Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 1917 0 1670 1964327 1909986 2026-05-25T23:58:51Z Berserkur 10188 1964327 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1914]]|[[1915]]|[[1916]]|[[1917]]|[[1918]]|[[1919]]|[[1920]]| [[1901–1910]]|[[1911–1920]]|[[1921–1930]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1917''' ('''MCMXVII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == === Atburðir === * [[4. janúar]] - Embætti [[forsætisráðherra Íslands]], auk embætta fjármálaráðherra og atvinnumálaráðherra, varð til með ríkisstjórn Jóns Magnússonar. * [[12. apríl]] - Páskahret var á landinu. Þrír fórust í ofviðrinu, bátar og hús eyðilögðust. <ref>[https://trj.blog.is/blog/trj/entry/2193859/ Páskahretið 1917] Trausti Jónsson - blogg</ref> * [[19. apríl]] - [[Leikfélag Akureyrar]] var stofnað. * [[30. maí]] - [[Bandalag kvenna í Reykjavík]] var stofnað. * [[19. júní]] - Tímaritið [[19. júní (tímarit)|19. júní]] kom út. [[Kvenréttindafélag Íslands]] gaf það út. * [[17. september]] - [[Viðskiptaráð Íslands]] var stofnað. ===Ódagsett=== * [[Frostaveturinn mikli 1917-18]] hófst. Hafís var víða. *[[Lífland (fyrirtæki)|Mjólkurfélag Reykjavíkur]] var stofnað (síðar Lífland). * [[Reykjavíkurvitar]], vitar við innsiglinguna í [[Reykjavíkurhöfn]] voru reistir. * Dagblaðið [[Tíminn]] kom fyrst út. * [[Verkakvennafélag Ísafjarðar]] var stofnað. === Fædd === * [[20. febrúar]] - [[Louisa Matthíasdóttir]], íslensk myndlistakona (d. [[2000]]). === Dáin === * [[22. mars]] - [[Þóra Pétursdóttir]], íslensk myndlistakona (f. [[1847]]). == Erlendis == === Atburðir === * [[16. janúar]] - Bandaríkin keyptu [[Dönsku Vestur-Indíur]]. * [[1. mars]] - [[Zimmermann-símskeytið]]: Upp komst um samskipti Þýskalands og Mexíkó um hugsanlegt hernaðarbandalag gegn Bandaríkjunum. * [[8. mars]] - [[Rússneska byltingin 1917|Febrúarbyltingin]] hófst í St. Pétursborg með óeirðum. [[Nikulás 2.]] keisari sagði af sér í kjölfarið. * [[6. apríl]] - [[Fyrri heimsstyrjöld]]: Bandaríkin lýsti stríði á hendur Þjóðverjum. * [[30. apríl]] - Úrúgvæska knattspyrnufélagið [[Progreso]] var stofnað. * [[19. maí]] - Norska knattspyrnuliðið [[Rosenborg]] var stofnað. * [[31. júlí]] - [[Fyrri heimsstyrjöldin]]: Passchendaele-orrustan við Ypres í Belgíu hófst. Hún stóð fram í nóvember og létust hundruðir þúsunda. * [[30. september]] - [[Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1917]] hófst. * [[2. nóvember]] - [[Balfour-yfirlýsingin]]: Arthur James Balfour, utanríkisráðherra Bretlands, sendi Walter Rothschild, leiðtoga í samfélagi gyðinga í Bretlandi, stuðningsyfirlýsingu við málstað Gyðinga og heimaland þeirra. * [[7. nóvember]] - [[Októberbyltingin]]: [[Bolsévikar]] leiddir af [[Vladimír Lenín]] réðust inn í Vetrarhöllina í Pétursborg og steyptu stjórn [[Aleksandr Kerenskíj]] af stóli. [[Sovétlýðveldið Rússland]] var stofnað. * [[23. nóvember]] - [[Sykes–Picot-samkomulagið]] var gert opinbert um skiptingu áhrifasvæða Frakka og Breta í Miðausturlöndum. * [[26. nóvember]] - Íshokkídeildin [[National Hockey League]] var stofnuð í Montreal, Kanada. * [[6. desember]] - **[[Sprengingin mikla í Halifax]]: Tvö skip rákust á og var annað hlaðið sprengiefni en hitt var bensínskip. Um 1.900 manns létust og 25.000 urðu heimilislaus. ** [[Stórfurstadæmið Finnland]] var lagt niður og [[Finnland]] varð sjálfstætt. ===Ódagsett=== * [[Norræna félagið]] var stofnað í Svíþjóð. * [[Viðskiptaháskólinn í Kaupmannahöfn]] var stofnaður. === Fædd === * [[29. maí]] - [[John F. Kennedy]], forseti [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] (d. [[1963]]). * [[16. júní]] - [[Larbi Benbarek]], marokkóskur knattspyrnumaður (d. [[1992]]). * [[20. september]] - [[Obdulio Varela]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (d. [[1996]]). * [[22. október]] - [[Joan Fontaine]], bandarísk leikkona (d. [[2013]]). * [[22. nóvember]] - [[Andrew Huxley]], breskur líffræðingur og nóbelsverðlaunahafi (d. [[2012]]). * [[16. desember]] - [[Arthur C. Clarke]], enskur rithöfundur (d. [[2008]]). === Dáin === * [[31. mars]] - [[Emil von Behring]], þýskur örverufræðingur og nóbelsverðlaunahafi (f. [[1854]]). * [[8. nóvember]] - [[Adolph Wagner]], þýskur hagfræðingur. == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Charles Glover Barkla]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - Voru ekki veitt þetta árið * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Voru ekki veitt þetta árið * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Karl Adolph Gjellerup]], [[Henrik Pontoppidan]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - Alþjóðaráð [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] ==Tilvísanir== [[Flokkur:1917]] 62avfafatn6zxfztzd7n3xn57rxwl1d Wikipedia:Potturinn 4 1746 1964371 1961335 2026-05-26T11:31:37Z NDG 108276 Reporting [[Special:Contributions/Harry Maguuuiiirrreee|Harry Maguuuiiirrreee]] ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 1964371 wikitext text/x-wiki <!-- Skiljið þessa línu eftir -->{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__ == Pilibhit-tígursfriðlandið == I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC) : I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC) == 25 ára afmæli Wikipedíu 15. janúar 2026 == þann 15. janúar næstkomandi verður 25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð? Eða baka afmælisköku? Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað) sem byrjaði rúmlega kl. 16 það gæti tengst fyrirhuguðu "A 15-minute pre-party" sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis. Hér er nánar um þann viðburð: [[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]] @salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC) :Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-24148-9|&#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC) :Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni: [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia] :Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC) ::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC) ::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC) : Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC) :Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag. Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum. Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC) == Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. == Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra. Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]]. Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC) :Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC) ::Takk fyrir svarið. ::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC) :::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC) ::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC) :::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC) ::::::Oki. Þá gerum við það ekki. ::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC) == Report concerning User:~2026-17683-2 == [[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC) :{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC) == Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. == Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu. Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: Edda Björg Eyjólfsdóttir Sverðið í steininum Svampur Sveinsson Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju. [[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC) :''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Misvísandi upplýsingar == Góðan daginn. Rak augun í eftirfarandi: Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni "Hlaupár – Wikipedia": ''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.'' Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“ ''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.''''' Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf. Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC) : Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir == það er mikið að greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi. Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC) : Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Úrelt orðanotkun == Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-49679-3|&#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC) :Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC) == Report concerning User:LI Mintian == [[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &ndash; Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC) == Report concerning User:~2026-92643-0 == [[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC) == Þýddir kvikmyndatitlar == Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC) :Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC) ::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC) :::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC) ::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC) :::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC) ::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku. ::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC) : Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC) ::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC) :::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi. :::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC) ::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar "listrænna" kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC) :::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC) ::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara "Titill er bandarísk kvikmynd". [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC) :::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC) == Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] == Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda. === 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál" === Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]: * Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi. * Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. * Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af" en TKSnaevarr krefst „hrósað." Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun. Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. === 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) === Tímaröð atburða 21. febrúar 2026: # Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi. # [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum. # Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''. # Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað" — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um. Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð. Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''"editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved"''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar"''. Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi. Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur. === Beiðni === # Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál" með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. # Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir. # Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni. Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC) :Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC) :@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst. Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit: @[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC) Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál" verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru: * '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu. * '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða. * '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum. * '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað" er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi" við ríkisstjórnir. * '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC) :Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir. :Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: "Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... :Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. :Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin "samkvæmt Gunnari Smára..." er viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. :Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar "Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér" komi setning eins og "Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......" Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein) það er bara rugl að hafa með að einhver sem "hafi verið virk innan flokksins" hafi sagt af sér. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC) ::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum. ::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi. ::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar. ::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. "harðstjórnarríki") endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC) :Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður. :WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar. :Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning. :WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær. :WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er. :Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana. :Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast. :Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC) ::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur" — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu. ::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra. ::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC) '''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál" í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær: # Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður). # Breytti „hrósað" í „rætt hvað megi læra af" — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu. # Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður" sem var tekin úr samhengi. # Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi. Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur. Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC) :Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC) :Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. :Breytingarnar sem ég gerði voru ekki "í eigin þágu", heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. :En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins "hrósa" gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn "blinda aðdáun", sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur. :Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið: :: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.'' :og :: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna'' :Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' :Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang. :Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC) ::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC) ::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn'' ::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC) == Report concerning User:Ormur12345 == [[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&diff=prev&oldid=1949779 <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC) == Tillaga um fjöldaeyðingu == Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC) :Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC) ::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC) :::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC) :::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC) :::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig. :::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC) ::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC) :::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC) ::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC) == Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia == Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega. [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC) : Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC) :Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])</bdi> 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == :Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Report concerning User:Nikkilasi == [[Special:Contributions/Nikkilasi|Nikkilasi]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 14. apríl 2026 kl. 11:27 (UTC) == Report concerning User:~2026-23045-73 == [[Special:Contributions/~2026-23045-73|~2026-23045-73]] &ndash; Vandalism. Using many temporary accounts. Sorry for posting in English. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[User:lp0 on fire|<span style="color:#c56030;background:inherit;">lp0&nbsp;on&nbsp;fire</span>]]&nbsp;[[User talk:lp0 on fire|<span style="color:#64cea0;background:inherit">()</span>]] 14. apríl 2026 kl. 13:14 (UTC) == Report concerning User:~2026-22837-55 == [[Special:Contributions/~2026-22837-55|~2026-22837-55]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 17. apríl 2026 kl. 09:59 (UTC) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 26. apríl 2026 kl. 00:57 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Report concerning User:~2026-25639-48 == [[Special:Contributions/~2026-25639-48|~2026-25639-48]] &ndash; Vandalism. Please check IP <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 27. apríl 2026 kl. 12:04 (UTC) == Report concerning User:Harry Maguuuiiirrreee == [[Special:Contributions/Harry Maguuuiiirrreee|Harry Maguuuiiirrreee]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:NDG|NDG]] ([[Notandaspjall:NDG|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 11:31 (UTC) 7xrfpgsizi3xnjj13y8qzusei1p2q33 Kristján 9. 0 2168 1964377 1961077 2026-05-26T11:40:32Z Akigka 183 1964377 wikitext text/x-wiki {{Konungur |mynd = Christian IX af Henrik Olrik.jpg |titill = Konungur Danmerkur |ætt = [[Lukkuborgarætt|Lukkuborgarar]] |skjaldarmerki = Royal coat of arms of Denmark (1903–1948).svg |nafn = Kristján 9. |ríkisár = 1863 – 1906 |kjörorð = ''Med Gud for Ære og Ret.'' |skírnarnafn = Kristján<br />prins af Schleswig-Holstein-Sonderburg-Beck |fæðingardagur = [[8. apríl]] [[1818]] |fæðingarstaður = Gottorpshöll í Slésvík |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1906|1|29|1818|4|18}} |dánarstaður = [[Amalienborg|Amaliuborg]] í [[Kaupmannahöfn]] |grafinn = í [[Hróarskeldudómkirkja|Hróarskeldudómkirkju]] |faðir = Vilhjálmur, Hertogi af Slesvig-Holsten-Sønderborg-Glücksborg |móðir = Louise Karoline af Hessen-Kassel |titill_maka = Drottning |maki = Louise af Hessen-Kassel |börn =<br /> * [[Friðrik 8. Danakonungur|Friðrik 8.]] Danakonungur * [[Alexandra Bretadrottning|Alexandra]] Englandsdrottning * [[María Fjodorovna|Dagmar]], sem varð Maria Fjodorovna Rússakeisaraynja * Vilhjálmur sem varð [[Georg 1. Grikklandskonungur|Georg&nbsp;1.]] [[konungur Grikklands|Grikkjakonungur]] * Þyrí Hertogaynja af Kumbaralandi * Valdimar prins }} '''Kristján 9.''' var [[konungur]] [[Danmörk|Danmerkur]] [[1863]] – [[1906]]. Hann fæddist [[8. apríl]] [[1818]] í Gottorpshöll (Gottorp Slot) og dó [[29. janúar]] [[1906]] í [[Amalienborg]]arhöll. [[Friðrik 7.]] konungur af [[Aldinborgarætt]] var barnlaus, en hann útnefndi þennan fjarskylda frænda sinn af [[Lukkuborgarætt]] til þess að taka við krúnunni eftir sinn dag. Kona Kristjáns (og síðar drottning Danmerkur) var [[Lovísa af Hessen-Kassel]], en hún var náskyld Friðriki konungi og hafði erfðarétt og er talið að það hafi verið helsta orsök þessarar tilnefningar. Þessi konungshjón, Kristján 9. og Louise af Hessen-Kassel urðu þekkt sem „''tengdaforeldrar Evrópu''“. Fjögur barna þeirra urðu þjóðhöfðingjar eða makar þjóðhöfðingja. Þau voru: [[Friðrik 8. Danakonungur|Friðrik]], konungur Danmerkur, [[Alexandra Bretadrottning|Alexandra]] drottning í [[England]]i, gift Albert Edward prins af Wales, sem síðar varð konungur Englands undir nafninu [[Játvarður 7.]], [[María Fjodorovna|Dagmar keisaraynja]] [[Rússland]]s gift [[Alexander 3. Rússakeisari|Alexander 3.]] sem tók sér nafnið Maria Feodorovna og Vilhelm, sem varð [[Georg 1. Grikklandskonungur|Georg 1.]] [[konungur Grikklands]]. Meðal núlifandi (2026) afkomenda Kristjáns og Lovísu af [[Lukkuborgarætt]] má nefna [[Friðrik 10. Danakonungur|Friðrik 10. Danakonung]], [[Karl 3. Bretakonungur|Karl 3. Bretakonung]], [[Haraldur 5. Noregskonungur|Harald 5.]] Noregskonung, og [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippus 6.]] Spánarkonung. Breska grein ættarinnar kallar sig Windsor-ætt og hin spænska Borbón-Anjou. == Tengill == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3304382 ''Freigátan Jylland''], grein eftir Leif Sveinsson. Lesbók Morgunblaðsins, 25. tölublað (06.07.1985), Blaðsíða 8. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Friðrik 7. Danakonungur|Friðrik 7.]] | titill=[[Danakonungar|Danakonungur]] | frá=[[1863]] | til=[[1906]] | eftir=[[Friðrik 8. Danakonungur|Friðrik 8.]] }} {{Töfluendir}} {{Einvaldar Danmerkur}} [[Flokkur:Danakonungar]] [[Flokkur:Hertogar af Holtsetalandi]] [[Flokkur:Lukkuborgarætt]] {{fde|1818|1906|Kristján 9.}} l453c2ergs1uk4wd5skx99yfpy78ju3 18. ágúst 0 2604 1964333 1837785 2026-05-26T03:06:33Z OneIceman 116991 Greatest Aircract Engineer 1964333 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|ágúst}} '''18. ágúst''' er 230. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (231. