Thors]]
|''Vestrið eina''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Arnar Jónsson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Mýs og menn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Eldraunina''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Þór Tulinius]]
|''Endatafl''
|Leikhópurinn Svipir og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Hver er hræddur við Virginíu Woolf?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Faðirinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Ríkharður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|''Rocky''
|Óskabörn ógæfunnar
|-
|2021 (19.)
|[[Björn Thors]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Hallgrímur Ólafsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Sigurður Þór Óskarsson]]
|''Deleríum Búbónis''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Sigurður Sigurjónsson
|Heim
|[[Þjóðleikhúsið]]
|}

=== Leikkona ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Hægan Elektra'' og ''Kvetch''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Edith Piaf''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Hanna María Karlsdóttir]]
|''Héri Hérason''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Dagur vonar''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Brák''
|Landnámssetrið Borgarnesi
|-
|2009 (7.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Elsku barn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Jónsmessunótt''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Mar­grét Vil­hjálms­dótt­ir]]
|''Eld­raun­in''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Rejúníon''
|Lakehouse
|-
|2020 (18.)
|[[Ebba Katrín Finnsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Edda Björg Eyjólfsdóttir]]
|''Haukur og Lilja - Opnun''
|EP Sviðslistahópur
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''9 líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Ex''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Saknaðarilmur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Birna Pétursdóttir
|Ungfrú Ísland
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Kvetch'' og ''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Björn Thors]]
|''Græna landið''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Koddamaðurinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Killer Joe''
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2008 (6.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Milljarðamærin snýr aftur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Björn Thors]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Atli Rafn Sigurðarson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Björn Thors]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Hilmar Guðjónsson]]
|''Rautt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Furðulegt hátta­lag hunds um nótt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Sjálfstætt fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Björn Hlynur Haraldsson]]
|''Óþelló''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''1984''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson|Stefán Hall­ur Stef­áns­son]]
|''Samþykki''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Vanja frændi''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Kjartan Darri Kristjánsson]]
|''Kafbátur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Vilhjálmur B. Bragason]]
|''[[Skugga-Sveinn]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ást Fedru''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Hákon Jóhannesson 
|Sýslumaður dauðans
|[[Borgarleikhúsið]]
|}
=== Leikkona ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Kryddlegin hjörtu''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]]
|''Ríkarður III''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Guðrún Gísladóttir|Guðrún S. Gísladóttir]]
|''Mýrarljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Charlotte Bøving]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Ilmur Kristjánsdóttir]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Birna Hafstein]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Hænuungarnir''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Margrét Vilhjálmsdóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|''Heimsljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Nanna Kristín Magnúsdóttir]]
|''Óskasteinar''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Billy Elliot''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Kristín Þóra Haraldsdóttir]]
|''Auglýsing ársins''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Húsið''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Vala Kristín Eiríksdóttir]]
|''Matthildur''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Er ég mamma mín?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Birna Pétursdóttir]]
|''Benedikt Búálfur''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2022 (20.)
|[[Margrét Guðmundsdóttir]]
|''Ein komst undan''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Íris Tanja Flygenring]]
|''Samdrættir''
|Tjarnarbíó
|-
|2024 (22.)
|[[Vigdís Hrefna Pálsdóttir]]
|''Mútta Courage''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Katla Margrét Þorgeirsdóttir
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikmynd ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikmyndahöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Sigurjón Jóhannsson
|''Sölumaður deyr''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Börkur Jónsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Búningar ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Búningahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Lýsing ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Ljósahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Björn Bergsteinn Guðmundsson
|''Hægan, Elektra'', ''Veislan'' og ''Grettissaga''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Halldór Örn Óskarsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Tónlist ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Tónskáld
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Cyrano''
|
|-
|2004 (2.)
|Jóhann G. Jóhannsson
|''Edith Piaf''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Eivør Pálsdóttir|Eivör Pálsdóttir]]
|''Úlfhamssaga''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Nick Cave]] og [[Warren Ellis]]
|''Woyzeck''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] og [[Vesturport]]
|-
|2007 (5.)
|Flís
|''Leg''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2008 (6.)
|[[Lay Low]]
|''Ökutímar''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|Guðni Franzson
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Eiríkur Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Hildur Guðnadóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|Eiríkur G. Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Saga þjóðar''
|Hundur í óskilum, Leikfélag Akureyrar og [[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|Oren Ambarchi
|''Macbeth''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Gunnar Þórðarson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|Ben Frost
|''Black Marrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Árni Heiðar Karlsson og Valdimar Jóhannsson
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Kristjana Stefánsdóttir
|''Blái hnötturinn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|Daníel Bjarnason
|''Brothers''
|
|-
|2020 (18.)
|Gunnar Karel Másson
|''Eyður''
|Marmarabörn og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Anna S. Þorvaldsdóttir|Anna Þorvaldsdóttir]]
|''Aiōn''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]]
|-
|2023 (21.)
|Gígja Jónsdóttir og Pétur Eggertsson
|''Geigengeist''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|[[Ólöf Arnalds]] og Skúli Sverrisson
|''Saknaðarilmur''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Tónlist og hljóðmynd ársins''
|-
|2025
(23.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''BRÍM''
|Murmur productions og [[Tjarnarbíó]]
|}

=== Söngvari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Söngvari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|?
|
|
|-
|2004 (2.)
|?
|
|
|-
|2005 (3.)
|?
|
|
|-
|2006 (4.)
|[[Andrea Gylfadóttir]]
|''[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)|Litla hryllingsbúðin]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]] og [[Íslenska óperan]]
|-
|2007 (5.)
|[[Bjarni Thor Kristinsson]]
|''Brottnámið úr kvennabúrinu''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2008 (6.)
|[[Sigrún Pálmadóttir]]
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2009 (7.)
|[[Valgerður Guðnadóttir]]
|''Söngvaseiður''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|Ágúst Ólafsson
|''Ástardrykkurinn''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|-
|2014 (12.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|[[Kristinn Sigmundsson]]
|''Don Carlo''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2016 (14.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Don Giovanni''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2017 (15.)
|[[Katrín Halldóra Sigurðardóttir]]
|''Elly''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Vesturport]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|-
|2019 (17.)
|Herdís Anna Jónasdóttir
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2020 (18.)
|Karin Torbjörnsdóttir
|''Brúðkaup Fígarós''
|[[Íslenska óperan]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|María Sól Ingólfsdóttir
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Níu líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Björgvin Franz Gíslason]] 
|''Chicago''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2024 (22.)
|Heiða Árnadóttir
|''Mörsugur''
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Dansari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sigurvegari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansverðlaun ársins
|-
|2003 (1.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Eva í þriðja veldi''
|
|-
|2004 (2.)
|Lára Stefánsdóttir - Danshöfundur
|''Lúna''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Marlene Dietrich FOR''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansari ársins
|-
|2006 (4.)
|Lovísa Ósk Gunnarsdóttir
|''Áróra Bórealis'' og ''Critic's Choice?''
|Bórealis Ensemble og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2007 (5.)
|[[Erna Ómarsdóttir]]
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Emilía B. Gísladóttir
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Gunnlaugur Egilsson
|''Bræður''
|Pars Pro Toto í samstarfi við Listahátíð í Reykjavík og Þjóðleikhúsið
|-
|2012 (10.)
|Ásgeir Helgi Magnússon
|''Á vit...''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og GusGUs í samvinnu við Listahátíð í Reykjavík
|-
|2013 (11.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Walking Mad''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2014 (12.)
|Brian Gerke
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Sin''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Persóna - What a feeling''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Katrín Gunnarsdóttir 
|''Shades of History''
|Tjarnarbíó 
|-
|2018 (16.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hin lánsömu''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Shota Inoue
|''ÞEL''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir 
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2022 (20.)
|Shota Inoue
|''Rómeó &lt;3 Júlía''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|Elín Signý W. Ragnarsdóttir
|''The simple act of letting go''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Danshöfundur ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Danshöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|
|
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|Leikhópurinn 
|''Forðist okkur''
|CommonNonsense og Leiklistardeild Listaháskóla Íslands.
|-
|2007 (5.)
|Erna Ómarsdóttir og Margrét Sara Guðjónsdóttir
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Jo Strömgren
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir og Saga Sigurðardóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Valgerður Rúnarsdóttir 
|''Eyjarskegg''
|Reykjavík Dance Festival
|-
|2012 (10.)
|Anton Lachky 
|''Fullkominn dagur til drauma''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2013 (11.)
|Katrín Gunnarsdóttir og Melkorka Sigríður Magnúsdóttir
|''Coming Up''
|Tjarnarbíó
|-
|2014 (12.)
|Valgerður Rúnarsdóttir
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Damien Jalet
|''Blæði: obsidian pieces''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Inga Huld Hákonardóttir og Rósa Ómarsdóttir
|''The Valley''
|Menningarfélagið Tvíeindar, Reykjavík Dance Festival og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2017 (15.)
|Margrét Bjarnadóttir og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|''No tomorrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Crescendo''
|Menningarfélagið Tær í samstarfi við [[Tjarnarbíó]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Þel''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2022 (20.)
|Erna Ómarsdóttir
|''AION''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og Sinfóníuhljómsveit Íslands
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2024 (22.)
|Rósa Ómarsdóttir
|''Molta''
|Rósa Ómarsdóttir og Íslenski dansflokkurinn í samstarfi við Gerðarsafn.
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Barnasýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Völuspá''
|[[Þórarinn Eldjárn]]
|
|Möguleikhúsið
|-
|2004 (2.)
|[[Dýrin í Hálsaskógi|''Dýrin í hálsaskógi'']]
|[[Thorbjørn Egner]]
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|''Klaufar og kóngsdætur''
|
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|''Leitin að jólunum''
|[[Þorvaldur Þorsteinsson]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|''Abbababb!''
|Gunnar Lárus Hjálmarsson
|[[María Reyndal]]
|Á senunni og Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2008 (6.)
|''Gott kvöld''
|[[Áslaug Jónsdóttir]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|''Bólu-Hjálmar''
|Ármann Guðmundsson, Snæbjörn Ragnarsson, Sævar Sigurgeirsson og Þorgeir Tryggvason
|Ágústa Skúladóttir
|Stoppleikhópurinn
|-
|2010 (8.)
|''Horn á höfði''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]] og Guðmundur S. Brynjólfsson
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|GRALS - Grindvíska atvinnuleikhúsið
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|''Hamlet litli''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|''Lífið –  stórskemmtilegt drullumall''
|[[Helga Arnalds]], [[Charlotte Böving]], [[Sólveig Guðmundsdóttir]] og [[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|
|
|-
|2016 (14.)
|''Vera og vatnið''
|Tinna Grétarsdóttir, Snædís Lilja Ingadóttir, Guðný Hrund Sigurðardóttir og Sólrún Sumarliðadóttir
|
|Bíbí og blaka
|-
|2017 (15.)
|''Blái hnötturinn''
|[[Andri Snær Magnason]]
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|''Ronja ræningjadóttir''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|
|-
|2020 (18.)
|''Gosi, ævintýri spýtustráks''
|Carla Collodi
|Ágústa Skúladóttir, Karl Ágúst Úlfsson og leikhópinn
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|''Kafbátur''
|Gunnar Eiríksson
|Harpa Arnardóttir
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|''Emil í Kattholti''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|''Draumaþjófurinn'' 
|Gunnar Helgason, Björk Jakobsdóttir og Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson
|Stefán Jónsson
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|''Hollvættir á heiði''
|Þór Túliníus
|
|Leikhópurinn Svipir í samstarfi við Sláturhúsið
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Útvarpsverk ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Hljóðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Stoðir samfélagsins''
|[[Henrik Ibsen]]
|María Kristjánsdóttir
|
|-
|2004 (2.)
|''Hinn íslenski aðall''
|Bjarni Jónsson
|[[Viðar Eggertsson]]
|
|-
|2005 (3.)
|''Englabörn''
|Hávar Sigurjónsson
|Hávar Sigurjónsson
|
|-
|2006 (4.)
|''Skáld leitar harms''
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|Hjörtur Svavarsson
|-
|2007 (5.)
|''Harún og sagnahafið''
|[[Salman Rushdie]]
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|Björn Eysteinsson
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|
|
|
|
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Verðlaunahafi !! Ástæða 
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands
|-
| 2003 (1.) || Sveinn Einarsson|| Fyrir ævistarf í þágu leiklistar
|-
| 2004 (2.) || Sigríður Ármann|| Fyrir frumkvöðlastarf á sviði listdans
|-
| 2005 (3.) || [[Jón Sigurbjörnsson]]|| Fyrir ævistarf sitt í þágu  sviðslista
|-
| 2006 (4.) || [[Vigdís Finnbogadóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu menningar og lista á Íslandi
|-
| 2007 (5.) || [[Herdís Þorvaldsdóttir]] og [[Róbert Arnfinnsson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í  þágu leiklistar á Íslandi
|-
| 2008 (6.) || [[Þuríður Pálsdóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu sönglistar á Íslandi
|-
| 2009 (7.) || [[Helgi Tómasson (dansari)|Helgi Tómasson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu danslistar
|-
| 2010 (8.) || [[Árni Tryggvason]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu leiklistar
|-
|2011 (9.)
|[[Oddur Björnsson (leikskáld)|Oddur Björnsson]]
|
|-
|2012 (10.)
|Steinþór Sigurðsson og Sigurjón Jóhannsson
|
|-
|2013 (11.)
|[[Gunnar Eyjólfsson]]
|
|-
|2014 (12.)
|[[Kristbjörg Kjeld|Krist­björg Kj­eld]]
|
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðurverðlaun Sviðslistasambands Íslands
|-
| 2015 (13.) || [[Edda Heiðrún Backman|Edda Heiðrún Bachman]]||
|-
| 2016 (14.) || [[Stefán Baldursson]]||
|-
|2017 (15.)
|[[Garðar Cortes]]
|
|-
|2018 (16.)
|?
|
|-
| 2019 (17.) || [[Þórhildur Þorleifsdóttir|Þór­hild­ur Þor­leifs­dótt­ir]]||
|-
| 2020 (18.) || [[Ingibjörg Björnsdóttir]]||
|-
| 2021 (19.) || [[Hallveig Thorlacius]] og [[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]|| Fyrir framlag þeirra til íslensks barnaleikhúss 
|-
| 2022 (20.) || [[Ólafur Haukur Símonarson]]||
|-
| 2023 (21.) || [[Arnar Jónsson]]||
|-
| 2024 (22.) ||[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]||
|-
|2025 (23.)
|[[Kjartan Ragnarsson]] 
|
|}{{Stubbur|menning}}

[[Flokkur:Íslensk leiklistarverðlaun]]
{{s|2003}}</text>
      <sha1>lmxk6f3d1bon5twobtupxkggkxs3e94</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963738</id>
      <parentid>1963737</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30229-82</username>
        <id>116722</id>
      </contributor>
      <comment>/* Búningar ársins */</comment>
      <origin>1963738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35775" sha1="ssmmlp09ph2y0ertjblh6umx9smq4bd" xml:space="preserve">{{Verðlaun
| nafn                  = Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin
| land                  = Ísland
| umsjón                = Sviðslistasamband Íslands
| ár                    = 2003
| undirtitill           = áður ''Íslensku leiklistarverðlaunin''
| mynd                  = 
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi árangur í leiklist á Íslandi
| stjórnandi            = 
| vefsíða               = {{URL|https://www.griman.is/}}
}}

'''Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin''' eru [[Ísland|íslensk]] [[leiklist]]arverðlaun sem veitt eru árlega af Sviðslistasambandi Íslands (áður Leiklistarsamband Íslands). Verðlaunin voru fyrst veitt sumarið 2003.

== Verðlaunaflokkar ==

* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Sýning ársins|Sýning ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikskáld ársins og Leikrit ársins|Leikskáld ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikstjóri ársins|Leikstjóri ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikari ársins í aðalhlutverki|Leikari ársins í aðalhlutverki]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikkona ársins í aðalhlutverki|Leikkona ársins í aðalhlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikari ársins í aukahlutverki|Leikari ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikkona ársins í aukahlutverki|Leikkona ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikmynd ársins|Leikmynd ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Búningar ársins|Búningar ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Lýsing ársins|Lýsing ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Tónlist ársins|Tónlist ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Söngvari ársins|Söngvari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Dansari ársins|Dansari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Danshöfundur ársins|Danshöfundur ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Barnasýning ársins|Barnasýning ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Útvarpsverk ársins|Útvarpsverk ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands|Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands]]

== Verðlaunahafar ==

=== Sýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Sýning !! Höfundur 
!Leikstjórn/Leikgerð!! Sviðsetning
|-
| 2003 (1.) || ''Kvetch''|| [[Steven Berkoff]]
| [[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]|| Á senunni
|-
| 2004 (2.) || ''Þetta er allt að koma''|| [[Hallgrímur Helgason]]
| [[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2005 (3.) || ''Draumleikur''|| [[August Strindberg]]
| [[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
| 2006 (4.) || [[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]|| [[Henrik Ibsen]]
|[[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2007 (5.) || ''Dagur vonar''|| [[Birgir Sigurðsson]]
|[[Hilmir Snær Guðnason]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
| 2008 (6.) || ''[[Hamskiptin]]''|| [[Franz Kafka]]
|[[David Farr]] og [[Gísli Örn Garðarsson]]|| Lyric Hammersmith&lt;sup&gt;([[:en:Lyric_Theatre_(Hammersmith)|en]])&lt;/sup&gt;, [[Vesturport]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2009 (7.) || ''Utan gátta''|| [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || ''Jesús litli''|| [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]
|[[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|''Lér konungur''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|''Tengdó''
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|Jón Páll Eyjólfsson
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|''Macbeth''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|''Ragnheiður''
|[[Gunnar Þórðarson]] og [[Friðrik Erlingsson]]
|Stefán Baldursson
|[[Íslenska óperan]]
|-
| 2015 (13.) ||''Dúkkuheimili''|| [[Henrik Ibsen]]
| Harpa Arnardóttir||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || ''Njála''|| [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]
| [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| [[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|''Fórn - No Tomorrow''
|[[Margrét Bjarnadóttir]] og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|''Himnaríki og helvíti''
|Bjarni Jónsson og [[Jón Kalman Stefánsson]]
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || ''Ríkharður III'' || [[William Shakespeare]]
| [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || ''Atómstöðin - endurlit'' || [[Dóri DNA|Halldór Laxness Halldórsson]] og [[Una Þorleifsdóttir]]
| [[Una Þorleifsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || ''Vertu úlfur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]
| [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || ''9 Líf'' || [[Ólafur Egill Ólafsson]]
| [[Ólafur Egill Ólafsson]]|| [[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || ''Ellen B.'' || [[Marius von Mayenburg]]
| [[Benedict Andrews]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || ''Saknaðarilmur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] 
| [[Björn Thors]]||[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|''Hringir Orfeusar og annað slúður'' 
|[[Erna Ómarsdóttir]] 
|
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|}

=== Leikskáld ársins og Leikrit ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Höfundur !! Sýning 
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikskáld ársins''
|-
| 2003 (1.) || [[Þorvaldur Þorsteinsson]]|| ''And Björk, of course...''
|
|-
| 2004 (2.) || [[Jón Atli Jónasson]]|| ''Brim''
|
|-
| 2005 (3.) || [[Kristín Ómarsdóttir]]|| ''Segðu mér allt''
|
|-
| 2006 (4.) || [[Hugleikur Dagsson]]|| ''Forðist okkur''
|CommonNonsense og  Leiklistardeild Listaháskóla Íslands
|-
| 2007 (5.) || [[Benedikt Erlingsson]]|| ''Mr. Skallagrímsson''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2008 (6.) || [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]|| ''Brák''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2009 (7.) || [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]|| ''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]|| ''Jesús litli''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Auður Jónsdóttir]] og [[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Fólkið í kjallaranum''
|
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]] og [[Símon Birgisson]]
|''Englar alheimsins''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikrit ársins''
|-
|2014 (12.)
|[[Lilja Sigurðardóttir]]
|''Stóru börnin''
|Lab Loki
|-
| 2015 (13.) || [[Hallgrímur Helgason]]||''Konan við 1000°''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| ''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[María Reyndal]] og [[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|Bjarni Jónsson
|Himnaríki og helvíti
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || [[Friðgeir Einarsson]]|| ''Club Rom­antica'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Helgi Þór rofnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]|| ''Vertu úlfur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Sjö ævintýri um skömm'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || [[Matthías Tryggvi Haraldsson]]|| ''Síðustu dagar Sæunnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] || ''Saknaðarilmur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikstjóri ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjórn ársins''
|-
|2003 (1.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Kvetch''
|Á senunni
|-
|2004 (2.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|''Þetta er allt að koma''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjóri ársins''
|-
|2005 (3.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Draumleikur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
|2006 (4.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Kristín Eysteinsdóttir]]
|''Sá ljóti''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]
|''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2010 (8.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Guðjón Pedersen]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ragnar Bragason]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Gullna hliðið''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2015 (13.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir|Bryn­hild­ur Guðjóns­dótt­ir]]
|''Rík­h­arður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Agnar Jón Egilsson]]
|''Fúsi - aldur og fyrri störf''
|Sviðslistahópurinn Monochrome í samstarfi við  [[Borgarleikhúsið]] og List án landamæra
|-
|2025 (23.)
|Þorleifur Örn Arnarsson
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Veislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Belgíska Kongó''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Óliver!'' og ''Svört Mjólk''
|[[Leikfélag Akureyrar]] (''Óliver!'')
|-
|2006 (4.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|Ég er mín eigin kona
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Mr. Skallagrímsson''
|Söguleikhús Landnámsseturs
|-
|2008 (6.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ökutíminn''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|[[Björn Thors]]
|''Vestrið eina''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Arnar Jónsson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Mýs og menn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Eldraunina''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Þór Tulinius]]
|''Endatafl''
|Leikhópurinn Svipir og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Hver er hræddur við Virginíu Woolf?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Faðirinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Ríkharður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|''Rocky''
|Óskabörn ógæfunnar
|-
|2021 (19.)
|[[Björn Thors]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Hallgrímur Ólafsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Sigurður Þór Óskarsson]]
|''Deleríum Búbónis''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Sigurður Sigurjónsson
|Heim
|[[Þjóðleikhúsið]]
|}

=== Leikkona ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Hægan Elektra'' og ''Kvetch''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Edith Piaf''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Hanna María Karlsdóttir]]
|''Héri Hérason''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Dagur vonar''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Brák''
|Landnámssetrið Borgarnesi
|-
|2009 (7.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Elsku barn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Jónsmessunótt''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Mar­grét Vil­hjálms­dótt­ir]]
|''Eld­raun­in''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Rejúníon''
|Lakehouse
|-
|2020 (18.)
|[[Ebba Katrín Finnsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Edda Björg Eyjólfsdóttir]]
|''Haukur og Lilja - Opnun''
|EP Sviðslistahópur
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''9 líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Ex''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Saknaðarilmur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Birna Pétursdóttir
|Ungfrú Ísland
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Kvetch'' og ''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Björn Thors]]
|''Græna landið''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Koddamaðurinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Killer Joe''
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2008 (6.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Milljarðamærin snýr aftur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Björn Thors]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Atli Rafn Sigurðarson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Björn Thors]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Hilmar Guðjónsson]]
|''Rautt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Furðulegt hátta­lag hunds um nótt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Sjálfstætt fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Björn Hlynur Haraldsson]]
|''Óþelló''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''1984''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson|Stefán Hall­ur Stef­áns­son]]
|''Samþykki''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Vanja frændi''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Kjartan Darri Kristjánsson]]
|''Kafbátur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Vilhjálmur B. Bragason]]
|''[[Skugga-Sveinn]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ást Fedru''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Hákon Jóhannesson 
|Sýslumaður dauðans
|[[Borgarleikhúsið]]
|}
=== Leikkona ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Kryddlegin hjörtu''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]]
|''Ríkarður III''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Guðrún Gísladóttir|Guðrún S. Gísladóttir]]
|''Mýrarljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Charlotte Bøving]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Ilmur Kristjánsdóttir]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Birna Hafstein]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Hænuungarnir''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Margrét Vilhjálmsdóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|''Heimsljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Nanna Kristín Magnúsdóttir]]
|''Óskasteinar''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Billy Elliot''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Kristín Þóra Haraldsdóttir]]
|''Auglýsing ársins''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Húsið''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Vala Kristín Eiríksdóttir]]
|''Matthildur''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Er ég mamma mín?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Birna Pétursdóttir]]
|''Benedikt Búálfur''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2022 (20.)
|[[Margrét Guðmundsdóttir]]
|''Ein komst undan''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Íris Tanja Flygenring]]
|''Samdrættir''
|Tjarnarbíó
|-
|2024 (22.)
|[[Vigdís Hrefna Pálsdóttir]]
|''Mútta Courage''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Katla Margrét Þorgeirsdóttir
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikmynd ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikmyndahöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Sigurjón Jóhannsson
|''Sölumaður deyr''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Börkur Jónsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Búningar ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Búningahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|Mirek Kaczmarek
|Prinsessuleikarnir
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|Guðný Hrund Sigurðardóttir, Hákon Pálson og Rósa Ómarsdóttir
|Molta
|
|-
|2025 (23.)
|Axel Hallkell Jóhannesson
|Fjallabak
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Lýsing ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Ljósahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Björn Bergsteinn Guðmundsson
|''Hægan, Elektra'', ''Veislan'' og ''Grettissaga''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Halldór Örn Óskarsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Tónlist ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Tónskáld
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Cyrano''
|
|-
|2004 (2.)
|Jóhann G. Jóhannsson
|''Edith Piaf''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Eivør Pálsdóttir|Eivör Pálsdóttir]]
|''Úlfhamssaga''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Nick Cave]] og [[Warren Ellis]]
|''Woyzeck''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] og [[Vesturport]]
|-
|2007 (5.)
|Flís
|''Leg''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2008 (6.)
|[[Lay Low]]
|''Ökutímar''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|Guðni Franzson
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Eiríkur Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Hildur Guðnadóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|Eiríkur G. Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Saga þjóðar''
|Hundur í óskilum, Leikfélag Akureyrar og [[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|Oren Ambarchi
|''Macbeth''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Gunnar Þórðarson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|Ben Frost
|''Black Marrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Árni Heiðar Karlsson og Valdimar Jóhannsson
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Kristjana Stefánsdóttir
|''Blái hnötturinn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|Daníel Bjarnason
|''Brothers''
|
|-
|2020 (18.)
|Gunnar Karel Másson
|''Eyður''
|Marmarabörn og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Anna S. Þorvaldsdóttir|Anna Þorvaldsdóttir]]
|''Aiōn''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]]
|-
|2023 (21.)
|Gígja Jónsdóttir og Pétur Eggertsson
|''Geigengeist''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|[[Ólöf Arnalds]] og Skúli Sverrisson
|''Saknaðarilmur''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Tónlist og hljóðmynd ársins''
|-
|2025
(23.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''BRÍM''
|Murmur productions og [[Tjarnarbíó]]
|}

=== Söngvari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Söngvari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|?
|
|
|-
|2004 (2.)
|?
|
|
|-
|2005 (3.)
|?
|
|
|-
|2006 (4.)
|[[Andrea Gylfadóttir]]
|''[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)|Litla hryllingsbúðin]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]] og [[Íslenska óperan]]
|-
|2007 (5.)
|[[Bjarni Thor Kristinsson]]
|''Brottnámið úr kvennabúrinu''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2008 (6.)
|[[Sigrún Pálmadóttir]]
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2009 (7.)
|[[Valgerður Guðnadóttir]]
|''Söngvaseiður''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|Ágúst Ólafsson
|''Ástardrykkurinn''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|-
|2014 (12.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|[[Kristinn Sigmundsson]]
|''Don Carlo''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2016 (14.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Don Giovanni''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2017 (15.)
|[[Katrín Halldóra Sigurðardóttir]]
|''Elly''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Vesturport]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|-
|2019 (17.)
|Herdís Anna Jónasdóttir
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2020 (18.)
|Karin Torbjörnsdóttir
|''Brúðkaup Fígarós''
|[[Íslenska óperan]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|María Sól Ingólfsdóttir
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Níu líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Björgvin Franz Gíslason]] 
|''Chicago''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2024 (22.)
|Heiða Árnadóttir
|''Mörsugur''
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Dansari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sigurvegari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansverðlaun ársins
|-
|2003 (1.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Eva í þriðja veldi''
|
|-
|2004 (2.)
|Lára Stefánsdóttir - Danshöfundur
|''Lúna''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Marlene Dietrich FOR''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansari ársins
|-
|2006 (4.)
|Lovísa Ósk Gunnarsdóttir
|''Áróra Bórealis'' og ''Critic's Choice?''
|Bórealis Ensemble og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2007 (5.)
|[[Erna Ómarsdóttir]]
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Emilía B. Gísladóttir
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Gunnlaugur Egilsson
|''Bræður''
|Pars Pro Toto í samstarfi við Listahátíð í Reykjavík og Þjóðleikhúsið
|-
|2012 (10.)
|Ásgeir Helgi Magnússon
|''Á vit...''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og GusGUs í samvinnu við Listahátíð í Reykjavík
|-
|2013 (11.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Walking Mad''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2014 (12.)
|Brian Gerke
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Sin''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Persóna - What a feeling''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Katrín Gunnarsdóttir 
|''Shades of History''
|Tjarnarbíó 
|-
|2018 (16.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hin lánsömu''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Shota Inoue
|''ÞEL''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir 
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2022 (20.)
|Shota Inoue
|''Rómeó &lt;3 Júlía''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|Elín Signý W. Ragnarsdóttir
|''The simple act of letting go''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Danshöfundur ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Danshöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|
|
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|Leikhópurinn 
|''Forðist okkur''
|CommonNonsense og Leiklistardeild Listaháskóla Íslands.
|-
|2007 (5.)
|Erna Ómarsdóttir og Margrét Sara Guðjónsdóttir
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Jo Strömgren
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir og Saga Sigurðardóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Valgerður Rúnarsdóttir 
|''Eyjarskegg''
|Reykjavík Dance Festival
|-
|2012 (10.)
|Anton Lachky 
|''Fullkominn dagur til drauma''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2013 (11.)
|Katrín Gunnarsdóttir og Melkorka Sigríður Magnúsdóttir
|''Coming Up''
|Tjarnarbíó
|-
|2014 (12.)
|Valgerður Rúnarsdóttir
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Damien Jalet
|''Blæði: obsidian pieces''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Inga Huld Hákonardóttir og Rósa Ómarsdóttir
|''The Valley''
|Menningarfélagið Tvíeindar, Reykjavík Dance Festival og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2017 (15.)
|Margrét Bjarnadóttir og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|''No tomorrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Crescendo''
|Menningarfélagið Tær í samstarfi við [[Tjarnarbíó]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Þel''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2022 (20.)
|Erna Ómarsdóttir
|''AION''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og Sinfóníuhljómsveit Íslands
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2024 (22.)
|Rósa Ómarsdóttir
|''Molta''
|Rósa Ómarsdóttir og Íslenski dansflokkurinn í samstarfi við Gerðarsafn.
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Barnasýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Völuspá''
|[[Þórarinn Eldjárn]]
|
|Möguleikhúsið
|-
|2004 (2.)
|[[Dýrin í Hálsaskógi|''Dýrin í hálsaskógi'']]
|[[Thorbjørn Egner]]
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|''Klaufar og kóngsdætur''
|
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|''Leitin að jólunum''
|[[Þorvaldur Þorsteinsson]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|''Abbababb!''
|Gunnar Lárus Hjálmarsson
|[[María Reyndal]]
|Á senunni og Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2008 (6.)
|''Gott kvöld''
|[[Áslaug Jónsdóttir]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|''Bólu-Hjálmar''
|Ármann Guðmundsson, Snæbjörn Ragnarsson, Sævar Sigurgeirsson og Þorgeir Tryggvason
|Ágústa Skúladóttir
|Stoppleikhópurinn
|-
|2010 (8.)
|''Horn á höfði''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]] og Guðmundur S. Brynjólfsson
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|GRALS - Grindvíska atvinnuleikhúsið
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|''Hamlet litli''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|''Lífið –  stórskemmtilegt drullumall''
|[[Helga Arnalds]], [[Charlotte Böving]], [[Sólveig Guðmundsdóttir]] og [[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|
|
|-
|2016 (14.)
|''Vera og vatnið''
|Tinna Grétarsdóttir, Snædís Lilja Ingadóttir, Guðný Hrund Sigurðardóttir og Sólrún Sumarliðadóttir
|
|Bíbí og blaka
|-
|2017 (15.)
|''Blái hnötturinn''
|[[Andri Snær Magnason]]
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|''Ronja ræningjadóttir''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|
|-
|2020 (18.)
|''Gosi, ævintýri spýtustráks''
|Carla Collodi
|Ágústa Skúladóttir, Karl Ágúst Úlfsson og leikhópinn
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|''Kafbátur''
|Gunnar Eiríksson
|Harpa Arnardóttir
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|''Emil í Kattholti''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|''Draumaþjófurinn'' 
|Gunnar Helgason, Björk Jakobsdóttir og Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson
|Stefán Jónsson
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|''Hollvættir á heiði''
|Þór Túliníus
|
|Leikhópurinn Svipir í samstarfi við Sláturhúsið
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Útvarpsverk ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Hljóðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Stoðir samfélagsins''
|[[Henrik Ibsen]]
|María Kristjánsdóttir
|
|-
|2004 (2.)
|''Hinn íslenski aðall''
|Bjarni Jónsson
|[[Viðar Eggertsson]]
|
|-
|2005 (3.)
|''Englabörn''
|Hávar Sigurjónsson
|Hávar Sigurjónsson
|
|-
|2006 (4.)
|''Skáld leitar harms''
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|Hjörtur Svavarsson
|-
|2007 (5.)
|''Harún og sagnahafið''
|[[Salman Rushdie]]
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|Björn Eysteinsson
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|
|
|
|
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Verðlaunahafi !! Ástæða 
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands
|-
| 2003 (1.) || Sveinn Einarsson|| Fyrir ævistarf í þágu leiklistar
|-
| 2004 (2.) || Sigríður Ármann|| Fyrir frumkvöðlastarf á sviði listdans
|-
| 2005 (3.) || [[Jón Sigurbjörnsson]]|| Fyrir ævistarf sitt í þágu  sviðslista
|-
| 2006 (4.) || [[Vigdís Finnbogadóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu menningar og lista á Íslandi
|-
| 2007 (5.) || [[Herdís Þorvaldsdóttir]] og [[Róbert Arnfinnsson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í  þágu leiklistar á Íslandi
|-
| 2008 (6.) || [[Þuríður Pálsdóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu sönglistar á Íslandi
|-
| 2009 (7.) || [[Helgi Tómasson (dansari)|Helgi Tómasson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu danslistar
|-
| 2010 (8.) || [[Árni Tryggvason]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu leiklistar
|-
|2011 (9.)
|[[Oddur Björnsson (leikskáld)|Oddur Björnsson]]
|
|-
|2012 (10.)
|Steinþór Sigurðsson og Sigurjón Jóhannsson
|
|-
|2013 (11.)
|[[Gunnar Eyjólfsson]]
|
|-
|2014 (12.)
|[[Kristbjörg Kjeld|Krist­björg Kj­eld]]
|
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðurverðlaun Sviðslistasambands Íslands
|-
| 2015 (13.) || [[Edda Heiðrún Backman|Edda Heiðrún Bachman]]||
|-
| 2016 (14.) || [[Stefán Baldursson]]||
|-
|2017 (15.)
|[[Garðar Cortes]]
|
|-
|2018 (16.)
|?
|
|-
| 2019 (17.) || [[Þórhildur Þorleifsdóttir|Þór­hild­ur Þor­leifs­dótt­ir]]||
|-
| 2020 (18.) || [[Ingibjörg Björnsdóttir]]||
|-
| 2021 (19.) || [[Hallveig Thorlacius]] og [[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]|| Fyrir framlag þeirra til íslensks barnaleikhúss 
|-
| 2022 (20.) || [[Ólafur Haukur Símonarson]]||
|-
| 2023 (21.) || [[Arnar Jónsson]]||
|-
| 2024 (22.) ||[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]||
|-
|2025 (23.)
|[[Kjartan Ragnarsson]] 
|
|}{{Stubbur|menning}}

[[Flokkur:Íslensk leiklistarverðlaun]]
{{s|2003}}</text>
      <sha1>ssmmlp09ph2y0ertjblh6umx9smq4bd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963739</id>
      <parentid>1963738</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30229-82</username>
        <id>116722</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lýsing ársins */</comment>
      <origin>1963739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36014" sha1="6sn2poyd9fpcqklc7d6rvfxskrwn2yk" xml:space="preserve">{{Verðlaun
| nafn                  = Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin
| land                  = Ísland
| umsjón                = Sviðslistasamband Íslands
| ár                    = 2003
| undirtitill           = áður ''Íslensku leiklistarverðlaunin''
| mynd                  = 
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi árangur í leiklist á Íslandi
| stjórnandi            = 
| vefsíða               = {{URL|https://www.griman.is/}}
}}

'''Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin''' eru [[Ísland|íslensk]] [[leiklist]]arverðlaun sem veitt eru árlega af Sviðslistasambandi Íslands (áður Leiklistarsamband Íslands). Verðlaunin voru fyrst veitt sumarið 2003.

== Verðlaunaflokkar ==

* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Sýning ársins|Sýning ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikskáld ársins og Leikrit ársins|Leikskáld ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikstjóri ársins|Leikstjóri ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikari ársins í aðalhlutverki|Leikari ársins í aðalhlutverki]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikkona ársins í aðalhlutverki|Leikkona ársins í aðalhlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikari ársins í aukahlutverki|Leikari ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikkona ársins í aukahlutverki|Leikkona ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikmynd ársins|Leikmynd ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Búningar ársins|Búningar ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Lýsing ársins|Lýsing ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Tónlist ársins|Tónlist ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Söngvari ársins|Söngvari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Dansari ársins|Dansari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Danshöfundur ársins|Danshöfundur ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Barnasýning ársins|Barnasýning ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Útvarpsverk ársins|Útvarpsverk ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands|Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands]]

== Verðlaunahafar ==

=== Sýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Sýning !! Höfundur 
!Leikstjórn/Leikgerð!! Sviðsetning
|-
| 2003 (1.) || ''Kvetch''|| [[Steven Berkoff]]
| [[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]|| Á senunni
|-
| 2004 (2.) || ''Þetta er allt að koma''|| [[Hallgrímur Helgason]]
| [[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2005 (3.) || ''Draumleikur''|| [[August Strindberg]]
| [[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
| 2006 (4.) || [[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]|| [[Henrik Ibsen]]
|[[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2007 (5.) || ''Dagur vonar''|| [[Birgir Sigurðsson]]
|[[Hilmir Snær Guðnason]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
| 2008 (6.) || ''[[Hamskiptin]]''|| [[Franz Kafka]]
|[[David Farr]] og [[Gísli Örn Garðarsson]]|| Lyric Hammersmith&lt;sup&gt;([[:en:Lyric_Theatre_(Hammersmith)|en]])&lt;/sup&gt;, [[Vesturport]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2009 (7.) || ''Utan gátta''|| [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || ''Jesús litli''|| [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]
|[[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|''Lér konungur''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|''Tengdó''
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|Jón Páll Eyjólfsson
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|''Macbeth''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|''Ragnheiður''
|[[Gunnar Þórðarson]] og [[Friðrik Erlingsson]]
|Stefán Baldursson
|[[Íslenska óperan]]
|-
| 2015 (13.) ||''Dúkkuheimili''|| [[Henrik Ibsen]]
| Harpa Arnardóttir||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || ''Njála''|| [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]
| [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| [[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|''Fórn - No Tomorrow''
|[[Margrét Bjarnadóttir]] og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|''Himnaríki og helvíti''
|Bjarni Jónsson og [[Jón Kalman Stefánsson]]
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || ''Ríkharður III'' || [[William Shakespeare]]
| [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || ''Atómstöðin - endurlit'' || [[Dóri DNA|Halldór Laxness Halldórsson]] og [[Una Þorleifsdóttir]]
| [[Una Þorleifsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || ''Vertu úlfur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]
| [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || ''9 Líf'' || [[Ólafur Egill Ólafsson]]
| [[Ólafur Egill Ólafsson]]|| [[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || ''Ellen B.'' || [[Marius von Mayenburg]]
| [[Benedict Andrews]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || ''Saknaðarilmur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] 
| [[Björn Thors]]||[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|''Hringir Orfeusar og annað slúður'' 
|[[Erna Ómarsdóttir]] 
|
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|}

=== Leikskáld ársins og Leikrit ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Höfundur !! Sýning 
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikskáld ársins''
|-
| 2003 (1.) || [[Þorvaldur Þorsteinsson]]|| ''And Björk, of course...''
|
|-
| 2004 (2.) || [[Jón Atli Jónasson]]|| ''Brim''
|
|-
| 2005 (3.) || [[Kristín Ómarsdóttir]]|| ''Segðu mér allt''
|
|-
| 2006 (4.) || [[Hugleikur Dagsson]]|| ''Forðist okkur''
|CommonNonsense og  Leiklistardeild Listaháskóla Íslands
|-
| 2007 (5.) || [[Benedikt Erlingsson]]|| ''Mr. Skallagrímsson''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2008 (6.) || [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]|| ''Brák''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2009 (7.) || [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]|| ''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]|| ''Jesús litli''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Auður Jónsdóttir]] og [[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Fólkið í kjallaranum''
|
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]] og [[Símon Birgisson]]
|''Englar alheimsins''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikrit ársins''
|-
|2014 (12.)
|[[Lilja Sigurðardóttir]]
|''Stóru börnin''
|Lab Loki
|-
| 2015 (13.) || [[Hallgrímur Helgason]]||''Konan við 1000°''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| ''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[María Reyndal]] og [[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|Bjarni Jónsson
|Himnaríki og helvíti
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || [[Friðgeir Einarsson]]|| ''Club Rom­antica'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Helgi Þór rofnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]|| ''Vertu úlfur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Sjö ævintýri um skömm'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || [[Matthías Tryggvi Haraldsson]]|| ''Síðustu dagar Sæunnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] || ''Saknaðarilmur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikstjóri ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjórn ársins''
|-
|2003 (1.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Kvetch''
|Á senunni
|-
|2004 (2.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|''Þetta er allt að koma''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjóri ársins''
|-
|2005 (3.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Draumleikur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
|2006 (4.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Kristín Eysteinsdóttir]]
|''Sá ljóti''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]
|''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2010 (8.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Guðjón Pedersen]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ragnar Bragason]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Gullna hliðið''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2015 (13.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir|Bryn­hild­ur Guðjóns­dótt­ir]]
|''Rík­h­arður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Agnar Jón Egilsson]]
|''Fúsi - aldur og fyrri störf''
|Sviðslistahópurinn Monochrome í samstarfi við  [[Borgarleikhúsið]] og List án landamæra
|-
|2025 (23.)
|Þorleifur Örn Arnarsson
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Veislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Belgíska Kongó''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Óliver!'' og ''Svört Mjólk''
|[[Leikfélag Akureyrar]] (''Óliver!'')
|-
|2006 (4.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|Ég er mín eigin kona
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Mr. Skallagrímsson''
|Söguleikhús Landnámsseturs
|-
|2008 (6.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ökutíminn''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|[[Björn Thors]]
|''Vestrið eina''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Arnar Jónsson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Mýs og menn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Eldraunina''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Þór Tulinius]]
|''Endatafl''
|Leikhópurinn Svipir og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Hver er hræddur við Virginíu Woolf?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Faðirinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Ríkharður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|''Rocky''
|Óskabörn ógæfunnar
|-
|2021 (19.)
|[[Björn Thors]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Hallgrímur Ólafsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Sigurður Þór Óskarsson]]
|''Deleríum Búbónis''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Sigurður Sigurjónsson
|Heim
|[[Þjóðleikhúsið]]
|}

=== Leikkona ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Hægan Elektra'' og ''Kvetch''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Edith Piaf''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Hanna María Karlsdóttir]]
|''Héri Hérason''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Dagur vonar''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Brák''
|Landnámssetrið Borgarnesi
|-
|2009 (7.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Elsku barn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Jónsmessunótt''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Mar­grét Vil­hjálms­dótt­ir]]
|''Eld­raun­in''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Rejúníon''
|Lakehouse
|-
|2020 (18.)
|[[Ebba Katrín Finnsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Edda Björg Eyjólfsdóttir]]
|''Haukur og Lilja - Opnun''
|EP Sviðslistahópur
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''9 líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Ex''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Saknaðarilmur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Birna Pétursdóttir
|Ungfrú Ísland
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Kvetch'' og ''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Björn Thors]]
|''Græna landið''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Koddamaðurinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Killer Joe''
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2008 (6.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Milljarðamærin snýr aftur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Björn Thors]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Atli Rafn Sigurðarson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Björn Thors]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Hilmar Guðjónsson]]
|''Rautt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Furðulegt hátta­lag hunds um nótt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Sjálfstætt fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Björn Hlynur Haraldsson]]
|''Óþelló''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''1984''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson|Stefán Hall­ur Stef­áns­son]]
|''Samþykki''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Vanja frændi''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Kjartan Darri Kristjánsson]]
|''Kafbátur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Vilhjálmur B. Bragason]]
|''[[Skugga-Sveinn]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ást Fedru''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Hákon Jóhannesson 
|Sýslumaður dauðans
|[[Borgarleikhúsið]]
|}
=== Leikkona ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Kryddlegin hjörtu''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]]
|''Ríkarður III''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Guðrún Gísladóttir|Guðrún S. Gísladóttir]]
|''Mýrarljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Charlotte Bøving]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Ilmur Kristjánsdóttir]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Birna Hafstein]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Hænuungarnir''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Margrét Vilhjálmsdóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|''Heimsljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Nanna Kristín Magnúsdóttir]]
|''Óskasteinar''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Billy Elliot''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Kristín Þóra Haraldsdóttir]]
|''Auglýsing ársins''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Húsið''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Vala Kristín Eiríksdóttir]]
|''Matthildur''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Er ég mamma mín?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Birna Pétursdóttir]]
|''Benedikt Búálfur''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2022 (20.)
|[[Margrét Guðmundsdóttir]]
|''Ein komst undan''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Íris Tanja Flygenring]]
|''Samdrættir''
|Tjarnarbíó
|-
|2024 (22.)
|[[Vigdís Hrefna Pálsdóttir]]
|''Mútta Courage''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Katla Margrét Þorgeirsdóttir
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikmynd ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikmyndahöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Sigurjón Jóhannsson
|''Sölumaður deyr''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Börkur Jónsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Búningar ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Búningahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|Mirek Kaczmarek
|Prinsessuleikarnir
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|Guðný Hrund Sigurðardóttir, Hákon Pálson og Rósa Ómarsdóttir
|Molta
|
|-
|2025 (23.)
|Axel Hallkell Jóhannesson
|Fjallabak
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Lýsing ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Ljósahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Björn Bergsteinn Guðmundsson
|''Hægan, Elektra'', ''Veislan'' og ''Grettissaga''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Halldór Örn Óskarsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|Kjartan Þórisson
|Geigengeist
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|Ásta Jónína Arnardóttir
|Ást Fedru
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Pálmi Jónsson
|Hringir Orfeusar og annað slúður
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|}

=== Tónlist ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Tónskáld
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Cyrano''
|
|-
|2004 (2.)
|Jóhann G. Jóhannsson
|''Edith Piaf''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Eivør Pálsdóttir|Eivör Pálsdóttir]]
|''Úlfhamssaga''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Nick Cave]] og [[Warren Ellis]]
|''Woyzeck''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] og [[Vesturport]]
|-
|2007 (5.)
|Flís
|''Leg''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2008 (6.)
|[[Lay Low]]
|''Ökutímar''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|Guðni Franzson
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Eiríkur Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Hildur Guðnadóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|Eiríkur G. Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Saga þjóðar''
|Hundur í óskilum, Leikfélag Akureyrar og [[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|Oren Ambarchi
|''Macbeth''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Gunnar Þórðarson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|Ben Frost
|''Black Marrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Árni Heiðar Karlsson og Valdimar Jóhannsson
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Kristjana Stefánsdóttir
|''Blái hnötturinn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|Daníel Bjarnason
|''Brothers''
|
|-
|2020 (18.)
|Gunnar Karel Másson
|''Eyður''
|Marmarabörn og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Anna S. Þorvaldsdóttir|Anna Þorvaldsdóttir]]
|''Aiōn''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]]
|-
|2023 (21.)
|Gígja Jónsdóttir og Pétur Eggertsson
|''Geigengeist''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|[[Ólöf Arnalds]] og Skúli Sverrisson
|''Saknaðarilmur''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Tónlist og hljóðmynd ársins''
|-
|2025
(23.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''BRÍM''
|Murmur productions og [[Tjarnarbíó]]
|}

=== Söngvari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Söngvari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|?
|
|
|-
|2004 (2.)
|?
|
|
|-
|2005 (3.)
|?
|
|
|-
|2006 (4.)
|[[Andrea Gylfadóttir]]
|''[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)|Litla hryllingsbúðin]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]] og [[Íslenska óperan]]
|-
|2007 (5.)
|[[Bjarni Thor Kristinsson]]
|''Brottnámið úr kvennabúrinu''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2008 (6.)
|[[Sigrún Pálmadóttir]]
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2009 (7.)
|[[Valgerður Guðnadóttir]]
|''Söngvaseiður''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|Ágúst Ólafsson
|''Ástardrykkurinn''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|-
|2014 (12.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|[[Kristinn Sigmundsson]]
|''Don Carlo''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2016 (14.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Don Giovanni''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2017 (15.)
|[[Katrín Halldóra Sigurðardóttir]]
|''Elly''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Vesturport]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|-
|2019 (17.)
|Herdís Anna Jónasdóttir
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2020 (18.)
|Karin Torbjörnsdóttir
|''Brúðkaup Fígarós''
|[[Íslenska óperan]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|María Sól Ingólfsdóttir
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Níu líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Björgvin Franz Gíslason]] 
|''Chicago''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2024 (22.)
|Heiða Árnadóttir
|''Mörsugur''
|
|-
|2025 (23.)
|Bryndís Guðjónsdóttir
|Brúðkaup Fígarós
|
|}

=== Dansari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sigurvegari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansverðlaun ársins
|-
|2003 (1.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Eva í þriðja veldi''
|
|-
|2004 (2.)
|Lára Stefánsdóttir - Danshöfundur
|''Lúna''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Marlene Dietrich FOR''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansari ársins
|-
|2006 (4.)
|Lovísa Ósk Gunnarsdóttir
|''Áróra Bórealis'' og ''Critic's Choice?''
|Bórealis Ensemble og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2007 (5.)
|[[Erna Ómarsdóttir]]
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Emilía B. Gísladóttir
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Gunnlaugur Egilsson
|''Bræður''
|Pars Pro Toto í samstarfi við Listahátíð í Reykjavík og Þjóðleikhúsið
|-
|2012 (10.)
|Ásgeir Helgi Magnússon
|''Á vit...''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og GusGUs í samvinnu við Listahátíð í Reykjavík
|-
|2013 (11.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Walking Mad''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2014 (12.)
|Brian Gerke
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Sin''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Persóna - What a feeling''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Katrín Gunnarsdóttir 
|''Shades of History''
|Tjarnarbíó 
|-
|2018 (16.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hin lánsömu''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Shota Inoue
|''ÞEL''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir 
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2022 (20.)
|Shota Inoue
|''Rómeó &lt;3 Júlía''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|Elín Signý W. Ragnarsdóttir
|''The simple act of letting go''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Danshöfundur ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Danshöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|
|
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|Leikhópurinn 
|''Forðist okkur''
|CommonNonsense og Leiklistardeild Listaháskóla Íslands.
|-
|2007 (5.)
|Erna Ómarsdóttir og Margrét Sara Guðjónsdóttir
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Jo Strömgren
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir og Saga Sigurðardóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Valgerður Rúnarsdóttir 
|''Eyjarskegg''
|Reykjavík Dance Festival
|-
|2012 (10.)
|Anton Lachky 
|''Fullkominn dagur til drauma''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2013 (11.)
|Katrín Gunnarsdóttir og Melkorka Sigríður Magnúsdóttir
|''Coming Up''
|Tjarnarbíó
|-
|2014 (12.)
|Valgerður Rúnarsdóttir
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Damien Jalet
|''Blæði: obsidian pieces''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Inga Huld Hákonardóttir og Rósa Ómarsdóttir
|''The Valley''
|Menningarfélagið Tvíeindar, Reykjavík Dance Festival og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2017 (15.)
|Margrét Bjarnadóttir og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|''No tomorrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Crescendo''
|Menningarfélagið Tær í samstarfi við [[Tjarnarbíó]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Þel''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2022 (20.)
|Erna Ómarsdóttir
|''AION''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og Sinfóníuhljómsveit Íslands
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2024 (22.)
|Rósa Ómarsdóttir
|''Molta''
|Rósa Ómarsdóttir og Íslenski dansflokkurinn í samstarfi við Gerðarsafn.
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Barnasýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Völuspá''
|[[Þórarinn Eldjárn]]
|
|Möguleikhúsið
|-
|2004 (2.)
|[[Dýrin í Hálsaskógi|''Dýrin í hálsaskógi'']]
|[[Thorbjørn Egner]]
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|''Klaufar og kóngsdætur''
|
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|''Leitin að jólunum''
|[[Þorvaldur Þorsteinsson]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|''Abbababb!''
|Gunnar Lárus Hjálmarsson
|[[María Reyndal]]
|Á senunni og Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2008 (6.)
|''Gott kvöld''
|[[Áslaug Jónsdóttir]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|''Bólu-Hjálmar''
|Ármann Guðmundsson, Snæbjörn Ragnarsson, Sævar Sigurgeirsson og Þorgeir Tryggvason
|Ágústa Skúladóttir
|Stoppleikhópurinn
|-
|2010 (8.)
|''Horn á höfði''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]] og Guðmundur S. Brynjólfsson
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|GRALS - Grindvíska atvinnuleikhúsið
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|''Hamlet litli''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|''Lífið –  stórskemmtilegt drullumall''
|[[Helga Arnalds]], [[Charlotte Böving]], [[Sólveig Guðmundsdóttir]] og [[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|
|
|-
|2016 (14.)
|''Vera og vatnið''
|Tinna Grétarsdóttir, Snædís Lilja Ingadóttir, Guðný Hrund Sigurðardóttir og Sólrún Sumarliðadóttir
|
|Bíbí og blaka
|-
|2017 (15.)
|''Blái hnötturinn''
|[[Andri Snær Magnason]]
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|''Ronja ræningjadóttir''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|
|-
|2020 (18.)
|''Gosi, ævintýri spýtustráks''
|Carla Collodi
|Ágústa Skúladóttir, Karl Ágúst Úlfsson og leikhópinn
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|''Kafbátur''
|Gunnar Eiríksson
|Harpa Arnardóttir
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|''Emil í Kattholti''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|''Draumaþjófurinn'' 
|Gunnar Helgason, Björk Jakobsdóttir og Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson
|Stefán Jónsson
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|''Hollvættir á heiði''
|Þór Túliníus
|
|Leikhópurinn Svipir í samstarfi við Sláturhúsið
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Útvarpsverk ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Hljóðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Stoðir samfélagsins''
|[[Henrik Ibsen]]
|María Kristjánsdóttir
|
|-
|2004 (2.)
|''Hinn íslenski aðall''
|Bjarni Jónsson
|[[Viðar Eggertsson]]
|
|-
|2005 (3.)
|''Englabörn''
|Hávar Sigurjónsson
|Hávar Sigurjónsson
|
|-
|2006 (4.)
|''Skáld leitar harms''
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|Hjörtur Svavarsson
|-
|2007 (5.)
|''Harún og sagnahafið''
|[[Salman Rushdie]]
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|Björn Eysteinsson
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|
|
|
|
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Verðlaunahafi !! Ástæða 
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands
|-
| 2003 (1.) || Sveinn Einarsson|| Fyrir ævistarf í þágu leiklistar
|-
| 2004 (2.) || Sigríður Ármann|| Fyrir frumkvöðlastarf á sviði listdans
|-
| 2005 (3.) || [[Jón Sigurbjörnsson]]|| Fyrir ævistarf sitt í þágu  sviðslista
|-
| 2006 (4.) || [[Vigdís Finnbogadóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu menningar og lista á Íslandi
|-
| 2007 (5.) || [[Herdís Þorvaldsdóttir]] og [[Róbert Arnfinnsson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í  þágu leiklistar á Íslandi
|-
| 2008 (6.) || [[Þuríður Pálsdóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu sönglistar á Íslandi
|-
| 2009 (7.) || [[Helgi Tómasson (dansari)|Helgi Tómasson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu danslistar
|-
| 2010 (8.) || [[Árni Tryggvason]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu leiklistar
|-
|2011 (9.)
|[[Oddur Björnsson (leikskáld)|Oddur Björnsson]]
|
|-
|2012 (10.)
|Steinþór Sigurðsson og Sigurjón Jóhannsson
|
|-
|2013 (11.)
|[[Gunnar Eyjólfsson]]
|
|-
|2014 (12.)
|[[Kristbjörg Kjeld|Krist­björg Kj­eld]]
|
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðurverðlaun Sviðslistasambands Íslands
|-
| 2015 (13.) || [[Edda Heiðrún Backman|Edda Heiðrún Bachman]]||
|-
| 2016 (14.) || [[Stefán Baldursson]]||
|-
|2017 (15.)
|[[Garðar Cortes]]
|
|-
|2018 (16.)
|?
|
|-
| 2019 (17.) || [[Þórhildur Þorleifsdóttir|Þór­hild­ur Þor­leifs­dótt­ir]]||
|-
| 2020 (18.) || [[Ingibjörg Björnsdóttir]]||
|-
| 2021 (19.) || [[Hallveig Thorlacius]] og [[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]|| Fyrir framlag þeirra til íslensks barnaleikhúss 
|-
| 2022 (20.) || [[Ólafur Haukur Símonarson]]||
|-
| 2023 (21.) || [[Arnar Jónsson]]||
|-
| 2024 (22.) ||[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]||
|-
|2025 (23.)
|[[Kjartan Ragnarsson]] 
|
|}{{Stubbur|menning}}

[[Flokkur:Íslensk leiklistarverðlaun]]
{{s|2003}}</text>
      <sha1>6sn2poyd9fpcqklc7d6rvfxskrwn2yk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963740</id>
      <parentid>1963739</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30229-82</username>
        <id>116722</id>
      </contributor>
      <comment>/* Barnasýning ársins */</comment>
      <origin>1963740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36123" sha1="38u3aeofyya7iwm5ejcwf8f8x6wo5j0" xml:space="preserve">{{Verðlaun
| nafn                  = Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin
| land                  = Ísland
| umsjón                = Sviðslistasamband Íslands
| ár                    = 2003
| undirtitill           = áður ''Íslensku leiklistarverðlaunin''
| mynd                  = 
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi árangur í leiklist á Íslandi
| stjórnandi            = 
| vefsíða               = {{URL|https://www.griman.is/}}
}}

'''Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin''' eru [[Ísland|íslensk]] [[leiklist]]arverðlaun sem veitt eru árlega af Sviðslistasambandi Íslands (áður Leiklistarsamband Íslands). Verðlaunin voru fyrst veitt sumarið 2003.

== Verðlaunaflokkar ==

* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Sýning ársins|Sýning ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikskáld ársins og Leikrit ársins|Leikskáld ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikstjóri ársins|Leikstjóri ársins]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikari ársins í aðalhlutverki|Leikari ársins í aðalhlutverki]]
* [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikkona ársins í aðalhlutverki|Leikkona ársins í aðalhlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikari ársins í aukahlutverki|Leikari ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikkona ársins í aukahlutverki|Leikkona ársins í aukahlutverki]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikmynd ársins|Leikmynd ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Búningar ársins|Búningar ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Lýsing ársins|Lýsing ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Tónlist ársins|Tónlist ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Söngvari ársins|Söngvari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Dansari ársins|Dansari ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Danshöfundur ársins|Danshöfundur ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Barnasýning ársins|Barnasýning ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Útvarpsverk ársins|Útvarpsverk ársins]]
* [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands|Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands]]

== Verðlaunahafar ==

=== Sýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Sýning !! Höfundur 
!Leikstjórn/Leikgerð!! Sviðsetning
|-
| 2003 (1.) || ''Kvetch''|| [[Steven Berkoff]]
| [[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]|| Á senunni
|-
| 2004 (2.) || ''Þetta er allt að koma''|| [[Hallgrímur Helgason]]
| [[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2005 (3.) || ''Draumleikur''|| [[August Strindberg]]
| [[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
| 2006 (4.) || [[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]|| [[Henrik Ibsen]]
|[[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2007 (5.) || ''Dagur vonar''|| [[Birgir Sigurðsson]]
|[[Hilmir Snær Guðnason]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
| 2008 (6.) || ''[[Hamskiptin]]''|| [[Franz Kafka]]
|[[David Farr]] og [[Gísli Örn Garðarsson]]|| Lyric Hammersmith&lt;sup&gt;([[:en:Lyric_Theatre_(Hammersmith)|en]])&lt;/sup&gt;, [[Vesturport]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2009 (7.) || ''Utan gátta''|| [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || ''Jesús litli''|| [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]
|[[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|''Lér konungur''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|''Tengdó''
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|Jón Páll Eyjólfsson
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|''Macbeth''
|[[William Shakespeare]]
|[[Benedict Andrews]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|''Ragnheiður''
|[[Gunnar Þórðarson]] og [[Friðrik Erlingsson]]
|Stefán Baldursson
|[[Íslenska óperan]]
|-
| 2015 (13.) ||''Dúkkuheimili''|| [[Henrik Ibsen]]
| Harpa Arnardóttir||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || ''Njála''|| [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]
| [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| [[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|''Fórn - No Tomorrow''
|[[Margrét Bjarnadóttir]] og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|''Himnaríki og helvíti''
|Bjarni Jónsson og [[Jón Kalman Stefánsson]]
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || ''Ríkharður III'' || [[William Shakespeare]]
| [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]||[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || ''Atómstöðin - endurlit'' || [[Dóri DNA|Halldór Laxness Halldórsson]] og [[Una Þorleifsdóttir]]
| [[Una Þorleifsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || ''Vertu úlfur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]
| [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || ''9 Líf'' || [[Ólafur Egill Ólafsson]]
| [[Ólafur Egill Ólafsson]]|| [[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || ''Ellen B.'' || [[Marius von Mayenburg]]
| [[Benedict Andrews]]|| [[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || ''Saknaðarilmur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] 
| [[Björn Thors]]||[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|''Hringir Orfeusar og annað slúður'' 
|[[Erna Ómarsdóttir]] 
|
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|}

=== Leikskáld ársins og Leikrit ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Höfundur !! Sýning 
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikskáld ársins''
|-
| 2003 (1.) || [[Þorvaldur Þorsteinsson]]|| ''And Björk, of course...''
|
|-
| 2004 (2.) || [[Jón Atli Jónasson]]|| ''Brim''
|
|-
| 2005 (3.) || [[Kristín Ómarsdóttir]]|| ''Segðu mér allt''
|
|-
| 2006 (4.) || [[Hugleikur Dagsson]]|| ''Forðist okkur''
|CommonNonsense og  Leiklistardeild Listaháskóla Íslands
|-
| 2007 (5.) || [[Benedikt Erlingsson]]|| ''Mr. Skallagrímsson''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2008 (6.) || [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]|| ''Brák''
|[[Söguleikhús Landnámsseturs]]
|-
| 2009 (7.) || [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]|| ''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2010 (8.) || [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]|| ''Jesús litli''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Auður Jónsdóttir]] og [[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Fólkið í kjallaranum''
|
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]] og [[Símon Birgisson]]
|''Englar alheimsins''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikrit ársins''
|-
|2014 (12.)
|[[Lilja Sigurðardóttir]]
|''Stóru börnin''
|Lab Loki
|-
| 2015 (13.) || [[Hallgrímur Helgason]]||''Konan við 1000°''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2016 (14.) || [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| ''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[María Reyndal]] og [[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|Bjarni Jónsson
|Himnaríki og helvíti
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2019 (17.) || [[Friðgeir Einarsson]]|| ''Club Rom­antica'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2020 (18.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Helgi Þór rofnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2021 (19.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]|| ''Vertu úlfur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2022 (20.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Sjö ævintýri um skömm'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
| 2023 (21.) || [[Matthías Tryggvi Haraldsson]]|| ''Síðustu dagar Sæunnar'' 
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
| 2024 (22.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] || ''Saknaðarilmur'' 
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Leikstjóri ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjórn ársins''
|-
|2003 (1.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Kvetch''
|Á senunni
|-
|2004 (2.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|''Þetta er allt að koma''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Leikstjóri ársins''
|-
|2005 (3.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Draumleikur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ
|-
|2006 (4.)
|[[Baltasar Kormákur]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Kristín Eysteinsdóttir]]
|''Sá ljóti''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Kristín Jóhannesdóttir]]
|''Utan gátta''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2010 (8.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Guðjón Pedersen]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ragnar Bragason]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Gullna hliðið''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2015 (13.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Þorleifur Örn Arnarsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]]
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir|Bryn­hild­ur Guðjóns­dótt­ir]]
|''Rík­h­arður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Una Þorleifsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedict Andrews]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Agnar Jón Egilsson]]
|''Fúsi - aldur og fyrri störf''
|Sviðslistahópurinn Monochrome í samstarfi við  [[Borgarleikhúsið]] og List án landamæra
|-
|2025 (23.)
|Þorleifur Örn Arnarsson
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Veislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Belgíska Kongó''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Óliver!'' og ''Svört Mjólk''
|[[Leikfélag Akureyrar]] (''Óliver!'')
|-
|2006 (4.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|Ég er mín eigin kona
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2007 (5.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Mr. Skallagrímsson''
|Söguleikhús Landnámsseturs
|-
|2008 (6.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ökutíminn''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|[[Björn Thors]]
|''Vestrið eina''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Arnar Jónsson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''Tengdó''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Mýs og menn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Eldraunina''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Þór Tulinius]]
|''Endatafl''
|Leikhópurinn Svipir og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Hver er hræddur við Virginíu Woolf?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson]]
|''Gott fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Eggert Þorleifsson]]
|''Faðirinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Ríkharður III''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|''Rocky''
|Óskabörn ógæfunnar
|-
|2021 (19.)
|[[Björn Thors]]
|''Vertu úlfur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Hallgrímur Ólafsson]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Sigurður Þór Óskarsson]]
|''Deleríum Búbónis''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Sigurður Sigurjónsson
|Heim
|[[Þjóðleikhúsið]]
|}

=== Leikkona ársins í aðalhlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Hægan Elektra'' og ''Kvetch''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Edith Piaf''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Hanna María Karlsdóttir]]
|''Héri Hérason''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Dagur vonar''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Brák''
|Landnámssetrið Borgarnesi
|-
|2009 (7.)
|[[Harpa Arnardóttir]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]
|''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2011 (9.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Elsku barn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Jónsmessunótt''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Mar­grét Vil­hjálms­dótt­ir]]
|''Eld­raun­in''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Dúkkuheimili''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Sóley Rós ræstitæknir''
|[[Kvenfélagið Garpur]]
|-
|2018 (16.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Sólveig Guðmundsdóttir]]
|''Rejúníon''
|Lakehouse
|-
|2020 (18.)
|[[Ebba Katrín Finnsdóttir]]
|''Atómstöðin - endurlit''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Edda Björg Eyjólfsdóttir]]
|''Haukur og Lilja - Opnun''
|EP Sviðslistahópur
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''9 líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Nína Dögg Filippusdóttir]]
|''Ex''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]
|''Saknaðarilmur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Birna Pétursdóttir
|Ungfrú Ísland
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikari ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Kvetch'' og ''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|[[Björn Thors]]
|''Græna landið''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Koddamaðurinn''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Ingvar E. Sigurðsson]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Killer Joe''
|Leikhúsið Skámáni
|-
|2008 (6.)
|[[Ólafur Darri Ólafsson]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Milljarðamærin snýr aftur''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|[[Björn Thors]]
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Atli Rafn Sigurðarson]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Björn Thors]]
|''Afmælisveislan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Hilmar Guðjónsson]]
|''Rautt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|''Furðulegt hátta­lag hunds um nótt''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Ólafur Egill Egilsson]]
|''Sjálfstætt fólk''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Hjörtur Jóhann Jónsson]]
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|[[Björn Hlynur Haraldsson]]
|''Óþelló''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Valur Freyr Einarsson]]
|''1984''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Stefán Hallur Stefánsson|Stefán Hall­ur Stef­áns­son]]
|''Samþykki''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Hilmir Snær Guðnason]]
|''Vanja frændi''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Kjartan Darri Kristjánsson]]
|''Kafbátur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|[[Vilhjálmur B. Bragason]]
|''[[Skugga-Sveinn]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2023 (21.)
|[[Benedikt Erlingsson]]
|''Ellen B.''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|[[Þröstur Leó Gunnarsson]]
|''Ást Fedru''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Hákon Jóhannesson 
|Sýslumaður dauðans
|[[Borgarleikhúsið]]
|}
=== Leikkona ársins í aukahlutverki ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|[[Edda Heiðrún Backman]]
|''Kryddlegin hjörtu''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2004 (2.)
|[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]]
|''Ríkarður III''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|[[Guðrún Gísladóttir|Guðrún S. Gísladóttir]]
|''Mýrarljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|[[Charlotte Bøving]]
|''Ófagra veröld''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2008 (6.)
|[[Ilmur Kristjánsdóttir]]
|''Ívanov''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|[[Birna Hafstein]]
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Hænuungarnir''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Margrét Vilhjálmsdóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]]
|''Heimsljós''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|[[Brynhildur Guðjónsdóttir]]
|''Gullregn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Nanna Kristín Magnúsdóttir]]
|''Óskasteinar''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Billy Elliot''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2016 (14.)
|[[Kristín Þóra Haraldsdóttir]]
|''Auglýsing ársins''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2017 (15.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Húsið''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|''Fólk, staðir, hlutir''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|[[Vala Kristín Eiríksdóttir]]
|''Matthildur''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2020 (18.)
|[[Kristbjörg Kjeld]]
|''Er ég mamma mín?''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|[[Birna Pétursdóttir]]
|''Benedikt Búálfur''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2022 (20.)
|[[Margrét Guðmundsdóttir]]
|''Ein komst undan''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Íris Tanja Flygenring]]
|''Samdrættir''
|Tjarnarbíó
|-
|2024 (22.)
|[[Vigdís Hrefna Pálsdóttir]]
|''Mútta Courage''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Katla Margrét Þorgeirsdóttir
|Köttur á heitu blikkþaki
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Leikmynd ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikmyndahöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Sigurjón Jóhannsson
|''Sölumaður deyr''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Börkur Jónsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Búningar ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Búningahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Rómeó og Júlía''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Þórunn Elísabet Sveinsdóttir
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|Mirek Kaczmarek
|Prinsessuleikarnir
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|Guðný Hrund Sigurðardóttir, Hákon Pálson og Rósa Ómarsdóttir
|Molta
|
|-
|2025 (23.)
|Axel Hallkell Jóhannesson
|Fjallabak
|[[Borgarleikhúsið]]
|}

=== Lýsing ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Ljósahönnuður
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Björn Bergsteinn Guðmundsson
|''Hægan, Elektra'', ''Veislan'' og ''Grettissaga''
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|
|
|
|-
|2007 (5.)
|
|
|
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|Halldór Örn Óskarsson
|''Sjö ævintýri um skömm''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|Kjartan Þórisson
|Geigengeist
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|Ásta Jónína Arnardóttir
|Ást Fedru
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2025 (23.)
|Pálmi Jónsson
|Hringir Orfeusar og annað slúður
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|}

=== Tónlist ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Tónskáld
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Cyrano''
|
|-
|2004 (2.)
|Jóhann G. Jóhannsson
|''Edith Piaf''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Eivør Pálsdóttir|Eivör Pálsdóttir]]
|''Úlfhamssaga''
|
|-
|2006 (4.)
|[[Nick Cave]] og [[Warren Ellis]]
|''Woyzeck''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]] og [[Vesturport]]
|-
|2007 (5.)
|Flís
|''Leg''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2008 (6.)
|[[Lay Low]]
|''Ökutímar''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2009 (7.)
|Guðni Franzson
|''Steinar í djúpinu''
|Lab Loki og  Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Eiríkur Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Íslandsklukkan''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2011 (9.)
|[[Hildur Guðnadóttir]]
|''Lér konungur''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2012 (10.)
|Eiríkur G. Stephensen og Hjörleifur Hjartarson
|''Saga þjóðar''
|Hundur í óskilum, Leikfélag Akureyrar og [[Borgarleikhúsið]]
|-
|2013 (11.)
|Oren Ambarchi
|''Macbeth''
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2014 (12.)
|[[Gunnar Þórðarson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|Ben Frost
|''Black Marrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Árni Heiðar Karlsson og Valdimar Jóhannsson
|''Njála''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Kristjana Stefánsdóttir
|''Blái hnötturinn''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|Hjálmar H. Ragnarsson
|''Himnaríki og helvíti''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2019 (17.)
|Daníel Bjarnason
|''Brothers''
|
|-
|2020 (18.)
|Gunnar Karel Másson
|''Eyður''
|Marmarabörn og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Anna S. Þorvaldsdóttir|Anna Þorvaldsdóttir]]
|''Aiōn''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]]
|-
|2023 (21.)
|Gígja Jónsdóttir og Pétur Eggertsson
|''Geigengeist''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|[[Ólöf Arnalds]] og Skúli Sverrisson
|''Saknaðarilmur''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun veitt sem ''Tónlist og hljóðmynd ársins''
|-
|2025
(23.)
|Friðrik Margrétar Guðmundsson
|''BRÍM''
|Murmur productions og [[Tjarnarbíó]]
|}

=== Söngvari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Söngvari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|?
|
|
|-
|2004 (2.)
|?
|
|
|-
|2005 (3.)
|?
|
|
|-
|2006 (4.)
|[[Andrea Gylfadóttir]]
|''[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)|Litla hryllingsbúðin]]''
|[[Leikfélag Akureyrar]] og [[Íslenska óperan]]
|-
|2007 (5.)
|[[Bjarni Thor Kristinsson]]
|''Brottnámið úr kvennabúrinu''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2008 (6.)
|[[Sigrún Pálmadóttir]]
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2009 (7.)
|[[Valgerður Guðnadóttir]]
|''Söngvaseiður''
|[[Leikfélag Reykjavíkur]]
|-
|2010 (8.)
|Ágúst Ólafsson
|''Ástardrykkurinn''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|-
|2014 (12.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Ragnheiður''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2015 (13.)
|[[Kristinn Sigmundsson]]
|''Don Carlo''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2016 (14.)
|[[Elmar Gilbertsson]]
|''Don Giovanni''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2017 (15.)
|[[Katrín Halldóra Sigurðardóttir]]
|''Elly''
|[[Borgarleikhúsið]] og [[Vesturport]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|-
|2019 (17.)
|Herdís Anna Jónasdóttir
|''[[La traviata|La Traviata]]''
|[[Íslenska óperan]]
|-
|2020 (18.)
|Karin Torbjörnsdóttir
|''Brúðkaup Fígarós''
|[[Íslenska óperan]] og [[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|María Sól Ingólfsdóttir
|''Ekkert er sorglegra en manneskjan''
|Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2022 (20.)
|[[Halldóra Geirharðsdóttir]]
|''Níu líf''
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|[[Björgvin Franz Gíslason]] 
|''Chicago''
|[[Leikfélag Akureyrar]]
|-
|2024 (22.)
|Heiða Árnadóttir
|''Mörsugur''
|
|-
|2025 (23.)
|Bryndís Guðjónsdóttir
|Brúðkaup Fígarós
|
|}

=== Dansari ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sigurvegari
!Sýning
!Sviðsetning
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansverðlaun ársins
|-
|2003 (1.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Eva í þriðja veldi''
|
|-
|2004 (2.)
|Lára Stefánsdóttir - Danshöfundur
|''Lúna''
|
|-
|2005 (3.)
|[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari
|''Marlene Dietrich FOR''
|
|-
! colspan=&quot;4&quot; |Dansari ársins
|-
|2006 (4.)
|Lovísa Ósk Gunnarsdóttir
|''Áróra Bórealis'' og ''Critic's Choice?''
|Bórealis Ensemble og [[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2007 (5.)
|[[Erna Ómarsdóttir]]
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Emilía B. Gísladóttir
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Gunnlaugur Egilsson
|''Bræður''
|Pars Pro Toto í samstarfi við Listahátíð í Reykjavík og Þjóðleikhúsið
|-
|2012 (10.)
|Ásgeir Helgi Magnússon
|''Á vit...''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og GusGUs í samvinnu við Listahátíð í Reykjavík
|-
|2013 (11.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Walking Mad''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2014 (12.)
|Brian Gerke
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Sin''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Aðalheiður Halldórsdóttir
|''Persóna - What a feeling''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2017 (15.)
|Katrín Gunnarsdóttir 
|''Shades of History''
|Tjarnarbíó 
|-
|2018 (16.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hin lánsömu''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Shota Inoue
|''ÞEL''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir 
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2022 (20.)
|Shota Inoue
|''Rómeó &lt;3 Júlía''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2024 (22.)
|Elín Signý W. Ragnarsdóttir
|''The simple act of letting go''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Danshöfundur ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Danshöfundur
!Sýning
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|
|
|
|-
|2004 (2.)
|
|
|
|-
|2005 (3.)
|
|
|
|-
|2006 (4.)
|Leikhópurinn 
|''Forðist okkur''
|CommonNonsense og Leiklistardeild Listaháskóla Íslands.
|-
|2007 (5.)
|Erna Ómarsdóttir og Margrét Sara Guðjónsdóttir
|''Mysteries of Love''
|Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson
|-
|2008 (6.)
|Jo Strömgren
|''Kvart''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2009 (7.)
|Margrét Bjarnadóttir og Saga Sigurðardóttir
|''Húmanímal''
|Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2010 (8.)
|Steinunn Ketilsdóttir
|''Superhero''
|Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival 
|-
|2011 (9.)
|Valgerður Rúnarsdóttir 
|''Eyjarskegg''
|Reykjavík Dance Festival
|-
|2012 (10.)
|Anton Lachky 
|''Fullkominn dagur til drauma''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2013 (11.)
|Katrín Gunnarsdóttir og Melkorka Sigríður Magnúsdóttir
|''Coming Up''
|Tjarnarbíó
|-
|2014 (12.)
|Valgerður Rúnarsdóttir
|''Farangur''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2015 (13.)
|Damien Jalet
|''Blæði: obsidian pieces''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2016 (14.)
|Inga Huld Hákonardóttir og Rósa Ómarsdóttir
|''The Valley''
|Menningarfélagið Tvíeindar, Reykjavík Dance Festival og [[Tjarnarbíó]]
|-
|2017 (15.)
|Margrét Bjarnadóttir og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]]
|''No tomorrow''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2018 (16.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Crescendo''
|Menningarfélagið Tær í samstarfi við [[Tjarnarbíó]]
|-
|2019 (17.)
|Bára Sigfúsdóttir 
|''The Lover''
|Listahátíð í Reykjavík
|-
|2020 (18.)
|Katrín Gunnarsdóttir
|''Þel''
|[[Íslenski dansflokkurinn]]
|-
|2021 (19.)
|Inga Maren Rúnarsdóttir
|''ÆVI''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2022 (20.)
|Erna Ómarsdóttir
|''AION''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] og Sinfóníuhljómsveit Íslands
|-
|2023 (21.)
|Þyri Huld Árnadóttir
|''Hringrás''
|[[Íslenski dansflokkurinn]] 
|-
|2024 (22.)
|Rósa Ómarsdóttir
|''Molta''
|Rósa Ómarsdóttir og Íslenski dansflokkurinn í samstarfi við Gerðarsafn.
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|}

=== Barnasýning ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Sviðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Völuspá''
|[[Þórarinn Eldjárn]]
|
|Möguleikhúsið
|-
|2004 (2.)
|[[Dýrin í Hálsaskógi|''Dýrin í hálsaskógi'']]
|[[Thorbjørn Egner]]
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2005 (3.)
|''Klaufar og kóngsdætur''
|
|
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2006 (4.)
|''Leitin að jólunum''
|[[Þorvaldur Þorsteinsson]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2007 (5.)
|''Abbababb!''
|Gunnar Lárus Hjálmarsson
|[[María Reyndal]]
|Á senunni og Hafnarfjarðarleikhúsið
|-
|2008 (6.)
|''Gott kvöld''
|[[Áslaug Jónsdóttir]]
|[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2009 (7.)
|''Bólu-Hjálmar''
|Ármann Guðmundsson, Snæbjörn Ragnarsson, Sævar Sigurgeirsson og Þorgeir Tryggvason
|Ágústa Skúladóttir
|Stoppleikhópurinn
|-
|2010 (8.)
|''Horn á höfði''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]] og Guðmundur S. Brynjólfsson
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|GRALS - Grindvíska atvinnuleikhúsið
|-
|2011 (9.)
|?
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|?
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|?
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|''Hamlet litli''
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2015 (13.)
|''Lífið –  stórskemmtilegt drullumall''
|[[Helga Arnalds]], [[Charlotte Böving]], [[Sólveig Guðmundsdóttir]] og [[Sveinn Ólafur Gunnarsson]]
|
|
|-
|2016 (14.)
|''Vera og vatnið''
|Tinna Grétarsdóttir, Snædís Lilja Ingadóttir, Guðný Hrund Sigurðardóttir og Sólrún Sumarliðadóttir
|
|Bíbí og blaka
|-
|2017 (15.)
|''Blái hnötturinn''
|[[Andri Snær Magnason]]
|[[Bergur Þór Ingólfsson]]
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2018 (16.)
|?
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|''Ronja ræningjadóttir''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|
|-
|2020 (18.)
|''Gosi, ævintýri spýtustráks''
|Carla Collodi
|Ágústa Skúladóttir, Karl Ágúst Úlfsson og leikhópinn
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2021 (19.)
|''Kafbátur''
|Gunnar Eiríksson
|Harpa Arnardóttir
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2022 (20.)
|''Emil í Kattholti''
|[[Astrid Lindgren]]
|
|[[Borgarleikhúsið]]
|-
|2023 (21.)
|''Draumaþjófurinn'' 
|Gunnar Helgason, Björk Jakobsdóttir og Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson
|Stefán Jónsson
|[[Þjóðleikhúsið]]
|-
|2024 (22.)
|''Hollvættir á heiði''
|Þór Túliníus
|
|Leikhópurinn Svipir í samstarfi við Sláturhúsið
|-
|2025 (23.)
|Blómin á þakinu
|Ingibjörg Sigurðardóttir, Brian Pilkington og Agnes Wild
|Agnes Wild
|[[Þjóðleikhúsið]]
|}

=== Útvarpsverk ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Sýning
!Höfundur
!Leikstjórn/Leikgerð
!Hljóðsetning
|-
|2003 (1.)
|''Stoðir samfélagsins''
|[[Henrik Ibsen]]
|María Kristjánsdóttir
|
|-
|2004 (2.)
|''Hinn íslenski aðall''
|Bjarni Jónsson
|[[Viðar Eggertsson]]
|
|-
|2005 (3.)
|''Englabörn''
|Hávar Sigurjónsson
|Hávar Sigurjónsson
|
|-
|2006 (4.)
|''Skáld leitar harms''
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]]
|Hjörtur Svavarsson
|-
|2007 (5.)
|''Harún og sagnahafið''
|[[Salman Rushdie]]
|[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]]
|Björn Eysteinsson
|-
|2008 (6.)
|
|
|
|
|-
|2009 (7.)
|
|
|
|
|-
|2010 (8.)
|
|
|
|
|-
|2011 (9.)
|
|
|
|
|-
|2012 (10.)
|
|
|
|
|-
|2013 (11.)
|
|
|
|
|-
|2014 (12.)
|
|
|
|
|-
|2015 (13.)
|
|
|
|
|-
|2016 (14.)
|
|
|
|
|-
|2017 (15.)
|
|
|
|
|-
|2018 (16.)
|
|
|
|
|-
|2019 (17.)
|
|
|
|
|-
|2020 (18.)
|
|
|
|
|-
|2021 (19.)
|
|
|
|
|-
|2022 (20.)
|
|
|
|
|-
|2023 (21.)
|
|
|
|
|-
|2024 (22.)
|
|
|
|
|-
|2025 (23.)
|
|
|
|
|}

=== Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ár !! Verðlaunahafi !! Ástæða 
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands
|-
| 2003 (1.) || Sveinn Einarsson|| Fyrir ævistarf í þágu leiklistar
|-
| 2004 (2.) || Sigríður Ármann|| Fyrir frumkvöðlastarf á sviði listdans
|-
| 2005 (3.) || [[Jón Sigurbjörnsson]]|| Fyrir ævistarf sitt í þágu  sviðslista
|-
| 2006 (4.) || [[Vigdís Finnbogadóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu menningar og lista á Íslandi
|-
| 2007 (5.) || [[Herdís Þorvaldsdóttir]] og [[Róbert Arnfinnsson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í  þágu leiklistar á Íslandi
|-
| 2008 (6.) || [[Þuríður Pálsdóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu sönglistar á Íslandi
|-
| 2009 (7.) || [[Helgi Tómasson (dansari)|Helgi Tómasson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu danslistar
|-
| 2010 (8.) || [[Árni Tryggvason]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu leiklistar
|-
|2011 (9.)
|[[Oddur Björnsson (leikskáld)|Oddur Björnsson]]
|
|-
|2012 (10.)
|Steinþór Sigurðsson og Sigurjón Jóhannsson
|
|-
|2013 (11.)
|[[Gunnar Eyjólfsson]]
|
|-
|2014 (12.)
|[[Kristbjörg Kjeld|Krist­björg Kj­eld]]
|
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Heiðurverðlaun Sviðslistasambands Íslands
|-
| 2015 (13.) || [[Edda Heiðrún Backman|Edda Heiðrún Bachman]]||
|-
| 2016 (14.) || [[Stefán Baldursson]]||
|-
|2017 (15.)
|[[Garðar Cortes]]
|
|-
|2018 (16.)
|?
|
|-
| 2019 (17.) || [[Þórhildur Þorleifsdóttir|Þór­hild­ur Þor­leifs­dótt­ir]]||
|-
| 2020 (18.) || [[Ingibjörg Björnsdóttir]]||
|-
| 2021 (19.) || [[Hallveig Thorlacius]] og [[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]|| Fyrir framlag þeirra til íslensks barnaleikhúss 
|-
| 2022 (20.) || [[Ólafur Haukur Símonarson]]||
|-
| 2023 (21.) || [[Arnar Jónsson]]||
|-
| 2024 (22.) ||[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]||
|-
|2025 (23.)
|[[Kjartan Ragnarsson]] 
|
|}{{Stubbur|menning}}

[[Flokkur:Íslensk leiklistarverðlaun]]
{{s|2003}}</text>
      <sha1>38u3aeofyya7iwm5ejcwf8f8x6wo5j0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35819</id>
    <revision>
      <id>1963685</id>
      <parentid>1910957</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T12:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Konungsríki Vestgota */</comment>
      <origin>1963685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6554" sha1="kbwbcyt7x39il6bayw1nwr3n2pyg471" xml:space="preserve">[[Mynd:CoronaRecesvinto01.JPG|thumb|right|300px|Vestgotneskur helgigripur frá 7. öld.]]
'''Gotar''' voru [[Germanar|austgermanskur þjóðflokkur]] sem tóku þátt í þjóðflutningunum miklu, seint í [[fornöld]], sem stuðluðu að falli [[Rómaveldi]]s. Gotar urðu að tveimur aðskildum þjóðum, Austgotum og Vestgotum, sem stofnuðu hvor sitt konungsríki eftir fall Rómaveldis, Austgotar á [[Ítalíuskaginn|Ítalíuskaganum]] og Vestgotar á [[Íberíuskaginn|Íberíuskaganum]].

== Saga ==
=== Uppruni ===
Talið er Gotar að hafi upprunalega verið frá [[Svíþjóð]] (sbr. [[Gotland]]). Á seinni hluta [[2. öldin|2. aldar]] e.Kr. fluttust þeir suður yfir Eystrasaltið og urðu að lokum tvær þjóðir; Austgotar sem settust að í vesturhluta [[Úkraína|Úkraínu]] og Vestgotar sem settust að þar sem [[Rúmenía]] er nú. Á [[4. öldin|fjórðu öld]] áttu Gotar í samskiptum við [[Rómaveldi|Rómverja]] og snerust í kjölfarið til kristinnar trúar, aðallega fyrir tilstuðlan rómverskra trúboða.&lt;ref&gt;Tierney (1999): 63-64.&lt;/ref&gt; Seint á 4. öld hófust árásir [[Húnar|Húna]], sem komu frá steppum Mið-Asíu, á aðra germanska þjóðflokka og hrundu þær af stað öldu þjóðflutninga. Vestgotar fluttust suður fyrir [[Dóná]] inn á rómverskt landsvæði og fengu, árið 375, leyfi rómverska keisarans [[Valens]] til þess að setjast þar að. Fljótlega skarst þó í odda milli Gotanna og Rómverja og árið 378 háðu þeir orrustu við Adríanópel, þar sem Vestgotar unnu stórsigur og Valens féll. Næsta rómverska keisara, [[Theodosius 1.|Þeódósíusi 1.]], tókst þó að ná tökum á ástandinu um tíma og gerði Vestgotana að bandamönnum (''foederati''). [[Alaric 1.|Alrekur (Alaric) 1.]], konungur Vestgota, stóð þó engu að síður fyrir uppreisn gegn Rómverjum sem leiddi til þess að Gotarnir réðust á [[Róm]] og hertóku og rændu borgina árið 410.&lt;ref&gt;Tierney (1999): 67-68.&lt;/ref&gt; Austgotarnir fylgdu á eftir Vestgotunum og fluttust suður yfir Dóná árið 453. Þegar vera þeirra þar ógnaði yfirráðum [[Austrómverska keisaradæmið|austrómverska ríkisins]] á [[Balkanskagi|Balkanskaga]], gerði keisarinn [[Zenon (keisari)|Zenon]], [[Theodoric|Þjóðrek (Theodoric)]], konung Austgota, að bandamanni sínum og sendi hann, ásamt þjóð sinni, til [[Ítalía|Ítalíu]].&lt;ref&gt;Tierney (1999): 69.&lt;/ref&gt;

=== Konungsríki Austgota ===
[[Mynd:Mausoleum of Theoderic.JPG|thumb|left|200px|Grafhýsi Þjóðreks í Ravenna.]]
Þjóðrekur réðist inn á Ítalíuskagann árið 488 og barðist þar við germanska herforingjann [[Odoacer|Ódóvakar]], sem náð hafði þar völdum þegar hann neyddi [[Romulus Augustus|Rómúlus Ágústus]], síðasta [[Vestrómverska keisaradæmið|vestrómverska]] keisarann, til að segja af sér.&lt;ref&gt;Tierney (1999): 69.&lt;/ref&gt; Árið 493 samdi Þjóðrekur við Ódóvakar um að þeir myndu sameinast um stjórn Ítalíu, en í veislu sem haldin var til að fagna samkomulaginu, myrti Þjóðrekur Ódóvakar. Þjóðrekur gerði [[Ravenna]] að höfuðborg ríkis síns og ríkti sem konungur á Ítalíu til dauðadags árið 526. Valdatíð hans var að mestu farsæl og hann ríkti í sátt við keisara austrómverska ríkisins, sem og aðra germanska konunga í Vestur-Evrópu. Eftir dag Þjóðreks tók valdakerfi hans þó að veikjast og út brutust átök um völdin. [[Justinianus|Jústiníanus]], keisari austrómverska ríkisins á árunum 527 til 565, var mjög herskár gagnvart Germönum í Vestur-Evrópu og stefndi að því að leggja undir sig öll landsvæði sem áður höfðu tilheyrt Rómaveldi. Árið 535 hertók [[Belisarius]], helsti herforingi Austrómverja, [[Sikiley]] og réðist svo árið eftir inn á meginland Ítalíu. Árið 540 var stærsti hluti konungsríkis Austgota fallinn í hendur Austrómverja, en undir stjórn konunganna Witigis og Totila tókst þeim þó að veita andspyrnu allt til ársins 552 þegar Austrómverjar unnu loks fullnaðarsigur. Eftir þessa ósigra má segja að austgotneska þjóðin hverfi af sjónarsviðinu, marga hnepptu Austrómverjar í þrældóm en aðrir samlöguðust þeim íbúum Ítalíu sem fyrir höfðu verið.&lt;ref&gt;Tierney (1999): 74-76.&lt;/ref&gt;

=== Konungsríki Vestgota ===
[[Mynd:Hispania 700 AD.PNG|thumb|right|200px|Ríki Vestgota árið 700.]]
Eftirmaður Alreks 1., [[Ataulph|Atúlfur (Ataulph)]], giftist systur rómverska keisarans [[Honorius (keisari)|Honorius]]ar, sem hét [[Galla Placidia]], og gerðist bandamaður hans, að nafninu til. Eftir það settust Vestgotar að í suðvestanverðri [[Gallía|Gallíu]], innan [[Rómaveldi]]s, en urðu sjálfstætt konungsríki eftir fall Rómaveldis árið 476. Konungsríkið stækkaði svo til muna eftir að þeir réðust gegn [[Vandalar|Vandölum]], sem bjuggu á [[Íberíuskaginn|Íberíuskaganum]], og hröktu þá til Norður-Afríku. Ríki Vestgota náði þá frá [[Gíbraltarsund]]i í suðri til [[Loire]]&lt;nowiki/&gt;-fljóts í norðri,&lt;ref&gt;Tierney (1999): 68.&lt;/ref&gt; með höfuðborg í [[Toulouse]]. Árið 507 dróst yfirráðasvæði þeirra þó talsvert saman þegar [[Frankar]], undir forystu Klóvis 1., hröktu þá út úr Gallíu, eftir að hafa sigrað þá í bardaganum við Vouillé.&lt;ref&gt;Tierney (1999): 73.&lt;/ref&gt; Eftir þetta var ríki Vestgota nánast einskorðað við Íberíuskagann. Árið 554 réðust hersveitir Jústiníanusar á Vestgota á sunnanverðum [[Spánn|Spáni]]. Vestgotanna biðu þó ekki sömu örlög og Austgota því Austrómverjar náðu aðeins tiltölulega litlum svæðum á sitt vald. Undir stjórn konungsins Leovigild unnu Vestgotar svo þessi svæði aftur af Austrómverjum. Leovigild, sem ríkti frá 568 til 586, færði einnig höfuðborg ríkisins.&lt;ref&gt;Tierney (1999): 77.&lt;/ref&gt; til [[Toledo]]. Árið 711 geisuðu átök um völdin í ríkinu sem veiktu innviði þess og það nýttu sér herir Mára, sem réðust inn frá Norður-Afríku. Afleiðingin var sú að konungsríki Vestgota hrundi á nokkrum árum og hinir íslömsku Márar stofnuðu ríki á Íberíuskaganum, með höfuðborg í [[Córdoba]]. Aðeins lítil landræma nyrst á skaganum var áfram í höndum kristinna manna. Þar var stofnað nýtt ríki, [[Konungsríkið Astúría]].&lt;ref&gt;Tierney (1999): 126.&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
Tierney, Brian, ''Western Europe in the Middle Ages: 300 – 1475'' (McGraw-Hill College, 1999).

[[Flokkur:Gotar]]
[[Flokkur:Germanskir þjóðflokkar]]</text>
      <sha1>kbwbcyt7x39il6bayw1nwr3n2pyg471</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heimskautarefur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39826</id>
    <revision>
      <id>1963692</id>
      <parentid>1833057</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T13:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29960-30</username>
        <id>116693</id>
      </contributor>
      <origin>1963692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16913" sha1="llgcyq9xlkvoi74jz3kgvsceg6la4g8" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Heimskautarefur
| status = LC
| status_system = iucn2.3
| status_ref = &lt;ref name=iucn&gt;{{Cite iucn | author1 = Angerbjörn, A.| author2 = Hersteinsson , P.| author3 = Tannerfeldt, M. | year = 2004 | title = Alopex lagopus | url = https://www.iucnredlist.org/species/899/57549321 | access-date = 23. apríl 2008}}&lt;/ref&gt;
| trend = stable
| image = Arcticfox-3.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Tófa í sumarbúningi á Svalbarða
| regnum =  [[Dýraríkið]] (''Animalia'')
| phylum =  [[Seildýr]] (''Chordata'')
| classis =  [[Spendýr]] (''Mammalia'')
| ordo =  [[Rándýr]] (''Carnivora'')
| ordo_authority =  [[Thomas Edward Bowdich|Bowdich]]  (1821)
| familia =  [[Hundaætt]] (''Canidae'')
| familia_authority =  [[Johann Fischer von Waldheim|G. Fischer de Waldheim]]  (1817)
| genus =  ''[[Vulpes]]''
| genus_authority = [[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1829
| species =  '''''V. lagopus'''''
| binomial = ''Vulpes lagopus''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[Systema Naturae|1758]])
| range_map = Distribution arctic fox.jpg
| range_map_width = 240px
| range_map_caption = Heimkynni heimskatarefsins
| synonyms =
* ''Alopex lagopus'' &lt;small&gt;(Linnaeus, 1758)&lt;/small&gt;
* ''Canis lagopus'' &lt;small&gt;Linnaeus, 1758&lt;/small&gt;
* ''Canis fuliginosus'' &lt;small&gt;Bechstein, 1799&lt;/small&gt;
* ''Canis groenlandicus'' &lt;small&gt;Bechstein, 1799&lt;/small&gt;
* ''Vulpes arctica'' &lt;small&gt;Oken, 1816&lt;/small&gt;
* ''Vulpes hallensis'' &lt;small&gt;Merriam, 1900&lt;/small&gt;
* ''Vulpes pribilofensis'' &lt;small&gt;Merriam, 1903&lt;/small&gt;
* ''Vulpes beringensis'' &lt;small&gt;Merriam, 1903&lt;/small&gt;
}}
'''Heimskautarefur''' eða '''fjallarefur''' ([[fræðiheiti]]: ''Vulpes lagopus'', áður ''Alopex lagopus''), einnig nefndur '''tófa''' eða '''refur''' á íslensku, er tegund [[Refir|refa]] af ættkvísl refa (''Vulpes'') sem tilheyrir hundaætt (''Canidae''). Heimskautarefurinn  er eina landspendýrið í íslensku dýraríki sem hefur borist til [[Ísland]]s án aðstoðar manna.&lt;ref&gt;Ísbirnir berast með hafís til Íslands nokkrum sinnum á áratug en tilheyra ekki íslensku dýraríki enda enginn varanlegur stofn ísbjarna á landinu.&lt;/ref&gt; Dýrafræðingar hafa greint ellefu [[undirtegund]]ir heimskautarefsins en ekki eru allir fræðimenn samála um þær greiningar. Tófur má finna um allar [[Norðurslóðir]]. Tegundin er í útrýmingarhættu í [[Noregur|Noregi]], [[Svíþjóð]] og [[Finnland]]i og á eyjum við austur [[Síbería|Síberíu]].

== Nöfn á refum ==
Karldýrin eru oftast nefnd ''steggur'' eða ''högni'' en einnig kemur fyrir að þeir séu nefndir ''refur''. Kvendýrin eru nefnd ''læða'' eða ''bleyða'' en einnig kemur fyrir að þær séu nefndar ''tófur''. 

Ekkert annað dýr á Íslandi hefur haft eins mörg heiti. Má það meðal annars rekja til þeirrar algengu trúar um alla Evrópu að ekki megi nefna nafn hins illa upphátt til þess að kalla hann ekki fram. Fyrir utan þau algengustu refur og tófa má nefna: '''dratt(h)ali''', '''gortanni''',  '''lágfóta''', '''melrakki''', '''skaufhali''', '''skolli''' og '''vemma'''. Refir sem leggjast á fé eru nefndir ''bítur'', ''dýrbítur'' og ''bitvargur''. ''Snoðdýr'' er tófa sem aldrei fær fallegan belg með vindhárum. Refalæða sem lögst er í greni til að gjóta er kölluð ''grenlægja''. Afkvæmið nefnist ''yrðlingur''.

== Einkenni ==
[[Mynd:Alopex lagopus standing on seaside.jpg|thumb|left|Refur að sumarlagi]]
Tófan er einstaklega vel hæf til að lifa í [[heimskautaloftslag]]i og hefur mjög þéttan feld sem einangrar hana vel, jafnvel í miklum kulda. Um 70% af feldinum er undirhár sem gerir það mögulegt að halda eðlilegum líkamshita þó umhverfið fari allt niður í 35[[Celsíus|°C]] frost. Feldurinn er sem þéttastur frá  [[desember]] til [[mars]]. Tófan hefur mjög stutt skott, trýni, háls og lítil eyru miðað við aðrar refategundir og hefur þróast þannig til að takmarka hitatap. 

Villtar verða tófur 6–10 [[ár]]a gamlar, en geta orðið allt að 20 ára undir mannahöndum. Fullorðnir íslenskir refir eru á bilinu 3 til 4,5 kg að þyngd. Líkaminn er 40 til 70 cm frá trýni aftur á rass, skottið er svo 30 cm í viðbót. Hæðin upp á herðakamb er um 30 cm og líkist tófan litlum hundi.

Tófan er aðallega á ferðinni að degi til, ekki síst í ljósaskiptum kvölds og morgna.

Tvö meginlitarafbrigði eru af tófu, hvít dýr og mórauð. Hvítu dýrin hafa hvítan feld að vetrarlagi en á sumrin mógrábrún á baki og utan á útlimum en grá á kviðnum og innan á útlimum. Mórauðu tófurnar eru dökkbrúnar allt árið um kring. Á Íslandi er um 70% dýranna mórauð en á heildina litið er hvíta litarafbrigðið í miklum meirihluta. Mórauðir refir eru einkum á eyjum og við strendur en á meginlandi Síberíu og stærstum hluta heimskautasvæðis [[Kanada]] eru hvítir refir um 90% af stofninum.

== Útbreiðsla ==
[[Mynd:Alopex lagopus.png|thumb|left|Útbreiðsla heimskautarefs]]
Heimskautarefurinn lifir á eyjum og meginlöndum allt í kringum [[Norðurslóðir]]. Á tveimur svæðum er stofninn í útrýmingarhættu, annars vegar á [[Fennóskandíuskagi|Fennóskandíuskaganum]], þar má nú einungis finna refi af þessari tegund hátt til fjalla í suður Noregi og norður Svíþjóð og þar að auki nyrst í Finnlandi og á norðurhluta [[Kolaskagi|Kolaskaga]] og hins vegar á eyjunum austan við [[Kamtsjatkaskagi|Kamtsjatkaskaga]]. Annars staðar á útbreiðslusvæðinu, frá norðurhluta Rússlands austur Síberíu, Alaska og heimskautasvæði Kanada og einnig á Grænlandi, Íslandi og [[Svalbarði|Svalbarða]] er stofninn í góðu ástandi. [[Jan Mayen]] og Bjørnøya (Bjarnarey við Svalbarða) eru þó undantekningar en þar var tófum útrýmt um [[1930]] vegna ofveiði.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.zoologi.no/fakta/fjellrev.htm |title=Fakta om truete pattedyr i Norge: FJELLREV Alopex lagopus (L. 1758) |access-date=2007-03-23 |archive-date=2007-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217003450/http://www.zoologi.no/fakta/fjellrev.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Aðstæður á útbreiðslusvæðinu eru mjög breytilegar, allt frá tiltölulega mildu loftslagi á suðurhluta [[Alaska]] og á eyjum í [[Beringssund]]i til freðmýranna á kanadísku heimskautaeyjunum og í Síberíu þar sem einna kaldast verður á jörðinni. 

Útbreiðslan takmarkast að sunnan á meginlandssvæðunum af útbreiðslu [[Rauðrefur|rauðrefs]] (''Vulpes vulpes''). Rauðrefur drepur iðulega tófur og hrekur þær burtu þar sem vistarsvæði skarast enda er tófan um 25% minni en rauðrefurinn. Útbreiðsla rauðrefs norður eftir ræðst af framboði af æti en rauðrefur er miklu þurftarfrekari en tófa og þolir þar að auki miklu ver kulda.

== Undirtegundir ==
Dýrafræðingar hafa greint ellefu undirtegundir heimskautarefa en fjöldi tegunda er umdeild.

* ''Vulpes lagopus lagopus'' ([[Fennóskandíuskagi]] og norðurhluti [[Rússland]]s)
* ''Vulpes lagopus beringensis'' (Beringseyjar austan við [[Kamtsjatkaskagi|Kamtsjatkaskaga]])
* ''Vulpes lagopus fuliginosus'' ([[Ísland]])
* ''Vulpes lagopus groenlandicus'' ([[Grænland]])
* ''Vulpes lagopus hallensis'' ([[Hall-eyja]] í [[Beringssund]]i)
* ''Vulpes lagopus innuitus'' (Við Point Barrow nyrst í [[Alaska]])
* ''Vulpes lagopus pribilofensis'' (St. Georgeseyja og Pribilofeyjarnar í [[Alaska]])
* ''Vulpes lagopus semenovi'' ([[Mednijeyja]], ein af Komandorskieyjum í [[Beringshaf]]i) 
* ''Vulpes lagopus sibiricus'' ([[Síbería]])
* ''Vulpes lagopus spitzbergensis'' ([[Svalbarði]]) 
* ''Vulpes lagopus ungava'' (Norðurhluti [[Quebec]] í [[Kanada]])

== Fæði ==
[[Mynd:Polarfuchscele4.jpg|thumb|Hvít tófa í vetrarbúningi]]Refurinn er bókstafleg alæta. Nyrst á Norðurslóðum er algengt að refir fylgi [[ísbjörn]]um og éti [[Selir|selshræ]] sem þeir leifa. Víðast hvar á útbreiðslusvæðinu lifa þeir aðallega á nagdýrum ýmiss konar, sérstaklega eru [[Læmingi|læmingjar]] mikilvægur hluti fæðunnar. Hræ af ýmsum toga, til dæmis af sjávarspendýrum, [[hreindýr]]um og [[sauðfé]] eru mikill þáttur í fæðuvalinu. Tófan fúlsar ekki heldur við úrgangi manna ef til fellur. Á Íslandi eru fuglar aðaluppistaða í fæði tófunnar. [[Sjófuglar]], [[fýll]], mávar og [[svartfugl]] eru mikilvægir við strendurnar en að sumarlagi inn til lands eru farfuglar svo sem [[gæs]]ir, [[vaðfugl]]ar og [[spörfugl]]ar aðalfæðan og [[rjúpa]] að vetrarlagi.  

Refir safna gjarna fæðu ef nóg er framboðið, þeir grafa niður bita hér og þar til seinni tíma. Dýrafræðingar hafa sýnt fram á að tófan notar bæði lyktarskyn og minni til að finna felustaðina. 

== Æxlun ==
Steggurinn og læðan mynda par sem heldur saman meðan bæði lifa. Yrðlingarnir fæðast eftir um 50 daga meðgöngu og er oftast um miðjan [[maí]] á Íslandi. Þeir eru blindir við fæðingu en augun opnast þegar þeir eru um 15 daga gamlir. Fyrstu þrjár vikurnar eru yrðlingarnir algjörlega háðir móðurmjólkinni en fara síðan að éta annað æti í auknum mæli. Við 6 til 10 vikna aldur venur læðan þá af spena. Yrðlingarnir fara fyrst að leita út fyrir grenið við fjögurra vikna aldur og eru þá enn dökkbrúnir á lit. Um átta vikna gamlir eru þeir búnir að fá litarfar fullorðinna refa. Að öllu jöfnu fara yrðlingarnir af greni þegar þeir eru um það bil 12 vikna gamlir, sem er snemma í [[ágúst]] á Íslandi.

Stærsti hluti heimskautarefa lifir aðallega á læmingjum. Læmingjastofninn er mjög misstór og fylgir nokkuð reglulegum sveiflum milli ára. Þar sem heimskautarefir lifa aðallega á læmingjum aðlagast tímgun þessum sveiflum. Fjöldi yrðlinga fylgir þessu, í góðum læmingjaárum getur læðan átt allt að 25 afkvæmi þó það sé sjaldgæft. Venjulega, og á það einnig við á Íslandi, eignast tófan um 6 yrðlinga á ári. 

Greni refsins eru margvísleg og fara eftir staðháttum. Oft eru þau í stórgrýtisurðum en þau geta einnig verið grafin í moldarjarðveg. Vitað er að greni geta verið notuð í áratugi og hugsanlega árhundruð. Þau geta þakið mjög stórt svæði, meðalstærð grenja sem mæld voru í Noregi reyndist vera 363 [[m²]] og höfðu 27 innganga.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.imv.uit.no/ommuseet/enheter/zoo/karlf/Tiltaksside.htm |title=„Kan vi redde fjellreven?“ |access-date=2007-03-23 |archive-date=2006-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060927222615/http://www.imv.uit.no/ommuseet/enheter/zoo/karlf/Tiltaksside.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

Tófuparið markar sér heimasvæði sem það fer um í ætisleit og ver það gegn öðrum refum. Þó kemur fyrir að heimasvæði refapara skarist en bardagar milli granna virðast vera sjaldgæfir.

== Íslenska tófan ==
[[Mynd:Arctic Fox 1997-08-05.jpg|thumb|Tófa í vetrarbúningi í ætisleit]]
Talið er að refir hafi komið til Íslands þegar í lok síðustu ísaldar fyrir um 10.000 árum og hafi upphaflega borist hingað með hafís.  Íslenski refastofninn er mjög sérstakur vegna langvarandi einangrunar frá öðrum refastofnum og aðlögunar að sérstökum aðstæðum hérlendis enda greind sem sérstök undirtegund, ''Alopex lagopus fuliginosus'' (sem nánast má þýða sem ''sótarrefur''). Það er þó sennilegt að grænlenskar tófur hafi borist til Íslands með hafís öðru hvoru þó engar heimildir séu til um það.

Íslenski refastofninn var árið 2007 á bilinu 6000 til 8000 dýr&lt;ref&gt;[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20070503191736/www.ust.is/umhverfisvisar/Veidistjornun/Stofnstaerdrefa/ „Stofnstærð refa“] á vef [http://www.ust.is Umhverfisstofnunar].&lt;/ref&gt; en hefur vaxið og var áætlaður 8000 til 10.000 dýr árið 2011. &lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/refastofninn-margfaldadist Refastofninn margfaldaðist] Rúv, skoðað 29. nóv. 2017.&lt;/ref&gt; 
Árið 2016 hafði stofninn tífaldast frá árinu 1980 þegar hann var í lágmarki. &lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/metfjoldi-refa-i-aedarvarpi-i-dyrafirdi Metfjöldi refa í æðarvarpi í Dýrafirði] Rúv, skoðað 29. nóvember, 2017.&lt;/ref&gt; Haustið 2018 er talið að refastofninn hefði verið um 8.700 dýr. &lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/7659541?iabr=on Ester Rut Unnsteinsdóttir,''Íslenski melrakkinn - fyrsti hluti'' (2021), Náttúrufræðingurinn (3-4)]&lt;/ref&gt;

Allt frá landnámi hafa [[Refaveiðar|veiðar]] verið stundaðar á refum og var bændum og búaliði mjög illa við þá. Bæði var að tófan var talin skæður keppinautur um fugla, ekki síst [[æðarfugl]]a, egg þeirra og unga. En sérstaklega var sauðfé í hættu og einnig hænsni. Refurinn er stundum kallaður ''dýrbítur'' og á það til að valda skaða á kindum.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/tofur-saerdu-fjolda-kinda-a-bae-i-fitjardal Tófur særðu fjölda kinda á bæ í Fitjárdal] Rúv, skoðað 29. nóv, 2017.&lt;/ref&gt;

== Refarækt ==
Refir hafa verið ræktaðir alllengi erlendis en refarækt hófst á Íslandi upp úr [[1930]] og átti að glæða atvinnumöguleika í sveitum. Sú ræktun leið undir lok eftir nokkra áratugi en hófst að nýju upp úr [[1980]]. Árið [[2004]] voru 13 refabú á landinu og framleiddu þau um 15.000 refaskinn á ári.&lt;ref&gt;[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041102111901/www.landbunadarraduneyti.is/frettir/frettatengt/nr/518 „Nefndarálit um vanda loðdýraræktarinnar“] ([http://www.landbunadarraduneyti.is/media/Skyrslur/Nefndaralit-loddyr.pdf skýrsla nefndarinnar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927141637/http://www.landbunadarraduneyti.is/media/Skyrslur/Nefndaralit-loddyr.pdf |date=2007-09-27 }} í pdf-skjali).&lt;/ref&gt; 

Tvær refategundir eru notaðar í [[loðdýrarækt]] á Íslandi. 

Önnur tegundin er það afbrigði af heimskautaref sem oftast er nefnt blárefur og er um 90% af stofninum á Íslandi. Blárefir eru upphaflega ættaðir frá Alaska en síðar hefur þeim verið blandað við refi frá Kanada, Grænlandi, Svalbarða og Síberíu. Þeir eru stærri en íslensku tófurnar, oftast ljósari á lit og miklu frjósamari. Blárefir og villta tófan eru af sömu tegund og geta þau átt frjó afkvæmi innbyrðis og hefur það oft komið fyrir þegar refir hafa sloppið úr búri. 

Hin tegundin er silfurrefir og er það litarafbrigði af rauðref (''Vulpes vulpes''). Þar að auki eru ræktaðir svonefndir gullrefir sem einnig er litarafbrigði af rauðref. Rauðrefir og þar með silfurrefir geta átt afkvæmi með heimskautaref en þau eru ófrjó vegna þess að þetta eru aðeins skyldar tegundir (eins og [[múlasni|múlasnar]]). Talsvert hefur verið um það að silfurrefir hafi sloppið frá refabúum hérlendis en þeir hafa ekki tímgast í náttúrunni svo vitað sé. Ein undantekning er þó, vitað er að silfurrefur æxlaðist með villtum íslenskum ref í Lóni, Kelduhverfi [[1945]] og er það eina dæmið sem þekkt er í heiminum um að rauðrefur og heimskautarefur hafi æxlast úti í náttúrunni.&lt;ref&gt;Björn Guðmundsson Guðmundsson, 1945. „Kynblendingur af silfurref og fjallref í Lóni, Kelduhverfi“. ''Náttúrufræðingurinn'' 15: 108–112.&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* Páll Hersteinsson, ritstj. og aðalhöfundur (2004): ''Íslensk spendýr''. Með vatnslitamyndum og skýringarmyndum eftir Jón Baldur Hlíðberg. Vaka-Helgafell, Reykjavík. ISBN 9979-2-1721-9
* Alderton, David. 1994. ''Foxes, Wolves, and Wild Dogs of the World''. Blandford Press: United Kingdom. ISBN 0-8160-2954-7
* Nowak, Ronald M. 1999. ''Walker's Mammals of the World'': 6th edition. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5789-9
* Wilson, Don E., and DeeAnn M. Reeder. 1993. ''Mammal Species of the World''. 3rd edition. Washington: Smithsonian Institution Press. ISBN 0-8018-8221-4

== Ítarefni ==
{{commons|Alopex lagopus|heimskautaref}}
* [http://www.hi.is/~pher/refir.htm Íslenska tófan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061220211046/http://www.hi.is/~pher/refir.htm |date=2006-12-20 }}
* [http://www.lioncrusher.com/animal.asp?animal=3 Arctic Fox (''Alopex lagopus''), Lioncrusher's Domain]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.canids.org/species/Alopex_lagopus.htm Arctic fox (''Alopex lagopus''), IUCN/SSC Canid Specialist Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070416102758/http://www.canids.org/species/Alopex_lagopus.htm |date=2007-04-16 }}
* {{Vísindavefurinn|109|Eru til margar tegundir af refum á Íslandi og hverjar eru þær?}}
* {{Vísindavefurinn|1721|Hvað verða refir gamlir?}}
* {{Vísindavefurinn|4650|Hvað eru yrðlingar stórir við fæðingu?}}

{{Gæðagrein}}

[[Flokkur:Refir]]
[[Flokkur:Norðurslóðir]]
[[Flokkur:Villt spendýr á Íslandi]]
[[Flokkur:Rándýr]]</text>
      <sha1>llgcyq9xlkvoi74jz3kgvsceg6la4g8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963693</id>
      <parentid>1963692</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T13:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-29960-30|~2026-29960-30]] ([[User talk:~2026-29960-30|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Snævar|Snævar]]</comment>
      <origin>1833057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16914" sha1="ejwq7wx3bv7svd5cr5dolvd4u6orh5q" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Heimskautarefur
| status = LC
| status_system = iucn2.3
| status_ref = &lt;ref name=iucn&gt;{{Cite iucn | author1 = Angerbjörn, A.| author2 = Hersteinsson , P.| author3 = Tannerfeldt, M. | year = 2004 | title = Alopex lagopus | url = https://www.iucnredlist.org/species/899/57549321 | access-date = 23. apríl 2008}}&lt;/ref&gt;
| trend = stable
| image = Arcticfox-3.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Tófa í sumarbúningi á Svalbarða
| regnum =  [[Dýraríkið]] (''Animalia'')
| phylum =  [[Seildýr]] (''Chordata'')
| classis =  [[Spendýr]] (''Mammalia'')
| ordo =  [[Rándýr]] (''Carnivora'')
| ordo_authority =  [[Thomas Edward Bowdich|Bowdich]]  (1821)
| familia =  [[Hundaætt]] (''Canidae'')
| familia_authority =  [[Johann Fischer von Waldheim|G. Fischer de Waldheim]]  (1817)
| genus =  ''[[Vulpes]]''
| genus_authority = [[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1829
| species =  '''''V. lagopus'''''
| binomial = ''Vulpes lagopus''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[Systema Naturae|1758]])
| range_map = Distribution arctic fox.jpg
| range_map_width = 240px
| range_map_caption = Heimkynni heimskatarefsins
| synonyms =
* ''Alopex lagopus'' &lt;small&gt;(Linnaeus, 1758)&lt;/small&gt;
* ''Canis lagopus'' &lt;small&gt;Linnaeus, 1758&lt;/small&gt;
* ''Canis fuliginosus'' &lt;small&gt;Bechstein, 1799&lt;/small&gt;
* ''Canis groenlandicus'' &lt;small&gt;Bechstein, 1799&lt;/small&gt;
* ''Vulpes arctica'' &lt;small&gt;Oken, 1816&lt;/small&gt;
* ''Vulpes hallensis'' &lt;small&gt;Merriam, 1900&lt;/small&gt;
* ''Vulpes pribilofensis'' &lt;small&gt;Merriam, 1903&lt;/small&gt;
* ''Vulpes beringensis'' &lt;small&gt;Merriam, 1903&lt;/small&gt;
}}
'''Heimskautarefur''' eða '''fjallarefur''' ([[fræðiheiti]]: ''Vulpes lagopus'', áður ''Alopex lagopus''), einnig nefndur '''tófa''' eða '''refur''' á íslensku, er tegund [[Refir|refa]] af ættkvísl refa (''Vulpes'') sem tilheyrir hundaætt (''Canidae''). Heimskautarefurinn  er eina landspendýrið í íslensku dýraríki sem hefur borist til [[Ísland]]s án aðstoðar manna.&lt;ref&gt;Ísbirnir berast með hafís til Íslands nokkrum sinnum á áratug en tilheyra ekki íslensku dýraríki enda enginn varanlegur stofn ísbjarna á landinu.&lt;/ref&gt; Dýrafræðingar hafa greint ellefu [[undirtegund]]ir heimskautarefsins en ekki eru allir fræðimenn sammála um þær greiningar. Tófur má finna um allar [[Norðurslóðir]]. Tegundin er í útrýmingarhættu í [[Noregur|Noregi]], [[Svíþjóð]] og [[Finnland]]i og á eyjum við austur [[Síbería|Síberíu]].

== Nöfn á refum ==
Karldýrin eru oftast nefnd ''steggur'' eða ''högni'' en einnig kemur fyrir að þeir séu nefndir ''refur''. Kvendýrin eru nefnd ''læða'' eða ''bleyða'' en einnig kemur fyrir að þær séu nefndar ''tófur''. 

Ekkert annað dýr á Íslandi hefur haft eins mörg heiti. Má það meðal annars rekja til þeirrar algengu trúar um alla Evrópu að ekki megi nefna nafn hins illa upphátt til þess að kalla hann ekki fram. Fyrir utan þau algengustu refur og tófa má nefna: '''dratt(h)ali''', '''gortanni''',  '''lágfóta''', '''melrakki''', '''skaufhali''', '''skolli''' og '''vemma'''. Refir sem leggjast á fé eru nefndir ''bítur'', ''dýrbítur'' og ''bitvargur''. ''Snoðdýr'' er tófa sem aldrei fær fallegan belg með vindhárum. Refalæða sem lögst er í greni til að gjóta er kölluð ''grenlægja''. Afkvæmið nefnist ''yrðlingur''.

== Einkenni ==
[[Mynd:Alopex lagopus standing on seaside.jpg|thumb|left|Refur að sumarlagi]]
Tófan er einstaklega vel hæf til að lifa í [[heimskautaloftslag]]i og hefur mjög þéttan feld sem einangrar hana vel, jafnvel í miklum kulda. Um 70% af feldinum er undirhár sem gerir það mögulegt að halda eðlilegum líkamshita þó umhverfið fari allt niður í 35[[Celsíus|°C]] frost. Feldurinn er sem þéttastur frá  [[desember]] til [[mars]]. Tófan hefur mjög stutt skott, trýni, háls og lítil eyru miðað við aðrar refategundir og hefur þróast þannig til að takmarka hitatap. 

Villtar verða tófur 6–10 [[ár]]a gamlar, en geta orðið allt að 20 ára undir mannahöndum. Fullorðnir íslenskir refir eru á bilinu 3 til 4,5 kg að þyngd. Líkaminn er 40 til 70 cm frá trýni aftur á rass, skottið er svo 30 cm í viðbót. Hæðin upp á herðakamb er um 30 cm og líkist tófan litlum hundi.

Tófan er aðallega á ferðinni að degi til, ekki síst í ljósaskiptum kvölds og morgna.

Tvö meginlitarafbrigði eru af tófu, hvít dýr og mórauð. Hvítu dýrin hafa hvítan feld að vetrarlagi en á sumrin mógrábrún á baki og utan á útlimum en grá á kviðnum og innan á útlimum. Mórauðu tófurnar eru dökkbrúnar allt árið um kring. Á Íslandi er um 70% dýranna mórauð en á heildina litið er hvíta litarafbrigðið í miklum meirihluta. Mórauðir refir eru einkum á eyjum og við strendur en á meginlandi Síberíu og stærstum hluta heimskautasvæðis [[Kanada]] eru hvítir refir um 90% af stofninum.

== Útbreiðsla ==
[[Mynd:Alopex lagopus.png|thumb|left|Útbreiðsla heimskautarefs]]
Heimskautarefurinn lifir á eyjum og meginlöndum allt í kringum [[Norðurslóðir]]. Á tveimur svæðum er stofninn í útrýmingarhættu, annars vegar á [[Fennóskandíuskagi|Fennóskandíuskaganum]], þar má nú einungis finna refi af þessari tegund hátt til fjalla í suður Noregi og norður Svíþjóð og þar að auki nyrst í Finnlandi og á norðurhluta [[Kolaskagi|Kolaskaga]] og hins vegar á eyjunum austan við [[Kamtsjatkaskagi|Kamtsjatkaskaga]]. Annars staðar á útbreiðslusvæðinu, frá norðurhluta Rússlands austur Síberíu, Alaska og heimskautasvæði Kanada og einnig á Grænlandi, Íslandi og [[Svalbarði|Svalbarða]] er stofninn í góðu ástandi. [[Jan Mayen]] og Bjørnøya (Bjarnarey við Svalbarða) eru þó undantekningar en þar var tófum útrýmt um [[1930]] vegna ofveiði.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.zoologi.no/fakta/fjellrev.htm |title=Fakta om truete pattedyr i Norge: FJELLREV Alopex lagopus (L. 1758) |access-date=2007-03-23 |archive-date=2007-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217003450/http://www.zoologi.no/fakta/fjellrev.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Aðstæður á útbreiðslusvæðinu eru mjög breytilegar, allt frá tiltölulega mildu loftslagi á suðurhluta [[Alaska]] og á eyjum í [[Beringssund]]i til freðmýranna á kanadísku heimskautaeyjunum og í Síberíu þar sem einna kaldast verður á jörðinni. 

Útbreiðslan takmarkast að sunnan á meginlandssvæðunum af útbreiðslu [[Rauðrefur|rauðrefs]] (''Vulpes vulpes''). Rauðrefur drepur iðulega tófur og hrekur þær burtu þar sem vistarsvæði skarast enda er tófan um 25% minni en rauðrefurinn. Útbreiðsla rauðrefs norður eftir ræðst af framboði af æti en rauðrefur er miklu þurftarfrekari en tófa og þolir þar að auki miklu ver kulda.

== Undirtegundir ==
Dýrafræðingar hafa greint ellefu undirtegundir heimskautarefa en fjöldi tegunda er umdeild.

* ''Vulpes lagopus lagopus'' ([[Fennóskandíuskagi]] og norðurhluti [[Rússland]]s)
* ''Vulpes lagopus beringensis'' (Beringseyjar austan við [[Kamtsjatkaskagi|Kamtsjatkaskaga]])
* ''Vulpes lagopus fuliginosus'' ([[Ísland]])
* ''Vulpes lagopus groenlandicus'' ([[Grænland]])
* ''Vulpes lagopus hallensis'' ([[Hall-eyja]] í [[Beringssund]]i)
* ''Vulpes lagopus innuitus'' (Við Point Barrow nyrst í [[Alaska]])
* ''Vulpes lagopus pribilofensis'' (St. Georgeseyja og Pribilofeyjarnar í [[Alaska]])
* ''Vulpes lagopus semenovi'' ([[Mednijeyja]], ein af Komandorskieyjum í [[Beringshaf]]i) 
* ''Vulpes lagopus sibiricus'' ([[Síbería]])
* ''Vulpes lagopus spitzbergensis'' ([[Svalbarði]]) 
* ''Vulpes lagopus ungava'' (Norðurhluti [[Quebec]] í [[Kanada]])

== Fæði ==
[[Mynd:Polarfuchscele4.jpg|thumb|Hvít tófa í vetrarbúningi]]Refurinn er bókstafleg alæta. Nyrst á Norðurslóðum er algengt að refir fylgi [[ísbjörn]]um og éti [[Selir|selshræ]] sem þeir leifa. Víðast hvar á útbreiðslusvæðinu lifa þeir aðallega á nagdýrum ýmiss konar, sérstaklega eru [[Læmingi|læmingjar]] mikilvægur hluti fæðunnar. Hræ af ýmsum toga, til dæmis af sjávarspendýrum, [[hreindýr]]um og [[sauðfé]] eru mikill þáttur í fæðuvalinu. Tófan fúlsar ekki heldur við úrgangi manna ef til fellur. Á Íslandi eru fuglar aðaluppistaða í fæði tófunnar. [[Sjófuglar]], [[fýll]], mávar og [[svartfugl]] eru mikilvægir við strendurnar en að sumarlagi inn til lands eru farfuglar svo sem [[gæs]]ir, [[vaðfugl]]ar og [[spörfugl]]ar aðalfæðan og [[rjúpa]] að vetrarlagi.  

Refir safna gjarna fæðu ef nóg er framboðið, þeir grafa niður bita hér og þar til seinni tíma. Dýrafræðingar hafa sýnt fram á að tófan notar bæði lyktarskyn og minni til að finna felustaðina. 

== Æxlun ==
Steggurinn og læðan mynda par sem heldur saman meðan bæði lifa. Yrðlingarnir fæðast eftir um 50 daga meðgöngu og er oftast um miðjan [[maí]] á Íslandi. Þeir eru blindir við fæðingu en augun opnast þegar þeir eru um 15 daga gamlir. Fyrstu þrjár vikurnar eru yrðlingarnir algjörlega háðir móðurmjólkinni en fara síðan að éta annað æti í auknum mæli. Við 6 til 10 vikna aldur venur læðan þá af spena. Yrðlingarnir fara fyrst að leita út fyrir grenið við fjögurra vikna aldur og eru þá enn dökkbrúnir á lit. Um átta vikna gamlir eru þeir búnir að fá litarfar fullorðinna refa. Að öllu jöfnu fara yrðlingarnir af greni þegar þeir eru um það bil 12 vikna gamlir, sem er snemma í [[ágúst]] á Íslandi.

Stærsti hluti heimskautarefa lifir aðallega á læmingjum. Læmingjastofninn er mjög misstór og fylgir nokkuð reglulegum sveiflum milli ára. Þar sem heimskautarefir lifa aðallega á læmingjum aðlagast tímgun þessum sveiflum. Fjöldi yrðlinga fylgir þessu, í góðum læmingjaárum getur læðan átt allt að 25 afkvæmi þó það sé sjaldgæft. Venjulega, og á það einnig við á Íslandi, eignast tófan um 6 yrðlinga á ári. 

Greni refsins eru margvísleg og fara eftir staðháttum. Oft eru þau í stórgrýtisurðum en þau geta einnig verið grafin í moldarjarðveg. Vitað er að greni geta verið notuð í áratugi og hugsanlega árhundruð. Þau geta þakið mjög stórt svæði, meðalstærð grenja sem mæld voru í Noregi reyndist vera 363 [[m²]] og höfðu 27 innganga.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.imv.uit.no/ommuseet/enheter/zoo/karlf/Tiltaksside.htm |title=„Kan vi redde fjellreven?“ |access-date=2007-03-23 |archive-date=2006-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060927222615/http://www.imv.uit.no/ommuseet/enheter/zoo/karlf/Tiltaksside.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

Tófuparið markar sér heimasvæði sem það fer um í ætisleit og ver það gegn öðrum refum. Þó kemur fyrir að heimasvæði refapara skarist en bardagar milli granna virðast vera sjaldgæfir.

== Íslenska tófan ==
[[Mynd:Arctic Fox 1997-08-05.jpg|thumb|Tófa í vetrarbúningi í ætisleit]]
Talið er að refir hafi komið til Íslands þegar í lok síðustu ísaldar fyrir um 10.000 árum og hafi upphaflega borist hingað með hafís.  Íslenski refastofninn er mjög sérstakur vegna langvarandi einangrunar frá öðrum refastofnum og aðlögunar að sérstökum aðstæðum hérlendis enda greind sem sérstök undirtegund, ''Alopex lagopus fuliginosus'' (sem nánast má þýða sem ''sótarrefur''). Það er þó sennilegt að grænlenskar tófur hafi borist til Íslands með hafís öðru hvoru þó engar heimildir séu til um það.

Íslenski refastofninn var árið 2007 á bilinu 6000 til 8000 dýr&lt;ref&gt;[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20070503191736/www.ust.is/umhverfisvisar/Veidistjornun/Stofnstaerdrefa/ „Stofnstærð refa“] á vef [http://www.ust.is Umhverfisstofnunar].&lt;/ref&gt; en hefur vaxið og var áætlaður 8000 til 10.000 dýr árið 2011. &lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/refastofninn-margfaldadist Refastofninn margfaldaðist] Rúv, skoðað 29. nóv. 2017.&lt;/ref&gt; 
Árið 2016 hafði stofninn tífaldast frá árinu 1980 þegar hann var í lágmarki. &lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/metfjoldi-refa-i-aedarvarpi-i-dyrafirdi Metfjöldi refa í æðarvarpi í Dýrafirði] Rúv, skoðað 29. nóvember, 2017.&lt;/ref&gt; Haustið 2018 er talið að refastofninn hefði verið um 8.700 dýr. &lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/7659541?iabr=on Ester Rut Unnsteinsdóttir,''Íslenski melrakkinn - fyrsti hluti'' (2021), Náttúrufræðingurinn (3-4)]&lt;/ref&gt;

Allt frá landnámi hafa [[Refaveiðar|veiðar]] verið stundaðar á refum og var bændum og búaliði mjög illa við þá. Bæði var að tófan var talin skæður keppinautur um fugla, ekki síst [[æðarfugl]]a, egg þeirra og unga. En sérstaklega var sauðfé í hættu og einnig hænsni. Refurinn er stundum kallaður ''dýrbítur'' og á það til að valda skaða á kindum.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/tofur-saerdu-fjolda-kinda-a-bae-i-fitjardal Tófur særðu fjölda kinda á bæ í Fitjárdal] Rúv, skoðað 29. nóv, 2017.&lt;/ref&gt;

== Refarækt ==
Refir hafa verið ræktaðir alllengi erlendis en refarækt hófst á Íslandi upp úr [[1930]] og átti að glæða atvinnumöguleika í sveitum. Sú ræktun leið undir lok eftir nokkra áratugi en hófst að nýju upp úr [[1980]]. Árið [[2004]] voru 13 refabú á landinu og framleiddu þau um 15.000 refaskinn á ári.&lt;ref&gt;[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041102111901/www.landbunadarraduneyti.is/frettir/frettatengt/nr/518 „Nefndarálit um vanda loðdýraræktarinnar“] ([http://www.landbunadarraduneyti.is/media/Skyrslur/Nefndaralit-loddyr.pdf skýrsla nefndarinnar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927141637/http://www.landbunadarraduneyti.is/media/Skyrslur/Nefndaralit-loddyr.pdf |date=2007-09-27 }} í pdf-skjali).&lt;/ref&gt; 

Tvær refategundir eru notaðar í [[loðdýrarækt]] á Íslandi. 

Önnur tegundin er það afbrigði af heimskautaref sem oftast er nefnt blárefur og er um 90% af stofninum á Íslandi. Blárefir eru upphaflega ættaðir frá Alaska en síðar hefur þeim verið blandað við refi frá Kanada, Grænlandi, Svalbarða og Síberíu. Þeir eru stærri en íslensku tófurnar, oftast ljósari á lit og miklu frjósamari. Blárefir og villta tófan eru af sömu tegund og geta þau átt frjó afkvæmi innbyrðis og hefur það oft komið fyrir þegar refir hafa sloppið úr búri. 

Hin tegundin er silfurrefir og er það litarafbrigði af rauðref (''Vulpes vulpes''). Þar að auki eru ræktaðir svonefndir gullrefir sem einnig er litarafbrigði af rauðref. Rauðrefir og þar með silfurrefir geta átt afkvæmi með heimskautaref en þau eru ófrjó vegna þess að þetta eru aðeins skyldar tegundir (eins og [[múlasni|múlasnar]]). Talsvert hefur verið um það að silfurrefir hafi sloppið frá refabúum hérlendis en þeir hafa ekki tímgast í náttúrunni svo vitað sé. Ein undantekning er þó, vitað er að silfurrefur æxlaðist með villtum íslenskum ref í Lóni, Kelduhverfi [[1945]] og er það eina dæmið sem þekkt er í heiminum um að rauðrefur og heimskautarefur hafi æxlast úti í náttúrunni.&lt;ref&gt;Björn Guðmundsson Guðmundsson, 1945. „Kynblendingur af silfurref og fjallref í Lóni, Kelduhverfi“. ''Náttúrufræðingurinn'' 15: 108–112.&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* Páll Hersteinsson, ritstj. og aðalhöfundur (2004): ''Íslensk spendýr''. Með vatnslitamyndum og skýringarmyndum eftir Jón Baldur Hlíðberg. Vaka-Helgafell, Reykjavík. ISBN 9979-2-1721-9
* Alderton, David. 1994. ''Foxes, Wolves, and Wild Dogs of the World''. Blandford Press: United Kingdom. ISBN 0-8160-2954-7
* Nowak, Ronald M. 1999. ''Walker's Mammals of the World'': 6th edition. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5789-9
* Wilson, Don E., and DeeAnn M. Reeder. 1993. ''Mammal Species of the World''. 3rd edition. Washington: Smithsonian Institution Press. ISBN 0-8018-8221-4

== Ítarefni ==
{{commons|Alopex lagopus|heimskautaref}}
* [http://www.hi.is/~pher/refir.htm Íslenska tófan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061220211046/http://www.hi.is/~pher/refir.htm |date=2006-12-20 }}
* [http://www.lioncrusher.com/animal.asp?animal=3 Arctic Fox (''Alopex lagopus''), Lioncrusher's Domain]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.canids.org/species/Alopex_lagopus.htm Arctic fox (''Alopex lagopus''), IUCN/SSC Canid Specialist Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070416102758/http://www.canids.org/species/Alopex_lagopus.htm |date=2007-04-16 }}
* {{Vísindavefurinn|109|Eru til margar tegundir af refum á Íslandi og hverjar eru þær?}}
* {{Vísindavefurinn|1721|Hvað verða refir gamlir?}}
* {{Vísindavefurinn|4650|Hvað eru yrðlingar stórir við fæðingu?}}

{{Gæðagrein}}

[[Flokkur:Refir]]
[[Flokkur:Norðurslóðir]]
[[Flokkur:Villt spendýr á Íslandi]]
[[Flokkur:Rándýr]]</text>
      <sha1>ejwq7wx3bv7svd5cr5dolvd4u6orh5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snið:Kort af Evrópu</title>
    <ns>10</ns>
    <id>40886</id>
    <revision>
      <id>1963772</id>
      <parentid>1910604</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T11:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fyxi</username>
        <id>84003</id>
      </contributor>
      <origin>1963772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11063" sha1="dnfjch9vik0wyljmw3dtvxe8ncn92z0" xml:space="preserve">{{Image label begin|image=Standard map of Europe (blank).png|width=700}}

&lt;!-- COUNTRIES AND TERRITORIES GEOGRAPHICALLY IN EUROPE:--&gt;
{{Image label small|x=0.615|y=0.665|scale=700|text=[[Albanía|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Alb.&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.37|y=0.61|scale=700|text=[[Andorra|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;And.&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.53|y=0.56|scale=700|text=[[Austurríki|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Austurríki&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.92|y=0.58|scale=700|text=[[Armenía|&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;Armenía&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.95|y=0.56|scale=700|text=[[Aserbaísjan|&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;Aser.&lt;/span&gt;]]}}
&lt;!-- {{Image label small|x=0.33|y=0.53|scale=700|text=[[Baleareyjar|(Sp.)]]}} --&gt;
{{Image label small|x=0.66|y=0.45|scale=700|text=[[Hvíta-Rússland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Hvíta-Rússland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.43|y=0.49|scale=700|text=[[Belgía|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Belgía&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.57|y=0.61|scale=700|text=[[Bosnía og Hersegovína|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Bosnía&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.66|y=0.624|scale=700|text=[[Búlgaría|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Búlgaría&lt;/span&gt;]]}}
&lt;!-- {{Image label small|x=0.64|y=0.80|scale=700|text=[[Krít|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;(Gr.)&lt;/span&gt;]]}} --&gt;
{{Image label small|x=0.56|y=0.592|scale=700|text=[[Króatía|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Króatía&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.79|y=0.73|scale=700|text=[[Kýpur|&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;Kýpur&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.545|y=0.518|scale=700|text=[[Tékkland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Tékkland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.48|y=0.42|scale=700|text=[[Danmörk|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Danmörk&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.62|y=0.375|scale=700|text=[[Eistland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Eistland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.61|y=0.32|scale=700|text=[[Finnland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Finnland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.40|y=0.55|scale=700|text=[[Frakkland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Frakkland&lt;/span&gt;]]}}
&lt;!-- {{Image label small|x=0.41|y=0.48|scale=700|text=[[Korsíka|(Fr.)]]}} --&gt;
{{Image label small|x=0.49|y=0.496|scale=700|text=[[Þýskaland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Þýskaland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.87|y=0.56|scale=700|text=[[Georgía|&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;Georgía&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.64|y=0.68|scale=700|text=[[Grikkland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Grikkland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.26|y=0.10|scale=700|text=[[Grænland|&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;''Grænland (Dk)''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.60|y=0.561|scale=700|text=[[Ungverjaland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Ungverjaland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.35|y=0.235|scale=700|text=[[Ísland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Ísland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.34|y=0.43|scale=700|text=[[Lýðveldið Írland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Írland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.515|y=0.63|scale=700|text=[[Ítalía|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Ítalía&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.51|y=0.612|scale=700|text=[[San Marínó|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;S. Mar.&lt;/span&gt;]]}}
&lt;!-- {{Image label small|x=0.41|y=0.51|scale=700|text=[[Sardinía|(Ít.)]]}}
{{Image label small|x=0.53|y=0.72|scale=700|text=[[Sikiley|(Ít.)]]}} --&gt;
{{Image label small|x=0.90|y=0.41|scale=700|text=[[Kasakstan|&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;Kasakstan&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.628|y=0.635|scale=700|text=[[Kósovó|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;''Kós.''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.61|y=0.40|scale=700|text=[[Lettland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Lettland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.505|y=0.57|scale=700|text=[[Liechtenstein|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Liec.&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.60|y=0.425|scale=700|text=[[Litáen|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Litáen&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.45|y=0.51|scale=700|text=[[Lúxemborg|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Lux.&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.634|y=0.65|scale=700|text=[[Norður-Makedónía|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Mak.&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.56|y=0.754|scale=700|text=[[Malta|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Malta&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.685|y=0.55|scale=700|text=[[Moldóva|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Moldóva&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.45|y=0.61|scale=700|text=[[Mónakó|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Mon.&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.59|y=0.63|scale=700|text=[[Svartfjallaland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Svart.&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.46|y=0.47|scale=700|text=[[Holland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Holl.&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.49|y=0.34|scale=700|text=[[Noregur|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Noregur&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.54|y=0.095|scale=700|text=[[Svalbarði|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;''Svalbarði (Nor.)''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.58|y=0.48|scale=700|text=[[Pólland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Pólland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.24|y=0.62|scale=700|text=[[Portúgal|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Portúgal&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.65|y=0.58|scale=700|text=[[Rúmenía|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Rúmenía&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.76|y=0.38|scale=700|text=[[Rússland|&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;Rússland&lt;/span&gt;]]}}
&lt;!-- {{Image label small|x=0.60|y=0.445|scale=700|text=[[Kalíníngrad|Kal. (Rúss.)]]}} --&gt;
{{Image label small|x=0.615|y=0.605|scale=700|text=[[Serbía|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Serbía&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.58|y=0.54|scale=700|text=[[Slóvakía|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Slóvakía&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.547|y=0.58|scale=700|text=[[Slóvenía|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Slo.&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.3|y=0.65|scale=700|text=[[Spánn|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Spánn&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.54|y=0.37|scale=700|text=[[Svíþjóð|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Svíþjóð&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.465|y=0.565|scale=700|text=[[Sviss|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Sviss&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.71|y=0.645|scale=700|text=[[Tyrkland|&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;Tyrkland&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.70|y=0.51|scale=700|text=[[Úkraína|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Úkraína&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.38|y=0.46|scale=700|text=[[Bretland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Bretland&lt;/span&gt;]]}}
&lt;!-- {{Image label small|x=0.26|y=0.36|scale=700|text=[[Ermarsundseyjar|Erm.]]}} --&gt;
{{Image label small|x=0.39|y=0.31|scale=700|text=[[Færeyjar|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;''Fær. (Dk.)''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.505|y=0.65|scale=700|text=[[Vatíkanið|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Vat.&lt;/span&gt;]]}}

&lt;!-- COUNTRIES AND TERRITORIES GEOGRAPHICALLY OUTSIDE EUROPE:--&gt;
&lt;!-- {{Image label small|x=0.32|y=1.02|scale=700|text=''&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;[[Gíbraltar]] ([[Bretland]])&lt;/span&gt;''}} --&gt;
&lt;!-- {{Image label small|x=0.75|y=0.68|scale=700|text=''[[Tyrkland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;(Tyrkland)&lt;/span&gt;]]''}} --&gt;
&lt;!-- {{Image label small|x=0.91|y=0.58|scale=700|text=''[[Armenía|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;(Arm)&lt;/span&gt;]]''}} --&gt;
&lt;!-- {{Image label small|x=0.02|y=0.05|scale=700|text=''[[Kanada|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Kanada&lt;/span&gt;]]''}} --&gt;
&lt;!-- {{Image label small|x=0.30|y=0.08|scale=700|text=''[[Grænland|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt; Grænland (Dk.)&lt;/span&gt;]]''}} --&gt;

&lt;!-- OCEANS: --&gt;
{{Image label small|x=0.555|y=0.64|scale=700|text=[[Adríahaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''Adría-''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.575|y=0.651|scale=700|text=[[Adríahaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''haf''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.525|y=0.03|scale=700|text=''[[Norðuríshaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;Norðuríshaf&lt;/span&gt;]]''}}
&lt;!-- {{Image label small|x=0.54|y=0.24|scale=700|text=[[Eystrasalt|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''Eystra-&lt;br /&gt;salt''&lt;/span&gt;]]}} --&gt;
{{Image label small|x=0.68|y=0.73|scale=700|text=''[[Eyjahaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;Eyjahaf&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=0.59|y=0.16|scale=700|text=''[[Barentshaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;Barentshaf&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=0.32|y=0.55|scale=700|text=[[Biskajaflói|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''Biskaja-&lt;br /&gt;flói''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.75|y=0.585|scale=700|text=[[Svartahaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''Svarta-&lt;br /&gt;haf''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.80|y=0.56|scale=700|text=[[Asóvshaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''Asóvs-&lt;br /&gt;haf''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.93|y=0.503|scale=700|text=[[Kaspíahaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''Kaspía-&lt;br /&gt;haf''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.32|y=0.456|scale=700|text=[[Keltahaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''Kelta-&lt;br /&gt;haf''&lt;/span&gt;]]}}
&lt;!-- {{Image label small|x=0.38|y=0.22|scale=700|text=''[[Skagerrak|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;Skagerrak&lt;/span&gt;]]''}} --&gt;
{{Image label small|x=0.24|y=0.19|scale=700|text=''[[Grænlandshaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;Grænlandshaf&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=0.12|y=0.07|scale=700|text=''[[Baffinflói|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;Baffinflói&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=0.217|y=0.68|scale=700|text=[[Cadizflói|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''Cadiz-&lt;br /&gt;flói''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.42|y=0.625|scale=700|text=[[Lígúríuhaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''Lígúríu-&lt;br /&gt;haf''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.42|y=0.71|scale=700|text=''[[Miðjarðarhaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;Miðjarðarhaf&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=0.18|y=0.33|scale=700|text=[[Atlantshaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''Norður-&lt;br /&gt;Atlantshaf''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.435|y=0.41|scale=700|text=[[Norðursjór|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;''Norður-&lt;br /&gt;sjór''&lt;/span&gt;]]}}
{{Image label small|x=0.43|y=0.27|scale=700|text=''[[Noregshaf|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;Noregshaf&lt;/span&gt;]]''}}
{{Image label small|x=0.275|y=0.706|scale=700|text=''[[Gíbraltarsund|&lt;span style=&quot;color:#E2EBF5;&quot;&gt;Gíbraltarsund&lt;/span&gt;]]''}}
&lt;!-- {{Image label small|x=0.0|y=0.0|scale=700|text=0.0}}
{{Image label small|x=0.1|y=0.0|scale=700|text=0.1}}
{{Image label small|x=0.2|y=0.0|scale=700|text=0.2}}
{{Image label small|x=0.3|y=0.0|scale=700|text=0.3}}
{{Image label small|x=0.4|y=0.0|scale=700|text=0.4}}
{{Image label small|x=0.5|y=0.0|scale=700|text=0.5}}
{{Image label small|x=0.6|y=0.0|scale=700|text=0.6}}
{{Image label small|x=0.7|y=0.0|scale=700|text=0.7}}
{{Image label small|x=0.8|y=0.0|scale=700|text=0.8}}
{{Image label small|x=0.9|y=0.0|scale=700|text=0.9}}
{{Image label small|x=1.0|y=0.0|scale=700|text=1.0}}
{{Image label small|x=0.0|y=0.0|scale=700|text=0.0}}
{{Image label small|x=0.0|y=0.1|scale=700|text=0.1}}
{{Image label small|x=0.0|y=0.2|scale=700|text=0.2}}
{{Image label small|x=0.0|y=0.3|scale=700|text=0.3}}
{{Image label small|x=0.0|y=0.4|scale=700|text=0.4}}
{{Image label small|x=0.0|y=0.5|scale=700|text=0.5}}
{{Image label small|x=0.0|y=0.6|scale=700|text=0.6}}
{{Image label small|x=0.0|y=0.7|scale=700|text=0.7}}
{{Image label small|x=0.0|y=0.8|scale=700|text=0.8}} --&gt;
{{Image label end}}
{{Image label end}}&lt;noinclude&gt;
[[Flokkur:Landafræðisnið]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dnfjch9vik0wyljmw3dtvxe8ncn92z0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enska úrvalsdeildin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41099</id>
    <revision>
      <id>1963726</id>
      <parentid>1961081</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T20:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19770" sha1="8az6hm9fm1xoo74fc1j7i8wvm68717n" xml:space="preserve">{{Infobox football league
| name       = Premier League
| pixels     = 270px
| sport      = [[Association football]]
| country    = England
| confed     = [[UEFA]]
| founded    = {{start date and age|1992|02|20|df=y}}
| relegation = [[EFL Championship]]
| levels     = 1
| teams      = 20
| domest_cup = &lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* [[FA Cup]]
* [[FA Community Shield]]
&lt;/div&gt;
| league_cup = [[EFL Cup]]
| confed_cup = &lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* [[Meistaradeild Evrópu]]
* [[Evrópukeppni félagsliða]]
* [[Sambandsdeild Evrópu]]
&lt;/div&gt;
| champions  = [[Arsenal]] (4. titill)
| season     = 2025–26
| most_successful_club = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] (13 titlar)
| most_appearances = [[Gareth Barry]] (653)
| top_goalscorer = [[Alan Shearer]] (260)
| tv         = &lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* [[Sky Sports]], [[BT Sport]], [[Amazon Prime Video]] (beinar útsendingar)
* Sky Sports, [[BBC Sport]] (yfirferð)
&lt;/div&gt;
| website    = [https://www.premierleague.com premierleague.com]
| current    = 
}}
'''Enska úrvalsdeildin''' er efsta atvinnumannadeildin í [[knattspyrna|knattspyrnu]] á [[England]]i (og [[Wales]]). Hún er vinsælasta deild í heimi og einnig sú arðbærasta. Tímabil deildarinnar er frá ágúst og fram í maí, liðin eru 20 og eru alls 38 leikir á lið. Neðstu þrjú liðin falla í lok tímabils og þrjú lið koma í staðinn á næsta tímabili úr [[enska meistaradeildin|ensku meistaradeildinni]]. Meðaltal áhorfenda á leikjum er rúmlega 40.000 (2024-2025) &lt;ref&gt;[https://global.espn.com/soccer/stats/_/league/ENG.1/season/2024/view/performance Season English Premier League Performance Stats - 2024-2025] ESPN, sótt 24. apríl 2026&lt;/ref&gt; sem er það annað mesta í heiminum á eftir þýsku [[Bundesliga]]. Hámarksstigafjöldi sem lið getur náð á einni leiktíð er 114 stig en stigametið í deildinni er 100 stig.

== Söguágrip==
Enska úrvalsdeildin var stofnuð árið [[1992]] af félögunum í [[Gamla enska fyrsta deildin|gömlu fyrstu deildinni]] sem hafði verið starfrækt í 104 ár. Alls hafa 49 lið tekið þátt í deildinni frá upphafi. Fyrst um sinn voru lið yfir hvert tímabil 22 en tímabilið 1995-1996 var liðum fækkað í 20.

Eftir aldamót var farið að tala um stóru 4 liðið (''Big four''): Manchester United, Liverpool, Chelsea og Arsenal. Eftir 2010 var farið að tala um ''stóru sex'' (''Big six''), þá voru Tottenham Hotspur og Manchester City komin hóp stærri liða. Manchester City vann titillinn tímabilið 2011–12 og varð fyrsta liðið utan hinna stóru fjögurra til að vinna deildina síðan Blackburn Rovers tímabilið 1994–95. Síðar dró saman með liðum og önnur lið komust ofar á töfluna.

Tímabilið 2003–04 var Arsenal taplaust og er það í eina skipti sem það hefur gerst. Liðið var kallað ''Hinir ósigrandi'' (e. ''The Invincibles''). 

Sjö lið hafa unnið deildina hingað til: [[Manchester United]] (13), [[Arsenal]] (4), [[Manchester City]] (8), [[Chelsea FC]] (5) [[Blackburn Rovers]] (1), [[Liverpool FC]] (2) og [[Leicester City]] (1).

Fjögur lið hafa unnið [[Meistaradeild Evrópu]]: Liverpool (2005), Manchester United (2008) og Chelsea (2012), Manchester City (2023)

Með flest mörk á einu tímabili er [[Erling Haaland]] með en hann sló metið tímabilið 2022-2023. Áður var [[Mohamed Salah]] með 32 mörk og með 31 mark deildu metinu [[Alan Shearer]], [[Cristiano Ronaldo]], [[Luis Suárez]]. [[Thierry Henry]] hefur oftast verið markakóngur eða 4 sinnum.

Tímabilið 2019-2020 hóf deildin að nota [[VAR]]-myndbandsdómgæslu. Tímabilið 2022-2023 fjölgaði skiptingum úr 3 í 5 leikmenn á leik.