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 135 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[684]] - [[Orrustan um Marj Rahit]]: Múslimar unnu sigur á [[Abd Allah ibn al-Zubayr]] og tryggðu þannig yfirráð [[Úmajadar|Úmajada]] yfir Sýrlandi. * [[1477]] - [[María af Búrgund]] giftist [[Maximilían 1.]], síðar keisara hins Heilaga rómverska ríkis. * [[1685]] - [[Loðvík 14.]] gaf út [[Fontainebleu-tilskipunin]]a þar sem hann lýsti [[mótmælendatrú]] ólöglega og afnam þannig þau réttindi sem [[húgenottar]] höfðu fengið með [[Nantes-tilskipunin]]ni 1598. * [[1786]] - [[Reykjavík]] fékk [[kaupstaðarréttindi]] ásamt [[Grundarfjörður|Grundarfirði]], [[Ísafjörður|Ísafirði]], [[Akureyri]], [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]] og [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. Þetta ár voru Íslendingar 38 þúsund, en Reykvíkingar töldust 167. * [[1786]] - Konungleg auglýsing um afnám [[einokunarverslun]]ar á Íslandi gefin út. Einokuninni lauk þó ekki fyrr en um áramótin 1787-1788. * [[1877]] - Bandaríkjamaðurinn [[Asaph Hall]] uppgötvaði tunglið [[Fóbos]]. * [[1886]] - Haldið var upp á afmæli [[Reykjavík]]urkaupstaðar með samkomu á [[Austurvöllur|Austurvelli]] og samsæti á [[Hótel Ísland]]i. Bæjarbúar töldust vera 3540 og því var spáð að þeir yrðu tífalt fleiri árið [[1986]], en sá fjöldi náðist fyrir [[1940]]. * [[1906]] - [[Sambandsflokkurinn]] var stofnaður í [[Færeyjar|Færeyjum]]. * [[1920]] - Konur í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] fengu [[kosningaréttur|kosningarétt]]. * [[1945]] - [[Svavar Guðnason]], [[listmálari]], sýndi verk sín í [[Listamannaskálinn|Listamannaskálanum]] og var þetta fyrsta sýning á [[Ísland]]i þar sem öll verkin voru [[Abstrakt list|abstrakt]]. * [[1954]] - [[Minnismerki]] um [[Skúli Magnússon|Skúla Magnússon]] [[Landfógeti|landfógeta]] var afhjúpað í gamla [[Víkurgarður|kirkjugarðinum]] við [[Aðalstræti]] í [[Reykjavík]]. [[Guðmundur Einarsson]] frá Miðdal er höfundur verksins, sem [[Verzlunarmannafélag Reykjavíkur|Verslunarmannafélag Reykjavíkur]] gaf. * [[1957]] - Á [[frjálsíþróttamót]]i í [[Reykjavík]] voru sett tvö [[Íslandsmet]], sem bæði stóðu lengi. [[Hilmar Þorbjörnsson]] hljóp 100 metra á 10,3 [[sekúnda|sekúndum]] og [[Pétur Rögnvaldsson]] hljóp 110 metra grindahlaup á 14,6 sekúndum. * [[1960]] - [[Fæðingarheimili Reykjavíkur]] tók til starfa. * [[1961]] - [[Grasagarður Reykjavíkur]] var formlega opnaður. * [[1962]] - Nýtt dagblað, ''[[Mynd (dagblað)|Mynd, dagblað, óháð, ofar flokkum]]'', hóf göngu sína í Reykjavík. Það kom út þar til 28. september sama ár. * [[1966]] - Tekin var fyrsta skóflustunga að myndlistarhúsi á [[Miklatún]]i. Það gerði [[Jóhannes S. Kjarval]] og var húsið síðar nefnt [[Kjarvalsstaðir]] honum til heiðurs. * [[1971]] - [[Ástralía]] og [[Nýja Sjáland]] hættu þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] og drógu herlið sitt til baka. * [[1978]] - Á eyjunni [[Cavallo]] hleypti [[Viktor Emmanúel af Savoja]] af skotum á eftir gúmmíbátaþjófum. Eitt skot hafnaði í 19 ára syni þýska auðkýfingsins [[Ryke Geerd Hamer]] sem svaf í bát þar nærri með þeim afleiðingum að hann lést. Viktor Emmanúel var síðar sýknaður af ákæru fyrir morð en dæmdur fyrir ólöglegan vopnaburð. * [[1983]] - Fellibylurinn [[Alicia (fellibylur)|Alicia]] gekk yfir Texas. 22 létust og eignatjón var metið á 3,8 milljarða dala (á verðlagi ársins 2005). * [[1983]] - Fimm létust og 18 særðust þegar [[Douglas Crabbe]] ók vörubíl inn á bar vegahótels við [[Uluru]] í Ástralíu. * [[1986]] - Haldið var upp á 200 [[ár]]a kaupstaðar[[afmæli]] [[Reykjavík]]ur. Talið var að 70 - 80 þúsund manns hafi verið í miðbænum þegar mest var. Þar var í boði stærsta [[terta]], sem sögur fara af á [[Ísland]]i, 200 metra löng. Íslenska ríkið gaf Reykjavíkurborg [[Viðeyjarstofa|Viðeyjarstofu]] og [[Viðeyjarkirkja|Viðeyjarkirkju]] í afmælisgjöf. Flugeldasýning var rétt fyrir miðnættið. * [[1988]] - Endurbótum lauk á [[Viðeyjarstofa|Viðeyjarstofu]] og [[Viðeyjarkirkja|Viðeyjarkirkju]]. * [[1989]] - Kólumbíski forsetaframbjóðandinn [[Luis Carlos Galán]] var myrtur í [[Bogotá]]. * [[1990]] - Listaverkið [[Sólfar]] eftir [[Jón Gunnar Árnason]] var afhjúpað við [[Sæbraut]] í [[Reykjavík]]. * [[1991]] - [[Valdaránstilraunin í Sovétríkjunum 1991]] hófst á því að valdaránsmenn hnepptu [[Mikhaíl Gorbatsjev]] í stofufangelsi á Krímskaga. * [[1992]] - Maður grunaður um fíkniefnasölu var handtekinn í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] og fundust 1,2 kílógrömm af [[kókaín]]i í bíl hans. Í aðgerð lögreglunnar varð lögreglumaður fyrir mjög alvarlegu slysi. * [[1992]] - Forsætisráðherra Bretlands, [[John Major]], tilkynnti um [[flugbannsvæðin yfir Írak]] til verndar Kúrdum. * [[1993]] - [[Kapellbrücke]], viðarbrú frá 14. öld í Luzern í Sviss, eyðilagðist í eldi. * [[1994]] - Írski glæpaforinginn [[Martin Cahill]] var myrtur í Dublin. * [[1995]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Mortal Kombat (kvikmynd)|Mortal Kombat]]'' var frumsýnd. * [[1996]] - [[Menningarnótt]] var haldin í fyrsta sinn í Reykjavík. * [[1996]] - Bandaríski blaðamaðurinn [[Gary Webb]] gaf út fyrstu greinina af þremur í ''[[San Jose Mercury News]]'' þar sem hann sýndi fram á tengsl milli [[krakk]]verslunar í Los Angeles og [[Kontraskæruliðar|Kontraskæruliða]] í Níkaragva. <onlyinclude> * [[2001]] - Leikhópurinn [[Vesturport]] var stofnaður með uppsetningu á leikritinu ''[[Diskópakk]]'' (''Disco Pigs'') eftir [[Enda Walsh]] á horni [[Vesturgata|Vesturgötu]] og Norðurstígs í [[Gamli Vesturbærinn|Gamla Vesturbænum]]. * [[2003]] - [[Norðurlandasamningur um almannatryggingar]] var undirritaður. * [[2003]] - [[Menntaskólinn Hraðbraut]] hóf starfsemi sína. * [[2005]] - Fyrsta sameiginlega heræfing Rússa og Kínverja, [[Peace Mission 2005]], hófst á [[Shandong-skagi|Shandong-skaga]]. * [[2008]] - [[Andarnefja|Andarnefjur]] sáust á [[Pollinum]] á [[Akureyri]] og voru í meira en mánuð. Flestar voru þær fjórar. * [[2008]] - [[Pervez Musharraf]] sagði af sér sem [[forseti Pakistan]]. * [[2014]] - Fornleifauppgröftur hófst við [[Borgring]] í Danmörku. Hann leiddi í ljós [[hringborg]] frá víkingatímanum. * [[2016]] - Neyðarástandi vegna skógarelda var lýst yfir í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. * [[2017]] - [[Stunguárásin í Turku]]: Marokkóskur hælisleitandi stakk 10 og myrti 2 í Turku í Finnlandi. * [[2018]] - [[Asíuleikarnir 2018]] hófust í Indónesíu. * [[2019]] - Um 100 manns komu saman í minningarathöfn um jökulinn [[Ok]] á Íslandi.</onlyinclude> == Fædd == * [[1685]] - [[Brook Taylor]], enskur stærðfræðingur (d. [[1731]]). * [[1692]] - [[Loðvík-Hinrik af Bourbon-Condé]], forsætisráðherra Frakklands (d. [[1740]]). * [[1750]] - [[Antonio Salieri]], ítalskt tónskáld (d. [[1825]]). * [[1792]] - [[John Russell, jarl af Russell]], breskur stjórnmálamaður (d. [[1878]]). * [[1822]] - [[Bogi Thorarensen]], amtmaður á Íslandi (d. [[1867]]). * [[1830]] - [[Franz Jósef 1.]] Austurríkiskeisari (d. [[1916]]). * [[1840]] - [[Jónas Jónassen]], landlæknir á Íslandi (d. [[1910]]). * [[1892]] - [[Loftur Guðmundsson]], íslenskur ljósmyndari og kvikmyndagerðarmaður (d. [[1952]]). * [[1892]] - [[Hal Foster]], kanadískur myndasöguhöfundur (d. [[1982]]). * [[1922]] - [[Alain Robbe-Grillet]], franskur rithöfundur (d. [[2008]]) * [[1927]] - [[Rosalynn Carter]], bandarísk forsetafrú (d. [[2023]]). * [[1933]] - [[Roman Polanski]], pólskur kvikmyndaleikstjóri. * [[1936]] - [[Robert Redford]], bandarískur leikari. * [[1939]] - [[Johnny Preston]], bandarískur söngvari (d. [[2011]]). * [[1952]] - [[Patrick Swayze]], bandarískur leikari (d. [[2009]]). * [[1954]] - [[Rustem Khamitov]], rússneskur stjórnmálamaður. * [[1969]] - [[Christian Slater]], bandarískur leikari. * [[1969]] - [[Edward Norton]], bandarískur leikari. * [[1971]] - [[Aphex Twin]], breskur raftónlistarmaður. * 1972 - Bjarni Halfdanarson Flugvirki * [[1983]] - [[Mika (söngvari)|Mika]], líbanskur söngvari. * [[1987]] - [[Haraldur Leví Gunnarsson]], íslenskur trommuleikari. * [[1988]] - [[Ásgeir Erlendsson]], íslenskur sjónvarpsmaður. * [[1994]] - [[Arnar Freyr Ársælsson]], íslenskur handknattleiksmaður. == Dáin == * [[472]] - [[Ricimer]], yfirmaður Vestrómverska hersins og raunverulegur stjórnandi ríkisins. * [[1095]] - [[Ólafur hungur]], Danakonungur (f. um [[1050]]). * [[1227]] - [[Djengis Khan]], höfðingi Mongólaveldisins. * [[1276]] - [[Hadríanus 5.]] páfi. * [[1503]] – [[Alexander 6. páfi]] (f. [[1431]]). * [[1559]] – [[Páll 4. páfi]] (f. [[1476]]). * [[1613]] - [[Giovanni Artusi]], ítalskt tónskáld (f. um 1540). * [[1620]] - [[Wanli]], keisari Kína (f. [[1563]]). * [[1642]] - [[Guido Reni]], ítalskur listmálari (f. [[1575]]). * [[1850]] - [[Honoré de Balzac]], franskur rithöfundur (f. [[1799]]). * [[1940]] - [[Walter P. Chrysler]], bandarískur bílasmiður (f. [[1875]]). * [[1990]] - [[Burrhus Frederic Skinner]], bandarískur atferlisfræðingur (f. [[1904]]). * [[2004]] - [[Gylfi Þ. Gíslason]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1917]]). * [[2009]] - [[Kim Dae-jung]], forseti Suður-Kóreu (f. [[1924]]). * [[2011]] - [[Jean Tabary]], franskur myndasöguhöfundur (f. [[1930]]) {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Ágúst]] 4mhzrc8q9b9kihl1yfktdtedqigq7yf 1964339 1964333 2026-05-26T06:27:35Z Bjarki S 9 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/OneIceman|OneIceman]] ([[User talk:OneIceman|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] 1837785 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|ágúst}} '''18. ágúst''' er 230. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (231. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 135 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[684]] - [[Orrustan um Marj Rahit]]: Múslimar unnu sigur á [[Abd Allah ibn al-Zubayr]] og tryggðu þannig yfirráð [[Úmajadar|Úmajada]] yfir Sýrlandi. * [[1477]] - [[María af Búrgund]] giftist [[Maximilían 1.]], síðar keisara hins Heilaga rómverska ríkis. * [[1685]] - [[Loðvík 14.]] gaf út [[Fontainebleu-tilskipunin]]a þar sem hann lýsti [[mótmælendatrú]] ólöglega og afnam þannig þau réttindi sem [[húgenottar]] höfðu fengið með [[Nantes-tilskipunin]]ni 1598. * [[1786]] - [[Reykjavík]] fékk [[kaupstaðarréttindi]] ásamt [[Grundarfjörður|Grundarfirði]], [[Ísafjörður|Ísafirði]], [[Akureyri]], [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]] og [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. Þetta ár voru Íslendingar 38 þúsund, en Reykvíkingar töldust 167. * [[1786]] - Konungleg auglýsing um afnám [[einokunarverslun]]ar á Íslandi gefin út. Einokuninni lauk þó ekki fyrr en um áramótin 1787-1788. * [[1877]] - Bandaríkjamaðurinn [[Asaph Hall]] uppgötvaði tunglið [[Fóbos]]. * [[1886]] - Haldið var upp á afmæli [[Reykjavík]]urkaupstaðar með samkomu á [[Austurvöllur|Austurvelli]] og samsæti á [[Hótel Ísland]]i. Bæjarbúar töldust vera 3540 og því var spáð að þeir yrðu tífalt fleiri árið [[1986]], en sá fjöldi náðist fyrir [[1940]]. * [[1906]] - [[Sambandsflokkurinn]] var stofnaður í [[Færeyjar|Færeyjum]]. * [[1920]] - Konur í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] fengu [[kosningaréttur|kosningarétt]]. * [[1945]] - [[Svavar Guðnason]], [[listmálari]], sýndi verk sín í [[Listamannaskálinn|Listamannaskálanum]] og var þetta fyrsta sýning á [[Ísland]]i þar sem öll verkin voru [[Abstrakt list|abstrakt]]. * [[1954]] - [[Minnismerki]] um [[Skúli Magnússon|Skúla Magnússon]] [[Landfógeti|landfógeta]] var afhjúpað í gamla [[Víkurgarður|kirkjugarðinum]] við [[Aðalstræti]] í [[Reykjavík]]. [[Guðmundur Einarsson]] frá Miðdal er höfundur verksins, sem [[Verzlunarmannafélag Reykjavíkur|Verslunarmannafélag Reykjavíkur]] gaf. * [[1957]] - Á [[frjálsíþróttamót]]i í [[Reykjavík]] voru sett tvö [[Íslandsmet]], sem bæði stóðu lengi. [[Hilmar Þorbjörnsson]] hljóp 100 metra á 10,3 [[sekúnda|sekúndum]] og [[Pétur Rögnvaldsson]] hljóp 110 metra grindahlaup á 14,6 sekúndum. * [[1960]] - [[Fæðingarheimili Reykjavíkur]] tók til starfa. * [[1961]] - [[Grasagarður Reykjavíkur]] var formlega opnaður. * [[1962]] - Nýtt dagblað, ''[[Mynd (dagblað)|Mynd, dagblað, óháð, ofar flokkum]]'', hóf göngu sína í Reykjavík. Það kom út þar til 28. september sama ár. * [[1966]] - Tekin var fyrsta skóflustunga að myndlistarhúsi á [[Miklatún]]i. Það gerði [[Jóhannes S. Kjarval]] og var húsið síðar nefnt [[Kjarvalsstaðir]] honum til heiðurs. * [[1971]] - [[Ástralía]] og [[Nýja Sjáland]] hættu þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] og drógu herlið sitt til baka. * [[1978]] - Á eyjunni [[Cavallo]] hleypti [[Viktor Emmanúel af Savoja]] af skotum á eftir gúmmíbátaþjófum. Eitt skot hafnaði í 19 ára syni þýska auðkýfingsins [[Ryke Geerd Hamer]] sem svaf í bát þar nærri með þeim afleiðingum að hann lést. Viktor Emmanúel var síðar sýknaður af ákæru fyrir morð en dæmdur fyrir ólöglegan vopnaburð. * [[1983]] - Fellibylurinn [[Alicia (fellibylur)|Alicia]] gekk yfir Texas. 22 létust og eignatjón var metið á 3,8 milljarða dala (á verðlagi ársins 2005). * [[1983]] - Fimm létust og 18 særðust þegar [[Douglas Crabbe]] ók vörubíl inn á bar vegahótels við [[Uluru]] í Ástralíu. * [[1986]] - Haldið var upp á 200 [[ár]]a kaupstaðar[[afmæli]] [[Reykjavík]]ur. Talið var að 70 - 80 þúsund manns hafi verið í miðbænum þegar mest var. Þar var í boði stærsta [[terta]], sem sögur fara af á [[Ísland]]i, 200 metra löng. Íslenska ríkið gaf Reykjavíkurborg [[Viðeyjarstofa|Viðeyjarstofu]] og [[Viðeyjarkirkja|Viðeyjarkirkju]] í afmælisgjöf. Flugeldasýning var rétt fyrir miðnættið. * [[1988]] - Endurbótum lauk á [[Viðeyjarstofa|Viðeyjarstofu]] og [[Viðeyjarkirkja|Viðeyjarkirkju]]. * [[1989]] - Kólumbíski forsetaframbjóðandinn [[Luis Carlos Galán]] var myrtur í [[Bogotá]]. * [[1990]] - Listaverkið [[Sólfar]] eftir [[Jón Gunnar Árnason]] var afhjúpað við [[Sæbraut]] í [[Reykjavík]]. * [[1991]] - [[Valdaránstilraunin í Sovétríkjunum 1991]] hófst á því að valdaránsmenn hnepptu [[Mikhaíl Gorbatsjev]] í stofufangelsi á Krímskaga. * [[1992]] - Maður grunaður um fíkniefnasölu var handtekinn í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]] og fundust 1,2 kílógrömm af [[kókaín]]i í bíl hans. Í aðgerð lögreglunnar varð lögreglumaður fyrir mjög alvarlegu slysi. * [[1992]] - Forsætisráðherra Bretlands, [[John Major]], tilkynnti um [[flugbannsvæðin yfir Írak]] til verndar Kúrdum. * [[1993]] - [[Kapellbrücke]], viðarbrú frá 14. öld í Luzern í Sviss, eyðilagðist í eldi. * [[1994]] - Írski glæpaforinginn [[Martin Cahill]] var myrtur í Dublin. * [[1995]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Mortal Kombat (kvikmynd)|Mortal Kombat]]'' var frumsýnd. * [[1996]] - [[Menningarnótt]] var haldin í fyrsta sinn í Reykjavík. * [[1996]] - Bandaríski blaðamaðurinn [[Gary Webb]] gaf út fyrstu greinina af þremur í ''[[San Jose Mercury News]]'' þar sem hann sýndi fram á tengsl milli [[krakk]]verslunar í Los Angeles og [[Kontraskæruliðar|Kontraskæruliða]] í Níkaragva. <onlyinclude> * [[2001]] - Leikhópurinn [[Vesturport]] var stofnaður með uppsetningu á leikritinu ''[[Diskópakk]]'' (''Disco Pigs'') eftir [[Enda Walsh]] á horni [[Vesturgata|Vesturgötu]] og Norðurstígs í [[Gamli Vesturbærinn|Gamla Vesturbænum]]. * [[2003]] - [[Norðurlandasamningur um almannatryggingar]] var undirritaður. * [[2003]] - [[Menntaskólinn Hraðbraut]] hóf starfsemi sína. * [[2005]] - Fyrsta sameiginlega heræfing Rússa og Kínverja, [[Peace Mission 2005]], hófst á [[Shandong-skagi|Shandong-skaga]]. * [[2008]] - [[Andarnefja|Andarnefjur]] sáust á [[Pollinum]] á [[Akureyri]] og voru í meira en mánuð. Flestar voru þær fjórar. * [[2008]] - [[Pervez Musharraf]] sagði af sér sem [[forseti Pakistan]]. * [[2014]] - Fornleifauppgröftur hófst við [[Borgring]] í Danmörku. Hann leiddi í ljós [[hringborg]] frá víkingatímanum. * [[2016]] - Neyðarástandi vegna skógarelda var lýst yfir í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. * [[2017]] - [[Stunguárásin í Turku]]: Marokkóskur hælisleitandi stakk 10 og myrti 2 í Turku í Finnlandi. * [[2018]] - [[Asíuleikarnir 2018]] hófust í Indónesíu. * [[2019]] - Um 100 manns komu saman í minningarathöfn um jökulinn [[Ok]] á Íslandi.</onlyinclude> == Fædd == * [[1685]] - [[Brook Taylor]], enskur stærðfræðingur (d. [[1731]]). * [[1692]] - [[Loðvík-Hinrik af Bourbon-Condé]], forsætisráðherra Frakklands (d. [[1740]]). * [[1750]] - [[Antonio Salieri]], ítalskt tónskáld (d. [[1825]]). * [[1792]] - [[John Russell, jarl af Russell]], breskur stjórnmálamaður (d. [[1878]]). * [[1822]] - [[Bogi Thorarensen]], amtmaður á Íslandi (d. [[1867]]). * [[1830]] - [[Franz Jósef 1.]] Austurríkiskeisari (d. [[1916]]). * [[1840]] - [[Jónas Jónassen]], landlæknir á Íslandi (d. [[1910]]). * [[1892]] - [[Loftur Guðmundsson]], íslenskur ljósmyndari og kvikmyndagerðarmaður (d. [[1952]]). * [[1892]] - [[Hal Foster]], kanadískur myndasöguhöfundur (d. [[1982]]). * [[1922]] - [[Alain Robbe-Grillet]], franskur rithöfundur (d. [[2008]]) * [[1927]] - [[Rosalynn Carter]], bandarísk forsetafrú (d. [[2023]]). * [[1933]] - [[Roman Polanski]], pólskur kvikmyndaleikstjóri. * [[1936]] - [[Robert Redford]], bandarískur leikari. * [[1939]] - [[Johnny Preston]], bandarískur söngvari (d. [[2011]]). * [[1952]] - [[Patrick Swayze]], bandarískur leikari (d. [[2009]]). * [[1954]] - [[Rustem Khamitov]], rússneskur stjórnmálamaður. * [[1969]] - [[Christian Slater]], bandarískur leikari. * [[1969]] - [[Edward Norton]], bandarískur leikari. * [[1971]] - [[Aphex Twin]], breskur raftónlistarmaður. * [[1983]] - [[Mika (söngvari)|Mika]], líbanskur söngvari. * [[1987]] - [[Haraldur Leví Gunnarsson]], íslenskur trommuleikari. * [[1988]] - [[Ásgeir Erlendsson]], íslenskur sjónvarpsmaður. * [[1994]] - [[Arnar Freyr Ársælsson]], íslenskur handknattleiksmaður. == Dáin == * [[472]] - [[Ricimer]], yfirmaður Vestrómverska hersins og raunverulegur stjórnandi ríkisins. * [[1095]] - [[Ólafur hungur]], Danakonungur (f. um [[1050]]). * [[1227]] - [[Djengis Khan]], höfðingi Mongólaveldisins. * [[1276]] - [[Hadríanus 5.]] páfi. * [[1503]] – [[Alexander 6. páfi]] (f. [[1431]]). * [[1559]] – [[Páll 4. páfi]] (f. [[1476]]). * [[1613]] - [[Giovanni Artusi]], ítalskt tónskáld (f. um 1540). * [[1620]] - [[Wanli]], keisari Kína (f. [[1563]]). * [[1642]] - [[Guido Reni]], ítalskur listmálari (f. [[1575]]). * [[1850]] - [[Honoré de Balzac]], franskur rithöfundur (f. [[1799]]). * [[1940]] - [[Walter P. Chrysler]], bandarískur bílasmiður (f. [[1875]]). * [[1990]] - [[Burrhus Frederic Skinner]], bandarískur atferlisfræðingur (f. [[1904]]). * [[2004]] - [[Gylfi Þ. Gíslason]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1917]]). * [[2009]] - [[Kim Dae-jung]], forseti Suður-Kóreu (f. [[1924]]). * [[2011]] - [[Jean Tabary]], franskur myndasöguhöfundur (f. [[1930]]) {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Ágúst]] h0agicwntcem4osp9jbq3zfx1pzwaya 24. ágúst 0 2611 1964242 1927050 2026-05-25T15:37:28Z TKSnaevarr 53243 /* Fædd */ 1964242 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|ágúst}} '''24. ágúst''' er 236. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (237. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 129 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[79]] - [[Vesúvíus]] gaus. Borgirnar [[Pompeii]], [[Herculaneum]] og [[Stabiae]] grófust í ösku. * [[367]] - [[Gratianus]] varð keisari Rómar. * [[1200]] - [[Jóhann landlausi]] Englandskonungur giftist [[Ísabella af Angoulême|Ísabellu af Angoulême]]. * [[1215]] - [[Innósentíus 3.]] páfi lýsti ''[[Magna Carta]]'' ógilt. * [[1349]] - [[Svarti dauði]] braust út í [[Pólland]]i. * [[1511]] - [[Afonso de Albuquerque]] hertók borgina [[Malakka]]. [[Malakkaskagi]]nn komst þá á vald [[Portúgal]]a. * [[1526]] - [[Søren Andersen Norby]] beið ósigur í sjóorrustu við danskar, sænskar og lýbskar flotadeildir undan strönd [[Blekinge]]. * [[1572]] - [[Bartólómeusarvígin]] í [[París]]: Kaþólikkar myrtu þúsundir [[húgenottar|húgenotta]] samkvæmt skipun [[Karl 9. Frakkakonungur|Karls 9.]]. * [[1608]] - Fyrsti opinberi fulltrúi [[Bretland]]s steig á land við [[Surat]] á [[Indland]]i. * [[1780]] - [[Loðvík 16.]] Frakkakonungur bannaði notkun [[pyntingar|pyntinga]] til að þvinga fram játningar. * [[1815]] - Ný stjórnarskrá var tekin upp fyrir [[Sameinað konungsríki Niðurlandanna]]. * [[1841]] - [[Bjarni Thorarensen]], amtmaður og skáld, lést 54 ára gamall. [[Jónas Hallgrímsson]] orti um hann erfiljóð sem hefst þannig: „Skjótt hefur sól brugðið sumri...“ * [[1853]] - Bandaríski kokkurinn [[George Crum]] fann upp [[kartöfluflögur]]. * [[1906]] - [[Ritsími]] á milli [[Skotland]]s og [[Ísland]]s um [[Hjaltland]] og [[Færeyjar]] var formlega tekinn í notkun og var sæsímastrengurinn 534 [[sjómíla|sjómílur]] á lengd. * [[1940]] - Þýska orrustuskipið ''[[Bismarck (skip)|Bismarck]]'' var tekið í notkun. * [[1944]] - [[Sveinn Björnsson]], [[forseti]] [[Ísland]]s, og [[Franklin D. Roosevelt]], forseti [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], ræddust við í [[Hvíta húsið (Washington, D.C.)|Hvíta húsinu]] í [[Washington]], en Sveinn var í opinberri heimsókn í Bandaríkjunum. * [[1968]] - [[Norræna húsið]] í [[Reykjavík]] var vígt. Finnski arkitektinn [[Alvar Aalto]] teiknaði bygginguna. Norðmaðurinn [[Ivar Eskeland]] var ráðinn fyrsti forstöðumaður hússins. * [[1980]] - Fyrstu alþjóðlegu [[rallkeppni]] á [[Ísland]]i lauk eftir fimm daga keppni. * [[1983]] - Fjölmennur fundur í [[Reykjavík]], sem haldinn var í [[Sigtún (veitingahús)|veitingahúsinu Sigtúni]] af svokölluðum Sigtúnshópi, krafðist breytinga á húsnæðislánakerfinu. * [[1989]] - Eiturlyfjabarónar [[Kólumbía|Kólumbíu]] lýstu ríkisstjórn landsins stríði á hendur. * [[1989]] - Fyrsta einkarekna sjónvarpsstöð Indónesíu, [[RCTI]], hóf útsendingar. * [[1990]] - [[Armenía]] lýsti yfir sjálfstæði frá Sovétríkjunum. * [[1991]] - [[Úkraína]] lýsti yfir sjálfstæði frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. * [[1995]] - [[Microsoft]] gaf út stýrikerfið [[Windows 95]]. * [[1998]] - Fyrsta [[RFID]]-tækinu var komið fyrir í manneskju í Bretlandi. * [[2000]] - Leikjatölvan [[GameCube]] frá Nintendo var kynnt. * [[2002]] - Stýrikerfið [[Mac OS X Jaguar]] var kynnt. * [[2004]] - [[Flugvélaárásirnar í Rússlandi 2004]]: Sprengjur sprungu í tveimur rússneskum farþegavélum í innanlandsflugi með þeim afleiðingum að 90 létust. * [[2006]] - Á þingi [[Alþjóðasamband stjarnfræðinga|Alþjóðasambands stjarnfræðinga]] var samþykkt að telja [[Plútó (reikistjarna)|Plútó]] ekki lengur til reikistjarna sólkerfisins. * 2006 - Norðmaðurinn [[Fritz Moen]] var hreinsaður af ákæru um tvö morð. Hann hafði setið 18 og hálft ár í fangelsi fyrir morðin. * [[2008]] - [[Ísland]] vann silfurverðlaun í [[handbolti|handbolta]] á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]]. * 2008 - [[Danmarks Nationalbank]] tók yfir rekstur [[Roskilde Bank]]. * [[2010]] - [[Árásin á Hótel Muna]]: Liðsmenn [[al-Shabaab]] réðust á hótel í [[Mógadisjú]]. 