=== Sigurvegarar ensku úrvalsdeildarinnar frá upphafi ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;margin-left:1em;&quot;
|-
!width=&quot;75&quot; | Leiktímabil
!width=&quot;130&quot; | Sigurvegari
|-
|2025-2026
|Arsenal
|-
|2024-25
|Liverpool FC
|-
|2023-24
|Manchester City
|-
|2022-23
|Manchester City
|-
|2021-22
|Manchester City
|-
|[[2020-21]]
|[[Manchester City]]
|-
|[[Enska úrvalsdeildin 2019-20|2019-20]]
|[[Liverpool FC]]
|-
|[[2018-19]]
|[[Manchester City]]
|-
|[[2017-18]]
|[[Manchester City]]
|-
|[[Enska úrvalsdeildin 2016-17|2016-17]]
|[[Chelsea F.C.]]
|-
|[[Enska úrvalsdeildin 2015-16|2015-16]]
|[[Leicester City F.C.]]
|-
|[[2014-15]]
|[[Chelsea F.C.]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2013-14|2013–14]]
| [[Manchester City]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2012-13|2012–13]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2011-12|2011–12]]
| [[Manchester City]]
|- 
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2010-11|2010–11]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2009-10|2009–10]]
| [[Chelsea F.C.|Chelsea]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2008-09|2008–09]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2006-07|2006–07]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2005-06|2005–06]]
| [[Chelsea F.C.|Chelsea]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2004-05|2004–05]]
| [[Chelsea F.C.|Chelsea]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2003-04|2003–04]]
| [[Arsenal F.C.|Arsenal]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2002-03|2002–03]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2001-02|2001–02]]
| [[Arsenal F.C.|Arsenal]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 2000-01|2000–01]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 1999-00|1999–00]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 1998-99|1998-99]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 1997-98|1997–98]]
| [[Arsenal F.C.|Arsenal]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 1996-97|1996–97]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 1995-96|1995–96]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 1994-95|1994–95]]
| [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 1993-94|1993–94]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|-
| align=&quot;center&quot; | [[Enska úrvalsdeildin 1992-93|1992–93]]
| [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|}

== Lið tímabilið 2025-2026 ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!width=100| Félag 
!width=70| Hámarksfjöldi
!width=100| Leikvangur 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |[[Manchester United F.C.|Manchester United]]   || style=&quot;text-align:center;&quot; | 74.197 || [[Old Trafford]]
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]  || style=&quot;text-align:center;&quot; | 62.850 || [[Tottenham Hotspur Stadium]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |  [[Liverpool F.C.|Liverpool]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.276|| [[Anfield]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Arsenal F.C.|Arsenal]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 60.704 ||  [[Emirates Stadium]]   
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | [[West Ham United F.C.|West Ham United]]  || style=&quot;text-align:center;&quot; | 62.500 || [[London Stadium]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Manchester City F.C.|Manchester City]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.900 ||  [[Etihad Stadium]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |[[Everton F.C.|Everton]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.769 ||  [[Everton Stadium]] 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |  [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.258 || [[St James' Park]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |[[Sunderland A.F.C.|Sunderland]]   || style=&quot;text-align:center;&quot; | 49.000|| [[Stadium of Light]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Aston Villa]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 42.918 ||  [[Villa Park]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Chelsea F.C.|Chelsea]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 40.173 || [[Stamford Bridge]] 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |[[Leeds United]]   || style=&quot;text-align:center;&quot; | 37.645|| [[Elland Road]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Nottingham Forest]]|| style=&quot;text-align:center;&quot; | 30.404 || [[City Ground]] 
|-	
| style=&quot;text-align:center;&quot; |[[Brighton &amp; Hove Albion]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 31.876||  [[Falmer Stadium|Amex Stadium]] 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |  [[Wolverhampton Wanderers]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 31.750 ||  [[Molineux Stadium]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |[[Fulham F.C.]]   || style=&quot;text-align:center;&quot; | 29.589|| [[Craven Cottage]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Crystal Palace]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 25.194 || [[Selhurst Park]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |[[Burnley F.C.]]   || style=&quot;text-align:center;&quot; | 21.944|| [[Turf Moor]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Brentford FC]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 17.250 || [[Brentford Community Stadium]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | [[AFC Bournemouth]] || style=&quot;text-align:center;&quot; | 11.307 || [[Dean Court]] 
|-
|}

==Tölfræði==
=== Markahæstu menn frá upphafi (yfir 100 mörk) ===
&lt;small&gt;''Uppfært 22.2. 2026.'' Feitletraðir leikmenn spila enn í PL.&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!Sæti!!Leikmaður!!Mörk
|-
|1
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Alan Shearer]]||260
|-
|2
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Harry Kane]]||213
|-
|3
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Wayne Rooney]]||208
|-
|4
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{EGY}} '''[[Mohamed Salah]]''' ||193
|-
|5
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Andrew Cole]] ||187
|-
|6
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ARG}} [[Sergio Agüero]]||184
|-
|7
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Frank Lampard]] ||177
|-
|8
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{FRA}} [[Thierry Henry]]||175
|-
|9
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Robbie Fowler]] ||163
|-
|10
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Jermain Defoe]] ||162
|-
|11
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Michael Owen]] ||150
|-
|12
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Les Ferdinand]] ||149
|-
|13
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Teddy Sheringham]] ||146
|-
|14
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Jamie Vardy]]||145
|-
|15
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{NLD}} [[Robin van Persie]] ||144
|-
|16
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{NLD}} [[Jimmy Floyd Hasselbaink]] ||127
|-
|16
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{KOR}} [[Son Heung-min]] ||127
|-
|17
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{IRL}} [[Robbie Keane]] ||126
|-
|18
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{FRA}} [[Nicolas Anelka]] ||125
|-
|20
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{TTO}} [[Dwight Yorke]] ||123
|-
|20
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Raheem Sterling]]||123
|-	
|21
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{BEL}} [[Romelu Lukaku]] ||121
|-
|22
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Steven Gerrard]] ||120
|-	
|23
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Ian Wright]] ||113
|-		
|24
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Dion Dublin]] ||111
|-
|24
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{SEN}} [[Sadio Mané]] ||111
|-
|25
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Emile Heskey]] ||110
|-					
|26
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{NOR}} '''[[Erling Haaland]]''' ||109
|-	
|26
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{WAL}} [[Ryan Giggs]] ||109
|-
|27
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Peter Crouch]]||108
|-				
|28
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Paul Scholes]] ||107
|-
|29
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Darren Bent]] ||106
|-	
|30
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{CIV}} [[Didier Drogba]] ||104
|-	
|31
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{PRT}} [[Cristiano Ronaldo]] ||103
|-			
|32
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Matt Le Tissier]] ||100
|-		
|}

===Stoðsendingar===
&lt;small&gt;Leikmenn sem enn eru spilandi '''feitletraðir'''. Uppfært 24.4 2026.&lt;/small&gt;

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|+ Flestar stoðsendingar
|-
! style=&quot;width:20px&quot; abbr=&quot;Position&quot;|Röð
! style=&quot;width:175px&quot; |Nafn
! style=&quot;width:40px&quot; abbr=&quot;Goals&quot;|Stoðsendingar
! style=&quot;width:40px&quot; abbr=&quot;Games Played&quot;|Leikir
! style=&quot;width:65px&quot; abbr=&quot;APG&quot;|Stoðsendingar á leik
! style=&quot;width:50px&quot; abbr=&quot;Position&quot;|Leikstaða
|-
| 1
| style=&quot;text-align:left&quot;| [[Ryan Giggs]] || '''162''' || 632 || 0.26 || Miðjumaður 
|-
| 2
| style=&quot;text-align:left&quot;|  [[Kevin De Bruyne]] || '''119''' || 284|| 0.42 || Miðjumaður
|-
| 3
| style=&quot;text-align:left&quot;| [[Cesc Fàbregas]] || '''111''' || 350 || 0.32 || Miðjumaður
|-
| 4
| style=&quot;text-align:left&quot;| [[Wayne Rooney]] || '''103''' || 491 || 0.21 || Framherji
|-
| 5
| style=&quot;text-align:left&quot;|  [[Frank Lampard]] || '''102''' || 609 || 0.17 || Miðjumaður
|-
| 6
| style=&quot;text-align:left&quot;|  [[Dennis Bergkamp]] || '''94''' || 315 || 0.30 || Framherji
|-
| 7
| style=&quot;text-align:left&quot;|  '''[[Mohamed Salah]]''' || '''93''' || 323 || 0.29 || Miðjumaður
|-
| 7
| style=&quot;text-align:left&quot;| [[David Silva]] || '''93''' || 304 || 0.30 ||Miðjumaður
|-
| 8
| style=&quot;text-align:left&quot;|  [[Steven Gerrard]] || '''92''' || 504 || 0.18 || Miðjumaður
|-
| 9
| style=&quot;text-align:left&quot;|  '''[[James Milner]]''' || '''90''' || 657|| 0.14 || Miðjumaður
|-
|}&lt;ref name=&quot;PL-assists&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.premierleague.com/stats/top/players/goal_assist|title=Premier League Player Stats: Assists – All Seasons|publisher=Premier League|accessdate=26 April 2017|archive-date=24 júní 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170624144700/https://www.premierleague.com/stats/top/players/goal_assist|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Leikmenn með meira en 500 leiki spilaða ===
&lt;small&gt;''Uppfært 24.4. 2026.''&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Sæti!!Leikmaður!!Leikir
|-
|1
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} '''[[James Milner]]''' ||657
|-
|2
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Gareth Barry]]||653
|-
|3
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Ryan Giggs]]||632
|-
|4
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Frank Lampard]] ||609
|-
|5
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[David James]] ||572
|-
|6
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{WAL}} [[Gary Speed]]||535
|-
|7
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Emile Heskey]] ||516
|-
|8
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Mark Schwarzer]] ||514
|-
|9
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Jamie Carragher]] ||508
|-
|10
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Phil Neville]] ||505
|-
|11
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Steven Gerrard]] ||504
|-
|12
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Rio Ferdinand]] ||504
|-
|13
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{ENG}} [[Sol Campbell]] ||503
|-
|}

===Markmenn===
''uppfært í jan. 2023''
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Flest skipti haldið hreinu
|-
! Röð !! Leikmaður !! Hrein mörk
|-
| align=center | 1 ||  [[Petr Čech]] || align=&quot;center&quot; |202
|-
| align=center | 2 || [[David James]] || align=center | 169
|-
| align=center | 3 || [[Mark Schwarzer]] || align=center | 151
|-
| align=center | 4 || [[David Seaman]] || align=center | 140
|-
| align=center | 5 || [[David de Gea]] || align=center | 138
|-
| align=center | 6 ||  [[Nigel Martyn]] || align=center | 137
|-
| align=center | 7 || [[Pepe Reina]] || align=center | 136
|-
| align=center rowspan=&quot;3&quot;|8 ||  [[Edwin van der Sar]] || align=center rowspan=&quot;3&quot; | 132
|-
| align=left| [[Tim Howard]]
|-
| align=left| [[Brad Friedel]]
|-
| align=center | 9 ||  [[Peter Schmeichel]] || align=center | 128
|}

===Mörk úr aukaspyrnum===
&lt;small&gt;''Uppfært í maí 2025.''&lt;/small&gt;
{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|-
!Sæti
!style=&quot;width:175px&quot;| Nafn
!style=&quot;width:50px&quot;| Mörk
!Leikir
!style=&quot;width:50px&quot;| Staða
|-
| 1
|style=&quot;text-align:left&quot;| [[David Beckham]] || '''18''' || 265  ||  Miðherji
|-
|2
|style=&quot;text-align:left&quot;| '''[[James Ward-Prowse]]''' || '''17'''|| 378 ||  Miðherji
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 3
|style=&quot;text-align:left&quot;| [[Gianfranco Zola]] || rowspan=&quot;3&quot; | '''12''' || 229  || Framherji
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| [[Thierry Henry]] || 258 || Framherji
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| [[Cristiano Ronaldo]] || 222 ||  Framherji
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 6
|style=&quot;text-align:left&quot;| [[Laurent Robert]] || rowspan=&quot;2&quot; | '''11''' || 150 || Framherji
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| [[Sebastian Larsson]] || 282 ||  Miðherji
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 8
|style=&quot;text-align:left&quot;| [[Ian Harte]] || rowspan=&quot;2&quot; | '''10''' || 237 || Varnarmaður
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| [[Morten Gamst Pedersen]] || 260  ||  Miðherji
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 10
|style=&quot;text-align:left&quot;| '''[[James Maddison]]''' ||  rowspan=&quot;4&quot; | '''9''' ||  221 || Miðherji
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| [[Jamie Redknapp]] ||  295 ||  Miðherji
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| [[Nolberto Solano]] || 302 || Miðherji
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| [[Frank Lampard]] || 609  || Miðherji
|}

===Markahæstu Íslendingar í ensku úrvalsdeildinni===
&lt;small&gt;''Uppfært 16/4 2021.''&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!Sæti!!Leikmaður!!Mörk
|-
|1
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Gylfi Þór Sigurðsson]]||67
|-
|2
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Eiður Smári Guðjohnsen]]||55
|-
|3
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Heiðar Helguson]] ||28
|-
|4
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[ Hermann Hreiðarsson]] ||14
|-
|5
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Jóhann Berg Guðmundsson]] ||10
|-
|6
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Guðni Bergsson]]||8
|-
|7
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Ívar Ingimarsson]] ||4
|-
|8
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Grétar Rafn Steinsson]] ||4
|-
|9
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Brynjar Björn Gunnarsson]] ||3
|-
|10
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Arnar Gunnlaugsson]] ||3
|-
|11
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Jóhannes Karl Guðjónsson]] ||2
|-
|12
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Aron Einar Gunnarsson]] ||2
|-
|13
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Þórður Guðjónsson]] ||1
|-
|14
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Þorvaldur Örlygsson]] ||1
|-
|colspan=&quot;3&quot;|&lt;small&gt;Feitletraðir leikmenn spila enn í ensku úrvalsdeildinni&lt;/small&gt;
|}

===Fjöldi stoðsendinga Íslendinga í Premier League===
&lt;small&gt;''Uppfært 20/5 2021.''&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!Sæti!!Leikmaður!!Stoðsendingar
|-
|1
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Gylfi Þór Sigurðsson]]||50
|-
|2
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Eiður Smári Guðjohnsen]]||28
|-
|3
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Jóhann Berg Guðmundsson]] ||17
|-
|4
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[ Hermann Hreiðarsson]] ||15
|-
|5
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Heiðar Helguson]] ||9
|-
|6
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Grétar Rafn Steinsson]]||8
|-
|7
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Guðni Bergsson]] ||4
|-
|8
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Aron Einar Gunnarsson]] ||3
|-
|9
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Jóhannes Karl Guðjónsson]] ||2
|-
|9
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Arnar Gunnlaugsson]] ||2
|-
|10
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Ívar Ingimarsson]] ||1
|-
|10
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Lárus Sigurðsson]] ||1
|-
|colspan=&quot;3&quot;|&lt;small&gt;Feitletraðir leikmenn spila enn í ensku úrvalsdeildinni&lt;/small&gt;
|}

==Tengt efni==
[[Enska úrvalsdeild kvenna]] er efsta deild kvennaknattspyrnunnar á Englandi.

== Heimildir ==
* {{wpheimild | tungumál = En | titill = Premier League | mánuðurskoðað = 12. apríl | árskoðað = 2018}}
* {{wpheimild | tungumál = En | titill = Premier League records and statistics | mánuðurskoðað = 8. feb. | árskoðað = 2021}}
* „[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/5237764.stm Premiership club-by-club guide]“, ''BBC Sport'', skoðað 7. maí 2007.
* „[http://stats.premierleague.com/ Premier League] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613181649/http://stats.premierleague.com/ |date=2006-06-13 }}“, skoðað 7. maí 2007.

{{S|1992}}
{{Enska úrvalsdeildin}}

==Tilvísanir==
[[Flokkur:Enskar knattspyrnudeildir]]
[[Flokkur:Enska úrvalsdeildin| ]]
[[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]]
[[Flokkur:Knattspyrnumót og -keppnir félagsliða]]</text>
      <sha1>8az6hm9fm1xoo74fc1j7i8wvm68717n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Þjóðernishreyfing Íslendinga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42140</id>
    <revision>
      <id>1963724</id>
      <parentid>1958924</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T20:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5247" sha1="1euihgcjpswzi0pxj7cw31w9b1m98sq" xml:space="preserve">{{Stjórnmálaflokkur
|flokksnafn_íslenska = Þjóðernishreyfing Íslendinga
|mynd = [[Mynd:Flag of the Nationalist Party (Iceland).svg|150px|center|]]
|leiðtogi = [[Jón H. Þorbergsson]]&lt;br&gt;[[Eiður S. Kvaran]]&lt;br&gt;[[Gísli Sigurbjörnsson]]
|litur = #0166cc
|stofnár = 1934
|lagt niður = 1944
|hugmyndafræði = [[Nasismi]], [[íslensk þjóðernishyggja]], [[gyðingahatur]], [[andkommúnismi]]
|bestu kosningaúrslit = 
|verstu kosningaúrslit = }}
[[Mynd:Nazi-march-Reykjavik-Iceland.jpg|thumb|right|Ganga niður Bankastræti á fjórða áratugnum til stuðnings nasisma.]]
'''Þjóðernishreyfing Íslendinga''' ('''ÞHÍ''') var íslensk [[stjórnmál]]ahreyfing, stofnuð [[1933]]. Helstu leiðtogar hennar voru [[Jón H. Þorbergsson]] frá [[Laxamýri]],  [[Eiður S. Kvaran]] sagn- og mannfræðingur og frímerkjasalinn [[Gísli Sigurbjörnsson]]. Þeir Eiður og Gísli höfðu báðir dvalist í [[Þýskaland]]i og orðið þar vitni að framgöngu [[nasismi|nasista]]. Aðalstefnumál hreyfingarinnar var að efla íslenska menningu á þjóðlegum grundvelli og vernda kynstofn Íslendinga. Mikilvægt þótti að útlendingar fengju ekki landvistarleyfi á Íslandi, nema um sérfræðinga væri að ræða í þeim greinum atvinnulífs, þar sem Íslendingar réðu ekki yfir sambærilegum fræðingum. ÞHÍ var skipuð tveimur andstæðum hópum: annars vegar óánægðum [[Sjálfstæðisflokkurinn|sjálfstæðis]]- og [[Framsóknarflokkurinn|framsóknarmönnum]] og hins vegar ungu fólki sem hrifist hafði af þýska nasismanum.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://notendur.centrum.is/~snorrigb/Jewicel.htm |archive-url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20070504011010/notendur.centrum.is/~snorrigb/Jewicel.htm |archive-date=4. maí 2007 |url-status=dead |title=Iceland and the Jewish Question until 1940 |author=Snorri G. Bergsson |website=Heimasíða Snorra G. Bergssonar |date=1994–1995}}&lt;/ref&gt; Tímaritið ''Íslenzk endurreisn'', sem kom út árin 1933 og 1934, var helsta málgagn ÞHÍ.

Hreyfingin klofnaði 1934 og stofnuðu fylgjendur þýsku nasistanna [[Flokkur þjóðernissinna|Flokk þjóðernissinna]], en ÞHÍ lagði fljótlega niður stafsemi. Meginstefna flokksins var andstaða við [[Kommúnismi|kommúnista]] og takmark ''„þjóðernissinna væri alger útrýming kommúnista{{nbsp}}... engir flokkar, aðeins sameinuð og sterk íslenzk þjóð.“&lt;ref&gt;{{Tímarit.is |5273255 |Nazismi á Íslandi: Saga Þjóðernishreyfingar Íslendinga og Flokks þjóðernissinna |útgáfudagsetning=1976 |blað=Saga, blað Sögufélags (XIV) |blaðsíða=5–68 |höfundur=Ásgeir Guðmundsson |skoðað=5. apríl 2026 }}&lt;/ref&gt;

&lt;blockquote&gt;„Takmark þjóðernisjafnaðarstefnunnar er að skapa Volksgemeinschaft —þjóðarsamfélag, órjúfandi þjóðarheild...{{nbsp}} Stéttamunurinn á að hverfa og allur ágreiningur, sem stafað getur af mismunandi uppeldi manna… Í því skyni starfa hin stóru æskulýðsfélög —Hitlersæskufélögin...{{nbsp}} „Ef þjóðin á að lifa, verður Marxisminn að deyja&quot;''.&lt;/blockquote&gt;

Þrátt fyrir að [[Gyðingahatur]] væri eitt meginatriði í stefnu þýskra nasista skrifuðu flest málgögn íslenskra þjóðernissinna lítið um það. Hins vegar var [[Gyðingar|Gyðinga]] stöku sinnum getið í tengslum við kommúnisma. ''Mjölnir'', málgagn ''Félags þjóðernissinnaðra stúdenta'' við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]], skrifaði harðast á móti Gyðingum. Hins vegar var dýrkun á öllu „íslensku“ og kynþáttahatur mikilvægur þáttur í hugmyndafræðinni. Helstu málgögn þjóðernissinnaflokksins voru ''Ísland'' og ''Ákæran''.  

Flokkur þjóðernissinna hætti að mestu störfum um [[1940]] en var formlega lagður niður [[1944]] þegar ósigur Þjóðverja í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]] var orðinn augljós. Flokkurinn bauð fram í Alþingiskosningum og bæjarstjórnarkosningum og varð fylgi hans mest í bæjarstjórnarkosningum í [[Reykjavík]] árið [[1934]], 2,8%, en það voru samanlagt 399 atkvæði.

== Tengt efni ==
*[[Íslensk þjóðernishyggja]]
*[[Listi yfir Íslendinga sem voru tengdir Nasistaflokknum]]

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Frekari fróðleikur ==
* {{bókaheimild|höfundur=Ásgeir Guðmundsson|titill=Berlínarblús: íslenskir meðreiðarsveinar og fórnarlömb þýskra nasista (2. útgáfa)|útgefandi=Reykjavík: Skrudda|ár=2009}}
* {{bókaheimild|höfundur=Hrafn Jökulsson &amp; Illugi Jökulsson|titill=Íslenskir nasistar|útgefandi=Reykjavík: Tákn|ár=1988}}
* {{bókaheimild|höfundur=Þór Whitehead|titill=Íslandsævintýri Himmlers 1935-1937 (2. útgáfa)|útgefandi= Reykjavík: Vaka-Helgafell|ár=1998}}
* {{cite web |url=http://notendur.centrum.is/~snorrigb/holoc.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20080318090043/http://notendur.centrum.is/~snorrigb/holoc.htm |archive-date=2008-03-18 |url-status=dead |title=Helförin |website=Heimasíða Snorra G. Bergssonar |access-date=2026-04-05 }}

{{sa|1934|1944}}
[[Flokkur:Nasismi]]
[[Flokkur:Fyrrum íslenskir stjórnmálaflokkar]]
[[Flokkur:Fasistaflokkar]]
[[Flokkur:Íslensk þjóðernishyggja]]
[[Flokkur:Stjórnmálaflokkur þjóðernissinna á Íslandi]]</text>
      <sha1>1euihgcjpswzi0pxj7cw31w9b1m98sq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aachen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51499</id>
    <revision>
      <id>1963732</id>
      <parentid>1906369</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T23:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Frægustu börn borgarinnar */</comment>
      <origin>1963732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16985" sha1="tlxkco4i8amxyxguf4eniq2lkk3b45f" xml:space="preserve">{{Byggð
| nafn = Aachen
| skjaldarmerki = DEU Aachen COA.svg
| kort = Lage der kreisfreien Stadt Aachen in Deutschland.png
|undirskipting_gerð = Sambandsland
| undirskipting_nafn =  [[Norðurrín-Vestfalía]]
| flatarmál_heild_km2 = 160,85
| mannfjöldi_heild = 249.000 
| mannfjöldi_frá = 2019
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 =1513
| hæð_m = 173
| vefsíða =[http://www.aachen.de/ www.aachen.de]
}}
[[File:Karte Aachen Stadtbezirke.png|thumb]]
[[Mynd:AachenKarlDerGrosseStatue.jpg|thumb|Stytta af Karlamagnúsi fyrir framan ráðhúsið]]

'''Aachen''' er borg í þýska sambandslandinu [[Norðurrín-Vestfalía|Norðurrín-Vestfalíu]] og er með um 250 þúsund íbúa ([[2019]]). Hún er vestasta borgin í [[Þýskaland]]i. Aachen er þekktust fyrir að vera aðsetur [[Karlamagnús]]ar og var sem slík höfuðborg og krýningaborg [[Heilaga rómverska ríkið|þýska ríkisins]]. Karlamagnús hvílir í dómkirkjunni í borginni, sem jafnframt er á [[heimsminjaskrá UNESCO]].

== Lega ==
Aachen liggur vestast í sambandslandinu, nokkuð fyrir suðvestan [[Ruhr-héraðið]]. Hún er vestasta borg Þýskalands og liggur við hollensku og belgísku landamærin. Næstu borgir eru [[Köln]] til austurs (50 km), [[Maastricht]] í [[Holland]]i til vesturs (20 km) og [[Liége]] í [[Belgía|Belgíu]] til suðvesturs (30 km).

== Skjaldarmerki ==
[[Skjaldarmerki]] Aachen sýnir svartan örn á gulum grunni. Örninn er tákn um gamla þýska ríkið, enda var Aachen keisaraborg. Örninn er búinn að vera tákn borgarinnar í margar aldir og hefur breyst örlítið með tímanum. Síðustu breytingar áttu sér stað [[1980]].

== Orðsifjar ==
Nafnið Aachen er vatnanafn eða árnafn og er dregið af gamla germanska orðinu ''Ahha'' eða ''Ache'', sem aftur er dregið af latneska orðinu ''aqua'', sem merkir ''vatn''. Á 8. öld hét bærinn Aquis Villa (''Vatnabær''). Meintar eru uppsprettur sem lengi hafa verið notaðar við böð og heilsuböð. &lt;ref&gt;Geographische Namen in Deutschland. Duden. 1993. Bls. 29.&lt;/ref&gt; Aachen heitir öðru nafni á hinum ýmsu tungumálum. [[Franska]]: Aix-la-Chapelle. [[Latína]]: Aquisgranum. [[Hollenska]]: Aken.

== Saga Aachen ==

=== Keisaraborgin ===
Það voru [[Rómverjar]] sem fyrstir settust að á núverandi borgarstæði. Þeir fundu lindir sem þeir notuðu fyrir böð. Bærinn sem Rómverjar reistu var þó ekki stór, enda við jaðar [[Rómaveldi]]s. Rómverjar hurfu í upphafi 5. aldar og settust þá [[germanir]] að í bænum, ekki síst frankar. Árið [[765]] kemur Aachen fyrst við skjöl er Pippin yngri frankakonungur hélt upp á jólin þar og páska árið eftir. Sonur hans, Karlamagnús, lét reisa kastalavirki í Aachen og gerði staðinn að aðalaðsetri sínu. Það með varð Aachen að höfuðborg hins mikla frankaríkis. Karlamagnús varð síðan fyrsti [[keisari]] hins mikla ríkis. Hann lét einnig reisa dómkirkjuna. Árið [[817]] lét Karlamagnús krýna son sinn [[Lúðvík hinn frómi|Lúðvík hinn fróma]] til meðkonungs í Aachen. Síðan þá hafa rúmlega 30 konungar þýska ríkisins verið krýndir í dómkirkjunni í Aachen og voru margir þeirra seinna krýndir til keisara. Síðasta krýningin í Aachen fór fram [[1531]] er [[Ferdinand I (HRR)|Ferdinand I]] var krýndur til konungs. Seinni konungar voru að mestu leyti krýndir í [[Frankfurt am Main|Frankfurt]]. Margir konunganna og keisaranna hvíla í dómkirkjunni í Aachen. Hún er enn talinn mesta keisaraborg Þýskalands.

=== Fríborg ===
[[Mynd:Aachen city hall Imperial Regalia replicas.jpg|thumb|Ríkisdjásnin]]
[[Friðrik Barbarossa]] var krýndur til konungs í Aachen [[1152]]. Hann lét gagnpáfann Pascalis III lýsa Karlamagnús heilagan árið [[1165]]. Á næsta ári gerði hann Aachen að fríborg í ríkinu. Borgin fékk skömmu seinna veglega borgarmúra, sem kölluðust Barbarossamúrar. [[1248]] varð Vilhjálmur frá Hollandi gagnkonungur í þýska ríkinu, meðan [[Friðrik II (HRR)|Friðrik II]] var keisari. Vilhjálmur vildi láta krýna sig í Aachen, en borgarbúar lokuðu á hann borgarhliðunum og stóðu fast með Friðriki keisara. Vilhjálmur lét því gera umsátur um borgina. Eftir nokkra mánuði fór honum þó að leiðast þófið og lét gera stíflur í nokkra læki sem runnu í gegnum Aachen. Fyrir vikið hækkaði í þeim vatnið og flæddi út um alla borg. Borgarbúar gáfust loks upp eftir sex mánaða úthald og var Vilhjálmur þá krýndur. Til krýninga konunga voru þrjú ríkisdjásn notuð: Myndabók guðspjallamannanna, Stefánsskrínið (með mold frá [[Jerúsalem]] og dreypt með blóði heilags Stefáns) og korði Karlamagnúsar. Þessi ríkisdjásn voru í fyrsta sinn notuð í helgigöngu í Aachen [[1349]]. Síðan þá hefur helgigangan farið fram á sjö ára fresti í Aachen, sem varð ein af mest sóttu pílagrímsstöðum kristninnar í [[Evrópa|Evrópu]]. 

=== Siðaskiptin ===
[[Siðaskiptin]] gengu hægt fyrir sig í Aachen. Það var ekki fyrr en eftir [[1560]] að nokkrir íbúar snerust til [[lúterstrú]]ar. En með tilkomu hollenskra innflytjenda stórjókst hlutfall lúterstrúarmanna í borginni. [[1581]] voru lúterskir borgarráðsmenn í fyrsta sinn í meirihluta í borgarráðinu. Þá voru sett lög um trúfrelsi í borginni og í raun voru allir sáttir við aðstæður. En keisaranum, [[Rúdolf II (HRR)|Rúdolf II]], mislíkaði að keisaraborgin skyldi snúast til lúterstrúar. Hann sjálfur hafði verið krýndur til konungs í [[Regensburg]] í [[Bæjaraland]]i. Seinasta konungskrýningin í Aachen hafði farið fram 1531. Rúdolf setti ríkisbann á borgina og í kjölfarið varð borgarráð eingöngu skipað kaþólikkum. Þeir stóðu hins vegar andspænis lúterskum íbúum borgarinnar, sem þar voru í miklum meirihluta. Í fyrstu varð ágreiningur lítill, en smájókst með árunum. [[1611]] voru lúterskar messur bannaðar og lúterstrúarmenn áttu að missa réttindi sín. Þessu gátu borgarbúar ekki unað og gerðu allsherjar uppreisn. Þeir stormuðu í ráðhúsið og handtóku allt borgarráðið. Einnig brutust þeir inn í kaþólskar innréttingar og eyðilögðu ýmislegt þar. Keisarinn krafðist hlýðni af borgarbúum, en hann lést nokkrum mánuðum síðar. Nýr keisari varð [[Matthías (HRR)|Matthías]]. [[1614]] sendi hann 16 þúsund manna her undir stjórn Spánverjans Spinola herforingja til Aachen. Þegar herinn birtist við borgarhliðin, urðu borgarbúar svo skelfdir að þeir gáfust upp án þess að einu einasta skoti hafði verið hleypt af. Spinola gekk hart fram gegn lúterstrúarmönnum. Nokkrir voru teknir af lífi, aðrir voru gerðir útlægir. Afleiðingarnar voru þær að kaþólska kirkjan varð einráð í Aachen þar til [[Frakkland|Frakkar]] hertóku borgina í upphafi [[19. öldin|19. aldar]].

=== Bruninn mikli og friðarsamningar ===
[[Mynd:Aachen-Kupferstich-Merian.png|thumb|Aachen 1647. Mynd eftir Matthäus Merian]]
[[1656]] kom eldur upp í bakaríi í borginni. Eldurinn breiddist hratt út og næstu 20 tíma brann nær gjörvöll miðaldaborgin. Opinberar tölur segja til um að 4.664 hús af 5.300 hafi eyðilagst. Þó létust aðeins 17 manns í eldsvoðanum. Í kjölfarið var borgin endurreist sem einn glæsilegasti baðstaður Evrópu. Baðlæknirinn Francois Blondel frá Liége stjórnaði verkinu. Mikið af heldra fólki í Evrópu sótti böðin heim. Þeirra á meðal má nefna [[Pétur mikli|Pétur mikla]] frá [[Rússland]]i og [[Friðrik 2. Prússakonungur|Friðrik mikla]] konungur [[Prússland]]s. Tvisvar fóru fram friðarsamningar í Aachen. [[1668]] sömdu Frakkar og [[Spánn|Spánverjar]] um frið í fransk-spænska stríðinu en í því hafði [[Loðvík 14.|Loðvík XIV]] tekið nokkur landsvæði af spænsku [[Niðurlönd]]um. [[1748]] var aftur samið um frið í Aachen en að þessu sinni í [[Austurríska erfðastríðið|austurríska erfðastríðinu]]. Stríðið hafði verið nokkurs konar allsherjarstyrjöld í Evrópu og var einnig háð í nýlendum Evrópubúa í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og [[Asía|Asíu]].

=== Frakkar ===
Franskur byltingarher þrammaði inn í borgina [[1792]] og plantaði friðartré á markaðstorginu. Þeir reyndu að koma hugmyndum um frelsi og réttlæti áleiðis. En [[1. mars]] [[1793]] sigruðu Austurríkismenn Frakka í orrustunni við Aldenhoven og frelsuðu Aachen. Það stóð þó stutt. [[22. september]] sama ár sigruðu Frakkar Austurríkismenn og hertóku borgina á nýjan leik. Að þessu sinni héldu Frakkar borginni og [[1797]] var hún innlimuð Frakklandi. [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] var tíður gestur í Aachen og notaði þá böðin þar óspart. Eitt sinn var meira að segja [[Jósefína keisaraynja]] með í för til að njóta baðanna. Sonur Napoleons var skírður í Aachen [[1811]]. Hann lét rífa niður alla borgarmúra og umbreyta ásýnd borgarinnar. Eftir hrakfarir Napoleons í Rússlandi yfirgáfu Frakkar Aachen. [[1815]] úrskurðaði [[Vínarfundurinn]] að Aachen skyldi tilheyra Prússlandi.

=== Prússar ===
[[1818]], aðeins þremur árum eftir Vínarfundinn, var haldin Aachen-ráðstefnan. Á henni voru fulltrúar Prússlands, [[England]]s, Rússlands og Austurríkis mættir og ræddu þeir um stríðsskaðabæturnar sem Frakkar höfðu verið að greiða eftir Napoleonsstríðin. Þar var ákveðið að fella niður allar eftirstöðvar. Þjóðhöfðingjarnir sjálfir mættu til borgarinnar og sátu minningarguðsþjónustu um orrustuna við [[Leipzig]] sem farið hafði fram fimm árum áður. Þetta voru [[Friðrik Vilhjálmur III (Prússland)|Friðrik Vilhjálmur III]] frá Prússlandi, [[Frans I (HRR)|Frans I]] frá Austurríki og [[Alexander I (Rússakeisari)|Alexander I]] frá Rússlandi. [[1830]] var uppreisn meðal borgarbúa. Tilkoma [[gufuvél]]arinnar í vefnaðariðnaði í borginni hafði orsakað mikið atvinnuleysi og fátækt. [[Iðnbyltingin]] var hafin. [[1841]] fékk Aachen [[járnbraut]]artengingu. Teinarnir urðu að fara yfir Wurmdalinn. Til þess var reist 275 metra löng járnbrautarbrú og þótti þá mikið afrek. Hún er enn elsta þýska járnbrautarbrúin sem enn er í notkun. Íbúafjöldinn fór yfir 100 þúsund árið [[1890]] og í 150 þúsund [[1906]].

=== 20. öldin ===
[[Mynd:Kriegsgefangene in Aachen (1944).jpg|thumb|Þýskir stríðsfangar þramma um götur Aachen]]
Í lok [[Heimstyrjöldin fyrri|heimstyrjaldarinnar fyrri]] hertóku Frakkar og Belgar borgina. Frakkar yfirgáfu Aachen [[1920]], en Belgar ekki fyrr en á kreppuárinu [[1929]]. Eftir að [[Nasismi|nasistar]] náðu völdum í Aachen [[1933]], reyndu borgarbúar að mótmæla með því að efna til helgigöngu. 800 þús manns tóku þátt í þessari göngu, sem er enn í dag ein mesta fjöldaganga þýskrar sögu. Í upphafi [[Heimstyrjöldin síðari|heimstyrjaldarinnar síðari]] voru 40 þúsund þýskir hermenn staðsettir í Aachen. Þeir tóku þátt í innrásinni í Hollandi. Aachen varð fyrir fimm loftárásum í stríðinu og eyðilagðist um 65% borgarinnar. [[1944]] létu nasistar rýma borgina að mestu og breyttu henni í vígi. Þeir höfðu á 5.000 manna herliði að skipa. Í [[október]] réðust [[Bandaríkin|Bandaríkjamenn]] á borgina og nærsveitir. Þeir náðu ekki að hertaka hana fyrr en eftir tveggja vikna bardaga og var hún þá fyrsta þýska borgin sem féll í hendur bandamanna. Aðeins 11 þús almennir borgarar voru þá eftir í borginni. Strax var hafist handa við að endurreisa Aachen og náði íbúatalan 100 þúsund á ný [[1946]] en hún var sett í hið nýstofnaða sambandsland Norðurrín-Vestfalíu. Bandaríkjamenn hurfu úr borginni og við tóku breskir og belgískir hermenn. [[1950]] voru [[Karlsverðlaunin]] stofnuð í Aachen, en það eru friðarverðlaun nefnd eftir Karlamagnúsi. Margir þekktir leiðtogar Evrópu hafa hlotið þessi verðlaun, þar á meðal [[Angela Merkel]], [[Gro Harlem Brundtland]], [[Václav Havel]] og [[Jóhannes Páll 2.|Jóhannes Páll II páfi]].

== Íþróttir ==
Í Aachen fór fyrsta alþjóða hestaíþróttin fram árið [[1925]]. Síðan þá hefur hestamót farið fram árlega í borginni. Hér er um stökkmót, göngumót (''Dressur'') og hestvagnahlaup að ræða, allt í senn. HM 2006 í hestaíþróttum fór fram í Aachen.

Aðalknattspyrnufélag borgarinnar er Alemannia Aachen sem leikur ýmist í 1. eða 2. deild. Besti árangur félagsins er 2. sæti [[1969]]. Liðið hefur þrisvar komist í úrslit bikarkeppninnar, síðast [[2004]] (tapaði þá fyrir [[Werder Bremen]]).

== Viðburðir ==
[[Mynd:Bend aachen fairground night germany.jpg|thumb|Loftmynd af skemmtigarðinum Öcher Bend]]
* Karneval er haldið að vori. Einkennandi fyrir hátíðina í Aachen er að þátttakendur eru að mestu í herklæðum en sá siður á uppruna sinn í hernámi Frakka á tímum Napoleons.
* Öcher Bend er heiti á leiktækjahátíð borgarinnar, en skemmtisvæðið nær yfir 40 þúsund m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; svæði. Hátíðin er haldin tvisvar á ári (apríl og ágúst) og lýkur ávallt á flugeldasýningu.
* Jólamarkaður Aachen er einn þriggja stærstu og fegurstu jólamarkaða í Þýskalandi. Hann sækja 50 þús manns daglega á aðventunni, en 1,5 milljóns manns alls.

== Vinabæir ==
Aachen viðheldur vinabæjatengslum við nokkrar borgir:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Röð !! Vinabær !! Land !! Síðan
|-
| 1 || [[Reims]] || [[Frakkland]]i || [[1967]]
|-
| 2 || [[Halifax (England)|Halifax]] || [[Bretland]]i || [[1979]]
|-
| 3 || [[Toledo (Spánn)|Toledo]] || [[Spánn|Spáni]] || [[1985]]
|-
| 4 || [[Ningbo]] || [[Kína]] || [[1986]]
|-
| 5 || [[Naumburg]] || [[Þýskaland]]i || [[1988]]
|-
| 6 || [[Arlington (Virginíu)|Arlington]] || [[Virginía (fylki)|Virginíu]], [[Bandaríkin|BNA]] || [[1993]]
|-
| 7 || [[Höfðaborg]] || [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]] || [[1999]]
|-
| 8 || [[Kostroma]] || [[Rússland]]i || [[2001]]
|}

== Frægustu börn borgarinnar ==
* ([[1890]]) [[Walter Hasenclever]] rithöfundur
* [[Kai Havertz]], knattspyrnumaður (f. [[1999]])

== Byggingar og kennileiti ==
* [[Dómkirkjan í Aachen]] er keisarakirkja Karlamagnúsar. Í kirkjunni hafa rúmlega 30 konungar þýska ríkisins verið krýndir. Karlamagnús og Otto III keisari hvíla í steinkistum í kirkjunni. Kirkjan er á heimsminjaskrá UNESCO.
* '''Ráðhúsið í Aachen''' var reist á [[14. öldin|14. öld]] á lóð gamla kastalans sem Karlamagnús lét reisa (og er horfinn nú). Í húsinu er hinn svokallaði krýningarveislusalur. Þar eru stór málverk sem sýna fræga atburði úr lífi Karlamagnúsar. Á 17. og 18. öld var húsinu breytt í barokk-kastala.
* '''Marschiertor''' er heiti á stærstu byggingu gömlu borgarmúranna sem enn stendur í dag. Hliðið er reyndar með allra stærstu borgarhliðum Vestur-Evrópu. Það var reist [[1257]] og þjónaði þá sem vopnahús. En á síðari árum hefur hliðið verið gistiheimili, geymsla og munaðarleysingahæli. Eftir skemmdir úr seinna stríðinu var gert við hliðið, þannig að úr varð einstaklega falleg bygging. Í vopnasalnum er pláss fyrir 200 manns í sæti og er hann notaður fyrir ýmsa viðburði.
* '''Frankenberg''' er forn kastali sem menn töldu að Karlamagnús hafi látið reisa. En hann mun vera frá [[13. öldin|13. öld]] og var aðsetur greifanna þar. Greifinn Adam III barðist með Hollendingum í sjálfstæðisstríði þeirra gegn Spánverjum á [[17. öldin|17. öld]] og því réðust Spánverjar á virkið og eyðilögðu það að hluta. Það var endurreist [[1661]] en á [[18. öldin|18. öld]] var það mannlaust og grotnaði niður. Í upphafi [[20. öldin|20. aldar]] notaði flugvélasmiðurinn Hugo Junkers frá [[Münster]] byggingarnar sem flugvélaverkstæði. Virkið eyðilagðist að nýju að hluta í loftárásum seinna stríðsins. [[1971]] var lappað upp á nokkra hluta þess og þjónar í dag sem sögusafn.

== Myndasafn ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Mynd:Aachen Germany Imperial-Cathedral-01.jpg|Dómkirkjan
Mynd:Aachen Rathaus pano.jpg|Ráðhúsið í Aachen
Mynd:Marschiertor Aachen.jpg|Marschiertor
Mynd:BurgFrankenberg10.jpg|Frankenberg-kastalinn
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== Tenglar ==
* [http://www.aachen.de/ Borgin Aachen] - (þýska og að hluta til á ensku)
* [http://www.gearthhacks.com/dlfile11927/Aachen,-Germany,-Image-overlays.htm Mynd af Aachen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927012406/http://www.gearthhacks.com/dlfile11927/Aachen,-Germany,-Image-overlays.htm |date=2007-09-27 }} tekin með [[Google Earth]]

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál=de|titill=Aachen|mánuðurskoðað=apríl|árskoðað=2010}}
{{Commons|Aachen}}

{{Borgir í Þýskalandi}}

[[Flokkur:Borgir í Þýskalandi]]</text>
      <sha1>tlxkco4i8amxyxguf4eniq2lkk3b45f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beyoncé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51803</id>
    <revision>
      <id>1963759</id>
      <parentid>1878096</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T09:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44423" sha1="orf4qc8o5u91wb56jbtued2h6qmviwy" xml:space="preserve">{{Fyrir|samnefndu plötuna|Beyoncé (plata){{!}}''Beyoncé'' (plata)}}
{{Heimildir}}
{{Persóna
| nafn              = Beyoncé
| mynd              = Beyoncé - Tottenham Hotspur Stadium - 1st June 2023 (5 of 118) (52945900006) (cropped).jpg
| mynd_texti        = Beyoncé árið 2023
| fæðingarnafn      = Beyonce Giselle Knowles
| fæðingardagur     = {{fæðingardagur og aldur|1981|9|4}}
| fæðingarstaður    = [[Houston]], [[Texas]], [[Bandaríkin|BNA]]
| önnur_nöfn        = {{flatlist|
* Harmonies by The Hive
* Queen B
* Third Ward Trill
}}
| starf             = {{flatlist|
* Söngvari
* lagahöfundur
* dansari
* leikari
* framleiðandi
* athafnakona
* leikstjóri
}}
| ár                = 1997–í dag
| maki              = {{g|[[Jay-Z]]|2008}}
| börn              = 3
| module            = {{Tónlistarfólk|embed=yes
| stefna            = {{flatlist|
* [[Nútíma ryþmablús|R&amp;B]]
* [[Popptónlist|popp]]
* [[hipphopp]]
}}
| hljóðfæri         = Rödd
| útgefandi         = {{flatlist|
* Parkwood
* [[Columbia Records|Columbia]]
* Music World
}}
| meðlimur_í        = [[The Carters]]
| áður_meðlimur     = [[Destiny's Child]]
}}
| vefsíða           = {{official URL|beyonce.com}}
| undirskrift       = Beyoncé autograph.svg
| undirskrift_stærð = 150px
}}

'''Beyoncé Giselle Knowles-Carter''' (f. 4. september 1981), betur þekkt sem '''Beyoncé''' (borið fram: ''Bíjonsei'') er [[Bandaríkin|bandarísk]] söngkona, lagahöfundur og leikkona. Hún er fædd og uppalin í [[Houston]], [[Texas]] og gekk í marga listaskóla og keppti í mörgum söng- og danskeppnum sem barn, en varð fræg á seinni hluta [[1991-2000|10. áratugarins]] sem forsprakki hljómsveitarinnar [[Destiny's Child]]. Faðir hennar, Mathew Knowles, var umboðsmaður hljómsveitarinnar sem varð ein vinsælasta stúlknasveit allra tíma. Hlé á störfum sveitarinnar gaf af sér fyrstu plötu Knowles, ''[[Dangerously in Love]]'' (2003) sem færði henni miklar vinsældir; seldist í 11 milljónum eintaka, hlaut fimm [[Grammy-verðlaunin|Grammy verðlaun]] og gaf af sér smellina „Crazy in Love“ og „Baby Boy“. 

Í kjölfar upplausnar Destiny's Child árið 2005 gaf hún út aðra sólóplötuna sína, ''[[B'Day]]'' (2006) sem innihélt smellina „Irreplaceable“ og „Beatiful Liar“. Knowles hélt einnig út í leiklistina og hlaut tilnefningu til [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe verðlaunanna]] fyrir hlutverk sitt í ''[[Dreamgirls]]'' (2006), ásamt því að leika í kvikmyndunum ''[[The Pink Panther]]'' (2006) og ''[[Obsessed]]'' (2009). Hjónaband hennar og [[Jay-Z]] og hlutverk hennar sem Etta James í ''[[Cadillac Records]]'' (2008) varð henni innblástur fyrir þriðju plötuna, ''[[I Am... Sasha Fierce]]'' (2008) þar sem annað sjálf hennar, Sasha Fierce, birtist. Platan veitti henni sex Grammy verðlaun árið 2010, þ.á m. fyrir lag ársins („Single Ladies (Put a Ring on It)“). Knowles tók sér hlé frá tónlistinni árið 2010 og tók við stjórnun ferils síns og kannaði R&amp;B tónlist 8. áratugarins, rokk, afríska tónlist og funk. Í kjölfarið var stefna fjórðu plötu hennar, ''[[4 (Beyoncé plata)|4]]'' (2011), tilraunakenndari, og tónlist fimmtu plötu hennar, ''[[Beyoncé (plata)|Beyoncé]]'' (2013) flokkast sem raf-R&amp;B tónlist.

Knowles hefur sjálf lýst sér sem „nútíma-femínista“, og fjalla lög hennar oft um ástina, sambönd og einkvæni, sem og kynferði konunnar og mátt hennar. Á sviði hefur hún sterka nærveru og vel útfærða dansa, enda hafa gagnrýnendur útnefnt hana eina bestu manneskjuna í skemmtanaiðnaðinum. Á ferli sínum hefur hún unnið 32 Grammy verðlaun, selt yfir 200 milljónir platna um allan heim ásamt því að hafa selt 60 milljónir platna með Destiny's Child. Árið 2013 var hún á lista tímaritsins ''[[Time]]'' yfir 100 áhrifamesta fólk heimsins.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/all/|title=Full List: The World's 100 Most Influential People|work=Time|access-date=2024-02-08|language=en-US|issn=0040-781X|archive-date=2015-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150814190314/http://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/all/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Æska ==
Knowles fæddist í [[Houston]], [[Texas]] og er dóttir hjónanna Mathew Knowles, umboðsmanns og Tinu Knowles (áður Beyonce), hárgreiðslukonu. Faðir hennar er af [[Afríka|afrískum]] uppruna og er móðir hennar af kreólskum uppruna (blanda af afrískum-, indijána- og [[Frakkland|frönskum]] ættum). Beyoncé var skírð eftir fjölskyldunafni móður sinnar. Hún er eldri systir [[Solange Knowles]] sem er einnig leik- og söngkona.

Knowles gekk í St. Mary's grunnskólann í Texas, þar sem hún skráði sig í danstíma, m.a. [[ballet]] og djass. Sönghæfileikar hennar uppgötvuðust þegar danskennarinn hennar byrjaði að raula lag og hún kláraði það og náði hæstu nótunum. Áhugi Knowles á tónlist og framkomu byrjaði eftir að hún tók þátt í hæfileikakeppni skólans. Hún söng lag [[John Lennon]]s, „Imagine“, og vann keppnina. Sjö ára byrjaði Knowles að fá athygli frá blaðamönnum, eftir að hafa verið tilnefnd til Sammy-verðlaunanna sem voru veitt listamanni á svæðinu. Haustið 1990 var Knowles skráð í Parker grunnskólann í Houston, en skólinn lagði mikið upp úr tónlist, þar sem hún átti eftir að syngja á sviði með skólakórnum. Hún gekk síðan í Framkomu- og listamenntaskóla í Houston og síðar í Alief Elsik menntaskólann, sem er staðsettur í úthverfi Houston, Alief. Knowles var einsöngvari í kirkjukórnum sínum, í St. John's United Methodist kirkjunni. Hún var aðeins í tvö ár í kórnum. 

Átta ára hitti Knowles LaTaviu Robertson þegar þær voru í áheyrnarprufum fyrir stelpuskemmtihóp. Þær, ásamt vinkonu Knowles, [[Kelly Rowland]], voru settar í hóp sem rappaði og dansaði. Í fyrstu hét hópurinn Girl's Tyme og seinna var hópurinn minnkaður niður í sex meðlimi. R&amp;B framleiðandinn Arne Frager flaug til Houston til að sjá þær. Hann fór að lokum með þær í stúdíóið sitt í N-Kaliforníu þar sem sönghæfileikar Knowles fengu að njóta sín. Hluti af áætlun til að fá Girl's Tyme á samning hjá stóru fyrirtæki var að skrá þær í ''Star Search'' sem var stærsta hæfileikakeppnin í sjónvarpi á þessum tíma. Girl's Tyme tók þátt í keppninni en tapaði vegna þess að lagið sem þær sungu var ekki gott, eins og Knowles játaði sjálf. Knowles varð fyrir fyrsta „faglega áfallinu&quot; eftir ósigurinn en hún náði aftur upp sjálfstraustinu þegar hún komst að því að poppstjörnur eins og [[Britney Spears]] og [[Justin Timberlake]] höfðu einnig orðið fyrir sömu reynslu. Árið 1995 sagði faðir Knowles (sem seldi lyf á þeim tíma) upp vinnunni til að sjá um hópinn. Hann helgaði líf sitt hópnum og setti þær í „herþjálfun“. Breytingin minnkaði innkomu fjölskyldunnar um helming og neyddust foreldrar hennar til að flytja í sitthvora íbúðina. Ekki löngu eftir Rowland var sett inn í hópinn, minnkaði Mathew hópinn úr sex stúlkum í fjórar og gekk LeTayoa Luckett til liðs við hópinn árið 1993. Hópurinn æfði sig á hárgreiðslustofu Tinu og í bakgörðunum heima hjá sér og hélt áfram að koma fram sem upphitunaratriði fyrir fræga R&amp;B sönghópa á þeim tíma; Tina lagði til búninga, sem hún gerði í gegnum allt Destiny's Child tímabilið. Með stuðningi frá Mathew fóru þær í prufur hjá stórum plötuútgáfufyrirtækjum og fengu loks samning hjá [[Elektra Records|Elektra]]-plötuútgáfunni. Þær fluttu til [[Atlanta]] til að vinna að fyrstu upptökunni en fyrirtækið rifti samningum við þær árið 1995. Þær þurftu því að snúa heim og byrja upp á nýtt. Þetta setti mikla pressu á fjölskylduna og tóku foreldrar Beyoncé sér hlé frá hjónabandinu þegar hún var 14 ára. Árið 1996 sameinaðist fjölskyldan aftur og til að fullkomna árið fengu stelpurnar einnig samning við [[Columbia Records|Columbia]] plötuútgáfuna.

== Ferill ==
=== 1997–2001: Destiny's Child ===
{{Aðalgrein|Destiny's Child}}
Hópurinn breytti nafninu í [[Destiny's Child]] árið 1993, byggt á sálmi úr bók Jesaja. Þær sungu saman á opinberum viðburðum og eftir fjögur ár fékk hópurinn loks plötusamning við Columbia Records seinni hluta árs 1997. Þetta sama ár tók Destiny's Child upp fyrsta alvöru lagið sitt, „Killing Time“, fyrir kvikmyndina ''[[Men in Black]]'' (1997). Árið eftir gáfu þær út fyrstu plötuna sína sem var nefnd eftir hljómsveitinni og varð fyrsti smellurinn þeirra „No, No, No“. Platan gaf hljómsveitinni þrjú Soul Train Lady of Soul-verðlaun. Önnur plata hljómsveitarinnar, ''The Writing's on the Wall'' kom út árið 1999 og fór hún margoft í platínusölu. Platan inniheldur marga af helstu smellum hljómsveitarinnar í gegnum tíðina eins og „Bills, Bills, Bills“, fyrstu smáskífu þeirra í efsta sæti, „Jumpin' Jumpin'“ og „Say My Name“ sem urðu vinsælustu lögin á þessum tíma og eru enn þá einkennislög þeirra. „Say My Name“ vann tvenn Grammy-verðlaun árið 2001. ''The Writings on the Wall'' seldist í meira en átta milljónum eintaka. Á þessum tíma tók Knowles upp dúett með [[Marc Nelson]] í laginu „After All Is Said and Done“ fyrir kvikmyndina ''[[The Best Man]]'' frá árinu 1999.

Luckett og Roberson stefndu hljómsveitinni fyrir brot á samningi. [[Michelle Williams]] og [[Farrah Franklin]] léku í tónlistarmyndbandi lagsins „Say My Name“ sem gaf til kynna að staðgenglar væru strax komnir fyrir Luckett og Roberson. Að lokum hættu Luckett og Roberson í hljómsveitinni. Franklin dróst smám saman úr hópnum næstu fimm mánuðina en það sást helst á fjarveru hennar á kynningum og tónleikum. Hún sagði ákvörðun sína byggjast á neikvæðu andrúmslofti innan hópsins eftir deilurnar. Á þessum tíma barðist Knowles við þunglyndi vegna uppsafnaðra erfiðleika: deilurnar við Luckett of Roberson, opinber árás af fjölmiðlum, gagnrýnendum og bloggurum vegna deilnanna, og kærastinn hennar til sjö ára hafði sagt henni upp. Þunglyndið var svo alvarlegt að það varði í nokkur ár og á meðan hélt hún sig inni í herberginu sínum dögum saman og neitaði að borða. Knowles sagði að hún hefði átt erfitt með að tala um þunglyndið vegna þess að Destiny's Child hafði nýlega unnið fyrstu Grammy-verðlaunin sín og óttaðist að enginn myndi taka hana alvarlega. Allir þessir atburðir urðu til þess að hún efaðist um sjálfa sig og hverjir vinir hennar voru og hún lýsti aðstæðunum og sagði, „Nú þegar ég var fræg, var ég hrædd um að ég myndi aldrei finna neinn aftur sem myndi elska mig fyrir mig. Ég var hrædd við að eignast nýja vini.“ Hún þakkar móður sinni, Tinu Knowles, fyrir að hjálpa henni út úr þunglyndinu, „Af hverju heldur þú að enginn myndi elska þig? Veistu ekki hve klár og góð og falleg þú ert?“

Eftir að hafa ákveðið lokauppröðun hópsins, tók tríóið upp „Independent Women Part I“ sem síðan hljómaði í kvikmyndinnni ''[[Charlie's Angels (kvikmynd)|Charlie's Angels]]'' árið 2000. Lagið varð vinsælasta lag þeirra og sat í efsta sæti [[Billboard Hot 100|''Billboard'' listans]] í ellefu samfelldar vikur. Seinna þetta ár drógu Luckett og Roberson málsókn sína gegn fyrrum hljómsveitarfélögum sínum til baka, en héldu sig þó við málsóknina gegn Mathew, sem endaði með því að báðir aðilar sættust. Fyrri hluta árs 2001, á meðan Destiny's Child var að ljúka við þriðju plötu sína, landaði Knowles stóru hlutverki í [[MTV]]-sjónvarpskvikmyndinni ''Carmen: A Hip Hopera'' þar sem hún lék á móti Mekhi Phifer. Myndin gerist í [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] og er nútíma túlkun á 19. aldar óperuverkinu ''Carmen'' eftir franska útsetjarann [[Georges Bizet]]. Luckett og Roberson stefndu hljómsveitinni aftur eftir að þriðja plata sveitarinnar, ''[[Survivor (breiðskífa)|Survivor]]'', kom út í maí 2001 og sögðu þær að lögunum væri beint að þeim. Platan fór strax á topp [[Billboard 200|bandaríska plötulistans]] og seldist í 663 þúsund eintökum fyrstu vikuna. Í dag hefur platan selst í yfir tíu milljónum eintaka um allan heim og seldust fjórar milljónir í Bandaríkjunum einum. Platan gaf af sér smellina „Bootylicious“ og „Survivor“ og vann það síðarnefnda Grammy-verðlaun fyrir „bestu R&amp;B raddframmistöðu dúetts eða hóps“. Eftir að hafa gefið út jólaplötu, ''8 Days of Christmas'' tilkynnti hópurinn hlé til að meðlimir sveitarinnar gætu látið reyna á sólóferil.

=== 2002–2007: ''Dangerously in Love'', ''B'Day'' og ''Dreamgirls'' ===
Í júlí 2002 hélt Knowles leikferlinum áfram með hlutverki Foxxy Cleopötru í gamanymdinni ''[[Austin Powers in Goldmember]]'' með [[Mike Myers]] í aðalhlutverki. Knowels gaf út lagið „Work It Out“ sem aðalsmáskífu plötu sem innihélt lög úr miyndinni. Árið 2003 lék Knowles á móti [[Cuba Gooding Jr.]] í tónlistargamanmyndinni ''[[The Fighting Temptations]]'', þar sem hún lék Lilly, einstæða móður sem persóna Gooding fellur fyrir. Myndin hlaut misjafna dóma en varð vinsæl. Í kjölfar útgáfu myndarinnar gaf Knowles út lagið „Fighting Temptation“ sem aðalsmáskífu plötu með lögum yndarinnar. Í tengslum við myndina gaf hún einnig út lögin „Fever“ og „Summertime“

Fyrsta sóló-upptaka Knowels var í lagi [[Jay-Z]], „'03 Bonnie &amp; Clyde“, sem kom út í október 2002 og náði 4. sæti á bandaríska vinsældarlistanum. Fyrsta sólóplatan hennar, ''[[Dangerously in Love]]'' kom út 24. júní 2003 eftir að [[Michelle Williams]] og [[Kelly Rowland]] höfðu gefið út sínar sólóplötur. Platan seldist í 317.000 eintökum fyrstu vikuna og náði toppi bandaríska plötulistans. Árið 2012 var platan enn söluhæsta plata söngkonunnar, en hún hefur selst í 11 milljónum eintaka um allan heim. Knowles var fyrsti tónlistarmaðurinn í 20 ár og fyrsta söngkonan í sögunni til að hafa bæði fyrstu smáskífu og plötu sína á toppi breska og bandarísku listans á sama tíma. Aðalsmáskífa plötunnar, „Crazy in Love“ (ásamt Jay-Z), var fyrsta smáskífa hennar til að ná toppi bandaríska vinsældalistans. Smáskífan „Baby Boy“ náði einnig fyrsta sætinu, og smáskífurnar „Me, Myself and I“ og „Naughty Girl“ náðu efstu fimm sætunum. Platan hlaut fimm Grammy Verðlaun. 

[[Mynd:Beyonce.jpg|thumb|Beyonce flytur lagið „Listen” í München]]

Í nóvember 2003 fór hún í ''Dangerously in Love'' tónleikaferð um Evrópu og ferðaðist seinna með [[Missy Elliott]] og [[Alicia Keys|Aliciu Keys]] um Bandaríkin. 1. febrúar 2004 söng Knowles þjóðsönginn á [[Super Bowl]] í Houston, Texas. Eftir útgáfu ''Dangerously in Love'' ætlaði Knowles sér að gefa út plötu með nokkrum af þeim lögum sem ekki komust á fyrstu plötuna. Þessum áformum var hins vegar slegið á frest svo hún gæti einbeitt sér að upptöku ''[[Destiny Fulfilled]]'', síðustu plötu Destiny's Child. Platan kom út 15. nóvember 2004 og náði 2. sæti bandaríska plötulistans. Hún innihélt m.a. „Lose My Breath” og „Soldier”. Í kjölfar útgáfu plötunnar fór Destiny's Child í útgáfuferðalagið ''Destiny Fulfilled... and Lovin' It'' og á síðustu tónleikunum í Evrópu, í [[Barcelona]] þann 11. júní 2005 tilkynnti Rowland að hljómsveitin væri hætt við alla þá tónleika sem átti að halda í Bandaríkjunum. Hljómsveitin gaf út fyrstu safnplötuna sína, ''#1's'' 25. október 2005 og fékk stjörnu á frægðargötu Hollywood í mars 2006.

Önnur plata Beyoncé, ''[[B'Day]]'', kom út 5. september 2006, daginn eftir 25 ára afmæli söngkonunnar. Platan seldist í 540.000 eintökum fyrstu vikuna og náði toppi bandaríska plötulistans. Aðalsmáskífa plötunnar var „Déjà Vu” (ásamt Jay-Z). Önnur smáskífa plötunnar var „Irreplaceable” sem náði miklum vinsældum. ''B'Day'' gaf einnig af sér þrjár aðrar smáskífur; „Ring the Alarm”, „Get Me Bodied” og „Green Light” (aðeins gefin út í Bretlandi).

Fyrsta leiklistarhlutverk Knowles árið 2006 var í gamanmyndinni ''[[The Pink Panther]]'' þar sem hún lék á móti [[Steve Martin]]. Önnur kvikmynd ársins var ''[[Dreamgirls]]'', kvikmyndaútgáfa Broadway söngleiks frá árinu 1981 sem er lauslega byggður á sögu ''[[The Supremes]]'', og hlaut Knowles mikið lof gagnrýnenda. [[Jennifer Hudson]], [[Jamie Foxx]] og [[Eddie Murphy]] léku einnig í myndinni og fór Knowles með hlutverk persónu sem var byggð á [[Diana Ross|Diönu Ross]]. Til að kynna myndina gaf Beyoncé út smáskífuna „Listen”. Í apríl 2007 lagði Knowles af stað í ''The Beyoncé Experience'' tónleikaferðalagið, sem innihélt 97 tónleika. Á sama tíma var ''B'Day'' endurútgefin með fimm nýjum lögum, þ.á.m. dúett með [[Shakira|Shakiru]], „Beautiful Liar”.

=== 2008–2009: Hjónaband, ''I Am... Sasha Fierce'' og kvikmyndir ===
Árið 2002 byrjaði Knowles með bandaríska rapparanum [[Jay-Z]] sem hún hefur nokkrum sinnum unnið með. Orðrómur var uppi um samband þeirra eftir að Knowles söng í lagi hans „'03 Bonnie &amp; Clyde“. Þrátt fyrir stöðugan orðróm héldu þau sambandi sínu leyndu. Þann 4. apríl 2008 giftu þau sig í [[New York-borg]]. Knowles setti giftingarhringinn ekki opinberlega upp fyrr en á Fashion Rocks tónleikum þann 5. september 2008 í New York. Áður en þau giftust voru Knowles og Jay-Z útnefnd áhrifamesta parið af ''TIME'' tímaritinu árið 2006. Í janúar 2009 voru þau útnefnd tekjuhæsta parið í Hollywood en innkoma þeirra var samtals 162 milljónir Bandaríkjadala. Þau komust einnig á topp listans árið eftir þegar þau höfðu samtals þénað 122 milljónir dala á tímabilinu frá júní 2008 til júní 2009. 

Í nóvember 2008 tilkynnti ''[[Forbes]]'' tímaritið að Knowles hafði þénað 80 milljónir milli 1. júní 2007 og 1. júní 2008 fyrir tónlist sína, tónleikaferðalag, kvikmyndir og fatafyrirtæki. Þetta gerði hana að öðrum tekjuhæsta tónlistarmanni allra tíma. Knowles gaf út þriðju plötuna sína, ''[[I Am... Sasha Fierce]]'' þann 14. nóvember 2008. Platan kynnir „breytt-sjálf“ Knowles, „Söshu Fierce“. Platan náði strax toppi bandaríska plötulistans (''Billboard'' 200) og seldist í 482.000 eintökum fyrstu vikuna og er þriðja plata hennar í röð sem fer strax á topp listans. Síðan varð Knowles þriðji tónlistarmaður 10. áratugarins til að eiga þrjár plötur sem fara strax á topp bandaríska listans. Platan seldist í 2,9 milljónum eintaka í Bandaríkjunum og hefur tvisvar sinnum farið í platínu sölu. Í dag hefur platan selst í yfir 7 milljónum eintaka um allan heim. „If I Were a Boy“ og „Single Ladies (Put a Ring on It)“ voru aðalsmáskífur plötunnar. Fyrsta smáksífan náði þriðja sæti á ''Billboard'' Hot 100 listanum en sú síðarnefnda náði efsta sætinu og er fimmta smáskífa Knowles sem nær efsta sætinu. „Single Ladies“ eyddi samtals fjórum vikum á toppi listans. Tónlistarmyndband lagsins hefur fengið mikla athygli fyrir flókin dansspor og fékk myndbandið níu tilnefningar til [[MTV Video Music-verðlaunin|MTV myndbandaverðlaunanna]] 2009 og vann verðlaun fyrir Myndband ársins og auk þess tvö önnur verðlaun, þrátt fyrir að hafa tapað fyrir myndbandi [[Taylor Swift]] við lagið „You Belong With Me“ sem skapaði deilur á verðlaunahátíðinni.

Í desember 2008 lék Knowles blússöngkonuna Ettu James í tónlistar-heimildarmyndinni ''[[Cadillac Records]]''. Hún söng klassísk lög með James, þ.á.m. „At Last“ fyrir forsetahjónin [[Barack Obama|Barack]] og [[Michelle Obama]] þegar þau dönsuðu sinn fyrsta dans sem forsetahjón þann 20. janúar 2009. „Diva“ var gefin út sem þriðja smáskífa ''I Am... Sasha Fierce'' en „Halo“ var þriðja smáskífan utan Bandaríkjanna og síðar fjórða smáskífa plötunnar í Bandaríkjunum. Lagið náði fimmta sæti á ''Billboard'' listanum. Þetta olli því að Knowles hafði átt fleiri lög á Topp 10 á Hot 100 listanum en nokkur önnur söngkona 10. áratugarins. „Ego“ var fimmta smáskífa plötunnar og náði lagið 31. sæti á ''Billboard'' Hot 100 listanum. Lögin „Broken-Hearted Girl“ og „Sweet Dreams“ voru smáskífur númer sex og sjö. Til að kynna plötuna hélt Knowles af stað í tónleikaferðina ''I Am...'' í mars 2009. Samkvæmt Polstar þénaði Knowles 103,2 milljónir dala fyrir 97 tónleika. Í apríl 2009 lék Knowles á móti [[Ali Larter]] og [[Idris Elba]] í hryllingsmyndinni ''[[Obsessed]]''. Kvikmyndin halaði inn 11,1 milljón dala fyrsta sýningardaginn og hafði í vikulok halað inn meira en 28 milljónum dala. Í júní 2009 setti ''Forbes'' tímaritið Knowles í fjórða sæti á lista yfir „100 áhrifamestu stjörnurnar í heiminum“ og í þriðja sæti á lista sínum yfir „Tekjuhæstu tónlistarmennina“ og auk þess efsta á lista yfir „Best launuðu stjörnurnar undir 30“ eftir að hafa þénað meira en 87 milljónir Bandaríkjadala á árunum 2008 og 2009. „Video Phone“ kom út sem áttunda smáskífa ''I Am... Sasha Fierce'' og var lagið endurútgefið þar sem söngkonan [[Lady Gaga]] söng einnig með Knowles í laginu. Myndband lagsins var tilnefnt til tveggja BET verðlauna fyrir „Myndband ársins“ og „Besta samstarf“ og vann myndbandið fyrrnefndu verðlaunin þann 27. apríl 2010. Myndbandið fékk einnig fimm tilnefningar til MTV myndbandaverðlaunanna fyrir „Besta danssmíði“, „Besta samstarf“, „Besta popp myndbandið“, „Besta myndband söngkonu“ og „Besta listræna stjórnun“.

Knowles fékk 10 tilnefningar til 52. Grammy verðlaunanna, m.a. „Plata ársins“ fyrir ''I Am... Sasha Fierce'', „Skífa ársins“ fyrir „Halo“ og „Lag ársins“ fyrir „Single Ladies (Put a Ring on It)“. Knowles náði meti [[Lauren Hill]] sem var sú söngkona sem hafði fengið flestar Grammy-tilnefningar á einu ári en Knowles setti síðan met, en hún vann flest Grammy verðlaun á einu kvöldi sem söngkona hefur unnið, þegar hún vann sex veðlaun; Lag ársins, Besta R&amp;B lagið og Besta frammistaða R&amp;B söngkonu fyrir „Single Ladies“, Besta frammistaða Poppsöngkonu fyrir „Halo“, Besta nútíma R&amp;B platan og Besta hefðbundna R&amp;B frammistaðan fyrir „At Last“

=== Síðan 2010: Nýtt umboð og ''4'' ===
Í janúar 2010 sagði Knowles í viðtali við ''[[USA Today]]'' að hún ætlaði að taka sér frí frá tónlistinni árið 2010. Hún sagði: „Það er klárlega kominn tími fyrir hlé, til að hlaða batteríin. ...Ég væri alveg til í að taka u.þ.b. sex mánuði og ekki fara í hljóðver. Ég þarf bara að lifa lífinu, til að fá innblástur aftur.“ Á þessum tíma var sýnd umfjöllum um Knowles í ''[[60 mínútur|60 mínútum]]'' þar sem kom fram að Knowles hafi verið kennt heima þegar hún var barn og hún fer með bænir fyrir hverja tónleika. Í febrúar 2010 kom út lagið „Telephone“ með söngkonunni [[Lady Gaga]] en Knowles söng einnig í laginu. „Telephone“ fékk Grammy tilnefningu fyrir Besta Popp Samstarf Söngvara á 53. Grammy verðlaununum.

Í júní 2010 setti ''Forbes'' tímaritið Knowles í þriðja sæti á lista yfir „Launahæstu tónlistarmennina“ með yfir 87 milljónir í tekjur fyrir tónleikaferð, samninga við [[Nintendo]] og [[L'Oréal]] og House of Deréon fatalínuna. Í október 2010 sagði ''Forbes'' Knowles vera „Öflugustu konu í heiminum“. Hún lenti einnig í níunda sæti yfir „Þá 20 Tekjuhæstu í Hollywood 2010“ og var hún eini tónlistarmaðurinn sem náði á topp tíu listann.

Í janúar 2011 varð ljóst að Knowles myndi birtast í endurgerð af ''[[A Star Is Born (kvikmynd frá 2018)|A Star is Born]]'' sem væri leikstýrt og framleidd af [[Clint Eastwood]] fyrir Warner Bros.. Endurgerðin var fjórða sagan af ''A Star Is Born'' og er sú nýjasta kvikmynd frá árinu 1976 með [[Barbra Streisand]] og [[Kris Kristofferson]]. Verkefnið var sett á pásu vegna meðgöngu Beyoncé. Í febrúar 2011 greindi vefsíðan [[WikiLeaks]] frá því að Knowles ásamt [[Usher]], [[Mariah Carey]] og [[Nelly Furtado]] hefðu fengið 1 milljón dala fyrir að syngja fyrir fjölskyldumeðlimi [[Muammar Gaddafi|Muammars Gaddafi]]. Tímaritið ''[[Rolling Stone]]'' sagði að tónlistarbransinn reyndi að fá þau til að skila þeim peningum sem þau höfðu fengið fyrir tónleikana. Þann 2. mars 2011 sagði talsmaður Knowles að hún hefði gefið peningana til Haítí sjóðs Clinton Bush, sem var stofnaður fyrir fórnarlömb jarðskálftanna á [[Haítí]]. Þann 28. mars 2011 var tilkynnt að faðir Knowles og umboðsmaður hennar til langs tíma myndi láta af störfum. Hún hefur nú umboð fyrir sig sjálf og hefur ráðið til sín liðsauka. Í júní 2011 var Knowles áttunda á lista yfir 
„Tekjuhæstu stjörnurnar undir þrítugu“ fyrir að þéna 35 milljónir dala milli 2010 og 2011. 

Fjórða stúdíóplata Knowles, ''[[4 (Beyoncé plata)|4]]'' kom út þann 24. júní 2011. Platan var innblásin af fjölmörgum tónlistarmönnum, þ.á.m. [[Fela Kuti]], [[The Stylistics]], [[Lauryn Hill]], [[Stevie Wonder]] og [[Michael Jackson]]. Platan náði strax toppi bandaríska plötulistans, ''Billboard'' 200, og seldist í 310.000 eintökum fyrstu vikuna en það er minnsta sala í fyrstu viku sólóplatna Knowles. Aðalsmáskífa plötunnar, „Run the World (Girls)“ náði 29. sæti á ''Billboard'' Hot 100 listanum. Önnur smáskífa plötunnar, „Best Thing I Never Had“ kom út 1. júní 2011.

== Listin ==
=== Tónlist og rödd ===
Tónlist Knowles er aðallega nútíma-R&amp;B en hún tekst einnig á við popp, funk, hip hop og sálartónlist. Þó að hún taki aðallega upp lög á [[enska|ensku]], hefur hún einnig tekið upp lög á [[spænska|spænsku]] fyrir lagið „Irremplazable“ og endurútgáfu ''B'Day''. Áður en hún tók upp spænsku lögin fékk hún sérstaka þjálfun frá bandaríska upptökustjóranum Rudy Perez.

Síðan hún var í [[Destiny's Child]] hefur Knowles tekið mikinn þátt í listrænni hlið ferils síns. Hún tók þátt í að semja flest lög hópsins, sem og lög sólóferilsins. Hún er þekkt fyrir að semja persónuleg og hvetjandi lög, en Knowles hefur sagt að það að hafa Jay-Z í lífi sínu hafi breytt miklu um hvernig hún hugsaði um samskipti karla og kvenna, sem hjálpaði henni að fara úr því að semja lög eins og „Independent Women“ og „Survivor“ yfir í lög eins og „Cater 2 U“ þar sem hún syngur um að sækja fyrir hann inniskóna og láta renna í bað fyrir hann. Sum af lögunum hennar fjalla um atburði úr hennar eigin lífi eða jafnvel lífi vina hennar. Knowles hefur einnig meðframleitt flestar plöturnar sínar. Hún býr þó ekki til taktinn sjálf, hún býr oftast til melódíurnar og hugmyndir á meðan framleiðslu lagsins stendur. Knowles var þekkt sem lagahöfundur á Destiny's Child tímabilinu, frá miðjum 10. áratugnum og fram yfir aldamótin. Hún vann verðlaun fyrir Popp lagahöfund ársins á American Society of Composers, Authors and Publishers Popp tónlistar verðlaununum árið 2001, og er hún fyrsta [[Svartir Bandaríkjamenn|afrísk-bandaríska]] konan og önnur konan til að vinna þessi verðlaun. Knowles er meðhöfundur laganna „Irreplaceable“, „Grillz“ og „Check on It“, sem hafa öll náð á topp ''Billboard'' Hot 100 listans. 

Knowles er mezzo-sópran og hefur því meira en þriggja [[áttund]]a raddsvið. Hún hefur oft verið skilgreind sem aðalrödd Destiny's Child. Jon Pareles hjá ''[[The New York Times]]'' sagði hað hún hefði þá rödd sem skilgreindi hópinn, og skrifaði að rödd hennar væri „silkimjúk en sterk með mikla sál“. Aðrir gagnrýnendur hafa hrósað henni fyrir raddsvið og styrk. Í gagnrýni um aðra plötuna hennar, ''B'Day'' var sagt: „Beyoncé Knowles er stormur dulbúinn sem söngvari. Á annarri sólóplötunni sinni, ''B'Day'', koma lögin í stórum gusti hrynjanda og tilfinninga þar sem rödd Beyoncé fer vel með sterkum hljómnum; þú þyrftir að leita langt, jafnvel inn fyrir veggi Metropolitan óperunnar, til að finna söngvara sem syngur um fleiri hrein gildi... Enginn - ekki [[R. Kelly]], ekki [[Usher]], til að segja eitthvað um keppinautana - eru jafningjar Beyoncé í snilli í að draga raddlínur sínar við hip-hop-taktinn.“ Chris Richards hjá ''[[The Washington Post]]'' skrifaði: „Hún er hafin yfir alla keppinautana. Það er allt í röddinni hennar - ofurmannlegu hljóðfæri sem er fært um að syngja hvaða takt sem er og maður fær gæsahúð af dívutónunum...“

Knowles hefur oft verið gagnrýnd fyrir að „ofsyngja“. Hún notar oft „melisma“ (þar sem eitt orð er teygt yfir marga tóna) og er oft borin saman við tónlistarmenn eins og [[Mariah Carey]], en hún er þekkt fyrir að skreyta lögin sín helst til mikið með „melisma“ og draga þannig athyglina frá laglínunni. ''Eye Weekly'' skrifaði, „Það er engin spurning að Beyoncé er ein af bestu popp söngkonunum, kannski ein sú besta á lífi ... [þó] eins áhrifamikill og söngur hennar getur verið, geta áhrifin stundum verið eins og að vera laminn í höfuðið af silkihanskaklæddum hnefa.“

=== Áhrif ===
Knowles segir [[Michael Jackson]] vera aðaláhrifavald sinn í tónlist. Knowles hefur einnig nefnt [[Diana Ross]] sem annan tónlistarmann sem hefur haft mikil áhrif á hana, vegna þess að „hún er fjölhæfur skemmtikraftur: frábær leikkona, góð söngkona, og falleg, fáguð kona. Hún er ein af fáum söngvurum sem eru mjög góðir kvikmyndaleikarar.“ Aðrir áhrifavaldar hennar í tónlist eru [[Tina Turner]], [[Prince]], [[Lauryn Hill]], [[Aaliyah]], [[Mary J. Blige]], [[Whitney Houston]], [[Janet Jackson]], [[Anita Baker]] og [[Rachelle Ferrell]]. Knowles segir Mariah Carey einnig vera frábæra söngkonu og að Knowles hafi verið undir áhrifum frá henni þegar hún söng lagið „Vision of Love“. [[Oprah Winfrey]] veitir henni einnig innblástur sem og fyrrverandi forsetafrú, [[Michelle Obama]]. Knowles segir að Oprah sé „skilgreiningin á sterkri konu. Þegar ég er nálægt henni langar mig að standa bein og bera orðin rétt fram.“

Knowles hefur einnig haft mikil áhrif á tónlistarmenn nútímans, m.a. [[Rihanna]], [[Alexandra Burke]], [[Leona Lewis]], [[Adele]] og [[Nicki Minaj]]. [[Trey Songz]], [[Keri Hilson]] og [[Jazmine Sullivan]] hafa einnig lýst því yfir að vera aðdáendur Knowles. [[Kelly Rowland]] sagði einnig í viðtali við ''MTV News'' að Knowles væri ein þeirra sem veittu henni innblástur við upptöku annarrar sólóplötu hennar, ''Ms. Kelly''. Adele sagði í viðtali við tímaritið ''Rolling Stone'' að hún sækti í innblástur frá „öðru sjálfi“ Knowles til að búa til sitt eigið, Söshu Carter, og hún tekur Carter fram þegar hún þarf á miklu sjálfstrausti að halda. Poppsöngkonan [[Miley Cyrus]] sagði við bandaríska tímaritið ''[[Seventeen]]'' að hún vildi verða eins og Knowles og sagði „Hún er aðalkonan. Þú horfir á hana og þú hugsar ekki, ég velti því fyrir mér hvernig einkalíf hennar er. Þú horfir á hana og þú segir, ‚Konan á sviðinu er stórstjarna‘. Þér er sama um allt annað; þér er bara annt um tónlistina hennar. Svo ég vona að þetta verði ég í framtíðinni“. Lady Gaga sagði í viðtali við MTV að hún hefði sótt innblástur í Knowles, áður en hún varð fræg. Hún sagði: „Veistu, ég hef aldrei sagt Beyoncé þetta, en ég man eftir að hafa legið í sófanum heima hjá ömmu, grátandi, og tónlistarmyndband með Destiny's Child kom í sjónvarpinu. Ég man eftir því að hafa horft á Beyoncé, og hugsað „Oh, hún er stjarna. Ég vil þetta. Ég vil vera á MTV“ og núna er ég í tónlistarmyndböndum með Beyoncé.“ Leikkonan [[Gwyneth Paltrow]] sagði í viðtali við bresku útgáfu ''[[Harper's Bazaar]]'' að hún horfði oft á Knowles á tónleikum þegar hún var að læra að vera tónlistarflytjandi fyrir kvikmyndina ''[[Country Strong]]''. 

Tónlistarmyndband Knowles við lagið „Single Ladies (Put a Ring on It)“ hefur fengið mikla athygli fyrir flókin dansspor og á það að hafa komið af stað „nýju dansæði á nýrri öld og á Internetinu.“ Myndbandið varð til þess að bæði karlar og konur fóru að setja myndbönd af sér, þar sem þau dönsuðu við lagið, inn á [[YouTube]]. Fræga fólkið hefur einnig reynt við dansinn, m.a. [[Justin Timberlake]], [[Joe Jonas]], [[Tom Hanks]] og Bandaríkjaforsetinn [[Barack Obama]]. 

=== Svið og „annað sjálf“ ===
Árið 2006 kynnti Knowles kvennabandið ''Suga Mama'' sem er ætlað til tónleikaferða. Í hljómsveitinni eru bassaleikari, trommari, gítar-, horn-, píanó- og slagverksleikari. Bandið spilaði í fyrsta skipti á BET-verðlaununum árið 2006 og aftur í tónlistarmyndbandi fyrir „Irreplaceable“ og „Green Light“. Bandið hefur stutt Knowles þegar hún syngur opinberlega, m.a. á ''Beyoncé Experience''- og ''I Am..'' tónleikaferðunum.

Í grein sem titluð var „Fædd til að skemmta“ fékk Beyoncé ásamt öðrum klassískum- og nútímalegum flytjendum, mikið lof fyrir frammistöðu sína á sviði. Í gagnrýni um ''I Am...''-túrinn, sagði Alice Jones hjá ''[[The Independent]]'', „Að horfa á Beyoncé syngja og gera sitt getur best verið unaðslegt, í versta falli dáleiðandi. Hún tekur hlutverk sitt sem skemmtikraftur svo alvarlega að hún er næstum of góð“. ''New York Times'' segir, „það er hrífandi glamúr í vilja hennar til að skemmta“. Renee Michelle Harris hjá ''South Florida Times'' skrifar, „Knowles á sviðið með vörumerki sínu, ákveðni og styrkleika...sem sýnir mikla rödd hennar, án þess að missa úr nótu, þegar hún er upptekin í kröftugum, frábærlega útsettum danssporum...enginn, ekki [[Britney Spears|Britney]], [[Ciara]] og ekki [[Rihanna]] geta boðið upp á þennan pakka; rödd, hreyfingar og nærveru.“ ''[[Daily Mail]]'' skrifar, „margir sérfræðingar í bransanum hafa titlað Beyoncé sem næsta [[Michael Jackson]]. Á meðan það er of snemmt til að vera með þess konar samanburð, hefur hún svo sannarlega sannað að hún er ein af mest spennandi og hæfileikaríkustu tónlistarmönnum samtímans og gæti jafnvel komist þannig í sögubækurnar.“

Gagnrýnendur hafa einnig lofað söng hennar á tónleikum. Um eina frammistöðu hennar sagði Jim Farber hjá ''The Daily News'', „Beyoncé þandi söngpípurnar og svakalegan styrk. Þegar hornið í hljómsveitinni hóf að spila, söng hún með. Hvernig Beyoncé notaði líkamann efldi frammistöðuna mikið. Með hárið túberað upp og með nógu langa leggi til að gera [[Tina Turner]] stolta, setti nærvera Beyoncé greinarmerki við sönginn eins og upphrópunarmerki.“ Stephanie Classen hjá ''Star Phoenix'' skrifar, „Beyoncé er enginn venjulegur flytjandi... frá fyrstu nótu reis 27 ára orkuverið upp fyrir allar brellur og flutti sýninguna eins og kynþokkafull geimveruprinsessa. Ekkert nema geimveru uppruni gæti skýrt þessa rödd...[Beyoncé] gæti hringað hvaða poppstjörnu sem er.“ ''Newsday'' skrifar, „hún sannar að kynþokkafullur dans og sterk rödd þurfa ekki að vera aðgreind... engar áhyggjur af varsöng þarna.“

Knowles hefur einnig verið gagnrýnd fyrir tvíræða dansa sína.

=== Opinber ímynd ===
Knowles hefur sagt: „Ég elska að klæðast kynæsandi fötum og bera mig eins og dama,“ en hún segir að fötin sem hún klæðist á sviðinu séu aðeins fyrir sviðið. Sem mikill aðdáandi tísku, sameinar Knowles það listræna í tískunni í tónlistarmyndböndum sínum og tónleikum. Samkvæmt [[Ítalía|ítalska]] tískuhönnuðinum [[Roberto Cavalli]], notar hún mismunandi stíla og reynir að sameina það tónlist sinni. Tímaritið ''[[People]]'' útnefndi Knowles best-klæddu-stjörnuna árið 2007. Móðir Knowles gaf út bókina ''Destiny's Style: Bottylicious Fashion, Beauty and Lifestyle Secrets from Destiny's Child'' árið 2002, en bókin var um hvernig tískan hafði áhrif á velgengni Destiny's Child.

Sem ein af þeim svörtu stjörnum í Bandaríkjunum sem fær hvað mesta umfjöllun, hefur Knowles oft fengið gagrýni sem margir telja vera kynþáttahatur og kynjamisrétti. Tímaritið ''[[Rolling Stone]]'' sagði að síðan ''Dangerously in Love'' kom út „hefur [Beyoncé] orðið kyntákn eins og [[Halle Berry]]...“ Árið 2007 var Knowles á forsíðu ''[[Sports Illustrated]]'', sundfatablaðinu, fyrsta konan sem ekki er fyrirsæta eða íþróttakona til að vera á forðsíðunni og önnur afrísk-bandaríska konan á eftir [[Tyra Banks]]. Sama ár, birtist Knowles á myndum þar sem hún hélt á gömlum sígarettu-haldara. Myndin sem var tekin af plötuumslagi ''B'Day'', hreyfði við samtökum sem berjast á móti reykingum og sagði að hún þyrfti ekki að bæta sígarettu-haldaranum við „til að fá fágaðara útlit“.

24. apríl 2009 kom Knowles í [[Larry King]] Live, þar sem hún skapaði sér pólitískari ímynd og talaði um allt frá því að syngja fyrir [[Barack Obama]] forseta, til kynþáttahaturs sem hún hefur orðið fyrir, vegna þess að hún er svört. Hún sagði að Michelle Obama sé „svo skvísuleg“ og sagði einnig að það að syngja við fyrsta dans Obama-hjónanna sem forsetahjóna hafi verið hápunktur ferilsins.

Hún giftist rapparanum [[Jay-Z]] í apríl 2008. Þau eignuðust fyrsta barnið sitt, Blue Ivy, 7. janúar 2012. Saman eiga þau 3 börn.

== Önnur verkefni ==
=== House of Deréon ===
Knowles og móðir hennar kynntu House of Deréon, nútímalega fatalínu fyrir konur, árið 2005. Hugmyndin er innblásin af þremur kynslóðum kvenna í fjölskyldunni og er nafnið virðingarvottur við ömmu Knowles, Agnès Deréon, sem vann fyrir sér sem saumakona. Samkvæmt Tinu Knowles, er yfirbragð línunnar endurspeglun á smekk og stíl Beyoncé. Línan fór í búðir árið 2006 og fékk House of Deréon mikla kynningu frá Destiny's Child, en þær klæddust fötum línunnar á tímabili ''Destiny Fulfilled''. Búðin, sem er í Bandaríkjunum og Kanada, selur íþróttafatnað, föt úr gallaefni ásamt feldi, hlífðarfatnað og fylgihluti, þar á meðal handtöskur. Knowles tók einnig saman við House of Brands, skófyrirtæki á svæðinu, til að hanna skó fyrir House of Deréon. Árið 2004 stofnaði hún ásamt móður sinni fyrirtækið Beyond Productions. Snemma árs 2008 var gefinn út símaleikurinn Beyoncé Fashion Diva. 

[[PETA|Samtök dýraverndunarsinna]] (PETA) hafa gagnrýnt Knowles fyrir að vera í og nota feld í fatalínunni. Samtökin sendu inn mótmælabréf og hafa reynt að ná sambandi við stjörnuna á opinberum vettvangi. Knowles hefur enn ekki svarað.

=== Vörur og framsal ===
[[Mynd:Ms. magazine Cover - Spring 2013.jpg|thumbnail|Beyoncé, 2013]]
Knowles skrifaði undir kynningarsamning við [[Pepsi]] árið 2002, sem innihélt meðal annars sjónvarpsauglýsingar en einnig útvarps- og netauglýsingar. Ástæða samninganna var að Pepsi vildi fá breiðari neytendahóp. Árið 2004 birtust Knowles, [[Britney Spears]], [[Pink]] og [[Enrique Iglesias]] í svokallaðri „Gladiator“-auglýsingu fyrirtækisins og árið eftir birtist Knowles með [[Jennifer Lopez]] og [[David Beckham]] í svokallaðri „Samurai“-auglýsingu. 

Auglýsinga- og vörusamningar Knowles eru meðal annars við förðunarvörur og ilmvötn. Knowles hefur unnið með [[L'Oréal]] síðan hún var 18 ára. Hún kom ilm Tommy Hilfiger, True Star, af stað árið 2004. Knowles söng útgáfu af laginu „Wishing on a Star“ fyrir True Star-auglýsingarnar, en fyrir það fékk hún 250.000 dollara. Hún kom einnig True Star Gold af stað árið 2005 og Diamonds ilmi [[Armani]] árið 2007. Tímaritið ''Forbes'' sagði að Knowles þénaði 80 milljónir dala frá júní 2007 til júní 2008 en inni í því var meðal annars platan hennar, tónleikaferðalag, fatalínan og auglýsingaherferð. Hún var annar tekjuhæsti tónlistarmaðurinn á einu ári. Árið 2009 setti ''Forbes'' Knowles í fjórða sæti á lista sinn yfir 100 áhrifamestu stjörnurnar í heiminum, þriðja á listanum yfir tekjuhæsta tónlistarfólkið og í efsta sæti af tekjuhæstu stjörnunum undir 30 ára aldri með yfir 87 milljónir dollara í árstekjur frá 2008–2009. ''Forbes'' setti Knowles í þriðja sæti á lista áhrifamestu stjarnanna 2010 með 87 milljónir í tekjur vegna 93 daga tónleikaferðar, samninga við [[Nintendo]] og L'Oréal og fatalínuna House of Deréon. Knowles var einnig í þriðja sæti yfir 100 öflugustu og áhrifamestu stjörnurnar í heiminum og reyndist einnig vera tekjuhæsta söngkonan. Árið 2010 gaf Knowles út sinn fyrsta ilm, „Heat“. Til að kynna ilminn tók Knowles upp sína útgáfu af laginu „Fever“ fyrir „Heat“-auglýsingarnar. Knowles tók fyrst upp „Fever“ fyrir kvikmyndina ''[[The Fighting Temptations]]'' árið 2003. Sérfræðingar í bransanum hafa metið að ilmurinn gæti halað inn 100 milljónum dala á einu ári. Knowles útskýrði hugtakið á bakvið ilminn: „Mikið af sýningum mínum hafa innihaldið eld, svo við hugsuðum „Hiti“ (e. „Heat“). Einnig er rauður einn af uppáhalds litunum mínum en það er gylltur einnig. Allt, frá hönnun flöskunnar að nafninu og hugmyndunum bakvið auglýsingarnar, er komið frá mér.“ Knowles hefur einnig sagt um ilminn: „Fyrir mig endurspeglar ilmur afstöðu og smekk hennar, á meðan ég dái nokkur ilmvötn, hef ég ekki fundið ilminn sem persónugerir mig sem konu. Þegar ég vann með Coty gat ég breytt drauma-ilmnum mínum í raunverulegan ilm með því að gera aðlaðandi og fágaðan ilm; eitt af því sem endurspeglar minn innri styrk.“

=== Sasha Fierce fatalína ===
Þann 1. júlí 2009 fóru Knowles og fatahönnuðurinn móðir hennar, Tina, af stað með aftur-í-skólann fatalínuna sem var innblásin af búningum tónleikaferðarinnar. Fötin voru hönnuð af Thierry Mugler. Línan samanstóð af íþróttafatnaði, yfirhöfnuð, handtöskum, skófatnaði, augsnskuggum, nærfötum og skartgripum. Fatalínan ætlaði sér að grípa anda poppstjörnunnar á sviði. Útlitið er slétt, mjög öðruvísi og poppað upp með fullt af málmskartgripum, meðal annars sundbolum og mikið af legginsbuxum. „Línan er í rauninni hin hliðin á mér og ég er mjög þakklát fyrir að geta tjáð hana. ‚Sasha Fierce‘-línan er fyrir öruggar, næmar og þorandi hliðina á konum,“ útskýrir Beyoncé. Í grundvallaratriðum er hún fyrir allar ungar konur þarna úti sem vilja segja tískuheiminum: „Ég er eins konar Sasha Fierce...“

== Útgefið efni ==
=== Breiðskífur ===
* ''[[Dangerously in Love]]'' (2003)
* ''[[B'Day]]'' (2006)
* ''[[I Am... Sasha Fierce]]'' (2008)
* ''[[4 (Beyoncé plata)|4]]'' (2011)
* ''[[Beyoncé (plata)|Beyoncé]]'' (2013)
* ''[[Lemonade (plata)|Lemonade]]'' (2016)
* ''[[Renaissance (Beyoncé plata)|Renaissance]]'' (2022)
* ''[[Cowboy Carter]]'' (2024)

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
{{wpheimild | tungumál = en | titill = Beyoncé Knowles| mánuðurskoðað = ágúst| árskoðað = 2010 }}

== Tenglar ==
* {{Opinber vefsíða}}
* {{IMDb name}}

{{Beyoncé}}
[[Flokkur:Beyoncé| ]]
{{f|1981}}
[[Flokkur:Bandarískir söngvarar]]
[[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]]</text>
      <sha1>orf4qc8o5u91wb56jbtued2h6qmviwy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Feldkirch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63152</id>
    <revision>
      <id>1963729</id>
      <parentid>1611268</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T21:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-wuppertaler</username>
        <id>31693</id>
      </contributor>
      <comment>Commons</comment>
      <origin>1963729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="601" sha1="o9t6hgbuw6q8wv9hojtd1o0uc6xdlqk" xml:space="preserve">{| style=&quot;border:solid grey 1px;margin:5px;&quot; align=&quot;right&quot;
! colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#E0922E&quot; | '''[[Tölfræði svæða og borga í Austurríki|Tölfræði]]'''
|- 
| [[Flatarmál]]:
| 34,33 [[ferkílómetri|km²]]
|- 
| [[Mannfjöldi]]:
| 31.428 &lt;small&gt;''([[2014]])''&lt;/small&gt;
|}

[[Mynd:Feldkirch3.jpg|thumb|Feldkirch]]

'''Feldkirch''' er borg í fylkinu [[Vorarlberg]] í [[Austurríki]]. Áætlaður íbúafjöldi árið [[2014]] var 31 þúsund.

== Tenglar ==
* [http://www.feldkirch.at/?lang=us Feldkirch]

{{Commonscat}}
{{stubbur|landafræði}}

[[Flokkur:Borgir í Austurríki]]</text>
      <sha1>o9t6hgbuw6q8wv9hojtd1o0uc6xdlqk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Theodosius 1.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73921</id>
    <revision>
      <id>1963687</id>
      <parentid>1511589</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T12:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4582" sha1="eikdkgoby11b95jer1utey3tcqofd9p" xml:space="preserve">{{Rómverskur keisari |
  Nafn                 = Theodosius 1. |
  Titill               = Rómverskur keisari |
  image_name           = Theod1.jpg |
  valdatími            = 379 – 395&lt;br /&gt;með [[Gratianus]]i (379 – 383)&lt;br /&gt;með [[Valentinianus 2.|Valentinianusi 2.]] (379 – 392)&lt;br /&gt;með [[Magnus Maximus|Maximusi]] (383 – 388)|
  fæddur               = 11. janúar 347 |
  fæðingarstaður       = Coca (á núverandi [[Spánn|Spáni]]) |
  dáinn                = 17. janúar 395 |
  dánarstaður          = Mediolanum ([[Mílanó]]) |
  forveri              = [[Valens]], Gratianus og Valentinianus 2. |
  eftirmaður           = [[Honorius (keisari)|Honorius]] og [[Arcadius]] |
  maki                 = Aelia Flaccilla&lt;br /&gt;Galla |
  börn                 = [[Arcadius]],&lt;br /&gt;[[Honorius (keisari)|Honorius]],&lt;br /&gt;Pulcheria og&lt;br /&gt;Galla Placidia |
  faðir                = Theodosius eldri |
  móðir                = Thermantia |
  fæðingarnafn         = Flavius Theodosius |
  nafn_sem_keisari     = Flavius Theodosius Augustus |
  ætt                  = Theodosíska ættin |
}}

'''Flavius Theodosius''' ([[11. janúar]] 347 – [[17. janúar]] [[395]]), einnig þekktur sem '''Theodosius 1.''' eða '''Theodosius mikli''' (einnig skrifað '''Þeódósíus''' á íslensku), var [[Rómarkeisari|keisari]] [[Rómaveldi]]s frá 379 til 395 og var síðasti keisarinn sem ríkti yfir öllu heimsveldinu.

Theodosius var sonur Theodosiusar eldri sem var helsti hershöfðingi [[Valentinianus 1.|Valentinianusar 1.]] keisara. Theodosius eldri var einn hæfasti herstjórnandi Rómverja á þessum tíma en stuttu eftir að Valentinianus 1. lést virðist hann hafa fallið í ónáð og árið 376 var hann handtekinn og tekinn af lífi. Theodosius yngri var einnig herforingi hjá Valentinianusi 1. og barðist gegn [[germanir|germönum]] við [[Dóná]].

Nokkrum mánuðum eftir að [[Valens]], keisari yfir austurhluta Rómaveldis, lést árið 378 var Theodosius útnefndur keisari yfir austurhlutanum af [[Gratianus]]i, sem þá var keisari í vesturhlutanum ásamt [[Valentinianus 2.|Valentinianusi 2.]] Mikill vandi blasti strax við Theodosiusi því hann þurfti að takast á við stóran her [[Gotar|Gota]] sem höfðu gersigrað Rómverja í orrustunni við Adrianopel og drepið Valens keisara. Theodosiusi tókst að halda Gotunum í skefjum og eftir nokkur ár af átökum og samningaviðræðum var samið um að Gotarnir fengju að setjast að innan Rómaveldis sem bandamenn (''foederati'') Rómverja en fengu að stjórna sér sjálfir og voru því ekki undir valdi rómarkeisara. Gratianus lést í uppreisn árið 383 og í kjölfarið lýsti [[Magnus Maximus]] sjálfan sig keisara yfir vesturhluta Rómaveldis. Theodosius hafði ekki tök á því að takast á við Maximus á þeim tímapunkti og neyddist því til að viðurkenna hann sem keisara. Valentinianus 2. var ennþá keisari á Ítalíu en hann var ekki nema ellefu ára þegar Gratianus lést og var því ekki nema handbendi annarra valdamanna.  Maximus hélt með her sinn til Ítalíu árið 387 og neiddist Valentinianus þá að flýja til Theodosiusar. Theodosius leit á Valentinianus sem bandamann sinn og fór hann því með her til Ítalíu og mætti Maximusi í orrustu og sigraði hann. Magnus Maximus var tekinn af lífi stuttu síðar. Valentinianus 2. lést árið 393 og varð Theodosius þá einn keisari yfir öllu Rómvaveldi, en þurfti þó að verja stöðu sína gegn valdaræningjanum Eugeniusi. Eugenius og Theodosius mættust í orrustunni við Frigidus árið 394 þar sem Theodosius sigraði. Þegar Theodosius lést árið 395 var Rómaveldi varanlega skipt í [[Austrómverska ríkið|austur-]] og [[Vestrómverska ríkið|vesturhluta]] og synir hans tóku við af honum, [[Arcadius]] í austurhlutanum og [[Honorius (keisari)|Honorius]] í vesturhlutanum.

Theodosius gerði kristna trú að einu löglegu trúarbrögðunum í Rómaveldi og batt þar með endanlega enda á stuðning ríkisins við hin hefðbundnu [[rómversk goðafræði|rómversku trúarbrögð]]. Segja má að Theodosius hafi beitt alla þá sem hann áleit vera heiðingja ofsóknum, bæði þá sem aðhylltust rómverska goðafræði og kristna hópa sem aðhylltust aðrar kenningar en hann.

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| fyrir = [[Valens]]
| eftir = [[Arcadius]] og [[Honorius (keisari)|Honorius]]
| titill = [[Keisari Rómaveldis]]
| frá = 379
| til = 395
}}
{{Töfluendir}}

{{Rómverskir keisarar}}
{{fd|347|395}}

[[Flokkur:Rómverskir keisarar]]</text>
      <sha1>eikdkgoby11b95jer1utey3tcqofd9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jón Nordal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74805</id>
    <revision>
      <id>1963703</id>
      <parentid>1940580</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T15:42:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Foldarskart</username>
        <id>116698</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vefslóð bætt við</comment>
      <origin>1963703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3083" sha1="ojiqjnhs6unug0d15y4cjhmc64njg99" xml:space="preserve">[[Mynd:jonn.gif|thumb|right|220px|Jón Nordal]]
'''Jón Nordal''' (fæddur [[6. mars]] [[1926]], dáinn [[5. desember]] [[2024]]) var íslenskt [[tónskáld]] og píanóleikari. 

Jón var sonur hjónanna Ólafar og [[Sigurður Nordal|Sigurðar Nordals]]. Hann stundaði nám í [[Tónlistarskólinn í Reykjavík|Tónlistarskólanum í Reykjavík]], m.a. undir handleiðslu Árna Kristjánssonar píanóleikara og Jóns Þórarinssonar tónskálds, sem áður var nemandi og aðstoðarmaður Paul Hindemiths; útskrifaðist sem píanóleikari árið [[1948]] og ári síðar í tónsmíðum. Þaðan lá leiðin til Zurich, þar sem hann stundaði nám á árunum milli 1949 og 1951 hjá þeim Willy Burkhard í tónsmíðum og Walter Frey í píanóleik. Hann dvaldi í útlöndum til ársins 1957, í Kaupmannahöfn, París og Róm og sótti sumarnámskeið í nútímatónlist í [[Darmstadt]] þar sem hann hitti meðal annars helstu framúrstefnumenn síns tíma, svo sem [[Stockhausen]], Nono, Maderna og [[Ligeti]] og varð auk. þess fyrir miklum áhrifum af tónlist Antons Weberns. Þegar hann var kominn heim hóf hann störf hjá sínum gamla skóla sem kennari og varð skólastjóri árið 1959. Jón Nordal var einn af stofnendum [[Musica Nova]] og fyrsti formaður þess.
 
Jón vakti fyrst athygli á sér sem tónskáld með fiðluverkinu „Systur í Garðshorni“, sem flutt var á listamannaþinginu 1945. Síðan með hljómsveitarverkinu „Concerto grosso“ (1950). Ennfremur með konsert fyrir píanó og hljómsveit, sem flutt var í fyrsta sinn í Þjóðleikhúsinu 10. desember 1957, og lék þá höfundurinn sjálfur píanóhlutverkið með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], sem Wilhelm Schleuning, ríkishljómsveitarstjóri í Dresden stjórnaði sem gestur. Píanókonsertinn er frábrugðinn píanókonsertum í klassískum stíl að því leyti að mjög er dregið úr forustuhlutverki einleikshljóðfærisins. Konsertinn er í einum þætti og er veigamikið tónverk. Af öðrum tónsmíðum eftir hann, sem [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]] hefur flutt, er „Sinfonietta seriosa“ (Bjarkamál), ennfremur hljómsveitarverkið ''Brotaspil'' og Adagio fyrir flautu, hörpu og strengjasveit. Karlakórslög eftir Jón, sem „Fóstbræður“ hafa sungið, hafa vakið verðskuldaða athygli. Í stuttu máli, þá hefur Jón samið hljómsveitarverk, kammermúsíkverk, einleiksverk fyrir píanó, fiðlu, karlakórlög og einsöngslög. Sem tónskáld er hann sjálfstæður og sérkennilegur, er í snertingu við þær hræringar sem eru í nútímanum og hefur fullkomið vald á tónsmíðatækni. 

Jón kom opinberlega fram með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]] í verkum eftir sjálfan sig og önnur tónskáld.

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://www.musik.is|titill=Tónlistarsaga Reykjavíkur|mánuðurskoðað=21. mars|árskoðað=2009}}
* Einnig efni úr; Jón Nordal, Portrait. Geisladiskur gefinn út af ITM
* Vefslóð:  www.jonnordal.is.

{{Stubbur|Æviágrip}}
[[Flokkur:Íslensk tónskáld]]
{{fd|1926|2024}}</text>
      <sha1>ojiqjnhs6unug0d15y4cjhmc64njg99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963705</id>
      <parentid>1963703</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T15:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Foldarskart</username>
        <id>116698</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tengill á vefsíðu</comment>
      <origin>1963705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3202" sha1="q4qo5d90xko2ob1aew5pl024chidpgi" xml:space="preserve">[[Mynd:jonn.gif|thumb|right|220px|Jón Nordal]]
'''Jón Nordal''' (fæddur [[6. mars]] [[1926]], dáinn [[5. desember]] [[2024]]) var íslenskt [[tónskáld]] og píanóleikari. 

Jón var sonur hjónanna Ólafar og [[Sigurður Nordal|Sigurðar Nordals]]. Hann stundaði nám í [[Tónlistarskólinn í Reykjavík|Tónlistarskólanum í Reykjavík]], m.a. undir handleiðslu Árna Kristjánssonar píanóleikara og Jóns Þórarinssonar tónskálds, sem áður var nemandi og aðstoðarmaður Paul Hindemiths; útskrifaðist sem píanóleikari árið [[1948]] og ári síðar í tónsmíðum. Þaðan lá leiðin til Zurich, þar sem hann stundaði nám á árunum milli 1949 og 1951 hjá þeim Willy Burkhard í tónsmíðum og Walter Frey í píanóleik. Hann dvaldi í útlöndum til ársins 1957, í Kaupmannahöfn, París og Róm og sótti sumarnámskeið í nútímatónlist í [[Darmstadt]] þar sem hann hitti meðal annars helstu framúrstefnumenn síns tíma, svo sem [[Stockhausen]], Nono, Maderna og [[Ligeti]] og varð auk. þess fyrir miklum áhrifum af tónlist Antons Weberns. Þegar hann var kominn heim hóf hann störf hjá sínum gamla skóla sem kennari og varð skólastjóri árið 1959. Jón Nordal var einn af stofnendum [[Musica Nova]] og fyrsti formaður þess.
 
Jón vakti fyrst athygli á sér sem tónskáld með fiðluverkinu „Systur í Garðshorni“, sem flutt var á listamannaþinginu 1945. Síðan með hljómsveitarverkinu „Concerto grosso“ (1950). Ennfremur með konsert fyrir píanó og hljómsveit, sem flutt var í fyrsta sinn í Þjóðleikhúsinu 10. desember 1957, og lék þá höfundurinn sjálfur píanóhlutverkið með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], sem Wilhelm Schleuning, ríkishljómsveitarstjóri í Dresden stjórnaði sem gestur. Píanókonsertinn er frábrugðinn píanókonsertum í klassískum stíl að því leyti að mjög er dregið úr forustuhlutverki einleikshljóðfærisins. Konsertinn er í einum þætti og er veigamikið tónverk. Af öðrum tónsmíðum eftir hann, sem [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]] hefur flutt, er „Sinfonietta seriosa“ (Bjarkamál), ennfremur hljómsveitarverkið ''Brotaspil'' og Adagio fyrir flautu, hörpu og strengjasveit. Karlakórslög eftir Jón, sem „Fóstbræður“ hafa sungið, hafa vakið verðskuldaða athygli. Í stuttu máli, þá hefur Jón samið hljómsveitarverk, kammermúsíkverk, einleiksverk fyrir píanó, fiðlu, karlakórlög og einsöngslög. Sem tónskáld er hann sjálfstæður og sérkennilegur, er í snertingu við þær hræringar sem eru í nútímanum og hefur fullkomið vald á tónsmíðatækni. 

Jón kom opinberlega fram með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]] í verkum eftir sjálfan sig og önnur tónskáld.

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://www.musik.is|titill=Tónlistarsaga Reykjavíkur|mánuðurskoðað=21. mars|árskoðað=2009}}
* Einnig efni úr; Jón Nordal, Portrait. Geisladiskur gefinn út af ITM
* Vefslóð:  www.jonnordal.is &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jonnordal.is/|title=HEIM|website=Jón Nordal|language=is|access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

{{Stubbur|Æviágrip}}
[[Flokkur:Íslensk tónskáld]]
{{fd|1926|2024}}</text>
      <sha1>q4qo5d90xko2ob1aew5pl024chidpgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>384</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83484</id>
    <revision>
      <id>1963688</id>
      <parentid>1497089</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T12:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1018" sha1="6wgi3suz8uuu59ueskes06sjlghuxwv" xml:space="preserve">{{Ár|
[[381]]|[[382]]|[[383]]|[[384]]|[[385]]|[[386]]|[[387]]|
[[371-380]]|[[381-390]]|[[391-400]]|
[[3. öldin]]|[[4. öldin]]|[[5. öldin]]|
}}
Árið '''384''' ('''CCCLXXXIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Atburðir ==

===Eftir staðsetningu===
====Róm====
* [[Flavius Stilicho|Stilicho]] giftist [[Serena (Róm)|Serenu]] frænku [[Theodosius 1.|Þeódósíusar I]].

===Eftir þema===
====Trúarbrögð====
* [[17. desember]] - [[Siricius páfi|Siricius]] tekur við af [[Damasus I|Damasusi I]] sem 38. [[páfi|páfinn]].
* [[Prestastefna]] er haldin í [[Bordeaux]].

== Fædd ==
* [[9. september]] - [[Honorius (keisari)|Honorius]], [[Rómarkeisari]].
* Maria, dóttir [[Stilicho]]s.
* [[Chu Lingyuan]], keisaraynja.
* [[Sengzhao]], kínverskur heimspekingur.
* [[Wang Shen'ai]], keisaraynja.

== Dáin ==
* [[Geungusu]], konungur [[Baekje]]
* [[Chu Suanzi]], kaisaraynja.
* [[Huan Chong]], hershöfðingi.
* [[Murong Hong]], stofnandi [[Vestur-Yan]].

[[Flokkur:384]]
[[Flokkur:381-390]]</text>
      <sha1>6wgi3suz8uuu59ueskes06sjlghuxwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carl Wilhelm von Sydow</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84905</id>
    <revision>
      <id>1963768</id>
      <parentid>1525055</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T10:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1963768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1208" sha1="kq3gh69o31lj6uib8j3gro0j7cemfa1" xml:space="preserve">[[Mynd:Sydow,_Carl_Wilhelm_von_i_Kivik_1922_beskuren.jpg|thumb|right|Carl von Sydow (fremst á mynd) í [[Kivíkurgröfin]]ni.]]
'''Carl Wilhelm von Sydow''' ([[21. desember]] [[1878]] – [[4. mars]] [[1952]]) var [[Svíþjóð|sænskur]] [[þjóðfræði]]ngur. Hann beitti [[líffræði]]legum skýringarlíkönum til að útskýra útbreiðslu menningar. Hann vildi meina að þegar menning skýtur rótum á nýjum stað þróast hún og myndar nýtt afbrigði vegna áhrifa frá hinu nýja umhverfi, en ríkjandi stefna í þjóðfræðirannsóknum á þeim tíma, [[landfræðilega rannsóknaraðferðin]] eða „finnski skólinn“, hélt því fram að menning útvatnaðist jafnt og þétt eftir því sem hún fjarlægðist uppsprettu sína. Hann gagnrýndi flokkunarkerfi finnska skólans fyrir að vera ekki nógu [[vísindi|vísindalegt]] og vildi sterkt aðgreinandi flokkunarkerfi fyrir sagna[[minni]] í anda flokkunarkerfis [[Carl von Linné|Carls von Linné]]. Von Sydow var þekktasti þjóðfræðingur Norðurlanda á sinni tíð. Sonur hans var leikarinn [[Max von Sydow]].

{{stubbur}}

{{DEFAULTSORT:Sydow, Carl Wilhelm von}}
[[Flokkur:Sænskir þjóðfræðingar]]
{{fd|1878|1952}}</text>
      <sha1>kq3gh69o31lj6uib8j3gro0j7cemfa1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borgaralaun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102252</id>
    <revision>
      <id>1963770</id>
      <parentid>1888462</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T11:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17277" sha1="j77ec7zgfqqe6ff5jueavy4eug9cwip" xml:space="preserve">'''Borgaralaun''', einnig þekkt sem óskilyrt grunnframfærsla, er hugmynd að samtryggingarkerfi þar sem hverjum borgara er tryggð ákveðin lágmarksinnkoma frá hinu opinbera óháð öðrum tekjum. Borgaralaun eru hugsuð til lífsnauðsynja og hugsuð þannig að greiðslur renni til einstaklinga, ekki heimila eða ákveðinna hópa. Borgaralaunum er ætlað að leysa núverandi velferðarkerfi af hólmi og koma í stað til dæmis [[örorkubætur|örorkubóta]], [[atvinnuleysisbætur|atvinnuleysisbóta]], [[ellilífeyrir|ellilífeyris]], [[námslán]]a, [[fæðingaorlof]]s, [[Vaxtabætur|vaxtabóta]], [[barnabætur|barnabóta]]. Upphæðin þyrfti að vera það há að hún dugi til að leysa framantalin kerfi af hólmi.

== Saga borgaralauna ==
[[File:Thomas Paine rev1.jpg|thumb|right|Thomas Paine.]]
„Það er ekki góðgerðarstarfsemi, heldur réttindi, ekki ölmusa heldur réttlæti, sem ég tala fyrir.“ Hugmyndin að skilyrðislausri grunnframfærslu á sér langa sögu innan heimspekinnar og hagfræðinnar en upphafið að hugmyndinni má rekja til ársins 1516 þegar enski heimspekingurinn og lögfræðingurinn [[Thomas More]] skrifaði bókina [[Útópía (bók)|Útópíu]]. Í bókinni lýsir More hugmynd sinni að eins konar fyrirmyndarsamfélagi þar sem áhersla er lögð á að fyrirbyggja glæpi með útrýmingu fátæktar frekar en að notast við refsikerfi í samfélagi þar sem beinlínis er stuðlað að glæpum með gífurlegum ójöfnuði. More bendir á að þar sem maður sem er að verða hungurmorða lætur ekki hugsanlega refsingu stöðva sig í því að stela til að fæða sig og fjölskyldu sína, væri farsælla að skapa [[samfélag]] þar sem enginn væri neyddur til þess að stela sér til matar. Í gegnum árin hafa margir hugsuðir tekið hugmyndir Thomas More og þróað þær áfram í nútímalegri mynd. Mikilvægt skref í þeirri þróun átti sér stað árið 1797 þegar heimspekingurinn og rithöfundurinn [[Thomas Paine]] lagði fram hugmyndir sínar um borgaralaun í bæklingnum „Agrarian Justice“ en þar fer hann skrefinu lengra en More og fjallar um borgaralaun sem náttúrulegan og meðfæddan rétt allra borgara. Röksemdafærsla hans gengur út frá því að „jörðin, í sínum náttúrulega ham er, og verður alltaf, sameiginleg eign allra jarðarbúa.“ Paine vildi meina að allir, hvort sem þeir væru ríkir eða fátækir, ættu að fá greiddan arð af sameiginlegum auðlindum landsins. Árið 1918 kom svo út bók [[Bertrand Russell]], heimspekings og Nóbelsverðlaunahafa, sem nefnist „Proposed Roads to Freedom: Socialism, Anarchism, and Syndicalism“. Í þeirri bók kemur hugmyndin að algildri grunnframfærslu fram nánast fullmótuð eins og hún er skilgreind nú.

Umræðan um skilyrðislausa grunnframfærslu náði hámarki í Bandaríkjunum á 7. áratug síðustu aldar þegar 1.200 hagfræðingar, þar á meðal tveir Nóbelsverðlaunahafar, sendu áskorun til Bandaríkjaforseta um að skoða upptöku skilyrðislausrar grunnframfærslu þar í landi. Núna er skilyrðislaus grunnframfærsla til skoðunar hjá mörgum stjórnmálaflokkum í Evrópu, til dæmis flokkum í Noregi, [[Píratar|Pírataflokkum]] víðs vegar um Evrópu, þar með talið á Íslandi og þá gerði [[Húmanistaflokkurinn]] hér á landi skilyrðislausa grunnframfærslu að einu af stefnumálum sínum í alþingiskosningunum árið 2013. Upptaka þessa kerfis hefur verið mikið í umræðunni í Sviss og fór fram þjóðaatkvæðagreiðsla um slíka tillögu þar í landi í júní 2016. Var tillögunni hafnað með miklum meirihluta, eða með um 77% greiddra atkvæða&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2016/06/05/news/economy/switzerland-basic-income-referendum/ |title=Geymd eintak |access-date=2016-10-11 |archive-date=2017-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103000405/http://money.cnn.com/2016/06/05/news/economy/switzerland-basic-income-referendum/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

== Eiginleikar ==

===Starfsfólki mun mögulega fækka mikið í framtíðinni===
Í bók sinni ''The end of work'' færir [[Jeremy Rifkin]] rök fyrir því að borgaralaun gætu reynst nauðsynleg þegar vélar og [[tækni]] taka yfir fleiri og fleiri störf og draga úr [[Framboð og eftirspurn|eftirspurn]] eftir starfsmönnum. &lt;ref&gt;Rifkin, Jeremy (1995). The End of Work – The Decline of the Global Labor Force and the Dawn of the Post-Market Era (1st ed.). New York: Tarcher/Putnam. ISBN 978-0874777796.&lt;/ref&gt;

Þess má geta að það er ekki ólíklegt að í framtíðinni muni atvinnulífið breytast verulega, arður fyrirtækja mun verða að skiptast jafnara á milli eigenda og samfélagsins, þar sem þekking er grunnur allrar starfsemi og þekking þróast í skólakerfi allra þjóðfélaga og er þar með þjóðareign. Mun færra fólk mun verða að vera í vinnu hjá öðrum heldur mun hafa mun meira val í skapa sína eigin vinnu, láglaunavinna þurkast út þar sem öll vinna sem þörf verður á mun verða að greiðast á eðlilegum vinnulaunum þar sem enginn verður að taka að sér störf sem ekki eru á launalega samkeppnishæf.

===Minnkar opinbert skrifræði===
Það er mjög mannfrek vinna að að reikna út velferðargreiðslur og skattaafslætti og hafa eftirlit með því að bótaþegar séu ekki að fá bætur sem þeir eiga ekki rétt á. Borgaralaun myndu einfalda kerfið mikið og þörfin fyrir þetta skrifræði myndi minnka stórlega og í flestum tilfellum hverfa með tilheyrandi sparnaði hins opinbera.

===Kemur jafnvægi á kostnað=== 
Núverandi velferðargreiðslur sveiflast mikið milli ára eftir efnahag til dæmis á Íslandi. Atvinnuleysisbætur voru árið 2007 til að mynda greiddar til umtalsvert færra fólks en árið 2009.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hagstofa.is/Pages/95?NewsID=4460 |title=Geymd eintak |access-date=2014-11-11 |archive-date=2013-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311094427/http://hagstofa.is/Pages/95?NewsID=4460 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Þá er þjóðin að eldast&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://eyjan.pressan.is/frettir/2014/08/04/thjodin-eldist-hratt-og-stjornvold-verda-ad-bregdast-vid/ |title=Geymd eintak |access-date=2014-11-11 |archive-date=2014-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140807013111/http://eyjan.pressan.is/frettir/2014/08/04/thjodin-eldist-hratt-og-stjornvold-verda-ad-bregdast-vid/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; sem krefst hærra framlags vinnandi stétta til að standa við skuldbindingar gagnvart ellilífeyrisþegum.

===Eyðir flokkadráttum fólks===
Þar sem borgaralaunum er ætlað að leysa núverandi velferðarkerfi af hólmi og koma í stað ýmissa bóta hefðu borgaralaun þau hliðaráhrif að fólk yrði ekki lengur dregið í dilka. Til dæmis yrðu hugtökin &quot;ellilífeyrisþegar&quot; og &quot;öryrkjar&quot; óþörf. Vissulega yrði þó enn til veikt fólk en það fólk þyrfti ekki að gangast við regluverki sem setur það mögulega í fátæktargildru. &lt;ref&gt;http://www.obi.is/vefrit/greinar/nr/1123{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Ellilífeyrisaldur yrði ekki lengur til, fólki yrði frjálst að vinna svo lengi sem það hefði áhuga og getu til.  Þar sem borgaralaun yrðu óskilyrt hefði fólk kost á að gera það sem það getur til að verða sér út um launatekjur.

===Eykur nýsköpun og fjölda smáfyrirtæka===
Margir veigra sér við að hætta launastarfi til að stofna eigið fyrirtæki því fari það fyrirtæki á hausinn missir fólk tekjur sínar. Borgaralaun myndu tryggja þessu fólki innkomu, öryggisnet, sem fólk hefði alltaf undir sér. Þetta yki nýsköpun og samkeppni í hagkerfinu. Vísbendingar um þetta má sjá í tilraun sem gerð var með borgaralaun í Namibíu en þar jókst frumkvöðlastarfsemi þeirra sem fengu greidd borgaralaun auk þess sem tekjur umfram þau jukust um 29%.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.policyinnovations.org/ideas/briefings/data/000163 |title=Geymd eintak |access-date=2014-11-11 |archive-date=2015-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150102040812/http://www.policyinnovations.org/ideas/briefings/data/000163 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===Fjölgar fólki í störfum sem því líkar===
Þar sem fólk neyðist ekki til að taka hvaða starfi sem er þar sem það hefur trygga grunnframfærslu getur fólk leitað lengur að starfi sem því líkar eða sem borgar nógu vel til að vega á móti ánægjuskorti. Að fleiri séu í starfi sem þeim líkar eykur andlega heilsu vinnandi fólks auk þess sem líklegt er að ánægðir starfsmenn skili betri vinnu og meiri afköstum.&lt;ref&gt;http://www.velferdarraduneyti.is/utgefid-efni/utgafa/samantekt-fjolskyldurads-um-malefni-fjolskyldunnar-/nr/1005&lt;/ref&gt;

== Fjármögnun ==
Félagslega kerfið hefur á síðustu árum verið fjármagnað annarsvegar af beinum greiðslum til einstaklinga og hinsvegar félagslegri þjónustu. Félagslegar beingreiðslur atvinnleysisbætur, barnabætur, ellilífeyrisbætur, vaxtabætur og öryrkjalífeyrir voru um 440 milljarðar króna árið 2013 á Íslandi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hagstofa.is/Hagtolur/Heilbrigdis,-felags-og-domsmal/Utgjold-til-heilbrigdis--og-fela |title=Tölfræði á vef Hagstofu Íslands ná til ársins 2010 en nýrri tölur er hægt að fá sendar í rafpósti, http://www.hagstofa.is/Hagtolur/Heilbrigdis,-felags-og-domsmal/Utgjold-til-heilbrigdis--og-fela |access-date=2015-08-27 |archive-date=2013-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130118234702/http://hagstofa.is/Hagtolur/Heilbrigdis,-felags-og-domsmal/Utgjold-til-heilbrigdis--og-fela |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Aðrar beingreiðslur frá ríki til einstaklinga eru til dæmis framfærslukostnaður LÍN, beingreiðslur til bænda og [[listamannalaun]], þessar greiðslur teljast yfir 15 milljarðar króna á ári. Þetta gerir 455 milljarða króna sem má nýta beint í borgaralaun. Til viðbótar má bæta 95 miljörðum króna sem ekki hafa verið innheimtar af skattayfirvöldum í formi [[Persónuafsláttur|persónuafsláttar]]. En við upptöku borgaralauna verður persónuafsláttur að öllum líkindum að hverfa og allir launþegar greiða skatta. Þegar maður leggur saman tölurnar fást 550 milljarðar króna sem grunnur að borgaralaunum. Íslenskir ríkisborgarar yfir 18 aldri eru um 250 þúsund og ef 550 milljörðum króna er deilt á þessa einstaklinga gerir það rúmar 2 milljónir á mann á ári eða um 180 þúsund krónur á mánuði. 

Sífellt er að verða almennari hugmynd að auðlindir þjóðarinnar tilheyri allri þjóðinni.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kosning.is/thjodaratkvaedagreidslur2012/frettir/nr/7990 |title=Geymd eintak |access-date=2014-11-17 |archive-date=2014-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220173432/http://www.kosning.is/thjodaratkvaedagreidslur2012/frettir/nr/7990 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ef auðlindir þjóðarinnar væru í þjóðareign væri hægt í gegnum auðlindaskatt að fjármagna hluta grunnframfærslunnar. Þetta hefur verið reynt með mjög góðum árangri í [[Alaska|Alaska fylki]] í Bandaríkjunum en þar var stofnaður olíusjóður árið 1977 og síðan 1982 hafa allir íbúar fylkisins fengið skilyrðislausa greiðslu úr sjóðnum einu sinni á ári.

Þar sem hugmyndin er að lífeyrissjóðakerfið legðist af væri mögulega hægt að þjóðnýta lífeyrissjóðskerfið og nýta það fé til að greiða borgurum borgaralaun. [[Oddný G. Harðardóttir]] talaði um í ræðu á Alþingi þann 16. feb. 2012 „hvaða afleiðingar það getur haft þegar stórir hópar hefja töku lífeyris en færri greiða til sjóðanna þegar aldurssamsetning þjóðarinnar breytist. Í dag er það þannig að það eru ríflega fimm starfandi að baki hverjum eftirlaunamanni en árið 2050 verða um það bil tveir starfandi að baki hverjum eftirlaunamanni ef að líkum lætur.&quot;&lt;ref&gt;http://www.althingi.is/altext/raeda/140/rad20120216T185117.html&lt;/ref&gt; Núverandi lífeyrissjóðakerfi hefur verið gagnrýnt fyrir sóun þar sem allt of margir sjóðir starfi hérlendis, hver með sitt starfsfólk og yfirbyggingu.&lt;ref&gt;http://www.althingi.is/altext/raeda/140/rad20120216T175724.html&lt;/ref&gt; Íslensku lífeyrissjóðirnir stunda áhættufjárfestingar, meðal annars á [[Hlutabréfamarkaður|hlutabréfamarkaði]]&lt;ref&gt;http://www.vb.is/frettir/111353/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; sem geta endað illa&lt;ref&gt;http://www.ruv.is/frett/tap-lifeyrissjodanna-479-milljardar&lt;/ref&gt; sem getur leitt til þess að lífeyrisþegar bera skarðan hlut frá borði.&lt;ref&gt;http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2010/04/15/lifeyrisgreidslur_laekka/&lt;/ref&gt;

Ýmsar skattheimtuútfærslur hafa verið nefndar til fjármögnunar borgaralauna eins og til dæmis virðisaukaskattur, færsluskattur af peningatilfærslum og landskattur, skattur sem greiddur er af nýtingu landareignar til tekjuöflunar, fremur en af eignunum á landinu þar eð land er auðlind og því væri samkvæmt hugmyndinni um þjóðareign auðlinda sameign allra.

[[Charles Murray]] hélt því fram í riti sínu „Borgaralaun í stað velferðarkerfis&quot; að borgaralaun yrðu bandarískum skattgreiðendum árið 2028 um trilljón dollurum ódýrari en núverandi kerfi muni kosta þá.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fljs.org/sites/www.fljs.org/files/publications/Murray.pdf |title=Geymd eintak |access-date=2014-11-12 |archive-date=2015-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150611181435/http://www.fljs.org/sites/www.fljs.org/files/publications/Murray.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sparnaðinn telur hann að muni stafa af minni sóun í bótagreiðslukerfinu, til dæmis myndu bótasvik tilheyrðu fortíðinni og að hið opinbera ræki ekki stofnanir á borð við Vinnumálastofnum eða Tryggingastofnun.

== Tilraunir ==

===Alaska===
Í Alaska hófst árið 1977 vinnsla olíu úr stærstu olíulind sem uppgötvuð hefur verið í Norður-Ameríku. Skömmu síðar var gerð stjórnarskrárbreyting sem gerði ríkinu kleift að setja á fót sjóð sem nefnist [[Alaska Permanent Fund]] þar sem settur er til hliðar hluti, að minnsta kosti 25%, af tekjum olíuvinnslunnar fyrir komandi kynslóðir. Þegar sjóðurinn var stofnaður var ætlunin að koma í veg fyrir að allar tekjur olíuframleiðslunnar lentu í höndum stjórnmálamanna þar sem óttast var að peningum yrði sóað. Alaska-sjóðurinn er fjárfestingarsjóður með það að markmiði að hagnast um 5% á ári og eru þær fjármagnstekjur sem sjóðurinn fær greiddar út árlega til allra borgara Alaska. Þrátt fyrir að upphæðirnar séu ekki nægilega háar til að duga fyrir grunnframfærslu, 900 dollarar á hvern einstakling árið 2013, er Alaska-sjóðurinn ein birtingarmynd þess hvernig skilyrðislaus grunnframfærsla gæti verið útfærð.&lt;ref&gt;http://www.althingi.is/altext/144/s/0204.html&lt;/ref&gt;

===Namibía===
Í [[Namibía|Namibíu]] var byrjað að rannsaka áhrif skilyrðislausrar grunnframfærslu árið 2007 og stóð sú rannsókn yfir í tvö ár. Rannsóknin var gerð í litlu þorpi sem heitir [[Otjivero]] þar sem ríkti gríðarleg fátækt, glæpir voru tíðir og mikið atvinnuleysi. Þar var ákveðið að greiða öllum íbúum svæðisins, að undanskildum þeim sem höfðu náð 60 ára aldri og þá þegar fengu skilyrðislausar lífeyrisgreiðslur frá ríkinu, mánaðarlega upphæð sem næmi helmingi þeirrar upphæðar sem skilgreind var sem fátæktarmörk. Niðurstöður þessarar tilraunar voru margvíslegar. Til dæmis þá fækkaði tilkynntum glæpum til lögreglunnar um 36,5%, hlutfall vannærðra barna féll úr 42% niður í 10%, brottfall úr skólum minnkaði um 42%, atvinnuleysi fór úr 60% niður í 45% og atvinnuþátttaka jókst, meðaltekjur, að undanskildum styrknum, jukust um 29% og fjöldi nýrra fyrirtækja var stofnaður.&lt;ref&gt;http://www.althingi.is/altext/144/s/0204.html&lt;/ref&gt;

===Finnland===
Finnska ríkisstjórnin ákvað árið 2016 að gera tilraun með borgaralaun, þar sem valinn hópur fær 560 evrur mánaðarlega til grunnframfærslu. 2000 manns á vinnualdri verða valin af handahófi til að taka þátt í tilrauninni. Forsætisráðherra Finnlands, Juha Sipila, sem tók við embætti fyrir rúmu ári, vill að tilraunin leiði í ljós, hvort borgaralaun minnki atvinnuleysi og einfaldi bótakerfi Finnlands. &lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/finnar-gera-tilraun-med-borgaralaun Finnar gera tilraun með borgaralaun]&lt;/ref&gt;

Árið 2018 ákváðu stjórnvöld að hætta við tilraunina. Þau litu til annarra valkosta í velferðakerfinu til úrlausna. &lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/news/world-europe-43866700 Finland's basic income trial falls flat] BBC, skoðað 23. apríl, 2018.&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==	
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Tenglar ==
* [http://skemman.is/stream/get/1946/16849/38935/1/Bragi_BA_rafraen.pdf Hvað er algild grunnframfærsla? - BA ritgerð Braga Þórs Antoníussonar] 
* {{Vísindavefurinn|72617|Eru borgaralaun raunhæfur kostur?}}


[[Flokkur:Atvinna]]
[[Flokkur:Hagfræði]]
[[Flokkur:Stjórnmál]]</text>
      <sha1>j77ec7zgfqqe6ff5jueavy4eug9cwip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Píratar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108715</id>
    <revision>
      <id>1963709</id>
      <parentid>1963460</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T16:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <origin>1963709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13918" sha1="0566cvtgv6gtkkl2d65x2fgycexqmi7" xml:space="preserve">{{Stjórnmálaflokkur
| litur = {{Flokkslitur|Píratar}}
| flokksnafn_íslenska = Píratar
| mynd = [[Mynd:Píratar.png|100px|center|Merki Pírata]]
| fylgi = {{lækkun}} 3,0%
| formaður = [[Oktavía Hrund Guðrúnar Jóns]]
| frkvstjr = Kristín Ólafsdóttir
| stofnár = 2012
| hugmyndafræði = [[Borgararéttindi]], friðhelgi einkalífsins, gagnsæi, upplýsinga- og [[tjáningarfrelsi]], [[beint lýðræði]], sjálfsákvörðunarréttur&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.piratar.is/stefnumal/grunnstefna/ |title=Geymd eintak |access-date=2014-01-02 |archive-date=2014-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140108232254/http://www.piratar.is/stefnumal/grunnstefna/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| einkennislitur = fjólublár {{Color box|{{Flokkslitur|Píratar}}}}
| vettvangur1 = Sæti á Alþingi
| sæti1 = 0
| sæti1alls = 63
| rauður = 0.32
| grænn = 0.17
| blár = 0.5
| ljós-texti = já
| vettvangur2 = Sæti í sveitarstjórnum
| sæti2 = 0
| sæti2alls = 453
| bókstafur = P
| vefsíða = [http://www.piratar.is/ www.piratar.is]&lt;br&gt;
| fótnóta = ¹Fylgi í síðustu [[Alþingiskosningar 2021|Alþingiskosningum]]
}}

'''Píratar''' eru íslenskur [[stjórnmálaflokkur]] sem var stofnaður árið [[2012]] og sat á [[Alþingi]] frá 2013 til 2024, þar til að þau duttu út.

Píratar leggja áherslu á beint lýðræði, gagnsæi og baráttu gegn spillingu, loftslagsmál, friðhelgi einkalífs, gjaldfrjálsa grunnþjónustu og frjálsa miðlun þekkingar. Borgararéttindi eru Pírötum jafnframt hugleikin; eins og tjáningarfrelsið, óskert aðgengi að heilbrigðisþjónustu og menntun, kosningarétturinn, rétturinn til að mótmæla og sjálfsákvörðunarréttur fólks. Píratar stefna að varðveislu og útvíkkun slíkra réttindi og þeir telja að borgararéttindi tilheyri einstaklingum, réttur hvers og eins sé jafn sterkur.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://piratar.is/piratafraedarinn/borgararettindi/|title=Borgararéttindi|date=2013-10-23|website=Píratar|language=is|access-date=2021-07-16|archive-date=2021-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716125325/https://piratar.is/piratafraedarinn/borgararettindi/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

Stefnumál Pírata eru mótuð á sérstökum umræðu- og kosningavef flokksins, þar sem félagsfólki býðst að móta og greiða atkvæði um stefnurnar. Á vefnum er jafnframt valið á framboðslista Pírata, bæði fyrir alþingis- og sveitarstjórnarkosningar.

== Saga ==
Píratar voru stofnaðir árið [[2012]]. [[Birgitta Jónsdóttir]] og [[Smári McCarthy]] tilkynntu upphaflega um fyrirhugað framboð og formlegur stofnfundur þess fór síðan fram laugardaginn [[24. nóvember]] [[2012]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mbl.is/frettir/innlent/2012/11/24/piratar_halda_stofnfund/|title=Píratar halda stofnfund|publisher=[http://mbl.is mbl.is]|accessdate=25. nóvember 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wiki.is.pirate.is/index.php/Stofnfundur|title=Stofnfundur|publisher=[http://wiki.is.pirate.is/index.php/Fors%C3%AD%C3%B0a Píratapartýið]|accessdate=25. nóvember 2012|archive-date=2024-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20241211030919/http://wiki.is.pirate.is/index.php/Stofnfundur/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Á stofnfundinum voru samþykkt drög að lögum fyrir flokkinn og þar ákveðið að nafn hans skyldi vera ''Píratar'' (hjánefni ''Pirate Party Iceland'').&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.piratar.is/um-pirata/log-pirata/|title=Lög|publisher=[http://piratar.is Píratar]]|accessdate=29. maí 2013|archive-date=2013-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130627091544/http://www.piratar.is/um-pirata/log-pirata/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dv.is/blogg/upplysing/2013/1/19/nafn-pirata/|title=Nafn Pírata|publisher=Blogg á Dv.is, höfundur Smári McCarthy|accessdate=20. janúar 2013|archive-date=2013-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130120181105/http://www.dv.is/blogg/upplysing/2013/1/19/nafn-pirata/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Listabókstafur]] Pírata er P. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://piratar.is/frettir/38036-2/ |title=Píratar fá listabókstafinn P; af píratar.is |access-date=2016-10-24 |archive-date=2016-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103203430/http://piratar.is/frettir/38036-2/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Flokkurinn bauð í fyrsta skipti fram í [[Alþingiskosningar 2013|Alþingiskosningunum 2013]] undir listabókstafnum Þ&lt;ref name=&quot;PíratarÞ&quot;&gt;{{H-vefur | url = http://www.mbl.is/frettir/kosning/2013/02/20/piratar_fa/ | titill = Píratar fá Þ | dagsetning = 20. febrúar 2013 | miðill = mbl.is | dags skoðað = 20-02-2013}}&lt;/ref&gt; (sem var breytt í P 2016) og fékk 5,1% atkvæða og 3 þingmenn. Í&lt;nowiki/&gt;[[Sveitarstjórnarkosningar_á_Íslandi_2014| sveitarstjórnarkosningum 2014]] fengu Píratar einn mann kjörinn í Reykjavík. &lt;ref&gt;http://www.mbl.is/frettir/kosningar/svf_results/&lt;/ref&gt;.

Fylgi Pírata mældist í skoðanakönnun [[MMR]] í apríl 2015, 32% og með mesta fylgi allra flokka á landinu.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mmr.is/frettir/birtar-nieurstoeeur/469-piratar-maelast-medh-32-fylgi |title=Geymd eintak |access-date=2015-05-13 |archive-date=2015-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507005015/http://mmr.is/frettir/birtar-nieurstoeeur/469-piratar-maelast-medh-32-fylgi |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
Í apríl 2016 höfðu Píratar mælst stærsti flokkurinn í ár og alltaf yfir 30 prósentum. Þeir náðu metfylgi, 43%, í könnun eftir umræðu um [[Panamaskjölin]] og stjórnakreppu sem því fylgdi en fengu 14.5% atkvæða í Alþingiskosningunum þá um haustið. &lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frett/69-vilja-bjarna-burt-piratar-med-metfylgi 69% vilja Bjarna burt, Píratar með metfylgi ] Rúv. Skoðað 7. apríl 2016.&lt;/ref&gt;.

Píratar buðu fram í sveitarstjórnarkosningunum 2018 og hlutu kjörna fulltrúa í Reykjavík og í Kópavogi. Í Reykjavík hlutu Píratar 7,7% atkvæða og tvo borgarfulltrúa,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://reykjavik.is/frettir/urslit-borgarstjornarkosninga-2018|title=Úrslit borgarstjórnarkosninga 2018|last=hulda|date=2018-06-01|website=Reykjavíkurborg|language=is|access-date=2021-07-16}}&lt;/ref&gt; í Kópavogi fengu Píratar 6,6% og einn bæjarfulltrúa.

Eftir að ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks, Viðreisnar og Bjartrar framtíðar klofnaði 15. september 2017&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2017830371d|title=Björt framtíð slítur ríkisstjórnarsamstarfinu - Vísir|last=Hilmarsdóttir|first=Sunna Kristín|website=visir.is|language=is|access-date=2021-07-16}}&lt;/ref&gt; var boðað til kosninga. Píratar buðu fram og hlutu 9,2% fylgi og 6 þingmenn.&lt;ref&gt;[https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__kosningar__althingi__althurslit/KOS02121.px/table/tableViewLayout2/ Hagstofa Íslands]&lt;/ref&gt; Andrés Ingi Jónsson, fyrrverandi þingmaður [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], gekk til liðs við Pírata í febrúar 2021&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://piratar.is/frettir/andres-ingi-til-lids-vid-pirata/|title=Andrés Ingi til liðs við Pírata|date=2021-02-10|website=Píratar|language=is|access-date=2021-07-16|archive-date=2021-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716125324/https://piratar.is/frettir/andres-ingi-til-lids-vid-pirata/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; og urðu þingmenn flokksins þá 7.

Píratar buðu fram í sveitastjórnarkosningum 2022 og bættu við sig einum borgarfulltrúa í Reykjavík með 11,63% atkvæða. Í Kópavogi fengu Píratar 9,53% atkvæða og héldu þar með einum bæjarfulltrúa.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/kosningar/svf_results/|title=Kosningar 2022 - Úrslit í stærstu sveitarfélögum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-06-27}}&lt;/ref&gt; Píratar buðu fram með Viðreisn og óháðum í Árborg undir nafninu Áfram Árborg þar sem Álfheiður Eymarsdóttir var oddviti og var hún kosin inn í sveitastjórn Árborgar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/kosning/2022/04/11/piratar_og_vidreisn_i_samstarfi_i_arborg/|title=Píratar og Viðreisn í samstarfi í Árborg|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-06-27}}&lt;/ref&gt;

Í [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningunum 2024]] féll flokkurinn af þingi og hlaut einungis 3% fylgi. Einnig missti hann alla borgarfulltrúa í Reykjavík í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningunum 2026]] og hlaut um 2% fylgi. &lt;ref&gt;[https://www.visir.is/g/20262885236d/nidurstadan-merki-ekki-endalok-pirata Niður­staðan merki ekki enda­lok Pírata] Vísir, sótt 17. maí 2026&lt;/ref&gt;

Í [[september]] [[2025]] var kosið um að flokkurinn tæki upp embætti formanns og varaformanns á aðalfundi seinna um haustið. Árið [[2018]] var áður kosið um að flokkurinn tæki upp formannsembætti, en tillögunni var hafnað.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/09/20/piratar_aetla_ad_kjosa_ser_formann/|title=Píratar ætla að kjósa sér formann|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-09-21}}&lt;/ref&gt; Borgarfulltrúinn [[Alexandra Briem]] lýsti yfir áhuga, á meðan fyrrum þingflokksformaðurinn Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmennirnir Halldóra Mogensen, Björn Leví Gunnarsson og bæjarfulltrúinn [[Sigurbjörg Erla Egilsdóttir]] neituðu framboði.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453979|title=Píratar láta af flötum strúktúr og taka upp formannsembætti - RÚV.is|last=Andrésdóttir|first=Iðunn|date=2025-09-20|website=RÚV|access-date=2025-09-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252778249d/hver-verdur-for-madur-pirata-ekki-sens-|title=Hver verður for­maður Pírata?: „Ekki séns“ - Vísir|last=Sigurbjörnsdóttir|first=Silja Rún|date=2025-09-21|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-21}}&lt;/ref&gt;
[[Oktavía Hrund Guðrúnar Jóns]] var kjörið fyrsti formaður Pírata 29. nóvember 2025. &lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-29-oktavia-er-fyrsti-formadur-pirata-460133 Oktavía er fyrsti formaður Pírata] Rúv, sótt 29. nóvember 2025 &lt;/ref&gt;

===Fylgi í Alþingiskosningum===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|-
! Kosningar
! Atkvæði
! %
! Þingsæti
! +/–
! {{Tooltip|Sæti|Sæti í röð flokka sem voru í framboði}}
! Stjórnarþátttaka
|-
![[Alþingiskosningar 2013|2013]]
|9.648
|5,10
|{{Composition bar|3|63|hex={{flokkslitur|Píratar}}}}
|{{stöðugt}} 3
|{{stöðugt}} 6.
|{{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
![[Alþingiskosningar 2016|2016]]
|27.466
|14,48
|{{Composition bar|10|63|hex={{flokkslitur|Píratar}}}}
|{{hækkun}} 7
|{{hækkun}} 3.
|{{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
![[Alþingiskosningar 2017|2017]]
|18.053
|9,20
|{{Composition bar|6|63|hex={{flokkslitur|Píratar}}}}
|{{lækkun}} 4
|{{lækkun}} 6.
|{{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
![[Alþingiskosningar 2021|2021]]
|17.233
|8,63
|{{Composition bar|6|63|hex={{flokkslitur|Píratar}}}}
|{{stöðugt}} 0
|{{stöðugt}} 6.
|{{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
![[Alþingiskosningar 2024|2024]]
|6.411
|3,02
|{{Composition bar|0|63|hex={{flokkslitur|Píratar}}}}
|{{lækkun}} 6
|{{lækkun}} 8.
|{{Utan þings}}
|}

== Kjörnir fulltrúar 2021-2024 ==

=== Alþingi ===
[[Arndís Anna Kristínardóttir Gunnarsdóttir]]

[[Andrés Ingi Jónsson]]

[[Björn Leví Gunnarsson]]

[[Gísli Rafn Ólafsson]]

[[Halldóra Mogensen]]

[[Þórhildur Sunna Ævarsdóttir]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://piratar.is/xp/frettir/althingi/|title=Alþingi|date=2022-09-16|website=Píratar|language=is|access-date=2023-06-27|archive-date=2023-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627033604/https://piratar.is/xp/frettir/althingi/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Grunnstefna Pírata ==
# Gagnrýnin hugsun og upplýst stefna
# Borgararéttindi
# Friðhelgi einkalífsins
# Gagnsæi og ábyrgð
# Upplýsinga- og tjáningafrelsi
# Beint lýðræði og sjálfsákvörðunarréttur&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://piratar.is/grunnstefna/|title=Grunnstefna|website=Píratar|language=is|access-date=2023-06-27|archive-date=2023-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627033558/https://piratar.is/grunnstefna/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Stjórnir, nefndir og ráð ==

=== Framkvæmdastjórn ===
Framkvæmdastjórn Pírata er kosin á aðalfundi Pírata. Hver stjórnarmeðlimur situr í tvö ár og er hlutverkum skipt milli ára. Stjórnin sér um almenna stjórn og rekstur hreyfingarinnar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://piratar.is/xp/sveitarstjorn/reykjavik/|title=Reykjavík {{!}} Píratar í Reykjavík|date=2023-01-01|website=Píratar|language=is|access-date=2023-06-27|archive-date=2023-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627033601/https://piratar.is/xp/sveitarstjorn/reykjavik/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Stefnu- og málefnanefnd ===
Stefnu- og málefnanefnd er kosin á aðalfundi Pírata og veitir hreyfingunni aðstoð varðandi stefnumótun og málefnastarf. Nefndin sér um Pírataþingið sem er haldið tvisvar á ári þar sem grasrót hreyfingarinnar kemur saman til að fara yfir stefnur og málefni sem grasrótina varðar.

=== Fjármálaráð ===
Fjármálaráð tryggir gagnsæi, valddreifingu og vönduð bókhaldsvinnubrögð í fjármálum. Þá ber ráðið ábyrgð á gerð fjárhagsáætlunar Pírata.

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;{{reflist}}

== Tengt efni ==
* [[Pírataflokkur]]

== Tenglar ==
{{Wikiorðabók|pírati|pírati}}
* [http://www.piratar.is/ Vefur framboðsins]
* [https://x.piratar.is/ Kosningavefur flokksins]
* [http://data.is/1G6nr0V Capacent gögn um fylgi flokka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923102939/https://data.is/1G6nr0V |date=2020-09-23 }}
* [http://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/01/27/vill_frjalshyggjumenn_ur_pirotum/ ''Vill frjáls­hyggju­menn úr Pír­öt­um'']

[[Flokkur:Píratahreyfingin]]
[[Flokkur:Íslenskir stjórnmálaflokkar]]
{{s|2012}}</text>
      <sha1>0566cvtgv6gtkkl2d65x2fgycexqmi7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mikel Arteta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113228</id>
    <revision>
      <id>1963727</id>
      <parentid>1912139</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T20:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1364" sha1="h51qpbvqg480ra4uok2agrrvmhzijac" xml:space="preserve">[[Mynd:Mikel Arteta 2021.png|thumb|Mikel Arteta, 2021.]]
[[Mynd:Mikel Arteta (cropped).jpg|thumb|200px|Mikel Arteta sem leikmaður Arsenal (2012)]]
'''Mikel Arteta Amatriain''' (fæddur [[26. mars]] [[1982]] í [[San Sebastián]]) er [[Spánn|spænskur]] knattspyrnuþjálfari og fyrrum [[knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði meðal annars sem miðjumaður fyrir [[PSG]], [[Glasgow Rangers]], [[Arsenal FC|Arsenal]] og [[Everton]].

Arteta sneri sér að þjálfun árið 2016 og var aðstoðarþjálfari [[Manchester City]] þar til 2019 þegar hann var skipaður aðalknattspyrnustjóri [[Arsenal]]. Hann vann deildina tímabilið 2025-2026.

==Titlar og verðlaun==
===Leikmaður===
'''Paris Saint-Germain''': 
*UEFA Intertoto Cup: 2001
'''Rangers''': 
*Skoska deildin: 2002–03
*Skoski bikarinn: 2002–03
'''Arsenal''':
*FA Cup: 2013–14, 2014–15
*FA Samfélagsskjöldurinn: 2014, 2015

'''Everton''':
*Leikmaður tímabilsins: 2005–06, 2006–07

===Þjálfari===
;Arsenal
*Enska úrvalsdeildin: 2025-2026
*FA Cup: 2019–20
*FA Samfélagsskjöldurinn: 2020, 2023

*Þjálfari mánaðarins í Premier League: September 2021, mars 2022, ágúst 2022, nóvember/desember 2022, janúar 2023

{{stubbur|æviágrip|fótbolti}}

[[Flokkur:Spænskir knattspyrnumenn|Arteta, Mikel]]
[[Flokkur:Spænskir knattspyrnustjórar]]
{{fe|1982|Arteta, Mikel}}</text>
      <sha1>h51qpbvqg480ra4uok2agrrvmhzijac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lille OSC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117105</id>
    <revision>
      <id>1963701</id>
      <parentid>1913107</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T15:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>56151</id>
      </contributor>
      <origin>1963701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1964" sha1="picsaprfg9pv88ewdhb53l0i535ib6e" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið
| Fullt nafn = Lille Olympique Sporting Club
| Mynd= 
| Gælunafn = ''Les Dogues''
| Stofnað = [[23. september]] [[1944]]
| Leikvöllur = [[Grand Stade Lille Métropole]]
| Stærð = 50.186
| Knattspyrnustjóri = 
| Deild =[[Ligue 1]]
| Tímabil =2025-2026
| Staðsetning = 3. sæti
| pattern_la1 = 
| pattern_b1 = _LilleOSC2425h
| pattern_ra1 = 
| pattern_sh1 = _LilleOSC2425h
| pattern_so1 = _LilleOSC2425h
| leftarm1 = C2051B
| body1 = C2051B
| rightarm1 = C2051B
| shorts1 = 101030
| socks1 = 101030
| pattern_la2 = 
| pattern_b2 = _LilleOSC2425a
| pattern_ra2 = 
| pattern_sh2 = _LilleOSC2425a
| pattern_so2 = _LilleOSC2425a
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
| pattern_la3 = _LilleOSC2425t
| pattern_b3 = _LilleOSC2425t
| pattern_ra3 = _LilleOSC2425t
| pattern_sh3 = _LilleOSC2425t
| pattern_so3 = _LilleOSC2425t
| leftarm3 = 222222
| body3 = 222222
| rightarm3 = 222222
| shorts3 = 000000
| socks3 = 222222
}}
'''LOSC Lille''' (''Lille Olympique Sporting Club'') oftast þekkt sem Lille OSC eða einfaldlega Lille, er [[Frakkland|franskt]] [[knattspyrna|fótboltalið]] frá frönsku [[borg]]inni [[Lille]]. Félagið var stofnað árið [[1944]] sem afleiðing af samruna félaganna [[Olympique Lillois]] and [[SC Fives]] og spilar nú í [[Ligue 1]] sem er fyrsta deild í Frakklandi. Lille spilaði áður heimaleikina á [[Stade Lille Metropole]] en árið [[2012]] færði liðið sig yfir á [[Grand Stade Lille Métropole]] leikvanginn.

[[Hákon Arnar Haraldsson]] spilar með liðinu.

== Titlar ==
* '''[[Ligue 1|Frakklandsmeistarar]] (4)''': 1945–46, 1953–54, 2010–11, 2020-2021
* '''Bikarmeistarar (6)''':  1945–46, 1946–47, 1947–48, 1952–53, 1954–55, 2010–11
* '''2. deildarmeistarar (4)''': 1963–64, 1973–74, 1977–78, 1999–2000
* '''Intertoto-meistarar (1)''': 2004

[[Flokkur:Frönsk knattspyrnufélög]]
{{S|1944}}
{{DEFAULTSORT:Lille}}</text>
      <sha1>picsaprfg9pv88ewdhb53l0i535ib6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Honorius (keisari)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130471</id>
    <revision>
      <id>1963689</id>
      <parentid>1509280</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T12:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3619" sha1="0zzpp9mtxtvunfwgtglzuspgj4afuz5" xml:space="preserve">{{Rómverskur keisari |
  Nafn                 = Honorius |
  Titill               = Vestrómverskur keisari |
  image_name           = Valens Honorius Musei Capitolini MC494.jpg |
  valdatími            = 393 – 423&lt;br /&gt;með [[Constantius 3.|Constantiusi 3.]] (421)|
  fæddur               = 9. september 384 |
  fæðingarstaður       = [[Konstantínópel]] |
  dáinn                = 15. ágúst 423 |
  dánarstaður          = [[Ravenna]] |
  forveri              = [[Theodosius 1.]] (yfir öllu Rómaveldi) |
  eftirmaður           = [[Joannes]] |
  maki                 = Maria&lt;br /&gt;Thermantia |
  faðir                = Theodosius 1. |
  móðir                = Aelia Flaccilla |
  fæðingarnafn         = Flavius Honorius |
  nafn_sem_keisari     = Flavius Honorius Augustus |
  ætt                  = Theodosíska ættin |
}}

'''Flavius Honorius''' ([[9. september]] [[384]] – [[15. ágúst]] [[423]]) var [[Rómarkeisari|keisari]] [[Vestrómverska keisaradæmið|Vestrómverska ríkisins]] frá 393 – 423.

Honorius var sonur [[Theodosius 1.|Theodosiusar 1.]] keisara sem var síðasti keisarinn yfir öllu Rómaveldi. Þegar Theodosius lést, árið 395, var ríkinu skipt milli Honoriusar, sem varð keisari yfir vesturhlutanum, og bróður hans [[Arcadius]]ar, sem varð keisari yfir [[Austrómverska ríkið|austurhlutanum]]. Ríkinu hafði nokkrum sinnum áður verið skipt í austur og vestur en þar sem skiptingin varð varanleg í þetta skiptið er oft miðað við að Vestrómverkska ríkið og Austrómverska ríkið hafi orðið til við hana.

Honorius var aðeins tíu ára þegar faðir hans lést og var ríkinu því upphaflega stjórnað af aðstoðarmönnum hans og var Stilicho mikilvægastur þeirra. Stilicho, sem var hálfur [[Vandalar|Vandali]] og hálfur Rómverji, var einn hæfasti hershöfðingi síns tíma og vann marga sigra gegn [[Germanir|Germönum]]. Að lokum féll hann þó í ónáð, var handtekinn og tekinn af lífi, árið 408. Stöðug hnignun ríkisins einkenndi keisaratíð Honoriusar og til marks um það var sjálf [[Róm]]aborg hertekin, árið 410, af [[Gotar|Gotneskum]] her undir stjórn [[Alaric]]s. Gotneski herinn eyddi þremur dögum í að ræna öllum þeim verðmætum sem þeir gátu í borginni áður en þeir yfirgáfu hana aftur og héldu suður Ítalíuskagann þar sem þeir héldu áfram að valda tjóni. Róm hafði ekki verið hertekin af utanaðkomandi her síðan Gallar hertóku hana árið 387 f.Kr. og var þessi atburður mikið áfall fyrir íbúa borgarinnar og alls heimsveldisins. Sjálfur var Honorius með hirð sína í [[Ravenna]], sem nú var höfuðborg ríkisins.

Á valdatíma Honoriusar var Bretland yfirgefið af Rómverjum fyrir fullt og allt. Árið 421 skipaði Honorius hershöfðingjann [[Constantius 3.|Constantius]] sem með-keisara sinn. Constantius var giftur systur Honoriusar, [[Galla Placidia]], og áttu þau soninn [[Valentinianus 3.|Valentinianus]] sem síðar varð keisari. Constantius lést eftir aðeins nokkra mánuði á valdastóli. Honorius lést svo árið 423 án erfingja og var embættismaðurinn [[Joannes]] þá skipaður keisari Vestrómverska ríkisins. Joannes var þó ekki viðurkenndur af austrómverska keisaranum [[Theodosius 2.|Theodosiusi 2.]] sem skipaði systurson Honoriusar, Valentinianus 3., sem keisara, árið eftir.

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| fyrir = [[Theodosius 1.]]
| eftir = [[Joannes]]
| titill = [[Keisari Rómaveldis]]
| frá = 393
| til = 423
}}
{{Töfluendir}}

{{Rómverskir keisarar}}
{{fd|384|423}}
[[Flokkur:Rómverskir keisarar]]</text>
      <sha1>0zzpp9mtxtvunfwgtglzuspgj4afuz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jón Magnússon í Laufási</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130499</id>
    <revision>
      <id>1963721</id>
      <parentid>1758340</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T19:25:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alarichall</username>
        <id>6274</id>
      </contributor>
      <comment>Meira um ljóð Jóns</comment>
      <origin>1963721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2352" sha1="qkqvubzex5sfaecfv6et39e93bzkc2m" xml:space="preserve">'''Jón Magnússon í Laufási''' ([[1601]] – [[1675]]) var [[prestur]] og [[skáld]].

Foreldrar Jóns voru séra Magnús Eiríksson prestur á [[Auðkúla (Svínadal)|Auðkúlu í Svínadal]] og kona hans Steinvör Pétursdóttir. Yngri bróðir og alnafni Jóns var [[Jón Magnússon þumlungur]].

Jón eldri var vígður til prests í [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvallaklaustri í Hörgárdal]] árið [[1632]] en fékk síðan Laufás árið [[1637]]. Föðursystir Jóns var Agnes Eiríksdóttir en hún var kona séra Magnúsar Ólafssonar í Laufási (d. [[1636]]). Jón lauk við ritun eða hreinritun orðasafns Magnúsar í Laufási (''Specimen Lexici Runici'') og sendi danska fræðimanninum [[Ole Worm]].&lt;ref&gt;Anthony Faulkes, The Sources of Specimen Lexici Runici, ''Íslensk tunga'' 5 (1964): 30-138.&lt;/ref&gt; Hann var afkastamikið skáld og orti margar [[Ríma|rímur]], m.a. ''Bíleams rímur'' (um [[Bíleam]]) og ''Rímur af Salómon konungi hinum ríka'' (um [[Salómon konungur|Salómon konung]]).

Jón orti líka mörg ljóð um ævi sína, sem ber vitni um lífið á Íslandi í tíma sínum.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Sacred and the Profane in Premodern Icelandic Literature, ca. 1500–1800|last=Sigurðardóttir|first=Þórunn|publisher=de Gruyter|year=2026|isbn=978-1-5015-2226-0|editor-last=Eggertsdóttir|editor-first=Margrét|series=The Northern Medieval World: On the Margins of Europe|location=Berlin|chapter=Occasional Hymns as Ego-Documents: The Case of Reverend Jón Magnússon of Laufás|doi=10.1515/9781501518508|editor-last2=Parsons|editor-first2=Katelin Marit|editor-last3=Guðmundsdóttir|editor-first3=Aðalheiður}}&lt;/ref&gt;

Kona Jóns hét Guðrún Jónsdóttir, dóttir prestshjónanna í [[Mikligarður (Eyjafirði)|Miklagarð]] í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]].

== Tilvitnanir ==
&lt;references /&gt;

== Ytri tenglar ==
[http://bragi.info/hofundur.php?U=j0&amp;ID=15164 Kveðskapur Jóns Magnússonar í Laufási á óðfræðivefnum Braga]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
&lt;br&gt;
[http://www.ismus.is/i/person/id-1003285 Jón Magnússon í Laufási á Ísmús vefnum]
&lt;br&gt;
[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5420147 Anthony Faulkes. The Sources of Specimen Lexici Runici. ''Íslensk tunga'' 5 (1964): 30-138.]

[[Flokkur:Íslenskir prestar]]
[[Flokkur:Íslensk skáld]]
{{fd|1601|1675}}</text>
      <sha1>qkqvubzex5sfaecfv6et39e93bzkc2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kim Jong-un</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135235</id>
    <revision>
      <id>1963751</id>
      <parentid>1962174</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T01:34:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Valdatíð */</comment>
      <origin>1963751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12293" sha1="2g5ydqkns4mr55xbvvjv8fwug1vs6i3" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| nafn = Kim Jong-un
| nafn_á_frummáli = {{Nobold|김정은}}
| mynd = Kim Jong-un at the Workers' Party of Korea main building.png
| myndatexti1 = Kim Jong Un árið 2018.
| titill = Æðsti leiðtogi Norður-Kóreu
| stjórnartíð_start = 17. desember 2011
| stjórnartíð_end = 
| forveri = [[Kim Jong-il]]
| titill2 = Aðalritari Verkamannaflokks Kóreu
| stjórnartíð_start2 = 11. apríl 2012
| stjórnartíð_end2 = 
| forveri2 = [[Kim Jong-il]]
| titill3 = Forseti ríkismálanefndar Kóreu
| stjórnartíð_start3 = 29. júní 2016
| stjórnartíð_end3 = 
| vara_forseti3 = [[Choe Ryong-hae]]
| forsætisráðherra3 = 	[[Pak Pong-ju]]&lt;br&gt;[[Kim Jae-ryong]]&lt;br&gt;[[Kim Tok-hun]]&lt;br&gt;[[Pak Thae-song]]
| forveri3 = Hann sjálfur sem forseti varnarmálanefndar
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1984|1|8}}
| fæðingarstaður = [[Pjongjang]], [[Norður-Kórea|Norður-Kóreu]]
| stjórnmálaflokkur = [[Verkamannaflokkur Kóreu]]
| starf = Stjórnmálamaður
| háskóli = Kim Il Sung-háskólinn
| maki = {{gifting|[[Ri Sol Ju]]|2009}}
| börn = 2 óstaðfest; 1 staðfest: [[Kim Ju-ae]]
| faðir  = [[Kim Jong-il]] 
| móðir = [[Ko Yong-hui]]
| ættingjar = [[Kim Yo-jong]] (systir)
| undirskrift = Kim Jong-un Signature.svg
}}
'''Kim Jong-un''' (f. [[8. janúar]] [[1984]]) er æðsti leiðtogi og [[einræðisherra]] [[Norður-Kórea|Norður-Kóreu]]. Hann er sonur forvera síns, [[Kim Jong-il]], og sonarsonur stofnanda Alþýðulýðveldisins Kóreu, [[Kim Il-sung|Kim Il-sung]]. Kim Jong-un tók við sem leiðtogi Norður-Kóreu eftir dauða föður síns árið 2011. Formlega fer hann með völd sín sem aðalritari stjórnarflokksins, [[Verkamannaflokkur Kóreu|Verkamannaflokks Kóreu]], og sem forseti ríkismálanefndar landsins.