32 létust í átökunum, þar á meðal 11 sómalskir þingmenn. * [[2012]] - Dómur var kveðinn upp yfir norska fjöldamorðingjanum [[Anders Behring Breivik]]. <onlyinclude> * [[2016]] - Öflugur [[Jarðskjálftarnir á Ítalíu 2016 og 2017|jarðskjálfti reið yfir Mið-Ítalíu]]. Um 300 fórust. * 2016 - [[Skjöldur Efrats-aðgerðin]]: Tyrkneskur her réðist á staði í norðvesturhluta Sýrlands. * [[2021]] - [[Sumarólympíuleikar fatlaðra 2021]] hófust í Tókýó í Japan. * [[2022]] - [[Árásin á lestarstöðina í Tsjapline]]: Rússar gerðu loftárásir á lestarstöð í Úkraínu með þeim afleiðingum að 25 almennir borgarar létust. * [[2023]] - Á fundi [[BRICS]]-landanna í Suður-Afríku var ákveðið að samþykkja aðild sex nýrra landa: [[Argentína|Argentínu]], [[Egyptaland]]s, [[Eþíópía|Eþíópíu]], [[Íran]]s, [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] og [[Sameinuðu arabísku furstadæmin|Sameinuðu arabísku furstadæmanna]]. Argentína dró síðar umsókn sína til baka. * [[2024]] - [[Ísrael]] og [[Hezbollah]] í Líbanon skiptust á hundruðum loftárása.</onlyinclude> == Fædd == * [[1113]] - [[Geoffrey Plantagenet]], greifi af Anjou (d. [[1151]]). * [[1198]] - [[Alexander 2. Skotakonungur]] (d. [[1249]]). * [[1358]] - [[Jóhann 1. Kastilíukonungur]] (d. [[1390]]). * [[1393]] - [[Arthúr 3. af Bretagne|Arthúr 3.]], hertogi af Bretagne (d. [[1458]]). * [[1552]] - [[Lavinia Fontana]], ítalskur listmálari (d. [[1614]]). * [[1597]] - [[Þorlákur Skúlason]], Hólabiskup (d. [[1656]]). * [[1635]] - [[Peder Schumacher Griffenfeld]], danskur stjórnmálamaður (d. [[1699]]). * [[1754]] - [[Stefán Þórarinsson]], íslenskur lögmaður (d. [[1823]]). * [[1850]] - [[Charles Garvice]], breskur rithöfundur (d. [[1920]]). * [[1865]] - [[Ferdinand 1. Rúmeníukonungur]] (d. [[1927]]). * [[1896]] - [[Jón Kaldal]], íslenskur ljósmyndari (d. [[1981]]). * [[1899]] - [[Jorge Luis Borges]], argentínskur rithöfundur og skáld (d. [[1986]]). * [[1918]] - [[Jenna Jensdóttir]], íslenskur rithöfundur (d. [[2016]]). * [[1922]] - [[Matthew Lipman]], bandarískur heimspekingur (d. [[2010]]). * [[1929]] - [[Yasser Arafat]], palestínskur byltingarleiðtogi (d. [[2004]]). * [[1938]] - [[Halldór Blöndal]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1942]] - [[Magnús Birgir Jónsson]], íslenskur búfræðingur. * [[1948]] - [[Alexander McCall Smith]], breskur rithöfundur. * 1948 - [[Sauli Niinistö]], finnskur stjórnmálamaður. * [[1955]] - [[Mike Huckabee]], bandarískur stjórnmálamaður. * [[1957]] - [[Stephen Fry]], breskur leikari. * [[1961]] - [[Stéphane Richard]], franskur athafnamaður. * [[1963]] - [[Yrsa Sigurðardóttir]], íslenskur rithöfundur. * [[1964]] - [[Svandís Svavarsdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[1970]] - [[Guido Alvarenga]], paragvæskur knattspyrnumaður. * [[1973]] - [[Carmine Giovinazzo]], bandarískur leikari. * [[1974]] - [[Takuya Yamada]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1988]] - [[Rupert Grint]], breskur leikari. * [[1988]] - [[Maya Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[79]] - [[Plinius eldri]], rómverskur rithöfundur (f. [[23]]). * [[1042]] - [[Mikael 5. Býsanskeisari]]. * [[1262]] - [[Skóga-Skeggi Njálsson]], bóndi í Skógum undir Eyjafjöllum. * [[1313]] - [[Hinrik 7. keisari|Hinrik 7.]], keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. [[1275]]). * [[1794]] - [[Björn Halldórsson]], prestur í Sauðlauksdal (f. [[1724]]). * [[1841]] - [[Bjarni Thorarensen]], amtmaður og skáld (f. [[1786]]). * [[1866]] - [[Adolph Tidemand]], norskur myndlistarmaður (f. [[1818]]). * [[1888]] - [[Rudolf Clausius]], þýskur eðlisfræðingur (f. [[1822]]). * [[1939]] - [[Ragnar E. Kvaran]], íslenskur prestur og rithöfundur (f. [[1894]]). * [[1943]] - [[Simone Weil]], franskur heimspekingur (f. [[1909]]). * [[1954]] - [[Getúlio Vargas]], brasilískur stjórnmmálamaður (f. [[1882]]). * [[1959]] - [[Kristín Jónsdóttir (listmálari)|Kristín Jónsdóttir]], íslensk myndlistarkona (f. [[1888]]). * [[1988]] - [[Leifur Muller]], íslenskur kaupmaður (f. [[1920]]). * [[2014]] - [[Richard Attenborough]], breskur leikari og kvikmyndaleikstjóri (f. [[1923]]). * [[2016]] - [[Walter Scheel]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1919]]). * [[2021]] - [[Charlie Watts]], enskur trommari (f. [[1941]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Ágúst]] 5j2g1ngkdxxj8xwn8zjav2fen0ggn9e Hallgrímur Pétursson 0 3720 1964277 1836499 2026-05-25T20:26:54Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964277 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hallgrimur petursson.png|thumb|Brjóstmynd af Hallgrími Péturssyni.|250x250dp]] [[Mynd:Hallgrimur Petursson.jpg|thumb|Glerlistaverk af Hallgrími Péturssyni í glugga Akureyrarkirkju.]] '''Hallgrímur Pétursson''' ([[1614]] – [[27. október]] [[1674]]) var [[prestur]] og mesta [[sálmaskáld]] Íslendinga. Ævi hans var að mörgu leyti óvenjuleg en þekktastur er hann í dag fyrir [[Passíusálmarnir|Passíusálmana]] sína sem voru fyrst gefnir út á prenti árið [[1666]]. Hann var af góðum ættum en bjó lengst af við fátækt. Hann naut mikils stuðnings [[Brynjólfur Sveinsson|Brynjólfs Sveinssonar]] biskups og fékk prestsvígslu frá honum þrátt fyrir að Hallgrímur lyki aldrei formlega prófi. [[Hallgrímskirkja]] í Reykjavík og [[Hallgrímskirkja í Saurbæ]] á Hvalfjarðarströnd eru nefndar eftir honum. ==Ævi== Hallgrímur var fæddur á [[Gröf á Höfðaströnd]] og var sonur hjónanna ''Péturs Guðmundssonar'' og ''Sólveigar Jónsdóttur''. Guðmundur var svokallaður ''Fljótaumboðsmaður'', sem þýðir það að hann hafði umboð fyrir þeim jörðum í [[Fljót|Fljótum]], sem voru í eigu [[Hólar í Hjaltadal|Hólastóls]] en Pétur var hringjari á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]] enda voru þeir [[Guðbrandur Þorláksson]], biskup þar, bræðrasynir. Um Sólveigu móður Hallgríms er ekkert vitað og hún kann að hafa dáið þegar Hallgrímur var enn ungur.<ref>{{bókaheimild|höfundur=Margrét Eggertsdóttir|titill=Barokkmeistarinn: List og lærdómur í verkum Hallgríms Péturssonar|ár=2005|útgefandi=Stofnun Árna Magnússonar|bls=163}}</ref> Hallgrímur ólst upp á Hólum en fór þaðan sem unglingur í iðnnám til [[Danmörk|Danmerkur]] eða [[Þýskaland|Norður-Þýskalands]], líklegast um [[1630]]. Sögum ber ekki saman um námsdvöl Hallgríms, en talið er að hann hafi numið [[málmsmíði]] í [[Kaupmannahöfn]], [[Hamborg]] eða [[Lukkuborg]] (sem þá var í [[Danmörk|Danmörku]] en nú í [[Þýskaland|Þýskalandi]]). Hann var nokkrum árum síðar starfandi hjá járnsmið í [[Kaupmannahöfn]] og hitti þar [[Brynjólfur Sveinsson|Brynjólf Sveinsson]], síðar biskup, en Þorbjörg systir Péturs Guðmundssonar var mágkona Brynjólfs Sveinssonar. Brynjólfur kom honum í nám í [[Frúarskóli|Frúarskóla]] í Kaupmannahöfn og var Hallgrímur þar við nám í nokkur ár og sóttist það vel og var kominn í efsta bekk um haustið [[1636]]. Kynni Hallgríms við Brynjólf reyndust afdrífarík enda var Brynjólfur drjúgur stuðningsmaður sálmaskáldsins síðar á ævinni þrátt fyrir að Hallgrími hafi komið illa saman við ýmsa embættismenn. Þá bar svo til, að þetta haust komu til Kaupmannahafnar nokkrir Íslendingar, sem lent höfðu í [[Tyrkjaránið|Tyrkjaráninu]] [[1627]] og verið úti í [[Alsír]] í tæpan áratug. Var talið að þeir væru farnir að ryðga í [[Kristin trú|kristinni trú]] og jafnvel í [[móðurmál|móðurmálinu]]. Þess vegna var fenginn íslenskur námsmaður til þess að fara yfir fræðin með þeim og varð Hallgrímur fyrir valinu. Í þessum hópi var kona nokkur frá [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]], [[Guðríður Símonardóttir]] en maður hennar, Eyjólfur Sólmundarson (d. [[1636]]), hafði sloppið við að vera rænt. Urðu þau Hallgrímur ástfangin og æxluðust mál þannig að hann yfirgaf námið og Danmörku og fór til Íslands með Guðríði þegar hópurinn var sendur heim. Komu þau til lands í [[Keflavík]] snemma vors [[1637]] og var Guðríður þá ófrísk að fyrsta barni þeirra. Guðríður var allnokkru eldri en Hallgrímur, talin fædd [[1598]], d. [[18. desember]] [[1682]]. [[Mynd:Sudurnes-Reykjanes.png|thumb|right|Hallgrímur og Guðríður bjuggu á tveimur stöðum á Suðurnesjum, sitt hvoru megin á Rosmhvalanesi. Fyrst í hjáleigu frá Njarðvík og seinna á Hvalsnesi, sem er vestan við Keflavíkurflugvöll.]] === Aftur til Íslands === Þau settust að í smákoti, sem hét [[Bolafótur]] og var hjáleiga frá [[Ytri-Njarðvík]], og gerðist Hallgrímur púlsmaður hjá þeim dönsku (kaupmönnunum í Keflavík). Hann var stór maður og luralegur og svo er sagt að hann hafi ekki verið ásjálegur. Einhverja sekt mun hann hafa orðið að greiða, vegna þess að þegar þau komu til Íslands var Guðríður ófrísk og gift en reyndar hafði maður hennar dáið árið 1636. Það vissu þau hjúin ekkert um og voru því ótvírætt brotleg. Einhvern veginn kastaðist í kekki á milli Hallgríms og veraldlegra ráðamanna á [[Suðurnes|Suðurnesjum]] og munu hann og [[Torfi Erlendsson]], [[sýslumaður]] á [[Stafnes|Stafnesi]], aldrei hafa litið hvor annan réttu auga. Árið 1644 losnaði embætti [[prestur|prests]] á [[Hvalsnes|Hvalsnesi]]. Þá ákvað [[Brynjólfur Sveinsson]], [[biskup]] í [[Skálholt|Skálholti]], að vígja Hallgrím til þessa embættis, þrátt fyrir það að hann hafði ekki lokið prófi. Hann mun samt hafa verið jafn vel menntaður og flestir þeir sem voru vígðir prestar á Íslandi þá. Er sagt að þegar hann var vígður og tók við prestsembættinu á Hvalsnesi hafi Torfi Erlendsson, sem þá var orðinn nábúi hans sagt: „Allan andskotann vígja þeir.“ Einnig er sagt að Hallgrímur hafi verið að yrkja um Torfa er hann kvað: :''Áður en dauður drepst úr hor'' :''drengur á rauðum kjóli'', :''feginn verður að sleikja slor'' :''slepjugur húsgangs dóli''. Sýna þessi ummæli Torfa og kveðskapur Hallgríms að þeim hefur verið lítt til vina. {{anchor|Steinunn Hallgrímsdóttir}}Á Hvalsnesi bjuggu þau í nokkur ár (til 1651) og mun Hallgrími hafa líkað frekar þunglega. Þar fæddist þeim dóttir, sem hann skírði Steinunni. Hún dó mjög ung og syrgði Hallgrímur hana mjög. Fór hinn smíðamenntaði prestur út á Miðnesheiði og sótti sér stein og hjó í hann grafskrift dóttur sinnar. Er sá steinn ennþá til og var um nokkra áratugi talinn týndur. Það var hann þó aldrei, því að í [[Suðurnesjaannáll|Suðurnesjaannál]], sem skrifaður var um eða fyrir [[1880]], segir séra [[Sigurður B. Sívertsen]] frá því að legsteinn Steinunnar sé í kirkjustétt á [[Hvalsnes|Hvalsnesi]]. Reyndist þetta rétt, því að steinninn kom í ljós þegar gert var við kirkjustéttina eftir miðja [[20. öld]]. Hefur hann síðan verið geymdur í Hvalsneskirkju og er einn af dýrgripum hennar, en hefur látið mjög á sjá í tímans rás. Árið 1651 fékk séra Hallgrímur veitingu fyrir [[Saurbær á Hvalfjarðarströnd|Saurbæ á Hvalfjarðarströnd]] og fluttust þau hjón þangað. Talið er að þar hafi Hallgrími líkað betur. Þar orti hann [[Passíusálmarnir|Passíusálmana]] og marga aðra sálma, sem frægir eru enn í dag, til dæmis sálminn „Um dauðans óvissan tíma“, sem allt fram á síðustu ár var sunginn yfir moldum hvers einasta Íslendings sem jarðsettur var. Passíusálmarnir eru heimsfrægt verk og hafa verið þýddir á fleiri tungumál en flest annað, sem upprunnið er á Íslandi. Handrit sálmanna gaf hann [[Ragnheiður Brynjólfsdóttir|Ragnheiði Brynjólfsdóttur]] í [[Skálholt|Skálholti]] í maí [[1661]].<ref>{{cite web |url=http://servefir.ruv.is/passiusalmar/hhandrit.htm |title=Eiginhandarrit Hallgríms Péturssonar að Passíusálmunum |access-date=2012-06-24 |archive-date=2011-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813175436/http://servefir.ruv.is/passiusalmar/hhandrit.htm |url-status=dead }}</ref> Sagt er að hún hafi haft þá með sér í gröfina. Síðustu ár sín bjó Hallgrímur á [[Kalastaðir|Kalastöðum]] og loks á [[Ferstikla|Ferstiklu]] á Hvalfjarðarströnd og dó þar. Hann hefur þá verið farinn að þjást af sjúkdómnum sem dró hann til dauða, en það var [[holdsveiki]]. Þau Guðríður áttu nokkur börn, en aðeins eitt þeirra komst upp og var það [[Eyjólfur Hallgrímsson|Eyjólfur]], elsta barnið. Frá honum eru ættir og komu út á bók um eða eftir [[1980]]. [[Mynd:Hallgrímskirkja-Saurbær-20030527.jpg|thumb|right|Hallgrímskirkja (Saurbæ á Hvalfjarðarströnd)]] Margar kirkjur eru kenndar við Hallgrím Pétursson: [[Hallgrímskirkja (Hvalfirði)|Hallgrímskirkja]] í Saurbæ á Hvalfjarðarströnd (byggð [[1954]] &ndash; [[1957]]) og [[Hallgrímskirkja (Reykjavík)|Hallgrímskirkja]] á Skólavörðuholti í Reykjavík (byggð [[1945]] &ndash; [[1986]]). Einnig er lítil en falleg kirkja: Hallgrímskirkja Vindáshlíðar í Kjós. Sú kirkja var áður í Hvalfirði en var flutt eftir að Vindáshlíðarkonur höfðu mikið beðið fyrir að fá kirkju. ==Verk== Hallgrímur Pétursson var mjög virkt ljóðskáld. Meðal hans frægustu verka eru [[Passíusálmarnir]], 50 talsins, sem hann skrifaði á árunum [[1656]] – [[1659]]. Þeir komu á prent árið [[1666]] og eru varðveittir í eiginhandarriti skáldsins í Landsbókasafni (JS 337 4to). Í þessu handriti finnst líka einn þekktasti sálmur Hallgríms, [[Um dauðans óvissan tíma]], sem er líka stundum nefnt eftir upphafslínu, [[Allt eins og blómstrið eina]], eða einfaldlega [[Sálmurinn um blómið]]. Hallgrímur var undir miklum áhrifum frá skrifum [[Martin Moller|Martin Mollers]], sérstaklega ''Soliloquia de passione Jesu Christi'' sem var þýtt á dönsku árið [[1647]] en á íslensku árið [[1593]] af [[Arngrímur Jónsson lærði|Arngrími Jónssyni]].<ref>{{bókaheimild|höfundur=Arne Møller|titill=Hallgrímur Péturssons Passionssalmer. En studie over islandsk salmedigtning fra det 16. og 17. aarhundrede|ár=1922|útgefandi=Gylgendalske Boghandel|bls=100-101}}</ref> Þýðing Péturs Einarssonar lögréttumanns á þessu verki Mollers kom út á bundnu máli árið [[1661]].<ref>{{bókaheimild|höfundur=Arne Møller|titill=Hallgrímur Péturssons Passionssalmer. En studie over islandsk salmedigtning fra det 16. og 17. aarhundrede|ár=1922|útgefandi=Gylgendalske Boghandel|bls=104-105}}</ref> Hann orti líka pólítisk ljóð eins og [[Aldarháttur|Aldarhátt]]. Á síðustu æviárum Hallgríms var [[Píetismi|píetismi]] að ryðja sér til rúms í Norður-Evrópu. Passíusálmar Hallgríms féllu í góðan jarðveg hjá þeim sem aðhylltust píetisma á Íslandi og urðu mjög vinsælir á 18. öld. Verk skáldsins dreifðust víða í prentuðum og handskrifuðum eintökum. Þó hafa fá eiginhandrit Hallgríms varðveist og ýmsir sálmar hafa verið eignaðir honum í gegnum tíma sem eru sennilega eftir samtímaskáld hans. ==Þjóðsögur um Hallgrím== Til eru nokkrar [[þjóðsaga|þjóðsögur]] um Hallgrím þar sem hann er sagður vera [[kraftaskáld]]. Ein þjóðsagan segir frá því að hann var við guðsþjónustu og hafi skyndilega litið út um litla trégluggann og sá tófu bíta fé. Þá orti hann þessa vísu: :Þú sem bítur bóndans fé, :bölvuð í þér augun sé, :stattu nú sem stofnað tré, :steinadauð á jörðunne. Við þetta féll tófan niður dauð og segir sagan að þar hafi hann misst [[skáldgáfa|skáldgáfuna]] vegna þess að hann misnotaði hana með þessum hætti í miðri guðsþjónustu. Samkvæmt sögunni fékk hann hana aftur þegar hann hóf að semja Passíusálmana [[1656]]-[[1659]].<ref>Jón Árnason, [https://archive.org/details/slenzkarjsgurog00rngoog/page/466/mode/2up ''Íslenzkar þjóðsögur og æfintýri''], 1, 1862, bls 466.</ref> == Áhrif á samtímamenningu == [[Sálmurinn um blómið]] er nafn á bók eftir [[Þórbergur Þórðarson|Þórberg Þórðarson]] en vísar í ''Allt eins og blómstrið eina''. Sögulegar skáldsögur um Hallgrím Pétursson: * ''Reisubók Guðríðar Símonardóttur: Skáldsaga byggð á heimildum'' eftir [[Steinunn Jóhannesdóttir|Steinunni Jóhannesdóttur]] (2001). * ''Hallgrímur: Skáldsaga um ævi Hallgríms Péturssonar'' eftir [[Úlfar Þormóðsson|Úlfar Þormóðsson]] (2008). * ''Heimanfylgja: Skáldsaga um uppvöxt Hallgríms Péturssonar byggð á heimildum um ættfólk hans og samtíð'' eftir [[Steinunn Jóhannesdóttir|Steinunni Jóhannesdóttur]] (2010). == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== * ''Íslenskar æviskrár'', Páll Eggert Ólason, Reykjavík 1952 * ''Hallgrímur Pétursson, ævi hans og starf'', Magnús Jónsson, Reykjavík, 1947. == Tenglar == {{commonscat|Hallgrímur Pétursson|Hallgrími Péturssyni}} * [http://servefir.ruv.is/passiusalmar/ Sérvefur RÚV um Hallgrím og Passíusálmana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041012193200/http://servefir.ruv.is/passiusalmar/ |date=2004-10-12 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3296548 ''Hallgrímsminning''; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1974] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3895237 ''Séra Hallgrímur Pétursson''; grein í Mánudagsblaðinu 1970] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1727064 ''Það er ekki skáldskapur að tarna, Kolbeinn''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1990] * [https://timarit.is/page/4742090?iabr=on#page/n2/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Ávarp forseta Íslands: 350 ára minning síra Hallgríms Péturssonar.] Ásgeir Ásgeirsson, Kirkjuritið 4. tbl. 1. apríl 1964, bls. 145&ndash;163. === Verk eftir Hallgrím === * [http://baekur.is/is/search/Hallgr$00edmur+P$00e9tursson/AUTHOR Bækur eftir Hallgrím Pétursson á Bækur.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://handrit.is/is/biography/view/HalPet001 Handrit tengd Hallgrími Péturssyni á Handrit.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825073321/https://handrit.is/is/biography/view/HalPet001 |date=2019-08-25 }} * [http://handrit.is/is/manuscript/imaging/is/JS04-0337#0001r Passíusálmar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316080404/http://handrit.is/is/manuscript/imaging/is/JS04-0337#0001r |date=2016-03-16 }}, handrit {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir prestar]] {{fd|1614|1674}} nfcc5cuymx2ca6mqdlqdqbdvosg8dfv Jón lærði Guðmundsson 0 4076 1964355 1956377 2026-05-26T08:18:10Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964355 wikitext text/x-wiki [[Jón lærði Guðmundsson]] ([[1574]] – [[1658]]) var víðkunnur [[fræðimaður]], [[handrit]]askrifari, [[handverksmaður]], auk þess sem hann sinnti lækningum og var álitinn fjölkunnugur. Hann var þrátt fyrir það ómenntaður alþýðumaður. Jón fæddist í [[Ófeigsfjörður|Ófeigsfirði]] á [[Strandir|Ströndum]] árið [[1574]] og ólst upp þar og á [[Ósi]] við [[Steingrímsfjörður|Steingrímsfjörð]]. Hann var ýmist nefndur Jón [[málari]] eða [[smiður]] eða tannsmiður (hann skar út í hvaltennur) en hlaut síðar viðurnefnið hinn lærði. Á árunum [[1611]] – 12 er sagt að Jón lærði hafi kveðið niður tvo [[draugur|drauga]] að [[Staður á Snæfjallaströnd|Stað á Snæfjallaströnd]] með mögnuðum galdrasæringum, kvæðunum [[Fjandafæla|Fjandafælu]] og [[Snjáfjallavísur|Snjáfjallavísum]]. Þau eru bæði varðveitt. Jón kvæntist haustið [[1600]] Sigríði Þorleifsdóttur frá Húsavík í [[Steingrímsfjörður|Steingrímsfirði]] og áttu þau soninn Guðmund Jónsson, prest á [[Hjaltastaðir|Hjaltastöðum]]. Jón lærði andmælti [[Spánverjavígin|Spánverjavígunum]] [[1615]] opinberlega, en hrökklaðist eftir það af [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] undan [[sýslumaður|sýslumanninum]] [[Ari í Ögri|Ara í Ögri]]. Eftir það settist hann að undir [[Snæfellsjökull|Jökli]] og stundaði meðal annars lækningar en var kærður fyrir galdra og dæmdur útlægur af landinu. Jón fór til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] og fékk málið tekið upp að nýju en á [[Alþingi]] [[1637]] var [[dómur]]inn staðfestur. Jón fékk þó að lifa það sem eftir var ævinnar austur á [[Hérað]]i hjá syni sínum, mest fyrir tilstilli [[Brynjólfur Sveinsson|Brynjólfs Sveinssonar]] [[biskup]]s í [[Skálholt]]i. Jón lærði skrifaði fjölda [[handrit]]a sem hafa varðveist. Hann lést árið [[1658]]. == Verk == Eftir Jón liggja ýmis kvæði, eins og [[Fjölmóður]], ævidrápa, [[Snjáfjallavísur]], [[Fjandafæla]], [[Áradalsvísur]] og [[Fuglakvæði]], rímur eins og [[Ármannsrímur]], [[Rímur af Fertram og Plató]] og [[Spánverjarímur]]. Hann á einnig ritgerðir eins og [[Stutt undirrétting um Íslands aðskiljanlegar náttúrur]] og [[Víg Spánverja í Æðey]]. Einnig stutt rit eins og [[Um nokkurra grasa náttúrur]], [[Um hulin pláz og yfirskyggða dali á Íslandi]], [[Samantekt um skilning á Eddu]], [[Lækningabók]], [[Tidsfordrif]], [[Augnamerkingar]]. Einnig [[Uppdráttur Grænlands]]. [[Krukksspá]] hefur einnig verið eignuð honum. == Tenglar == * [https://www.handrit.is/is/biography/view/JonGud003 Handrit með verkum Jóns lærða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730064222/https://handrit.is/is/biography/view/JonGud003 |date=2021-07-30 }} * {{Vísindavefurinn|6787|Hvernig var ævi Jóns lærða Guðmundssonar?}} * {{Vísindavefurinn|6624|Hver var Jón lærði Guðmundsson?