Kim Jong-un er fyrsti þjóðarleiðtogi Norður-Kóreu sem fæddur er eftir stofnun ríkisins árið 1945.

==Æviágrip==
Kim Jong-un gekk á árunum 1998 til 2000 í skóla í Köniz í [[Sviss]] ásamt systur sinni, [[Kim Yo-jong]]. Hann gekk þar undir nafninu „Pak-un“ og kvaðst vera sonur starfsmanna norður-kóreska sendiráðsins í Bern. Samkvæmt bekkjarfélögum hans var „Pak-un“ hlédrægur en viðkunnanlegur drengur sem talaði sjaldan um heimaland sitt.

Þegar Kim Jong-un fæddist var ekki útrætt að hann myndi taka við af föður sínum sem einræðisherra. Lengst af hafði elsti hálfbróðir Kims, [[Kim Jong-nam]], verið álitinn sennilegasti arftaki föður þeirra sem leiðtogi Norður-Kóreu. Kim Jong-nam var hins vegar útskúfað árið 2001 eftir að hann var gómaður við að reyna að komast til Japan með fölsuðu vegabréfi, þar sem hann hugðist heimsækja [[Disneyland]] í Tókýó. Kim Jong-un fór í kjölfarið að birtast æ oftar með Kim Jong-il á opinberum viðburðum og var orðinn traustur í sessi sem arftaki við byrjun annars áratugs 21. aldar.

===Valdatíð===
[[Kim Jong-il]] lést þann 17. desember árið 2011 og Kim Jong-un tók við formennsku kóreska Verkamannaflokksins ásamt öðrum embættum föður síns. Í upphafi leyfðu margir sér að vona að Kim Jong-un myndi vera umbótamaður og frjálslyndisvæða stjórn ríkisins. Þessar vonir rættust ekki og Kim Jong-un hefur viðhaldið svipuðum stjórnarháttum og tíðkuðust á valdatíðum föður síns og afa. Snemma á valdatíð sinni lét Kim taka af lífi fjölda herforingja og annarra embættismanna sem talið var að gætu ógnað stöðu hans. Mikla athygli vakti árið 2013 þegar Kim lét handtaka frænda sinn, [[Jang Song-thaek]], sem hafði verið náinn samstarfsmaður föður hans. Jang Song-thaek var sakaður um svikráð gegn Norður-Kóreu og síðan tekinn af lífi.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Frænd­inn tek­inn af lífi|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/12/12/fraendinn_tekinn_af_lifi/|útgefandi=''[[mbl.is]]''|ár=2013|mánuður=12. desember|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=29. nóvember}}&lt;/ref&gt; 

Í byrjun ársins 2017 var Kim Jong-nam, hálfbróðir Kims, myrtur með taugaeitri á flugvelli í [[Malasía|Malasíu]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kim Jong Nam myrtur með gereyðingarvopni|url=https://www.visir.is/g/2017170229328|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2017|mánuður=24. febrúar|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=29. nóvember}}&lt;/ref&gt; Leyniþjónustur bæði Suður-Kóreu og Bandaríkjanna telja Kim Jong-un hafa fyrirskipað morð bróður síns til að refsa honum fyrir gagnrýni hans á stjórnarhætti Kim-fjölskyldunnar í Norður-Kóreu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Segja bróður Kim Jong-un hafa verið uppljóstrara fyrir CIA|url=https://www.visir.is/g/2019190619876/segja-brodur-kim-jong-un-hafa-verid-uppljostrara-fyrir-cia|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags=11. júní 2019|skoðað=4. maí 2026|höfundur=Vésteinn Örn Pétursson}}&lt;/ref&gt;

Á valdatíð Kims hafa Norður-Kóreumenn haldið áfram að þróa [[kjarnorkuvopn]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Norður-Kórea og stórveldin tvö|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-03-25-nordur-korea-og-storveldin-tvo/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|ár=2017|mánuður=26. mars|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=29. nóvember}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Nota ekki kjarnavopn að fyrra bragði|url=http://www.vb.is/frettir/nota-ekki-kjarnavopn-ad-fyrra-bragdi/127473/|útgefandi=''[[Viðskiptablaðið]]''|ár=2016|mánuður=8. maí|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=29. nóvember}}&lt;/ref&gt; Snemma í stjórnartíð hans var orðræða Norður-Kóreumanna mjög herská, sér í lagi í garð [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]] og [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]. Spennan náði hámarki árið 2017 og Norður-Kóreumenn hótuðu meðal annars að gera kjarnorkuárás á [[Gvam]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Norður-Kóreumenn tilbúnir í eldflaugaárás á Gvam von bráðar|url=https://www.visir.is/g/2017170819967|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2017|mánuður=10. ágúst|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=29. nóvember}}&lt;/ref&gt;

Kim mildaði orðræðu sína umtalsvert í byrjun ársins 2018 og rétti fram sáttahönd. Þann 27. apríl 2018 átti Kim fund með [[Moon Jae-in]], forseta Suður-Kóreu, og sammældist um það að reyna að binda formlegan enda á [[Kóreustríðið]] og stefna að afkjarnavopnun Kóreuskaga.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180219957|titill=Kim Yong-un býður Moon Jae-in heim|mánuður=10. febrúar|ár=2018|work=''Vísir''|mánuðurskoðað=27. apríl|árskoðað=2018}}&lt;/ref&gt; Kim átti síðan fund með [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseta í Singapúr þann 12. júní sama ár og var þetta í fyrsta skipti sem leiðtogar ríkjanna áttu formlegan leiðtogafund.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/frettir/2018-06-12-sogulegur-fundur-kim-jong-un-og-trump/|titill=Sögulegur fundur Kim Jong Un og Trump|mánuður=12. júní|ár=2018|work=''Kjarninn''|mánuðurskoðað=29. nóvember|árskoðað=2018}}&lt;/ref&gt; Á fundinum undirritaði Kim yfirlýsingu sem skuldbatt Norður-Kóreu til að vinna að „friði og farsæld“ með Bandaríkjamönnum og til að vinna að algerri afkjarnavopnun.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.hringbraut.is/frettir/um-hvad-somdu-trump-og-kim|titill=Um hvað sömdu Trump og Kim?|mánuður=12. júní|ár=2018|útgefandi=''Hringbraut''|mánuðurskoðað=29. nóvember|árskoðað=2018}}&lt;/ref&gt;

Þrátt fyrir fyrirheitin um afvopnun héldu Norður-Kóreumenn áfram að þróa kjarnavopn eftir fundinn.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/nordur-korea-heldur-afram-ad-throa-kjarnavopn|titill=Norður-Kórea heldur áfram að þróa kjarnavopn|mánuður=4. ágúst|ár=2018|útgefandi=''RÚV''|mánuðurskoðað=29. nóvember|árskoðað=2018}}&lt;/ref&gt; Kim og Trump áttu annan fund í [[Hanoi]] á dögunum 27. – 28. febrúar árið 2019 en enginn frekari árangur í átt að afkjarnavopnun náðist á þeim fundi og því var fundinum slitið án samnings. Að sögn Trumps kröfðust Norður-Kóreumenn afléttingu allra viðskiptaþvingana gegn ríkinu í skiptum fyrir skref í átt að afkjarnavopnun en Trump sagðist ekki geta gengið að slíkum kröfum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|höfundur=Stefán Ó. Jónsson|url=https://www.visir.is/g/2019190228800/gat-ekki-gengid-ad-krofum-kim|titill=Gat ekki gengið að kröfum Kim|mánuður=28. febrúar|ár=2019|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|mánuðurskoðað=1. mars|árskoðað=2019}}&lt;/ref&gt; Norður-Kóreumenn sögðu Trump síðar hafa misskilið kröfur þeirra og að þeir hefðu í raun aðeins beðið um afléttingu sumra viðskiptaþvinganana.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|höfundur=Stefán Ó. Jónsson|url=https://www.visir.is/g/2019190309973/trump-hafi-misskilid-krofur-nordur-koreu|titill=Trump hafi misskilið kröfur Norður-Kóreu|mánuður=1. mars|ár=2019|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|mánuðurskoðað=1. mars|árskoðað=2019}}&lt;/ref&gt;

Kim og Trump funduðu í þriðja sinn í lok júní árið 2019. Þetta var í fyrsta sinn sem sitjandi forseti Bandaríkjanna fór inn í Norður-Kóreu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Trump og Kim hittust í þriðja sinn: „Frábær dagur“|url=https://www.frettabladid.is/frettir/trump-og-kim-hittust-i-thridja-sinn-/|höfundur=Lovísa Arnardóttir|útgefandi=''Fréttablaðið''|ár=2019|mánuður=30. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=9. ágúst|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20190630165410/https://www.frettabladid.is/frettir/trump-og-kim-hittust-i-thridja-sinn-/|safndags= 30. júní 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Trump og Kim hitt­ast|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/06/30/samskiptin_frabaer_segir_kim/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=30. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=9. ágúst}}&lt;/ref&gt; Þrátt fyrir vinsamleg samskipti leiðtoganna hafa Norður-Kóreumenn haldið áfram að gera tilraunir með eldflaugar og kjarnavopn eftir fundina.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Skutu fjölda eld­flauga á loft|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/07/30/skutu_fjolda_eldflauga_a_loft/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=30. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=9. ágúst}}&lt;/ref&gt; Trump hét Kim áframhaldandi stuðningi þótt möguleiki væri á að hann hefði brotið gegn banni Sam­einuðu þjóðanna við til­raun­um með kjarn­orku­eld­flaug­ar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Trump styður Kim áfram|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/08/02/trump_stydur_kim_afram/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=2. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=9. ágúst}}&lt;/ref&gt; 

Í desember 2019 lýstu norður-kóresk stjórnvöld því yfir að kjarnorkuafvopnun væri ekki lengur á samningaborðinu og að ekki væri þörf á frekari löngum viðræðum við Bandaríkjamenn.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kjarn­orku­af­vopn­un ekki á dag­skrá|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/12/08/kjarnorkuafvopnun_ekki_a_dagskra/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2019|mánuður=8. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=10. janúar}}&lt;/ref&gt; Í nýársávarpi sínu í byrjun ársins 2020 tilkynnti Kim svo að Norður-Kóreumenn hygðust hætta að standa við orð sín um að stöðva próf­un kjarna­vopna og lang­drægra flug­skeyta.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kim Jong-un her­skár á ný­árs­dag|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/12/31/kim_jong_un_herskar_a_nyarsdag/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2019|mánuður=31. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=10. janúar}}&lt;/ref&gt;

Í febrúar 2026 héldu sérfræðingar hjá leyniþjónustu Suður-Kóreu því fram að Kim hygðist lýsa dóttur sína, [[Kim Ju Ae]], arftaka sinn og að formlegt ferli til þess væri þegar hafið.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Táningsdóttir Kims form­legur arf­taki hans |url=https://www.visir.is/g/20262842375d/taningsdottir-kims-form-legur-arf-taki-hans|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|dags= 12. febrúar 2026 |skoðað= 15. febrúar 2026|höfundur=Samúel Karl Ólason}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla 
| fyrir=[[Kim Jong-il]]
| titill=Æðsti leiðtogi Norður-Kóreu
| frá=[[17. desember]] [[2011]]
| til=
| eftir=Enn í embætti
}}
{{töfluendir}}
{{stubbur|æviágrip|stjórnmál}}
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1984]]
[[Flokkur:Leiðtogar Norður-Kóreu]]</text>
      <sha1>2g5ydqkns4mr55xbvvjv8fwug1vs6i3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frjáls og opinn hugbúnaður</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136559</id>
    <revision>
      <id>1963720</id>
      <parentid>1963253</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T19:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>10334</id>
      </contributor>
      <origin>1963720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2219" sha1="k9agsz0ctl9ty53935s799dj3p2w53e" xml:space="preserve">'''Frjáls og opinn hugbúnaður ([[:en:Free_and_open-source_software#cite_note-4|free and open-source software]]''') er hugbúnaður sem hægt er skilgreina bæði sem frjáls hugbúnaður og opinn hugbúnaður. Þ.e. að öllum er frjálst að nota hann, afrita, rannsaka, breyta hugbúnaðnum eins og þeir vilja og kóðinn er opinn öllum. Þannig er fólk hvatt til að breyta og laga hönnunina á hugbúnaðinum.&lt;ref&gt;Free Software Foundation.[https://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html &quot;What is free software?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014132149/http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html |date=2013-10-14 }}. Sótt 4. febrúar. 2017&lt;/ref&gt; Höfundréttur eða þegar höfundur hefur [[einkaleyfi]] á hugbúnaði þá er það andstæðan við frjálsan og opinn hugbúnað.  Þá er hugbúnaðurinn  eign höfundar og kóðinn fyrir hugbúnaðinn er venjulega falinn fyrir notendum hans. 
[[Mynd:Free and open-source software logo (2009).svg|thumb|Frjáls og opinn hugbúnaður (Free and open-source software eða Foss). ]]
Kostinir við að nota frjálsan og opinn hugbúnað er að hugbúnaður lækkar í verði, eykur öryggi notenda, stöðugleiki hugbúnaðar eykst og það gefur notendum meiri stjórn á eigin vélbúnaði. Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í þekkt stýrikerfi eins og Linux og afleiddur hugbúnaður frá BSD er notaður víðs vegar í dag og eflir milljónir af netþjónum, stjórnborðum, snjallsímum (t.d. Android) og önnur tæki.&lt;ref&gt;Hatlestad, Luc (August 9, 2005). [https://web.archive.org/web/20071202233015/http://www.informationweek.com/story/showArticle.jhtml?articleID=168600351 &quot;LinuxWorld Showcases Open-Source Growth, Expansion&quot;]. ''InformationWeek''. CMP Media, LLC. Sótt 4. febrúar. 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Claburn, Thomas (January 17, 2007). [https://www.webcitation.org/5TchF5fkl?url=http://www.informationweek.com/windows/showArticle.jhtml?articleID=196901596&amp;subSection=Open%20Source &quot;Study Finds Open Source Benefits Business]. Sótt 4. febrúar 2017.&lt;/ref&gt; Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í mörgum hugbúnaðarpökkum. 

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;
[[Flokkur:Hugbúnaður]]
[[Flokkur:Frjáls hugbúnaður]]</text>
      <sha1>k9agsz0ctl9ty53935s799dj3p2w53e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963722</id>
      <parentid>1963720</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T19:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]</comment>
      <origin>1963253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2219" sha1="ntnyf3y90gipt8gcrqp7ytfzic7v4j8" xml:space="preserve">'''Frjáls og opinn hugbúnaður ([[:en:Free_and_open-source_software#cite_note-4|Free and open-source software]]''') er hugbúnaður sem hægt er skilgreina bæði sem frjáls hugbúnaður og opinn hugbúnaður. Þ.e. að öllum er frjálst að nota hann, afrita, rannsaka, breyta hugbúnaðnum eins og þeir vilja og kóðinn er opinn öllum. Þannig er fólk hvatt til að breyta og laga hönnunina á hugbúnaðinum.&lt;ref&gt;Free Software Foundation.[https://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html &quot;What is free software?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014132149/http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html |date=2013-10-14 }}. Sótt 4. febrúar. 2017&lt;/ref&gt; Höfundréttur eða þegar höfundur hefur [[einkaleyfi]] á hugbúnaði þá er það andstæðan við frjálsan og opinn hugbúnað.  Þá er hugbúnaðurinn  eign höfundar og kóðinn fyrir hugbúnaðinn er venjulega falinn fyrir notendum hans. 
[[Mynd:Free and open-source software logo (2009).svg|thumb|Frjáls og opinn hugbúnaður (Free and open-source software eða Foss). ]]
Kostinir við að nota frjálsan og opinn hugbúnað er að hugbúnaður lækkar í verði, eykur öryggi notenda, stöðugleiki hugbúnaðar eykst og það gefur notendum meiri stjórn á eigin vélbúnaði. Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í þekkt stýrikerfi eins og Linux og afleiddur hugbúnaður frá BSD er notaður víðs vegar í dag og eflir milljónir af netþjónum, stjórnborðum, snjallsímum (t.d. Android) og önnur tæki.&lt;ref&gt;Hatlestad, Luc (August 9, 2005). [https://web.archive.org/web/20071202233015/http://www.informationweek.com/story/showArticle.jhtml?articleID=168600351 &quot;LinuxWorld Showcases Open-Source Growth, Expansion&quot;]. ''InformationWeek''. CMP Media, LLC. Sótt 4. febrúar. 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Claburn, Thomas (January 17, 2007). [https://www.webcitation.org/5TchF5fkl?url=http://www.informationweek.com/windows/showArticle.jhtml?articleID=196901596&amp;subSection=Open%20Source &quot;Study Finds Open Source Benefits Business]. Sótt 4. febrúar 2017.&lt;/ref&gt; Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í mörgum hugbúnaðarpökkum. 

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;
[[Flokkur:Hugbúnaður]]
[[Flokkur:Frjáls hugbúnaður]]</text>
      <sha1>ntnyf3y90gipt8gcrqp7ytfzic7v4j8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963723</id>
      <parentid>1963722</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T19:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Afturkallaði útgáfu [[Special:Diff/1963722|1963722]] frá [[Special:Contributions/Berserkur|Berserkur]] ([[User talk:Berserkur|spjall]])</comment>
      <origin>1963723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2219" sha1="k9agsz0ctl9ty53935s799dj3p2w53e" xml:space="preserve">'''Frjáls og opinn hugbúnaður ([[:en:Free_and_open-source_software#cite_note-4|free and open-source software]]''') er hugbúnaður sem hægt er skilgreina bæði sem frjáls hugbúnaður og opinn hugbúnaður. Þ.e. að öllum er frjálst að nota hann, afrita, rannsaka, breyta hugbúnaðnum eins og þeir vilja og kóðinn er opinn öllum. Þannig er fólk hvatt til að breyta og laga hönnunina á hugbúnaðinum.&lt;ref&gt;Free Software Foundation.[https://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html &quot;What is free software?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014132149/http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html |date=2013-10-14 }}. Sótt 4. febrúar. 2017&lt;/ref&gt; Höfundréttur eða þegar höfundur hefur [[einkaleyfi]] á hugbúnaði þá er það andstæðan við frjálsan og opinn hugbúnað.  Þá er hugbúnaðurinn  eign höfundar og kóðinn fyrir hugbúnaðinn er venjulega falinn fyrir notendum hans. 
[[Mynd:Free and open-source software logo (2009).svg|thumb|Frjáls og opinn hugbúnaður (Free and open-source software eða Foss). ]]
Kostinir við að nota frjálsan og opinn hugbúnað er að hugbúnaður lækkar í verði, eykur öryggi notenda, stöðugleiki hugbúnaðar eykst og það gefur notendum meiri stjórn á eigin vélbúnaði. Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í þekkt stýrikerfi eins og Linux og afleiddur hugbúnaður frá BSD er notaður víðs vegar í dag og eflir milljónir af netþjónum, stjórnborðum, snjallsímum (t.d. Android) og önnur tæki.&lt;ref&gt;Hatlestad, Luc (August 9, 2005). [https://web.archive.org/web/20071202233015/http://www.informationweek.com/story/showArticle.jhtml?articleID=168600351 &quot;LinuxWorld Showcases Open-Source Growth, Expansion&quot;]. ''InformationWeek''. CMP Media, LLC. Sótt 4. febrúar. 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Claburn, Thomas (January 17, 2007). [https://www.webcitation.org/5TchF5fkl?url=http://www.informationweek.com/windows/showArticle.jhtml?articleID=196901596&amp;subSection=Open%20Source &quot;Study Finds Open Source Benefits Business]. Sótt 4. febrúar 2017.&lt;/ref&gt; Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í mörgum hugbúnaðarpökkum. 

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;
[[Flokkur:Hugbúnaður]]
[[Flokkur:Frjáls hugbúnaður]]</text>
      <sha1>k9agsz0ctl9ty53935s799dj3p2w53e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963763</id>
      <parentid>1963723</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T09:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>snurfus</comment>
      <origin>1963763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2296" sha1="99j7g93or3vz2tm3m0wwbcpud7chu9l" xml:space="preserve">[[Mynd:Debian_13_KDE_-_FOSS_software_showcase.png|thumb|Nokkur dæmi um frjálsan og opinn hugbúnað.]]
'''Frjáls og opinn hugbúnaður''' er [[hugbúnaður]] sem er gefinn út með þannig [[notendaleyfi]] að öllum er frjálst að nota hann, afrita, rannsaka, breyta hugbúnaðnum eins og þeir vilja, auk þess að frumkóðinn er opinn öllum. Þannig er fólk hvatt til að breyta hugbúnaðinum og bæta hönnun hans.&lt;ref&gt;{{cite web|wensite=Free Software Foundation|url=https://www.fsf.org/about/what-is-free-software|title=Free software is software that gives you the user the freedom to share, study and modify it. We call this free software because the user is free.|access-date=20.5.2026}}&lt;/ref&gt; Hugtakið „frjáls og opinn hugbúnaður“ er regnhlífarhugtak sem nær yfir bæði [[frjáls hugbúnaður|frjálsan hugbúnað]] og [[opinn hugbúnaður|opinn hugbúnað]]. Andstæðan við frjálsan og opinn hugbúnað er [[leyfisskyldur hugbúnaður]].  Þá er hugbúnaðurinn  eign höfundar og kóðinn fyrir hugbúnaðinn venjulega falinn fyrir notendum hans. 

Kostirnir við að nota frjálsan og opinn hugbúnað er að hugbúnaður lækkar í verði, hann eykur öryggi notenda, stöðugleiki hugbúnaðar eykst og það gefur notendum meiri stjórn á eigin vélbúnaði. Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í þekkt stýrikerfi eins og [[Linux]]. Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í milljónir af netþjónum, stjórnborðum, snjallsímum (t.d. Android) og öðrum tækjum.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Hatlestad, Luc|date=August 9, 2005|url=https://web.archive.org/web/20071202233015/http://www.informationweek.com/story/showArticle.jhtml?articleID=168600351|title=LinuxWorld Showcases Open-Source Growth, Expansion|website=InformationWeek|publisher=CMP Media, LLC.|access-date=4. febrúar. 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Claburn, Thomas|date=January 17, 2007|url=https://www.webcitation.org/5TchF5fkl?url=http://www.informationweek.com/windows/showArticle.jhtml?articleID=196901596&amp;subSection=Open%20Source|title=Study Finds Open Source Benefits Business|website=Information Week|access-date=4. febrúar 2017}}&lt;/ref&gt; Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í mörgum hugbúnaðarpökkum. 

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
[[Flokkur:Frjáls hugbúnaður]]</text>
      <sha1>99j7g93or3vz2tm3m0wwbcpud7chu9l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963764</id>
      <parentid>1963763</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T09:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1963764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2296" sha1="1bcky8iropdr8onxjqoq4uvwq3d41el" xml:space="preserve">[[Mynd:Debian_13_KDE_-_FOSS_software_showcase.png|thumb|Nokkur dæmi um frjálsan og opinn hugbúnað.]]
'''Frjáls og opinn hugbúnaður''' er [[hugbúnaður]] sem er gefinn út með þannig [[notendaleyfi]] að öllum er frjálst að nota hann, afrita, rannsaka, breyta hugbúnaðnum eins og þeir vilja, auk þess að frumkóðinn er opinn öllum. Þannig er fólk hvatt til að breyta hugbúnaðinum og bæta hönnun hans.&lt;ref&gt;{{cite web|website=Free Software Foundation|url=https://www.fsf.org/about/what-is-free-software|title=Free software is software that gives you the user the freedom to share, study and modify it. We call this free software because the user is free.|access-date=20.5.2026}}&lt;/ref&gt; Hugtakið „frjáls og opinn hugbúnaður“ er regnhlífarhugtak sem nær yfir bæði [[frjáls hugbúnaður|frjálsan hugbúnað]] og [[opinn hugbúnaður|opinn hugbúnað]]. Andstæðan við frjálsan og opinn hugbúnað er [[leyfisskyldur hugbúnaður]].  Þá er hugbúnaðurinn  eign höfundar og kóðinn fyrir hugbúnaðinn venjulega falinn fyrir notendum hans. 

Kostirnir við að nota frjálsan og opinn hugbúnað er að hugbúnaður lækkar í verði, hann eykur öryggi notenda, stöðugleiki hugbúnaðar eykst og það gefur notendum meiri stjórn á eigin vélbúnaði. Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í þekkt stýrikerfi eins og [[Linux]]. Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í milljónir af netþjónum, stjórnborðum, snjallsímum (t.d. Android) og öðrum tækjum.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Hatlestad, Luc|date=August 9, 2005|url=https://web.archive.org/web/20071202233015/http://www.informationweek.com/story/showArticle.jhtml?articleID=168600351|title=LinuxWorld Showcases Open-Source Growth, Expansion|website=InformationWeek|publisher=CMP Media, LLC.|access-date=4. febrúar. 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Claburn, Thomas|date=January 17, 2007|url=https://www.webcitation.org/5TchF5fkl?url=http://www.informationweek.com/windows/showArticle.jhtml?articleID=196901596&amp;subSection=Open%20Source|title=Study Finds Open Source Benefits Business|website=Information Week|access-date=4. febrúar 2017}}&lt;/ref&gt; Frjáls og opinn hugbúnaður er notaður í mörgum hugbúnaðarpökkum. 

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
[[Flokkur:Frjáls hugbúnaður]]</text>
      <sha1>1bcky8iropdr8onxjqoq4uvwq3d41el</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clement Attlee</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138469</id>
    <revision>
      <id>1963773</id>
      <parentid>1963466</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T11:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Æviágrip */</comment>
      <origin>1963773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9193" sha1="qvv855wixyfblvs5bsrsu4wst426zpi" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| forskeyti = 
| nafn =  Clement Attlee
| mynd =Person attlee2.jpg
| myndatexti1 = Attlee í kringum 1945.
| titill= [[Forsætisráðherra Bretlands]]
| stjórnartíð_start = [[26. júlí]] [[1945]]
| stjórnartíð_end = [[26. október]] [[1951]]
| einvaldur = [[Georg 6. Bretlandskonungur|Georg 6.]]
| forveri = [[Winston Churchill]]
| eftirmaður = [[Winston Churchill]]
| fæddur = [[3. janúar]] [[1883]]
| þjóderni = [[Bretland|Breskur]]
| maki = {{gifting|Violet Millar|1922|1964|orsök=dó}}
| stjórnmálaflokkur = [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokkurinn]]
| fæðingarstaður = [[Putney]], [[Surrey]], [[England]]i
| dánardagur     = {{Dánardagur og aldur|1967|10|8|1883|1|3}}
| dánarstaður    = [[London]], [[England]]i
| börn = 4
| háskóli = [[Oxford-háskóli|University-háskóli, Oxford]]
| starf =
| trúarbrögð = 
}}
'''Clement Richard Attlee, 1. jarlinn Attlee''' (3. janúar 1883 – 8. október 1967) var breskur stjórnmálamaður sem gegndi embætti [[forsætisráðherra Bretlands]] á árunum 1945 til 1951. Hann var leiðtogi [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokksins]] frá 1935 til 1955. 

Árið 1942 gerðist Attlee aðstoðarforsætisráðherra Bretlands í [[þjóðstjórn]] Verkamannaflokksins með [[Íhaldsflokkurinn (Bretland)|Íhaldsflokknum]] undir forsæti [[Winston Churchill|Winstons Churchill]]. Flokkarnir mynduðu stjórn saman vegna [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjaldarinnar]] og unnu saman til stríðsloka árið 1945. Í þingkosningunum það ár vann Verkamannaflokkurinn óvæntan stórsigur og fékk í fyrsta sinn að stofna eigin meirihlutastjórn þar sem Attlee varð forsætisráðherra. 

Stjórn Attlee framkvæmdi ýmsar umbætur sem áttu að hjálpa Bretlandi á eftirstríðsárunum. Á þessum tíma var 12% fylgisaukning Verkamannaflokksins í kosningunum fordæmalaus og er enn sú mesta sem nokkur flokkur hefur náð fyrir kosningar í Bretlandi. Attlee var endurkjörinn árið 1950 með mjög naumum þingmeirihluta en kallaði til nýrra kosninga árið eftir til þess að reyna að styrkja stöðu sína. Þar tapaði hann hins vegar naumlega fyrir Churchill og Íhaldsmönnunum þrátt fyrir að hafa fengið fleiri atkvæði. Attlee var þaulsætnasti leiðtogi Verkamannaflokksins.

Ólíkt Churchill þótti Attlee hæverskur og lítillátur. Hann átti í erfiðum með almannatengsl og skorti persónutöfra. Styrkleiki hans þótti liggja baksviðs, sérstaklega í hópnefndum þar sem hann naut góðs af þekkingu sinni, hljóðlæti, hlutlægni og skynsemi.

==Æviágrip==
Clement Attlee var sonur háttsetts málaflutningsmanns í Lundúnum. Hann nam lögfræði við Oxford-háskóla og hóf störf sem aðstoðarmaður á lögmannsstofu föður síns árið 1904. Árið 1907 gekk Attlee í [[Óháði verkamannaflokkurinn|Óháða verkamannaflokkinn]] og hlaut fagmenntun hjá sambandi verslunar- og skrifstofumanna.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1080219|Ævisaga Clements Attlee|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=12. ágúst 1948|blaðsíða=5; 7}}&lt;/ref&gt; Stuttu áður en fyrri heimsstyrjöldin braut út bauð [[Sidney Webb]] honum kennarastöðu við félagsmáladeild [[London School of Economics|Hagfræðiskóla Lundúna]]. Þegar styrjöldin hófst bauð Attlee sig fram til herþjónustu þrátt fyrir að vera friðarsinni. Hann barðist í orrustum í Gallipoli, Mesópótamíu og Frakklandi og náði majórstign áður en stríðinu lauk.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|3289164|Clement Attlee|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=14. mars 1965|blaðsíða=2; 12}}&lt;/ref&gt;

Attlee var kjörinn á  neðri málstofu breska þingsins í fyrsta sinn árið 1922 í kjördæminu Limehouse.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1083679|Clement R. Attlee|blað=[[Alþýðublaðið]]|blaðsíða=5|útgáfudagsetning=29. desember 1949}}&lt;/ref&gt; Hann varð aðstoðarhermálaráðherra í minnihlutastjórn [[Ramsay MacDonald]] árið 1924 og gegndi ýmsum embættum í stjórnum MacDonalds til ársins 1931.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1256169|Hinn nýi forsætisráðherra Breta og samstarfsmenn hans|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=16. mars 1945|blaðsíða=7}}&lt;/ref&gt; Eftir afhroð Verkamannaflokksins í kosningunum 1931 var Attlee einn af fáum forstöðumönnum flokksins sem enn áttu sæti á þingi og hann gerðist því aðstoðarformaður flokksins. 

Þegar [[George Lansbury]] sagði af sér árið 1935 var Attlee kjörinn leiðtogi Verkamannaflokksins og varð jafnframt leiðtogi stjórnarandstöðunnar.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1005332|Clement Attlee|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=6. febrúar 1948|blaðsíða=5}}&lt;/ref&gt; Í fyrstu var Attlee málsvari friðar og málamiðlunar en hann skipti fljótt um skoðun og árið 1938 var hann orðinn harður gagnrýnandi friðþægingarstefnu [[Neville Chamberlain|Nevilles Chamberlain]] gagnvart hernaðarstefnu [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]] og [[Benito Mussolini]].&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1264693|Forsætisráðherra Breta Clement Attlee, sem nú á í miklum erfiðleikum|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=5. september 1947|blaðsíða=7|höfundur=J. C. Vine}}&lt;/ref&gt; 

Eftir að [[seinni heimsstyrjöldin]] hófst leiddi Attlee Verkamannaflokkinn í stjórnarsamstarf við Íhaldsflokk Churchill árið 1940 og gerðist aðstoðarforsætisráðherra árið 1942. Samstarf Attlee og Churchill var gott og skiptist þannig að Attlee tók að sér flest smáatriði og skipulagningu baksviðs innan þingsins á meðan Churchill einbeitti sér að utanríkis- og hernaðarmálum. Þegar stríðinu í Evrópu lauk með sigri bandamanna í maí 1945 var þjóðstjórnin leyst upp og boðað var til þingkosninga sem fóru fram tveimur mánuðum síðar. Margir bjuggust við því að persónuvinsældir Churchills myndu skila Íhaldsflokknum auðveldum sigri en þvert á þær væntingar vann Verkamannaflokkurinn stórsigur.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|4363268|Nýja stjórnin í Bretlandi|blað=[[Fálkinn]]|útgáfudagsetning=21. september 1945|blaðsíða=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ríkisstjórn Attlee kom á fót ýmsum fordæmum sem fylgt var á eftirstríðsárunum. Verkamannaflokkurinn tileinkaði sér þá stefnu að atvinnuleysi yrði haldið niðri með aðgerðum í anda [[Keynesísk hagfræði|keynesískrar hagfræði]] og kom að stofnun mun sterkara velferðakerfis. Í stjórnartíð hans voru ýmis þjónustu- og iðnaðarfyrirtæki ríkisvædd og bresku Þjóðarheilbrigðisþjónustunni komið á fót. Attlee lét [[Ernest Bevin]] að mestu um utanríkismál en hafði þó mikinn áhuga á [[Indland|Indlandi]]. Stjórn Attlee sá um [[Skipting Indlands|skiptingu breska Indlands]] í sjálfstæðu ríkin Indland og [[Pakistan]] árið [[1947]] auk þess sem stjórnin skildi [[Mjanmar]] og [[Srí Lanka]] frá Indlandi og gerði þau sjálfstæð. Ríkisstjórn hans batt enda á [[umboðsstjórn Breta í Palestínu]] og [[Jórdanía|Jórdaníu]]. Frá árinu 1947 beittu þeir Bevin þrýstingi á [[Bandaríkin]] til að fá þá til að taka virkari þátt í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]] gegn [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. Þegar Bretar neyddust til að yfirgefa [[Grikkland]] árið 1947 bað Attlee Bandaríkjamenn að standa gegn Kommúnistum þar í samræmi við [[Truman-kenningin|Truman-kenninguna]]. Attlee var ötull stuðingsmaður [[Marshalláætlunin|Marshalláætluninnar]] til að endurreisa Vestur-Evrópu með bandarísku fé. Árið 1949 studdi hann við stofnun [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]] og aðgöngu Breta að því. Einnig samþykkti Attlee að Bretland skyldi koma sé upp eigin [[Kjarnorkuvopn|kjarnavopnum]], beitti 13.000 manna herfjölda og sérstakri löggjöf til að bæla niður hafnarverkföll árið 1949 og sendi breska hermenn til að berjast í [[Kóreustríðið|Kóreustríðinu]] eftir nauman kosningasigur hans árið 1950.

Eftir nauman ósigur sinn fyrir Churchill árið 1951 gerðist Attlee leiðtogi stjórnarandstöðunnar á ný. Hann hélt áfram sem formaður Verkamannaflokksins en var mun áhrifaminni. Hann sagði af sér eftir annan ósigur flokksins árið 1955 og gerðist þingmaður á lárvarðadeild breska þingsins.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1053536|Bretar hylla aldinn leiðtoga|blað=[[Tíminn]]|blaðsíða=7|höfundur=Þórarinn Þórarinsson|útgáfudagsetning=8. janúar 1963}}&lt;/ref&gt; Attlee lést árið 1967.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1388717|Clement Attlee|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=10. október 1967|blaðsíða=19}}&lt;/ref&gt;

== Heimild ==
* {{wpheimild | tungumál = En | titill = Clement Attlee | mánuðurskoðað = 14. júní | árskoðað = 2017}}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla |
titill = [[Forsætisráðherra Bretlands]] |
frá = 1945|
til = 1951|
fyrir = [[Winston Churchill]] |
eftir = [[Winston Churchill]] |
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsætisráðherrar Bretlands}}
{{DEFAULTSORT:Attlee, Clement}}
{{fd|1883|1967}}
[[Flokkur:Breskir jarlar]]
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Bretlands|Attlee, Clement]]
[[Flokkur:Leiðtogar breska Verkamannaflokksins]]
[[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni]]</text>
      <sha1>qvv855wixyfblvs5bsrsu4wst426zpi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fulgencio Batista</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141344</id>
    <revision>
      <id>1963682</id>
      <parentid>1948618</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T12:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8977" sha1="i3hn5fgmkzsqhnz3q0ipxak83y1p8b7" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| nafn           = Fulgencio Batista
| búseta         = 
| mynd           = Fulgencio Batista, 1938.jpg
| myndatexti1     = Batista árið 1938.
| titill= Forseti Kúbu
| stjórnartíð_start2 = [[10. október]] [[1940]]
| stjórnartíð_end2 = [[10. október]] [[1944]]
| forsætisráðherra2 = {{ubl|[[Carlos Saladrigas Zayas]]|[[Ramón Zaydín]]|Anselmo Alliegro}}
| vara_forseti2 = [[Gustavo Cuervo Rubio]]
| forveri2 =[[Federico Laredo Brú]]
| eftirmaður2 = [[Ramón Grau]] 
| stjórnartíð_start = [[10. mars]] [[1952]]
| stjórnartíð_end = [[1. janúar]] [[1959]]
| forsætisráðherra= {{Collapsible list|title={{nobold|''Sjá lista''}}|Hann sjálfur|[[Andrés Domingo y Morales del Castillo|Andrés Domingo]]|[[Jorge García Montes]]|[[Andrés Rivero Agüero]]|[[Emilio Núñez Portuondo]]|[[Gonzalo Güell]]}}
| vara_forseti = [[Rafael Guas Inclán]]
| forveri = [[Carlos Prío Socarrás]]
| eftirmaður= [[Anselmo Alliegro]] 
| fæðingarnafn   = Fulgencio Batista y Zaldívar
| fæddur = [[16. janúar]] [[1901]]
| fæðingarstaður = [[Banes]], [[Kúba|Kúbu]]
| dánardagur =  {{Dánardagur og aldur|1973|8|6|1901|1|16}}
| dánarstaður = [[Marbella]], [[Andalúsía|Andalúsíu]], [[Spánn|Spáni]]
| stjórnmálaflokkur = {{ubl|[[Coalición Socialista Democrática|CSD]] (1939–1944)|[[Partido Liberal de Cuba|Frjálslyndir]] (1948–1949)|[[Partido de Acción Progresista|PAU]] (1949–1952)|[[Partido de Acción Progresista|PAP]] (1952–1959)}}
| starf          = Herforingi, stjórnmálamaður
| maki           = {{gifting|Elisa Godínez Gómez|1926|1946|orsök=skildu}}&lt;br&gt;{{gifting|Marta Fernandez Miranda|1946}}
| börn           = 9
| gælunafn = El Hombre, El General, El Indio, Mulato Lindo, Kuqui, Beno, El Mexicano
}}
'''Fulgencio Batista y Zaldívar''' (16. janúar 1901 – 6. ágúst 1973) var kúbverskur herforingi og stjórnmálamaður sem var tvívegis forseti [[Kúba|Kúbu]]. Hann var lýðræðislega kjörinn forseti frá 1940 til 1944 og [[einræðisherra]] með stuðningi [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] frá 1952 til 1959, en þá var honum steypt af stóli í [[Byltingin á Kúbu|kúbversku byltingunni]]. 

Batista komst fyrst til valda í herforingjauppreisn árið 1933 þegar bráðabirgðastjórn [[Carlos Manuel de Céspedes y Quesada]] var steypt af stóli. Hann útnefndi síðan sjálfan sig yfirhershöfðingja kúbverska hersins með ofurstatign og réð í gegnum fimm manna þjóðstjóraveldi. Hann stýrði Kúbu þannig í gegnum strengjabrúðuforseta sína þar til hann var sjálfur kjörinn forseti árið 1940 eftir [[Lýðhyggja|popúlíska]] kosningaherferð.&lt;ref name=&quot;libraries.ucsd.edu&quot;&gt;{{cite web |url=http://libraries.ucsd.edu/locations/sshl/resources/featured-collections/latin-american-elections-statistics/cuba/elections-and-events-19351951.html |title=Elections and Events 1935-1951 - The Library |publisher=Libraries.ucsd.edu |date= |accessdate=2014-08-18 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140112150705/http://libraries.ucsd.edu/locations/sshl/resources/featured-collections/latin-american-elections-statistics/cuba/elections-and-events-19351951.html |archivedate=January 12, 2014 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Fulgencio Batista|volume=1|page=50|last=Argote-Freyre|first=Frank|publisher=Rutgers University Press|location=New Brunswick, N.J.|year=2006}}&lt;/ref&gt; Hann innleiddi nýja kúbverska stjórnarskrá árið 1940 sem var talin framfarasöm á sínum tíma&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Our Place in the Sun: Canada and Cuba in the Castro Era|url=https://books.google.com/books?id=UwY1yvfHs_IC&amp;pg=PA8|year=2009|publisher=University of Toronto Press|page=8|editor-first=Robert|editor-last=Wright|editor2-first=Lana|editor2-last=Wylie|accessdate=July 6, 2013}}&lt;/ref&gt; og gegndi embætti forseta til ársins 1944. Eftir að kjörtímabili hans lauk settist hann að í [[Flórída]] en sneri aftur til Kúbu til að bjóða sig fram á ný árið 1952. Þar sem ljóst var að hann myndi tapa framdi Batista valdarán.&lt;ref&gt;Cavendish, Richard, „[http://www.historytoday.com/richard-cavendish/general-batista-returns-power-cuba General Batista Returns to Power in Cuba]“, [[History Today]], London, History Today Ltd, mars 2002, bindi 52, tbl. 3, sótt 11. janúar 2018.&lt;/ref&gt;

Sem einræðisherra naut Batista fjár-, hernaðar- og stjórnmálaaðstoðar frá ríkisstjórn Bandaríkjanna.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Guerra|first=Lillian|title=Beyond Paradox|work=A Century of Revolution|editor1-first=Greg|editor1-last=Grandin|editor2-first=Gilbert M.|editor2-last=Joseph|year=2010|publisher=Duke University Press|location=Durham, NC|pages=199–238|series=American Encounters/Global Interactions}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FidelUntold2&quot;&gt;''[[Fidel: The Untold Story]]''. (2001). Directed by Estela Bravo. [[First Run Features]]. (91 min). [https://www.youtube.com/embed/NW1Yh8D-xCg Viewable clip]. &quot;Batista's forces were trained by the United States, which also armed them with tanks, artillery, and aircraft.&quot;&lt;/ref&gt; Batista nam úr gildi stjórnarskrá ársins 1940 og svipti Kúbverja flestum réttindum, þar á meðal rétti til verkfalls. Hann snerist á sveif með ríkustu landeigendunum sem áttu stærstu sykurplantekrurnar og ríkti yfir stöðnuðum efnahag þar sem gjáin milli hinna ríku og fátæku breikkaði stöðugt.&lt;ref name = &quot;Dictionary1950&quot;&gt;''Historical Dictionary of the 1950s'', by [[James S. Olson|James Stuart Olson]], Greenwood Publishing Group, 2000, pp. 67–68.&lt;/ref&gt; Brátt var mestallur sykuriðnaðurinn í höndum Bandaríkjamanna og um 70% alls ræktarlands var í eigu útlendinga.&lt;ref name=&quot;FidelUntold1&quot;&gt;''[[Fidel: The Untold Story]]''. (2001). Directed by Estela Bravo. [[First Run Features]]. (91 min). [https://www.youtube.com/embed/oPlnGiS488s Viewable clip].&lt;/ref&gt; Ríkisstjórn Batista græddi kerfisbundið á því að arðræna Kúbu og gerði bæði samninga við bandarísku mafíuna, sem stjórnaði spilavítum, fíkniefna- og vændissölu í [[Havana]], og við bandarísk stórfyrirtæki sem greiddu honum fúlgur fjár.&lt;ref name = &quot;Dictionary1950&quot; /&gt;&lt;ref name = &quot;EnglishNocturne&quot;&gt;''Havana Nocturne: How the Mob Owned Cuba and Then Lost It to the Revolution'', by [[T. J. English]], William Morrow, 2008.&lt;/ref&gt; Batista kvað niður óánægju sem braust oft út í stúdentaóeirðum og mótmælum með strangri ritskoðun og leynilögreglu sem beitti ofbeldi, pyntun og aftökum á almannafæri. Talningar á þeim sem voru drepnir með þessum hætti á stjórnartíð Batista eru nokkuð á reiki; hinar lægstu nema nokkrum hundruðum eða þúsundum og hinar hæstu um 20.000.&lt;ref&gt;Wickham-Crowley, Timothy P. (1990). Exploring Revolution: Essays on Latin American Insurgency and Revolutionary Theory. Armonk and London: M.E. Sharpe. P. 63 &quot;Estimates of hundreds or perhaps about a thousand deaths due to Batista's terror are also supported by comments made by Fidel Castro and other Batista critics during the war itself.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Guerra, Lillian (2012). Visions of Power in Cuba: Revolution, Redemption, and Resistance, 1959–1971. Chapel Hill: University of North Carolina Press. p. 42 &quot;The likely total was probably closer to three to four thousand.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Conflict, Order, and Peace in the Americas'', by the Lyndon B. Johnson School of Public Affairs, 1978, p. 121. &quot;The US-supported Batista regime killed 20,000 Cubans&quot;&lt;/ref&gt;

Skæruliðar undir stjórn [[Fidel Castro|Fidels Castro]] háðu stríð á landsbyggðinni gegn Batista frá desember 1956 til desember 1958. Batista var loks sigraður af uppreisnarmönnum undir stjórn [[Che Guevara]] í orrustu við Santa Clara á nýársdag 1959. Batista flúði eyjuna með persónuleg auðævi sín og kom til [[Dóminíska lýðveldið|dóminíska lýðveldisins]], þar sem bandamaður hans, [[Rafael Trujillo]], réð með einræðisvaldi. Batista fékk síðar hæli hjá stjórn [[António de Oliveira Salazar]] í [[Portúgal]] og bjó þar fyrst á [[Madeiraeyjar|Madeiraeyjum]] og síðar í [[Estoril]] nálægt [[Lissabon]]. Batista tók þátt í viðskiptum á [[Spánn|Spáni]] og bjó þar í Guadalmina nærri [[Marbella]] þegar hann lést úr hjartaáfalli þann 6. ágúst 1973.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite news |work=New York Times |title=Batista Dies in Spain at 72 |date=August 7, 1973}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla |
titill = Forseti Kúbu |
frá = [[10. október]] [[1940]]|
til = [[10. október]] [[1944]]|
fyrir = [[Federico Laredo Brú]] |
eftir = [[Ramón Grau]] |
}}
{{Erfðatafla |
titill = Forseti Kúbu |
frá = [[10. mars]] [[1952]]|
til = [[1. janúar]] [[1959]]|
fyrir = [[Carlos Prío Socarrás]] |
eftir = [[Anselmo Alliegro]] |
}}
{{Töfluendir}}
{{fde|1901|1973|Batista, Fulgencio}}
{{DEFAULTSORT:Batista, Fulgencio}}
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Kúbu]]
[[Flokkur:Forsetar Kúbu]]
[[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni]]</text>
      <sha1>i3hn5fgmkzsqhnz3q0ipxak83y1p8b7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Erich Honecker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141888</id>
    <revision>
      <id>1963750</id>
      <parentid>1948519</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T01:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6712" sha1="awzm40bnnetsq5taka8qs8z0g03aivl" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| nafn           = Erich Honecker
| mynd           = Bundesarchiv Bild 183-R1220-401, Erich Honecker (cropped).jpg
| myndatexti1    = Erich Honecker árið 1976.
| titill= Aðalritari Sósíalíska einingarflokksins
| stjórnartíð_start = [[3. maí]] [[1971]]
| stjórnartíð_end = [[13. október]] [[1989]]
| staðgengill = [[Paul Verner]]&lt;br&gt;[[Egon Krenz]]
| forveri = [[Walter Ulbricht]]
| eftirmaður = [[Egon Krenz]]
| titill2= Formaður ríkisráðs Austur-Þýskalands
| stjórnartíð_start2 = [[29. október]] [[1976]]
| stjórnartíð_end2 = [[18. október]] [[1989]]
| forsætisráðherra2 = [[Willi Stoph]]
| forveri2 = [[Willi Stoph]]
| eftirmaður2 = [[Egon Krenz]]
| fæðingarnafn   = Erich Honecker
| fæddur = [[25. ágúst]] [[1912]]
| fæðingarstaður = [[Neunkirchen]], [[Þýska keisaraveldið|þýska keisaraveldinu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1994|5|29|1912|8|25}}
| dánarstaður = [[Santíagó]], [[Síle]]
| orsök_dauða    = Lifrarkrabbamein
| stjórnmálaflokkur = [[Sósíalíski einingarflokkurinn]]
| starf          = Stjórnmálamaður
| maki           = {{gifting|Charlotte Schanuel|1945|1947|orsök=dó}}&lt;br&gt;{{gifting|Edith Baumann|1947|1953|orsök=skildu}}&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.bundesstiftung-aufarbeitung.de/wer-war-wer-in-der-ddr-%2363%3B-1424.html?ID=1484|titill=Honecker, Erich * 25.8.1912, † 29.5.1994 Generalsekretär des ZK der SED, Staatsratsvorsitzender|útgefandi=Bundesstiftung zur Aufarbeitung der SED-Diktatur|mánuðurskoðað=28. febrúar|árskoðað=2017|tungumál= þýska}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.hdg.de/lemo/biografie/erich-honecker.html|titill=Erich Honecker 1912 - 1994|útgefandi=Lebendiges Museum Online|mánuðurskoðað=28. febrúar|árskoðað=2017|tungumál= þýska}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;{{gifting|Margot Feist|1953}}&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.bundesstiftung-aufarbeitung.de/wer-war-wer-in-der-ddr-%2363%3B-1424.html?ID=1485|titill=Honecker, Margot geb. Feist * 17.4.1927, † 6.5.2016 Ministerin für Volksbildung|útgefandi=Bundesstiftung zur Aufarbeitung der SED-Diktatur|mánuðurskoðað=28. febrúar|árskoðað=2017|tungumál= þýska}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.chronikderwende.de/lexikon/biografien/biographie_jsp/key=honecker_margot.html|titill=Margot Honecker|útgefandi=Chronik der Wende|mánuðurskoðað=28. febrúar|árskoðað=2017|tungumál= þýska}}&lt;/ref&gt;
| börn           = 2
|undirskrift = Erich Honecker Signature.svg
}}
'''Erich Ernst Paul Honecker''' (25. ágúst 1912 – 29. maí 1994)&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=rMKHCOW9aIYC&amp;pg=PT679&amp;dq=Erich+Honecker+29+may+1994&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjrwM3ivIXWAhWmCJoKHe8eAtoQ6AEIKDAC#v=onepage&amp;q=Erich%20Honecker%2029%20may%201994&amp;f=false Profile of Erich Honecker]&lt;/ref&gt; var þýskur stjórnmálamaður sem var aðalritari þýska [[Sósíalíski einingarflokkurinn|Sósíalíska einingarflokksins]] og leiðtogi [[Austur-Þýskaland]]s frá árinu 1971 þar til [[Berlínarmúrinn]] féll árið 1989. Frá árinu 1976 var hann jafnframt þjóðhöfðingi landsins sem formaður ríkisráðsins eftir að [[Willi Stoph]] sagði af sér.

Stjórnmálaferill Honeckers hófst á fjórða áratugnum þegar hann gerðist embættismaður [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|þýska kommúnistaflokksins]]. Hann var fangelsaður fyrir stjórnmálaskoðanir sínar þegar [[nasistar]] komust til valda í Þýskalandi. Eftir [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldina]] var hann leystur úr haldi og hélt stjórnmálaferli sínum áfram með stofnun samtakanna Frjálsra þýskra ungmenna árið 1946. Honecker var formaður samtakanna til ársins 1955. Sem öryggisritari miðstjórnar þýska kommúnistaflokksins í hinu nýstofnaða kommúníska Austur-Þýskalandi bar Honecker mesta ábyrgð á byggingu Berlínarmúrsins árið 1961 og gaf skipun til að skjóta á þá sem reyndu að komast yfir landamærin á milli Austur- og Vestur-Þýskalands.

Árið 1971 hóf Honecker valdabaráttu gegn sitjandi leiðtoga Austur-Þýskalands, [[Walter Ulbricht]], og tók með stuðningi [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] við af Ulbricht sem aðalritari miðstjórnar kommúnistaflokksins og formaður austur-þýska öryggisráðsins. Undir forystu Honeckers tók ríkið upp stefnu „neytendasósíalisma“ og aðlagaðist alþjóðasamfélaginu með því að stofna til stjórnmálasambands við [[Vestur-Þýskaland]] og gerast meðlimur í [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]].

Þegar slakaði á spennunni í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]] á níunda áratugnum með frjálslyndisumbótum [[Míkhaíl Gorbatsjov|Míkhaíls Gorbatsjov]] í Sovétríkjunum neitaði Honecker að gera verulegar breytingar á stjórnarkerfi Austur-Þýskalands. Hann benti á harðlínustefnur [[Kim Il-sung]] og [[Fidel Castro]] í [[Norður-Kórea|Norður-Kóreu]] og [[Kúba|Kúbu]] sem fordæmi fyrir því að forðast róttækar umbætur. Eftir því sem andkommúnísk mótmæli færðust í aukana í Austur-Þýskalandi grátbað Honecker Sovétríkin um herstuðning til að vernda kommúnismann líkt og hafði verið gert í [[Vorið í Prag|vorinu í Prag]] og [[Uppreisnin í Ungverjalandi|uppreisninni í Ungverjalandi árið 1956]] en Gorbatsjov neitaði. Honecker neyddist til þess að segja af sér sem flokksformaður í október árið 1989 til þess að bæta ímynd ríkisstjórnarinnar.

Eftir [[Sameining Þýskalands|sameiningu Þýskalands]] sótti Honecker um hæli í sendiráði [[Síle]] í Moskvu árið 1991 en hann var framseldur til Þýskalands næsta ár til að hægt yrði að rétta yfir honum fyrir mannréttindabrot austur-þýsku stjórnarinnar. Hætt var við réttarhöldin vegna veikinda Honeckers og honum leyft að ferðast til fjölskyldu sinnar í Síle, þar sem hann lést í maí árið 1994 úr lifrarkrabbameini.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Faðir Berlínarmúrsins lést í útlegð og einsemd |mánuður=31. júní|ár=1994 |mánuðurskoðað=13. febrúar|árskoðað=2018|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1807530}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla 
| fyrir=[[Walter Ulbricht]]
| titill=Aðalritari þýska sósíalíska einingarflokksins
| frá=[[3. maí]] [[1971]]
| til=[[13. október]] [[1989]]
| eftir=[[Egon Krenz]]
}}
{{Erfðatafla 
| fyrir=[[Willi Stoph]]
| titill=Formaður ríkisráðs Austur-Þýskalands
| frá=[[29. október]] [[1976]]
| til=[[18. október]] [[1989]]
| eftir=[[Egon Krenz]]
}}
{{töfluendir}}
{{fde|1912|1994|Honecker, Erich}}
{{DEFAULTSORT:Honecker, Erich}}
[[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Austur-Þýskalands]]</text>
      <sha1>awzm40bnnetsq5taka8qs8z0g03aivl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paris Saint-Germain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150152</id>
    <revision>
      <id>1963704</id>
      <parentid>1961597</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T15:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>56151</id>
      </contributor>
      <origin>1963704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5446" sha1="041hhk0u8ajli9olbm2ax9bp2tuamtu" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið
| Fullt nafn = Paris Saint-Germain Football Club
| mynd =
| Gælunafn = ''Les Parisiens'' (Parísarbúarnir) og ''Les Rouge et Bleu'' (Hinir rauðu og bláu)
| Stytt nafn = PSG
| Stofnað = 1970
| Leikvöllur = [[Parc des Princes]]
| Stærð = 47.929
| Stjórnarformaður = [[Nasser Al-Khelaifi]]
| Knattspyrnustjóri = [[Luis Enrique]]
| Deild = [[Ligue 1]]
| Tímabil = 2025-2026
| Staðsetning = 1. sæti
| pattern_la1 = _psg2425h
| pattern_b1 = _psg2425h
| pattern_ra1 = _psg2425h
| pattern_sh1 = 
| pattern_so1 = 
| leftarm1 = 091150
| body1 = 091150
| rightarm1 = 091150
| shorts1 = 0A1254
| socks1 = 0A1254
| pattern_la2 = _psg2425a
| pattern_b2 = _psg2425a
| pattern_ra2 = _psg2425a
| pattern_sh2 = _psg2425a
| pattern_so2 = 
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
| pattern_la3 = _psg2425t
| pattern_b3 = _psg2425t
| pattern_ra3 = _psg2425t
| pattern_sh3 = _psg2425t
| pattern_so3 = _psg2425tl
| leftarm3 = f2a4a2
| body3 = f2a4a2
| rightarm3 = f2a4a2
| shorts3 = 000000
| socks3 = 000000
}}
'''Paris Saint-Germain Football Club''', oftast nefnt '''Paris Saint-Germain''' eða '''PSG''' en einnig '''Parísarliðið''' á íslensku, er franskt knattspyrnufélag í [[París]] sem spilar í [[Ligue 1|frönsku úrvalsdeildinni]].

Félagið var stofnað árið 1970, í kjölfar samruna Paris FC og Stade Saint-Germain. 

Félagið hefur unnið alls 38 titla (2019) og er sigursælasta lið [[Frakkland]]s. Liðið hefur unnið frönsku úrvalsdeildina síðan 2013.

Fyrsti stóri titill nýja félagsins kom árið 1982, þegar það vann frönsku bikarkeppnina. Það varð síðan Frakklandsmeistari í fyrsta sinn 1986. Félagið vann [[Meistaradeild Evrópu]] fyrst árið 2025.

Qatar Sports Investments (QSI) hefur verið eigandi félagsins síðan [[2011]]. Félagið er í eigu [[emír]]sins af [[Katar]], [[Tamim bin Hamad Al Thani]].

==Þekktir leikmenn==
*[[David Beckham]]
*[[David Ginola]]
*[[Zlatan Ibrahimović]]
*[[Ángel di María]]
*[[Edinson Cavani]]
*[[Neymar]]
*[[Kylian Mbappé]]
*[[Lionel Messi]]
*[[Gianluigi Donnarumma]]
*'''[[Ousmane Dembelé]]'''
*'''[[Khvicha Kvaratskhelia]]'''

== Titlar ==
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
! style=&quot;background:lightblue;&quot; | Keppni
! style=&quot;background:lightblue;&quot; | Fjöldi titla
! style=&quot;background:lightblue;&quot; | Ár
|-----
| [[Ligue 1|Franskir meistarar (Ligue 1)]]|| style=&quot;text-align:center&quot; | '''13'''
| [[1986]], [[1994]], [[2013]], [[2014]], [[2015]], [[2016]], [[2018]], [[2019]], [[2020]], [[2022]], [[2023]],
2024, 2025
|-----
| Franskir bikarmeistarar || style=&quot;text-align:center&quot; | '''15'''
| [[1982]], [[1983]], [[1993]], [[1995]], [[1998]], [[2004]], [[2006]], [[2010]], [[2015]], [[2016]], [[2017]], [[2018]], [[2020]], 2021, 2024
|-----
| [[Ligacup]] || style=&quot;text-align:center&quot; | '''9 ''' ||  [[1995]], [[1998]], [[2008]], [[2014]], [[2015]],  [[2016]], [[2017]], [[2018]] og  [[2020]]
|-----
| [[Meistaradeild Evrópu]] || style=&quot;text-align:center&quot; | '''1'''
| [[2025]]
|-----
| [[Evrópukeppni bikarhafa]] || style=&quot;text-align:center&quot; | '''1'''
| [[1996]]
|}

== Rígar ==
{{heimildir}}
Helsti rígur sem Paris Saint-Germain á í er við [[Olympique de Marseille]]. Leikurinn á milli liðanna er kallaður ''Le classique'' (á íslensku „Hið klassíska“) og fer fram a.m.k. tvisvar á ári. Liðin mættust í fyrsta skipti þann 12. desember 1971 og sá leikur endaði með 4-2 sigri Marseille. Le classique er sennilega stærsti rígur í Frakklandi þar sem þetta eru tvö sigursælustu liðin þar í landi. Á 9. áratugnum var Marseille langbesta liðið í Frakklandi en það breyttist í upphafi 10. áratugar 20. aldar þegar eigendur sjónvarpsstöðvarinnar Canal+ keyptu hlut í PSG. Tilgangurinn með kaupunum var að styrkja PSG til þess að liðið gæti unnið Marseille og gert deildina meira spennandi. Þá myndi sjónvarpsstöðin selja fleiri áskriftir. PSG varð þá ríkasta liðið í Frakklandi á þessum tíma. Liðið keypti stórstjörnur eins og [[Valdo Filho|Valdo]], [[David Ginola]], [[George Weah]], [[Raí]] og [[Youri Djorkaeff]]. Deildin varð meira spennandi fyrir áhorfendur því nú var komið til sögunnar lið sem gat sigrað Marseille. Þetta leiddi til þess að á árunum 1989-1998 unnu liðin sín á milli 5 deildartitla, 4 Coupe de France, 2 Coupe de la Ligue, 1 [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildartitil]] og [[Evrópukeppni bikarhafa]] einu sinni. 

Rígurinn við Marseille á sér líka rætur í stjórnmálum Frakklands. Stuðningsmenn Marseillse líta á PSG sem táknmynd yfirgangs miðstjórnar Frakklands í París og telja stjórnvöld hampa liðinu. Sem dæmi nefna þeir að í valdatíð [[Nicolas Sarkozy]] [[Forseti Frakklands|Frakklandsforseta]], sem er stuðningsmaður PSG, keypti [[Qatar Sports Investments]] liðið árið 2011. Studdi Sarkozy kaupin opinberlega. PSG stóð ekki sterkum fótum á þessum tíma en gat eftir kaupin fengið til sín dýra leikmenn. Síðan þá hefur PSG haft mikla yfirburði í frönsku deildinni.

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál= en|titill= Paris Saint-Germain F.C.|mánuðurskoðað= 26. mars|árskoðað= 2019 }}
* {{wpheimild|tungumál= en|titill= Le Classique|mánuðurskoðað= 17. nóvember|árskoðað= 2023 }}

{{s|1970}}
[[Flokkur:Frönsk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:Íþróttafélög frá París]]
{{DEFAULTSORT:Paris}}</text>
      <sha1>041hhk0u8ajli9olbm2ax9bp2tuamtu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963706</id>
      <parentid>1963704</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T15:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>56151</id>
      </contributor>
      <comment>/* Titlar */</comment>
      <origin>1963706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5452" sha1="rhp7fcm5gaa29u2w5h2s473rggydkf2" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið
| Fullt nafn = Paris Saint-Germain Football Club
| mynd =
| Gælunafn = ''Les Parisiens'' (Parísarbúarnir) og ''Les Rouge et Bleu'' (Hinir rauðu og bláu)
| Stytt nafn = PSG
| Stofnað = 1970
| Leikvöllur = [[Parc des Princes]]
| Stærð = 47.929
| Stjórnarformaður = [[Nasser Al-Khelaifi]]
| Knattspyrnustjóri = [[Luis Enrique]]
| Deild = [[Ligue 1]]
| Tímabil = 2025-2026
| Staðsetning = 1. sæti
| pattern_la1 = _psg2425h
| pattern_b1 = _psg2425h
| pattern_ra1 = _psg2425h
| pattern_sh1 = 
| pattern_so1 = 
| leftarm1 = 091150
| body1 = 091150
| rightarm1 = 091150
| shorts1 = 0A1254
| socks1 = 0A1254
| pattern_la2 = _psg2425a
| pattern_b2 = _psg2425a
| pattern_ra2 = _psg2425a
| pattern_sh2 = _psg2425a
| pattern_so2 = 
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
| pattern_la3 = _psg2425t
| pattern_b3 = _psg2425t
| pattern_ra3 = _psg2425t
| pattern_sh3 = _psg2425t
| pattern_so3 = _psg2425tl
| leftarm3 = f2a4a2
| body3 = f2a4a2
| rightarm3 = f2a4a2
| shorts3 = 000000
| socks3 = 000000
}}
'''Paris Saint-Germain Football Club''', oftast nefnt '''Paris Saint-Germain''' eða '''PSG''' en einnig '''Parísarliðið''' á íslensku, er franskt knattspyrnufélag í [[París]] sem spilar í [[Ligue 1|frönsku úrvalsdeildinni]].

Félagið var stofnað árið 1970, í kjölfar samruna Paris FC og Stade Saint-Germain. 

Félagið hefur unnið alls 38 titla (2019) og er sigursælasta lið [[Frakkland]]s. Liðið hefur unnið frönsku úrvalsdeildina síðan 2013.

Fyrsti stóri titill nýja félagsins kom árið 1982, þegar það vann frönsku bikarkeppnina. Það varð síðan Frakklandsmeistari í fyrsta sinn 1986. Félagið vann [[Meistaradeild Evrópu]] fyrst árið 2025.

Qatar Sports Investments (QSI) hefur verið eigandi félagsins síðan [[2011]]. Félagið er í eigu [[emír]]sins af [[Katar]], [[Tamim bin Hamad Al Thani]].

==Þekktir leikmenn==
*[[David Beckham]]
*[[David Ginola]]
*[[Zlatan Ibrahimović]]
*[[Ángel di María]]
*[[Edinson Cavani]]
*[[Neymar]]
*[[Kylian Mbappé]]
*[[Lionel Messi]]
*[[Gianluigi Donnarumma]]
*'''[[Ousmane Dembelé]]'''
*'''[[Khvicha Kvaratskhelia]]'''

== Titlar ==
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
! style=&quot;background:lightblue;&quot; | Keppni
! style=&quot;background:lightblue;&quot; | Fjöldi titla
! style=&quot;background:lightblue;&quot; | Ár
|-----
| [[Ligue 1|Franskir meistarar (Ligue 1)]]|| style=&quot;text-align:center&quot; | '''14'''
| [[1986]], [[1994]], [[2013]], [[2014]], [[2015]], [[2016]], [[2018]], [[2019]], [[2020]], [[2022]], [[2023]],
2024, 2025, 2026
|-----
| Franskir bikarmeistarar || style=&quot;text-align:center&quot; | '''15'''
| [[1982]], [[1983]], [[1993]], [[1995]], [[1998]], [[2004]], [[2006]], [[2010]], [[2015]], [[2016]], [[2017]], [[2018]], [[2020]], 2021, 2024
|-----
| [[Ligacup]] || style=&quot;text-align:center&quot; | '''9 ''' ||  [[1995]], [[1998]], [[2008]], [[2014]], [[2015]],  [[2016]], [[2017]], [[2018]] og  [[2020]]
|-----
| [[Meistaradeild Evrópu]] || style=&quot;text-align:center&quot; | '''1'''
| [[2025]]
|-----
| [[Evrópukeppni bikarhafa]] || style=&quot;text-align:center&quot; | '''1'''
| [[1996]]
|}

== Rígar ==
{{heimildir}}
Helsti rígur sem Paris Saint-Germain á í er við [[Olympique de Marseille]]. Leikurinn á milli liðanna er kallaður ''Le classique'' (á íslensku „Hið klassíska“) og fer fram a.m.k. tvisvar á ári. Liðin mættust í fyrsta skipti þann 12. desember 1971 og sá leikur endaði með 4-2 sigri Marseille. Le classique er sennilega stærsti rígur í Frakklandi þar sem þetta eru tvö sigursælustu liðin þar í landi. Á 9. áratugnum var Marseille langbesta liðið í Frakklandi en það breyttist í upphafi 10. áratugar 20. aldar þegar eigendur sjónvarpsstöðvarinnar Canal+ keyptu hlut í PSG. Tilgangurinn með kaupunum var að styrkja PSG til þess að liðið gæti unnið Marseille og gert deildina meira spennandi. Þá myndi sjónvarpsstöðin selja fleiri áskriftir. PSG varð þá ríkasta liðið í Frakklandi á þessum tíma. Liðið keypti stórstjörnur eins og [[Valdo Filho|Valdo]], [[David Ginola]], [[George Weah]], [[Raí]] og [[Youri Djorkaeff]]. Deildin varð meira spennandi fyrir áhorfendur því nú var komið til sögunnar lið sem gat sigrað Marseille. Þetta leiddi til þess að á árunum 1989-1998 unnu liðin sín á milli 5 deildartitla, 4 Coupe de France, 2 Coupe de la Ligue, 1 [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildartitil]] og [[Evrópukeppni bikarhafa]] einu sinni. 

Rígurinn við Marseille á sér líka rætur í stjórnmálum Frakklands. Stuðningsmenn Marseillse líta á PSG sem táknmynd yfirgangs miðstjórnar Frakklands í París og telja stjórnvöld hampa liðinu. Sem dæmi nefna þeir að í valdatíð [[Nicolas Sarkozy]] [[Forseti Frakklands|Frakklandsforseta]], sem er stuðningsmaður PSG, keypti [[Qatar Sports Investments]] liðið árið 2011. Studdi Sarkozy kaupin opinberlega. PSG stóð ekki sterkum fótum á þessum tíma en gat eftir kaupin fengið til sín dýra leikmenn. Síðan þá hefur PSG haft mikla yfirburði í frönsku deildinni.

== Heimildir ==
* {{wpheimild|tungumál= en|titill= Paris Saint-Germain F.C.|mánuðurskoðað= 26. mars|árskoðað= 2019 }}
* {{wpheimild|tungumál= en|titill= Le Classique|mánuðurskoðað= 17. nóvember|árskoðað= 2023 }}

{{s|1970}}
[[Flokkur:Frönsk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:Íþróttafélög frá París]]
{{DEFAULTSORT:Paris}}</text>
      <sha1>rhp7fcm5gaa29u2w5h2s473rggydkf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Birgir Þórarinsson (stjórnmálamaður)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153335</id>
    <revision>
      <id>1963743</id>
      <parentid>1891059</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Berserkur færði [[Birgir Þórarinsson]] á [[Birgir Þórarinsson (stjórnmálamaður)]]</comment>
      <origin>1891059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6478" sha1="pxmaf8buo9zpoyddgycwzgov2sw9h46" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| skammstöfun = BirgÞ
| fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1965|6|23}}
| fæðingarstaður = Keflavík
| stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkurinn]] (2009-2017) &lt;br&gt; [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (2017-2021) &lt;br&gt; [[Sjálfstæðisflokkurinn]] (2021-)
| AÞ_CV = 1129
| AÞ_frá1 = 2017
| AÞ_til1 = 2021
| AÞ_kjördæmi1 = [[Suðurkjördæmi|suður]]
| AÞ_flokkur1 = Miðflokkurinn (Ísland)
| AÞ_frá2 = 2021
| AÞ_til2 = 2024
| AÞ_kjördæmi2 = [[Suðurkjördæmi|suður]]
| AÞ_flokkur2 = Sjálfstæðisflokkurinn
}}
'''Birgir Þórarinsson''' (fæddur í Keflavík 23. júní 1965) var [[Alþingi|alþingismaður]] frá 2017 til 2024. Hann var varaþingmaður fyrir [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkinn]] frá 2010 til 2016, þingmaður fyrir [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkinn]] frá 2017 til 2021 og þingmaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] 2021 til 2024.

Birgir tók fyrst sæti á Alþingi sem varaþingmaður Suðurkjördæmis október-nóvember 2010 og október 2012, þá fyrir hönd [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. Hann var kjörinn á Alþingi fyrir [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkinn]] í [[Alþingiskosningar_2017|Alþingiskosningum árið 2017]]. Hann var ekki meðal þeirra þingmanna sem náðist [[Klaustursupptökurnar|upptaka af á Klausturbarnum]] þann 20. nóvember 2018. Í kjölfar Klaustursmálsins óskaði Birgir eftir því að flokksráð Miðflokksins yrði kallað saman til að endurskoða trúnaðarstöður þingmanna innan flokksins.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2019190139833|titill=Birgir vill stokka upp trúnaðarstöður í þingflokki Miðflokksins|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|mánuður=30. janúar|ár=2019|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=4. ágúst}}&lt;/ref&gt;

Birgir var ræðukóngur Alþingis þrjú ár í röð sem þingmaður Miðflokksins. Birgir talaði meðal annars gegn innleiðingu [[Þriðji orkupakkinn|þriðja orkupakkans]], fyrir auknu vægi kristinfræði í íslenskum grunnskólum og fyrir því að sjónarmið þeirra sem [[Afneitun á loftslagsbreytingum|efast um]] að [[loftslagsbreytingar]] séu af mannavöldum yrðu kennd í grunn- og framhaldsskólum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://stundin.is/grein/9180/|titill=Þingmaður Miðflokks vill láta
kenna sjónarmið afneitunarsinna í loftslagsmálum í grunnskólum|útgefandi=''[[Stundin]]''|mánuður=14. júní|ár=2019|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. október|höfundur=Steindór Grétar Jónsson}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://kjarninn.is/skyring/sannkristinn-raedukongur-sem-beitti-ser-gegn-thungunarrofi-afglaepavaedingu-og-orkupakkanum/|titill=Sannkristinn ræðukóngur sem beitti sér gegn þungunarrofi, afglæpavæðingu og orkupakkanum|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|mánuður=12. október|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. október|höfundur=Þórður Snær Júlíusson}}&lt;/ref&gt; 

Birgir hefur hrósað [[Rodrigo Duterte]], forseta Filippseyja, fyrir eiturlyfjastríð hans, þar sem þúsundir fólks hafa verið tekin af lífi án dóms og laga.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://stundin.is/grein/8907/|titill=Þingmaður Miðflokksins ver Duterte og segir hann fórnarlamb „falsfrétta“|útgefandi=''[[Stundin]]''|mánuður=1. maí|ár=2019|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. október|höfundur=Jóhann Páll Jóhannsson}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.theguardian.com/world/2020/jun/04/philippines-police-may-have-killed-tens-of-thousands-with-near-impunity-in-drug-war-un|titill=Philippines war on drugs may have killed tens of thousands, says UN|útgefandi=''[[The Guardian]]''|mánuður=4. júní|ár=2020|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. október|höfundur=Rebecca Ratcliffe}}&lt;/ref&gt; Hann lýsti yfir efasemdum um hlutverk Íslands í ályktun gegn eiturlyfjastríði Duterte á vettvangi [[Mannréttindaráð Sameinuðu þjóðanna|Mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna]] og lagði áherslu á að það yrði skaði ef Filippseyjar slitu stjórnmálasambandi við Ísland þar sem Filippseyjar væru eina kristna landið í Suður-Asíu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/07/22/skadi_sliti_filippseyjar_stjornmalasambandi/|titill=Skaði slíti Filippseyjar stjórnmálasambandi|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=22. júlí|ár=2020|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. október}}&lt;/ref&gt;

Birgir náði endurkjöri á þing í [[Alþingiskosningar 2021|Alþingiskosningunum 2021]] og var aftur kjördæmakjörinn sem þingmaður Miðflokksins í Suðurkjördæmi. Hann var einn aðeins þriggja Miðflokksmanna sem náðu inn á þing í kosningunum. Birgir ákvað hins vegar að segja skilið við Miðflokkinn eftir kosningarnar og gekk í Sjálfstæðisflokkinn. Flokkaskipti Birgi voru umdeild þar sem hann skipti um flokk aðeins tveimur vikum eftir kosningarnar, áður en nýtt þing hafði komið saman.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/10/09/karl-gauti-heil-svedja-i-bakid-a-flokknum|titill=Karl Gauti: „Heil sveðja í bakið á flokknum“|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=9. október|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. október|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}&lt;/ref&gt; Birgir vísaði til Klaustursmálsins sem ástæðu fyrir flokksskiptunum en [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]], formaður Miðflokksins, leiddi líkur að því að Birgir hefði ígrundað flokksskiptin fyrir kosningarnar og þar með háð kosningabaráttuna undir „fölsku flaggi“.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/10/10/ekki-gott-ad-heyja-barattu-undir-folsku-flaggi|titill=„Ekki gott að heyja baráttu undir fölsku flaggi“|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=10. október|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. október|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}&lt;/ref&gt;

Birgir sóttist eftir þriðja sæti á framboðslista Sjálfstæðisflokks í Suðurkjördæmi fyrir [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningarnar 2024]] en fékk ekki það sæti við röðun á lista á kjördæmisþingi flokksins 20. október 2024.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242637757d/ing-veldur-skakadi-tveimur-sitjandi-thing-monnum|title=Ing­veldur skákaði tveimur sitjandi þing­mönnum|date=2024-10-20|publisher=Vísir.is}}&lt;/ref&gt;

== Heimildir ==
{{reflist}}

{{Stubbur|Æviágrip}}
[[Flokkur:Þingmenn Miðflokksins]]
[[Flokkur:Þingmenn Sjálfstæðisflokksins]]
{{f|1965}}</text>
      <sha1>pxmaf8buo9zpoyddgycwzgov2sw9h46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vestmannaeyjagöng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153457</id>
    <revision>
      <id>1963715</id>
      <parentid>1934622</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T17:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Numberguy6</username>
        <id>52085</id>
      </contributor>
      <comment>+Tenglar</comment>
      <origin>1963715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4959" sha1="lziu5xesqyw7qhn0jilj0pwrkgivfxj" xml:space="preserve">{{Infobox|bodystyle=width:20em;|caption=|data1=[[Vestmannaeyjabær]] og [[Rangárþing eystra]]|data2=þörf á rannsóknum|data3=|data4=|data5=|headerstyle=|label1=Sveitarfélög|label2=Staða|label3=Þjóðvegur|label4=Jarðganga- gerð hófst|label5=Opnun|title=Vestmannaeyjagöng|label6=Lengd jarðganga|data6=18 km|label7=Lengd botnganga|data7=13,8 km|label8=Kostnaður|data8=óþekktur}}
[[File:Vestmannaeyjagöng.jpg|thumb|Siglingalína (gul), áætluð leið jarðganga 18 km (svört)]]
'''Jarðgöng milli Íslands og Vestmannaeyja''' eru hugsanleg undirsjávargöng milli meginlands [[Ísland]]s og [[Heimaey|Heimaeyjar]] í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] sem verða rúmlega 18 km að lengd. Gert er ráð fyrir göngunum í aðalskipulagi Vestmannaeyjabæjar. 

Göngin hafa verið til umræðu til margra ára. Ein af fyrstu þingsályktunum um málið má finna frá árinu [[1989]].&lt;ref&gt;https://www.althingi.is/altext/112/s/0115.html&lt;/ref&gt; Árið [[2003]] voru stofnuð áhugasamtökin Ægisdyr um vegtengingu milli lands og Eyja. Formaður þeirra er Ingi Sigurðsson.