}} * [http://alfatruin.msk.ru/2009/11/20/jon_laerdi_english/ „Jón the bookish man and wizard“. Ævisaga Jóns Guðmundssonar lærða á rússnesku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212190459/http://alfatruin.msk.ru/2009/11/20/jon_laerdi_english/ |date=2009-12-12 }} {{Wikiheimild|Höfundur:Jón lærði Guðmundsson|Jóni Guðmundssyni}} [[Flokkur:Íslendingar]] {{fd|1574|1658}} jvoaug2nn662wuc7avwe9ggvlc5joxt Jón Vídalín 0 4230 1964354 1954086 2026-05-26T08:16:12Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964354 wikitext text/x-wiki {{Aðgreiningartengill1|[[Jón Vídalín konsúll|Jón Vídalín konsúl]]}} [[Mynd:Jon Vidalin drawing.jpg|thumb|Teikning af Jóni Vídalín.]] [[Mynd:Biskupsbrekka 1.jpg|thumb|right|Kross hefur verið reistur í [[Biskupsbrekka|Biskupsbrekku]] á [[Uxahryggjaleið]], þar sem Jón Vídalín dó.]] '''Jón Þorkelsson Vídalín''' ([[21. mars]] [[1666]] – [[30. ágúst]] [[1720]]) var [[biskup]] í [[Skálholt]]i, lærdómsmaður, mikill prédikari og helsta latínuskáld sinnar tíðar. Jón var sonur séra [[Þorkell_Arngrímsson|Þorkels Arngrímssonar]], prests í [[Garðar (Álftanesi)|Görðum]] á [[Álftanes]]i, sonar [[Arngrímur Jónsson lærði|Arngríms lærð]]a, og konu hans Margrétar Þorsteinsdóttur. Hann tók sér snemma nafnið Vídalín eins og margir afkomendur Arngríms. Bræður hans voru þeir [[Þórður Þorkelsson Vídalín]], skólameistari í [[Skálholt]]i um tíma en síðan bóndi í Þórisdal í [[Lón (sveit)|Lón]]i, og Arngrímur Vídalín skólameistari í [[Nakskov]] í Danmörku. Systir þeirra var Guðrún prófastsfrú á Þingvöllum. Hann stundaði skólanám hjá frænda sínum, [[Páll Björnsson|Páli Björnssyni]] í [[Selárdalur|Selárdal]]. Síðan sigldin hann og lærði við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]], samtíða [[Árni Magnússon|Árna Magnússyni]], og lauk þaðan guðfræðiprófi. Síðan var hann um tveggja ára skeið sjóliði í [[Danmörk|danska]] flotanum og mun hafa átt von á að hækka fljótt í tign en þegar það varð ekki keypti móðir hans hann lausan með milligöngu [[Kristofer Heidemann|Kristofers Heidemann]] landfógeta. Hann kom svo heim til Íslands [[1691]], sagður fátæklega til fara. Árið eftir varð hann kennari við [[Skálholtsskóli|Skálholtsskóla]] og [[1693]] dómkirkjuprestur í Skálholti. Hann varð svo prestur í Görðum og var valinn biskup í Skálholti [[1697]] (vígður 1698), aðeins sex árum eftir að hann kom heim. Við það tækifæri færði hann [[Þingvellir|Þingvallakirkju]] bjöllu sem nú hangir þar í klukkuturninum. Jón Vídalín var mikill mælskumaður og kennimaður. Hann er þekktastur fyrir rit sitt ''[[Vídalínspostilla|Vídalínspostillu]]'' sem er húslestrarpostilla, með einni predikun fyrir hvern hátíðisdag ársins, ætluð til upplestrar á heimilum. Postillan var ein mest lesna bók á Íslandi um tveggja alda skeið og hafði veruleg áhrif á íslenska menningu, trúarlíf og bókmenntir fram á [[20. öldin|20. öld]]. Jón var, auk [[Hallgrímur Pétursson|Hallgríms Péturssonar]], einn helsti fulltrúi lúthersku rétttrúnaðarstefnunnar ([[píetismi|píetismans]]) á [[Ísland]]i. Jón er sagður hafa verið lítillátur og lítt gefinn fyrir íburð, stórgjöfull við fátæka og tók oft skólasveina og aðra efnilega unglinga til sín án þess að hirða um borgun, en ekki góður fjármálamaður. Hann var áhugasamur um framfarir, reyndi kálræktun og hvatti til nýjunga eins og [[hreindýr]]aræktar og [[saltvinnsla|saltvinnslu]]. Hann þótti nokkuð drykkfelldur og gengu sögur um drykkjuskap hans á [[Alþingi]] og víðar. Hann var líka skapmaður mikill og átti til dæmis í deilum og jafnvel handalögmálum við [[Oddur Sigurðsson lögmaður|Odd lögmann Sigurðsson]]. Jón biskup andaðist í [[Biskupsbrekka|Biskupsbrekku]] á [[Uxahryggjaleið]] síðsumars 1720. Hann hafði verið á leið vestur að [[Staðarstaður|Staðarstað]] til að vera við útför mágs síns, séra [[Þórður Jónsson (prestur á Staðarstað)|Þórðar Jónssona]]r, en veiktist og komst ekki lengra. Kross var reistur á staðnum fyrir nokkrum árum til minningar um Jón en þess má geta að [[Jón Þorkelsson Thorcillius]] mun fyrstur manna hafa stungið upp á því árið [[1745]] að Jóni yrði reist minningamark í Biskupsbrekku. Kona Jóns var Sigríður yngri ([[1677]] – [[16. júní]] [[1730]]), dóttir [[Jón Vigfússon|Jóns Vigfússon]]ar Hólabiskups og Guðríðar Þórðardóttur konu hans. Hún þótti skynsöm kona og vel menntuð og kenndi meðal annars undirstöðuatriði í latínu. ==Verk Jóns Vídalíns== * [[Vídalínspostilla]] - ''Húspostilla eður einfaldar predikanir yfir öll hátíða- og sunnudagaguðspjöll árið um kring'' == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=417187&pageSelected=3&lang=0 ''Smávegis um Jón biskup Vídalin''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1940]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=416239&pageSelected=3&lang=0 ''Jón Vídalín og postulla hans''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://handrit.is/en/biography/view/JonTho016 Verk tengd Jóni Þorkelssyni Vídalín á Handrit.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211122183615/https://handrit.is/en/biography/view/JonTho016 |date=2021-11-22 }} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Þórður Þorláksson]] | titill=[[Skálholtsbiskupar|Skálholtsbiskup]] | frá=[[1698]] | til=[[1720]] | eftir=[[Jón Árnason (1665)|Jón Árnason]] }} {{Töfluendir}} {{Skálholtsbiskupar}} [[Flokkur:Skálholtsbiskupar]] {{fd|1666|1720}} q6wn4lyc3gsgqm9rwwsqcd5nclkkrtp Þormóður Torfason 0 4266 1964318 1964102 2026-05-25T22:26:08Z Alarichall 6274 1964318 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Thormod Thorlæus.jpg|thumb|Þormóður Torfason eða Thormod Torfæus, sagnfræðingur]] '''Þormóður Torfason''', ''Thormod Torfæus'', ''Torvæus'' ([[27. maí]] [[1636]] – [[31. janúar]] [[1719]]) var [[sagnaritari]] og fornrita[[þýðandi]] sem bjó mestanpart ævi sinnar í [[Noregur|Noregi]]. Hann var sonur [[Torfi Erlendsson|Torfa Erlendssonar]] sýslumanns á [[Stafnes]]i og Þórdísar Bergsveinsdóttur, prests á [[Útskálar|Útskálum]]. Hann fæddist í [[Engey]]. Þormóður hefur verið kallaður ''„faðir norskrar sagnfræði“'' fyrir hið stóra rit sitt um sögu Noregs. == Ævi Þormóðs == Þormóður varð stúdent frá [[Skálholt|Skálholtsskóla]] [[1654]] og fór að því búnu strax utan. Hann lærði í [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] og varð [[fornrit]]a[[þýðandi]] í þjónustu [[Danakonungur|Danakonungs]] eftir [[1659]]. Árið [[1662]] var hann sendur til að safna [[handrit]]um á [[Ísland]]i og flutti þá til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] frá [[Brynjólfur Sveinsson|Brynjólfi Sveinssyni]] handritin [[Konungsbók Eddukvæða]] og Gráskinnuhandrit [[Njáls_saga|Njáls sögu]]. Árið [[1664]] varð Þormóður [[kamerarius]] í [[Stafangur|Stafangursstifti]] og bjó þar síðan á [[Stangarland]]i á eyjunni [[Körmt]] (Karmøy) úti fyrir [[Rogaland]]i þar sem gröf hans var inni í Ólafskirkju. Árið [[1682]] var hann gerður að [[sagnaritari|sagnaritara]] [[Noregur|Noregs]] á launum hjá konungi og árið [[1704]] að [[assessor]] í háskólaráði. Hann átti mikið samstarf við [[Árni Magnússon|Árna Magnússon]] og nýtti handrit Árna mikið við sagnaritun sína þar sem hann fylgdi fyrst og fremst íslenskum frásögnum. Árni fékk handrit hans að honum látnum. Þórmóður er þekktastur fyrir bækur sem hann skrifaði á latínu, en þær eru: ''Historia Vinlandiœ Antiquœ'' ([[1705]]); ''Grœnlandia Antiqua'' ([[1706]]) og ''Historia Rerum Norvegicarum'' ([[1711]]). Hin síðastnefnda hefur nú ([[2008]]) verið gefin út í [[Norska|norskri]] [[þýðing]]u, og hafa þrjú bindi af sex verið gefin út. ==Morðið á Sámsey== Árið [[1671]] ferðaðist hann til Íslands til að ganga frá erfðamálum. Í bakaleiðinni, árið [[1672]], varð hann skipreika á [[Sámsey]] við [[Jótland]] í [[Danmörk]]u. Hermt var að nokkrir drukknir Íslendingar ásamt danska vertinum, Hans Pedersen, hefðu ruðst inn til hans eftir að hann var genginn til náða. Greip hann þá til korðans og lagði til vertsins með þeim afleiðingum að hann lést. Fyrir þetta var hann dæmdur til dauða, en var síðan náðaður og dæmdur til að skrifta opinberlega og greiða hundrað [[ríkisdalur|ríkisdali]] í manngjöld. ==Fjölskylda== Þormóður giftist árið [[1665]] Önnu Hansdóttur, auðugri ekkju sem lést árið [[1695]]. Árið [[1702]] átti hann svo aðra Önnu Hansdóttur, sem hafði verið bústýra hans. Hann átti ekki börn með þeim, en var síðar talinn hafa átt mörg börn í lausaleik. ==Eitt og annað== * Við hann er kennd tónlistarhátíð sem nefnist: „Tormod Torfæus Rock & Blues Festival“ og er haldin árlega á eyjunni Körmt. * Þormóður var móðurbróðir [[Stokkseyrar-Dísa|Stokkseyrar-Dísu]], og varð [[forsvarsmaður]] hennar þegar faðir hennar (þ.e. Markús Bjarnason) dó árið [[1687]]. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3281688 Morgunblaðið 1954]</ref> Þormóður vildi fá hana til Danmerkur, en hún mun hafa tekið þvert fyrir það. Og vegna þess að Þormóður var í fjarlægu landi, og gat ekki haft umsjá með henni, fól hann [[Hans Londemann]], sýslumanni að líta eftir með henni og ráða gjaforði hennar. Var það eðlilegt, þar sem Londemann var kvæntur systur hennar. ==Verk== * ''Commentatio historica de rebus gestis Færoensium'' ([[1695]]) * ''Orcades sive rerum Orcadensium historiæ libri tres'' ([[1697]] og [[1715]]) * ''Series dynastarum et regum Daniæ'' ([[1702]] og [[1705]]) * ''Historia Vinlandiæ antiqvæ sive partis Americæ septentrionalis'' ([[1705]]) * ''Historia Hrolfi krakii'' ([[1705]] og [[1715]]) * ''Groenlandia antiqva'' ([[1706]]) * ''Trifolium historicum'' ([[1707]]) * ''Historia rerum Norvegicarum I-IV'' ([[1711]]) * ''Torfæana'' ([[1777]]) == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * [http://www.handrit.is/is/biography/view/ThoTor001 Handrit með verkum Þormóðs Torfasonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190920203059/https://handrit.is/is/biography/view/ThoTor001 |date=2019-09-20 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=416646&pageSelected=0&lang=0 ''Þórmóður Torfason - sagnaritari''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1936]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=418336&pageSelected=2&lang=0 ''Frá Torfa og Þormóði Torfasyni''; hluti af grein í Lesbók Morgunblaðsins 1953]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=416024&pageSelected=7&lang=0 ''Þormóður Torfason bregður sér til Íslands''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1927]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Íslendingar]] {{fd|1636|1719}} a0eehj6156bk3w7nnekvbbt8a9uhk1t Jónas Hallgrímsson 0 6678 1964357 1914539 2026-05-26T08:25:52Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964357 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Jónas Hallgrímsson.jpg|thumb|Mynd eftir [[Déssington]] gerð eftir tveimur skissum Helga Sigurðssonar, læknanema, af Jónasi á líkbörunum. Myndin birtist fyrst á titilsíðu bókarinnar ''Ljóðmæli og önnur rit, eftir Jónas Hallgrímsson'' 1883]] [[Mynd:JonasHallgrimsson-EJ.jpg|alt=|thumb|Stytta af Jónasi eftir [[Einar Jónsson|Einar Jónsson.]]]] '''Jónas Hallgrímsson''' (16. nóvember 1807 – 26. maí 1845) var [[Ísland|íslenskt]] [[skáld]] og [[náttúrufræði]]ngur. Hann var afkastamikill rithöfundur, [[ljóð]]skáld og þýðandi og einn af stofnendum [[tímarit]]sins [[Fjölnir (tímarit)|Fjölnis]]. Hann hafði atvinnu af náttúrufræði en verður helst minnst í dag fyrir kveðskap sinn. Mörg ljóða hans, upphaflega birt í Fjölni, lifa enn góðu lífi, svo sem Ferðalok, Ísland og Gunnarshólmi. Hann var brautryðjandi í íslenskum bókmenntaheimi, skrifaði fyrstu íslensku [[Sonnetta|sonnettuna]], Ég bið að heilsa, sem og fyrstu íslensku [[Smásaga|smásöguna]], Grasaferð.<ref name=":0">{{Cite book|title=Íslenskar bókmenntir 1550-1900|last=Kristinn Kristjánsson|date=1996|publisher=IĐNÚ|isbn=978-9979-831-52-5|location=Reykjavík}}</ref> Jónasi eru eignuð mörg nýyrði, og hefur haft mikil áhrif á íslenska tungu og þjóðernisvitund.<ref>{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6667|title=Hvaða áhrif hafði Jónas Hallgrímsson á íslenska tungu og hvað gerði hann til að vernda hana?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2025-01-22}}</ref> Jónas aðhylltist [[Rómantíska stefnan|rómantísku stefnuna]], sem birtist í sterkri þjóðerniskennd. Hann var undir áhrifum frá [[Heinrich Heine]] og [[Eggert Ólafsson|Eggerti Ólafssyni]]. [[Halldór Laxness]] hefur skrifað að Íslendingar hafi aldrei átt betra skáld en Jónas Hallgrímsson.<ref>{{Cite web|url=https://www.gljufrasteinn.is/is/halldor_laxness/greinar1/bokmenntarynirinn/um_jonas_hallgrimsson/|title=Um Jónas Hallgrímsson {{!}} Gljúfrasteinn|website=www.gljufrasteinn.is|access-date=2025-01-22}}</ref> Jónas var heilsulítill síðustu árin og lést fyrir aldur fram þegar hann fótbraut sig eftir veltu í stiganum heima hjá sér, en andlátið má sennilega rekja til [[blóðeitrun]]ar.<ref name=":1">{{Cite book|title=Jónas Hallgrímsson: ævisaga|last=Páll Valsson|date=1999|publisher=Mál og menning|isbn=978-9979-3-1984-9|location=Reykjavík}}</ref> == Æska == Jónas fæddist árið 1807 að [[Hraun í Öxnadal|Hrauni í Öxnadal]]. Hann var sonur [[Hallgrímur Þorsteinsson|Hallgríms Þorsteinssonar]] aðstoðarprests og Rannveigar Jónasdóttur. Hann átti þrjú systkini, Þorstein (f. 1800), Rannveigu (f. 1802) og Önnu Margréti (f. 1815). Árið 1809, þegar Jónas var á öðru ári, fluttist hann ásamt fjölskyldu sinni til [[Steinsstaðir (Öxnadal)|Steinsstaða]] í Öxnadal. Faðir hans drukknaði í [[Hraunsvatn]]i árið 1816 og var Jónas þá sendur í fóstur að [[Hvassafell|Hvassafelli]] í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]], þar sem móðursystir hans bjó. Síðar var honum komið til náms hjá séra [[Jón Jónsson lærði|Jóni lærða Jónssyni]] í [[Möðrufell]]i, þar sem hann hlaut kennslu veturinn 1819-20. Jónas var fermdur vorið 1821 heima í Öxnadal. Því næst fór hann í heimaskóla í [[Goðdalir|Goðdölum]] í [[Skagafjörður|Skagafirði]] þar sem hann stundaði nám veturna 1821-1823 hjá séra [[Einar H. Thorlacius|Einari H. Thorlacius]]. Þaðan lá leið hans til [[Bessastaðaskóli|Bessastaðaskóla]] og þar var hann við nám í sex vetur til 1829. Í Bessastaðaskóla kynntist hann þeim Íslendingum sem hann átti eftir að starfa hvað nánast með seinna meir. Þá hlaut hann leiðsögn mestu menntamanna samtímans á Íslandi, m.a. [[Sveinbjörn Egilsson|Sveinbjarnar Egilssonar]], sem þýddi Hómerskviður, og [[Björn Gunnlaugsson|Björns Gunnlaugssonar]], stærðfræðings. Að loknu stúdentsprófi fluttist Jónas til [[Reykjavík|Reykjavíkur]] til að vinna sér inn pening áður en hann gæti haldið utan í háskólanám. Hann starfaði sem skrifari hjá Ulstrup bæjar- og landfógeta í Reykjavík. Þá starfaði hann sem [[verjandi]] í nokkrum málum hjá [[landsréttur|landsrétti]].<ref name=":1" /> == Nám og störf == Jónas hélt til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] til náms árið 1832. Hann lagði í fyrstu stund á [[lögfræði]], en skipti síðar yfir í [[náttúrufræði]]. Á námsárunum við Hafnarháskóla bjó hann á [[Regensen|Gamla garði]], eins og margir Íslendingar á þeim tíma. Árið 1835 kom út fyrsti árgangur Fjölnis, en Jónas fór fyrir útgáfunni ásamt skólabræðrum sínum úr Bessastaðaskóla, þeim [[Tómas Sæmundsson|Tómasi Sæmundssyni]], [[Konráð Gíslason|Konráði Gíslasyni]] og [[Brynjólfur Pétursson|Brynjólfi Péturssyni]]. Í heildina komu út níu árgangar af Fjölni á árunum 1835-1847, þó að ekki hafi samstarfið gengið þrautalaust.<ref name=":0" /> Jónas lauk svokölluðu fyrsta og öðru lærdómsprófi, báðum með fyrstu einkunn, en lauk aldrei lokaprófi í náttúruvísindum. Þó mun hann með lærðari mönnum síns tíma.<ref name=":1" /> Jónas fékk styrk úr ríkissjóði til rannsókna á [[náttúrufar]]i [[Ísland]]s og vann að því verki árin 1839 - 1842. Eftir það hélt hann til í [[Danmörk]]u og var þá ýmist í [[Sórey]] eða í Kaupmannahöfn. Hann fékk styrk til að skrifa landlýsingu Íslands og vann að henni ásamt dönskum náttúruvsíndamanni, [[Japetus Steenstrup]], en lauk aldrei við hana. Einnig tók hann á þessum árum virkari þátt í ritstjórn [[Fjölnir|Fjölnis]]. Þar birti hann mikið af kvæðum sínum og ritgerðum. Má þar nefna Um eðli og uppruna jarðarinnar,<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2012172#page/n2/mode/2up|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-01-22}}</ref> sem birtist árið 1835, en þar gerir Jónas vel grein fyrir besta skilningi þess tíma á efninu. Hann vildi fræða landsmenn, og meðal annars þýddi hann alþýðlega bók um [[stjörnufræði]] eftir danska stærðfræðinginn [[Georg Frederik Ursin|G. F. Ursin]] sem var gefin út 1842 og prentuð í [[Viðey]]. Í því riti er að finna mikinn fjölda [[nýyrði|nýyrða]] frá Jónasi. Þau hafa mörg hver öðlast fastan sess í málinu, og má þar nefna orðin [[aðdráttarafl]], [[sporbaugur]] og [[reikistjarna|reikistjarna.]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6520353#page/n109/mode/2up|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-01-22}}</ref> Á þessum árum kom Jónas víða við í sjálfstæðisbaráttunni, og hafði mikil áhrif á aðra Íslendinga í Kaupmannahöfn. Fræg eru samskipti hans við [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]], en þeir voru ósammála um staðsetningu endurreists Alþingis. Jónasi og Fjölnismönnum hugnaðist helst sá rómantíski kostur að reisa það á Þingvöllum, en Jón taldi Reykjavík hagkvæmari möguleika. Að endingu féllst Jónas þó á hugmyndir Jóns Sigurðssonar.<ref name=":1" /> == Kveðskapur == Jónas Hallgrímsson var vandvirkt skáld. Hann beitti fjölbreyttum bragarháttum, bæði erlendum sem og fornum íslenskum háttum. Þetta sést meðal annars á Ferðalokum, en það er ort undir ljóðahætti eins og Hávamál. Þá lagaði hann erlenda bragarhætti að íslensku. Til að mynda er Gunnarshólmi ortur undir þríhendum hætti, en sá ítalski háttur er einna þekktastur sem val [[Dante Alighieri|Dantes]] í [[Gleðileikurinn guðdómlegi|Gleðileiknum guðdómlega]]. Ég bið að heilsa er jafnan talin fyrsta íslenska sonnettan.<ref name=":0" /> Margar af þekktari vísum Jónasar eru tækifærisvísur, ortar til að syngja á mannamótum. Sú vinsælasta er sennilega Vísur Íslendinga. Þá eru mörg erfikvæða hans talin meðal hans besta skáldskapar, og má þar nefna ljóðið um Tómas Sæmundsson, sem hefst á orðunum „''Dáinn, horfinn!“ - Harmafregn!''.<ref name=":1" /> Af þýðingum má nefna Stóð ég úti í tungsljósi, sem er snúningur á ljóðinu [https://de.wikisource.org/wiki/Durch_den_Wald,_im_Mondenscheine Durch den Wald, im Mondenscheine] eftir Heinrich Heine. Þá þýddi hann og staðfærði ævintýrið Toppen og bolden eftir H.C. Andersen sem Legg og skel, enda voru skopparakringlur og silkiboltar framandi íslenskum börnum þess tíma.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2013165#page/n53/mode/2up|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-02-12}}</ref> == Dauði og arfleifð == Þann 21. maí árið 1845 hlaut Jónas byltu í stigaganginum heima hjá sér í St. Pederstræde 22 og fótbraut sig illa. Fimm dögum síðar var Jónas allur. Hann hafði verið heilsuveill í lunga allt frá 1839.<ref name=":1" /> Fæðingardagur Jónasar, 16. nóvember, hefur verið haldinn hátíðlegur sem [[Dagur íslenskrar tungu]] síðan 1996. Dagurinn er einn af fánadögum Íslands.<ref>{{Cite web|url=https://www.stjornarradid.is/verkefni/menningarmal/islensk-tunga/dagur-islenskrar-tungu/|title=Dagur íslenskrar tungu|website=www.stjornarradid.is|language=is|access-date=2025-01-22}}</ref> Þann dag ár hvert eru Verðlaun Jónasar Hallgrímssonar veitt einstakling sem hefur með sérstökum hætti unnið íslenskri tungu gagn í ræðu eða riti.<ref>{{Cite web|url=https://www.stjornarradid.is/verkefni/menningarmal/islensk-tunga/dagur-islenskrar-tungu/verdlaun-jonasar-hallgrimssonar/|title=Verðlaun Jónasar Hallgrímssonar|website=www.stjornarradid.is|language=is|access-date=2025-01-22}}</ref> Bein Jónasar Hallgrímssonar voru flutt til Íslands frá [[Assisstenskirkjugarðurinn í Kaupmannahöfn|Assistenskirkjugarðinum í Kaupmannahöfn]] árið 1946, en upp hófst mikið deilumál um hvar skyldi grafa hann. Hann var að endingu grafin í [[Þjóðargrafreitur|þjóðargrafreitnum]] við hlið [[Einar Benediktsson|Einars Benediktssonar]] þann [[16. nóvember]] 1946.<ref>{{Cite journal |last=Helgason |first=Jón Karl |date=2011-12-01 |title=A Poet’s Great Return: Jónas Hallgrímsson’s reburial and Milan Kundera’s Ignorance |url=https://scancan.net/index.php/scancan/article/view/62/123 |journal=Scandinavian-Canadian Studies |language=en |volume=20 |pages=52–61 |doi=10.29173/scancan62 |issn=2816-5187}}</ref> Stytta af Jónasi eftir [[Einar Jónsson]] var afhjúpuð 1907 við Lækjargötu. Hún var færð í [[Hljómskálagarðurinn|Hljómskálagarðinn]] árið 1947 þar sem hún stendur í dag. == Tenglar == {{Wikivitnun}} * [http://jonashallgrimsson.is/ Vefur Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns um Jónas Hallgrímsson] * [http://jonas.ms.is/ Vefur MS um Jónas Hallgrímsson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122231053/http://jonas.ms.is/ |date=2009-01-22 }} * [http://www.library.wisc.edu/etext/Jonas/Jonas.html Síða um Jónas hjá Háskólanum í Wisconsin] * [http://www.snerpa.is/net/kvaedi/jh-heiti.htm Ljóðmæli Jónasar] * [http://www.gopfrettir.net/g_vinir/ferdir/Kpmh_ganga.htm Um slóðir Jónasar í Kaupmannahöfn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929174800/http://www.gopfrettir.net/g_vinir/ferdir/Kpmh_ganga.htm |date=2007-09-29 }} * [http://www2.hi.is/Apps/WebObjects/HI.woa/swdocument/1011325/Svavar+Sigmundsson.ppt#257,1,Slide 1 Orðasmíð Jónasar Hallgrímssonar; grein af hi.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} ppt-skjal '''Verk Jónasar á netinu''' * [http://www.handrit.is/is/biography/view/JonHal009 Handrit með verkum Jónasar Hallgrímssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315224205/http://handrit.is/is/biography/view/JonHal009 |date=2016-03-15 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2192174 ''Grasaferðin''; birtist í Lögberg 1919] '''Blaðagreinar um Jónas''' * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=242685''Jónas Hallgrímsson''; heil Lesbók Morgunblaðsins 1995 tileinkuð skáldinu] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000547887 ''Salthólmsferð - Sendibréf herra Jónasar Hallgrímssonar til sinna samferðamanna''; birtist í Eimreiðinni 1897] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3305494 ''Hvað er svo glatt''...; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1987] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3269238 ''Um kveðskap Jónasar Hallgrímssonar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3267553 ''Gunnarshólmi - sagan af tilurð kvæðisins''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1925] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3273132 ''Jónas Hallgrímsson - þýðing hans fyrir Ísland og skáldskap á Íslandi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1938] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3276204 ''Betri son og tryggari en Jónas á ekkert land''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1945] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3276187 ''Frá Jónasi Hallgrímssyni''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1945] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3276197 ''Náttúrufræðingurinn Jónas Hallgrímsson''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1945] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3276208 ''Náttúrufræðingurinn Jónas Hallgrímsson''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1945] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2323660 ''Jónas Hallgrímsson og trúin''; grein í Eimreiðinni 1902] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000525551''Jónas Hallgrímsson''; grein í Skírni 1907] == Tilvísanir == [[Flokkur:Fjölnir]] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir náttúrufræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir jarðfræðingar]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Íslendingar sem látist hafa af slysförum]] [[Flokkur:Íslenskir sjálfstæðismenn]] {{fd|1807|1845}}{{Reflist}} h5sny4n48p37epbiz96ec05etgi3o13 Brasilía 0 6681 1964367 1949226 2026-05-26T11:30:02Z Harry Maguuuiiirrreee 117007 Babilía 1964367 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}} {{Land | nafn = Sambandslýðveldið Brasilía | nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil | nafn_í_eignarfalli = Brasilíu | fáni = Flag of Brazil.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg | kjörorð = Ordem e Progresso | kjörorð_tungumál = portúgalska | kjörorð_þýðing = Regla og framfarir | staðsetningarkort = BRA orthographic.svg | tungumál = [[Portúgalska]] | höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]<br /> | stjórnarfar = [[Sambandslýðveldi]], [[forsetaræði]] | titill_leiðtoga = [[Forseti Brasilíu|Forseti]] | nöfn_leiðtoga = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]] | nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]] | staða = Stofnun | atburður1 = Sjálfstæði | dagsetning1 = [[7. september]] [[1822]] | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning2 = [[29. ágúst]] [[1825]] | flatarmál = 8.514.215 | hlutfall_vatns = 0,65 | stærðarsæti = 5 | fólksfjöldi = 213 milljónir. | mannfjöldaár = 2025 | mannfjöldasæti = 5 | íbúar_á_ferkílómetra = 24 | VLF = 2.294 | VLF_sæti = 7 | VLF_ár = 2011 | VLF_á_mann = 11.769 | VLF_á_mann_sæti = 75 | VÞL = {{ágóði}} 0,946 | VÞL_sæti = 17 | VÞL_ár = 2011 | gjaldmiðill = [[ríal]] | tímabelti = UTC -2 til -5 | þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]] | tld = br | símakóði = 55 }} '''Babilía''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil'') er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.514.877 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. [[Strandlína]] Brasilíu er 7367 km löng. ==Söguágrip== [[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum. Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]]. Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825. Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku. Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi. Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á. [[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.<ref>[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.</ref> Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.<ref>[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016</ref> Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro. Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í [[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna. == Landafræði == [[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þjóðþingið]] [[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]] Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir: {| class="wikitable" |- ! Nr. ! Nafn ! Lykill ! Höfuðborg |- |1. | [[Acre (fylki)|Acre]] | AC | [[Rio Branco]] |- |2. | [[Alagoas]] | AL | [[Maceió]] |- |3. | [[Amapá]] | AP | [[Macapá]] |- |4. | [[Amazonas]] | AM | [[Manaus]] |- |5. | [[Bahia]] | BA | [[Salvador]] |- |6. | [[Ceará]] | CE | [[Fortaleza]] |- |7. | [[Espírito Santo]] | ES | [[Vitória]] |- | 8. | [[Goiás]] | GO | [[Goiânia]] |- | 9. |[[Maranhão]] | MA | [[São Luís]] |- | 10. | [[Mato Grosso]] | MT | [[Cuiabá]] |- | 11. | [[Mato Grosso do Sul]] | MS | [[Campo Grande]] |- | 12. | [[Minas Gerais]] | MG | [[Belo Horizonte]] |- | 13. | [[Pará]] | PA | [[Belém]] |- | 14. | [[Paraíba]] | PB | [[João Pessoa]] |- | 15. | [[Paraná (fylki)|Paraná]] | PR | [[Curitiba]] |- | 16. | [[Pernambuco]] | PE | [[Recife]] |- | 17. | [[Piauí]] | PI | [[Teresina]] |- | 18. | [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] | RJ | [[Rio de Janeiro]] |- | 19. | [[Rio Grande do Norte]] | RN | [[Natal]] |- | 20. | [[Rio Grande do Sul]] | RS | [[Porto Alegre]] |- | 21. | [[Rondônia]] | RO | [[Porto Velho]] |- | 22. | [[Roraima]] | RR | [[Boa Vista]] |- | 23. | [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] | SC | [[Florianópolis]] |- | 24. | [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] | SP | [[São Paulo]] |- | 25. | [[Sergipe]] | SE | [[Aracaju]] |- | 26. | [[Tocantins]] | TO | [[Palmas]] |- | 27. | [[Distrito Federal]] | DF | [[Brasilía (borg)|Brasilía]] |- |} ==Samfélag== Brasilía fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 213 milljónir (2025). Tæplega helmingur íbúa Brasilíu eru hvítir, 43% eru af blönduðum uppruna hvítra og svartra, rúm 7% eru blökkumenn en 1-2% eru frumbyggjar eða fólk af asískum uppruna. Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Ríó de Janeiró.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=18250 Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?] Vísindavefurinn. Skoðað 1. október, 2016.</ref> ==Náttúrufar== Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund. <ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=5393 Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=60387 Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?] Vísindavefur. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> [[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6633 Hvað veist þú um Amasonfljótið?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli. == Menning == [[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]] {{Aðalgrein|Brasilísk menning}} Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].<ref>{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní 2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30 }}</ref> === Listasaga === [[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]]. Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni. === Tónlist === {{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}} Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]]. [[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]] Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]]. === Bókmenntir === {{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}} Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.<ref>[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.</ref> === Matarmenning === [[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]] {{Aðalgrein|Brasilískur matur}} Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir. Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur. Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]]. Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar. == Borgir == <gallery> Image:Esplanada dos Ministérios, Brasília DF 04 2006 (modificada).jpg|[[Brasilía (borg)|Brasilía]] Image:Climate in Southern Brazil.jpg|[[Curitiba]] Image:Ponte Hercílio Luz Florianopolis-edit.jpg|[[Florianópolis]] Image:Caminhada com Maria.JPG|[[Fortaleza]] Image:Goiania-vaca-brava.jpg|[[Goiânia]] Image:Maceio02.jpg|[[Maceió]] Image:Natal-Praia-do-Meio-Santos-Reis.jpg|[[Natal]] Image:Porto601737 89.jpg|[[Porto Alegre]] Image:Boa viagem.jpg|[[Recife]] Image:Rio Corcovado Pain de Sucre.jpg|[[Rio de Janeiro]] Image:Salvador BA.jpg|[[Salvador]] Image:Jansen lagoon.jpg|[[São Luis]] Image:Jardim Paulistano2.jpg|[[São Paulo]]</gallery> ==Heimild== Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: {{wpheimild|tungumál= en|titill= Brazil|mánuðurskoðað= 12. maí|árskoðað= 2016 }} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Ítarefni == * Bellos, Alex (2003). ''Futebol: The Brazilian Way of Life''. London: Bloomsbury Publishing plc. * Bethell, Leslie (1991). ''Colonial Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Fausto, Boris (1999). ''A Concise History of Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Skidmore, Thomas E. (1974). ''Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought''. Oxford: Oxford University Press. * Wagley, Charles (1963). ''An Introduction to Brazil''. New York, New York: Columbia University Press. == Tenglar == {{Commonscat|Brazil|Brasilíu}} * [http://www.brasil.gov.br/ Brasilía Portal] * [http://www.planalto.gov.br/ Formennska Brasilíu] * [http://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu] * [http://www.senado.leg.br/ Öldungadeild Brasilíu] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1489513 „Íslendingar í Brasilíu“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1977] {{Fylki Brasilíu}} {{Suður-Ameríka}} {{G-20}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Brasilía| ]] 623du72h426lwsfs7y9vpsuc1col6c3 1964368 1964367 2026-05-26T11:30:18Z NDG 108276 Reverted edits by [[Special:Contributions/Harry Maguuuiiirrreee|Harry Maguuuiiirrreee]] ([[User talk:Harry Maguuuiiirrreee|talk]]) to last revision by TKSnaevarr: test edit, please use the [[Wikipedia:Sandkassinn|sandbox]] 1949226 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}} {{Land | nafn = Sambandslýðveldið Brasilía | nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil | nafn_í_eignarfalli = Brasilíu | fáni = Flag of Brazil.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg | kjörorð = Ordem e Progresso | kjörorð_tungumál = portúgalska | kjörorð_þýðing = Regla og framfarir | staðsetningarkort = BRA orthographic.svg | tungumál = [[Portúgalska]] | höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]<br /> | stjórnarfar = [[Sambandslýðveldi]], [[forsetaræði]] | titill_leiðtoga = [[Forseti Brasilíu|Forseti]] | nöfn_leiðtoga = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]] | nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]] | staða = Stofnun | atburður1 = Sjálfstæði | dagsetning1 = [[7. september]] [[1822]] | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning2 = [[29. ágúst]] [[1825]] | flatarmál = 8.514.215 | hlutfall_vatns = 0,65 | stærðarsæti = 5 | fólksfjöldi = 213 milljónir. | mannfjöldaár = 2025 | mannfjöldasæti = 5 | íbúar_á_ferkílómetra = 24 | VLF = 2.294 | VLF_sæti = 7 | VLF_ár = 2011 | VLF_á_mann = 11.769 | VLF_á_mann_sæti = 75 | VÞL = {{ágóði}} 0,946 | VÞL_sæti = 17 | VÞL_ár = 2011 | gjaldmiðill = [[ríal]] | tímabelti = UTC -2 til -5 | þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]] | tld = br | símakóði = 55 }} '''Brasilía''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil'') er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.514.877 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. [[Strandlína]] Brasilíu er 7367 km löng. ==Söguágrip== [[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum. Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]]. Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825. Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku. Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi. Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á. [[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.<ref>[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.</ref> Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.<ref>[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016</ref> Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro. Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í [[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna. == Landafræði == [[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þjóðþingið]] [[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]] Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir: {| class="wikitable" |- ! Nr. ! Nafn ! Lykill ! Höfuðborg |- |1. | [[Acre (fylki)|Acre]] | AC | [[Rio Branco]] |- |2. | [[Alagoas]] | AL | [[Maceió]] |- |3. | [[Amapá]] | AP | [[Macapá]] |- |4. | [[Amazonas]] | AM | [[Manaus]] |- |5. | [[Bahia]] | BA | [[Salvador]] |- |6. | [[Ceará]] | CE | [[Fortaleza]] |- |7. | [[Espírito Santo]] | ES | [[Vitória]] |- | 8. | [[Goiás]] | GO | [[Goiânia]] |- | 9. |[[Maranhão]] | MA | [[São Luís]] |- | 10. | [[Mato Grosso]] | MT | [[Cuiabá]] |- | 11. | [[Mato Grosso do Sul]] | MS | [[Campo Grande]] |- | 12. | [[Minas Gerais]] | MG | [[Belo Horizonte]] |- | 13. | [[Pará]] | PA | [[Belém]] |- | 14. | [[Paraíba]] | PB | [[João Pessoa]] |- | 15. | [[Paraná (fylki)|Paraná]] | PR | [[Curitiba]] |- | 16. | [[Pernambuco]] | PE | [[Recife]] |- | 17. | [[Piauí]] | PI | [[Teresina]] |- | 18. | [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] | RJ | [[Rio de Janeiro]] |- | 19. | [[Rio Grande do Norte]] | RN | [[Natal]] |- | 20. | [[Rio Grande do Sul]] | RS | [[Porto Alegre]] |- | 21. | [[Rondônia]] | RO | [[Porto Velho]] |- | 22. | [[Roraima]] | RR | [[Boa Vista]] |- | 23. | [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] | SC | [[Florianópolis]] |- | 24. | [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] | SP | [[São Paulo]] |- | 25. | [[Sergipe]] | SE | [[Aracaju]] |- | 26. | [[Tocantins]] | TO | [[Palmas]] |- | 27. | [[Distrito Federal]] | DF | [[Brasilía (borg)|Brasilía]] |- |} ==Samfélag== Brasilía fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 213 milljónir (2025). Tæplega helmingur íbúa Brasilíu eru hvítir, 43% eru af blönduðum uppruna hvítra og svartra, rúm 7% eru blökkumenn en 1-2% eru frumbyggjar eða fólk af asískum uppruna. Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Ríó de Janeiró.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=18250 Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?] Vísindavefurinn. Skoðað 1. október, 2016.</ref> ==Náttúrufar== Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund. <ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=5393 Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=60387 Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?] Vísindavefur. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> [[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6633 Hvað veist þú um Amasonfljótið?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli. == Menning == [[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]] {{Aðalgrein|Brasilísk menning}} Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].<ref>{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní 2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30 }}</ref> === Listasaga === [[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]]. Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni. === Tónlist === {{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}} Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]]. [[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]] Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]]. === Bókmenntir === {{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}} Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.<ref>[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.</ref> === Matarmenning === [[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]] {{Aðalgrein|Brasilískur matur}} Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir. Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur. Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]]. Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar. == Borgir == <gallery> Image:Esplanada dos Ministérios, Brasília DF 04 2006 (modificada).jpg|[[Brasilía (borg)|Brasilía]] Image:Climate in Southern Brazil.jpg|[[Curitiba]] Image:Ponte Hercílio Luz Florianopolis-edit.jpg|[[Florianópolis]] Image:Caminhada com Maria.JPG|[[Fortaleza]] Image:Goiania-vaca-brava.jpg|[[Goiânia]] Image:Maceio02.jpg|[[Maceió]] Image:Natal-Praia-do-Meio-Santos-Reis.jpg|[[Natal]] Image:Porto601737 89.jpg|[[Porto Alegre]] Image:Boa viagem.jpg|[[Recife]] Image:Rio Corcovado Pain de Sucre.jpg|[[Rio de Janeiro]] Image:Salvador BA.jpg|[[Salvador]] Image:Jansen lagoon.jpg|[[São Luis]] Image:Jardim Paulistano2.jpg|[[São Paulo]]</gallery> ==Heimild== Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: {{wpheimild|tungumál= en|titill= Brazil|mánuðurskoðað= 12. maí|árskoðað= 2016 }} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Ítarefni == * Bellos, Alex (2003). ''Futebol: The Brazilian Way of Life''. London: Bloomsbury Publishing plc. * Bethell, Leslie (1991). ''Colonial Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Fausto, Boris (1999). ''A Concise History of Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Skidmore, Thomas E. (1974). ''Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought''. Oxford: Oxford University Press. * Wagley, Charles (1963). ''An Introduction to Brazil''. New York, New York: Columbia University Press. == Tenglar == {{Commonscat|Brazil|Brasilíu}} * [http://www.brasil.gov.br/ Brasilía Portal] * [http://www.planalto.gov.br/ Formennska Brasilíu] * [http://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu] * [http://www.senado.leg.br/ Öldungadeild Brasilíu] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1489513 „Íslendingar í Brasilíu“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1977] {{Fylki Brasilíu}} {{Suður-Ameríka}} {{G-20}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Brasilía| ]] k6d8vl6ykcq3dj82xw6uu84dlbr5w97 1964369 1964368 2026-05-26T11:30:54Z Harry Maguuuiiirrreee 117007 Brasilía 1964369 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}} {{Land | nafn = Sambandslýðveldið Brasilía | nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil | nafn_í_eignarfalli = Brasilíu | fáni = Flag of Brazil.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg | kjörorð = Ordem e Progresso | kjörorð_tungumál = portúgalska | kjörorð_þýðing = Regla og framfarir | staðsetningarkort = BRA orthographic.svg | tungumál = [[Portúgalska]] | höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]<br /> | stjórnarfar = [[Sambandslýðveldi]], [[forsetaræði]] | titill_leiðtoga = [[Forseti Brasilíu|Forseti]] | nöfn_leiðtoga = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]] | nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]] | staða = Stofnun | atburður1 = Sjálfstæði | dagsetning1 = [[7. september]] [[1822]] | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning2 = [[29. ágúst]] [[1825]] | flatarmál = 8.514.215 | hlutfall_vatns = 0,65 | stærðarsæti = 5 | fólksfjöldi = 213 milljónir. | mannfjöldaár = 2025 | mannfjöldasæti = 5 | íbúar_á_ferkílómetra = 24 | VLF = 2.294 | VLF_sæti = 7 | VLF_ár = 2011 | VLF_á_mann = 11.769 | VLF_á_mann_sæti = 75 | VÞL = {{ágóði}} 0,946 | VÞL_sæti = 17 | VÞL_ár = 2011 | gjaldmiðill = [[ríal]] | tímabelti = UTC -2 til -5 | þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]] | tld = br | símakóði = 55 }} '''Babilía''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil'') er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.514.877 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. [[Strandlína]] Brasilíu er 7367 km löng. ==Söguágrip== [[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum. Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]]. Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825. Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku. Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi. Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á. [[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.<ref>[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.</ref> Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.<ref>[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016</ref> Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro. Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í [[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna. == Landafræði == [[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þjóðþingið]] [[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]] Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir: {| class="wikitable" |- ! Nr. ! Nafn ! Lykill ! Höfuðborg |- |1. | [[Acre (fylki)|Acre]] | AC | [[Rio Branco]] |- |2. | [[Alagoas]] | AL | [[Maceió]] |- |3. | [[Amapá]] | AP | [[Macapá]] |- |4. | [[Amazonas]] | AM | [[Manaus]] |- |5. | [[Bahia]] | BA | [[Salvador]] |- |6. | [[Ceará]] | CE | [[Fortaleza]] |- |7. | [[Espírito Santo]] | ES | [[Vitória]] |- | 8. | [[Goiás]] | GO | [[Goiânia]] |- | 9. |[[Maranhão]] | MA | [[São Luís]] |- | 10. | [[Mato Grosso]] | MT | [[Cuiabá]] |- | 11. | [[Mato Grosso do Sul]] | MS | [[Campo Grande]] |- | 12. | [[Minas Gerais]] | MG | [[Belo Horizonte]] |- | 13. | [[Pará]] | PA | [[Belém]] |- | 14. | [[Paraíba]] | PB | [[João Pessoa]] |- | 15. | [[Paraná (fylki)|Paraná]] | PR | [[Curitiba]] |- | 16. | [[Pernambuco]] | PE | [[Recife]] |- | 17. | [[Piauí]] | PI | [[Teresina]] |- | 18. | [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] | RJ | [[Rio de Janeiro]] |- | 19. | [[Rio Grande do Norte]] | RN | [[Natal]] |- | 20. | [[Rio Grande do Sul]] | RS | [[Porto Alegre]] |- | 21. | [[Rondônia]] | RO | [[Porto Velho]] |- | 22. | [[Roraima]] | RR | [[Boa Vista]] |- | 23. | [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] | SC | [[Florianópolis]] |- | 24. | [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] | SP | [[São Paulo]] |- | 25. | [[Sergipe]] | SE | [[Aracaju]] |- | 26. | [[Tocantins]] | TO | [[Palmas]] |- | 27. | [[Distrito Federal]] | DF | [[Brasilía (borg)|Brasilía]] |- |} ==Samfélag== Brasilía fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 213 milljónir (2025). Tæplega helmingur íbúa Brasilíu eru hvítir, 43% eru af blönduðum uppruna hvítra og svartra, rúm 7% eru blökkumenn en 1-2% eru frumbyggjar eða fólk af asískum uppruna. Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Ríó de Janeiró.