Í skýrslu sem [[Vegagerðin]] lét gera og kom út árið 2006 &lt;ref name=&quot;geotek&quot;&gt;[https://www.mbl.is/media/71/371.pdf Considerations for a sub sea tunnel to Heimaey Report for the Icelandic Road Administration]&lt;/ref&gt;. Er skýrt tekið fram í niðurstöðum hennar að frekari rannsókna sé þörf, til að áætla kostnað við gerð ganganna. Áætlaður kostnaður var 70-100 milljarða króna, þar sem þeir töldu öryggisins vegna, nauðsynlegt að leggja tvenn göng fyrir aðskilna umferð. Í skýrslunni var áætlað að göngin yrðu fyrir u.þ.b. 1.000 bíla umferð á dag, yrðu þriðju stærstu göng í heimi af þessari gerð og færu í gegnum mjög virkt gossvæði.&lt;ref&gt;[https://www.mbl.is/media/71/371.pdf Considerations for a sub sea tunnel to Heimaey Report for the Icelandic Road Administration] bls 6 og 12&lt;/ref&gt; [[Ármann Höskuldsson]] eldfjallafræðingur, hefur síðar bent á að staðsetning Vestmannaeyjaganga yrði fyrir utan megin virkni goskerfis Vestmannaeyja og að önnur goskerfi á Suðurlandi séu ekki samhangandi í einu stærðarinnar eldgosakerfi.&lt;ref&gt;https://www.facebook.com/eyjagong/posts/2779769048956062?comment_id=2779778265621807&amp;reply_comment_id=2780020895597544&lt;/ref&gt;

28. júlí [[2006]] lét Ægisdyr birta skýrslu gerða af Multiconsult ráðgjafafyrirtækinu sem gerði ráð fyrir því að Vestmannaeyjagöng myndu kosta u.þ.b. 18 milljarða króna.&lt;ref&gt;https://www.visir.is/g/200660728039&lt;/ref&gt;

Þann 27. júlí [[2007]] ákvað ríkisstjórn [[Sjálfstæðisflokkur|Sjálfstæðisflokks]] og [[Samfylkingin|Samfylkingar]] að setja ekki fjármuni til rannsókna á [[jarðlög]]um vegna jarðganga milli Kross og Heimaeyjar. Rannsóknin var talin kosta á bilinu 115 til 275 milljónir króna.&lt;ref&gt;https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1157459/&lt;/ref&gt;
Verkfræðistofa Sigurðar Thoroddsen hafði þá þremur dögum áður gefið út kostnaðarmat á bilinu 50-80 milljarða króna. Þeir töldu hins vegar þurfa ítarlegri gögn í málið svo unnt væri að kostnaðarmeta framkvæmdina með réttu. Því var hafnað af þáverandi ríkisstjórn. &lt;ref&gt;https://www.visir.is/g/200770724051&lt;/ref&gt;

Árið [[2017]] lögðu þingmenn Sjálfstæðisflokks í [[Suðurkjördæmi]] fram [[þingsályktun]]artillögu að fela ráðherra að skipa starfshóp til að gera ítarlega fýsileikakönnun á gerð ganga milli [[Heimaey]]jar og Kross í [[Landeyjar|Landeyjum]].&lt;ref&gt;https://www.althingi.is/altext/147/s/0133.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/09/26/vilja_gong_a_milli_lands_og_eyja/&lt;/ref&gt;

Árið [[2018]] voru Vestmannaeyjagöng sett inn í aðalskipulag sveitarfélags Vestmannaeyjabæjar.

Kostnaðar- og ábatagreining á jarðgöngum milli lands og Vestmannaeyja, sem gerð var af Víði Þorvarðarsyni hagfræðingi undir leiðsögn [[Þórólfur Geir Matthíasson|Þórólfs Geirs Matthíassonar]] hagfræðiprófessors við Háskóla Íslands árið [[2020]], leiddi í ljós að þjóðhagslegur ábati af Vestmannaeyjagöngum nemi 95,4 milljörðum króna.

==Botngöng==
Möguleikinn á botngöngum var skoðaður árið 1998. Athugun leiddi í ljós að mesta dýpi er aðeins um 60m þar sem mest lætur og yrði lengd þeirra einungis 13,8 km. Hins vegar voru þau strax slegin út af borðinu þar sem þau þóttu heldur kostnaðarsöm í framkvæmd á þeim tíma.&lt;ref&gt;http://www.vegagerdin.is/vefur2.nsf/Files/Jardgangnaaaetlun/$file/jardg_aaetlun.pdf&lt;/ref&gt; Tækni við gerð botnganga er hins vegar sífellt að aukast og má til að nefna gerð [[:en:Fehmarn Belt Fixed Link|Fehmarn Belt]] botnganganna sem hófst árið 2020, þau munu liggja milli Danmerkur og Þýskalands og verða 18 km löng.

==Tilvísanir og heimildir==
{{reflist}}

==Tenglar==
* [https://eyjagong.is/ Eyjagöng ehf.]

[[Flokkur:Íslensk jarðgöng]]
[[Flokkur:Vestmannaeyjar]]</text>
      <sha1>lziu5xesqyw7qhn0jilj0pwrkgivfxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>RC Strasbourg Alsace</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154662</id>
    <revision>
      <id>1963684</id>
      <parentid>1856899</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T12:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>56151</id>
      </contributor>
      <origin>1963684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3843" sha1="fi7ugu43utc7yylxoqmewoersdip5lf" xml:space="preserve">{{knattspyrnulið
| Fullt nafn = Racing Club de Strasbourg Alsace.
| image = [[File:Racing_Club_de_Strasbourg_logo.svg|200px|logo]]
| Gælunafn = ''Le Racing''
| Stofnað = 24 Febrúar 1906(sem Fußball Club Neudorf) 
| Leikvöllur = Stade de la Meinau 
| Stærð = 26,109
| Knattspyrnustjóri = {{FRA}} Thierry Laurey
| Deild = [[Franska úrvalsdeildin]] 
| Tímabil = 2025-26
| Staðsetning = 5. sæti
| pattern_la1 = _strasbourg1920h
| pattern_b1 = _strasbourg1920h
| pattern_ra1 = _strasbourg1920h
| pattern_sh1 = _strasbourg1920h
| pattern_so1 = _3_stripes_white
| leftarm1 = 0000FF
| body1 = 0000FF
| rightarm1 = 0000FF
| shorts1 = FFFFFF og 
| socks1 = 0000FF
| pattern_la2 = _rcstrasbourg1920a
| pattern_b2 = _rcstrasbourg1920a
| pattern_ra2 = _rcstrasbourg1920a
| pattern_sh2 = _rcstrasbourg1920a
| pattern_so2 = _3_stripes_blue
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = 0000FF
| socks2 = FFFFFF
| current = 2019–20 RC Strasbourg season
}}
'''RC Strasbourg''' er [[Frakkland|franskt]] [[Knattspyrna|Knattspyrnu]] lið frá [[Strasbourg]] . Heimavöllur félagsins heitir Stade de la Meinau . 

Strasbourg hefur einungis unnið Frönsku úrvalsdeildina 1 sinni, liðið hefur ákveðna sérstöðu í [[Frakkland|Frakklandi]] varðandi það að þeir hafa spilað í tveimur deildum, þ.e  þýsku deildunum og [[Ligue 1]] frönsku. Það er vegna þess að borgin sem félagið kemur frá var um langa tíð hluti af [[Þýskaland|Þýskalandi]]. Og hafa þeir þrisvar skipt um deild milli landa. Félagið er einnig eitt af 6 liðum frakklands til að hafa unnið 3 stærstu bikara landsins, þ.e [[Ligue 1]], Coupe De ligue, sem er Deildarbikar þar í landi, og svo bikarinn sjálfan Coupe De France.
== Saga ==
Félagið var stofnað 1906 af hópi ungmenna í Neudorf sem þá var hluti af [[Strasbourg]], sem þá var hluti af [[Þýskaland|Þýskalandi]], með hjálp skóla kennara stofnuðu þau lið sem hét &quot;Erster Fußball Club Neudorf&quot;, enn var gjarnan bara kallað &quot;FC Neudorf&quot;. Hið nýja félag  FC Neudorf var lítið félag á þeim tíma. Þau félög sem voru í grendinni voru sum hver stofnuð af [[Þýskaland|þjóðverjum]] á svæðinu, FC Neudorf hóf að spila í neðri deildum [[Þýskaland|Þýskalands]] árið 1909. Eftir einungis þrjú ár tókst þeim að sigra C Deildina,[[Alsace]] varð aftur hluti af [[Frakkland|Frakklandi]] eftir [[Fyrri heimsstyrjöldin|Fyrri heimsstyrjöldina]] og þann 11 Janúar 1919,skipti félagið yfir í nafnið &quot;Racing-Club Strasbourg-Neudorf&quot; Þangað til það var stytt í &quot;Racing Club de Strasbourg&quot;

== Heimstyrjaldarárin ==
Eftir að [[Þýskaland|Þjóðverjar]] hertóku Alsace tók félagið nafnið &quot;Rasensportclub Straßburg&quot;, Það stóð þó stutt yfir og lék félagið á þeim árum í neðri deildum [[Þýskaland|Þýskalands]], í leik gegn &quot;SG SS Straßburg&quot; voru leikmenn Rasensportclub bláum treyjum, hvítum stuttbuxum og rauðum sokkum til að sína Franska þjóðerniskennd. 
== Aftur hluti af Frakklandi ==
Eftir að bandamenn náðu aftur [[Alsace]] héraði af þjóðverjum, hóf félagið aftur að spila í frönsku úrvalsdeildinni, og hefur gert síðan. Gullaldar ár liðsins voru 1976-1980 enn á þeim árum tókst þeim  m.a að lyfta [[Ligue 1]] Franska deildarmeistara titlinum . 
Síðan þá hefur gengið verið upp og ofan, en 2019 tókst þeim að verða deildarbikarmeistarar með því að sigra lið Guingamp 4-1 í vítaspyrnukepppni.

== Titlar ==
[[Ligue 1]] 1978–79

Ligue 2(2.deild)1976–77, 1987–88, 2016–17

Alsace Meistarar:1923, 1924, 1926

Bikarmeistarar1950–51, 1965–66, 2000–01

Deildarbikarmeistarar1963–64, 1996–97, 2004–05, 2018–19

UEFA Intertoto Cup1995
[[Flokkur:Frönsk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:Strasbourg]]
{{DEFAULTSORT:Strasbourg}}</text>
      <sha1>fi7ugu43utc7yylxoqmewoersdip5lf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Olympique de Marseille</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155578</id>
    <revision>
      <id>1963695</id>
      <parentid>1895067</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T14:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>56151</id>
      </contributor>
      <origin>1963695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3964" sha1="oyp8akx650ey1d3ukp23cn9mso6k66a" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið
| Fullt nafn = Olympique de Marseille
| mynd = 
| Gælunafn =	Les Phocéens &lt;br /&gt; Les Olympiens 
| Stytt nafn = OM, Marseille
| Stofnað = 1899 
| Leikvöllur = Stade Vélodrome
| Stærð = 67.394
| Stjórnarformaður = {{USA}} Frank McCourt
| Knattspyrnustjóri = Gennaro Gattuso
| Deild = [[Ligue 1]] Franska úrvalsdeildin
| Tímabil = 2025-26
| Staðsetning = 5. sæti
| pattern_la1 = _marseille2425h
| pattern_b1 = _marseille2425h
| pattern_ra1 = _marseille2425h
| pattern_sh1 = _marseille2425h
| pattern_so1 = 
| leftarm1 = FFFFFF
| body1 = FFFFFF
| rightarm1 = FFFFFF
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _marseille2425a
| pattern_b2 = _marseille2425a
| pattern_ra2 = _marseille2425a
| pattern_sh2 = _marseille2425a
| pattern_so2 = _marseille2425al
| leftarm2 = 153759
| body2 = 153759
| rightarm2 = 153759
| shorts2 = 153759
| socks2 = 55879C
| pattern_la3 = _marseille2425t
| pattern_b3 = _marseille2425t
| pattern_ra3 = _marseille2425t
| pattern_sh3 = _marseille2425t
| pattern_so3 = _marseille2425tl
| leftarm3 = FF6600
| body3 = FF6600
| rightarm3 = FF6600
| shorts3 = 0000FF
| socks3 = FF6600
}}
'''Olympique de Marseille''' er [[Frakkland|franskt]]  [[knattspyrna|knattspyrnulið]] með aðsetur í [[Marseille]]. Liðið var stofnað árið [[1899]] og leikur í efstu deild í Frakklandi, [[Ligue 1]]. Liðið endaði síðasta tímabil í 5. sæti. Marseille hefur 10 sinnum orðið franskur meistari og einu sinni sigrað [[Meistaradeild Evrópu]], árið 1993. Meðal þekktra leikmanna sem hafa leikið fyrir félagið má nefna [[Samir Nasri]], [[Franck Ribery]], [[Didier Drogba]], [[Chris Waddle]] og  [[Marcel Desailly]] . Bestu ár Olimpique de Marseille voru 1988-1993, á þeim árum unnu þeir deildina fjórum sinnum, auk þess að sigra [[Meistaradeild Evrópu]] og Coupe de France einu sinni.

==Stuðningsmenn==
[[Mynd:Stade Vélodrome (Marseille).jpg|thumb|Stuðningsmenn Marseille eru þekktir fyrir mikil læti, þessi mynd er tekin árið 2007]]
Stuðningsmenn Marseille eru þekktir fyrir mikil læti. Sérstaklega í leikjum gegn erkifjendunum í [[Paris Saint-Germain]].

== Þekktir leikmenn ==
* [[Klaus Allofs]]
* [[Manuel Amoros]]
* [[Sonny Anderson]]
* [[Gunnar Andersson]]
* [[Jocelyn Angloma]]
* [[André Ayew]]
* [[César Azpilicueta]]
* [[Fabien Barthez]]
* [[Joey Barton]]
* [[Michy Batshuayi]]
* [[Hatem Ben Arfa]]
* [[Laurent Blanc]]
* [[Alen Boksic]]
* [[Basile Boli]]
* [[Lorik Cana]]
* [[Éric Cantona]]
* [[Cédric Carrasso]]
* [[Tony Cascarino]]
* [[Bernard Casoni]]
* [[Djibril Cissé]]
* [[Marcel Desailly]]
* [[Didier Deschamps]]
* [[Alou Diarra]]
* [[Souleymane Diawara]]
* [[Didier Drogba]]
* [[Christophe Dugarry]]
* [[Mathieu Flamini]]
* [[Karlheinz Förster]]
* [[Enzo Francescoli]]
* [[William Gallas]]
* [[André-Pierre Gignac]]
* [[Alain Giresse]]
* [[Lucho González]]
* [[Gabriel Heinze]]
* [[Klas Ingesson]]
* [[Jairzinho]]
* [[Andreas Köpke]]
* [[Frank Leboeuf]]
* [[Jordan Letsjkov]]
* [[Roger Magnusson]]
* [[Steve Mandanda]]
* [[Stéphane Mbia]]
* [[Carlos Mozer]]
* [[Samir Nasri]]
* [[Mamadou Niang]]
* [[Jean-Pierre Papin]]
* [[Paulo Cézar Caju]]
* [[Dimitri Payet]]
* [[Abedi Pelé]]
* [[Robert Pires]]
* [[Fabrizio Ravanelli]]
* [[Loïc Rémy]]
* [[Franck Ribéry]]
* [[Franck Sauzée]]
* [[Josip Skoblar]]
* [[Dragan Stojković]]
* [[Taye Taiwo]]
* [[Jean Tigana]]
* [[Mathieu Valbuena]]
* [[Daniel Van Buyten]]
* [[Rudi Völler]]
* [[Chris Waddle]]
* [[Boudewijn Zenden]]
* [[Alexis Sánchez]]

== Titlar ==
* '''[[Ligue 1]] (9)''': [[1937]], [[1948]], [[1971]], [[1982]], [[1989]], [[1990]], [[1991]], [[1992]], [[2010]]

* '''Franskir Bikarmeistarar(Coupe de France) (10)''': [[1924]], [[1926]], [[1927]], [[1935]], [[1938]], [[1943]], [[1969]], [[1972]], [[1976]], [[1989]]

* '''[[Meistaradeild Evrópu]] (1)''': [[1993]]

* '''UEFA Intertoto Bikar (1)''': [[2005]]

[[Flokkur:Frönsk knattspyrnufélög]]
{{S|1899}}
{{DEFAULTSORT:Olympique}}</text>
      <sha1>oyp8akx650ey1d3ukp23cn9mso6k66a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kai Havertz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160039</id>
    <revision>
      <id>1963731</id>
      <parentid>1914304</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T23:38:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1588" sha1="jiirgdnjc7ppgr8h97ypgrpjnu6cpvw" xml:space="preserve">{{Knattspyrnumaður
|nafn= Kai Havertz
| mynd = Kai-Havertz-August-2018.jpg
|fullt nafn= Kai Lukas Havertz
|fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1999|6|11}}
|fæðingarbær= 	[[Aachen]]
|fæðingarland= [[Þýskaland|Þýskalandi]]
|hæð= 1,89 m
|staða= Sóknarmaður, framsækinn miðjumaður
|núverandi lið= [[Arsenal]]
|númer= 29
|ár í yngri flokkum= 2003-2009&lt;br /&gt;2009-2010&lt;br /&gt;2010–2016&lt;br /&gt;
|yngriflokkalið= Alemannia Mariadorf&lt;br /&gt;Alemannia Aachen&lt;br /&gt;[[Bayer 04 Leverkusen]]&lt;br /&gt;
|ár1=2016–2020 
|ár2=2020-2023
|ár3=2023-
|lið1=[[Bayer 04 Leverkusen]]
|lið2=[[Chelsea F.C.|Chelsea ]]
|lið3=[[Arsenal]]
|leikir (mörk)1=118 (36) 
|leikir (mörk)2=91 (19)
|leikir (mörk)3= 71 (24)
|landsliðsár= 2018-
|landslið= [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]
|landsliðsleikir (mörk)= 57 (21)
|mfuppfært= maí 2026
|lluppfært= maí 2026
}}

'''Kai Havertz''' (fæddur [[11. júní]] árið [[1999]]) er [[Þýskaland|þýskur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]] sem spilar með [[Arsenal]] og [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|þýska landsliðinu]].

Havertz skoraði sigurmarkið í úrslitaleik Meistaradeildar Evrópu 2021 gegn [[Manchester City]] þegar Chelsea vann 1-0. Hann vann ensku úrvalsdeildina með Arsenal árið 2026 en hann skoraði sigurmarkið í næstsíðasta leik liðsins á tímabilinu.

==Heimildir==
*https://www.premierleague.com/news/1869523
*https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231182/kai-havertz

{{f|1999|Havertz, Kai}}
{{DEFAULTSORT:Havertz, Kai}}
[[Flokkur:Þýskir knattspyrnumenn]]</text>
      <sha1>jiirgdnjc7ppgr8h97ypgrpjnu6cpvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>FC Basel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160061</id>
    <revision>
      <id>1963766</id>
      <parentid>1920801</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T09:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>56151</id>
      </contributor>
      <origin>1963766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2387" sha1="8ennzwrxiapqet9t3l2xzlb3hes3hxo" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið
| Fullt nafn = 	Fussball Club Basel 1893
| Mynd = [[Mynd:FC Basel.png|thumb|right|250px|FC Basel]]
| Gælunafn = FCB, RotBlau (''Þeir rauðbláu'')
| Stytt nafn = FCB
| Stofnað = 15.nóvember 1893
| Leikvöllur = [[St. Jakob-Park]], [[Basel]]
| Stærð = 38.512
| Stjórnarformaður = {{CHE}} [[Bernhard Burgener]]
| Knattspyrnustjóri = {{CHE}} [[Ciriaco Sforza]]
| Deild = '''Svissneska Úrvalsdeildin'''
| Tímabil = 2025-26
| Staðsetning = '''5. sæti
| pattern_la1 = _basel2021h
| pattern_b1 = _basel2021h
| pattern_ra1 = _basel2021h
| pattern_sh1 = _basel2021h
| pattern_so1 = _3_stripes_blue
| leftarm1 = 0000FF
| body1 = 0000FF
| rightarm1 = 0000FF
| shorts1 = FF0000
| socks1 = FF0000
| pattern_la2 = _basel2021a
| pattern_b2 = _basel2021a
| pattern_ra2 = _basel2021a
| pattern_sh2 = _adidascondivo20wb
| pattern_so2 = _3_stripes_black
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
| pattern_la3 = 
| pattern_b3 = 
| pattern_ra3 = 
| pattern_sh3 = 
| pattern_so3 = 
| leftarm3 = 
| body3 = 
| rightarm3 = 
| shorts3 = 
| socks3 = 
}}

'''FC Basel 1893''' (''Fussball Club Basel 1893''),oftast þekkt sem '''FC Basel''' eða bara '''FCB''' eða '''Basel''' er svissneskt 
[[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Basel]]. Félagið var stofnað árið 1893.

== Þekktir leikmenn ==
* [[Ottmar Hitzfeld]] (1971-1975)
* [[Matias Delgado]] (2003-2006)
* [[Christian Giménez]] (2001-2005)
* [[Massimo Ceccaroni]] (1987-2002)
* [[Oliver Kreuzer]] (1997-2002)
* [[Ivan Ergic]] (2000-2009)
* [[Mladen Petrić]] (2004-2007)
* [[Alexander Frei]] (1997-1998, 2009-2013)
* [[Birkir Bjarnason]] (2015-2017) 
* [[Mohamed Salah]] (2012-2014)
* [[Xherdan Shaqiri]] (2009-2012, 2024-)

== Titlar ==
*'''Svissneska Úrvalsdeildin''': '''21'''
*1952–53, 1966–67, 1968–69, 1969–70, 1971–72, 1972–73, 1976–77, 1979–80, 2001–02, 2003–04, 2004–05, 2007–08, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2024-25
*'''Svissneska Bikarkeppnin''': '''13'''
*932–33, 1946–47, 1962–63, 1966–67, 1974–75, 2001–02, 2002–03, 2006–07, 2007–08, 2009–10, 2011–12, 2016–17, 2018–19

== Tengill ==
* [https://www.fcb.ch/ Heimasíða félagsins]

[[Flokkur:Svissnesk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:Basel]]
[[Flokkur:stofnað 1893]]
{{DEFAULTSORT:Basel}}</text>
      <sha1>8ennzwrxiapqet9t3l2xzlb3hes3hxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>FC Lausanne–Sport</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160968</id>
    <revision>
      <id>1963776</id>
      <parentid>1920797</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T11:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>56151</id>
      </contributor>
      <origin>1963776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1765" sha1="6pqvt9c15l8m3gmnbfpehyo7wx2rwuk" xml:space="preserve">{{Knattspyrnulið
| Fullt nafn = Football Club Lausanne-Sports
| Mynd = [[Mynd:Stade Olympique.jpg|thumb|FC Lausanne-Sports jemme-stadion, Stade Olympique]] 
| Gælunafn =Les bleu et blanc (''Þeir bláu og hvítu'')
| Stytt nafn = LS
| Stofnað = 1896
| Leikvöllur = [[Stade de la Tuilière]], [[Lausanne]]
| Stærð = 12,544
| Stjórnarformaður = {{ENG}} [[David Thompson]]
| Knattspyrnustjóri = {{CHE}} [[Giorgio Contini]]
| Deild = '''Superligan (I)'''
| Tímabil = 2025-26
| Staðsetning = 9. sæti i Superligan
|pattern_la1=_lausanne2021h
|pattern_b1=_lausanne2021h
|pattern_ra1=_lausanne2021h
| pattern_sh1 = 
| pattern_so1 = 
|leftarm1=FFFFFF
|body1=FFFFFF
|rightarm1=FFFFFF
|shorts1=FFFFFF
|socks1=FFFFFF
|pattern_la2=_lausanne2021a
|pattern_b2=_lausanne2021a
|pattern_ra2=_lausanne2021a
| pattern_sh2 = 
| pattern_so2 = 
|leftarm2= 562f82
|body2= 562f82
|rightarm2= 562f82
|shorts2=562f82
|socks2=562f82
}}

'''FC Lausanne–Sport''', oftast þekkt sem ''LS''  er svissneskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Lausanne]]. Félagið var stofnað árið 1896.

== Þekktir leikmenn sem hafa spilað fyrir félagið ==
* {{CHE}} [[Max Abegglen]]
* {{CHE}} [[Stéphane Chapuisat]]
* {{CHE}} [[Marc Hottiger]]
* {{CHE}} [[Ludovic Magnin]]
* {{CHE}} [[Reto Ziegler]]
* {{SWE}} [[Stefan Rehn]]
* {{SRB}} [[Marko Pantelić]]

== Titlar ==
*'''Svissneska Úrvalsdeildin''': '''7'''
*1912–13, 1931–32, 1934–35, 1935–36, 1943–44, 1950–51, 1964–65
*'''Svissneska Bikarkeppnin''': '''9'''
*1934–35, 1938–39, 1943–44, 1949–50, 1961–62, 1963–64, 1980–81, 1997–98, 1998–99

== Tengill ==
* [ Heimasíða félagsins] 

[[Flokkur:Svissnesk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:Lausanne]]
[[Flokkur:stofnað 1896]]
{{DEFAULTSORT:Lausanne}}</text>
      <sha1>6pqvt9c15l8m3gmnbfpehyo7wx2rwuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruno Fernandes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161238</id>
    <revision>
      <id>1963730</id>
      <parentid>1963425</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T22:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2498" sha1="d4avjxwlfit7jgpc7y1ct0n3njuzo4i" xml:space="preserve">{{Knattspyrnumaður
|nafn= Bruno Fernandes
| mynd = Bruno Fernandes USMNT v Portugal Mar 31 2026-27 (cropped).jpg
|fullt nafn= Bruno Miguel Borges Fernandes 
|fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1994|9|8}}
|fæðingarbær= [[Maia]]
|fæðingarland= [[Portúgal]]
|hæð= 1,79 m
|staða= framsækinn miðjumaður
|núverandi lið= [[Manchester United]]
|númer= 18
|ár í yngri flokkum= 2002–2013
|yngriflokkalið= Infesta&lt;br /&gt;Boavista&lt;br /&gt;Pasteleira&lt;br&gt;Novara
|ár1=2012–2013
|ár2=2013–2016
|ár3=2016–2017
|ár4=2017-2020
|ár5=2020-
|lið1=[[Novara Calcio]]
|lið2=[[Udinese Calcio]]
|lið3=[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]]
|lið4=[[Sporting Clube de Portugal|Sporting CP]]
|lið5=[[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|leikir (mörk)1=23 (4)
|leikir (mörk)2=86 (10)
|leikir (mörk)3=33 (5)
|leikir (mörk)4=83 (39)
|leikir (mörk)5=228 (70)
|landsliðsár= 2014–2017&lt;br /&gt;2016&lt;br&gt;2017-
|landslið= [[U21-landslið Portúgals karla í knattspyrnu|Portúgal U-21]]&lt;br /&gt; [[U23-landslið Portúgals karla í knattspyrnu|Portúgal U-23]]&lt;br&gt; [[portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]
|landsliðsleikir (mörk)=  17 (6) &lt;br&gt; 4 (0) &lt;br /&gt; 87 (28)
|mfuppfært= maí 2026
|lluppfært= maí 2026
}}
'''Bruno Fernandes''' (fæddur 8. september 1994) er portúgalskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir [[Manchester United]] og [[portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu]].

Hann skoraði sína fyrstu þrennu fyrir United í 5-1 sigri gegn Leeds í ágúst 2021.

Fernandes varð fyrirliði United sumarið 2023.
Hann jafnaði stoðsendingamet ensku úrvalsdeildarinnar tímabilið 2025-2026 þegar hann náði 20 slíkum.  &lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2026-05-17-bruno-jafnadi-stodsendingametid-475709 Bruno jafnaði stoðsendingametið] Rúv, sótt 17. maí 2026&lt;/ref&gt;

==Verðlaun og viðurkenningar==
===Sporting CP===
*Taça de Portugal: 2018–19
*Taça da Liga: 2017–18, 2018–19
===Portúgal===
*[[Þjóðadeildin]] Gull: 2018–19

*Leikmaður mánaðarins í Primeira Liga *7 : Ágúst 2017, september 2017, apríl 2018, desember 2018, febrúar 2019, mars 2019, apríl 2019
*Leikmaður mánaðarins í ensku úrvalsdeildinni *4: Febrúar 2020, júní 2020, nóvember 2020, desember 2020
*Leikmaður tímabilsins hjá Manchester United 2020-2021.

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Fernandes, Bruno  }}
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1994]]
[[Flokkur:Portúgalskir knattspyrnumenn]]
[[Flokkur:Leikmenn Manchester United]]</text>
      <sha1>d4avjxwlfit7jgpc7y1ct0n3njuzo4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willi Stoph</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161502</id>
    <revision>
      <id>1963749</id>
      <parentid>1918481</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T01:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8167" sha1="9md1ho78w21psd58q5zohfihlvjgjhv" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| nafn           = Willi Stoph
| búseta         = 
| mynd           = Bundesarchiv Bild 183-R0430-0305A, Willi Stoph.jpg
| myndastærð     = 
| myndatexti     = 
| titill= Forsætisráðherra Austur-Þýskalands
| stjórnartíð_start2 = [[21. september]] [[1964]]
| stjórnartíð_end2 = [[3. október]] [[1973]]
| forseti2 = [[Walter Ulbricht]]&lt;br&gt;[[Friedrich Ebert yngri]] {{small|(starfandi)}}
| forveri2 = [[Otto Grotewohl]]
| eftirmaður2 = [[Horst Sindermann]]
| stjórnartíð_start = [[29. október]] [[1976]]
| stjórnartíð_end = [[13. nóvember]] [[1989]]
| forseti= [[Erich Honecker]]&lt;br&gt;[[Egon Krenz]]
| forveri = [[Horst Sindermann]]
| eftirmaður = [[Hans Modrow]]
| titill3= Formaður ríkisráðs Austur-Þýskalands
| stjórnartíð_start3 = [[3. október]] [[1973]]
| stjórnartíð_end3 = [[29. október]] [[1976]]
| forsætisráðherra3 = [[Horst Sindermann]]
| forveri3 = [[Friedrich Ebert yngri]] {{small|(starfandi)}}
| eftirmaður3 = [[Erich Honecker]]
| fæðingarnafn   = Wilhelm Stoph
| fæddur = [[9. júlí]] [[1914]]
| fæðingarstaður = [[Berlín]], [[Prússland]]i, [[Þýska keisaradæmið|þýska keisaradæminu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1999|4|13|1914|7|9}}
| dánarstaður = [[Berlín]], [[Þýskaland]]i
| stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Þýskalands]] (1928–1946)&lt;br&gt;[[Sósíalíski einingarflokkurinn]] (1946–1990)
| starf          = Verkfræðingur
}}
'''Wilhelm Stoph''' (9. júlí 1914 &amp;ndash; 13. apríl 1999) var [[Austur-Þýskaland|austur-þýskur]] stjórnmálamaður. Hann var formaður ráðherraráðs (forsætisráðherra) þýska alþýðulýðveldisins frá 1964 til 1973 og aftur frá 1976 til 1989. Hann var jafnframt formaður ríkisráðsins (þjóðhöfðingi) frá 1973 til 1976.

==Æviágrip==
Stoph fæddist í [[Berlín]] árið 1914.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-willi-stoph-1088591.html|title=Obituary: Willi Stoph|date=April 21, 1999|website=The Independent|access-date=janúar 25, 2021|archive-date=apríl 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404132848/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-willi-stoph-1088591.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Faðir hans lést næsta ár í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. Árið 1928 gekk Stoph í ungliðahreyfingu þýskra [[Kommúnismi|kommúnista]] (Kommunistischer Jugendverband Deutschlands; KJVD) og árið 1931 gekk hann í [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokk Þýskalands]]. Hann gegndi jafnframt þjónustu í [[Her Þýskalands|þýska hernum]] frá 1935 til 1937 og aftur í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni frá 1940 til 1945. Hann var sæmdur [[Járnkrossinn|járnkrossinum]] af annarri gráðu og náði tign liðþjálfa (Unteroffizier). Eftir lok stríðsins vann Stoph með nýja [[Sósíalíski einingarflokkurinn|Sósíalíska einingarflokknum]] og sat í framkvæmdanefnd flokksins frá árinu 1947.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Harris M. Lentz|title=Heads of States and Governments Since 1945|url=https://books.google.com/books?id=D6HKAgAAQBAJ&amp;pg=PA305|date= 2014|publisher=Routledge|page=305|isbn=9781134264902}}&lt;/ref&gt;

Eftir stofnun [[Austur-Þýskaland|þýska alþýðulýðveldisins]] árið 1949 fékk Stoph sæti í miðnefnd Sósíalíska einingarflokksins og gekk hann á austur-þýska þjóðþingið árið 1950. Hann hlaut sæti í stjórnmálanefnd Sósíalíska einingarflokksins árið 1953. Hann var innanríkisráðherra frá 1953 til 1955 og varð fyrsti varnarmálaráðherra Austur-Þýskalands frá 1956 til 1960.&lt;ref name=rulers&gt;{{cite web|title=East German ministries|url=http://rulers.org/egergovt.html|publisher=Rulers|access-date=28 April 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=saxon1999/&gt; Sem varnarnmálaráðherra hlaut hann titilinn ''Armeegeneral'', æðstu hershöfðingjatign austur-þýska hersins.

Eftir að hafa gegnt embætti varaforsætisráðherra frá 1960 til 1964 var Stoph útnefndur forsætisráðherra eftir dauða [[Otto Grotewohl]] árið 1964. Hann hafði í reynd gegnt embættinu til bráðabirgða frá október 1960 vegna vanheilsu Grotewohl. Í fyrstu var litið á Stoph sem sennilegan arftaka flokksleiðtogans [[Walter Ulbricht|Walters Ulbricht]] en að endingu var það [[Erich Honecker]] sem tók við forystu flokksins.&lt;ref name=saxon1999/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Otto Grotewohl 1894-1964 : Eine politische Biographie|year=2009|publisher=Veröffentlichungen zur SBZ-/DDR-Forschung im Institut für Zeitgeschicht|page=466-468|author=Dierk Hoffmann}}&lt;/ref&gt; Eftir dauða Ulbrichts árið 1973 tók Stoph við sem formaður ríkisráðsins, [[Þjóðhöfðingi|þjóðhöfðingjaembætti]] sem samsvaraði embætti [[Forseti|forseta]] alþýðulýðveldisins. Eftir kosningar á þjóðþingið árið 1976 endurskipulagði Honecker flokkinn og ríkisstjórnina. Honecker taldi eftirmann Stophs sem forsætisráðherra, [[Horst Sindermann]], of frjálslyndan í efnahagsmálum og útnefndi Stoph því forsætisráðherra á ný.

Á fyrstu embættistíð sinni sem forsætisráðherra hóf Stoph viðræður við [[Vestur-Þýskaland|vestur-þýska]] [[Kanslari Þýskalands|kanslarann]] [[Willy Brandt]] árið 1970. Viðræður þeirra leiddu til fyrsta fundar milli leiðtoga Austur- og Vestur-Þýskalands.

Stoph naut trausts flokksforystunnar til að framkvæma vilja stjórnmálanefndarinnar. Þess vegna hafði Honecker valið hann í annað skipti til að gegna embætti forsætisráðherra.&lt;ref name=saxon1999/&gt; Stoph var að mestu tryggur stuðningsmaður Honeckers. Þótt Stoph væri að nafninu til æðsti maður Austur-Þýskalands var Honecker í reynd valdameiri sem aðalritari Sósíalíska einingarflokksins. Stoph tók engu að síður þátt í samsærinu til að bola Honecker frá völdum í október 1989, þegar kommúnistastjórnin riðaði á barmi hruns. Á fundi stjórnmálanefndarinnar lagði Stoph fram frumvarp að vantrauststillögu gegn Honecker og sá til þess að [[Egon Krenz]] yrði nýr aðalritari.&lt;ref name=&quot;Revolution1989&quot;&gt;{{cite book|last=Sebetsyen|first=Victor|title=Revolution 1989: The Fall of the Soviet Empire|publisher=[[Pantheon Books]]|location=New York City|year=2009|isbn=978-0-375-42532-5|url-access=registration|url=https://archive.org/details/revolution1989fa00sebe}}&lt;/ref&gt; Mánuði síðar sagði Stoph af sér ásamt öllum 44 meðlimum ríkisstjórnarinnar vegna þrýstings frá almenningi. Stoph var síðan handtekinn fyrir spillingu í desember 1989. Til þess að bjarga andlitinu ákvað [[Lýðræðislegi sósíalistaflokkurinn]], arftaki Sósíalíska einingarflokksins, að svipta Stoph flokksaðild í janúar 1990. Hann var síðar undanþeginn fangavist af heilsufarsástæðum. Árið 1994 ákvað dómstóll í Berlín að Stoph myndi ekki fá endurgreidd 200.000 [[Þýskt mark|þýsk mörk]] sem höfðu verið gerð upptæk frá honum.

Stoph lést í Berlín þann 13. apríl árið 1999 og var þá síðasti eftirlifandi foringi Austur-Þýskalands að Egon Krenz undanskildum.&lt;ref name=saxon1999&gt;{{cite news|last=Saxon|first=Wolfang|title=Willi Stoph, 84, Premier, Twice, in East Germany|url=https://www.nytimes.com/1999/04/22/world/willi-stoph-84-premier-twice-in-east-germany.html|access-date=28 April 2013|newspaper=The New York Times|date=22 April 1999}}&lt;/ref&gt; Hann var grafinn í [[Wildau]].

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla 
| fyrir=[[Otto Grotewohl]]
| titill=Forsætisráðherra Austur-Þýskalands
| frá=[[21. september]] [[1964]]
| til=[[3. október]] [[1973]]
| eftir=[[Horst Sindermann]]
}}
{{Erfðatafla 
| fyrir=[[Walter Ulbricht]]
| titill=Formaður ríkisráðs Austur-Þýskalands
| frá=[[3. október]] [[1973]]
| til=[[29. október]] [[1976]]
| eftir=[[Erich Honecker]]
}}
{{Erfðatafla 
| fyrir=[[Horst Sindermann]]
| titill=Forsætisráðherra Austur-Þýskalands
| frá=[[29. október]] [[1976]]
| til=[[13. nóvember]] [[1989]]
| eftir=[[Hans Modrow]]
}}
{{töfluendir}}
{{DEFAULTSORT:Stoph, Willi}}
{{fd|1914|1999}}
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Austur-Þýskalands]]
[[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Austur-Þýskalands]]</text>
      <sha1>9md1ho78w21psd58q5zohfihlvjgjhv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spjall:Birgir Þórarinsson (stjórnmálamaður)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>165241</id>
    <revision>
      <id>1963745</id>
      <parentid>1733184</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Berserkur færði [[Spjall:Birgir Þórarinsson]] á [[Spjall:Birgir Þórarinsson (stjórnmálamaður)]]</comment>
      <origin>1733184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="b75xrfi0grej1bw61lv8tkm8pd648up" xml:space="preserve">{{Æviágrip lifandi fólks}}</text>
      <sha1>b75xrfi0grej1bw61lv8tkm8pd648up</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yair Lapid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168282</id>
    <revision>
      <id>1963702</id>
      <parentid>1959550</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T15:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6275" sha1="o9pu1ke8btd3chdd1anlwnyptg0shrc" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| forskeyti = 
| nafn =  Yair Lapid
| nafn_á_frummáli = {{nobold|יאיר לפיד}}
| mynd = Yair Lapid (D1237-011).jpg
| titill= [[Forsætisráðherra Ísraels]]
| stjórnartíð_start = [[1. júlí]] [[2022]]
| stjórnartíð_end = [[29. desember]] [[2022]]
| forseti = [[Isaac Herzog]]
| forveri = [[Naftali Bennett]]
| eftirmaður = [[Benjamin Netanyahu]]
| myndatexti1 = {{small|Yair Lapid árið 2022.}}
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1963|11|5}}
| fæðingarstaður = [[Tel Avív]], [[Ísrael]]
| þjóderni = [[Ísrael]]skur
| maki = Lihi Lapid
| stjórnmálaflokkur = [[Yesh Atid]]
| börn = 3
| trúarbrögð = [[Gyðingdómur]]
}}
'''Yair Lapid''' (f. 5. nóvember 1963) er [[ísrael]]skur stjórnmálamaður og fyrrverandi blaðamaður sem var [[forsætisráðherra Ísraels]] frá 1. júlí til 29. desember 2022. Hann var áður varaforsætisráðherra og utanríkisráðherra frá 2021 til 2022. Lapid er formaður miðjuflokksins [[Yesh Atid]] og var áður leiðtogi stjórnarandstöðunnar frá 2020 til 2021 og fjármálaráðherra frá 2013 til 2014.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Dreams of the father guide Yair Lapid as he eyes Israel's premiership |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20210601-dreams-of-the-father-guide-lapid-as-he-eyes-israel-s-premiership |publisher=France 24 |date=1 June 2021 |access-date=3 June 2021}}&lt;/ref&gt;

Áður en Lapid hóf þátttöku í stjórnmálum árið 2012 var hann rithöfundur, sjónvarpskynnir og fréttamaður. Yesh Atid, sem Lapid stofnaði, varð næststærsti flokkur á [[Knesset]]-þinginu með 19 þingsæti í fyrstu kosningum sínum árið 2013. Með þessum niðurstöðum varð Lapid einn helsti leiðtogi miðjumanna í ísraelskum stjórnmálum.

Frá 2013 til 2014 var Lapid fjármálaráðherra í ríkisstjórn [[Benjamin Netanyahu|Benjamins Netanyahu]] eftir að Yesh Atid gekk í samsteypustjórn ásamt [[Likud]]-flokknum. Árið 2013 var Lapid í fyrsta sæti á lista ''[[The Jerusalem Post]]'' yfir áhrifamestu Gyðinga í heimi.&lt;ref name=&quot;JERUSALEM POST STAFF&quot;&gt;{{cite web |author=Jerusalem Post staff |title=Top 50 most influential Jews 2013: Places 1–10 |url=https://www.jpost.com/Jewish-World/Jewish-Features/Top-50-most-influential-Jews-2013-Places-1-10-313129 |work=[[The Jerusalem Post]] |date=4 May 2013 |access-date=5 August 2013}}&lt;/ref&gt; Sama ár hlaut hann einnig viðurkenningu sem einn helsti hugsuður í utanríkisstefnu á heimsvísu&lt;ref name=&quot;2013-global-thinkers.foreignpolicy.com&quot;&gt;{{cite web |title=Yair Lapid – For appealing to Israel's political center. |url=http://2013-global-thinkers.foreignpolicy.com/lapid |work=Foreign Policy |access-date=24 June 2018}}&lt;/ref&gt; og komst á lista ''[[Time]]'' yfir 100 áhrifamestu einstaklinga í heimi.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web|url=http://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/yair-lapid/|title=The 2013 TIME 100|last=Vick|first=Karl|magazine=Time|access-date=24 June 2018|language=en-US|issn=0040-781X|archive-date=3 júlí 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703095327/http://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/yair-lapid/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hann situr í utanríkis- og varnarmálanefnd Knesset-þingsins og undirnefnd upplýsinga- og öryggismála.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://cyberweek.tau.ac.il/2017/about/speakers/item/177-yair-lapid|title=Yair Lapid|last=roni|access-date=24 June 2018|language=en-GB|archive-date=24 júní 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624150601/https://cyberweek.tau.ac.il/2017/about/speakers/item/177-yair-lapid|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

Þann 17. maí 2020 varð Lapid leiðtogi stjórnarandstöðunnar eftir að 35. ríkisstjórn Ísraels hóf störf.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Magid |first=Jacob |title=Lapid predicts 'crooked' new government will fall quickly |url=https://www.timesofisrael.com/lapid-predicts-crooked-new-government-will-fall-quickly/ |date=17 May 2020 |access-date=17 May 2020 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Þann 5. maí 2021 hóf hann viðræður við aðra flokka til að reyna að stofna samsteypustjórn.&lt;ref name=&quot;hoffman1&quot;&gt;{{cite news |last=Hoffman |first=Gil |title=Lapid, Bennett hope to form government within a week |url=https://www.jpost.com/israel-news/rivlin-to-meet-lapid-bennett-as-consultations-begin-667245 |work=The Jerusalem Post |date=5 May 2021 |access-date=5 May 2021}}&lt;/ref&gt; Þann 2. júní tilkynnti Lapid [[Reuven Rivlin]] forseta að hann hefði komist að samkomulagi um stjórnarmyndun ásamt [[Naftali Bennett]], sem myndi taka við forsætisráðherraembættinu af Netanyahu.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lapid tells Rivlin: I have succeeded in forming coalition with Bennett |url=https://www.jpost.com/israel-news/politics-and-diplomacy/lapid-tells-rivlin-new-government-ready-669937 |website=The Jerusalem Post|first=Gil|last=Hoffman |date=3 June 2021 |access-date=22 June 2022 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Nýja ríkisstjórnin tók embættiseið þann 13. júní 2021.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lieber |first=Dov |title=Israel Gets New Government to End Netanyahu's 12-Year Rule |url=https://www.wsj.com/articles/israel-could-see-new-government-if-netanyahus-opponents-pass-confidence-vote-11623576602 |website=The Wall Street Journal |access-date=15 June 2021 |date=13 June 2021}}&lt;/ref&gt;

Lapid varð forsætisráðherra Ísraels þann 1. júlí 2022 eftir að Bennett tilkynnti að hann hygðist leysa upp þing og stíga til hliðar úr forsætisráðherraembættinu. Lapid gegndi embætti forsætisráðherra fram að nýjum kosningum í nóvember 2022.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Estrin |first=Daniel |title=Israel's prime minister is stepping down, sparking a new round of elections |url=https://www.npr.org/2022/06/20/1106282784/israel-coalition-collapse-bennett-netanyahu |publisher=NPR |date=20 June 2022 |access-date=24 June 2022}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
|titill=[[Forsætisráðherra Ísraels]] 
|frá=[[1. júlí]] [[2022]]
|til=[[29. desember]] [[2022]]
|fyrir=[[Naftali Bennett]]
|eftir=[[Benjamin Netanyahu]]
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsætisráðherrar Ísraels}}
{{stubbur|æviágrip|stjórnmál}}
{{DEFAULTSORT:Lapid, Yair}}
{{f|1963}}
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Ísraels]]
[[Flokkur:Utanríkisráðherrar Ísraels]]</text>
      <sha1>o9pu1ke8btd3chdd1anlwnyptg0shrc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listi yfir íslenska málshætti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175676</id>
    <revision>
      <id>1963696</id>
      <parentid>1961026</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T14:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinuperri</username>
        <id>116697</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bætti við línu</comment>
      <origin>1963696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6873" sha1="iq7ju9jkzjs4nkd1wcf6x3ki2e3w8ji" xml:space="preserve">{{færa| Á Wikiquote}}
Eftirfarandi er listi yfir íslenska málshætti:
== A ==
* Að heita sverrir þíðir að þú sért perri
* Að hika er sama og að tapa
* Að tala er silfur, en að þegja er gull
* Af misjöfnu þrífast börnin best
* Allar gjafir þiggja laun
* Aldrei er góð vísa of oft a liðna stund
* Allir brosa á sama tungumáli
* Allir eru skyldir sjálfum sér
* Allt er hey í harðindum
* Allt er vænt sem vel er grænt
* Allt er þegar þrennt er
* Allt vill lifa
* Allur er varinn góður.
* Alltaf er runkið gott
== Á ==
* Á heimahaug er haninn frakkastur
* Á morgun segir sá lati
* Árinni kennir illur ræðari
* Ást hylur lýti
* Ástarhugir oftast saman rata
== B ==
* Barnið vex en brókin ekki
* Batnandi manni er best að lifa
* Ber er hver að baki nema sér bróður eigi
* Betra er autt rúm en illa skipað
* Betra er að iðja en biðja
* Betra er fylgi en fjölmenni
* Betra er seint en aldrei
* Betra er yndi en auður
* Betri er hálfur skaði en allur
* Betri er krókur en kelda
* Binni binn er intómt drasl
* Betri er mánudagshnerri en móðurkoss
* Betur má ef duga skal
* Betur sjá augu en auga
* Blessun fylgir barni hverju
* Binni binn er intómt drasl
* Blindur er hver í sjálfs síns sök
* Bragð er að þá barnið finnur
* Bráð er barnalundin
* Brennt barn forðast eldinn
* Brjóta skal bein til mergjar
* Bylur hæst í tómri tunnu

== D ==
* Dagur og nótt bíða ekki eftir neinum
* Dramb er falli næst
* Drjúg eru morgunverkin
* Dropinn holar harðan stein
== E ==
* Eftir höfðinu dansa limirnir
* Eigi er sopið þó í ausuna sé komið
* Eitt barn sem ekkert, tvö sem tíu
* Engin er verri þó hann sé perri
* Ein syndin bíður annari heim
* Einhversstaðar verða vondir að vera
* Eins dauði er annars brauð
* Ekkert er fullreynt í fyrsta sinn
* Ekki er allt gull sem glóir
* Ekki er ráð nema í tíma sé tekið
* Ekki sér á svörtu
* Ekki skal lengi lítils bíða
* Ekki verður bókvitið í askanna látið
* Engar fréttir eru góðar fréttir
* Engin er rós án þyrna
* Enginn er annars bróðir í leik
* Enginn er verri þó hann vökni
* Enginn fær ófreistað
* Enginn kann tveimur herrum að þjóna
* Enginn má við margnum
* Enginn veit í annars brjóst
* Enginn veit sína æfina fyrr en öll er
* Enginn verður ágætur af engu
* Enginn verður óbarinn biskup
* Engum er alls varnað

== F ==

* Fall er fararheill
* Fátt segir af einum
* Fleira verður að gera en gott þykir
* Flýtur á meðan ekki sekkur
* Fjarlægðin gerir fjöllin blá
* Frelsi er fé betra
* Fullreynt er í fjórða sinn
* Fyrr er fullt en út af flóir
* Fyrra verkið vinnur hið síðara
* Fyrst er allt frægast

== G ==
* Gleymt er þá gleypt er
* Glöggt er gests augað
* Græddur er geymdur eyri
* Gæfa fylgir djörfum
* Guðmar skal ekki fótin hafa
== H ==
* Halur er heima hver&lt;ref&gt;Hávamál&lt;/ref&gt;
* Hálfnað er verk þá hafið er
* Hált er heimsglysið
* Heima er best
* Hlátur lengir lífið
* Huggun er manni mönnum af
* Hugur ræður hálfum sigri
* Hugurinn ber mann hálfa leið
* Hvað ungur nemur gamall temur
* Hver er sinnar gæfu smiður
* Hver er sínum hnútum kunnugastur
* Hver hefur sinn djöful að draga
* Hver hefur sýna byrði að bera
* Hverjum þykir sinn fugl fagur
== I ==
* Illur á ills von
* Illu er best af lokið

== Í ' ==

* Í upphafi skyldi endinn skoða

== J ==

* Jafnan er hálfsögð sagan, ef einn segir
* Járnið skal hamra á meðan það er heitt
* Jöfnuður góður allur er

== K ==
* Kapp er best með forsjá
* Kemst þó hægt fari
* Koma dagar koma ráð
* Kólnar heitt, ef kalt blæs á
* Kóngur er hver af klæðunum
* Kóngur í dag. Dauður á morgun
* Krókur á móti bragði
* Krummi verður ei hvítur þótt hann baði sig
* Kurteisi kostar ekkert
* Kærleikurinn er kröfuhæstur
== L ==
* Lengi getur vont versnað
* Lengi lifir í góðum glæðum
* Lengi lifir í kolunum
* Lengi tognar hrátt skinn
* Leynist straumur í lygnu vatni
* Litlu má með ljúfum skipta
* Lífið er núna
* Líkur sækir líkan heim
* Lærdómstími æfin er
* Löngum hlær lítið vit
* Lifir eik þótt laufin fjúki
* Lærður nærri getur, reyndur veit þó betur.
== M ==
* Maður er manns gaman
* Margt er í hjónahjali
* Margt smátt gerir eitt stórt
* Margt þarf búmaðurinn bandið
* Margur er knár þó hann sé smár
* Margur heldur mig sig
* Margur hyggur auð í annars garð
* Margur verður af aurum api
* Mjúk er móðurhöndin
* Morgunstund gefur gull í mund
== N ==
* Nauðsyn brýtur lög
* Náttúran er náminu ríkari
* Neyðin kennir naktri konu að spinna
* Nú er það af sem áður var
* Nýir vendir sópa best
== O ==
* Oft er flagð undir fögru skinni
* Oft er misjafn sauður í mörgu fé
* Oft ilmar eitruð rós
* Oft kemur góður þá getið og illur þá um er rætt
* Oft má satt kyrrt liggja
* Oft veltir lítil þúfa þungu hlassi

== Ó ==
* Ófróður er sá sem einskis spyr
* Óttinn drepur ekki dauðann

== P ==

* Prýðir bætandi hönd
* Pussyclat ud

== R ==
* Raun er að vera rassvotur
* Ragur er sá sem við rassinn glímir
* Rúsínan í pylsuendanum
== S ==
* Samtal er sorgarléttir
* Sá á fund sem finnur
* Sá á kvölina sem á völina
* Sá einn veit sem reynir
* Sá hlær best sem síðast hlær
* Sá kennir öðrum vaðið sem undan ríður
* Sá vægir sem vitið hefur meira
* Sjaldan er ein báran stök
* Sjaldan er sama typpið of oft sogið
* Sjaldan fellur eplið langt frá eikinni
* Sjaldséðir eru hvítir hrafnar
* Sjaldan veldur einn, þá tveir deila
* Sjálfan sækir háðið heim
* Sjón er sögu ríkari
* Skammt er á milli skeggs og höku
* Svo ergist hver sem hann eldist
== T ==
* Taka skal viljann fyrir verkið
* Tekst þá tveir vilja
* Tíminn læknar öll sár
* Tómir vagnar skrölta mest
* Tvisvar verður gamall maður barn
* Tvisvar verður sá feginn sem á steininn sest
== U ==
* Umgengni lýsir innri manni
* Unnin verk verða ekki aftur tekin
* Una augu meðan horfa

== Ú ==

* Úti er þraut þá unnin er

== V ==
* Valt er völubeinið
* Verkið lofar meistarann
* Vogun vinnur og vogun tapar
== Þ ==
* Það mæla börn, sem vilja
* Þeir skora sem þora
* Þegar ein báran rís er önnur vís
* Þeir fiska sem róa
* Þeir sletta skyrinu sem eiga það
* Þjóð veit þá þrír vita
* Þolinmæðin þrautir vinnur allar
* Þröngt mega sáttir sitja
* Þungt er þegjandi böl

== Æ ==

* Æ sér gjöf til gjalda
* Ærlegt líf er sjálfsvaldi
* Ærslafull er æskan

== Ö ==
* Öl er innri maður
* Öl kætir, öl grætir
* Öll er neyðin nöpur
* Öll él birtir um síðir
* Öll vötn renna til sjávar
* Öllu gamni fylgir nokkur alvara
* Öllu má ofbjóða
* Örskamt er öfganna milli
== Ytri tenglar ==
* [https://tilvitnun.is/malshaettir Íslenskir málshættir]</text>
      <sha1>iq7ju9jkzjs4nkd1wcf6x3ki2e3w8ji</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963698</id>
      <parentid>1963696</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T14:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/Pinuperri|Pinuperri]] ([[User talk:Pinuperri|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]</comment>
      <origin>1960152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6848" sha1="lifivbrmwtyy60kfm83k1zy2ec28mvz" xml:space="preserve">{{færa| Á Wikiquote}}
Eftirfarandi er listi yfir íslenska málshætti:
== A ==
* Að heita sverrir þíðir að þú sért perri
* Að hika er sama og að tapa
* Að tala er silfur, en að þegja er gull
* Af misjöfnu þrífast börnin best
* Allar gjafir þiggja laun
* Aldrei er góð vísa of oft a liðna stund
* Allir brosa á sama tungumáli
* Allir eru skyldir sjálfum sér
* Allt er hey í harðindum
* Allt er vænt sem vel er grænt
* Allt er þegar þrennt er
* Allt vill lifa
* Allur er varinn góður.
== Á ==
* Á heimahaug er haninn frakkastur
* Á morgun segir sá lati
* Árinni kennir illur ræðari
* Ást hylur lýti
* Ástarhugir oftast saman rata
== B ==
* Barnið vex en brókin ekki
* Batnandi manni er best að lifa
* Ber er hver að baki nema sér bróður eigi
* Betra er autt rúm en illa skipað
* Betra er að iðja en biðja
* Betra er fylgi en fjölmenni
* Betra er seint en aldrei
* Betra er yndi en auður
* Betri er hálfur skaði en allur
* Betri er krókur en kelda
* Binni binn er intómt drasl
* Betri er mánudagshnerri en móðurkoss
* Betur má ef duga skal
* Betur sjá augu en auga
* Blessun fylgir barni hverju
* Binni binn er intómt drasl
* Blindur er hver í sjálfs síns sök
* Bragð er að þá barnið finnur
* Bráð er barnalundin
* Brennt barn forðast eldinn
* Brjóta skal bein til mergjar
* Bylur hæst í tómri tunnu

== D ==
* Dagur og nótt bíða ekki eftir neinum
* Dramb er falli næst
* Drjúg eru morgunverkin
* Dropinn holar harðan stein
== E ==
* Eftir höfðinu dansa limirnir
* Eigi er sopið þó í ausuna sé komið
* Eitt barn sem ekkert, tvö sem tíu
* Engin er verri þó hann sé perri
* Ein syndin bíður annari heim
* Einhversstaðar verða vondir að vera
* Eins dauði er annars brauð
* Ekkert er fullreynt í fyrsta sinn
* Ekki er allt gull sem glóir
* Ekki er ráð nema í tíma sé tekið
* Ekki sér á svörtu
* Ekki skal lengi lítils bíða
* Ekki verður bókvitið í askanna látið
* Engar fréttir eru góðar fréttir
* Engin er rós án þyrna
* Enginn er annars bróðir í leik
* Enginn er verri þó hann vökni
* Enginn fær ófreistað
* Enginn kann tveimur herrum að þjóna
* Enginn má við margnum
* Enginn veit í annars brjóst
* Enginn veit sína æfina fyrr en öll er
* Enginn verður ágætur af engu
* Enginn verður óbarinn biskup
* Engum er alls varnað

== F ==

* Fall er fararheill
* Fátt segir af einum
* Fleira verður að gera en gott þykir
* Flýtur á meðan ekki sekkur
* Fjarlægðin gerir fjöllin blá
* Frelsi er fé betra
* Fullreynt er í fjórða sinn
* Fyrr er fullt en út af flóir
* Fyrra verkið vinnur hið síðara
* Fyrst er allt frægast

== G ==
* Gleymt er þá gleypt er
* Glöggt er gests augað
* Græddur er geymdur eyri
* Gæfa fylgir djörfum
* Guðmar skal ekki fótin hafa
== H ==
* Halur er heima hver&lt;ref&gt;Hávamál&lt;/ref&gt;
* Hálfnað er verk þá hafið er
* Hált er heimsglysið
* Heima er best
* Hlátur lengir lífið
* Huggun er manni mönnum af
* Hugur ræður hálfum sigri
* Hugurinn ber mann hálfa leið
* Hvað ungur nemur gamall temur
* Hver er sinnar gæfu smiður
* Hver er sínum hnútum kunnugastur
* Hver hefur sinn djöful að draga
* Hver hefur sýna byrði að bera
* Hverjum þykir sinn fugl fagur
== I ==
* Illur á ills von
* Illu er best af lokið

== Í ' ==

* Í upphafi skyldi endinn skoða

== J ==

* Jafnan er hálfsögð sagan, ef einn segir
* Járnið skal hamra á meðan það er heitt
* Jöfnuður góður allur er

== K ==
* Kapp er best með forsjá
* Kemst þó hægt fari
* Koma dagar koma ráð
* Kólnar heitt, ef kalt blæs á
* Kóngur er hver af klæðunum
* Kóngur í dag. Dauður á morgun
* Krókur á móti bragði
* Krummi verður ei hvítur þótt hann baði sig
* Kurteisi kostar ekkert
* Kærleikurinn er kröfuhæstur
== L ==
* Lengi getur vont versnað
* Lengi lifir í góðum glæðum
* Lengi lifir í kolunum
* Lengi tognar hrátt skinn
* Leynist straumur í lygnu vatni
* Litlu má með ljúfum skipta
* Lífið er núna
* Líkur sækir líkan heim
* Lærdómstími æfin er
* Löngum hlær lítið vit
* Lifir eik þótt laufin fjúki
* Lærður nærri getur, reyndur veit þó betur.
== M ==
* Maður er manns gaman
* Margt er í hjónahjali
* Margt smátt gerir eitt stórt
* Margt þarf búmaðurinn bandið
* Margur er knár þó hann sé smár
* Margur heldur mig sig
* Margur hyggur auð í annars garð
* Margur verður af aurum api
* Mjúk er móðurhöndin
* Morgunstund gefur gull í mund
== N ==
* Nauðsyn brýtur lög
* Náttúran er náminu ríkari
* Neyðin kennir naktri konu að spinna
* Nú er það af sem áður var
* Nýir vendir sópa best
== O ==
* Oft er flagð undir fögru skinni
* Oft er misjafn sauður í mörgu fé
* Oft ilmar eitruð rós
* Oft kemur góður þá getið og illur þá um er rætt
* Oft má satt kyrrt liggja
* Oft veltir lítil þúfa þungu hlassi

== Ó ==
* Ófróður er sá sem einskis spyr
* Óttinn drepur ekki dauðann

== P ==

* Prýðir bætandi hönd
* Pussyclat ud

== R ==
* Raun er að vera rassvotur
* Ragur er sá sem við rassinn glímir
* Rúsínan í pylsuendanum
== S ==
* Samtal er sorgarléttir
* Sá á fund sem finnur
* Sá á kvölina sem á völina
* Sá einn veit sem reynir
* Sá hlær best sem síðast hlær
* Sá kennir öðrum vaðið sem undan ríður
* Sá vægir sem vitið hefur meira
* Sjaldan er ein báran stök
* Sjaldan er sama typpið of oft sogið
* Sjaldan fellur eplið langt frá eikinni
* Sjaldséðir eru hvítir hrafnar
* Sjaldan veldur einn, þá tveir deila
* Sjálfan sækir háðið heim
* Sjón er sögu ríkari
* Skammt er á milli skeggs og höku
* Svo ergist hver sem hann eldist
== T ==
* Taka skal viljann fyrir verkið
* Tekst þá tveir vilja
* Tíminn læknar öll sár
* Tómir vagnar skrölta mest
* Tvisvar verður gamall maður barn
* Tvisvar verður sá feginn sem á steininn sest
== U ==
* Umgengni lýsir innri manni
* Unnin verk verða ekki aftur tekin
* Una augu meðan horfa

== Ú ==

* Úti er þraut þá unnin er

== V ==
* Valt er völubeinið
* Verkið lofar meistarann
* Vogun vinnur og vogun tapar
== Þ ==
* Það mæla börn, sem vilja
* Þeir skora sem þora
* Þegar ein báran rís er önnur vís
* Þeir fiska sem róa
* Þeir sletta skyrinu sem eiga það
* Þjóð veit þá þrír vita
* Þolinmæðin þrautir vinnur allar
* Þröngt mega sáttir sitja
* Þungt er þegjandi böl

== Æ ==

* Æ sér gjöf til gjalda
* Ærlegt líf er sjálfsvaldi
* Ærslafull er æskan

== Ö ==
* Öl er innri maður
* Öl kætir, öl grætir
* Öll er neyðin nöpur
* Öll él birtir um síðir
* Öll vötn renna til sjávar
* Öllu gamni fylgir nokkur alvara
* Öllu má ofbjóða
* Örskamt er öfganna milli
== Ytri tenglar ==
* [https://tilvitnun.is/malshaettir Íslenskir málshættir]</text>
      <sha1>lifivbrmwtyy60kfm83k1zy2ec28mvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179334</id>
    <revision>
      <id>1963700</id>
      <parentid>1963678</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T15:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>samantektir</comment>
      <origin>1963700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50798" sha1="7c35r1pfumlxxuvsrr9qfwir3dyk0xt" xml:space="preserve">'''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' voru haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin var 61 sveitarstjórn en þeim fækkaði um þrjár frá  [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar höfðu farið fram eða tóku gildi eftir kosningarnar.

Helstu tíðindi kosninganna voru gott gengi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu þar sem flokkurinn náði annað hvort hreinum meirihluta í sveitarstjórnum eða var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun. Þá náði [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] víða góðum árangri. Niðurstöðunum var gjarnan lýst sem „hægribylgju“.

Meirihlutar féllu í Reykjavík, Reykjanesbæ, Akureyri, Mosfellsbæ, Borgarbyggð og Ísafirði svo nokkur séu nefnd af stærri sveitarfélögum landsins.

==Framkvæmd==
Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23.

Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

==Yfirlit==
Kosningarnar fóru fram í 62 sveitarfélögum en kjörnar voru 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin var sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tók gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir voru kjörnar í listakosningu og samanlagt voru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan var sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fór fram óbundin kosning.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}&lt;/ref&gt;
===Framboð===
[[Sjálfstæðisflokkurinn]] var í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum,  [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] buðu fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] bauð fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar voru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá.
! colspan=&quot;2&quot; | Sveitarfélag
! colspan=&quot;7&quot; | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi
! colspan=&quot;4&quot; rowspan=&quot;2&quot; class=unsortable | Önnur framboð
! rowspan=&quot;2&quot; class=unsortable |Umfjöllun
|-
!Nafn
! Kjósendur
! class=unsortable | {{LB|B}}
! class=unsortable | {{LB|C}}
! class=unsortable | {{LB|D}}
! class=unsortable | {{LB|J}}
! class=unsortable | {{LB|M}}
! class=unsortable | {{LB|S}}
! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}}
|-
|[[Reykjavík]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 108.545
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|{{LB|J}}
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}}
|{{LB|F}}
|{{LB2|G|Góðan daginn}}
|{{LB|P}}
|{{LB2|R|Okkar borg}}
|[[#Reykjavík|Umfjöllun]]
|-
|[[Kópavogur]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 30.949
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|{{LB|J}}
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB|V}}
|
|
|
|
|[[#Kópavogur|Umfjöllun]]
|-
|[[Hafnarfjörður]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 24.593
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}}
|
|
|
|
|[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]]
|-
|[[Reykjanesbær]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 17.086
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
|
|
|[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Garðabær]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 15.730
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}}
| 
|
|
|[[#Garðabær|Umfjöllun]]
|-
|[[Akureyri]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 15.547
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB|V}}
|{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}}
|{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}}
|
|
|[[#Akureyri|Umfjöllun]]
|-
|[[Mosfellsbær]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 10.391
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}}
| 
|
|
|[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 9.567
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]]
|-
|[[Akranes]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 6.296
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Akranes|Umfjöllun]]
|-
|[[Fjarðabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.976
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Múlaþing]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.949
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|{{LB|V}}
|{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}}
|
| 
|
|[[#Múlaþing|Umfjöllun]]
|-
|[[Seltjarnarnes]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.541
|
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]]
|-
|[[Vestmannaeyjar]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.540
|
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}}
|
|
|
|[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]]
|-
|[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.297
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}}
| 
|
|
|[[#Skagafjörður|Umfjöllun]]
|-
|[[Suðurnesjabær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.152
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]]
|-
|[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.141
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}}
| 
|
|
|[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Ísafjarðarbær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 2.976
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Hveragerði]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 2.567
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|O|Okkar Hveragerði}}
| 
|
|
|[[#Hveragerði|Umfjöllun]]
|-
|[[Norðurþing]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 2.345
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB|V}}
|
|
| 
|
|[[#Norðurþing|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]]
|style=&quot;text-align:right | 2.212
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.922
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|K|Kex framboðið}}
|
| 
|
|[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]]
|-
|[[Fjallabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.555
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|H}}
|
|
|
|[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Rangárþing eystra]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.547
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|N}}
| 
|
|
|[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]]
|-
|[[Rangárþing ytra]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.518
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|Á}}
| 
|
|
|[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]]
|-
|[[Dalvíkurbyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.478
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|K}}
| 
|
|[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.474
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|E}}
|{{LB2|L}}
|
|[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]]
|-
|[[Snæfellsbær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.269
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Grindavík]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.118
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|
|
| 
|
|[[#Grindavík|Umfjöllun]]
|-
|[[Þingeyjarsveit]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.114
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|Á}}
|{{LB2|L}}
|{{LB2|N}}
|
|[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Vesturbyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.097
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|N}}
|{{LB2|V}} 
|
|
|[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Húnabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.034
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|
|
|
|[[#Húnabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.034
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|H}}
|{{LB2|Í}} 
|
|
|[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]]
|-
|[[Bláskógabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 988
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|T}}
|{{LB2|Þ}}
|
|
|[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Húnaþing vestra]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 963
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|N}}
| 
|
|
|[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]]
|-
|[[Eyjafjarðarsveit]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 907
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|F}}
|{{LB2|K}} 
|
|
|[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Bolungarvík]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 774
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|K}}
|{{LB2|O}}
| 
|
|[[#Bolungarvík|Umfjöllun]]
|-
|[[Hörgársveit]]
|style=&quot;text-align:right | 715
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|G}}
|{{LB2|H}}
|
|
|[[#Hörgársveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Hrunamannahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 678
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|L}}
| 
|
|
|[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Mýrdalshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 666
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|Z}}
| 
|
|[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Hvalfjarðarsveit]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 657
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|Í}}
| 
|
|[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Grundarfjarðarbær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 639
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|
|
| 
|
|[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 579
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|E}}
|{{LB2|Ö}}
|
|
|[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Flóahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 567
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|I}}
|{{LB2|T}}
|
|
|[[#Flóahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Dalabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 534
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Dalabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 497
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|E}}
|{{LB2|L}}
|
|
|[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Vopnafjarðarhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 494
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Langanesbyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 455
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Skaftárhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 454
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|Ö}}
| 
|
|
|[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Svalbarðsstrandarhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 377
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|H}}
|{{LB2|S}}
|{{LB2|Ö}}
|
|[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 352
|{{LB|B}}
|
|
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|K}}
|
|
|
|[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]]
|-
|[[Strandabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 350
|{{LB|B}}
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|G}}
|{{LB2|T}}
|
|
|[[#Strandabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Grýtubakkahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 281
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Kjósarhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 276
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Ásahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 224
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Ásahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Reykhólahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 196
|
|
|
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|R}}
|
|
|
|[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Súðavíkurhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 176
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|E}}
|
|
|[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Fljótsdalshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 95
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Kaldrananeshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 92
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 83
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Árneshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 57
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|Á}}
|{{LB2|S}}
|
|
| [[#Árneshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Tjörneshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 44
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]]
|}

===Niðurstöður===
Í töflunni hér að neðan má sjá þá stjórnmálaflokka sem starfa á landsvísu og fjölda sveitarstjórnarfulltrúa á landsvísu sem komu í hlut hvers og eins. Hér er eingöngu litið til framboða undir listabókstöfum flokkanna og því ekki tekið tillit til staðbundinna framboða sem flokkarnir eiga í einhverjum tilfellum aðkomu að.
{{Kosningaúrslit
|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|seats1=127
|sc1=+14
|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|seats2=54
|sc2=-15
|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|seats3=38
|sc3=+12
|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|seats4=23
|sc4=+17
|party5=[[Viðreisn]] (C)
|seats5=9
|sc5=+4
|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] (V)&lt;br&gt;og [[Vinstrið]] (A)
|seats6=6
|sc6=-3
|party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J)
|seats7=1
|sc7=-1
|party8=[[Píratar]] (P)
|seats8=0
|sc8=-4
|party9=[[Flokkur fólksins]] (F)
|seats9=0
|sc9=-2
|party10=Aðrir listar
|seats10=156
|sc10=-9
|party11=Kjörnir í óbundnum kosningum
|seats11=39
|sc11=-30
|total_sc=-17
}}
Sjálfstæðisflokkurinn fékk flesta fulltrúa kjörna í sveitarstjórn og bætti nokkrum við sig á landsvísu en Miðflokkurinn bætti við sig flestum fulltrúum. Gott gengi Framsóknarflokksins í kosningunum 2022 gekk nú að nokkru leyti til baka en flokkurinn hefur þó næst flesta fulltrúa í sveitarstjórnum á landsvísu. Fulltrúum Samfylkingar og Viðreisnar fjölgaði einnig en þessir flokkar buðu nú fram undir eigin nafni í fleiri sveitarfélögum en áður. Píratar og Flokkur fólksins misstu alla fulltrúa úr sveitarstjórnum.

==Höfuðborgarsvæðið==
=== [[Reykjavík]] ===
{{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand6=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]]
|votes6= 4805
|seats6=1
|sc6=-3

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=[[Björg Magnúsdóttir]]
|votes4= 7436
|seats4=2
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Hildur Björnsdóttir]]
|votes1=22930
|seats1=9
|sc1=+3

|party10=Góðan daginn (G)
|color10=
|cand10=Ingimar Þór Friðriksson
|votes10=361
|seats10=0
|sc10=

|party8=[[Flokkur fólksins]] (F)
|cand8=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]]
|votes8=2319
|seats8=0
|sc8=-1

|party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J)
|cand7=[[Silja Sóley Birgisdóttir]]
|votes7=2858
|seats7=1
|sc7=-1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=[[Ari Edwald]]
|votes3=7912
|seats3=3
|sc3=+3

|party9=[[Píratar]] (P)
|cand9=[[Kristinn Jón Ólafsson]]
|votes9=1348
|seats9=0
|sc9=-3

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=[[Pétur Marteinsson]]
|votes2=12737
|seats2=5
|sc2=

|party5=[[Vinstrið]] (A)
|color5=#023f38
|cand5=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]]
|votes5=6649
|seats5=2
|sc5=+2

|party11=Okkar borg (R)
|color11=
|cand11=Sigfús Aðalsteinsson
|votes11=306
|seats11=0
|sc11=  
                  
|invalid= 228   
|blank= 1107
|electorate= 108545
}}
Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar,  hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn.

Á síðustu mánuðum fyrir kosningar sýndu skoðanakannanir meira fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hafði fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt; Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem áður var oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt;

Á síðustu vikum kosningabaráttunnar jókst fylgi Sjálfstæðisflokksins verulega í skoðananakönnunum og það skilaði sér í kosningunum þar sem flokkurinn náði sinni bestu niðurstöðu í Reykjavík í 16 ár sem skilaði honum níu fulltrúum í borgarstjórn. Fimm flokka meirihlutinn kolféll þar sem Samflykingin stóð í stað en Píratar og Flokkur fólksins misstu alla sína fulltrúa. Miðflokkurinn fékk bestu útkomu sem hann hefur náð í borgarstjórn með þrjá fulltrúa kjörna.

===[[Kópavogur]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand4=Orri Hlöðversson
|votes4=2116
|seats4=1
|sc4=-1

|party5=[[Viðreisn]] (C)
|cand5=María Ellen Steingrímsdóttir
|votes5=2068
|seats5=1
|sc5=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]]
|votes1=9359
|seats1=6
|sc1=+2

|party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J)
|cand7=Markús Candi
|votes7=344
|seats7=0
|sc7=

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Einar Jóhannes Guðnason
|votes3=2148
|seats3=1
|sc3=+1

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=Jónas Már Torfason
|votes2=3869
|seats2=2
|sc2=+1

|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V)
|cand6=Anna Sigríður Hafliðadóttir
|votes6=563
|seats6=0
|sc6=

|invalid=129   
|blank=355
|electorate=30949
}}
Sitjandi meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. Sjálfstæðisflokkurinn fékk sína bestu niðurstöðu í sögu bæjarins og hreinan meirihluta í bæjarstjórn í fyrsta skiptið.

===[[Hafnarfjörður]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=[[Valdimar Víðisson]]
|votes2=3752
|seats2=3
|sc2=+1

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Karólína Helga Símonardóttir
|votes4=2204
|seats4=2
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Orri Björnsson]]
|votes1=4286
|seats1=3
|sc1=-1

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=Einar Geir Þorsteinsson
|votes5=1768
|seats5=1
|sc5=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=[[Guðmundur Árni Stefánsson]]
|votes3=2755
|seats3=2
|sc3=-2

|party6=[[Vinstrið]] (A)
|color6=#023f38
|cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir
|votes6=684
|seats6=0
|sc6=

|invalid= 63  
|blank= 280
|electorate= 15792
}}
Meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli.

===[[Garðabær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=[[Hlynur Bæringsson]]
|votes3=1024
|seats3=1
|sc3=

|party6=[[Viðreisn]] (C)
|cand6=Guðlaugur Kristmundsson
|votes6=721
|seats6=0
|sc6=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Almar Guðmundsson]]
|votes1=6644
|seats1=8
|sc1=+1

|party4=[[Garðabæjarlistinn]] (G)
|color4=#ffc103
|cand4=Þorbjörg Þorvaldsdóttir
|votes4=988
|seats4=1
|sc4=-1

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=[[Lárus Guðmundsson]]
|votes5=762
|seats5=0
|sc5=

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=Kjartan Atli Kjartansson
|votes2=1323
|seats2=1
|sc2=+1

|invalid= 34   
|blank= 130
|electorate= 15730
}}
Sjálfstæðisflokkurinn hefur haft hreinan meirihluta í bæjarstjórn Garðabæjar frá því að bærinn fékk kaupstaðarréttindi og ekki varð breyting á því nú.

===[[Mosfellsbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Sævar Birgisson
|votes2=1453
|seats2=2
|sc2=-2

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Gylfi Þór Þorsteinsson
|votes4= 708
|seats4=1
|sc4=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Hilmar Gunnarsson
|votes1=2949
|seats1=5
|sc1=+1

|party5=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L)
|color5=#ffff01
|cand5=Árni Jónsson
|votes5=595
|seats5=1
|sc5=

|party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]]
|votes7=517
|seats7=1
|sc7=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Ólafur Ingi Óskarsson
|votes3= 764
|seats3=1
|sc3=
       
|invalid= 23    
|blank= 84
|electorate= 10391
}}

===[[Seltjarnarnes]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Þór Sigurgeirsson
|votes1=1401
|seats1=4
|sc1=

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Skafti Harðarson
|votes3=392
|seats3=1
|sc3=+1

|party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S)
|cand2=Kristinn Ólafsson
|votes2=906
|seats2=2
|sc2=-1
         
|invalid=8
|blank=36
|electorate=3541
}}

===[[Kjósarhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Íbúar í Kjós (A)
|cand1=Jóhanna Hreinsdóttir
|votes1=
|seats1=5
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

==Suðurnes==
===[[Reykjanesbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir
|votes2=2254
|seats2=3
|sc2=-

|party5=[[Viðreisn]] (C)
|cand5=Arnar Páll Guðmundsson
|votes5=453
|seats5=0
|sc5=-

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]]
|votes1=3380
|seats1=5
|sc1=+2

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Gunnlaugur Kárason
|votes4=965
|seats4=1
|sc4=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir
|votes3=1577
|seats3=2
|sc3=-1

|invalid=42
|blank=149
|electorate=17086
}}

===[[Suðurnesjabær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B)
|cand3=Anton Kristinn Guðmundsson
|votes3=439
|seats3=2
|sc3=

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D)
|cand2=Haukur Andreasson
|votes2=495
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Daði Bergþórsson
|votes4=351
|seats4=2
|sc4=+2

|party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
|cand1=Svavar Grétarsson
|votes1=663
|seats1=3
|sc1=+1
         
|invalid= 14
|blank= 40
|electorate= 3152
}}
===[[Sveitarfélagið Vogar]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=Fyrir samfélagið (A)
|cand2=Gunnar J. Helgason
|votes2=223
|seats2=2
|sc2=+2

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Björg Ásta Þórðardóttir
|votes1=333
|seats1=3
|sc1=

|party3=Framboðsfélag E-listans (E)
|color3=
|cand3=Birgir Örn Ólafsson
|votes3=172
|seats3=1
|sc3=-2

|party4=Framfarafélag L-listans (L)
|color4=
|cand4=Kristinn Björgvinsson
|votes4=125
|seats4=1
|sc4=
        
|invalid=4
|blank=18
|electorate=1474
}}

===[[Grindavík]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand1=Ásrún Helga Kristinsdóttir
|votes1=367
|seats1=3
|sc1=+2

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir
|votes2=351
|seats2=3
|sc2=+1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Magnús Már Jakobsson
|votes3=119
|seats3=1
|sc3=-2
 
|invalid=1
|blank=4
|electorate=1117
}}

==Vesturland==
===[[Akranes]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B)
|cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson
|votes2= 1006
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Jón Guðni Guðmundsson
|votes4=454
|seats4=1
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Líf Lárusdóttur
|votes1= 1431
|seats1=3
|sc1=

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=Hrafn Ágúst Björnsson
|votes5=414
|seats5=1
|sc5=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal
|votes3=949
|seats3=2
|sc3=-1
    
|invalid= 10       
|blank= 126
|electorate= 6296
}}

===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Davíð Sigurðsson
|votes2=527
|seats2=2
|sc2=-3

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Sigurður Guðmundsson
|votes1=608
|seats1=3
|sc1=+1

|party3=Borgarbyggðarlistinn (A)
|color3=#fc7d14
|cand3=Jovana Pavlović
|votes3=488
|seats3=2
|sc3=+1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M)
|cand4=Haukur Þór Hauksson
|votes4=455
|seats4=2
|sc4=+2

|valid=2078          
|invalid= 8   
|blank= 60
|electorate=3140
}}
Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. Framsóknarflokkur hafði haft hreinan meirihluta í Borgarbyggð sem féll nú.