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=18250 Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?] Vísindavefurinn. Skoðað 1. október, 2016.</ref> ==Náttúrufar== Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund. <ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=5393 Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=60387 Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?] Vísindavefur. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> [[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6633 Hvað veist þú um Amasonfljótið?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli. == Menning == [[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]] {{Aðalgrein|Brasilísk menning}} Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].<ref>{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní 2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30 }}</ref> === Listasaga === [[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]]. Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni. === Tónlist === {{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}} Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]]. [[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]] Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]]. === Bókmenntir === {{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}} Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.<ref>[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.</ref> === Matarmenning === [[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]] {{Aðalgrein|Brasilískur matur}} Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir. Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur. Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]]. Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar. == Borgir == <gallery> Image:Esplanada dos Ministérios, Brasília DF 04 2006 (modificada).jpg|[[Brasilía (borg)|Brasilía]] Image:Climate in Southern Brazil.jpg|[[Curitiba]] Image:Ponte Hercílio Luz Florianopolis-edit.jpg|[[Florianópolis]] Image:Caminhada com Maria.JPG|[[Fortaleza]] Image:Goiania-vaca-brava.jpg|[[Goiânia]] Image:Maceio02.jpg|[[Maceió]] Image:Natal-Praia-do-Meio-Santos-Reis.jpg|[[Natal]] Image:Porto601737 89.jpg|[[Porto Alegre]] Image:Boa viagem.jpg|[[Recife]] Image:Rio Corcovado Pain de Sucre.jpg|[[Rio de Janeiro]] Image:Salvador BA.jpg|[[Salvador]] Image:Jansen lagoon.jpg|[[São Luis]] Image:Jardim Paulistano2.jpg|[[São Paulo]]</gallery> ==Heimild== Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: {{wpheimild|tungumál= en|titill= Brazil|mánuðurskoðað= 12. maí|árskoðað= 2016 }} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Ítarefni == * Bellos, Alex (2003). ''Futebol: The Brazilian Way of Life''. London: Bloomsbury Publishing plc. * Bethell, Leslie (1991). ''Colonial Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Fausto, Boris (1999). ''A Concise History of Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Skidmore, Thomas E. (1974). ''Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought''. Oxford: Oxford University Press. * Wagley, Charles (1963). ''An Introduction to Brazil''. New York, New York: Columbia University Press. == Tenglar == {{Commonscat|Brazil|Brasilíu}} * [http://www.brasil.gov.br/ Brasilía Portal] * [http://www.planalto.gov.br/ Formennska Brasilíu] * [http://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu] * [http://www.senado.leg.br/ Öldungadeild Brasilíu] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1489513 „Íslendingar í Brasilíu“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1977] {{Fylki Brasilíu}} {{Suður-Ameríka}} {{G-20}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Brasilía| ]] 623du72h426lwsfs7y9vpsuc1col6c3 1964370 1964369 2026-05-26T11:31:23Z Harry Maguuuiiirrreee 117007 Brasilía 1964370 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}} {{Land | nafn = Sambandslýðveldið Brasilía | nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil | nafn_í_eignarfalli = Brasilíu | fáni = Flag of Brazil.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg | kjörorð = Ordem e Progresso | kjörorð_tungumál = portúgalska | kjörorð_þýðing = Regla og framfarir | staðsetningarkort = BRA orthographic.svg | tungumál = [[Portúgalska]] | höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]<br /> | stjórnarfar = [[Sambandslýðveldi]], [[forsetaræði]] | titill_leiðtoga = [[Forseti Brasilíu|Forseti]] | nöfn_leiðtoga = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]] | nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]] | staða = Stofnun | atburður1 = Sjálfstæði | dagsetning1 = [[7. september]] [[1822]] | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning2 = [[29. ágúst]] [[1825]] | flatarmál = 8.514.215 | hlutfall_vatns = 0,65 | stærðarsæti = 5 | fólksfjöldi = 213 milljónir. | mannfjöldaár = 2025 | mannfjöldasæti = 5 | íbúar_á_ferkílómetra = 24 | VLF = 2.294 | VLF_sæti = 7 | VLF_ár = 2011 | VLF_á_mann = 11.769 | VLF_á_mann_sæti = 75 | VÞL = {{ágóði}} 0,946 | VÞL_sæti = 17 | VÞL_ár = 2011 | gjaldmiðill = [[ríal]] | tímabelti = UTC -2 til -5 | þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]] | tld = br | símakóði = 55 }} '''Brasilía''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil'') er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.514.877 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. [[Strandlína]] Brasilíu er 7367 km löng. ==Söguágrip== [[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum. Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]]. Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825. Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku. Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi. Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á. [[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.<ref>[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.</ref> Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.<ref>[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016</ref> Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro. Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í [[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna. == Landafræði == [[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þjóðþingið]] [[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]] Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir: {| class="wikitable" |- ! Nr. ! Nafn ! Lykill ! Höfuðborg |- |1. | [[Acre (fylki)|Acre]] | AC | [[Rio Branco]] |- |2. | [[Alagoas]] | AL | [[Maceió]] |- |3. | [[Amapá]] | AP | [[Macapá]] |- |4. | [[Amazonas]] | AM | [[Manaus]] |- |5. | [[Bahia]] | BA | [[Salvador]] |- |6. | [[Ceará]] | CE | [[Fortaleza]] |- |7. | [[Espírito Santo]] | ES | [[Vitória]] |- | 8. | [[Goiás]] | GO | [[Goiânia]] |- | 9. |[[Maranhão]] | MA | [[São Luís]] |- | 10. | [[Mato Grosso]] | MT | [[Cuiabá]] |- | 11. | [[Mato Grosso do Sul]] | MS | [[Campo Grande]] |- | 12. | [[Minas Gerais]] | MG | [[Belo Horizonte]] |- | 13. | [[Pará]] | PA | [[Belém]] |- | 14. | [[Paraíba]] | PB | [[João Pessoa]] |- | 15. | [[Paraná (fylki)|Paraná]] | PR | [[Curitiba]] |- | 16. | [[Pernambuco]] | PE | [[Recife]] |- | 17. | [[Piauí]] | PI | [[Teresina]] |- | 18. | [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] | RJ | [[Rio de Janeiro]] |- | 19. | [[Rio Grande do Norte]] | RN | [[Natal]] |- | 20. | [[Rio Grande do Sul]] | RS | [[Porto Alegre]] |- | 21. | [[Rondônia]] | RO | [[Porto Velho]] |- | 22. | [[Roraima]] | RR | [[Boa Vista]] |- | 23. | [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] | SC | [[Florianópolis]] |- | 24. | [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] | SP | [[São Paulo]] |- | 25. | [[Sergipe]] | SE | [[Aracaju]] |- | 26. | [[Tocantins]] | TO | [[Palmas]] |- | 27. | [[Distrito Federal]] | DF | [[Brasilía (borg)|Brasilía]] |- |} ==Samfélag== Brasilía fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 213 milljónir (2025). Tæplega helmingur íbúa Brasilíu eru hvítir, 43% eru af blönduðum uppruna hvítra og svartra, rúm 7% eru blökkumenn en 1-2% eru frumbyggjar eða fólk af asískum uppruna. Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Ríó de Janeiró.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=18250 Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?] Vísindavefurinn. Skoðað 1. október, 2016.</ref> ==Náttúrufar== Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund. <ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=5393 Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=60387 Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?] Vísindavefur. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> [[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6633 Hvað veist þú um Amasonfljótið?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli. == Menning == [[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]] {{Aðalgrein|Brasilísk menning}} Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].<ref>{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní 2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30 }}</ref> === Listasaga === [[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]]. Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni. === Tónlist === {{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}} Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]]. [[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]] Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]]. === Bókmenntir === {{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}} Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.<ref>[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.</ref> === Matarmenning === [[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]] {{Aðalgrein|Brasilískur matur}} Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir. Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur. Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]]. Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar. == Borgir == <gallery> Image:Esplanada dos Ministérios, Brasília DF 04 2006 (modificada).jpg|[[Brasilía (borg)|Brasilía]] Image:Climate in Southern Brazil.jpg|[[Curitiba]] Image:Ponte Hercílio Luz Florianopolis-edit.jpg|[[Florianópolis]] Image:Caminhada com Maria.JPG|[[Fortaleza]] Image:Goiania-vaca-brava.jpg|[[Goiânia]] Image:Maceio02.jpg|[[Maceió]] Image:Natal-Praia-do-Meio-Santos-Reis.jpg|[[Natal]] Image:Porto601737 89.jpg|[[Porto Alegre]] Image:Boa viagem.jpg|[[Recife]] Image:Rio Corcovado Pain de Sucre.jpg|[[Rio de Janeiro]] Image:Salvador BA.jpg|[[Salvador]] Image:Jansen lagoon.jpg|[[São Luis]] Image:Jardim Paulistano2.jpg|[[São Paulo]]</gallery> ==Heimild== Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: {{wpheimild|tungumál= en|titill= Brazil|mánuðurskoðað= 12. maí|árskoðað= 2016 }} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Ítarefni == * Bellos, Alex (2003). ''Futebol: The Brazilian Way of Life''. London: Bloomsbury Publishing plc. * Bethell, Leslie (1991). ''Colonial Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Fausto, Boris (1999). ''A Concise History of Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Skidmore, Thomas E. (1974). ''Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought''. Oxford: Oxford University Press. * Wagley, Charles (1963). ''An Introduction to Brazil''. New York, New York: Columbia University Press. == Tenglar == {{Commonscat|Brazil|Brasilíu}} * [http://www.brasil.gov.br/ Brasilía Portal] * [http://www.planalto.gov.br/ Formennska Brasilíu] * [http://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu] * [http://www.senado.leg.br/ Öldungadeild Brasilíu] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1489513 „Íslendingar í Brasilíu“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1977] {{Fylki Brasilíu}} {{Suður-Ameríka}} {{G-20}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Brasilía| ]] k6d8vl6ykcq3dj82xw6uu84dlbr5w97 1964372 1964370 2026-05-26T11:31:50Z ~2026-31481-02 117008 1964372 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}} {{Land | nafn = Sambandslýðveldið Brasilía | nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil | nafn_í_eignarfalli = Brasilíu | fáni = Flag of Brazil.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg | kjörorð = Ordem e Progresso | kjörorð_tungumál = portúgalska | kjörorð_þýðing = Regla og framfarir | staðsetningarkort = BRA orthographic.svg | tungumál = [[Portúgalska]] | höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]<br /> | stjórnarfar = [[Sambandslýðveldi]], [[forsetaræði]] | titill_leiðtoga = [[Forseti Brasilíu|Forseti]] | nöfn_leiðtoga = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]] | nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]] | staða = Stofnun | atburður1 = Sjálfstæði | dagsetning1 = [[7. september]] [[1822]] | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning2 = [[29. ágúst]] [[1825]] | flatarmál = 8.514.215 | hlutfall_vatns = 0,65 | stærðarsæti = 5 | fólksfjöldi = 213 milljónir. | mannfjöldaár = 2025 | mannfjöldasæti = 5 | íbúar_á_ferkílómetra = 24 | VLF = 2.294 | VLF_sæti = 7 | VLF_ár = 2011 | VLF_á_mann = 11.769 | VLF_á_mann_sæti = 75 | VÞL = {{ágóði}} 0,946 | VÞL_sæti = 17 | VÞL_ár = 2011 | gjaldmiðill = [[ríal]] | tímabelti = UTC -2 til -5 | þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]] | tld = br | símakóði = 55 }} '''Portúgal''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil'') er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.514.877 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. [[Strandlína]] Brasilíu er 7367 km löng. ==Söguágrip== [[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum. Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]]. Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825. Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku. Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi. Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði komúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á. [[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.<ref>[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.</ref> Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.<ref>[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016</ref> Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro. Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í [[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjana. == Landafræði == [[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þjóðþingið]] [[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]] Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir: {| class="wikitable" |- ! Nr. ! Nafn ! Lykill ! Höfuðborg |- |1. | [[Acre (fylki)|Acre]] | AC | [[Rio Branco]] |- |2. | [[Alagoas]] | AL | [[Maceió]] |- |3. | [[Amapá]] | AP | [[Macapá]] |- |4. | [[Amazonas]] | AM | [[Manaus]] |- |5. | [[Bahia]] | BA | [[Salvador]] |- |6. | [[Ceará]] | CE | [[Fortaleza]] |- |7. | [[Espírito Santo]] | ES | [[Vitória]] |- | 8. | [[Goiás]] | GO | [[Goiânia]] |- | 9. |[[Maranhão]] | MA | [[São Luís]] |- | 10. | [[Mato Grosso]] | MT | [[Cuiabá]] |- | 11. | [[Mato Grosso do Sul]] | MS | [[Campo Grande]] |- | 12. | [[Minas Gerais]] | MG | [[Belo Horizonte]] |- | 13. | [[Pará]] | PA | [[Belém]] |- | 14. | [[Paraíba]] | PB | [[João Pessoa]] |- | 15. | [[Paraná (fylki)|Paraná]] | PR | [[Curitiba]] |- | 16. | [[Pernambuco]] | PE | [[Recife]] |- | 17. | [[Piauí]] | PI | [[Teresina]] |- | 18. | [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] | RJ | [[Rio de Janeiro]] |- | 19. | [[Rio Grande do Norte]] | RN | [[Natal]] |- | 20. | [[Rio Grande do Sul]] | RS | [[Porto Alegre]] |- | 21. | [[Rondônia]] | RO | [[Porto Velho]] |- | 22. | [[Roraima]] | RR | [[Boa Vista]] |- | 23. | [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] | SC | [[Florianópolis]] |- | 24. | [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] | SP | [[São Paulo]] |- | 25. | [[Sergipe]] | SE | [[Aracaju]] |- | 26. | [[Tocantins]] | TO | [[Palmas]] |- | 27. | [[Distrito Federal]] | DF | [[Brasilía (borg)|Brasilía]] |- |} ==Samfélag== Brasilía fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 213 milljónir (2025). Tæplega helmingur íbúa Brasilíu eru hvítir, 43% eru af blönduðum uppruna hvítra og svartra, rúm 7% eru blökkumenn en 1-2% eru frumbyggjar eða fólk af asískum uppruna. Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Ríó de Janeiró.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=18250 Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?] Vísindavefurinn. Skoðað 1. október, 2016.</ref> ==Náttúrufar== Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund. <ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=5393 Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=60387 Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?] Vísindavefur. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> [[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6633 Hvað veist þú um Amasonfljótið?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli. == Menning == [[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]] {{Aðalgrein|Brasilísk menning}} Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].<ref>{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní 2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30 }}</ref> === Listasaga === [[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]]. Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni. === Tónlist === {{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}} Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]]. [[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]] Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]]. === Bókmenntir === {{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}} Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.<ref>[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.</ref> === Matarmenning === [[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]] {{Aðalgrein|Brasilískur matur}} Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir. Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur. Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]]. Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar. == Borgir == <gallery> Image:Esplanada dos Ministérios, Brasília DF 04 2006 (modificada).jpg|[[Brasilía (borg)|Brasilía]] Image:Climate in Southern Brazil.jpg|[[Curitiba]] Image:Ponte Hercílio Luz Florianopolis-edit.jpg|[[Florianópolis]] Image:Caminhada com Maria.JPG|[[Fortaleza]] Image:Goiania-vaca-brava.jpg|[[Goiânia]] Image:Maceio02.jpg|[[Maceió]] Image:Natal-Praia-do-Meio-Santos-Reis.jpg|[[Natal]] Image:Porto601737 89.jpg|[[Porto Alegre]] Image:Boa viagem.jpg|[[Recife]] Image:Rio Corcovado Pain de Sucre.jpg|[[Rio de Janeiro]] Image:Salvador BA.jpg|[[Salvador]] Image:Jansen lagoon.jpg|[[São Luis]] Image:Jardim Paulistano2.jpg|[[São Paulo]]</gallery> ==Heimild== Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: {{wpheimild|tungumál= en|titill= Brazil|mánuðurskoðað= 12. maí|árskoðað= 2016 }} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Ítarefni == * Bellos, Alex (2003). ''Futebol: The Brazilian Way of Life''. London: Bloomsbury Publishing plc. * Bethell, Leslie (1991). ''Colonial Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Fausto, Boris (1999). ''A Concise History of Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Skidmore, Thomas E. (1974). ''Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought''. Oxford: Oxford University Press. * Wagley, Charles (1963). ''An Introduction to Brazil''. New York, New York: Columbia University Press. == Tenglar == {{Commonscat|Brazil|Brasilíu}} * [http://www.brasil.gov.br/ Brasilía Portal] * [http://www.planalto.gov.br/ Formennska Brasilíu] * [http://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu] * [http://www.senado.leg.br/ Öldungadeild Brasilíu] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1489513 „Íslendingar í Brasilíu“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1977] {{Fylki Brasilíu}} {{Suður-Ameríka}} {{G-20}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Brasilía| ]] rgyi4z4w1tpzh3kys0x5rq1r4l4a7m1 1964375 1964372 2026-05-26T11:34:04Z Harry Maguuuiiirrreee 117007 1964375 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}} ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil'') er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.514.877 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. [[Strandlína]] Brasilíu er 7367 km löng. ==Söguágrip== [[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum. Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]]. Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825. Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku. Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi. Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði komúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á. [[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.<ref>[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.</ref> Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.<ref>[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016</ref> Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro. Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í [[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjana. == Landafræði == [[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þjóðþingið]] [[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]] Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir: {| class="wikitable" |- ! Nr. ! Nafn ! Lykill ! Höfuðborg |- |1. | [[Acre (fylki)|Acre]] | AC | [[Rio Branco]] |- |2. | [[Alagoas]] | AL | [[Maceió]] |- |3. | [[Amapá]] | AP | [[Macapá]] |- |4. | [[Amazonas]] | AM | [[Manaus]] |- |5. | [[Bahia]] | BA | [[Salvador]] |- |6. | [[Ceará]] | CE | [[Fortaleza]] |- |7. | [[Espírito Santo]] | ES | [[Vitória]] |- | 8. | [[Goiás]] | GO | [[Goiânia]] |- | 9. |[[Maranhão]] | MA | [[São Luís]] |- | 10. | [[Mato Grosso]] | MT | [[Cuiabá]] |- | 11. | [[Mato Grosso do Sul]] | MS | [[Campo Grande]] |- | 12. | [[Minas Gerais]] | MG | [[Belo Horizonte]] |- | 13. | [[Pará]] | PA | [[Belém]] |- | 14. | [[Paraíba]] | PB | [[João Pessoa]] |- | 15. | [[Paraná (fylki)|Paraná]] | PR | [[Curitiba]] |- | 16. | [[Pernambuco]] | PE | [[Recife]] |- | 17. | [[Piauí]] | PI | [[Teresina]] |- | 18. | [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] | RJ | [[Rio de Janeiro]] |- | 19. | [[Rio Grande do Norte]] | RN | [[Natal]] |- | 20. | [[Rio Grande do Sul]] | RS | [[Porto Alegre]] |- | 21. | [[Rondônia]] | RO | [[Porto Velho]] |- | 22. | [[Roraima]] | RR | [[Boa Vista]] |- | 23. | [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] | SC | [[Florianópolis]] |- | 24. | [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] | SP | [[São Paulo]] |- | 25. | [[Sergipe]] | SE | [[Aracaju]] |- | 26. | [[Tocantins]] | TO | [[Palmas]] |- | 27. | [[Distrito Federal]] | DF | [[Brasilía (borg)|Brasilía]] |- |} ==Samfélag== Brasilía fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 213 milljónir (2025). Tæplega helmingur íbúa Brasilíu eru hvítir, 43% eru af blönduðum uppruna hvítra og svartra, rúm 7% eru blökkumenn en 1-2% eru frumbyggjar eða fólk af asískum uppruna. Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Ríó de Janeiró.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=18250 Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?] Vísindavefurinn. Skoðað 1. október, 2016.</ref> ==Náttúrufar== Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund. <ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=5393 Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=60387 Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?] Vísindavefur. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> [[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6633 Hvað veist þú um Amasonfljótið?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli. == Menning == [[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]] {{Aðalgrein|Brasilísk menning}} Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].<ref>{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní 2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30 }}</ref> === Listasaga === [[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]]. Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni. === Tónlist === {{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}} Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]]. [[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]] Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]]. === Bókmenntir === {{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}} Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.<ref>[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.</ref> === Matarmenning === [[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]] {{Aðalgrein|Brasilískur matur}} Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir. Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur. Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]]. Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar. == Borgir == <gallery> Image:Esplanada dos Ministérios, Brasília DF 04 2006 (modificada).jpg|[[Brasilía (borg)|Brasilía]] Image:Climate in Southern Brazil.jpg|[[Curitiba]] Image:Ponte Hercílio Luz Florianopolis-edit.jpg|[[Florianópolis]] Image:Caminhada com Maria.JPG|[[Fortaleza]] Image:Goiania-vaca-brava.jpg|[[Goiânia]] Image:Maceio02.jpg|[[Maceió]] Image:Natal-Praia-do-Meio-Santos-Reis.jpg|[[Natal]] Image:Porto601737 89.jpg|[[Porto Alegre]] Image:Boa viagem.jpg|[[Recife]] Image:Rio Corcovado Pain de Sucre.jpg|[[Rio de Janeiro]] Image:Salvador BA.jpg|[[Salvador]] Image:Jansen lagoon.jpg|[[São Luis]] Image:Jardim Paulistano2.jpg|[[São Paulo]]</gallery> ==Heimild== Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: {{wpheimild|tungumál= en|titill= Brazil|mánuðurskoðað= 12. maí|árskoðað= 2016 }} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Ítarefni == * Bellos, Alex (2003). ''Futebol: The Brazilian Way of Life''. London: Bloomsbury Publishing plc. * Bethell, Leslie (1991). ''Colonial Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Fausto, Boris (1999). ''A Concise History of Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Skidmore, Thomas E. (1974). ''Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought''. Oxford: Oxford University Press. * Wagley, Charles (1963). ''An Introduction to Brazil''. New York, New York: Columbia University Press. == Tenglar == {{Commonscat|Brazil|Brasilíu}} * [http://www.brasil.gov.br/ Brasilía Portal] * [http://www.planalto.gov.br/ Formennska Brasilíu] * [http://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu] * [http://www.senado.leg.br/ Öldungadeild Brasilíu] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1489513 „Íslendingar í Brasilíu“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1977] {{Fylki Brasilíu}} {{Suður-Ameríka}} {{G-20}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Brasilía| ]] c31m2nnnbi7bw3vr9xrl8xnvw3yizpn Jón Sigurðsson (forseti) 0 8336 1964349 1955993 2026-05-26T08:11:27Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964349 wikitext text/x-wiki {{Aðgreiningartengill|Jón Sigurðsson|Jón Sigurðsson}} {{Forsætisráðherra | nafn = Jón Sigurðsson | mynd = Sigurðsson by Þorláksson.jpg | myndatexti1 = Málverk [[Þórarinn B. Þorláksson|Þórarins B. Þorlákssonar]] af Jóni Sigurðssyni. | titill= [[Forseti Alþingis]] | stjórnartíð_start = 2. júlí 1849 | stjórnartíð_end = 10. ágúst 1853 | stjórnartíð_start2 = 1. júlí 1857 | stjórnartíð_end2 = 17. ágúst 1857 | stjórnartíð_start3 = 1. júlí 1867 | stjórnartíð_end3 = 1877 | fæðingarnafn = Jón Sigurðsson | fæddur = 17. júní 1811 | fæðingarstaður = [[Hrafnseyri]] í [[Arnarfjörður|Arnarfirði]] á [[Vestfirðir|Vestfjörðum]], [[Ísland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1879|12|7|1811|6|17}} | dánarstaður = [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u | þekktur_fyrir = Að vera leiðtogi íslensku sjálfstæðisbaráttunnar á 19. öld. | starf = Ritstjóri, stjórnmálamaður | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | maki = [[Ingibjörg Einarsdóttir]] (g. 1845) | foreldrar = Sigurður Jónsson og Þórdís Jónsdóttir |AÞ_CV = 6 |AÞ_frá1 = 1845 |AÞ_til1 = 1879 |AÞ_kjördæmi1= [[Ísafjarðarsýsla|Ísafj.]] |undirskrift = Jón Sigurðsson undirskrift.png }} '''Jón Sigurðsson''' (17. júní 1811 – 7. desember 1879), oft nefndur '''Jón forseti''', var helsti leiðtogi Íslendinga í [[Sjálfstæðisbarátta Íslendinga|sjálfstæðisbaráttunni]] á 19. öld. Til þess að minnast hans var fæðingardagur hans valinn sem sá dagur sem [[Háskóli Íslands]] var stofnaður árið 1911 og sem [[Íslenski þjóðhátíðardagurinn|þjóðhátíðardagur Íslendinga]] („17. júní“) þegar [[lýðveldið Ísland]] var stofnað þann 17. júní árið 1944. == Uppeldi og nám == Jón Sigurðsson fæddist 17. júní árið 1811 á [[Hrafnseyri]] í [[Arnarfjörður|Arnarfirði]] á [[Vestfirðir|Vestfjörðum]]. Hann fæddist á Bótolfsvöku (á laugardegi). Hann var skírður í höfuðið á móðurafa sínum, Jóni Ásgeirssyni. Faðir hans var Sigurður Jónsson, prestur og móðir hans Þórdís Jónsdóttir, húsfreyja. Jón átti tvö systkini: Jens og Margréti. Margrét ól manninn á Vestfjörðum og gerðist bóndi á [[Steinanes]]i í Arnarfirði. Jens fluttist síðar til [[Reykjavík]]ur og gerðist kennari og rektor [[Lærði skólinn|Lærða skólans]]. Á uppvaxtarárunum stundaði Jón nám hjá föður sínum. Jón fluttist til [[Reykjavík]]ur átján ára gamall og tók stúdentspróf árið 1829 með ágætiseinkunn. Í Reykjavík vann hann í verslun föðurbróður síns, Einars Jónssonar, og þannig kynntist hann verðandi eiginkonu sinni Ingibjörgu, sem var dóttir Einars. Vorið 1830 réðist Jón til starfa sem [[biskupsritari]] hjá [[Steingrímur Jónsson|Steingrími Jónssyni]], [[biskup Íslands|biskupi Íslands]] í [[Laugarnes]]i. Steingrímur átti stæðilegt bókasafn og fékk Jón afnot af því. Þar vaknaði áhugi hans á [[saga Íslands|sögu Íslands]] og [[íslensk menning|menningu]]. Jón hélt til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] árið 1833 til náms og þar bjó hann til æviloka. Í fyrstu nam hann [[málfræði]] en þá fékk hann styrk frá gjafasjóði Árna Magnússonar og sneri sér að lestri íslenskra bókmennta og seinna sögu við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]]. Hann lauk þó aldrei prófi. Hann vann sem málvísindamaður hjá [[Árnasafn]]i. Sem slíkur var hann fenginn til að aðstoða færeyska prestinn Hammershaimb við að gera færeyskt ritmál og réð því að færeysk stafsetning tekur mið af uppruna orða miklu fremur en framburði. Þá var hann aðalmaðurinn á bak við tímaritið [[Ný félagsrit]] allan tímann sem það kom út á árunum 1841-73. Jón var kosinn þingmaður [[Ísafjarðarsýsla|Ísafjarðarsýslu]] árið 1844 og sótti hann Ísland heim á ný árið 1845 til þess að geta setið á Alþingi. Jón sat sem [[forseti Alþingis]] árin 1849-53, einn og hálfan mánuð árið 1857 og loks frá 1867–77. Viðurnefnið ''forseti'' fékk hann hins vegar vegna þess að hann var frá 1851 forseti Hafnardeildar [[Hið íslenska bókmenntafélag|Hins íslenska bókmenntafélags]]. Á tímabilinu sem Jón var þingmaður kom Alþingi saman annað hvert ár og stóð í sex vikur. Jón gat því búið í Kaupmannahöfn en komið heim og sótt þing. Einn helsti stuðningsmaður heima í héraði var varaþingmaður Jóns, [[Magnús Einarsson á Hvilft]] í [[Önundarfjörður|Önundarfirði]] og segir í skrifum [[Lúðvík Kristjánsson|Lúðvíks Kristjánssonar]], fræðimaður, að berlega sé ljóst að Magnús á Hvilft er maðurinn sem Íslendingar eiga að þakka hina traustu forystu í baklandi Jóns á Vestfjörðum og gaf honum undirstöðu til sinnar kröftugu sjálfstæðisbaráttu. Eiginkona Jóns var [[Ingibjörg Einarsdóttir]], sem sat í festum heima á Íslandi í tólf ár frá 1833 en þau giftust loks þegar hann kom heim á þingið 1845 þann 4. september. Nokkur aldursmunur var á hjónunum, hún var sjö árum eldri. Hjónin voru bræðrabörn eignuðust engin börn. Þau ólu upp systurson Jóns, Sigurð Jónsson, frá því hann var átta ára. Þau fluttust saman til Kaupmannahafnar og bjuggu lengst á Øster Voldgade 8 (sem núna heitir Øster Voldgade 12 ([[Jónshús]])), en þar voru þau frá árinu 1852 til andláts Jóns 1879. Götuna kölluðu Íslendingar ''Austurvegg''. == Sjálfstæðisbaráttan == Frá Danmörku átti Jón í samskiptum við fjölda Íslendinga bréfleiðis. Varðveist hafa yfir 6.000 sendibréf til Jóns frá um 870 bréfriturum. Jón var sérlega iðjusamur og tilbúinn að gera samlöndum sínum ýmsa greiða. Hann var í ágætri stöðu til áhrifa í Kaupmannahöfn og leituðu margir til hans, meðal annars til þess að biðja um lán. Fyrir vikið varð Jón vinsæll meðal Íslendinga. Einn helsti samstarfsmaður Jóns var nafni hans [[Jón Guðmundsson]], ritstjóri. Hann var stundum kallaður skuggi Jóns Sigurðssonar. {{tilvitnun2|Alþing á að vekja og glæða þjóðlífið og þjóðarandann, skólinn á að tendra hið andliga ljós , og hið andliga afl, og veita alla þá þekkíngu sem gjöra má menn hæfiliga til framkvæmdar öllu góðu, sem auðið má verða. Verzlunin á að styrkja þjóðaraflið líkamliga, færa velmegun í landið, auka og bæta atvinnuvegi og handiðnir, og efla með því aptur hið andliga, svo það verði á ny stofn annarra enn æðri og betri framfara og blómgunar eptir því sem tímar líða fram.|[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2015210 Ný félagsrit, Megintexti (01.01.1842), Blaðsíða 67]}} [[Konungur Danmerkur]] afsalaði sér [[einveldi]] árið 1848 og við það tækifæri ritaði Jón ''[[Hugvekja til Íslendinga|Hugvekju til Íslendinga]]'' þar sem hann hvatti Íslendinga til baráttu fyrir sjálfstæði. Greinin birtist í Nýjum félagsritum það ár. Rök hans voru þau að við afnám einveldisins væri Ísland orðið að sjálfstæðu landi, líkt og fyrir [[Gamli sáttmáli|Gamla sáttmála]]. Á [[þjóðfundurinn 1851|þjóðfundinum 1851]] lagði hópur Íslendinga fram mótfrumvarp við frumvarp Danakonungs um stjórnskipun Íslands. [[Jørgen Ditlev Trampe]], stiftamtmaður Danakonungs á Íslandi, neitaði frumvarpinu framgöngu og brást þá Jón við og mótmælti framgöngu Trampe. Undir tóku viðstaddir með hinum fleygu orðum „[[Vér mótmælum allir]]“. Þessi atburður er talin marka þau tímamót að þaðan af var Jón talinn óumdeildur leiðtogi sjálfstæðisbaráttunnar. Eftir þjóðfundinn ganga sögur um að dönsk yfirvöld vildu ráða Jón af dögum en seinni rannsóknir benda til þess að ekkert sé til í því.<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=1091907|titill=Ráðgerðu dönsk yfirvöld að myrða Jón Sigurðsson?|ár=2004|mánuður=4. júlí|útgefandi=Morgunblaðið}}</ref> Jón beitti sér fyrir [[verslunarfrelsi]], m.a. með útgáfu ritgerðar um verslun á Íslandi sem kom út árið 1843 þar sem hann vísar í verk [[Adam Smith]]s. Þrátt fyrir afnám [[einokunarverslun]]ar 1787 var verslun við aðra en þegna Danakonungs áfram bönnuð. [[Mynd:Reykjavik-Holavallakg-Jonforseti.JPG|thumb|right|Á legsteini Jóns í Hólavallagarði stendur „''Stein þenna reistu honum landar hans 1881''“.]] Jón lést 7. desember 1879 eftir langvinn veikindi. Ingibjörg eiginkona hans lést níu dögum seinna og eru þau bæði grafin í [[Hólavallagarður|Hólavallagarði]]. == Minning Jóns == [[Mynd:Iceland 10 Kronur 1928 Banknote, Obverse only.jpg|thumb|right|Jón á tíu króna seðli frá árinu 1928.]] [[Mynd:Funeral of Jón Sigurdsson.jpg|thumb|Jarðarför Jóns Sigurðssonar.]] [[Mynd:JónS.gröf.jpg|thumb|Krans á gröf Jóns rétt eftir 17. júní.]] Húsið, sem Jón og Ingibjörg kona hans bjuggu í Kaupmannahöfn, er á Øster Voldgade 12 (var áður númer 8) og heitir [[Jónshús]]. Það er í eigu íslensku ríkisstjórnarinnar og er rekið sem safn í minningu hans. Við Hrafnseyri, fæðingarstað Jóns, er einnig rekið Safn Jóns Sigurðssonar. Stytta af Jóni, eftir [[Einar Jónsson]], stóð upphaflega fyrir framan [[Stjórnarráðshúsið]] við Lækjargötu og var afhjúpuð 10. september 1911 af [[Kristján Jónsson (dómsstjóri og ráðherra)|Kristjáni Jónssyni]] ráðherra. Styttan var flutt árið 1931 á [[Austurvöllur|Austurvöll]] fyrir framan [[Alþingishúsið]], líkt og fyrst var lagt til og hefur verið þar síðan. 17. júní er einnig haldinn hátíðlegur þar sem minningu Jóns er haldið á lofti. Mynd af Jóni prýðir íslenska 500 króna seðilinn. Andlit hans er einnig [[vatnsmerki]]ð á öllum íslenskum peningaseðlum. Jóns er getið í [[söguleg skáldsaga|sögulegu skáldsögunni]] ''[[Þegar kóngur kom]]'' eftir [[Helgi Ingólfsson|Helga Ingólfsson]]. == Tilvitnanir == {{reflist}} == Heimildir == * Guðjón Friðriksson. 2002. ''Jón Sigurðsson- Ævisaga- Fyrra bindi.'' Mál og menning, Reykjavík. * Guðjón Friðriksson. 2003. ''Jón Sigurðsson- Ævisaga- Seinna bindi.'' Mál og menning, Reykjavík. == Tenglar == {{commonscat|Jón Sigurðsson|Jóni Sigurðssyni}} * [http://www.althingi.is/jon_sigurdsson/ Þingstörf Jóns Sigurðssonar á vef Alþingis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120412161137/http://www.althingi.is/jon_sigurdsson/ |date=2012-04-12 }} * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=6 Æviágrip á vef Alþingis] * [https://www.hrafnseyri.is/ Vefur um Hrafnseyrar-safnið] * [http://www.jonshus.is Heimasíða Jónshúss] * [http://www.heimastjorn.is/leidin-til-sjalfstaedis/Jon-Sigurdsson/ Vefur um Heimastjórnina 1904 umfjöllun um Jón] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111202331/http://www.heimastjorn.is/leidin-til-sjalfstaedis/Jon-Sigurdsson/ |date=2012-01-11 }} * [http://baekur.is/is/search/J$00f3n+Sigur$00f0sson/AUTHOR Verk eftir Jón Sigurðsson á Bækur.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523123754/http://baekur.is/is/search/J$00f3n+Sigur$00f0sson/AUTHOR |date=2013-05-23 }} * [https://www.jonsigurdsson.is/ Vefur tileinkaður Jóni Sigurðssyni] * [https://handrit.is/is/biography/view/JonSig004 Handrit Jóns Sigurðssonar á Handrit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} === Vísindavefurinn === * {{vísindavefurinn|3569|Hver var Jón Sigurðsson?}} * {{vísindavefurinn|3573|Fyrir framan hvaða byggingu stóð minnisvarðinn um Jón Sigurðsson upphaflega?}} * {{vísindavefurinn|3589|Getið þið sagt mér hvað faðir Jóns Sigurðsonar og móðir unnu við? Hvar fæddust þau?}} * {{vísindavefurinn|6113|Hver var röksemdafærsla Jóns Sigurðssonar fyrir aukinni sjálfstjórn Íslendinga?}} * {{vísindavefurinn|2006|Hvað voru Ný félagsrit?}} * [http://islandsmyndir.is/html_skjol/vestfirdir/Hrafnseyri-2011/index.html Ljósmyndir af safnahúsinu á Hrafnseyri í borði islandsmyndir.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120926112731/http://www.islandsmyndir.is/html_skjol/vestfirdir/Hrafnseyri-2011/index.html |date=2012-09-26 }} === Blaða- og tímaritsgreinar === * [http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300030&lang=0 Ný félagsrit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029192637/http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300030&lang=0 |date=2007-10-29 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=304079&pageSelected=0&lang=0 Greinin „Hugvekja til Íslendinga“ í Nýjum félagsritum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=311422&pageSelected=0&lang=0 Ræða Jóns Jónssonar sagnfræðings á Alþingi þann 17. júní 1911]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Þjóðviljinn 23. júní 1911 * [http://www.timarit.is/?issueID=312265&pageSelected=0&lang=0 ''Jón Sigurðsson'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein í tímaritinu Reykjavík 17. júní 1911 * [http://www.timarit.is/?issueID=414940&pageSelected=2&lang=0 ''Nánustu ættingjar Jóns Sigurðssonar''; grein í Morgunblaðinu 17. júní 1961] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523031311/http://timarit.is/?issueID=414940&pageSelected=2&lang=0 |date=2013-05-23 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=414940&pageSelected=8&lang=0 ''Á Hrafnseyri 17. júní 1911''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523031356/http://timarit.is/?issueID=414940&pageSelected=8&lang=0 |date=2013-05-23 }}, Morgunblaðið 17. júní 1961 * [http://www.timarit.is/?issueID=414940&pageSelected=10&lang=0 ''Svipmyndir úr lífi Jóns forseta''; grein í Morgunblaðinu 17. júní 1961]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=416485&pageSelected=2&lang=0 ''Á Jólum hjá Jóni Sigurðssyni''; í Lesbók Morgunblaðsins 1933]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} grein eftir [[Indriði Einarsson|Indriða Einarsson]] leikskáld * [http://www.timarit.is/?issueID=409714&pageSelected=0&lang=0 ''Jón Sigurðsson forseti - þjóðskörungur Íslands''; grein í Morgunblaðinu 1944]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3296606 ''O´Connell, hin irska fyrirmynd Jóns Sigurðssonar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1974] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2354720 ''Jón Sigurðsson''; grein í Vísi 1961] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1325785 ''Í íbúð Jóns Sigurðssonar''; grein í Morgunblaðinu 1959] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000524725 ''Jón Sigurðsson, fyrsti hagfræðingurinn'' ;Vísbending 20.12.2002] * [https://timarit.is/page/6531437?iabr=on#page/n65/mode/1up/search/sigurður%20s%C3%ADvertsen Hvers vegna var Jón Sigurðsson ekki á þjóðhátíðinni 1874?;] [[Lúðvík Kristjánsson]], Skírnir janúar 1979, bls. 64&ndash;99. * [https://timarit.is/page/4323426?iabr=on#page/n6/mode/1up Yfirlit yfir æfi Jóns Sigurðssonar;] Eiríkur Briem, Andvari janúar 1880, bls. 1&ndash;13. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Þórður Sveinbjörnsson]] | titill=[[Forseti Alþingis]] | frá=2. júlí 1849 | til=10. ágúst 1853 | eftir=[[Hannes Stephensen]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Hannes Stephensen]] | titill=[[Forseti Alþingis]] | frá=1. júlí 1857 | til=17. ágúst 1857 | eftir=[[Jón Guðmundsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Halldór Jónsson]] | titill=[[Forseti Alþingis]] | frá=1. júlí 1867 | til=1877 | eftir=[[Pétur Pétursson]]}} {{Töfluendir}} {{fd|1811|1879}} [[Flokkur:Forsetar Alþingis]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Íslenskir sagnfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Sjálfstæðisbarátta Íslendinga]] [[Flokkur:Íslenskir sjálfstæðismenn]] jpwvz3ztxrie0ntajvumqjwaauvi5a4 1550 0 8542 1964208 1905143 2026-05-25T12:35:48Z Berserkur 10188 1964208 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1547]]|[[1548]]|[[1549]]|[[1550]]|[[1551]]|[[1552]]|[[1553]]| [[1531–1540]]|[[1541–1550]]|[[1551–1560]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]] }} [[Mynd:Julius III.jpg|thumb|right|[[Júlíus III]] páfi.]] [[Mynd:Catherine of Sweden (1568) by Eric XIV of Sweden c 1575.jpg|thumb|right|Karin Månsdóttir eða Katrín Svíadrottning. Teikning sem maður hennar, [[Eiríkur 14.|Eiríkur]] konungur, gerði eftir að hann hafði verið sviptur embætti og hnepptur í varðhald.]] Árið '''1550''' ('''MDL''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Jón Arason]] [[Hólabiskupar|Hólabiskup]] fór í [[Skálholt]], lét grafa upp lík [[Gissur Einarsson|Gissurar Einarssonar]] biskups (d. [[1548]]) og dysja utangarðs. * Jón og synir hans fóru um Skálholtsbiskupsdæmi og þvinga marga helstu leiðtoga [[siðaskiptin á Íslandi|siðaskiptamanna]] til undirgefni. * [[2. október]] - [[Daði Guðmundsson]] í [[Snóksdal]] handtók Jón Arason og syni hans á [[Sauðafell]]i. Þeir voru teknir af lífi rúmum mánuði síðar. === Fædd === * [[Ragnheiður Eggertsdóttir]], húsfreyja í Saurbæ á Rauðasandi (d. [[1642]]). === Dáin === * [[Sigvarður Halldórsson]], síðasti ábóti í [[Þykkvabæjarklaustur|Þykkvabæjarklaustri]] og biskupsefni kaþólskra manna. === Opinberar [[aftaka|aftökur]] === * [[7. nóvember]] – [[Jón Arason]], [[biskup]] á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]] (f. [[1484]]), hálshöggvinn í Skálholti. * [[7. nóvember]] - [[Ari Jónsson lögmaður|Ari Jónsson]], lögmaður (f. um [[1510]]), hálshöggvinn í Skálholti. * [[7. nóvember]] - [[Björn Jónsson á Melstað|Björn Jónsson]], prestur á Melstað (f. [[1506]]), hálshöggvinn í Skálholti.