===[[Snæfellsbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Auður Kjartansdóttir
|votes1=
|seats1=7
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Listi framfarasinna (H)
| cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason
| votes1 = 461
| seats1 = 4
| sc1 = 

| party2 = Íbúalistinn (Í)
| cand2 = Sigurður Grétar Jónasson
| votes2 = 305
| seats2 = 3
| sc2 = 

| invalid = 9
| blank = 26
| electorate = 989
}}

===[[Grundarfjarðarbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B)
|cand1=Fannar Þór Þorfinnsson
|votes1=252
|seats1=4
|sc1=+4

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Jósef Kjartansson
|votes2=159
|seats2=3
|sc2=-1
         
|invalid= 5   
|blank= 15
|electorate= 639
}}

===[[Hvalfjarðarsveit]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Samhent sveit (A)
| cand1 = Haraldur Benediktsson
| votes1 = 336
| seats1 = 5
| sc1 = 

| party2 = Íbúahreyfingin (Í)
| cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir
| votes2 = 150
| seats2 = 2
| sc2 = 

| invalid = 4
| blank = 17
| electorate = 657 
}}

===[[Dalabyggð]]===
Í Dalabyggð bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning.

===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]===
Í Eyja- og Miklaholtshrepp bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning.

==Vestfirðir==
===[[Ísafjarðarbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B)
|cand1=Kristján Þór Kristjánsson
|votes1=698
|seats1=4
|sc1=+1

|party2=[[Viðreisn]] (C)
|cand2=Gylfi Ólafsson
|votes2=326
|seats2=1
|sc2=+1

|party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand3=Jónas Þór Birgisson
|votes3=521
|seats3=2
|sc3=-

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Sævar Óli Hjörvarsson
|votes4=91
|seats4=0
|sc4=-

|party5=[[Samfylkingin]]
|cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir
|votes5=400
|seats5=2
|sc5=-
         
|invalid=19    
|blank=38
|electorate=2976
}}

===[[Vesturbyggð]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Ný sýn (N)
| cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir
| votes1 = 375 
| seats1 = 4
| sc1 =

| party2 = Sterkari Vesturbyggð (V)
| cand2 = Hlynur Ársælsson
| votes2 = 262 
| seats2 = 3
| sc2 = +3

| invalid = 29
| electorate = 1097
}}
&lt;!-- Vantar skiptingu auðra og ógilda--&gt;
===[[Bolungarvík]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Máttur meyja og manna (K)
| cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson
| votes1 = 336
| seats1 = 3
| sc1 = -1

| party2 = Betri Bolungarvík (O)
| cand2 = Kristján Jón Guðmundsson
| votes2 = 247
| seats2 = 4
| sc2 = +4

| invalid = 11
| electorate = 774
}}
&lt;!-- Vantar skiptingu auðra og ógilda--&gt;
===[[Strandabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party2 = Framsóknarmenn og óháðir (B)
| cand2 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson
| votes2 = 74
| seats2 = 1
| sc2 = +1

| party1 = Vegvísir (G)
| cand1 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir
| votes1 = 141
| seats1 = 3
| sc1 = +3

| party3 = Strandabandalagið (T)
| cand3 = Þorgeir Pálsson
| votes3 = 69
| seats3 = 1
| sc3 = -2

| invalid = 2
| blank = 15
| electorate = 351
}}

===[[Reykhólahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Raddir okkar allra (R)
| cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir
| ipct1= 71,5
| votes1 = 
| seats1 = 4
| sc1 = 

| party2 = [[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
| cand2 = Hrefna Jónsdóttir
| ipct2= 28,5
| votes2 = 
| seats2 = 1
| sc2 = 

| invalid = 
| blank = 
| electorate = 196
}}
&lt;!-- vantar upplýsingar um atkvæðatölur og auða/ógilda --&gt;

===[[Súðavíkurhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party2 = Fjarðarlistinn (A)
| cand2 = Kristján Rúnar Kristjánsson
| votes2 = 53
| seats2 = 2
| sc2 = 

| party1 = Framtíðarlistinn (E)
| cand1 = Kjartan Geir Karlsson
| votes1 = 91
| seats1 = 3
| sc1 = 

| invalid = 0
| blank = 1
| electorate = 176
}}

===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]===
Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}&lt;/ref&gt;
====[[Kaldrananeshreppur]]====
Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fer fram óbundin kosning.
====[[Árneshreppur]]====
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Framtíð Árneshrepps (Á)
| cand1 = Sigrún Sverrisdóttir
| votes1 = 31
| seats1 = 3
| sc1 = 

| party2 = Sólstöður (S)
| cand2 = Arnibjörn Bernharðsson
| votes2 = 22
| seats2 = 2
| sc2 = 

| invalid = 0
| blank = 1
| electorate = 57
}}
Í Árneshreppi fór fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

==Norðurland vestra==
===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=Einar Eðvald Einarsson
|votes3=571
|seats3=2
|sc3=-1

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Magnús Barðdal
|votes2=767
|seats2=3
|sc2=+1

|party1=Byggðalistinn (L)
|cand1=Eyþór Fannar Sveinsson
|votes1=839
|seats1=3
|sc1=+1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Högni Elfar Gylfason
|votes4=319
|seats4=1
|sc4=+1
      
|invalid=5
|blank=58
|electorate=3297
}}

===[[Húnabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=Öll saman (A)
|cand3=Jón Gíslason
|votes3=135 
|seats3=1
|sc3=+1

|party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B)
|cand2=Grímur Rúnar Lárusson
|votes2=298 
|seats2=3
|sc2=-

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Guðmundur Haukur Jakobsson
|votes1=445 
|seats1=5
|sc1=+1
      
|invalid= 2  
|blank= 17
|electorate=1034
}}

===[[Húnaþing vestra]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B)
|cand1=Sigurður Líndal Þórisson
|votes1=239
|seats1=2
|sc1=-1

|party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand3=Örn Arnarson
|votes3=196
|seats3=2
|sc3=0

|party2=Nýtt afl í Húnaþingi vestra (N)
|cand2=Viktor Ingi Jónsson
|votes2=264
|seats2=3
|sc2=+1

|blank=12
|invalid=2 
|electorate=963
}}

===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B)
|cand3=Eydís Inga Sigurjónsdóttir
|votes3=51
|seats3=1
|sc3=

|party2=Fyrir Skagaströnd (K)
|cand2=Vigdís Elva Þorgeirsdóttir
|votes2=122
|seats2=2
|sc2=

|party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
|cand1=Ragnheiður Erla Stefánsdóttir
|votes1=132
|seats1=2
|sc1=

|blank=3
|invalid=2       
|electorate=352
}}

==Norðurland eystra==
===[[Akureyri]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party7=Akureyrarlistinn (A)
|colour7=#0176d3
|cand7=Þórhallur Jónsson
|votes7=774
|seats7=1
|sc7=+1

|party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand4=Sunna Hlín Jóhannesdóttir
|votes4=1552
|seats4=2
|sc4=

|party8=[[Viðreisn]] (C)
|cand8=Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir
|votes8=615
|seats8=0
|sc8=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]]
|votes1=1992
|seats1=2
|sc1=

|party2=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L)
|color2=#f36f21
|cand2=Óðinn Svan Óðinsson
|votes2=1976
|seats2=2
|sc2=-1

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=Hlynur Jóhannsson
|votes5=829
|seats5=1
|sc5=

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Sindri S. Kristjánsson
|votes3=1709
|seats3=2
|sc3=+1

|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V)
|cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir
|votes6=810
|seats6=1
|sc6=
         
|invalid=25    
|blank=275
|electorate=15547
}}

===[[Norðurþing]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=Eysteinn Heiðar Kristjánsson
|votes3=298
|seats3=2
|sc3=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Helena Eydís Ingólfsdóttir
|votes1=334
|seats1=2
|sc1=

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Listi samfélagsins]] (M)
|cand4=Rúnar Traustason
|votes4=251
|seats4=1
|sc4=

|party5=Óskalistinn (Ó)
|cand5=Ómar Gunnarsson
|votes5=228
|seats5=1
|sc5=+1

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=Kjartan Páll Þórarinsson
|votes2=306
|seats2=2
|sc2=+1

|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V-listi velferðar]] (V)
|cand6=Aldey Unnar Traustadóttir
|votes6=225
|seats6=1
|sc6=-1

|blank=41
|invalid=4       
|electorate=2345
}}

===[[Fjallabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Tómas Atli Einarsson
|votes1=420
|seats1=3
|sc1=+1

|party2=H-listinn (H)
|cand2=Helgi Jóhannsson
|votes2=394
|seats2=2
|sc2=

|party3=[[Samfylkingin|Jafnaðarmannafélag Fjallabyggðar og óháðir]] (S)
|cand3=Jóhann K. Jóhannsson
|votes3=363
|seats3=2
|sc3=+2

|blank=21
|invalid=4       
|electorate=1555
}}

===[[Dalvíkurbyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party4=Byggðalistinn (A)
|cand4=Börkur Þór Ottósson
|votes4=134
|seats4=1
|sc4=+1

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=Monika Margrét Stefánsdóttir
|votes3=165
|seats3=1
|sc3=-1

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Benedikt Snær Magnússon
|votes2=257
|seats2=2
|sc2=

|party1=Dalvíkurbyggð (K)
|cand1=Helgi Einarsson
|votes1=512
|seats1=3
|sc1=

|blank=27
|invalid=8       
|electorate=1475
}}

===[[Þingeyjarsveit]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Ábyrgð (Á)
|cand1=Knútur Emil Jónasson
|votes1=390
|seats1=4
|sc1=

|party3=N listinn (N)
|cand3=Eyþór Kári Ingólfsson
|votes3=172
|seats3=1
|sc3=

|party2=Framfarir (L)
|cand2=Hallgrímur Páll Leifsson
|votes2=232
|seats2=2
|sc2=

|blank=23
|invalid=1       
|electorate=1115
}}


===[[Eyjafjarðarsveit]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=F-listinn (F)
|cand1=Hermann Ingi Gunnarsson
|votes1=418 
|seats1=5
|sc1=

|party2=K-listinn (K)
|cand2=Guðmundur Sigurbjörn Óskarsson
|votes2=249 
|seats2=2
|sc2=

|blank=11 
|invalid=  1     
|electorate=907 
}}

===[[Hörgársveit]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]]
|cand2=Árni Rúnar Örvarsson
|votes2=174
|seats2=2
|sc2=+2

|party1=Gróska (G)
|cand1=Sunna María Jónasdóttir
|votes1=241
|seats1=2
|sc1=-1

|party3=Hörgársveit (H)
|cand3=Bjarki Brynjólfsson
|votes3=89
|seats3=1
|sc3=-1

|blank=4
|invalid=4       
|electorate=715
}}

===[[Langanesbyggð]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Mateusz Swierczewski || 118 || 46,1
|-
| Jóhann Hafberg Jónasson || 115 || 44,9
|-
| Júlíus Þröstur Sigurbjartsson || 103 || 40,2
|-
| Christina Elisabeth Merkel || 93 || 36,3
|-
| Ólína Ingibjörg Jóhannesdóttir || 91 || 35,5
|-
| Sigurður Ragnar Kristinsson || 91 || 35,5
|-
| Sigurður Þór Guðmundsson || 83 || 32,4
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 256 || 97,3
|-
| Auð atkvæði || 4 || 1,5
|-
| Ógild atkvæði || 3 || 1,1
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''263''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''454'' || ''57,9''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 454 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því.

===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=Strönd til framtíðar (H)
|cand2=Ólafur Rúnar Ólafsson
|votes2=100
|seats2=2
|sc2=

|party3=Samstaða (S)
|cand3=Sigríður Ingibjörg Stefánsdóttir
|votes3=67
|seats3=1
|sc3=

|party1=Ströndungur (Ö)
|cand1=Bjarni Þór Guðmundsson
|votes1=121
|seats1=2
|sc1=

|blank=4
|invalid=3       
|electorate=377
}}

===[[Grýtubakkahreppur]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Gísli Gunnar Oddgeirsson || 164 || 84,5
|-
| Þorgeir Rúnar Finnsson || 135 || 69,6
|-
| Inga María Sigurbjörnsdóttir || 129 || 66,5
|-
| Árni Páll Jóhannsson || 74 || 38,1
|-
| Ingólfur Kr. Ásgeirsson || 71 || 36,6
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 194 || 99,5
|-
| Auð atkvæði || 1 || 0,5
|-
| Ógild atkvæði || 0 || 0,0
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''195''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''281'' || ''69,4''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 281 og voru þeir allir í kjöri.

===[[Tjörneshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Tjörneslistinn (T)
|cand1=Aðalsteinn Jóhannes Halldórsson
|votes1=
|seats1=5
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

==Austurland==
===[[Fjarðabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party4=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B)
|cand4=Þuríður Lillý Sigurðardóttir
|votes4=505
|seats4=2
|sc4=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] (D)
|cand1=Ragnar Sigurðsson
|votes1=749
|seats1=3
|sc1=-1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkur]] (M)
|cand3=Hrafn Bjarnason
|votes3=618
|seats3=2
|sc3=+2

|party2=[[Samfylkingin|Samfylking og annað félagshyggjufólk]] (S)
|cand2=Stefán Þór Eysteinsson
|votes2=707
|seats2=2
|sc2=+2

|blank=57
|invalid=3       
|electorate=3972
}}

===[[Múlaþing]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Jónína Brynjólfsdóttir
|votes2=619
|seats2=3
|sc2=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Berglind Harpa Svavarsdóttir
|votes1=773
|seats1=4
|sc1=+1

|party5=Austurlistinn/Viðreisn Múlaþingi (L)
|cand5=Hólmfríður Rut Einarsdóttir
|votes5=287
|seats5=1
|sc5=-1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Lárus Bjarnason
|votes4=378
|seats4=1
|sc4=

|party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|VG og óháð]] (V)
|cand3=Ásrún Mjöll Stefánsdóttir
|votes3=498
|seats3=2
|sc3=

|blank=65
|invalid=10       
|electorate=3949
}}

===[[Vopnafjarðarhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Sterk Stoð (O)
|cand1=Íris Edda Jónsdóttir
|votes1=
|seats1=7
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

===[[Fljótsdalshreppur]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Halla Auðunardóttir || 58 || 90,6
|-
| Guðni Jónsson || 47 || 73,4
|-
| Þórhallur Jóhannsson || 30 || 46,9
|-
| Lárus Heiðarsson || 28 || 43,8
|-
| Helga Eyjólfsdóttir || 27 || 42,2
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 64 || 95,1
|-
| Auð og ógild atkvæði || 3 || 1,6
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''67''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''96'' || ''69,8''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 96 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan þrjá sem sérstaklega höfðu skorast undan því. Tveir urðu jafnir í 5. og 6. sæti með 27 atkvæði og var þá notast við hlutkesti til að ákveða hvor yrði aðalmaður í sveitarstjórn.

==Suðurland==
===[[Sveitarfélagið Árborg]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Matthías Bjarnason
|votes2=1309
|seats2=2
|sc2=

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Heiðrún Kristmundsdóttir
|votes4=481
|seats4=1
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Bragi Bjarnason
|votes1=3332
|seats1=6
|sc1=

|party3=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
|cand3=Sigurjón Vídalín Guðmundsson
|votes3=1184
|seats3=2
|sc3=

|blank=200
|invalid=23      
|electorate=9567
}}

===[[Vestmannaeyjabær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Eyþór Harðarson
|votes1=1422
|seats1=5
|sc1=+1

|party3=Eyjalistinn (E)
|cand3=Arndís María Kjartansdóttir
|votes3=488
|seats3=2
|sc3=

|party2=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand2=Jón Þór Guðjónsson
|votes2=643
|seats2=2
|sc2=+2

|blank=84
|invalid=12       
|electorate=3540
}}

===[[Hveragerðisbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B)
|cand3=Marta Rut Ólafsdóttir
|votes3=295
|seats3=1
|sc3=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Ingimar Guðmundsson
|votes1=869
|seats1=3
|sc1=+1

|party2=Okkar Hveragerði (O)
|cand2=Lárus Jónsson
|votes2=559
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=[[Samfylkingin|Samfylking og óflokksbundin]] (S)
|cand4=Birgitta Ragnarsdóttir
|votes4=256
|seats4=1
|sc4=+1

|blank=5
|invalid=20       
|electorate=2567
}}

===[[Sveitarfélagið Ölfus]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Samfylkingin|Samfylking og félagar]] (S)
|cand2=Gunnsteinn R Ómarsson
|votes2=474
|seats2=2
|sc2=+2

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Grétar Ingi Erlendsson
|votes1=1070
|seats1=5
|sc1=+1

|blank=29
|invalid=0       
|electorate=2212
}}

===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og stuðningsmenn]] (B)
|cand1=Hjalti Þór Vignisson
|votes1=623
|seats1=3
|sc1=+1

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Gauti Árnason
|votes2=361
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=Kex framboð (K)
|cand4=Eyrún Fríða Árnadóttir
|votes4=187
|seats4=1
|sc4=-1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Reynir Ásgeirsson
|votes3=219
|seats3=1
|sc3=+1

|blank=19
|invalid=12       
|electorate=1922
}}

===[[Rangárþing eystra]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B)
|cand2=Rafn Bergsson
|votes2=320
|seats2=2
|sc2=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og aðrir lýðræðissinnar]] (D)
|cand1=Anton Kári Halldórsson
|votes1=624
|seats1=4
|sc1=+1

|party3=N-listinn (N)
|cand3=Tómas Birgir Magnússon
|votes3=189
|seats3=1
|sc3=-

|blank=9
|invalid=3       
|electorate=1547
}}

===[[Rangárþing ytra]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Á-listinn (Á)
|cand1=Eggert Valur Guðmundsson
|votes1=574
|seats1=4
|sc1=

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listi sjálfstæðismanna]] (D)
|cand2=Ingvar Pétur Guðbjörnsson
|votes2=545
|seats2=3
|sc2=

|blank=36
|invalid=8       
|electorate=1518
}}

===[[Bláskógabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=T listi (T)
|cand1=Helgi Kjartansson
|votes1=
|seats1=
|sc1=

|party2=Þ listi (Þ)
|cand2=Anna Greta Ólafsdóttir
|votes2=
|seats2=
|sc2=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}

===[[Hrunamannahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Jón Bjarnason
|votes1=330
|seats1=3
|sc1=

|party2=L-listinn (L)
|cand2=Daði Geir Samúelsson
|votes2=170
|seats2=2
|sc2=

|invalid=12       
|electorate=675
}}

===[[Flóahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Framfaralistinn (I)
|cand1=Árni Eiríksson
|votes1=357
|seats1=4
|sc1=

|party2=T listinn (T)
|cand2=Almar Sigurðsson
|votes2=108
|seats2=1
|sc2=

|invalid= 14      
|electorate=567
}}

===[[Mýrdalshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=A fyrir alla (A)
|cand1=Anna Huld Óskarsdóttir
|votes1=
|seats1=
|sc1=

|party2=Samfélagið (Z)
|cand2=Björn Þór Ólafsson
|votes2=
|seats2=
|sc2=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}

===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Uppbygging (E)
|cand1=Gunnar Örn Marteinsson
|votes1=179
|seats1=2
|sc1=

|party2=Samvinnulistinn (L)
|cand2=Haraldur Þór Jónsson
|votes2=240
|seats2=3
|sc2=

|blank=2
|invalid=3       
|electorate=496
}}

===[[Skaftárhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Sveinn Hreiðar Jensson
|votes1=199
|seats1=3
|sc1=+2

|party2=Öflugt samfélag (Ö)
|cand2=Jóhannes Gissurarson
|votes2=121
|seats2=2
|sc2=-2

|blank=6
|invalid=4       
|electorate=454
}}

===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Framboðslisti um öflugt samfélag í vaxandi sveitarfélagi (A)
|cand1=Guðmundur Finnbogason
|votes1=309
|seats1=4
|sc1=

|party2=Betri sveit - fyrir okkur öll (Ö)
|cand2=Andrés Bertelsen
|votes2=154
|seats2=1
|sc2=

|blank=9
|invalid=1       
|electorate=579
}}

===[[Ásahreppur]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Ísleifur Jónasson|| 86 || 68,8
|-
| Helga Björg Helgadóttir || 86 || 68,8
|-
| Kristín Hreinsdóttir || 72 || 57,6
|-
| Gréta Vilborg Guðmundsdóttir || 47 || 37,6
|-
| Emil Þórðarson || 46 || 36,8
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 125 || 98,4
|-
| Ógild atkvæði || 0 || 1,6
|-
| Auð atkvæði || 2 || 1,6
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''127''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''224'' || ''56,7''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 224 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því.

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{Sveitarstjórnarkosningar}}
{{Íslensk stjórnmál}}
[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]]</text>
      <sha1>7c35r1pfumlxxuvsrr9qfwir3dyk0xt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963717</id>
      <parentid>1963700</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T17:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skagafjörður */</comment>
      <origin>1963717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50816" sha1="exngsulto2ipoaj76c3nzazr3ur8or7" xml:space="preserve">'''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' voru haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin var 61 sveitarstjórn en þeim fækkaði um þrjár frá  [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar höfðu farið fram eða tóku gildi eftir kosningarnar.

Helstu tíðindi kosninganna voru gott gengi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu þar sem flokkurinn náði annað hvort hreinum meirihluta í sveitarstjórnum eða var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun. Þá náði [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] víða góðum árangri. Niðurstöðunum var gjarnan lýst sem „hægribylgju“.

Meirihlutar féllu í Reykjavík, Reykjanesbæ, Akureyri, Mosfellsbæ, Borgarbyggð og Ísafirði svo nokkur séu nefnd af stærri sveitarfélögum landsins.

==Framkvæmd==
Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23.

Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

==Yfirlit==
Kosningarnar fóru fram í 62 sveitarfélögum en kjörnar voru 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin var sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tók gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir voru kjörnar í listakosningu og samanlagt voru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan var sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fór fram óbundin kosning.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}&lt;/ref&gt;
===Framboð===
[[Sjálfstæðisflokkurinn]] var í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum,  [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] buðu fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] bauð fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar voru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá.
! colspan=&quot;2&quot; | Sveitarfélag
! colspan=&quot;7&quot; | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi
! colspan=&quot;4&quot; rowspan=&quot;2&quot; class=unsortable | Önnur framboð
! rowspan=&quot;2&quot; class=unsortable |Umfjöllun
|-
!Nafn
! Kjósendur
! class=unsortable | {{LB|B}}
! class=unsortable | {{LB|C}}
! class=unsortable | {{LB|D}}
! class=unsortable | {{LB|J}}
! class=unsortable | {{LB|M}}
! class=unsortable | {{LB|S}}
! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}}
|-
|[[Reykjavík]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 108.545
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|{{LB|J}}
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}}
|{{LB|F}}
|{{LB2|G|Góðan daginn}}
|{{LB|P}}
|{{LB2|R|Okkar borg}}
|[[#Reykjavík|Umfjöllun]]
|-
|[[Kópavogur]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 30.949
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|{{LB|J}}
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB|V}}
|
|
|
|
|[[#Kópavogur|Umfjöllun]]
|-
|[[Hafnarfjörður]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 24.593
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}}
|
|
|
|
|[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]]
|-
|[[Reykjanesbær]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 17.086
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
|
|
|[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Garðabær]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 15.730
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}}
| 
|
|
|[[#Garðabær|Umfjöllun]]
|-
|[[Akureyri]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 15.547
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB|V}}
|{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}}
|{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}}
|
|
|[[#Akureyri|Umfjöllun]]
|-
|[[Mosfellsbær]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 10.391
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}}
| 
|
|
|[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 9.567
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]]
|-
|[[Akranes]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 6.296
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Akranes|Umfjöllun]]
|-
|[[Fjarðabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.976
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Múlaþing]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.949
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|{{LB|V}}
|{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}}
|
| 
|
|[[#Múlaþing|Umfjöllun]]
|-
|[[Seltjarnarnes]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.541
|
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]]
|-
|[[Vestmannaeyjar]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.540
|
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}}
|
|
|
|[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]]
|-
|[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.297
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}}
| 
|
|
|[[#Skagafjörður|Umfjöllun]]
|-
|[[Suðurnesjabær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.152
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]]
|-
|[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.141
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}}
| 
|
|
|[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Ísafjarðarbær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 2.976
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Hveragerði]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 2.567
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|O|Okkar Hveragerði}}
| 
|
|
|[[#Hveragerði|Umfjöllun]]
|-
|[[Norðurþing]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 2.345
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB|V}}
|
|
| 
|
|[[#Norðurþing|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]]
|style=&quot;text-align:right | 2.212
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.922
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|K|Kex framboðið}}
|
| 
|
|[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]]
|-
|[[Fjallabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.555
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|H}}
|
|
|
|[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Rangárþing eystra]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.547
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|N}}
| 
|
|
|[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]]
|-
|[[Rangárþing ytra]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.518
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|Á}}
| 
|
|
|[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]]
|-
|[[Dalvíkurbyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.478
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|K}}
| 
|
|[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.474
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|E}}
|{{LB2|L}}
|
|[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]]
|-
|[[Snæfellsbær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.269
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Grindavík]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.118
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|
|
| 
|
|[[#Grindavík|Umfjöllun]]
|-
|[[Þingeyjarsveit]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.114
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|Á}}
|{{LB2|L}}
|{{LB2|N}}
|
|[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Vesturbyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.097
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|N}}
|{{LB2|V}} 
|
|
|[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Húnabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.034
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|
|
|
|[[#Húnabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.034
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|H}}
|{{LB2|Í}} 
|
|
|[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]]
|-
|[[Bláskógabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 988
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|T}}
|{{LB2|Þ}}
|
|
|[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Húnaþing vestra]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 963
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|N}}
| 
|
|
|[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]]
|-
|[[Eyjafjarðarsveit]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 907
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|F}}
|{{LB2|K}} 
|
|
|[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Bolungarvík]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 774
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|K}}
|{{LB2|O}}
| 
|
|[[#Bolungarvík|Umfjöllun]]
|-
|[[Hörgársveit]]
|style=&quot;text-align:right | 715
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|G}}
|{{LB2|H}}
|
|
|[[#Hörgársveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Hrunamannahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 678
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|L}}
| 
|
|
|[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Mýrdalshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 666
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|Z}}
| 
|
|[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Hvalfjarðarsveit]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 657
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|Í}}
| 
|
|[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Grundarfjarðarbær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 639
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|
|
| 
|
|[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 579
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|E}}
|{{LB2|Ö}}
|
|
|[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Flóahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 567
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|I}}
|{{LB2|T}}
|
|
|[[#Flóahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Dalabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 534
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Dalabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 497
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|E}}
|{{LB2|L}}
|
|
|[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Vopnafjarðarhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 494
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Langanesbyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 455
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Skaftárhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 454
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|Ö}}
| 
|
|
|[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Svalbarðsstrandarhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 377
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|H}}
|{{LB2|S}}
|{{LB2|Ö}}
|
|[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 352
|{{LB|B}}
|
|
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|K}}
|
|
|
|[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]]
|-
|[[Strandabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 350
|{{LB|B}}
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|G}}
|{{LB2|T}}
|
|
|[[#Strandabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Grýtubakkahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 281
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Kjósarhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 276
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Ásahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 224
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Ásahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Reykhólahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 196
|
|
|
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|R}}
|
|
|
|[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Súðavíkurhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 176
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|E}}
|
|
|[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Fljótsdalshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 95
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Kaldrananeshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 92
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 83
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Árneshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 57
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|Á}}
|{{LB2|S}}
|
|
| [[#Árneshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Tjörneshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 44
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]]
|}

===Niðurstöður===
Í töflunni hér að neðan má sjá þá stjórnmálaflokka sem starfa á landsvísu og fjölda sveitarstjórnarfulltrúa á landsvísu sem komu í hlut hvers og eins. Hér er eingöngu litið til framboða undir listabókstöfum flokkanna og því ekki tekið tillit til staðbundinna framboða sem flokkarnir eiga í einhverjum tilfellum aðkomu að.
{{Kosningaúrslit
|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|seats1=127
|sc1=+14
|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|seats2=54
|sc2=-15
|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|seats3=38
|sc3=+12
|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|seats4=23
|sc4=+17
|party5=[[Viðreisn]] (C)
|seats5=9
|sc5=+4
|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] (V)&lt;br&gt;og [[Vinstrið]] (A)
|seats6=6
|sc6=-3
|party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J)
|seats7=1
|sc7=-1
|party8=[[Píratar]] (P)
|seats8=0
|sc8=-4
|party9=[[Flokkur fólksins]] (F)
|seats9=0
|sc9=-2
|party10=Aðrir listar
|seats10=156
|sc10=-9
|party11=Kjörnir í óbundnum kosningum
|seats11=39
|sc11=-30
|total_sc=-17
}}
Sjálfstæðisflokkurinn fékk flesta fulltrúa kjörna í sveitarstjórn og bætti nokkrum við sig á landsvísu en Miðflokkurinn bætti við sig flestum fulltrúum. Gott gengi Framsóknarflokksins í kosningunum 2022 gekk nú að nokkru leyti til baka en flokkurinn hefur þó næst flesta fulltrúa í sveitarstjórnum á landsvísu. Fulltrúum Samfylkingar og Viðreisnar fjölgaði einnig en þessir flokkar buðu nú fram undir eigin nafni í fleiri sveitarfélögum en áður. Píratar og Flokkur fólksins misstu alla fulltrúa úr sveitarstjórnum.

==Höfuðborgarsvæðið==
=== [[Reykjavík]] ===
{{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand6=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]]
|votes6= 4805
|seats6=1
|sc6=-3

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=[[Björg Magnúsdóttir]]
|votes4= 7436
|seats4=2
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Hildur Björnsdóttir]]
|votes1=22930
|seats1=9
|sc1=+3

|party10=Góðan daginn (G)
|color10=
|cand10=Ingimar Þór Friðriksson
|votes10=361
|seats10=0
|sc10=

|party8=[[Flokkur fólksins]] (F)
|cand8=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]]
|votes8=2319
|seats8=0
|sc8=-1

|party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J)
|cand7=[[Silja Sóley Birgisdóttir]]
|votes7=2858
|seats7=1
|sc7=-1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=[[Ari Edwald]]
|votes3=7912
|seats3=3
|sc3=+3

|party9=[[Píratar]] (P)
|cand9=[[Kristinn Jón Ólafsson]]
|votes9=1348
|seats9=0
|sc9=-3

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=[[Pétur Marteinsson]]
|votes2=12737
|seats2=5
|sc2=

|party5=[[Vinstrið]] (A)
|color5=#023f38
|cand5=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]]
|votes5=6649
|seats5=2
|sc5=+2

|party11=Okkar borg (R)
|color11=
|cand11=Sigfús Aðalsteinsson
|votes11=306
|seats11=0
|sc11=  
                  
|invalid= 228   
|blank= 1107
|electorate= 108545
}}
Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar,  hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn.

Á síðustu mánuðum fyrir kosningar sýndu skoðanakannanir meira fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hafði fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt; Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem áður var oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt;

Á síðustu vikum kosningabaráttunnar jókst fylgi Sjálfstæðisflokksins verulega í skoðananakönnunum og það skilaði sér í kosningunum þar sem flokkurinn náði sinni bestu niðurstöðu í Reykjavík í 16 ár sem skilaði honum níu fulltrúum í borgarstjórn. Fimm flokka meirihlutinn kolféll þar sem Samflykingin stóð í stað en Píratar og Flokkur fólksins misstu alla sína fulltrúa. Miðflokkurinn fékk bestu útkomu sem hann hefur náð í borgarstjórn með þrjá fulltrúa kjörna.

===[[Kópavogur]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand4=Orri Hlöðversson
|votes4=2116
|seats4=1
|sc4=-1

|party5=[[Viðreisn]] (C)
|cand5=María Ellen Steingrímsdóttir
|votes5=2068
|seats5=1
|sc5=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]]
|votes1=9359
|seats1=6
|sc1=+2

|party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J)
|cand7=Markús Candi
|votes7=344
|seats7=0
|sc7=

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Einar Jóhannes Guðnason
|votes3=2148
|seats3=1
|sc3=+1

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=Jónas Már Torfason
|votes2=3869
|seats2=2
|sc2=+1

|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V)
|cand6=Anna Sigríður Hafliðadóttir
|votes6=563
|seats6=0
|sc6=

|invalid=129   
|blank=355
|electorate=30949
}}
Sitjandi meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. Sjálfstæðisflokkurinn fékk sína bestu niðurstöðu í sögu bæjarins og hreinan meirihluta í bæjarstjórn í fyrsta skiptið.

===[[Hafnarfjörður]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=[[Valdimar Víðisson]]
|votes2=3752
|seats2=3
|sc2=+1

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Karólína Helga Símonardóttir
|votes4=2204
|seats4=2
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Orri Björnsson]]
|votes1=4286
|seats1=3
|sc1=-1

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=Einar Geir Þorsteinsson
|votes5=1768
|seats5=1
|sc5=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=[[Guðmundur Árni Stefánsson]]
|votes3=2755
|seats3=2
|sc3=-2

|party6=[[Vinstrið]] (A)
|color6=#023f38
|cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir
|votes6=684
|seats6=0
|sc6=

|invalid= 63  
|blank= 280
|electorate= 15792
}}
Meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli.

===[[Garðabær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=[[Hlynur Bæringsson]]
|votes3=1024
|seats3=1
|sc3=

|party6=[[Viðreisn]] (C)
|cand6=Guðlaugur Kristmundsson
|votes6=721
|seats6=0
|sc6=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Almar Guðmundsson]]
|votes1=6644
|seats1=8
|sc1=+1

|party4=[[Garðabæjarlistinn]] (G)
|color4=#ffc103
|cand4=Þorbjörg Þorvaldsdóttir
|votes4=988
|seats4=1
|sc4=-1

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=[[Lárus Guðmundsson]]
|votes5=762
|seats5=0
|sc5=

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=Kjartan Atli Kjartansson
|votes2=1323
|seats2=1
|sc2=+1

|invalid= 34   
|blank= 130
|electorate= 15730
}}
Sjálfstæðisflokkurinn hefur haft hreinan meirihluta í bæjarstjórn Garðabæjar frá því að bærinn fékk kaupstaðarréttindi og ekki varð breyting á því nú.

===[[Mosfellsbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Sævar Birgisson
|votes2=1453
|seats2=2
|sc2=-2

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Gylfi Þór Þorsteinsson
|votes4= 708
|seats4=1
|sc4=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Hilmar Gunnarsson
|votes1=2949
|seats1=5
|sc1=+1

|party5=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L)
|color5=#ffff01
|cand5=Árni Jónsson
|votes5=595
|seats5=1
|sc5=

|party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]]
|votes7=517
|seats7=1
|sc7=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Ólafur Ingi Óskarsson
|votes3= 764
|seats3=1
|sc3=
       
|invalid= 23    
|blank= 84
|electorate= 10391
}}

===[[Seltjarnarnes]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Þór Sigurgeirsson
|votes1=1401
|seats1=4
|sc1=

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Skafti Harðarson
|votes3=392
|seats3=1
|sc3=+1

|party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S)
|cand2=Kristinn Ólafsson
|votes2=906
|seats2=2
|sc2=-1
         
|invalid=8
|blank=36
|electorate=3541
}}

===[[Kjósarhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Íbúar í Kjós (A)
|cand1=Jóhanna Hreinsdóttir
|votes1=
|seats1=5
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

==Suðurnes==
===[[Reykjanesbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir
|votes2=2254
|seats2=3
|sc2=-

|party5=[[Viðreisn]] (C)
|cand5=Arnar Páll Guðmundsson
|votes5=453
|seats5=0
|sc5=-

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]]
|votes1=3380
|seats1=5
|sc1=+2

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Gunnlaugur Kárason
|votes4=965
|seats4=1
|sc4=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir
|votes3=1577
|seats3=2
|sc3=-1

|invalid=42
|blank=149
|electorate=17086
}}

===[[Suðurnesjabær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B)
|cand3=Anton Kristinn Guðmundsson
|votes3=439
|seats3=2
|sc3=

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D)
|cand2=Haukur Andreasson
|votes2=495
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Daði Bergþórsson
|votes4=351
|seats4=2
|sc4=+2

|party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
|cand1=Svavar Grétarsson
|votes1=663
|seats1=3
|sc1=+1
         
|invalid= 14
|blank= 40
|electorate= 3152
}}
===[[Sveitarfélagið Vogar]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=Fyrir samfélagið (A)
|cand2=Gunnar J. Helgason
|votes2=223
|seats2=2
|sc2=+2

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Björg Ásta Þórðardóttir
|votes1=333
|seats1=3
|sc1=

|party3=Framboðsfélag E-listans (E)
|color3=
|cand3=Birgir Örn Ólafsson
|votes3=172
|seats3=1
|sc3=-2

|party4=Framfarafélag L-listans (L)
|color4=
|cand4=Kristinn Björgvinsson
|votes4=125
|seats4=1
|sc4=
        
|invalid=4
|blank=18
|electorate=1474
}}

===[[Grindavík]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand1=Ásrún Helga Kristinsdóttir
|votes1=367
|seats1=3
|sc1=+2

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir
|votes2=351
|seats2=3
|sc2=+1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Magnús Már Jakobsson
|votes3=119
|seats3=1
|sc3=-2
 
|invalid=1
|blank=4
|electorate=1117
}}

==Vesturland==
===[[Akranes]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B)
|cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson
|votes2= 1006
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Jón Guðni Guðmundsson
|votes4=454
|seats4=1
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Líf Lárusdóttur
|votes1= 1431
|seats1=3
|sc1=

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=Hrafn Ágúst Björnsson
|votes5=414
|seats5=1
|sc5=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal
|votes3=949
|seats3=2
|sc3=-1
    
|invalid= 10       
|blank= 126
|electorate= 6296
}}

===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Davíð Sigurðsson
|votes2=527
|seats2=2
|sc2=-3

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Sigurður Guðmundsson
|votes1=608
|seats1=3
|sc1=+1

|party3=Borgarbyggðarlistinn (A)
|color3=#fc7d14
|cand3=Jovana Pavlović
|votes3=488
|seats3=2
|sc3=+1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M)
|cand4=Haukur Þór Hauksson
|votes4=455
|seats4=2
|sc4=+2

|valid=2078          
|invalid= 8   
|blank= 60
|electorate=3140
}}
Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. Framsóknarflokkur hafði haft hreinan meirihluta í Borgarbyggð sem féll nú.

===[[Snæfellsbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Auður Kjartansdóttir
|votes1=
|seats1=7
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Listi framfarasinna (H)
| cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason
| votes1 = 461
| seats1 = 4
| sc1 = 

| party2 = Íbúalistinn (Í)
| cand2 = Sigurður Grétar Jónasson
| votes2 = 305
| seats2 = 3
| sc2 = 

| invalid = 9
| blank = 26
| electorate = 989
}}

===[[Grundarfjarðarbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B)
|cand1=Fannar Þór Þorfinnsson
|votes1=252
|seats1=4
|sc1=+4

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Jósef Kjartansson
|votes2=159
|seats2=3
|sc2=-1
         
|invalid= 5   
|blank= 15
|electorate= 639
}}

===[[Hvalfjarðarsveit]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Samhent sveit (A)
| cand1 = Haraldur Benediktsson
| votes1 = 336
| seats1 = 5
| sc1 = 

| party2 = Íbúahreyfingin (Í)
| cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir
| votes2 = 150
| seats2 = 2
| sc2 = 

| invalid = 4
| blank = 17
| electorate = 657 
}}

===[[Dalabyggð]]===
Í Dalabyggð bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning.

===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]===
Í Eyja- og Miklaholtshrepp bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning.

==Vestfirðir==
===[[Ísafjarðarbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B)
|cand1=Kristján Þór Kristjánsson
|votes1=698
|seats1=4
|sc1=+1

|party2=[[Viðreisn]] (C)
|cand2=Gylfi Ólafsson
|votes2=326
|seats2=1
|sc2=+1

|party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand3=Jónas Þór Birgisson
|votes3=521
|seats3=2
|sc3=-

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Sævar Óli Hjörvarsson
|votes4=91
|seats4=0
|sc4=-

|party5=[[Samfylkingin]]
|cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir
|votes5=400
|seats5=2
|sc5=-
         
|invalid=19    
|blank=38
|electorate=2976
}}

===[[Vesturbyggð]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Ný sýn (N)
| cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir
| votes1 = 375 
| seats1 = 4
| sc1 =

| party2 = Sterkari Vesturbyggð (V)
| cand2 = Hlynur Ársælsson
| votes2 = 262 
| seats2 = 3
| sc2 = +3

| invalid = 29
| electorate = 1097
}}
&lt;!-- Vantar skiptingu auðra og ógilda--&gt;
===[[Bolungarvík]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Máttur meyja og manna (K)
| cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson
| votes1 = 336
| seats1 = 3
| sc1 = -1

| party2 = Betri Bolungarvík (O)
| cand2 = Kristján Jón Guðmundsson
| votes2 = 247
| seats2 = 4
| sc2 = +4

| invalid = 11
| electorate = 774
}}
&lt;!-- Vantar skiptingu auðra og ógilda--&gt;
===[[Strandabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party2 = Framsóknarmenn og óháðir (B)
| cand2 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson
| votes2 = 74
| seats2 = 1
| sc2 = +1

| party1 = Vegvísir (G)
| cand1 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir
| votes1 = 141
| seats1 = 3
| sc1 = +3

| party3 = Strandabandalagið (T)
| cand3 = Þorgeir Pálsson
| votes3 = 69
| seats3 = 1
| sc3 = -2

| invalid = 2
| blank = 15
| electorate = 351
}}

===[[Reykhólahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Raddir okkar allra (R)
| cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir
| ipct1= 71,5
| votes1 = 
| seats1 = 4
| sc1 = 

| party2 = [[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
| cand2 = Hrefna Jónsdóttir
| ipct2= 28,5
| votes2 = 
| seats2 = 1
| sc2 = 

| invalid = 
| blank = 
| electorate = 196
}}
&lt;!-- vantar upplýsingar um atkvæðatölur og auða/ógilda --&gt;

===[[Súðavíkurhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party2 = Fjarðarlistinn (A)
| cand2 = Kristján Rúnar Kristjánsson
| votes2 = 53
| seats2 = 2
| sc2 = 

| party1 = Framtíðarlistinn (E)
| cand1 = Kjartan Geir Karlsson
| votes1 = 91
| seats1 = 3
| sc1 = 

| invalid = 0
| blank = 1
| electorate = 176
}}

===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]===
Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}&lt;/ref&gt;
====[[Kaldrananeshreppur]]====
Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fer fram óbundin kosning.
====[[Árneshreppur]]====
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Framtíð Árneshrepps (Á)
| cand1 = Sigrún Sverrisdóttir
| votes1 = 31
| seats1 = 3
| sc1 = 

| party2 = Sólstöður (S)
| cand2 = Arnibjörn Bernharðsson
| votes2 = 22
| seats2 = 2
| sc2 = 

| invalid = 0
| blank = 1
| electorate = 57
}}
Í Árneshreppi fór fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

==Norðurland vestra==
===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=Einar Eðvald Einarsson
|votes3=571
|seats3=2
|sc3=-1

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Magnús Barðdal
|votes2=767
|seats2=3
|sc2=+1

|party1=[[Byggðalistinn]] (L)
|color1=black
|cand1=Eyþór Fannar Sveinsson
|votes1=839
|seats1=3
|sc1=+1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Högni Elfar Gylfason
|votes4=319
|seats4=1
|sc4=+1
      
|invalid=5
|blank=58
|electorate=3297
}}

===[[Húnabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=Öll saman (A)
|cand3=Jón Gíslason
|votes3=135 
|seats3=1
|sc3=+1

|party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B)
|cand2=Grímur Rúnar Lárusson
|votes2=298 
|seats2=3
|sc2=-

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Guðmundur Haukur Jakobsson
|votes1=445 
|seats1=5
|sc1=+1
      
|invalid= 2  
|blank= 17
|electorate=1034
}}

===[[Húnaþing vestra]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B)
|cand1=Sigurður Líndal Þórisson
|votes1=239
|seats1=2
|sc1=-1

|party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand3=Örn Arnarson
|votes3=196
|seats3=2
|sc3=0

|party2=Nýtt afl í Húnaþingi vestra (N)
|cand2=Viktor Ingi Jónsson
|votes2=264
|seats2=3
|sc2=+1

|blank=12
|invalid=2 
|electorate=963
}}

===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B)
|cand3=Eydís Inga Sigurjónsdóttir
|votes3=51
|seats3=1
|sc3=

|party2=Fyrir Skagaströnd (K)
|cand2=Vigdís Elva Þorgeirsdóttir
|votes2=122
|seats2=2
|sc2=

|party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
|cand1=Ragnheiður Erla Stefánsdóttir
|votes1=132
|seats1=2
|sc1=

|blank=3
|invalid=2       
|electorate=352
}}

==Norðurland eystra==
===[[Akureyri]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party7=Akureyrarlistinn (A)
|colour7=#0176d3
|cand7=Þórhallur Jónsson
|votes7=774
|seats7=1
|sc7=+1

|party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand4=Sunna Hlín Jóhannesdóttir
|votes4=1552
|seats4=2
|sc4=

|party8=[[Viðreisn]] (C)
|cand8=Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir
|votes8=615
|seats8=0
|sc8=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]]
|votes1=1992
|seats1=2
|sc1=

|party2=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L)
|color2=#f36f21
|cand2=Óðinn Svan Óðinsson
|votes2=1976
|seats2=2
|sc2=-1

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=Hlynur Jóhannsson
|votes5=829
|seats5=1
|sc5=

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Sindri S. Kristjánsson
|votes3=1709
|seats3=2
|sc3=+1

|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V)
|cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir
|votes6=810
|seats6=1
|sc6=
         
|invalid=25    
|blank=275
|electorate=15547
}}

===[[Norðurþing]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=Eysteinn Heiðar Kristjánsson
|votes3=298
|seats3=2
|sc3=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Helena Eydís Ingólfsdóttir
|votes1=334
|seats1=2
|sc1=

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Listi samfélagsins]] (M)
|cand4=Rúnar Traustason
|votes4=251
|seats4=1
|sc4=

|party5=Óskalistinn (Ó)
|cand5=Ómar Gunnarsson
|votes5=228
|seats5=1
|sc5=+1

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=Kjartan Páll Þórarinsson
|votes2=306
|seats2=2
|sc2=+1

|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V-listi velferðar]] (V)
|cand6=Aldey Unnar Traustadóttir
|votes6=225
|seats6=1
|sc6=-1

|blank=41
|invalid=4       
|electorate=2345
}}

===[[Fjallabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Tómas Atli Einarsson
|votes1=420
|seats1=3
|sc1=+1

|party2=H-listinn (H)
|cand2=Helgi Jóhannsson
|votes2=394
|seats2=2
|sc2=

|party3=[[Samfylkingin|Jafnaðarmannafélag Fjallabyggðar og óháðir]] (S)
|cand3=Jóhann K. Jóhannsson
|votes3=363
|seats3=2
|sc3=+2

|blank=21
|invalid=4       
|electorate=1555
}}

===[[Dalvíkurbyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party4=Byggðalistinn (A)
|cand4=Börkur Þór Ottósson
|votes4=134
|seats4=1
|sc4=+1

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=Monika Margrét Stefánsdóttir
|votes3=165
|seats3=1
|sc3=-1

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Benedikt Snær Magnússon
|votes2=257
|seats2=2
|sc2=

|party1=Dalvíkurbyggð (K)
|cand1=Helgi Einarsson
|votes1=512
|seats1=3
|sc1=

|blank=27
|invalid=8       
|electorate=1475
}}

===[[Þingeyjarsveit]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Ábyrgð (Á)
|cand1=Knútur Emil Jónasson
|votes1=390
|seats1=4
|sc1=

|party3=N listinn (N)
|cand3=Eyþór Kári Ingólfsson
|votes3=172
|seats3=1
|sc3=

|party2=Framfarir (L)
|cand2=Hallgrímur Páll Leifsson
|votes2=232
|seats2=2
|sc2=

|blank=23
|invalid=1       
|electorate=1115
}}


===[[Eyjafjarðarsveit]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=F-listinn (F)
|cand1=Hermann Ingi Gunnarsson
|votes1=418 
|seats1=5
|sc1=

|party2=K-listinn (K)
|cand2=Guðmundur Sigurbjörn Óskarsson
|votes2=249 
|seats2=2
|sc2=

|blank=11 
|invalid=  1     
|electorate=907 
}}

===[[Hörgársveit]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]]
|cand2=Árni Rúnar Örvarsson
|votes2=174
|seats2=2
|sc2=+2

|party1=Gróska (G)
|cand1=Sunna María Jónasdóttir
|votes1=241
|seats1=2
|sc1=-1

|party3=Hörgársveit (H)
|cand3=Bjarki Brynjólfsson
|votes3=89
|seats3=1
|sc3=-1

|blank=4
|invalid=4       
|electorate=715
}}

===[[Langanesbyggð]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Mateusz Swierczewski || 118 || 46,1
|-
| Jóhann Hafberg Jónasson || 115 || 44,9
|-
| Júlíus Þröstur Sigurbjartsson || 103 || 40,2
|-
| Christina Elisabeth Merkel || 93 || 36,3
|-
| Ólína Ingibjörg Jóhannesdóttir || 91 || 35,5
|-
| Sigurður Ragnar Kristinsson || 91 || 35,5
|-
| Sigurður Þór Guðmundsson || 83 || 32,4
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 256 || 97,3
|-
| Auð atkvæði || 4 || 1,5
|-
| Ógild atkvæði || 3 || 1,1
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''263''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''454'' || ''57,9''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 454 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því.

===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=Strönd til framtíðar (H)
|cand2=Ólafur Rúnar Ólafsson
|votes2=100
|seats2=2
|sc2=

|party3=Samstaða (S)
|cand3=Sigríður Ingibjörg Stefánsdóttir
|votes3=67
|seats3=1
|sc3=

|party1=Ströndungur (Ö)
|cand1=Bjarni Þór Guðmundsson
|votes1=121
|seats1=2
|sc1=

|blank=4
|invalid=3       
|electorate=377
}}

===[[Grýtubakkahreppur]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Gísli Gunnar Oddgeirsson || 164 || 84,5
|-
| Þorgeir Rúnar Finnsson || 135 || 69,6
|-
| Inga María Sigurbjörnsdóttir || 129 || 66,5
|-
| Árni Páll Jóhannsson || 74 || 38,1
|-
| Ingólfur Kr. Ásgeirsson || 71 || 36,6
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 194 || 99,5
|-
| Auð atkvæði || 1 || 0,5
|-
| Ógild atkvæði || 0 || 0,0
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''195''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''281'' || ''69,4''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 281 og voru þeir allir í kjöri.

===[[Tjörneshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Tjörneslistinn (T)
|cand1=Aðalsteinn Jóhannes Halldórsson
|votes1=
|seats1=5
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

==Austurland==
===[[Fjarðabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party4=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B)
|cand4=Þuríður Lillý Sigurðardóttir
|votes4=505
|seats4=2
|sc4=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] (D)
|cand1=Ragnar Sigurðsson
|votes1=749
|seats1=3
|sc1=-1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkur]] (M)
|cand3=Hrafn Bjarnason
|votes3=618
|seats3=2
|sc3=+2

|party2=[[Samfylkingin|Samfylking og annað félagshyggjufólk]] (S)
|cand2=Stefán Þór Eysteinsson
|votes2=707
|seats2=2
|sc2=+2

|blank=57
|invalid=3       
|electorate=3972
}}

===[[Múlaþing]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Jónína Brynjólfsdóttir
|votes2=619
|seats2=3
|sc2=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Berglind Harpa Svavarsdóttir
|votes1=773
|seats1=4
|sc1=+1

|party5=Austurlistinn/Viðreisn Múlaþingi (L)
|cand5=Hólmfríður Rut Einarsdóttir
|votes5=287
|seats5=1
|sc5=-1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Lárus Bjarnason
|votes4=378
|seats4=1
|sc4=

|party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|VG og óháð]] (V)
|cand3=Ásrún Mjöll Stefánsdóttir
|votes3=498
|seats3=2
|sc3=

|blank=65
|invalid=10       
|electorate=3949
}}

===[[Vopnafjarðarhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Sterk Stoð (O)
|cand1=Íris Edda Jónsdóttir
|votes1=
|seats1=7
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

===[[Fljótsdalshreppur]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Halla Auðunardóttir || 58 || 90,6
|-
| Guðni Jónsson || 47 || 73,4
|-
| Þórhallur Jóhannsson || 30 || 46,9
|-
| Lárus Heiðarsson || 28 || 43,8
|-
| Helga Eyjólfsdóttir || 27 || 42,2
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 64 || 95,1
|-
| Auð og ógild atkvæði || 3 || 1,6
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''67''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''96'' || ''69,8''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 96 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan þrjá sem sérstaklega höfðu skorast undan því. Tveir urðu jafnir í 5. og 6. sæti með 27 atkvæði og var þá notast við hlutkesti til að ákveða hvor yrði aðalmaður í sveitarstjórn.

==Suðurland==
===[[Sveitarfélagið Árborg]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Matthías Bjarnason
|votes2=1309
|seats2=2
|sc2=

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Heiðrún Kristmundsdóttir
|votes4=481
|seats4=1
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Bragi Bjarnason
|votes1=3332
|seats1=6
|sc1=

|party3=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
|cand3=Sigurjón Vídalín Guðmundsson
|votes3=1184
|seats3=2
|sc3=

|blank=200
|invalid=23      
|electorate=9567
}}

===[[Vestmannaeyjabær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Eyþór Harðarson
|votes1=1422
|seats1=5
|sc1=+1

|party3=Eyjalistinn (E)
|cand3=Arndís María Kjartansdóttir
|votes3=488
|seats3=2
|sc3=

|party2=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand2=Jón Þór Guðjónsson
|votes2=643
|seats2=2
|sc2=+2

|blank=84
|invalid=12       
|electorate=3540
}}

===[[Hveragerðisbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B)
|cand3=Marta Rut Ólafsdóttir
|votes3=295
|seats3=1
|sc3=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Ingimar Guðmundsson
|votes1=869
|seats1=3
|sc1=+1

|party2=Okkar Hveragerði (O)
|cand2=Lárus Jónsson
|votes2=559
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=[[Samfylkingin|Samfylking og óflokksbundin]] (S)
|cand4=Birgitta Ragnarsdóttir
|votes4=256
|seats4=1
|sc4=+1

|blank=5
|invalid=20       
|electorate=2567
}}

===[[Sveitarfélagið Ölfus]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Samfylkingin|Samfylking og félagar]] (S)
|cand2=Gunnsteinn R Ómarsson
|votes2=474
|seats2=2
|sc2=+2

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Grétar Ingi Erlendsson
|votes1=1070
|seats1=5
|sc1=+1

|blank=29
|invalid=0       
|electorate=2212
}}

===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og stuðningsmenn]] (B)
|cand1=Hjalti Þór Vignisson
|votes1=623
|seats1=3
|sc1=+1

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Gauti Árnason
|votes2=361
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=Kex framboð (K)
|cand4=Eyrún Fríða Árnadóttir
|votes4=187
|seats4=1
|sc4=-1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Reynir Ásgeirsson
|votes3=219
|seats3=1
|sc3=+1

|blank=19
|invalid=12       
|electorate=1922
}}

===[[Rangárþing eystra]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B)
|cand2=Rafn Bergsson
|votes2=320
|seats2=2
|sc2=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og aðrir lýðræðissinnar]] (D)
|cand1=Anton Kári Halldórsson
|votes1=624
|seats1=4
|sc1=+1

|party3=N-listinn (N)
|cand3=Tómas Birgir Magnússon
|votes3=189
|seats3=1
|sc3=-

|blank=9
|invalid=3       
|electorate=1547
}}

===[[Rangárþing ytra]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Á-listinn (Á)
|cand1=Eggert Valur Guðmundsson
|votes1=574
|seats1=4
|sc1=

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listi sjálfstæðismanna]] (D)
|cand2=Ingvar Pétur Guðbjörnsson
|votes2=545
|seats2=3
|sc2=

|blank=36
|invalid=8       
|electorate=1518
}}

===[[Bláskógabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=T listi (T)
|cand1=Helgi Kjartansson
|votes1=
|seats1=
|sc1=

|party2=Þ listi (Þ)
|cand2=Anna Greta Ólafsdóttir
|votes2=
|seats2=
|sc2=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}

===[[Hrunamannahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Jón Bjarnason
|votes1=330
|seats1=3
|sc1=

|party2=L-listinn (L)
|cand2=Daði Geir Samúelsson
|votes2=170
|seats2=2
|sc2=

|invalid=12       
|electorate=675
}}

===[[Flóahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Framfaralistinn (I)
|cand1=Árni Eiríksson
|votes1=357
|seats1=4
|sc1=

|party2=T listinn (T)
|cand2=Almar Sigurðsson
|votes2=108
|seats2=1
|sc2=

|invalid= 14      
|electorate=567
}}

===[[Mýrdalshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=A fyrir alla (A)
|cand1=Anna Huld Óskarsdóttir
|votes1=
|seats1=
|sc1=

|party2=Samfélagið (Z)
|cand2=Björn Þór Ólafsson
|votes2=
|seats2=
|sc2=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}

===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Uppbygging (E)
|cand1=Gunnar Örn Marteinsson
|votes1=179
|seats1=2
|sc1=

|party2=Samvinnulistinn (L)
|cand2=Haraldur Þór Jónsson
|votes2=240
|seats2=3
|sc2=

|blank=2
|invalid=3       
|electorate=496
}}

===[[Skaftárhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Sveinn Hreiðar Jensson
|votes1=199
|seats1=3
|sc1=+2

|party2=Öflugt samfélag (Ö)
|cand2=Jóhannes Gissurarson
|votes2=121
|seats2=2
|sc2=-2

|blank=6
|invalid=4       
|electorate=454
}}

===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Framboðslisti um öflugt samfélag í vaxandi sveitarfélagi (A)
|cand1=Guðmundur Finnbogason
|votes1=309
|seats1=4
|sc1=

|party2=Betri sveit - fyrir okkur öll (Ö)
|cand2=Andrés Bertelsen
|votes2=154
|seats2=1
|sc2=

|blank=9
|invalid=1       
|electorate=579
}}

===[[Ásahreppur]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Ísleifur Jónasson|| 86 || 68,8
|-
| Helga Björg Helgadóttir || 86 || 68,8
|-
| Kristín Hreinsdóttir || 72 || 57,6
|-
| Gréta Vilborg Guðmundsdóttir || 47 || 37,6
|-
| Emil Þórðarson || 46 || 36,8
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 125 || 98,4
|-
| Ógild atkvæði || 0 || 1,6
|-
| Auð atkvæði || 2 || 1,6
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''127''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''224'' || ''56,7''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 224 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því.

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{Sveitarstjórnarkosningar}}
{{Íslensk stjórnmál}}
[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]]</text>
      <sha1>exngsulto2ipoaj76c3nzazr3ur8or7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963718</id>
      <parentid>1963717</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T17:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <origin>1963718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50829" sha1="3bvzrstqt0pogxcm6fje9jdqu07ds3y" xml:space="preserve">'''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' voru haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin var 61 sveitarstjórn en þeim fækkaði um þrjár frá  [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar höfðu farið fram eða tóku gildi eftir kosningarnar.

Helstu tíðindi kosninganna voru gott gengi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu þar sem flokkurinn náði annað hvort hreinum meirihluta í sveitarstjórnum eða var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun. Þá náði [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] víða góðum árangri. Niðurstöðunum var gjarnan lýst sem „hægribylgju“.

Meirihlutar féllu í Reykjavík, Reykjanesbæ, Akureyri, Mosfellsbæ, Skagafirði, Borgarbyggð og Ísafirði svo nokkur séu nefnd af stærri sveitarfélögum landsins.

==Framkvæmd==
Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23.

Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

==Yfirlit==
Kosningarnar fóru fram í 62 sveitarfélögum en kjörnar voru 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin var sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tók gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir voru kjörnar í listakosningu og samanlagt voru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan var sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fór fram óbundin kosning.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}&lt;/ref&gt;
===Framboð===
[[Sjálfstæðisflokkurinn]] var í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum,  [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] buðu fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] bauð fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar voru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá.
! colspan=&quot;2&quot; | Sveitarfélag
! colspan=&quot;7&quot; | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi
! colspan=&quot;4&quot; rowspan=&quot;2&quot; class=unsortable | Önnur framboð
! rowspan=&quot;2&quot; class=unsortable |Umfjöllun
|-
!Nafn
! Kjósendur
! class=unsortable | {{LB|B}}
! class=unsortable | {{LB|C}}
! class=unsortable | {{LB|D}}
! class=unsortable | {{LB|J}}
! class=unsortable | {{LB|M}}
! class=unsortable | {{LB|S}}
! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}}
|-
|[[Reykjavík]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 108.545
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|{{LB|J}}
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}}
|{{LB|F}}
|{{LB2|G|Góðan daginn}}
|{{LB|P}}
|{{LB2|R|Okkar borg}}
|[[#Reykjavík|Umfjöllun]]
|-
|[[Kópavogur]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 30.949
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|{{LB|J}}
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB|V}}
|
|
|
|
|[[#Kópavogur|Umfjöllun]]
|-
|[[Hafnarfjörður]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 24.593
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}}
|
|
|
|
|[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]]
|-
|[[Reykjanesbær]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 17.086
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
|
|
|[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Garðabær]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 15.730
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}}
| 
|
|
|[[#Garðabær|Umfjöllun]]
|-
|[[Akureyri]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 15.547
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB|V}}
|{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}}
|{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}}
|
|
|[[#Akureyri|Umfjöllun]]
|-
|[[Mosfellsbær]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 10.391
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}}
| 
|
|
|[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 9.567
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]]
|-
|[[Akranes]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 6.296
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Akranes|Umfjöllun]]
|-
|[[Fjarðabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.976
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Múlaþing]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.949
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|{{LB|V}}
|{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}}
|
| 
|
|[[#Múlaþing|Umfjöllun]]
|-
|[[Seltjarnarnes]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.541
|
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]]
|-
|[[Vestmannaeyjar]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.540
|
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}}
|
|
|
|[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]]
|-
|[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.297
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}}
| 
|
|
|[[#Skagafjörður|Umfjöllun]]
|-
|[[Suðurnesjabær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.152
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]]
|-
|[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 3.141
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}}
| 
|
|
|[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Ísafjarðarbær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 2.976
|{{LB|B}}
|{{LB|C}}
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Hveragerði]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 2.567
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|O|Okkar Hveragerði}}
| 
|
|
|[[#Hveragerði|Umfjöllun]]
|-
|[[Norðurþing]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 2.345
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|{{LB|S}}
|{{LB|V}}
|
|
| 
|
|[[#Norðurþing|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]]
|style=&quot;text-align:right | 2.212
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|
|
| 
|
|[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.922
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|{{LB2|K|Kex framboðið}}
|
| 
|
|[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]]
|-
|[[Fjallabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.555
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|H}}
|
|
|
|[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Rangárþing eystra]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.547
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|N}}
| 
|
|
|[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]]
|-
|[[Rangárþing ytra]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.518
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|Á}}
| 
|
|
|[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]]
|-
|[[Dalvíkurbyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.478
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|K}}
| 
|
|[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.474
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|E}}
|{{LB2|L}}
|
|[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]]
|-
|[[Snæfellsbær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.269
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Grindavík]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.118
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|{{LB|M}}
|
|
|
|
| 
|
|[[#Grindavík|Umfjöllun]]
|-
|[[Þingeyjarsveit]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.114
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|Á}}
|{{LB2|L}}
|{{LB2|N}}
|
|[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Vesturbyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.097
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|N}}
|{{LB2|V}} 
|
|
|[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Húnabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.034
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|
|
|
|[[#Húnabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 1.034
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|H}}
|{{LB2|Í}} 
|
|
|[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]]
|-
|[[Bláskógabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 988
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|T}}
|{{LB2|Þ}}
|
|
|[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Húnaþing vestra]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 963
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|N}}
| 
|
|
|[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]]
|-
|[[Eyjafjarðarsveit]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 907
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|F}}
|{{LB2|K}} 
|
|
|[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Bolungarvík]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 774
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|K}}
|{{LB2|O}}
| 
|
|[[#Bolungarvík|Umfjöllun]]
|-
|[[Hörgársveit]]
|style=&quot;text-align:right | 715
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|G}}
|{{LB2|H}}
|
|
|[[#Hörgársveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Hrunamannahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 678
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|L}}
| 
|
|
|[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Mýrdalshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 666
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|Z}}
| 
|
|[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Hvalfjarðarsveit]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 657
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|Í}}
| 
|
|[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]]
|-
|[[Grundarfjarðarbær]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 639
|{{LB|B}}
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|
|
| 
|
|[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]]
|-
|[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 579
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|E}}
|{{LB2|Ö}}
|
|
|[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Flóahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 567
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|I}}
|{{LB2|T}}
|
|
|[[#Flóahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Dalabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 534
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Dalabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 497
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|E}}
|{{LB2|L}}
|
|
|[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Vopnafjarðarhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 494
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Langanesbyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 455
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Skaftárhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 454
|
|
|{{LB|D}}
|
|
|
|
|{{LB2|Ö}}
| 
|
|
|[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Svalbarðsstrandarhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 377
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|H}}
|{{LB2|S}}
|{{LB2|Ö}}
|
|[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 352
|{{LB|B}}
|
|
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|K}}
|
|
|
|[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]]
|-
|[[Strandabyggð]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 350
|{{LB|B}}
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|G}}
|{{LB2|T}}
|
|
|[[#Strandabyggð|Umfjöllun]]
|-
|[[Grýtubakkahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 281
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Kjósarhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 276
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Ásahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 224
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Ásahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Reykhólahreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 196
|
|
|
|
|
|{{LB|S}}
|
|{{LB2|R}}
|
|
|
|[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Súðavíkurhreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 176
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|A}}
|{{LB2|E}}
|
|
|[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Fljótsdalshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 95
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Kaldrananeshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 92
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 83
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''óbundin kosning''
|[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Árneshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 57
|
|
|
|
|
|
|
|{{LB2|Á}}
|{{LB2|S}}
|
|
| [[#Árneshreppur|Umfjöllun]]
|-
|[[Tjörneshreppur]]
|style=&quot;text-align:right&quot; | 44
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn''
|[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]]
|}

===Niðurstöður===
Í töflunni hér að neðan má sjá þá stjórnmálaflokka sem starfa á landsvísu og fjölda sveitarstjórnarfulltrúa á landsvísu sem komu í hlut hvers og eins. Hér er eingöngu litið til framboða undir listabókstöfum flokkanna og því ekki tekið tillit til staðbundinna framboða sem flokkarnir eiga í einhverjum tilfellum aðkomu að.
{{Kosningaúrslit
|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|seats1=127
|sc1=+14
|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|seats2=54
|sc2=-15
|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|seats3=38
|sc3=+12
|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|seats4=23
|sc4=+17
|party5=[[Viðreisn]] (C)
|seats5=9
|sc5=+4
|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] (V)&lt;br&gt;og [[Vinstrið]] (A)
|seats6=6
|sc6=-3
|party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J)
|seats7=1
|sc7=-1
|party8=[[Píratar]] (P)
|seats8=0
|sc8=-4
|party9=[[Flokkur fólksins]] (F)
|seats9=0
|sc9=-2
|party10=Aðrir listar
|seats10=156
|sc10=-9
|party11=Kjörnir í óbundnum kosningum
|seats11=39
|sc11=-30
|total_sc=-17
}}
Sjálfstæðisflokkurinn fékk flesta fulltrúa kjörna í sveitarstjórn og bætti nokkrum við sig á landsvísu en Miðflokkurinn bætti við sig flestum fulltrúum. Gott gengi Framsóknarflokksins í kosningunum 2022 gekk nú að nokkru leyti til baka en flokkurinn hefur þó næst flesta fulltrúa í sveitarstjórnum á landsvísu. Fulltrúum Samfylkingar og Viðreisnar fjölgaði einnig en þessir flokkar buðu nú fram undir eigin nafni í fleiri sveitarfélögum en áður. Píratar og Flokkur fólksins misstu alla fulltrúa úr sveitarstjórnum.

==Höfuðborgarsvæðið==
=== [[Reykjavík]] ===
{{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand6=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]]
|votes6= 4805
|seats6=1
|sc6=-3

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=[[Björg Magnúsdóttir]]
|votes4= 7436
|seats4=2
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Hildur Björnsdóttir]]
|votes1=22930
|seats1=9
|sc1=+3

|party10=Góðan daginn (G)
|color10=
|cand10=Ingimar Þór Friðriksson
|votes10=361
|seats10=0
|sc10=

|party8=[[Flokkur fólksins]] (F)
|cand8=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]]
|votes8=2319
|seats8=0
|sc8=-1

|party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J)
|cand7=[[Silja Sóley Birgisdóttir]]
|votes7=2858
|seats7=1
|sc7=-1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=[[Ari Edwald]]
|votes3=7912
|seats3=3
|sc3=+3

|party9=[[Píratar]] (P)
|cand9=[[Kristinn Jón Ólafsson]]
|votes9=1348
|seats9=0
|sc9=-3

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=[[Pétur Marteinsson]]
|votes2=12737
|seats2=5
|sc2=

|party5=[[Vinstrið]] (A)
|color5=#023f38
|cand5=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]]
|votes5=6649
|seats5=2
|sc5=+2

|party11=Okkar borg (R)
|color11=
|cand11=Sigfús Aðalsteinsson
|votes11=306
|seats11=0
|sc11=  
                  
|invalid= 228   
|blank= 1107
|electorate= 108545
}}
Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar,  hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn.

Á síðustu mánuðum fyrir kosningar sýndu skoðanakannanir meira fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hafði fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt; Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem áður var oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt;

Á síðustu vikum kosningabaráttunnar jókst fylgi Sjálfstæðisflokksins verulega í skoðananakönnunum og það skilaði sér í kosningunum þar sem flokkurinn náði sinni bestu niðurstöðu í Reykjavík í 16 ár sem skilaði honum níu fulltrúum í borgarstjórn. Fimm flokka meirihlutinn kolféll þar sem Samflykingin stóð í stað en Píratar og Flokkur fólksins misstu alla sína fulltrúa. Miðflokkurinn fékk bestu útkomu sem hann hefur náð í borgarstjórn með þrjá fulltrúa kjörna.

===[[Kópavogur]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand4=Orri Hlöðversson
|votes4=2116
|seats4=1
|sc4=-1

|party5=[[Viðreisn]] (C)
|cand5=María Ellen Steingrímsdóttir
|votes5=2068
|seats5=1
|sc5=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]]
|votes1=9359
|seats1=6
|sc1=+2

|party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J)
|cand7=Markús Candi
|votes7=344
|seats7=0
|sc7=

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Einar Jóhannes Guðnason
|votes3=2148
|seats3=1
|sc3=+1

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=Jónas Már Torfason
|votes2=3869
|seats2=2
|sc2=+1

|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V)
|cand6=Anna Sigríður Hafliðadóttir
|votes6=563
|seats6=0
|sc6=

|invalid=129   
|blank=355
|electorate=30949
}}
Sitjandi meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. Sjálfstæðisflokkurinn fékk sína bestu niðurstöðu í sögu bæjarins og hreinan meirihluta í bæjarstjórn í fyrsta skiptið.

===[[Hafnarfjörður]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=[[Valdimar Víðisson]]
|votes2=3752
|seats2=3
|sc2=+1

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Karólína Helga Símonardóttir
|votes4=2204
|seats4=2
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Orri Björnsson]]
|votes1=4286
|seats1=3
|sc1=-1

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=Einar Geir Þorsteinsson
|votes5=1768
|seats5=1
|sc5=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=[[Guðmundur Árni Stefánsson]]
|votes3=2755
|seats3=2
|sc3=-2

|party6=[[Vinstrið]] (A)
|color6=#023f38
|cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir
|votes6=684
|seats6=0
|sc6=

|invalid= 63  
|blank= 280
|electorate= 15792
}}
Meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli.

===[[Garðabær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=[[Hlynur Bæringsson]]
|votes3=1024
|seats3=1
|sc3=

|party6=[[Viðreisn]] (C)
|cand6=Guðlaugur Kristmundsson
|votes6=721
|seats6=0
|sc6=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Almar Guðmundsson]]
|votes1=6644
|seats1=8
|sc1=+1

|party4=[[Garðabæjarlistinn]] (G)
|color4=#ffc103
|cand4=Þorbjörg Þorvaldsdóttir
|votes4=988
|seats4=1
|sc4=-1

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=[[Lárus Guðmundsson]]
|votes5=762
|seats5=0
|sc5=

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=Kjartan Atli Kjartansson
|votes2=1323
|seats2=1
|sc2=+1

|invalid= 34   
|blank= 130
|electorate= 15730
}}
Sjálfstæðisflokkurinn hefur haft hreinan meirihluta í bæjarstjórn Garðabæjar frá því að bærinn fékk kaupstaðarréttindi og ekki varð breyting á því nú.

===[[Mosfellsbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Sævar Birgisson
|votes2=1453
|seats2=2
|sc2=-2

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Gylfi Þór Þorsteinsson
|votes4= 708
|seats4=1
|sc4=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Hilmar Gunnarsson
|votes1=2949
|seats1=5
|sc1=+1

|party5=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L)
|color5=#ffff01
|cand5=Árni Jónsson
|votes5=595
|seats5=1
|sc5=

|party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]]
|votes7=517
|seats7=1
|sc7=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Ólafur Ingi Óskarsson
|votes3= 764
|seats3=1
|sc3=
       
|invalid= 23    
|blank= 84
|electorate= 10391
}}

===[[Seltjarnarnes]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Þór Sigurgeirsson
|votes1=1401
|seats1=4
|sc1=

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Skafti Harðarson
|votes3=392
|seats3=1
|sc3=+1

|party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S)
|cand2=Kristinn Ólafsson
|votes2=906
|seats2=2
|sc2=-1
         
|invalid=8
|blank=36
|electorate=3541
}}

===[[Kjósarhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Íbúar í Kjós (A)
|cand1=Jóhanna Hreinsdóttir
|votes1=
|seats1=5
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

==Suðurnes==
===[[Reykjanesbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir
|votes2=2254
|seats2=3
|sc2=-

|party5=[[Viðreisn]] (C)
|cand5=Arnar Páll Guðmundsson
|votes5=453
|seats5=0
|sc5=-

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]]
|votes1=3380
|seats1=5
|sc1=+2

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Gunnlaugur Kárason
|votes4=965
|seats4=1
|sc4=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir
|votes3=1577
|seats3=2
|sc3=-1

|invalid=42
|blank=149
|electorate=17086
}}

===[[Suðurnesjabær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B)
|cand3=Anton Kristinn Guðmundsson
|votes3=439
|seats3=2
|sc3=

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D)
|cand2=Haukur Andreasson
|votes2=495
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Daði Bergþórsson
|votes4=351
|seats4=2
|sc4=+2

|party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
|cand1=Svavar Grétarsson
|votes1=663
|seats1=3
|sc1=+1
         
|invalid= 14
|blank= 40
|electorate= 3152
}}
===[[Sveitarfélagið Vogar]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=Fyrir samfélagið (A)
|cand2=Gunnar J. Helgason
|votes2=223
|seats2=2
|sc2=+2

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Björg Ásta Þórðardóttir
|votes1=333
|seats1=3
|sc1=

|party3=Framboðsfélag E-listans (E)
|color3=
|cand3=Birgir Örn Ólafsson
|votes3=172
|seats3=1
|sc3=-2

|party4=Framfarafélag L-listans (L)
|color4=
|cand4=Kristinn Björgvinsson
|votes4=125
|seats4=1
|sc4=
        
|invalid=4
|blank=18
|electorate=1474
}}

===[[Grindavík]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand1=Ásrún Helga Kristinsdóttir
|votes1=367
|seats1=3
|sc1=+2

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir
|votes2=351
|seats2=3
|sc2=+1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Magnús Már Jakobsson
|votes3=119
|seats3=1
|sc3=-2
 
|invalid=1
|blank=4
|electorate=1117
}}

==Vesturland==
===[[Akranes]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B)
|cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson
|votes2= 1006
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Jón Guðni Guðmundsson
|votes4=454
|seats4=1
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Líf Lárusdóttur
|votes1= 1431
|seats1=3
|sc1=

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=Hrafn Ágúst Björnsson
|votes5=414
|seats5=1
|sc5=+1

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal
|votes3=949
|seats3=2
|sc3=-1
    
|invalid= 10       
|blank= 126
|electorate= 6296
}}

===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Davíð Sigurðsson
|votes2=527
|seats2=2
|sc2=-3

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Sigurður Guðmundsson
|votes1=608
|seats1=3
|sc1=+1

|party3=Borgarbyggðarlistinn (A)
|color3=#fc7d14
|cand3=Jovana Pavlović
|votes3=488
|seats3=2
|sc3=+1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M)
|cand4=Haukur Þór Hauksson
|votes4=455
|seats4=2
|sc4=+2

|valid=2078          
|invalid= 8   
|blank= 60
|electorate=3140
}}
Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. Framsóknarflokkur hafði haft hreinan meirihluta í Borgarbyggð sem féll nú.

===[[Snæfellsbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Auður Kjartansdóttir
|votes1=
|seats1=7
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Listi framfarasinna (H)
| cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason
| votes1 = 461
| seats1 = 4
| sc1 = 

| party2 = Íbúalistinn (Í)
| cand2 = Sigurður Grétar Jónasson
| votes2 = 305
| seats2 = 3
| sc2 = 

| invalid = 9
| blank = 26
| electorate = 989
}}

===[[Grundarfjarðarbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B)
|cand1=Fannar Þór Þorfinnsson
|votes1=252
|seats1=4
|sc1=+4

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Jósef Kjartansson
|votes2=159
|seats2=3
|sc2=-1
         
|invalid= 5   
|blank= 15
|electorate= 639
}}

===[[Hvalfjarðarsveit]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Samhent sveit (A)
| cand1 = Haraldur Benediktsson
| votes1 = 336
| seats1 = 5
| sc1 = 

| party2 = Íbúahreyfingin (Í)
| cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir
| votes2 = 150
| seats2 = 2
| sc2 = 

| invalid = 4
| blank = 17
| electorate = 657 
}}

===[[Dalabyggð]]===
Í Dalabyggð bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning.

===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]===
Í Eyja- og Miklaholtshrepp bauð enginn flokkur sig fram og því er óbundin kosning.

==Vestfirðir==
===[[Ísafjarðarbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B)
|cand1=Kristján Þór Kristjánsson
|votes1=698
|seats1=4
|sc1=+1

|party2=[[Viðreisn]] (C)
|cand2=Gylfi Ólafsson
|votes2=326
|seats2=1
|sc2=+1

|party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand3=Jónas Þór Birgisson
|votes3=521
|seats3=2
|sc3=-

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Sævar Óli Hjörvarsson
|votes4=91
|seats4=0
|sc4=-

|party5=[[Samfylkingin]]
|cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir
|votes5=400
|seats5=2
|sc5=-
         
|invalid=19    
|blank=38
|electorate=2976
}}

===[[Vesturbyggð]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Ný sýn (N)
| cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir
| votes1 = 375 
| seats1 = 4
| sc1 =

| party2 = Sterkari Vesturbyggð (V)
| cand2 = Hlynur Ársælsson
| votes2 = 262 
| seats2 = 3
| sc2 = +3

| invalid = 29
| electorate = 1097
}}
&lt;!-- Vantar skiptingu auðra og ógilda--&gt;
===[[Bolungarvík]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Máttur meyja og manna (K)
| cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson
| votes1 = 336
| seats1 = 3
| sc1 = -1

| party2 = Betri Bolungarvík (O)
| cand2 = Kristján Jón Guðmundsson
| votes2 = 247
| seats2 = 4
| sc2 = +4

| invalid = 11
| electorate = 774
}}
&lt;!-- Vantar skiptingu auðra og ógilda--&gt;
===[[Strandabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party2 = Framsóknarmenn og óháðir (B)
| cand2 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson
| votes2 = 74
| seats2 = 1
| sc2 = +1

| party1 = Vegvísir (G)
| cand1 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir
| votes1 = 141
| seats1 = 3
| sc1 = +3

| party3 = Strandabandalagið (T)
| cand3 = Þorgeir Pálsson
| votes3 = 69
| seats3 = 1
| sc3 = -2

| invalid = 2
| blank = 15
| electorate = 351
}}

===[[Reykhólahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Raddir okkar allra (R)
| cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir
| ipct1= 71,5
| votes1 = 
| seats1 = 4
| sc1 = 

| party2 = [[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
| cand2 = Hrefna Jónsdóttir
| ipct2= 28,5
| votes2 = 
| seats2 = 1
| sc2 = 

| invalid = 
| blank = 
| electorate = 196
}}
&lt;!-- vantar upplýsingar um atkvæðatölur og auða/ógilda --&gt;

===[[Súðavíkurhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party2 = Fjarðarlistinn (A)
| cand2 = Kristján Rúnar Kristjánsson
| votes2 = 53
| seats2 = 2
| sc2 = 

| party1 = Framtíðarlistinn (E)
| cand1 = Kjartan Geir Karlsson
| votes1 = 91
| seats1 = 3
| sc1 = 

| invalid = 0
| blank = 1
| electorate = 176
}}

===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]===
Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}&lt;/ref&gt;
====[[Kaldrananeshreppur]]====
Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fer fram óbundin kosning.
====[[Árneshreppur]]====
{{Kosningaúrslit
| dsv = y
| candtitle = Oddviti

| party1 = Framtíð Árneshrepps (Á)
| cand1 = Sigrún Sverrisdóttir
| votes1 = 31
| seats1 = 3
| sc1 = 

| party2 = Sólstöður (S)
| cand2 = Arnibjörn Bernharðsson
| votes2 = 22
| seats2 = 2
| sc2 = 

| invalid = 0
| blank = 1
| electorate = 57
}}
Í Árneshreppi fór fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

==Norðurland vestra==
===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=Einar Eðvald Einarsson
|votes3=571
|seats3=2
|sc3=-1

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Magnús Barðdal
|votes2=767
|seats2=3
|sc2=+1

|party1=[[Byggðalistinn]] (L)
|color1=black
|cand1=Eyþór Fannar Sveinsson
|votes1=839
|seats1=3
|sc1=+1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Högni Elfar Gylfason
|votes4=319
|seats4=1
|sc4=+1
      
|invalid=5
|blank=58
|electorate=3297
}}

===[[Húnabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=Öll saman (A)
|cand3=Jón Gíslason
|votes3=135 
|seats3=1
|sc3=+1

|party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B)
|cand2=Grímur Rúnar Lárusson
|votes2=298 
|seats2=3
|sc2=-

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Guðmundur Haukur Jakobsson
|votes1=445 
|seats1=5
|sc1=+1
      
|invalid= 2  
|blank= 17
|electorate=1034
}}

===[[Húnaþing vestra]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B)
|cand1=Sigurður Líndal Þórisson
|votes1=239
|seats1=2
|sc1=-1

|party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand3=Örn Arnarson
|votes3=196
|seats3=2
|sc3=0

|party2=Nýtt afl í Húnaþingi vestra (N)
|cand2=Viktor Ingi Jónsson
|votes2=264
|seats2=3
|sc2=+1

|blank=12
|invalid=2 
|electorate=963
}}

===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B)
|cand3=Eydís Inga Sigurjónsdóttir
|votes3=51
|seats3=1
|sc3=

|party2=Fyrir Skagaströnd (K)
|cand2=Vigdís Elva Þorgeirsdóttir
|votes2=122
|seats2=2
|sc2=

|party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
|cand1=Ragnheiður Erla Stefánsdóttir
|votes1=132
|seats1=2
|sc1=

|blank=3
|invalid=2       
|electorate=352
}}

==Norðurland eystra==
===[[Akureyri]]===
{{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}}
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party7=Akureyrarlistinn (A)
|colour7=#0176d3
|cand7=Þórhallur Jónsson
|votes7=774
|seats7=1
|sc7=+1

|party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand4=Sunna Hlín Jóhannesdóttir
|votes4=1552
|seats4=2
|sc4=

|party8=[[Viðreisn]] (C)
|cand8=Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir
|votes8=615
|seats8=0
|sc8=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]]
|votes1=1992
|seats1=2
|sc1=

|party2=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L)
|color2=#f36f21
|cand2=Óðinn Svan Óðinsson
|votes2=1976
|seats2=2
|sc2=-1

|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand5=Hlynur Jóhannsson
|votes5=829
|seats5=1
|sc5=

|party3=[[Samfylkingin]] (S)
|cand3=Sindri S. Kristjánsson
|votes3=1709
|seats3=2
|sc3=+1

|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V)
|cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir
|votes6=810
|seats6=1
|sc6=
         
|invalid=25    
|blank=275
|electorate=15547
}}

===[[Norðurþing]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=Eysteinn Heiðar Kristjánsson
|votes3=298
|seats3=2
|sc3=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Helena Eydís Ingólfsdóttir
|votes1=334
|seats1=2
|sc1=

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Listi samfélagsins]] (M)
|cand4=Rúnar Traustason
|votes4=251
|seats4=1
|sc4=

|party5=Óskalistinn (Ó)
|cand5=Ómar Gunnarsson
|votes5=228
|seats5=1
|sc5=+1

|party2=[[Samfylkingin]] (S)
|cand2=Kjartan Páll Þórarinsson
|votes2=306
|seats2=2
|sc2=+1

|party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V-listi velferðar]] (V)
|cand6=Aldey Unnar Traustadóttir
|votes6=225
|seats6=1
|sc6=-1

|blank=41
|invalid=4       
|electorate=2345
}}

===[[Fjallabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Tómas Atli Einarsson
|votes1=420
|seats1=3
|sc1=+1

|party2=H-listinn (H)
|cand2=Helgi Jóhannsson
|votes2=394
|seats2=2
|sc2=

|party3=[[Samfylkingin|Jafnaðarmannafélag Fjallabyggðar og óháðir]] (S)
|cand3=Jóhann K. Jóhannsson
|votes3=363
|seats3=2
|sc3=+2

|blank=21
|invalid=4       
|electorate=1555
}}

===[[Dalvíkurbyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party4=Byggðalistinn (A)
|cand4=Börkur Þór Ottósson
|votes4=134
|seats4=1
|sc4=+1

|party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand3=Monika Margrét Stefánsdóttir
|votes3=165
|seats3=1
|sc3=-1

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Benedikt Snær Magnússon
|votes2=257
|seats2=2
|sc2=

|party1=Dalvíkurbyggð (K)
|cand1=Helgi Einarsson
|votes1=512
|seats1=3
|sc1=

|blank=27
|invalid=8       
|electorate=1475
}}

===[[Þingeyjarsveit]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Ábyrgð (Á)
|cand1=Knútur Emil Jónasson
|votes1=390
|seats1=4
|sc1=

|party3=N listinn (N)
|cand3=Eyþór Kári Ingólfsson
|votes3=172
|seats3=1
|sc3=

|party2=Framfarir (L)
|cand2=Hallgrímur Páll Leifsson
|votes2=232
|seats2=2
|sc2=

|blank=23
|invalid=1       
|electorate=1115
}}


===[[Eyjafjarðarsveit]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=F-listinn (F)
|cand1=Hermann Ingi Gunnarsson
|votes1=418 
|seats1=5
|sc1=

|party2=K-listinn (K)
|cand2=Guðmundur Sigurbjörn Óskarsson
|votes2=249 
|seats2=2
|sc2=

|blank=11 
|invalid=  1     
|electorate=907 
}}

===[[Hörgársveit]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]]
|cand2=Árni Rúnar Örvarsson
|votes2=174
|seats2=2
|sc2=+2

|party1=Gróska (G)
|cand1=Sunna María Jónasdóttir
|votes1=241
|seats1=2
|sc1=-1

|party3=Hörgársveit (H)
|cand3=Bjarki Brynjólfsson
|votes3=89
|seats3=1
|sc3=-1

|blank=4
|invalid=4       
|electorate=715
}}

===[[Langanesbyggð]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Mateusz Swierczewski || 118 || 46,1
|-
| Jóhann Hafberg Jónasson || 115 || 44,9
|-
| Júlíus Þröstur Sigurbjartsson || 103 || 40,2
|-
| Christina Elisabeth Merkel || 93 || 36,3
|-
| Ólína Ingibjörg Jóhannesdóttir || 91 || 35,5
|-
| Sigurður Ragnar Kristinsson || 91 || 35,5
|-
| Sigurður Þór Guðmundsson || 83 || 32,4
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 256 || 97,3
|-
| Auð atkvæði || 4 || 1,5
|-
| Ógild atkvæði || 3 || 1,1
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''263''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''454'' || ''57,9''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 454 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því.

===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=Strönd til framtíðar (H)
|cand2=Ólafur Rúnar Ólafsson
|votes2=100
|seats2=2
|sc2=

|party3=Samstaða (S)
|cand3=Sigríður Ingibjörg Stefánsdóttir
|votes3=67
|seats3=1
|sc3=

|party1=Ströndungur (Ö)
|cand1=Bjarni Þór Guðmundsson
|votes1=121
|seats1=2
|sc1=

|blank=4
|invalid=3       
|electorate=377
}}

===[[Grýtubakkahreppur]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Gísli Gunnar Oddgeirsson || 164 || 84,5
|-
| Þorgeir Rúnar Finnsson || 135 || 69,6
|-
| Inga María Sigurbjörnsdóttir || 129 || 66,5
|-
| Árni Páll Jóhannsson || 74 || 38,1
|-
| Ingólfur Kr. Ásgeirsson || 71 || 36,6
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 194 || 99,5
|-
| Auð atkvæði || 1 || 0,5
|-
| Ógild atkvæði || 0 || 0,0
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''195''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''281'' || ''69,4''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 281 og voru þeir allir í kjöri.

===[[Tjörneshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Tjörneslistinn (T)
|cand1=Aðalsteinn Jóhannes Halldórsson
|votes1=
|seats1=5
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

==Austurland==
===[[Fjarðabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party4=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B)
|cand4=Þuríður Lillý Sigurðardóttir
|votes4=505
|seats4=2
|sc4=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] (D)
|cand1=Ragnar Sigurðsson
|votes1=749
|seats1=3
|sc1=-1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkur]] (M)
|cand3=Hrafn Bjarnason
|votes3=618
|seats3=2
|sc3=+2

|party2=[[Samfylkingin|Samfylking og annað félagshyggjufólk]] (S)
|cand2=Stefán Þór Eysteinsson
|votes2=707
|seats2=2
|sc2=+2

|blank=57
|invalid=3       
|electorate=3972
}}

===[[Múlaþing]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Jónína Brynjólfsdóttir
|votes2=619
|seats2=3
|sc2=

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Berglind Harpa Svavarsdóttir
|votes1=773
|seats1=4
|sc1=+1

|party5=Austurlistinn/Viðreisn Múlaþingi (L)
|cand5=Hólmfríður Rut Einarsdóttir
|votes5=287
|seats5=1
|sc5=-1

|party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand4=Lárus Bjarnason
|votes4=378
|seats4=1
|sc4=

|party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|VG og óháð]] (V)
|cand3=Ásrún Mjöll Stefánsdóttir
|votes3=498
|seats3=2
|sc3=

|blank=65
|invalid=10       
|electorate=3949
}}

===[[Vopnafjarðarhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Sterk Stoð (O)
|cand1=Íris Edda Jónsdóttir
|votes1=
|seats1=7
|sc1=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}
Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn.

===[[Fljótsdalshreppur]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Halla Auðunardóttir || 58 || 90,6
|-
| Guðni Jónsson || 47 || 73,4
|-
| Þórhallur Jóhannsson || 30 || 46,9
|-
| Lárus Heiðarsson || 28 || 43,8
|-
| Helga Eyjólfsdóttir || 27 || 42,2
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 64 || 95,1
|-
| Auð og ógild atkvæði || 3 || 1,6
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''67''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''96'' || ''69,8''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 96 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan þrjá sem sérstaklega höfðu skorast undan því. Tveir urðu jafnir í 5. og 6. sæti með 27 atkvæði og var þá notast við hlutkesti til að ákveða hvor yrði aðalmaður í sveitarstjórn.

==Suðurland==
===[[Sveitarfélagið Árborg]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B)
|cand2=Matthías Bjarnason
|votes2=1309
|seats2=2
|sc2=

|party4=[[Viðreisn]] (C)
|cand4=Heiðrún Kristmundsdóttir
|votes4=481
|seats4=1
|sc4=+1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Bragi Bjarnason
|votes1=3332
|seats1=6
|sc1=

|party3=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S)
|cand3=Sigurjón Vídalín Guðmundsson
|votes3=1184
|seats3=2
|sc3=

|blank=200
|invalid=23      
|electorate=9567
}}

===[[Vestmannaeyjabær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Eyþór Harðarson
|votes1=1422
|seats1=5
|sc1=+1

|party3=Eyjalistinn (E)
|cand3=Arndís María Kjartansdóttir
|votes3=488
|seats3=2
|sc3=

|party2=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand2=Jón Þór Guðjónsson
|votes2=643
|seats2=2
|sc2=+2

|blank=84
|invalid=12       
|electorate=3540
}}

===[[Hveragerðisbær]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B)
|cand3=Marta Rut Ólafsdóttir
|votes3=295
|seats3=1
|sc3=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Ingimar Guðmundsson
|votes1=869
|seats1=3
|sc1=+1

|party2=Okkar Hveragerði (O)
|cand2=Lárus Jónsson
|votes2=559
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=[[Samfylkingin|Samfylking og óflokksbundin]] (S)
|cand4=Birgitta Ragnarsdóttir
|votes4=256
|seats4=1
|sc4=+1

|blank=5
|invalid=20       
|electorate=2567
}}

===[[Sveitarfélagið Ölfus]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Samfylkingin|Samfylking og félagar]] (S)
|cand2=Gunnsteinn R Ómarsson
|votes2=474
|seats2=2
|sc2=+2

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand1=Grétar Ingi Erlendsson
|votes1=1070
|seats1=5
|sc1=+1

|blank=29
|invalid=0       
|electorate=2212
}}

===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og stuðningsmenn]] (B)
|cand1=Hjalti Þór Vignisson
|votes1=623
|seats1=3
|sc1=+1

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D)
|cand2=Gauti Árnason
|votes2=361
|seats2=2
|sc2=-1

|party4=Kex framboð (K)
|cand4=Eyrún Fríða Árnadóttir
|votes4=187
|seats4=1
|sc4=-1

|party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M)
|cand3=Reynir Ásgeirsson
|votes3=219
|seats3=1
|sc3=+1

|blank=19
|invalid=12       
|electorate=1922
}}

===[[Rangárþing eystra]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B)
|cand2=Rafn Bergsson
|votes2=320
|seats2=2
|sc2=-1

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og aðrir lýðræðissinnar]] (D)
|cand1=Anton Kári Halldórsson
|votes1=624
|seats1=4
|sc1=+1

|party3=N-listinn (N)
|cand3=Tómas Birgir Magnússon
|votes3=189
|seats3=1
|sc3=-

|blank=9
|invalid=3       
|electorate=1547
}}

===[[Rangárþing ytra]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Á-listinn (Á)
|cand1=Eggert Valur Guðmundsson
|votes1=574
|seats1=4
|sc1=

|party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listi sjálfstæðismanna]] (D)
|cand2=Ingvar Pétur Guðbjörnsson
|votes2=545
|seats2=3
|sc2=

|blank=36
|invalid=8       
|electorate=1518
}}

===[[Bláskógabyggð]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=T listi (T)
|cand1=Helgi Kjartansson
|votes1=
|seats1=
|sc1=

|party2=Þ listi (Þ)
|cand2=Anna Greta Ólafsdóttir
|votes2=
|seats2=
|sc2=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}

===[[Hrunamannahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Jón Bjarnason
|votes1=330
|seats1=3
|sc1=

|party2=L-listinn (L)
|cand2=Daði Geir Samúelsson
|votes2=170
|seats2=2
|sc2=

|invalid=12       
|electorate=675
}}

===[[Flóahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Framfaralistinn (I)
|cand1=Árni Eiríksson
|votes1=357
|seats1=4
|sc1=

|party2=T listinn (T)
|cand2=Almar Sigurðsson
|votes2=108
|seats2=1
|sc2=

|invalid= 14      
|electorate=567
}}

===[[Mýrdalshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=A fyrir alla (A)
|cand1=Anna Huld Óskarsdóttir
|votes1=
|seats1=
|sc1=

|party2=Samfélagið (Z)
|cand2=Björn Þór Ólafsson
|votes2=
|seats2=
|sc2=

|blank=
|invalid=       
|electorate=
}}

===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Uppbygging (E)
|cand1=Gunnar Örn Marteinsson
|votes1=179
|seats1=2
|sc1=

|party2=Samvinnulistinn (L)
|cand2=Haraldur Þór Jónsson
|votes2=240
|seats2=3
|sc2=

|blank=2
|invalid=3       
|electorate=496
}}

===[[Skaftárhreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D)
|cand1=Sveinn Hreiðar Jensson
|votes1=199
|seats1=3
|sc1=+2

|party2=Öflugt samfélag (Ö)
|cand2=Jóhannes Gissurarson
|votes2=121
|seats2=2
|sc2=-2

|blank=6
|invalid=4       
|electorate=454
}}

===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]===
{{Kosningaúrslit
|dsv=y
|candtitle=Oddviti

|party1=Framboðslisti um öflugt samfélag í vaxandi sveitarfélagi (A)
|cand1=Guðmundur Finnbogason
|votes1=309
|seats1=4
|sc1=

|party2=Betri sveit - fyrir okkur öll (Ö)
|cand2=Andrés Bertelsen
|votes2=154
|seats2=1
|sc2=

|blank=9
|invalid=1       
|electorate=579
}}

===[[Ásahreppur]]===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Fulltrúi !! Atkvæði !! %
|-
| Ísleifur Jónasson|| 86 || 68,8
|-
| Helga Björg Helgadóttir || 86 || 68,8
|-
| Kristín Hreinsdóttir || 72 || 57,6
|-
| Gréta Vilborg Guðmundsdóttir || 47 || 37,6
|-
| Emil Þórðarson || 46 || 36,8
|-
! colspan=3 |
|-
| Gild atkvæði || 125 || 98,4
|-
| Ógild atkvæði || 0 || 1,6
|-
| Auð atkvæði || 2 || 1,6
|-
| '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''127''' || '''100,0'''
|-
| ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''224'' || ''56,7''
|}
Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 224 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því.

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{Sveitarstjórnarkosningar}}
{{Íslensk stjórnmál}}
[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]]</text>
      <sha1>3bvzrstqt0pogxcm6fje9jdqu07ds3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Silja Sóley Birgisdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189881</id>
    <revision>
      <id>1963741</id>
      <parentid>1947534</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Uppfæri, lagfæri</comment>
      <origin>1963741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2626" sha1="rjpx0sr1ru3rm5o6q9vm1js044w3nzv" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| nafn = Silja Sóley Birgisdóttir
| mynd = Silja Sóley Birgisdóttir 2026.jpg
| myndatexti = Silja Sóley árið 2026
| fæðingarár = 2000
| stjórnmálaflokkur = [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur Íslands]]
}}
'''Silja Sóley Birgisdóttir''' (fædd [[13. maí]] [[2000]]) er borgarfulltrúi Sósíalistaflokksins í Reykjavík.

Hún var oddviti [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokks Íslands]] (J-lista) í [[Reykjavík]] í [[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|sveitarstjórnarkosningum 2026]].&lt;ref name=&quot;ruv&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-10-silja-soley-leidir-lista-sosialista-i-borginni-466613|title=Silja Sóley leiðir lista Sósíalista í borginni|website=RÚV|date=2026-02-10|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;visir&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262841326d/hin-25-ara-silja-sol-ey-odd-viti-sosial-ista-i-reykja-vik|title=Hin 25 ára Silja Sóley oddviti Sósíalista í Reykjavík|website=Vísir|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mannlif&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mannlif.is/greinar/stuningsfulltri-oddviti-ssalista--reykjavk/|title=Stuðningsfulltrúi oddviti Sósíalista í Reykjavík|website=Mannlíf|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt;

== Stjórnmál ==
Í febrúar 2026 tilkynnti [[Sósíalistafélag Reykjavíkur]] að Silja Sóley væri í oddvitasæti á framboðslista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavík í [[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|sveitarstjórnarkosningum 2026]]. Listinn var samþykktur á félagsfundi Sósíalistafélags Reykjavíkur þann 7. febrúar 2026. Hún hefur unnið sem stuðningsfulltrúi.&lt;ref name=&quot;xj10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/10-efstu-saeti-i-reykjavik|title=10 efstu sæti á framboðslista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavík|website=sosialistaflokkurinn.is|date=2026-02-07|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt;

Helstu stefnumál hennar og sósíalista í Reykjavík snerust um húsnæðismál og skólamál, þ.e. óhagnaðardrifið húsnæði og að bæta starfsaðstæður í leik- og grunnskólum.&lt;ref name=&quot;ruvhusnaedi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-11-vilja-bregdast-vid-husnaedisvanda-med-thvi-ad-borgin-byggi-meira-sjalf-466719|title=Vilja bregðast við húsnæðisvanda með því að borgin byggi meira sjálf|website=RÚV|date=2026-02-11|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{Tilvísanir}}

{{DEFAULTSORT:Silja Soley Birgisdottir}}
{{F|2000}}
[[Flokkur:Íslenskir stjórnmálamenn]]
[[Flokkur:Fólk tengt Sósíalistaflokki Íslands]]</text>
      <sha1>rjpx0sr1ru3rm5o6q9vm1js044w3nzv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963742</id>
      <parentid>1963741</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2728" sha1="bu328xqhdovww8u3d79hzc09aediknd" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| nafn = Silja Sóley Birgisdóttir
| mynd = Silja Sóley Birgisdóttir 2026.jpg
| myndatexti = Silja Sóley árið 2026
| fæðingarár = 2000
| stjórnmálaflokkur = [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur Íslands]]
}}
'''Silja Sóley Birgisdóttir''' (fædd [[13. maí]] [[2000]]) er borgarfulltrúi Sósíalistaflokksins í Reykjavík.

Hún var oddviti [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokks Íslands]] (J-lista) í [[Reykjavík]] í [[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|sveitarstjórnarkosningum 2026]].&lt;ref name=&quot;ruv&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-10-silja-soley-leidir-lista-sosialista-i-borginni-466613|title=Silja Sóley leiðir lista Sósíalista í borginni|website=RÚV|date=2026-02-10|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;visir&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262841326d/hin-25-ara-silja-sol-ey-odd-viti-sosial-ista-i-reykja-vik|title=Hin 25 ára Silja Sóley oddviti Sósíalista í Reykjavík|website=Vísir|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mannlif&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mannlif.is/greinar/stuningsfulltri-oddviti-ssalista--reykjavk/|title=Stuðningsfulltrúi oddviti Sósíalista í Reykjavík|website=Mannlíf|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt;

== Stjórnmál ==
Í febrúar 2026 tilkynnti [[Sósíalistafélag Reykjavíkur]] að Silja Sóley væri í oddvitasæti á framboðslista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavík í [[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|sveitarstjórnarkosningum 2026]]. Listinn var samþykktur á félagsfundi Sósíalistafélags Reykjavíkur þann 7. febrúar 2026. Hún hefur unnið sem stuðningsfulltrúi.&lt;ref name=&quot;xj10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/10-efstu-saeti-i-reykjavik|title=10 efstu sæti á framboðslista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavík|website=sosialistaflokkurinn.is|date=2026-02-07|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt;

Helstu stefnumál hennar og sósíalista í Reykjavík snerust um húsnæðismál og skólamál, þ.e. óhagnaðardrifið húsnæði og að bæta starfsaðstæður í leik- og grunnskólum.&lt;ref name=&quot;ruvhusnaedi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-11-vilja-bregdast-vid-husnaedisvanda-med-thvi-ad-borgin-byggi-meira-sjalf-466719|title=Vilja bregðast við húsnæðisvanda með því að borgin byggi meira sjálf|website=RÚV|date=2026-02-11|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt;

Faðir Silju er [[Birgir Þórarinsson]] (''Biggi Veira'') sem fer fyrir hljómsveitinni [[GusGus]].

== Tilvísanir ==
{{Tilvísanir}}

{{DEFAULTSORT:Silja Soley Birgisdottir}}
{{F|2000}}
[[Flokkur:Íslenskir stjórnmálamenn]]
[[Flokkur:Fólk tengt Sósíalistaflokki Íslands]]</text>
      <sha1>bu328xqhdovww8u3d79hzc09aediknd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Max von Sydow</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190745</id>
    <revision>
      <id>1963767</id>
      <parentid>1960677</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T10:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26810" sha1="9sndg2rnjor3ixdfxyvzole7w6t831x" xml:space="preserve">{{Leikari
| nafn             = Max von Sydow
| mynd             = Max von Sydow Cannes 2016.jpg
| mynd_texti       = Max von Sydow á [[Kvikmyndahátíðin í Cannes|Kvikmyndahátíðinni í Cannes]] árið 2016.
| fæðingarnafn     = Carl Adolf von Sydow
| fæðingardagur    = {{fæðingardagur|1929|4|10}}
| fæðingarstaður   = [[Lund]], [[Svíþjóð]]
| dánardagur       = {{dánardagur og aldur|2020|3|8|1929|4|10}} 
| dánarstaður      = [[Marseille]], [[Frakkland]]i
| þjóðerni         = [[Svíþjóð|Sænskur]]
| ár               = 1949–2020
| maki             = {{gifting|Christina Olin|1951|1979|orsök=skildu}}&lt;br&gt;{{gifting|Catherine Brelet|1997}}
| börn             = 4
| foreldrar        = [[Carl Wilhelm von Sydow]] (faðir)
| helstu_hlutverk  ='''Antonius Block''' &lt;br /&gt;í ''[[Sjöunda innsiglið|Sjöunda innsiglinu]]''
&lt;!-- Verðlaun --&gt;
| óskarsverðlaun   = 
| emmy-verðlaun    =
| gg-verðlaun      =
| bafta-verðlaun   =
}}
'''Max von Sydow''' (fæddur '''Carl Adolf von Sydow'''; 10. apríl 1929 – 8. mars 2020) var sænskur og franskur leikari. Hann var virkur í um 70 ár í evrópskum og bandarískum kvikmyndum, sjónvarpi og leikhúsum. Á þeim tíma birtist hann í rúmlega 150 kvikmyndum og fjölda sjónvarpsþátta á mörgum tungumálum.&lt;ref name=Atlantic2015&gt;{{cite web |last=Rafferty |first=Terrence |date=December 2015 |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2015/12/the-greatest-actor-alive/413167/ |title=The Greatest Actor Alive |work=[[The Atlantic]] |access-date=10 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=VillageVoice2012&gt;{{cite web |last=Hynes |first=Eric |date=28 November 2012 |url=https://www.villagevoice.com/2012/11/28/staring-down-death-the-singular-career-of-max-von-sydow/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180913034544/https://www.villagevoice.com/2012/11/28/staring-down-death-the-singular-career-of-max-von-sydow/ |url-status=dead |archive-date=13 September 2018 |title=Staring Down Death: The Singular Career of Max von Sydow |work=[[The Village Voice]] |access-date=10 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

Von Sydow var þekktur fyrir fjölbreytt hlutverk sín, allt frá tilfinningalausum, íhugulum söguhetjum og háðslegum listamönnum til illyrmislegra og glaðhlakkalegra skúrka. Á ferli sínum hlaut von Sydow fjölda verðlauna, meðal annars heiðursverðlaun frá [[Kvikmyndahátíðin í Cannes|kvikmyndahátíðunum í Cannes]] og [[Kvikmyndahátíðin í Feneyjum|Feneyjum]]. Hann var tvisvar tilnefndur til [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]], sem besti aðalleikarinn fyrir hlutverk sitt í myndinni ''[[Pelle sigurvegari]]'' (1987) og besti aukaleikarinn fyrir ''[[Extremely Loud &amp; Incredibly Close (kvikmynd)|Extremely Loud &amp; Incredibly Close]]'' (2011).

Von Sydow öðlaðist fyrst frægð á alþjóðavísu með því að leika miðaldariddarann Antonius Block í kvikmyndinni ''[[Sjöunda innsiglið]]'' (1957) eftir [[Ingmar Bergman]], þar sem persóna hans birtist í frægum atriðum að [[Skák|tefla]] við [[Maðurinn með ljáinn|dauðann]]. Hann birtist í ellefu kvikmyndum í leikstjórn Bergmans, þar á meðal ''[[Að leiðarlokum]]'' (1957), ''[[Meyjarlindin]]'' (1960), ''[[Sem í skuggsjá]]'' (1961), ''[[Kvöldmáltíðargestirnir]]'' (1963), ''[[Skömmin]]'' (1968) og ''[[Snertingin]]'' (1971).

Frumraun von Sydow í bandarískri kvikmynd var sem [[Jesús Kristur]] í biblíustórmyndinni ''[[Maðurinn frá Nazaret]]'' (1965). Hann birtist síðan í kvikmyndum á borð við ''[[Hawaii (kvikmynd frá 1966)|Hawaii]]'' (1966), ''[[Særingamaðurinn]]'' (1973), ''[[Gammurinn á flótta]]'' (1975), ''[[Hvell-Geiri (kvikmynd)|Hvell-Geiri]]'' (1980), ''[[Ofurmennið Conan (kvikmynd frá 1982)|Ofurmennið Conan]]'' (1982) og [[James Bond|''James Bond''-myndina]] ''[[Segðu aldrei aftur aldrei]]'' (1983). Hann lék einnig aukahlutverk í kvikmyndum eins og ''[[Dune (kvikmynd frá 1984)|Dune]]'' (1984), ''[[Hanna og systur hennar]]'' (1986), ''[[Uppvakningar (kvikmynd)|Uppvakningar]]'' (1990), ''[[Minority Report]]'' (2002), ''[[Köfunarkúpan og fiðrildið]]'' (2007), ''[[Fangaeyjan]]'' (2010), ''[[Hrói höttur (kvikmynd frá 2010)|Hrói höttur]]'' (2010) og ''[[Stjörnustríð: Mátturinn vaknar]]'' (2015). Hann lék illmennið Leland Gaunt (eða [[Djöfullinn|djöfulinn]]) í myndinni ''[[Nytsamir sakleysingjar]]'' (1993) eftir samnefndri sögu [[Stephen King|Stephens King]]. Árið 2016 lék hann þríeygðu krákuna í fantasíuþáttunum ''[[Krúnuleikar (sjónvarpsþættir)|Krúnuleikar]]'' á [[HBO]] og var tilnefndur til Primetime Emmy-verðlauna sem besti gestaleikarinn í dramaþáttum fyrir hlutverkið.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.emmys.com/bios/max-von-sydow|title= Max von Sydow|website= Emmys.com|accessdate= February 22, 2021}}&lt;/ref&gt;

Von Sydow hlaut menningarverðlaun konungsstofnunar Svíþjóðar árið 1954, var skipaður liðsforingi í lista- og bréfareglu Frakklands árið 2005 og riddari frönsku heiðursorðunnar 17. október 2012.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.dn.se/arkiv/kultur/max-von-sydow-dubbad-till-riddare/ |newspaper=[[Dagens Nyheter]] |title=Max von Sydow dubbad till riddare |trans-title=Max von Sydow sleginn til riddara |author=TT Spektra |date=24 January 2011 |access-date=19 October 2016 |language=sv |author-link=Tidningarnas Telegrambyrå}}&lt;/ref&gt;

== Kvikmyndaskrá ==
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ár
! Titill
! Hlutverk
! Leikstjóri
! class=unsortable|Athugasemdir
! class=unsortable|{{Abbr|Tilv.|Tilvísanir}}
|-
| 1949
| ''[[Aðeins móðir]]'' (''Bare en mor'')
| Nils
|rowspan=2|[[Alf Sjöberg]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.svenskfilmdatabas.se/en/Item/?type=person&amp;itemid=63127#films|title=Max von Sydow|work=Swedish Film Database|date=10 April 1929 |access-date=9 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba1bf17ba|archive-url=https://web.archive.org/web/20160531023232/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba1bf17ba|url-status=dead|archive-date=May 31, 2016|title=Max von Sydow|work=BFI|access-date=9 March 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1951
| ''[[Fröken Julie (kvikmynd frá 1951)|Fröken Julie]]''
| Hand
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1953
| ''[[Ingen mans kvinna (kvikmynd 1953)|Ingen mans kvinna]]''
| Olaf
| [[Lars-Eric Kjellgren]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1956
| ''[[Rätten att älska]]''
| Bergman
| [[Mimi Pollak]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=3 | 1957
| ''[[Sjöunda innsiglið]]'' (''Det sjunde inseglet'')
| Antonius Block
| [[Ingmar Bergman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Prästen i Uddarbo]]''
| Gustaf Ömark
| [[Kenne Fant]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Að leiðarlokum]]'' (''Smultronstället'')
| Henrik Åkerman
| [[Ingmar Bergman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=3 | 1958
| ''[[Við lífsins dyr]]'' (''Nära livet'')
| Harry Andersson
| [[Ingmar Bergman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''Kvinnlig spion 503''
| Tysk topagent Horst
| [[Jørn Jeppesen]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Andlitið]]'' (''Ansiktet'')
| Albert Emanuel Vogler
| rowspan=2 | [[Ingmar Bergman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 1960
| ''[[Meyjarlindin]]'' (''Jungfrukällan'')
| Töre
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Brúðkaupsdagurinn]]'' (''Bröllopsdagen'')
| Anders Frost
| [[Kenne Fant]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1961
| ''[[Sem í skuggsjá]]'' (''Såsom i en spegel'')
| Martin
| [[Ingmar Bergman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 1962
| ''[[Nilli Hólmgeirsson og ævintýraför hans um Svíþjóð (kvikmynd)|Nilli Hólmgeirsson og ævintýraför hans um Svíþjóð]]'' (''Nils Holgerssons underbara resa'')
| Faðirinn
| [[Kenne Fant]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Ástkonan]]'' (''Älskarinnan'')
| Kvæntur maður
| [[Vilgot Sjöman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1963
| ''[[Kvöldmáltíðargestirnir]]'' (''Nattvardsgästerna'')
| Jonas Persson
| [[Ingmar Bergman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=3 | 1965
| ''[[4x4 (kvikmynd frá 1965)|4x4]]''
| {{lang|da|Kvist}}
| [[Jan Troell]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Maðurinn frá Nazaret]]'' (''The Greatest Story Ever Told'')
| [[Jesús Kristur]]
| [[George Stevens]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Verðlaunin (kvikmynd frá 1965)|Verðlaunin]]'' (''The Reward'')
| Scott Swenson
| [[Serge Bourguignon]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=3 | 1966
| ''[[Hawaii (kvikmynd frá 1966)|Hawaii]]''
| Séra Abner Hale
| [[George Roy Hill]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Quiller skýrslan]]'' (''The Quiller Memorandum'')
| {{lang|de|Oktober}}
| [[Michael Anderson (leikstjóri)|Michael Anderson]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Svona er lífið]]'' (''Här har du ditt liv'')
| {{lang|sv|Smålands-Pelle}}
| [[Jan Troell]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=3 | 1968
| ''[[Tími úlfsins]]'' (''Vargtimmen'')
| Johan Borg
| [[Ingmar Bergman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Svarta palmkronor]]''
| Gustav Olofsson
| [[Lars-Magnus Lindgren]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Skömmin]]'' (''Skammen'')
| Jan Rosenberg
| [[Ingmar Bergman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 1969
| ''[[Made in Sweden (kvikmynd)|Made in Sweden]]''
| Magnus Rud
| [[Johan Bergenstråhle]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[En Passion]]''
| Andreas Winkelman
|[[Ingmar Bergman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1970
| ''[[Bréfið til Kreml]]'' (''The Kremlin Letter'')
| Kosnov ofursti
| [[John Huston]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=4 | 1971
| ''[[The Night Visitor]]''
| Salem
| [[László Benedek]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Vesturfararnir (kvikmynd)|Vesturfararnir]]'' (''Utvandrarna'')
| Karl Oskar
| [[Jan Troell]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Snertingin]]'' (''Beröringen'')
| Andreas Vergerus
| [[Ingmar Bergman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Eplastríðið]]'' (''Äppelkriget'')
| Roy Lindberg
| [[Tage Danielsson]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 1972
| ''[[Strokumaðurinn]]'' (''Embassy'')
| Gorenko
| [[Gordon Hessler]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Landnemarnir]]'' (''Nybyggarna'')
| Karl Oskar
| [[Jan Troell]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1973
| ''[[Særingamaðurinn]]'' (''The Exorcist'')
| Faðir Lankester Merrin
| [[William Friedkin]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1974
| ''[[Sléttuúlfurinn (kvikmynd)|Sléttuúlfurinn]]'' (''Steppenwolf'')
| Harry Haller
| [[Fred Haines]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=4 | 1975
| ''[[Eggið er laust]]'' (''Ägget är löst!)
| Faðirinn
| [[Hans Alfredson]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''Le miroir éclate''
| Matthew Lawrence
| [[Claude d'Anna]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Gammurinn á flótta]]'' (''Three Days of the Condor'')
| G. Joubert
| [[Sydney Pollack]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Borg dauðans]]'' (''The Ultimate Warrior'')
| Baróninn
| [[Robert Clouse]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=5 | 1976
| ''[[Cuore di cane]]''
| Prófessor Filipp Filippovich Preobrazenski
| [[Alberto Lattuada]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Cadaveri eccellenti]]''
| Forseti hæstaréttar
| [[Francesco Rosi]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Foxtrot (kvikmynd frá 1976)|Foxtrot]]''
| Larsen
| [[Arturo Ripstein]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Eyðimörk tartaranna]]'' (''Il deserto dei Tartari'')
| Hortiz
| [[Valerio Zurlini]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Sigling hinna dæmdu]]'' (''Voyage of the Damned'')
| Schroeder skipstjóri
| [[Stuart Rosenberg]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=3 | 1977
| ''[[Særingamaðurinn II]]'' (''The Exorcist II: The Heretic'')
| Faðir Lankester Merrin
| [[John Boorman]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Að duga eða drepast (kvikmynd frá 1977)|Að duga eða drepast]]'' (''March or Die'')
| François Marneau
| [[Dick Richards]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Gran bollito]]''
| Lisa Carpi
| [[Mauro Bolognini]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1978
| ''[[Var Patton myrtur?]]'' (''Brass Target'')
| Shelley
| [[John Hough (leikstjóri)|John Hough]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 1979
| ''[[Fellibylurinn]]'' (''Hurricane'')
| Dr. Danielsson
| [[Jan Troell]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''Bugie bianche''
| Marcello Herrighe
| {{Interlanguage link|Stefano Rolla|it}}
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 1980
| ''[[Dauðinn á skerminum]]'' (''Death Watch'')
| Gerald Mortenhoe
| [[Bertrand Tavernier]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Hvell-Geiri (kvikmynd)|Hvell-Geiri]]'' (''Flash Gordon'')
| Ming hinn miskunnarlausi
| [[Mike Hodges]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 1981
| ''[[Flótti til sigurs]]'' (''Escape to Victory'')
| Karl von Steiner majór
| John Huston
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''She Dances Alone''
| Hann sjálfur / Nijinsky
| Robert Dornhelm
| Talsetning
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 1982
| ''[[Ofurmennið Conan (kvikmynd frá 1982)|Ofurmennið Conan]]'' (''Conan the Barbarian'')
| Ósrik konungur
| [[John Milius]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Loftsiglingin]]'' (''Ingenjör Andrées luftfärd'')
| Salomon August Andrée
| [[Jan Troell]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''Hit Man''
| O'Donnell ofursti
| {{Interlanguage link|José Antonio de la Loma|es}}
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
|rowspan=3|1983
| ''{{Interlanguage link|Le Cercle des passions|fr}}''
| Carlo di Vilalfratti
| [[Claude d'Anna]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Strange Brew]]''
| Smith bruggarameistari
| [[Rick Moranis]] &lt;br /&gt;[[Dave Thomas (leikari)|Dave Thomas]]
| 
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Segðu aldrei aftur aldrei]]'' (''Never Say Never Again'')
| [[Ernst Stavro Blofeld]]
| [[Irvin Kershner]]
| 
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 1984
| ''[[Dreamscape]]''
| Dr. Paul Novotny
| [[Joseph Ruben]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Dune (kvikmynd frá 1984)|Dune]]''
| Dr. Líet-Kaíns
| [[David Lynch]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 1985
| ''[[Code Name: Emerald]]''
| Jurgen Brausch
| [[Jonathan Sanger]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Il pentito]]''
| Spinola
| [[Pasquale Squitieri]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=4 | 1986
| ''[[Hanna og systur hennar]]'' (''Hannah and Her Sisters'')
| Frederick
| [[Woody Allen]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[The Second Victory (kvikmynd)|The Second Victory]]''
| Dr. Huber
| [[Gerald Thomas]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Oviri]]''
| [[August Strindberg]]
| [[Henning Carlsen]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Brostinn strengur]]'' (''Duet for One'')
| Dr. Louis Feldman
| [[Andrej Kontsjalovskíj]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1987
| ''[[Pelle sigurvegari]]'' (''Pelle Erobreren'')
| Lassefar Karlsson
| [[Bille August]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1988
| ''[[Katinka (kvikmynd)|Katinka]]''
| {{n/a}}
| Max von Sydow
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1989
| ''[[Draugabanar II]]'' (''Ghostbusters II'')
| Vigo
| [[Ivan Reitman]]
| Talsetning
|&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Miller|first1=Cynthia J.|url=https://books.google.com/books?id=GconDAAAQBAJ&amp;pg=PA204|title=The Laughing Dead: The Horror-Comedy Film from Bride of Frankenstein to Zombieland|last2=Riper|first2=A. Bowdoin Van|date=2016-05-20|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=978-1-4422-6833-3|pages=204|language=en|quote=the ghost of Vigo, voiced by Max von Sydow}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=4 | 1990
| ''[[Mio caro dottor Gräsler]]''
| Von Schleheim
| [[Roberto Faenza]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Una vita scellerata]]''
| [[Klemens 7.|Klemens 7. páfi]]
| [[Giacomo Battiato]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Pabbi (kvikmynd frá 1990)|Pabbi]]'' (''Father'')
| Joe Mueller
| [[John Power (leikstjóri)|John Power]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Uppvakningar (kvikmynd)|Uppvakningar]]'' (''Awakenings'')
| Dr. Peter Ingham
| [[Penny Marshall]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=5 | 1991
| ''[[Dauðakossinn (kvikmynd frá 1991)|Dauðakossinn]]'' (''A Kiss Before Dying'')
| Thor Carlsson
| [[James Dearden]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Evrópa (kvikmynd frá 1991)|Evrópa]]'' (''Europa'')
| Sögumaður
| [[Lars von Trier]]
| Talsetning
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Til endaloka heimsins]]'' (''Until the End of the World'')
| Henry Farber
| [[Wim Wenders]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Uxinn]]'' (''Oxen'')
| Prestur
| [[Sven Nykvist]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Í góðu skyni]]'' (''Den goda viljan'')
| Johan Åkerblom
| [[Bille August]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1992
| ''{{Interlanguage link|Þögul snerting|pl|3=Dotknięcie ręki|lt=Þögul snerting}}'' (''Dotknięcie ręki'')
| Henry Kesdi
| [[Krzysztof Zanussi]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 1993
| ''[[Ferðin hans afa]]'' (''Morfars resa'')
| Simon S.L. Fromm
| {{Interlanguage link|Staffan Lamm|sv}}
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Nytsamir sakleysingjar]]'' (''Needful Things'')
| Leland Gaunt
| [[Fraser C. Heston]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1994
| ''Time is Money''
| Joe Kaufman
| [[Paolo Barzman]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1995
| ''[[Dredd dómari (kvikmynd)|Dredd dómari]]'' (''Judge Dredd'')
| Fargo dómari
| [[Danny Cannon]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 1996
| ''[[Hamsun (kvikmynd)|Hamsun]]''
| [[Knut Hamsun]]
| [[Jan Troell]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Jerúsalem (kvikmynd frá 1996)|Jerúsalem]]'' (''Jerusalem'')
| Prestur
| [[Bille August]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1997
| ''[[Herkúles (kvikmynd frá 1997)|Herkúles]]'' (''Hercules'')
| [[Seifur]]
| [[Ron Clements]]&lt;br/&gt;[[John Musker]]
| Sænsk talsetning
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1997
| ''[[Á óvinasvæði]]'' (''Hostile Waters'')
| Tsjervavín flotaforingi
| [[David Drury (leikstjóri)|David Drury]]
| 
|
|-
| 1998
| ''[[Hvaða draumar okkar vitja]]'' (''What Dreams May Come'')
| Albert Lewis 
| [[Vincent Ward (leikstjóri)|Vincent Ward]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 1999
| ''[[Fellur mjöll í sedrusskógi (kvikmynd)|Fellur mjöll í sedrusskógi]]'' (''Snow Falling on Cedars'')
| Nels Gudmundsson
| [[Scott Hicks (leikstjóri)|Scott Hicks]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=3 | 2001
| ''[[Non ho sonno]]''
| Ulisse Moretti
| [[Dario Argento]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Drúídar (kvikmynd)|Drúídar]]'' (''Druids'')
| Guttuart
| [[Jacques Dorfmann]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Heill á húfi]]'' (''Intacto'')
| Samuel
| [[Juan Carlos Fresnadillo]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 2002
| ''[[Minority Report (kvikmynd)|Minority Report]]''
| Lamar Burgess
| [[Steven Spielberg]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''Les amants de Mogador''
| {{n/a}}
| [[Souheil Ben-Barka]]
|
|&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Dixon|first1=Wheeler Winston|url=https://books.google.com/books?id=fF9TDwAAQBAJ&amp;dq=max+von+sydow+%22Les+amants+de+Mogador%22&amp;pg=PA340|title=A Short History of Film, Third Edition|last2=Foster|first2=Gwendolyn Audrey|date=2018-03-30|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-9516-0|pages=340|language=en|quote=In 2002, Ben-Barka wrote and directed ''Les amants de Mogador'' (''The Lovers of Mogador''), starring Max von Sydow.}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2004
| ''Night of the Living Dorks''
| Lankester Merrin
| Matthias Dinter
|Smáhlutverk, ekki nefndur á kreditlista
|
|-
| 2005
| ''[[Heidi (kvikmynd frá 2005)|Heidi]]''
| Alp frændi
| [[Paul Marcus]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 2006
| ''[[L'inchiesta]]''
| [[Tíberíus]]
| [[Giulio Base]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=3 | 2007
| ''[[Rush Hour 3]]''
| Varden Reynard
| [[Brett Ratner]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Emotional Arithmetic]]''
| Jakob Bronski
| [[Paolo Barzman]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Köfunarkúpan og fiðrildið]]'' (''The Diving Bell and the Butterfly'')
| Papinou
| [[Julian Schnabel]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 2009
| ''[[Solomon Kane (kvikmynd)|Solomon Kane]]''
| Josiah Kane
| [[Michael J. Bassett]]
|
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Un homme et son chien]]''
| Liðsforinginn
| [[Francis Huster]]
| Smáhlutverk
|&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2010
| ''[[Fangaeyjan]]'' (''Shutter Island'')
| Dr. Jeremiah Naehring
| [[Martin Scorsese]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Hrói höttur (kvikmynd frá 2010)|Hrói höttur]]'' (''Robin Hood'')
| Sir Walter Loxley
| [[Ridley Scott]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[Múmínálfarnir og halastjarnan]]'' (''Mumintrollen och kometen'')
| Sögumaður
| Maria Lindberg
| Talsetning
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;
|-
| ''[[The Wolfman (kvikmynd frá 2010)|The Wolfman]]''
| Lestarfarþegi
| [[Joe Johnston]]
| Aðeins í útgáfu leikstjóra
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.expressen.se/noje/max-von-sydow-bortklippt-sorgligt/|title=Max von Sydow bortklippt: &quot;Sorgligt&quot;|date=2010-02-11|website=www.expressen.se|language=sv|access-date=2020-03-10|quote=Max von Sydow hade en mindre roll i skräckfilmen The Wolfman - men klipptes bort [Max von Sydow átti aukahlutverk í hryllyngsmyndinni ''Úlfmaðurinn'' - en var klipptur út]}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2011
| ''[[Extremely Loud &amp; Incredibly Close (kvikmynd)|Extremely Loud &amp; Incredibly Close]]''
| Leigusalinn
| [[Stephen Daldry]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| rowspan=2 | 2012
| ''Truth &amp; Treason''
| Frank Fikeis
|
|
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.svd.se/franske-von-sydow-gor-succe|title=&quot;Franske&quot; von Sydow gör succé|date=2012-02-13|work=Svenska Dagbladet|access-date=2020-03-10|language=sv|issn=1101-2412}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Branded (kvikmynd frá 2012)|Branded]]''
| Joseph Pascal
| Jamie Bradshaw &lt;br /&gt;&amp; Aleksandr Dulerayn
|
|&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Webster|first=Andy|url=https://www.nytimes.com/2012/09/08/movies/branded-starring-ed-stoppard.html|title=A Marketing Man Fights the Madness|date=2012-09-07|work=The New York Times|access-date=2020-03-10|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2013
| ''[[Dragons 3D]]''
| Dr. Alistair Conis
| Marc Fafard
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://deadline.com/2014/07/video-max-von-sydow-dragons-imax-798806/|title=Max Von Sydow Heads To Imax Screens In 'Dragons 3D': Video|last=Yamato|first=Jen|date=2014-07-02|website=Deadline|language=en|access-date=2020-03-10}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=2 | 2015
| ''[[The Letters (kvikmynd frá 2014)|The Letters]]''
| Faðir [[Celeste van Exem]]
| William Riead
|
|&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Jaworowski|first=Ken|url=https://www.nytimes.com/2015/12/04/movies/review-the-letters-a-biopic-of-mother-teresa.html|title=Review: 'The Letters,' a Biopic of Mother Teresa|date=2015-12-03|work=The New York Times|access-date=2020-03-10|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Stjörnustríð: Mátturinn vaknar]]'' (''Star Wars: The Force Awakens'')
| Lor San Tekka
| [[J. J. Abrams]]
|
|&lt;ref name=&quot;SFdbFilmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BFIFilmography&quot; /&gt;
|-
| 2016
| ''[[Les Premiers, les Derniers]]''
| Útfararstjórinn
| [[Bouli Lanners]]
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/first-last-les-premiers-les-864414|title='The First, The Last' ('Les premiers, les derniers'): Berlin Review|date=2016-02-12|website=The Hollywood Reporter|language=en|access-date=2020-03-10}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018
| ''[[Kursk (kvikmynd)|Kursk]]''
| Vladimir Petrenko
| [[Thomas Vinterberg]]
|
|&lt;ref name=TelegraphObit&gt;{{cite news |date=9 March 2020 |title=Max von Sydow, actor who played chess with Death in 'The Seventh Seal' – obituary |url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2020/03/09/max-von-sydow-actor-played-chess-death-seventh-seal-obituary/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2020/03/09/max-von-sydow-actor-played-chess-death-seventh-seal-obituary/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |access-date=9 March 2020}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2021
| ''[[Kalavryta 1943]]''
| Nikolas Andreou (gamall)
| Nicholas Dimitropoulos
| Frumsýnd eftir dauða von Sydow
|&lt;ref name=TelegraphObit/&gt;
|}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{stubbur|æviágrip|leikari}}
{{DEFAULTSORT:Sydow, Max von}}
{{fd|1929|2020}}
[[Flokkur:Sænskir leikarar]]</text>
      <sha1>9sndg2rnjor3ixdfxyvzole7w6t831x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beinir Johannesen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190776</id>
    <revision>
      <id>1963752</id>
      <parentid>1961116</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T04:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1159</id>
      </contributor>
      <comment>Skráin Beinir_johannesen.jpg var fjarlægð og henni eytt af Commons af [[c:User:Krd|Krd]] vegna þess að No permission since 12 May 2026</comment>
      <origin>1963752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3733" sha1="9oxfjvw4m42l7jmws1u7k4gsemks3od" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| nafn = Beinir Johannesen
| búseta = 
| mynd =
| myndastærð = 
| myndatexti1 = Beinir Johannesen árið 2026.
| titill = [[Lögmaður Færeyja]]
| stjórnartíð_start =13. apríl 2026
| stjórnartíð_end =
| einvaldur = [[Friðrik 10. Danakonungur|Friðrik 10.]]
| forveri = [[Aksel V. Johannesen]]
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1997|2|12}}
| fæðingarstaður = [[Klaksvík]], [[Færeyjar|Færeyjum]]
| stjórnmálaflokkur = [[Fólkaflokkurinn]]
| maki = Helena Johannesen
| börn = 
| háskóli = 
}}
'''Beinir Johannesen''' (f. 12. febrúar 1997) er [[Færeyjar|færeyskur]] stjórnmálamaður frá [[Klaksvík]], núverandi formaður [[Fólkaflokkurinn|Fólkaflokksins]] og núverandi [[lögmaður Færeyja]].&lt;ref name=&quot;info2020&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;klaksvik&quot;/&gt;

Þegar Beinir var kjörinn á [[lögþing Færeyja]] 31. ágúst 2019 hafði hann nýlega útskrifast úr menntaskóla og var meðlimur í bæjarráði Klaksvíkur fyrir Fólkaflokkinn.&lt;ref name=&quot;klaksvik&quot;/&gt; Hann hlaut 995 einstaklingsatkvæði, sem voru flest atkvæði allra frambjóðenda flokksins og allra frambjóðenda sem náðu kjöri í fyrstu umferð. Í kosningum á [[danska þingið]] 5. júní sama ár hafði hann hlotið 677 einstaklingsatkvæði.&lt;ref name=&quot;info2019aug&quot;/&gt;

Beinir Johannesen var kjörinn formaður Fólkaflokksins þann 10. nóvember 2022 eftir að Christian Andreasen sagði af sér, stuttu eftir kosningar á danska þingið. Hann var þá aðeins 25 ára gamall.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kvf.fo/greinar/2022/11/10/beinir-johannesen-nyggjur-formadur-i-folkaflokkinum |title=Beinir Johannesen nýggjur formaður í Fólkaflokkinum |last=Hansen |first=Uni L. |date=10. november 2022 |website=kvf.fo |publisher=Kringvarp Føroya |access-date=10. november 2022|archive-date=2022-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110231400/http://kvf.fo/greinar/2022/11/10/beinir-johannesen-nyggjur-formadur-i-folkaflokkinum |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

Í kosningum á lögþingið 26. mars 2026 hlaut Beinir 1.679 einstaklingsatkvæði. Fólkaflokkurinn varð stærsti flokkurinn á lögþinginu og myndaði ríkisstjórn ásamt [[Jafnaðarflokkurinn|Jafnaðarflokknum]] og [[Sambandsflokkurinn|Sambandsflokknum]]. Beinir varð yngsti lögmaður í sögu Færeyja, þá 29 ára gamall.&lt;ref&gt;https://kvf.fo/greinar/2026/04/09/hava-skrivad-undir-samgonguskjalid&lt;/ref&gt;

== Fjölskylda ==
Beinir Jo­hann­e­sen er sonarsonur [[Vilhelm Johannesen|Vilhelms Johannesen]], sem var þingmaður á lögþinginu frá 1980 til 2008. Hann er jafnframt bróðursonur [[Aksel V. Johannesen|Aksels V. Johannesen]], sem var lögmaður Færeyja á undan honum og er formaður Jafnaðarflokksins.&lt;ref name=&quot;info2019sep&quot;/&gt;

== Tenglar ==
*[https://www.in.fo/news-detail/eg-helt-eg-kundi-gera-mun - Eg helt eg kundi gera mun], in.fo, 15.02.2020 
*[https://kvf.fo/valevni Hesi stilla upp til løgtingsvalið 2019 - A - Beinir Johannesen], kvf.fo
*[https://www.klaksvik.fo/byradslimir Býráðslimir], klaksvik.fo

== Heimildir ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;info2020&quot;&gt;[https://www.in.fo/news-detail/eg-helt-eg-kundi-gera-mun - Eg helt eg kundi gera mun], in.fo, 15.02.2020&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;klaksvik&quot;&gt;[https://www.klaksvik.fo/byradslimir Býráðslimir], klaksvik.fo&lt;/ref&gt; 
&lt;ref name=&quot;info2019aug&quot;&gt;[https://www.in.fo/news-detail/news/beinir-johannesen-gjoert-kanonval/ Beinir Johannesen gjørt kanónval], in.fo, 31. 08. 2019&lt;/ref&gt; 
&lt;ref name=&quot;info2019sep&quot;&gt;[https://www.in.fo/news-detail/fleiri-tingf-lk-hava-havt-p-par-og-abbar-l-gtinginum Fleiri tingfólk hava havt pápar og abbar í Løgtinginum], in.fo,  09.09.2019&lt;/ref&gt;
}}
{{Lögmenn Færeyja}}
{{DEFAULTSORT:Johannesen, Beinir}}
{{f|1997}}
[[Flokkur:Lögmenn Færeyja]]</text>
      <sha1>9oxfjvw4m42l7jmws1u7k4gsemks3od</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Honorius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191044</id>
    <redirect title="Honoríus" />
    <revision>
      <id>1963686</id>
      <timestamp>2026-05-19T12:49:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Honoríus]]</comment>
      <origin>1963686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="7kvmygdmjr082wyh2j210x3n1p9chjf" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Honoríus]]</text>
      <sha1>7kvmygdmjr082wyh2j210x3n1p9chjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flokkur:Fólk fætt árið 384</title>
    <ns>14</ns>
    <id>191045</id>
    <revision>
      <id>1963690</id>
      <timestamp>2026-05-19T12:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „[[Flokkur:Fólk fætt á 4. öld]] [[Flokkur:384]]“</comment>
      <origin>1963690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="3gcpqvqrccf0wkmjgcph9j6eidvcwgg" xml:space="preserve">[[Flokkur:Fólk fætt á 4. öld]]
[[Flokkur:384]]</text>
      <sha1>3gcpqvqrccf0wkmjgcph9j6eidvcwgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flokkur:Fólk dáið árið 423</title>
    <ns>14</ns>
    <id>191046</id>
    <revision>
      <id>1963691</id>
      <timestamp>2026-05-19T12:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „[[Flokkur:Fólk dáið á 5. öld]] [[Flokkur:423]]“</comment>
      <origin>1963691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="p6xpwfx4xibqurxwcjzzu4ogkr1q3iy" xml:space="preserve">[[Flokkur:Fólk dáið á 5. öld]]
[[Flokkur:423]]</text>
      <sha1>p6xpwfx4xibqurxwcjzzu4ogkr1q3iy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alaric</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191047</id>
    <redirect title="Alrekur 1." />
    <revision>
      <id>1963713</id>
      <timestamp>2026-05-19T16:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Alrekur 1.]]</comment>
      <origin>1963713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="439c0gf02p66m9c4o5pk26lwze3vxnk" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Alrekur 1.]]</text>
      <sha1>439c0gf02p66m9c4o5pk26lwze3vxnk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jeremy Pargo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191048</id>
    <revision>
      <id>1963719</id>
      <timestamp>2026-05-19T19:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Infobox basketball biography | name = Jeremy Pargo | image = Jeremy Pargo Gonzaga (cropped).jpg | caption = Pargo með Gonzaga | position = Leikstjórnandi | height_cm = 188 | weight_kg = 99 | league =  | team =  | birth_date = {{fæðingardagur og aldur|1986|3|17}} | birth_place = [[Chicago, Illinois]], Bandaríkin | national_team = {{flagdeco|USA}} [[Bandaríska karlalandsliðið í körfuknattleik|Bandaríkin]] | college = Gonzaga (2005–2009) | career_start...“</comment>
      <origin>1963719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4385" sha1="19vkvhovewpw8zob9b0coll2laczaer" xml:space="preserve">{{Infobox basketball biography
| name = Jeremy Pargo
| image = Jeremy Pargo Gonzaga (cropped).jpg
| caption = Pargo með Gonzaga
| position = Leikstjórnandi
| height_cm = 188
| weight_kg = 99
| league = 
| team = 
| birth_date = {{fæðingardagur og aldur|1986|3|17}}
| birth_place = [[Chicago, Illinois]], Bandaríkin
| national_team = {{flagdeco|USA}} [[Bandaríska karlalandsliðið í körfuknattleik|Bandaríkin]]
| college = Gonzaga (2005–2009)
| career_start = 2009
| career_end = 
| years1 = 2009–2010
| team1 = [[Hapoel Gilboa Galil]]
| years2 = 2010–2011
| team2 = [[Maccabi Tel Aviv B.C.|Maccabi Tel Aviv]]
| years3 = 2011–2012
| team3 = [[Memphis Grizzlies]]
| years4 = 2012–2013
| team4 = [[Cleveland Cavaliers]]
| years5 = 2013
| team5 = [[Philadelphia 76ers]]
| years6 = 2013–2014
| team6 = [[PBC CSKA Moscow|CSKA Moscow]]
| years7 = 2014–2015
| team7 = Maccabi Tel Aviv
| years8 = 2015–2016
| team8 = [[Zhejiang Lions]]
| years9 = 2016
| team9 = [[Reyer Venezia Mestre]]
| years10 = 2016–2017
| team10 = [[Shenzhen Leopards]]
| years11 = 2017–2018
| team11 = [[Nanjing Monkey King]]
| years12 = 2018
| team12 = [[Santa Cruz Warriors]]
| years13 = 2018
| team13 = [[Champville SC]]
| years14 = 2018–2019
| team14 = Maccabi Tel Aviv
| years15 = 2020
| team15 = [[Golden State Warriors]]
| years16 = 2020
| team16 = [[Santa Cruz Warriors]]
| years17 = 2020
| team17 = [[Hapoel Jerusalem B.C.|Hapoel Jerusalem]]
| years18 = 2021
| team18 = [[Maccabi Rishon LeZion (basketball)|Maccabi Rishon LeZion]]
| years19 = 2021–2022
| team19 = [[Napoli Basket (2016)|Napoli Basket]]
| years20 = 2022–2023
| team20 = [[Windy City Bulls]]
| years21 = 2023 
| team21 = [[Real Betis Baloncesto|Real Betis]]
| years22 = 2023–2024
| team22 = [[NBA G League|NBA G League Ignite]]
| years23 = 2025–2026
| team23 = [[Grindavík (körfuknattleikur karla)|Grindavík]]
| highlights =
}}
'''Jeremy Raymon Pargo''' (fæddur 17. mars 1986) er bandarískur körfuknattleiksmaður. Hann spilaði háskólakörfubolta fyrir Gonzaga háskólann. Árið 2011 komst hann í úrslit [[EuroLeague]] með Maccabi Tel Aviv og var valinn í annað úrvalslið deildarinnar. Hann var stoðsendingahæstur í ísraelsku úrvalsdeildinni í körfubolta árið 2015 og stoðsendingahæstur í kínversku efstu deildinni árið 2016. Árið 2026 vann hann Íslandsmeistaratitilinn með Grindavík og var valinn besti leikmaður úrslitakeppninnar.&lt;ref&gt;{{cite news |author1=Aron Guðmundsson |title=Þakkaði guði eftir leik sem gæti verið hans síðasti |url=https://www.visir.is/g/20262885900d/thakkadi-gudi-eftir-leik-sem-gaeti-verid-hans-sidasti |access-date=19 May 2026 |work=[[Vísir.is]] |date=18 May 2026|lang=IS}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author1=Sindri Sverrisson |title=Sjáðu öll tilþrif Pargo: „Aldrei séð annað eins á fjölum á Íslandi“ |url=https://www.visir.is/g/20262885963d/sjadu-oll-tilthrif-pargo-aldrei-sed-annad-eins-a-fjolum-a-islandi- |access-date=19 May 2026 |work=[[Vísir.is]] |date=19 May 2026 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Pargo á að baki nokkur ár í NBA deildinni en þar hefur hann leikið með [[Memphis Grizzlies]], [[Cleveland Cavaliers]], [[Philadelphia 76ers]] og [[Golden State Warriors]].

Pargo lék með [[Bandaríska karlalandsliðið í körfuknattleik|Bandaríska landsliðinu]] á Ameríkuleikunum árið 2022 þar sem liðið vann brons. Hann lék í 6 leikjum og var með 8,8 stig og 5,7 stoðsendingar að meðaltali í leik.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jeremy Pargo - USA - Player profile - FIBA AmeriCup |url=https://www.fiba.basketball/en/history/184-fiba-americup/9552/players/177043-jeremy-pargo |website=fiba.basketball |publisher=[[FIBA]] |access-date=23 December 2025}}&lt;/ref&gt;

Hann er yngri bróðir fyrrverandi NBA leikmannsins Jannero Pargo.

==Titlar==
===Félagslið===
*'''[[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari]]''': 2026
*'''Ísraelsmeistari (4)''': 2010, 2011, 2018, 2019
*'''Rússlandsmeistari''': 2014
*'''[[VTB United League]] meistari''': 2014
*'''Ísraelskur bikarmeistari (3)''': 2010, 2011, 2015

===Landslið===
*'''[[Ameríkumeistaramót karla í körfuknattleik|Ameríkumeistaramótið]]'''
**Brons: 2022

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Pargo, Jeremy}}
{{f|1986}}
[[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]]
[[Flokkur:Leikmenn Úrvalsdeildar karla í körfuknattleik]]</text>
      <sha1>19vkvhovewpw8zob9b0coll2laczaer</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Birgir Þórarinsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191049</id>
    <revision>
      <id>1963744</id>
      <timestamp>2026-05-20T00:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Berserkur færði [[Birgir Þórarinsson]] á [[Birgir Þórarinsson (stjórnmálamaður)]]</comment>
      <origin>1963744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="t5984o2gcvh150bl1h3mn2b63t7g1yc" xml:space="preserve">#tilvísun [[Birgir Þórarinsson (stjórnmálamaður)]]</text>
      <sha1>t5984o2gcvh150bl1h3mn2b63t7g1yc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963747</id>
      <parentid>1963744</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T00:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Fjarlægði endurbeiningu á [[Birgir Þórarinsson (stjórnmálamaður)]]</comment>
      <origin>1963747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="261" sha1="cu2ntns05nt6b9lhn6patly4ghu14ed" xml:space="preserve">'''Birgir Þórarinsson''' getur átt við:

* [[Birgir Þórarinsson (stjórnmálamaður)|Birgi Þórarinsson]], stjórnmálamann.
* [[Birgir Þórarinsson (tónlistarmaður)|Birgi Þórarinsson]], tónlistarmann ([[GusGus]]).

[[Flokkur:Aðgreiningarsíður]]</text>
      <sha1>cu2ntns05nt6b9lhn6patly4ghu14ed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spjall:Birgir Þórarinsson</title>
    <ns>1</ns>
    <id>191050</id>
    <redirect title="Spjall:Birgir Þórarinsson (stjórnmálamaður)" />
    <revision>
      <id>1963746</id>
      <timestamp>2026-05-20T00:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Berserkur færði [[Spjall:Birgir Þórarinsson]] á [[Spjall:Birgir Þórarinsson (stjórnmálamaður)]]</comment>
      <origin>1963746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="e51896yeni6i229u5n2tz11tdgm1ldv" xml:space="preserve">#tilvísun [[Spjall:Birgir Þórarinsson (stjórnmálamaður)]]</text>
      <sha1>e51896yeni6i229u5n2tz11tdgm1ldv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mercúríus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191052</id>
    <redirect title="Merkúr (guð)" />
    <revision>
      <id>1963769</id>
      <timestamp>2026-05-20T10:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Merkúr (guð)]]</comment>
      <origin>1963769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="9hkb6xnyzmichc54t19j8lfaxe7rlsr" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Merkúr (guð)]]</text>
      <sha1>9hkb6xnyzmichc54t19j8lfaxe7rlsr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uppreisnin á Indlandi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191053</id>
    <revision>
      <id>1963777</id>
      <timestamp>2026-05-20T11:56:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „[[Mynd:Indian_Rebellion_of_1857.jpg|thumb|Kort af Norður-Indlandi frá 1912 þar sem helstu átakasvæði eru merkt með rauðu.]] '''Uppreisnin á Indlandi''' var meiriháttar uppreisn gegn yfirráðum [[Breska Austur-Indíafélagið|Breska Austur-Indíafélagsins]] á [[Indland]]i árið [[1857]]. Á þeim tíma fór félagið með nýlendustjórn Indlands í nafni [[Breska krúnan|bresku krúnunnar]].&lt;ref name=&quot;marshall-197&quot;&gt;{{cite book|author=Marshall, P. J.|...“</comment>
      <origin>1963777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4556" sha1="m2ckujvxz0gijpvp1andhsc66rzg8b9" xml:space="preserve">[[Mynd:Indian_Rebellion_of_1857.jpg|thumb|Kort af Norður-Indlandi frá 1912 þar sem helstu átakasvæði eru merkt með rauðu.]]
'''Uppreisnin á Indlandi''' var meiriháttar uppreisn gegn yfirráðum [[Breska Austur-Indíafélagið|Breska Austur-Indíafélagsins]] á [[Indland]]i árið [[1857]]. Á þeim tíma fór félagið með nýlendustjórn Indlands í nafni [[Breska krúnan|bresku krúnunnar]].&lt;ref name=&quot;marshall-197&quot;&gt;{{cite book|author=Marshall, P. J.|year=2007|title=The Making and Unmaking of Empires: Britain, India, and America c. 1750–1783|location=Oxford and New York|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-922666-5|p=197}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=David, Saul|year=2003|title=The Indian Mutiny: 1857|location=London|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-100554-6|p=9}}&lt;/ref&gt; Átökin hófust þegar [[sepahíi|sepahíar]] í hersveitum félagsins í [[Meerut]], 64 km norðvestan við [[Delí]], 10. maí. Í kjölfarið brutust út uppreisnir víða um landið, en aðallega við [[Gangesfljót]] í norðurhlutanum og [[Mið-Indland]]i.&lt;ref name=&quot;bose-jalal-2003lead&quot;&gt;{{cite book|author1=Bose, Sugata|author2=Jalal, Ayesha|year=2004 [1997]|title=Modern South Asia: History, Culture, Political Economy|edition=2|location=London|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-30787-1|pp=72–73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Marriott2013&quot;&gt;{{Citation |last=Marriott |first=John |title=The other empire: Metropolis, India and progress in the colonial imagination |url=https://books.google.com/books?id=eXPLCgAAQBAJ&amp;pg=PA195 |page=195 |year=2013 |publisher=Manchester University Press |isbn=978-1-84779-061-3}}&lt;/ref&gt; Uppreisnin var ógnun við hernaðarleg yfirráð [[Breska heimsveldið|Breska heimsveldisins]] í heimshlutanum. Bretar brugðust því við með mikilli hörku og tókst að gera út af við síðustu leifar uppreisnarinnar í [[Gwalior]] 20. júní 1858.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bandyopadhyay, Sekhara|year=2004|title=From Plassey to Partition: A History of Modern India|location=New Delhi|publisher=Orient Longman|isbn=978-81-250-2596-2|pp=169–172}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Brown, Judith M.|year=1994|title=Modern India: The Origins of an Asian Democracy|edition=2|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-873113-9|pp=85–87}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Metcalf, Barbara D.|author2=Metcalf, Thomas R.|year=2006|title=A Concise History of Modern India|edition=2|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-68225-1|pp=100–106}}&lt;/ref&gt; Þann 1. nóvember 1858 gáfu Bretar uppreisnarmönnum sem ekki höfðu gerst sekir um morð upp sakir, en lýstu ekki átökum formlega lokið fyrr en 8. júlí 1859.

Heiti atburðanna er umdeilt. Þetta hefur verið kallað ýmist [[uppreisn]], [[bylting]], eða „fyrsta sjálfstæðisstríð Indlands“.&lt;ref name=&quot;Williams2006&quot;&gt;{{Citation |last=Peers |first=Douglas M. |title=A Companion to 19th-Century Britain |page=63 |year=2006 |editor-last=Williams |editor-first=Chris |chapter=Britain and Empire |chapter-url=https://books.google.com/books?id=7pcMC7ANpmoC&amp;pg=PA63 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-1-4051-5679-0}}&lt;/ref&gt; Uppreisnin markaði ákveðin vatnaskil í stjórn Breska heimsveldisins, því Bretar neyddust til að endurskoða fyrirkomulagið við stjórn Indlands.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Peers, Douglas M.|year=2006|chapter=Britain and Empire|editor=Williams, Chris|title=A Companion to 19th-Century Britain|publisher=John Wiley &amp; Sons|page=63|isbn=978-1-4051-5679-0}}&lt;/ref&gt; Í kjölfarið voru sett [[lög um stjórn Indlands 1858]] sem kváðu á um bein yfirráð [[ríkisstjórn Bretlands|ríkisstjórnar Bretlands]] á Indlandi, sem aftur leiddi til upplausnar Breska Austur-Indíafélagsins.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bayly, Christopher Alan|year=1987|title=Indian Society and the Making of the British Empire|series=The New Cambridge History of India|volume=II.1|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-38650-0}}&lt;/ref&gt;

Um 6000 af 40.000 Bretum sem á þeim tíma bjuggu á Indlandi voru myrt, þar á meðal margir almennir borgarar. Talið er að yfir 800.000 Indverjar, flestir almennir borgarar, hafi látið lífið í hefnaraðgerðum Breta og vegna sjúkdóma og hungursneyðar í kjölfarið.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Peers, Douglas M.|year=2013|title=India Under Colonial Rule: 1700–1885|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-88286-2}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{stubbur}}
[[Flokkur:Saga Indlands]]
[[Flokkur:Breska heimsveldið]]
[[Flokkur:Viktoríutímabilið]]
[[Flokkur:Uppreisnir]]
[[Flokkur:1857]]</text>
      <sha1>m2ckujvxz0gijpvp1andhsc66rzg8b9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963778</id>
      <parentid>1963777</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T11:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1963778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4597" sha1="gwt671f012lan2lp76hpkjsvklhjgkz" xml:space="preserve">[[Mynd:Indian_Rebellion_of_1857.jpg|thumb|Kort af Norður-Indlandi frá 1912 þar sem helstu átakasvæði eru merkt með rauðu.]]
'''Uppreisnin á Indlandi''' var meiriháttar uppreisn gegn yfirráðum [[Breska Austur-Indíafélagið|Breska Austur-Indíafélagsins]] á [[Indland]]i árið [[1857]]. Á þeim tíma fór félagið með nýlendustjórn Indlands í nafni [[Breska krúnan|bresku krúnunnar]].&lt;ref name=&quot;marshall-197&quot;&gt;{{cite book|author=Marshall, P. J.|year=2007|title=The Making and Unmaking of Empires: Britain, India, and America c. 1750–1783|location=Oxford and New York|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-922666-5|p=197}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=David, Saul|year=2003|title=The Indian Mutiny: 1857|location=London|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-100554-6|p=9}}&lt;/ref&gt; Átökin hófust þegar [[sepahíi|sepahíar]] í hersveitum félagsins í [[Meerut]], 64 km norðvestan við [[Delí]], snerust gegn breskum yfirboðurum sínum 10. maí. Í kjölfarið brutust út uppreisnir víða um landið, en aðallega við [[Gangesfljót]] í norðurhlutanum og [[Mið-Indland]]i.&lt;ref name=&quot;bose-jalal-2003lead&quot;&gt;{{cite book|author1=Bose, Sugata|author2=Jalal, Ayesha|year=2004 [1997]|title=Modern South Asia: History, Culture, Political Economy|edition=2|location=London|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-30787-1|pp=72–73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Marriott2013&quot;&gt;{{Citation |last=Marriott |first=John |title=The other empire: Metropolis, India and progress in the colonial imagination |url=https://books.google.com/books?id=eXPLCgAAQBAJ&amp;pg=PA195 |page=195 |year=2013 |publisher=Manchester University Press |isbn=978-1-84779-061-3}}&lt;/ref&gt; Uppreisnin var ógnun við hernaðarleg yfirráð [[Breska heimsveldið|Breska heimsveldisins]] í heimshlutanum. Bretar brugðust því við með mikilli hörku og tókst að gera út af við síðustu leifar uppreisnarinnar í [[Gwalior]] 20. júní 1858.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bandyopadhyay, Sekhara|year=2004|title=From Plassey to Partition: A History of Modern India|location=New Delhi|publisher=Orient Longman|isbn=978-81-250-2596-2|pp=169–172}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Brown, Judith M.|year=1994|title=Modern India: The Origins of an Asian Democracy|edition=2|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-873113-9|pp=85–87}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Metcalf, Barbara D.|author2=Metcalf, Thomas R.|year=2006|title=A Concise History of Modern India|edition=2|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-68225-1|pp=100–106}}&lt;/ref&gt; Þann 1. nóvember 1858 gáfu Bretar uppreisnarmönnum sem ekki höfðu gerst sekir um morð upp sakir, en lýstu ekki átökum formlega lokið fyrr en 8. júlí 1859.

Heiti atburðanna er umdeilt. Þetta hefur verið kallað ýmist [[uppreisn]], [[bylting]], eða „fyrsta sjálfstæðisstríð Indlands“.&lt;ref name=&quot;Williams2006&quot;&gt;{{Citation |last=Peers |first=Douglas M. |title=A Companion to 19th-Century Britain |page=63 |year=2006 |editor-last=Williams |editor-first=Chris |chapter=Britain and Empire |chapter-url=https://books.google.com/books?id=7pcMC7ANpmoC&amp;pg=PA63 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-1-4051-5679-0}}&lt;/ref&gt; Uppreisnin markaði ákveðin vatnaskil í stjórn Breska heimsveldisins, því Bretar neyddust til að endurskoða fyrirkomulagið við stjórn Indlands.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Peers, Douglas M.|year=2006|chapter=Britain and Empire|editor=Williams, Chris|title=A Companion to 19th-Century Britain|publisher=John Wiley &amp; Sons|page=63|isbn=978-1-4051-5679-0}}&lt;/ref&gt; Í kjölfarið voru sett [[lög um stjórn Indlands 1858]] sem kváðu á um bein yfirráð [[ríkisstjórn Bretlands|ríkisstjórnar Bretlands]] á Indlandi, sem aftur leiddi til upplausnar Breska Austur-Indíafélagsins.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bayly, Christopher Alan|year=1987|title=Indian Society and the Making of the British Empire|series=The New Cambridge History of India|volume=II.1|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-38650-0}}&lt;/ref&gt;

Um 6000 af 40.000 Bretum sem á þeim tíma bjuggu á Indlandi voru myrt, þar á meðal margir almennir borgarar. Talið er að yfir 800.000 Indverjar, flestir almennir borgarar, hafi látið lífið í hefnaraðgerðum Breta og vegna sjúkdóma og hungursneyðar í kjölfarið.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Peers, Douglas M.|year=2013|title=India Under Colonial Rule: 1700–1885|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-88286-2}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{stubbur}}
[[Flokkur:Saga Indlands]]
[[Flokkur:Breska heimsveldið]]
[[Flokkur:Viktoríutímabilið]]
[[Flokkur:Uppreisnir]]
[[Flokkur:1857]]</text>
      <sha1>gwt671f012lan2lp76hpkjsvklhjgkz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>