<ref>Upplýsingar um aftökur sóttar á vef rannsóknarverkefnisins ''Dysjar hinna dauðu'', þá ekki síst skrá á slóðinni https://dhd.hi.is/gogn/Info.pdf, sótt 15.2.20202.</ref> == Erlendis == * [[22. febrúar]] - [[Júlíus III]] varð páfi. * [[12. mars]]: ** [[Arauco-stríðið]]: Nokkur hundruð Spánverjar sigruðu her 60.000 [[Mapuche]]-frumbyggja (í Síle nútímans). ** [[Acapulco]] var stofnuð í Mexíkó. * [[30. apríl]] - Kóngur [[Búrma]] var tekinn af lífi af lífvörðum sínum. Borgarastríð hófst í ríkinu. * [[12. júlí]] - [[Gústaf Vasa]] Svíakonungur stofnaði [[Helsinki]] (Helsingfors). * [[21. júlí]] - [[Júlíus III]] veitti [[jesúítar]]eglunni fulla viðurkenningu. * [[10. september]] - Spánverjar náðu yfirráðum yfir virkinu Mahdia af [[Ottómanveldið|Ottómönum]] (í nútíma [[Túnis]]). * [[5. október]] - [[Pedro de Valdivia]] stofnaði borgina [[Concepción]] í [[Chile]]. * [[29. desember]] - Bhuvanaikabahu 7., konungur yfir mestallri [[Sri Lanka]], var tekinn af lífi af byssumanni sem ráðinn var af portúgalska nýlenduveldinu á Indlandi. * [[Biblían]] kom út í danskri þýðingu í fyrsta sinn. * Fyrsta bókin á [[slóvenska|slóvensku]] kom út. * Fyrsta almanak [[Nostradamus]]ar var ritað. * Silfur var uppgötvað í [[Guanajuato]], Mexíkó. === Fædd === * [[27. júní]] - [[Karl 9. Frakkakonungur]] (d. [[1574]]). * [[17. september]] - [[Páll V]] páfi (d. [[1621]]). * [[4. október]] - [[Karl hertogi|Karl 9.]] Svíakonungur (d. [[1611]]). * [[6. október]] - [[Karin Månsdóttir]] Svíadrottning, kona [[Eiríkur 14.|Eiríks 14.]] (d. [[1612]]) * [[6. desember]] - [[Orazio Vecchi]], ítalskt tónskáld (d. [[1605]]). * [[John Napier]], skoskur stærðfræðingur (d. [[1617]]). === Dáin === * [[7. mars]] - [[Vilhjálmur 4. af Bæjaralandi|Vilhjálmur 4.]], hertogi af Bæjaralandi (f. [[1493]]). == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:1550]] [[Flokkur:1541-1550]] 62idwnkh92jvhxqvp7tbyu97mnn1vob 1964209 1964208 2026-05-25T12:41:53Z Berserkur 10188 /* Erlendis */ 1964209 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1547]]|[[1548]]|[[1549]]|[[1550]]|[[1551]]|[[1552]]|[[1553]]| [[1531–1540]]|[[1541–1550]]|[[1551–1560]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]] }} [[Mynd:Julius III.jpg|thumb|right|[[Júlíus III]] páfi.]] [[Mynd:Catherine of Sweden (1568) by Eric XIV of Sweden c 1575.jpg|thumb|right|Karin Månsdóttir eða Katrín Svíadrottning. Teikning sem maður hennar, [[Eiríkur 14.|Eiríkur]] konungur, gerði eftir að hann hafði verið sviptur embætti og hnepptur í varðhald.]] Árið '''1550''' ('''MDL''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Jón Arason]] [[Hólabiskupar|Hólabiskup]] fór í [[Skálholt]], lét grafa upp lík [[Gissur Einarsson|Gissurar Einarssonar]] biskups (d. [[1548]]) og dysja utangarðs. * Jón og synir hans fóru um Skálholtsbiskupsdæmi og þvinga marga helstu leiðtoga [[siðaskiptin á Íslandi|siðaskiptamanna]] til undirgefni. * [[2. október]] - [[Daði Guðmundsson]] í [[Snóksdal]] handtók Jón Arason og syni hans á [[Sauðafell]]i. Þeir voru teknir af lífi rúmum mánuði síðar. === Fædd === * [[Ragnheiður Eggertsdóttir]], húsfreyja í Saurbæ á Rauðasandi (d. [[1642]]). === Dáin === * [[Sigvarður Halldórsson]], síðasti ábóti í [[Þykkvabæjarklaustur|Þykkvabæjarklaustri]] og biskupsefni kaþólskra manna. === Opinberar [[aftaka|aftökur]] === * [[7. nóvember]] – [[Jón Arason]], [[biskup]] á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]] (f. [[1484]]), hálshöggvinn í Skálholti. * [[7. nóvember]] - [[Ari Jónsson lögmaður|Ari Jónsson]], lögmaður (f. um [[1510]]), hálshöggvinn í Skálholti. * [[7. nóvember]] - [[Björn Jónsson á Melstað|Björn Jónsson]], prestur á Melstað (f. [[1506]]), hálshöggvinn í Skálholti.<ref>Upplýsingar um aftökur sóttar á vef rannsóknarverkefnisins ''Dysjar hinna dauðu'', þá ekki síst skrá á slóðinni https://dhd.hi.is/gogn/Info.pdf, sótt 15.2.20202.</ref> == Erlendis == [[Mynd:Colonisation 1550.png|thumb|Landnám nýlenduvelda árið 1550.]] * [[22. febrúar]] - [[Júlíus III]] varð páfi. * [[12. mars]]: ** [[Arauco-stríðið]]: Nokkur hundruð Spánverjar sigruðu her 60.000 [[Mapuche]]-frumbyggja (í Síle nútímans). ** [[Acapulco]] var stofnuð í Mexíkó. * [[30. apríl]] - Kóngur [[Búrma]] var tekinn af lífi af lífvörðum sínum. Borgarastríð hófst í ríkinu. * [[12. júlí]] - [[Gústaf Vasa]] Svíakonungur stofnaði [[Helsinki]] (Helsingfors). * [[21. júlí]] - [[Júlíus III]] veitti [[jesúítar]]eglunni fulla viðurkenningu. * [[10. september]] - Spánverjar náðu yfirráðum yfir virkinu Mahdia af [[Ottómanveldið|Ottómönum]] (í nútíma [[Túnis]]). * [[5. október]] - [[Pedro de Valdivia]] stofnaði borgina [[Concepción]] í [[Chile]]. * [[29. desember]] - Bhuvanaikabahu 7., konungur yfir mestallri [[Sri Lanka]], var tekinn af lífi af byssumanni sem ráðinn var af portúgalska nýlenduveldinu á Indlandi. * [[Biblían]] kom út í danskri þýðingu í fyrsta sinn. * Fyrsta bókin á [[slóvenska|slóvensku]] kom út. * Fyrsta almanak [[Nostradamus]]ar var ritað. * Silfur var uppgötvað í [[Guanajuato]], Mexíkó. === Fædd === * [[27. júní]] - [[Karl 9. Frakkakonungur]] (d. [[1574]]). * [[17. september]] - [[Páll V]] páfi (d. [[1621]]). * [[4. október]] - [[Karl hertogi|Karl 9.]] Svíakonungur (d. [[1611]]). * [[6. október]] - [[Karin Månsdóttir]] Svíadrottning, kona [[Eiríkur 14.|Eiríks 14.]] (d. [[1612]]) * [[6. desember]] - [[Orazio Vecchi]], ítalskt tónskáld (d. [[1605]]). * [[John Napier]], skoskur stærðfræðingur (d. [[1617]]). === Dáin === * [[7. mars]] - [[Vilhjálmur 4. af Bæjaralandi|Vilhjálmur 4.]], hertogi af Bæjaralandi (f. [[1493]]). == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:1550]] [[Flokkur:1541-1550]] ppyu9chyizm0tfs89x0m46fk56i4y9z Gervigreind 0 11788 1964229 1899590 2026-05-25T15:10:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 4 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964229 wikitext text/x-wiki {{uppfæra}} [[Mynd:Honda_ASIMO_Walking_Stairs.JPG|thumb|right|Vélmennið [[ASIMO]] notar skynjara og ályktanir til að stjórna hreyfingum sínum.]] '''Gervigreind'''<ref name="AI">[https://idord.arnastofnun.is/faersla/914995 gervigreind] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240106155807/https://idord.arnastofnun.is/faersla/914995 |date=2024-01-06 }} á Tölvuorðasafninu. Einnig: tölvuvit, vélvit eða huglíki.</ref> er vitræn [[hegðun]] [[vél]]a. Sú grein [[tölvunarfræði]] sem leitast við að búa hana til nefnist '''gervigreindarfræði'''.<ref>[https://idord.arnastofnun.is/faersla/914996 gervigreindarfræði] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240106155808/https://idord.arnastofnun.is/faersla/914996 |date=2024-01-06 }} á Tölvuorðasafninu</ref> [[Andreas Kaplan]] og Michael Haenlein skilgreina gervigreind sem „getu kerfis til að túlka utanaðkomandi gögn rétt, að læra af gögnunum og nota það sem lærðist til að ná ákveðnum markmiðum og verkefnum með sveigjanlegri aðlögun“.<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0007681318301393 Andreas Kaplan; Michael Haenlein (2019) Siri, Siri in my Hand, who's the Fairest in the Land? On the Interpretations, Illustrations and Implications of Artificial Intelligence, Business Horizons, 62(1), 15-25]</ref> Helstu kennslubækur um gervigreind skilgreina fagið sem „rannsókn á og hönnun [[vitrænn gerandi|vitrænna geranda]]“,<ref>[https://idord.arnastofnun.is/faersla/915530 vitrænn gerandi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240106155808/https://idord.arnastofnun.is/faersla/915530 |date=2024-01-06 }} á Tölvuorðasafninu</ref> þar sem greindur gerandi er kerfi sem skynjar umhverfi sitt og framkvæmir aðgerðir sem hámarka möguleika þess á árangri. [[John McCarthy]] sem setti hugtakið fyrstur fram árið 1956 skilgreinir það sem „þau vísindi og verkfræði sem snúast um að búa til greindar vélar“. Fagið var stofnað á grundvelli þeirrar staðhæfingar að kjarnaeiginleika manna, greindinni (merkingu orðsins ''sapiens'' í ''Homo sapiens'', „hinn vitiborni maður“) megi lýsa svo nákvæmlega að láta megi vél líkja eftir henni. Það kallar fram heimspekileg umhugsunarefni um eðli [[hugur|hugans]] og takmörk vísindalegs hroka sem verið hafa efni [[goðsaga|goðsagna]], [[skáldskapur|skáldskapar]] og [[heimspeki]] síðan í [[fornöld]]. Gervigreind hefur gefið mönnum tilefni til geypilegrar bjartsýni, orðið fyrir lygilegum áföllum og er í dag ómissandi hluti tækniiðnaðarins þar sem hún leysir mörg erfiðustu verkefnin í tölvunarfræðum. Gervigreindarrannsóknir eru svo tæknilegar og sérhæfðar að sumir gagnrýnendur harma „tvístrun“ fagsins. Undirgreinar gervigreindar hverfast um tiltekin [[#Viðfangsefni gervigreindar|viðfangsefni]], beitingu tiltekinna [[#Verkfæri gervigreindar|verkfæra]] og um gömul [[#Aðkomur að gervigreind|fræðileg ágreiningsefni]]. Helstu viðfangsefni gervigreindar snerta eiginleika svo sem [[röksemdafærsla|röksemdafærslu]], [[þekking]]u, [[skipulagning]]u, [[nám]], [[samskipti]], [[skynjun]] og getuna til að [[#Hreyfing og meðhöndlun|hreyfast úr stað og meðhöndla hluti]]. [[#Almenn gervigreind|Almenn gervigreind]] er ennþá langtímatakmark sumra rannsókna.<ref>{{Cite web|url=https://idord.arnastofnun.is/faersla/930897|title=almenn gervigreind|website=idord.arnastofnun.is|access-date=2024-01-06|archive-date=2024-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240106161113/https://idord.arnastofnun.is/faersla/930897|url-status=dead}}</ref> == Saga gervigreindar == {{Aðalgrein|Saga gervigreindar}} Um miðja 20. öld hófu nokkrir vísindamenn að nálgast smíði greindra véla með nýjum hætti með því að nýta sér nýlegar uppgötvanir í [[taugafræði]], nýja stærðfræðikenningu um [[upplýsingafræði|upplýsingar]], nýjan skilning á stjórn og stöðugleika sem nefndist [[stýrifræði]] og umfram allt uppgötvun er nefndist [[tölva]], vél sem byggðist á hlutbundnu inntaki stærðfræðilegrar röksemdafærslu.<ref name="CYBER"> Fyrstu vísar að gervigreind: * {{harvnb|McCorduck|2004|p=51-107}} * {{harvnb|Crevier|1993|p=27-32}} * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=15,940}} * {{harvnb|Moravec|1988|p=3}} Meðal rannsakenda sem lögðu grunn að [[tölvunarfræði]], [[stýrifræði]], [[upplýsingafræði]] og [[Tauganet|tauganetum]] voru [[Alan Turing]], [[John von Neumann]], [[Norbert Weiner]], [[Claude Shannon]], [[Warren McCullough]], [[Walter Pitts]] og [[Donald Hebb]] </ref> Fag nútíma gervigreindarrannsókna var stofnað á ráðstefnu í [[Dartmouth-háskóli|Dartmouth-háskóla]] sumarið 1956.<ref> [[Dartmouthráðstefnan]]: * {{harvnb|McCorduck|p=111-136}} * {{harvnb|Crevier|1993|p=47-49}} * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=17}} * {{harvnb|NRC|1999|p=200-201}} </ref> Ráðstefnugestir urðu leiðtogar gervigreindarrannsókna um áratugabil, einkum [[John McCarthy]], [[Marvin Minsky]], [[Allen Newell]] og [[Herbert Simon]] sem stofnuðu gervigreindarsetur við [[MIT]], [[Carnegie Mellon|Carnegie-Mellon]] og [[Stanford]]. Þeir ásamt nemendum sínum skrifuðu forrit sem ollu flestum samtímamönnum þeirra undrun:<ref> Russell og Norvig rita "það var alltaf undravert þegar tölva gerði eitthvað sem virkaði greindarlega." {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=18}} </ref> tölvur leystu orðaverkefni í algebru, sönnuðu rökfræðisetningar og töluðu ensku.<ref> "[[Saga gervigreindar#Gullöldin|Gullöld gervigreindar]]" (árangursrík táknrökleiðsluforrit 1956-1973): * {{harvnb|McCorduck|p=243-252}} * {{harvnb|Crevier|1993|p=52-107}} * {{harvnb|Moravec|1988|p=9}} * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=18-21}} Forritin sem lýst er, eru [[STUDENT (computer program)|STUDENT]] eftir [[Daniel Bobrow]], [[Logic Theorist]] eftir [[Allen Newell|Newell]] and [[Herbert Simon|Simon]] og [[SHRDLU]] eftir [[Terry Winograd]]. </ref> Um miðjan 7. áratuginn styrkti varnarmálaráðuneyti Bandaríkjanna rannsóknir þeirra ríkulega og þeir voru bjartsýnir á framtíð þessa nýja fags: * 1965, [[H.A. Simon]]: „Innan tuttugu ára verða vélar færar um að vinna öll sömu verk og menn.“ * 1967, [[Marvin Minsky]]: „Innan einnar kynslóðar verður að mestu leyti búið að leysa það viðfangsefni að skapa 'gervigreind'“ Þessir spádómar og margir svipaðir rættust ekki. Vanmetið var hve erfið sum viðfangsefnanna voru.<ref> Sjá [[Saga gervigreindar#Vandamálin|Saga gervigreindar — vandamálin]]. </ref> Árið 1974 brugðust stjórnvöld í Bandaríkjunum og Bretlandi við gagnrýni hins enska [[Sir James Lighthill]] og vaxandi þrýstingi á báðum þingum um að beina fjármagni frekar í vænlegri verkefni með því að fella niður framlög til allra tilraunakenndra grunnrannsókna á gervigreind. Þar með hófst hinn svokallaði '''fyrri gervigreindarvetur'''.<ref> Fyrri „gervigreindarveturinn“: * {{harvnb|Crevier|1993|p=115-117}} * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=22}} * {{harvnb|NRC|1999|p=212-213}} * {{harvnb|Howe|1994}} </ref> Snemma á 9. áratugnum gengu gervigreindarrannsóknir í endurnýjun lífdaga með góðum árangri [[sérfræðingakerfi|sérfræðingakerfa]]<ref name=EXPERT> Sérfræðingakerfi: * {{harvnb|ACM|1998|loc=I.2.1}}, * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=22−24}} * {{harvnb|Luger|Stubblefield|2004|p=227-331}}, * {{harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 17.4}} * {{harvnb|McCorduck|2004|p=327-335, 434-435}} * {{harvnb|Crevier|1993|p=145-62, 197−203}} </ref> á markaði (tegund gervigreindarhugbúnaðar sem líkti eftir þekkingu og greinigetu eins eða fleiri mennskra sérfræðinga). Árið 1985 náði markaður fyrir gervigreindarafurðir einum milljarði dala og opinbert fé tók að streyma til fagsins að nýju um allan heim.<ref> Vöxtur 9. áratugarins: uppgangur [[Sérfræðingakerfi|sérfræðingakerfa]], [[Fimmtu kynslóðar tölva]], [[Alvey]], [[Microelectronics and Computer Technology Corporation|MCC]], [[Strategic Computing Initiative|SCI]]: * {{harvnb|McCorduck|2004|p=426-441}} * {{harvnb|Crevier|1993|p=161-162,197-203, 211, 240}} * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=24}} * {{harvnb|NRC|1999|p=210-211}} </ref> En í kjölfar þess að markaður fyrir [[Lisp]]-vélina hrundi aðeins nokkrum árum síðar árið 1987 datt gervigreind að nýju úr tízku og '''síðari gervigreindarveturinn''' hófst.<ref> Síðari gervigreindarveturinn: * {{harvnb|McCorduck|2004|p=430-435}} * {{harvnb|Crevier|1993|p=209-210}} * {{harvnb|NRC|1999|p=214-216}} </ref> Á 10. áratugnum og fyrstu árum 21. aldar náði gervigreind mesta árangri sínum þó það færi að mestu leyti ekki hátt. Gervigreind var tekin upp í öllum tækniiðnaðinum þar sem hún leysti erfiðustu viðfangsefnin í [[flutningafræði|flutningafræðum]], [[gagnagröftur|gagnagreftri]], [[sjúkdómsgreining]]u og á mörgum fleiri sviðum.<ref> Gervigreind notuð bak við tjöldin: * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=28}} * {{harvnb|Kurzweil|2005|p=265}} * {{harvnb|NRC|1999|p=216-222}} </ref> Nokkrar ástæður voru fyrir þessum árangri: lygilegt reikniafl nýjustu tölva (sjá [[lögmál Moores]]), meiri áherzla á að leysa sérhæfð undirverkefni, ný tengsl sem uppgötvuðust milli gervigreindar og skyldra sviða, og síðast en ekki sízt aukin áherzla rannsakenda á vandaðar stærðfræðiaðferðir og nákvæm vísindaleg vinnubrögð. == Heimspeki gervigreindar == Sá ásetningur gervigreindar að endurskapa getu [[mannshugur|mannshugans]] er [[heimspeki]]nni bæði áskorun og innblástur. Eru takmörk fyrir því hve greindar vélar geta orðið? Er eðlismunur á mannlegri greind og gervigreind? Getur vél haft [[hugur|hug]] og [[vitund]]? Nokkur þekktustu svara sem komið hafa fram við þessum spurningum birtast hér:<ref> Allar afstöðurnar sem hér koma fram má finna í staðalverkum um efnið, svo sem: * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=947-960}} * {{harvnb|Fearn|2007|p=38-55}} </ref> * "[[Kurteisisvenja]]" [[Alan Turing|Turings]]: ''Ef vél hegðar sér jafngreindarlega og mannvera, er hún jafngreind og mannvera.'' Alan Turing bjó til þá kenningu að þegar allt komi til alls getum við aðeins dæmt um greind vélar á grundvelli hegðunar hennar. Þessi kenning er grundvöllur [[Turingpróf]]sins.<ref> Heimspekilegar afleiðingar [[Turingpróf]]sins: * {{harvnb|Turing|1950}}, * {{harvnb|Haugeland|1985|p=6-9}}, * {{harvnb|Crevier|1993|p=24}}, * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=2-3 and 948}} </ref> * [[Dartmouthtilgátan]]: ''Sérhverri hlið lærdóms eða hvaða öðru einkenni greindar sem er má lýsa svo nákvæmlega að láta megi vél líkja eftir honum.'' Þessi fullyrðing birtist í tillögunni fyrir [[Dartmouthráðstefnan|Dartmouthráðstefnuna]] árið 1956 og flestir starfandi gervigreindarrannsakendur aðhyllast hana. * [[Tilgáta Newells og Simons um áþreifanleg tákn]]: ''Kerfi áþreifanlegra tákna býr yfir nauðsynlegum og nægjanlegum tækjum til almennra greindarlegra athafna.'' Samkvæmt þessari fullyrðingu er inntak greindar meðhöndlun tákna.<ref name=NS> Tilgátan um kerfi áþreifanlegra tákna: * {{harvnb|Newell|Simon|1976|p=116}} * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=18}} </ref> [[Hubert Dreyfus]] hélt því fram að þvert á móti hvíli mannleg sérfræðiþekking á ómeðvitaðri eðlisávísun og "tilfinningu" fyrir aðstæðum en ekki meðvitaðri meðhöndlun tákna.<ref> Dreyfus gagnrýndi hið [[Nauðsynleg og nægjanleg|nauðsynlega]] skilyrði tilgátunnar um [[kerfi áþreifanlegra tákna]] sem hann kallaði "sálfræðilega gjafaforsendu": "Líta má á hugann sem tæki sem vinnur með upplýsingabita eftir formlegum reglum." ({{Harv|Dreyfus|1992|p=156}})</ref><ref> Gagnrýni Dreyfus á gervigreind: * {{harvnb|Dreyfus|1972}}, * {{harvnb|Dreyfus|Dreyfus|1986}}, * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=950-952}}, * {{harvnb|Crevier|1993|p=120-132}} </ref> * [[Ófullkomleikasetning Gödels]]: ''[[Formlegt kerfi]] (svo sem tölvuforrit) getur ekki sannað allar sannar setningar.'' [[Roger Penrose]] er á meðal þeirra sem halda því fram að setning Gödels takmarki hvað vélar geti.<ref> Þetta er umorðun á helstu afleiðingu setninga Gödels.</ref><ref> Stærðfræðilega mótbáran: * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=949}} * {{harvnb|McCorduck|2004|p=448-449}} Stærðfræðileg mótbára hrakin: * {{harvnb|Turing|1950}} undir “(2) Stærðfræðilega mótbáran” * {{harvnb|Hofstadter|1979}}, Stærðfræðilega mótbáran sett fram: * {{harvnb|Lucas|1961}}, * {{harvnb|Penrose|1989}}. Bakgrunnur: * {{harvnb| Gödel|1931}}, {{harvnb|Church|1936}}, {{harvnb|Kleene|1935}}, {{harvnb|Turing|1937}}, </ref> * [[Sterka gervigreindartilgátan|Sterka gervigreindartilgáta]] [[Searles]]: ''Rétt forrituð tölva með rétt ílög og frálög hefði hug í nákvæmlega sama skilningi og menn.''<ref> Þessi útgáfa er úr {{Harvtxt|Searle|1999}} og einnig er vitnað til hennar í {{harvnb|Dennett|1991|p=435}}. Upprunalegt orðalag Searles var: "Rétt forrituð tölva er í rauninni hugur í þeim skilningi að tölvur sem fá rétt forrit er bókstaflega hægt að segja að skilji og hafi önnur skilvitleg ástönd.'' {{Harv|Searle|1980|p=1}}. Sterk gervigreind er skilgreind á svipaðan hátt af {{Harvtxt|Russell|Norvig|2003|p=947}}: "Fullyrðingin að vélar geti mögulega hegðað sér greindarlega (eða kannski frekar, hegðað sér eins og þær væru greindar) kalla heimspekingar 'veiku gervigreindartilgátuna' og fullyrðingin að vélar sem svo gjöra séu í raun og veru hugsandi (andstætt hermaðri hugsun) er kölluð 'sterka gervigreindartilgátan'."</ref> Searle svarar þessari fullyrðingu með röksemd sinni um [[Kínverska herbergið]] sem biður okkur um að líta ''inn í'' tölvuna og reyna að finna "hugann".<ref> Röksemd Searles um [[Kínverska herbergið]]: * {{harvnb|Searle|1980}}, {{harvnb|Searle|1991}} * {{harvnb|Russell|Norvig|2003|p=958-960}} * {{harvnb|McCorduck|2004|p=443-445}} * {{harvnb|Crevier|1993|p=269-271}} </ref> * Röksemdin um [[gerviheili|gerviheila]]: ''Herma má heilann.'' [[Hans Moravec]], [[Ray Kurzweil]] og fleiri hafa fært fyrir því rök að tæknilega sé gerlegt að afrita heilann beint yfir á form vélbúnaðar og hugbúnaðar og að slíkur hermaður heili væri í öllu verulegu tilliti eins og frummyndin. Þessi röksemd leggur hugmyndina um að [[Turingfullkominn|hæfilega öflug]] vél geti hermt hvaða ferli sem er saman við [[efnishyggja|efnishyggjuhugmyndina]] að [[hugur]]inn sé afrakstur eðlisfræðilegra ferla í [[heili|heilanum]].<ref> Gerviheili: * {{harvnb|Moravec|1988}} * {{harvnb|Kurzweil|2005|p=262}} * {{harvnb|Russell|Norvig|p=957}} * {{harvnb|Crevier|1993|p=271 og 279}} [[Clark Glymour]] setti fram ýktustu mynd þessarrar röksemdar (sviðsmynd heilaskipta) á miðjum 8. áratugnum og [[Zenon Pylyshyn]] og [[John Searle]] tæptu á henni árið 1980. Daniel Dennett sér mannlega vitund sem mörg starfræn hugsunarmynstur; sjá "Vitundin útskýrð".</ref> == Gervigreindarfræði == Gervigreind á ótvírætt heima innan tölvunarfræðinnar, en hún á skurðpunkta við ótal greinar vísinda. Í dag er algengt að skilgreina gervigreind á fjóra mismunandi vegu með mismunandi áherslum: * Kerfi sem hugsa eins og fólk * Kerfi sem hugsa rökvíst * Kerfi sem hegða sér eins og fólk * Kerfi sem hegða sér skynsamlega Gerður er greinarmunur á mannlegri hugsun og hegðun annars vegar og rökrænni eða skynsamri hugsun eða hegðun hins vegar. Sá sem tapar í [[skák]] hefur gert sig sekan um að beita ekki rökrænni hugsun og því tapað, hann hefur engu að síður beitt mannlegri hugsun, mannleg hugsun og hegðun er ekki alltaf skynsamleg. Það er rétt að leiða aðeins hugann að hugtakinu „hugsun“ og þá væntanlega fyrir þá sem telja hugsun aðeins framkvæmanlega af lífræðilegum heilum. Hugsun er að sjálfsögðu efnaflutningur á milli eininga þar sem hver eining er sjálfstæð en án heildarinnar væri einingin gagnslaus líkt og maur án bús, það eru tækin sem hugsun notar. Hugsun skilgreinir [[Eric B. Baum]] í bók sinni ''[[What Is Thought?]]'' sem vinnslu sem samanstendur af: * [[Skilningur|skilningi]], * [[þýðing]]u, * [[sköpun]], * [[tungumál]]i, * [[Rökleiðsla|rökleiðslu]], * [[nám]]i og * [[meðvitund]]. Við þurfum að líta á hugsun með opnum huga, meðvitund í örheimi er öðruvísi en meðvitund okkar. Ef við teljum að það þurfi hugsun til þess að tefla, aka bíl, þekkja andlit, semja ljóð, spá fyrir um veður, spá fyrir um hlutabréfamarkaðinn, sjúkdómsgreina, spila á hljóðfæri, semja tónlist, mála listaverk o.s.frv., þá hljótum við að samþykkja að tölvur hugsi því allt þetta hafa tölvur gert. Tölvur geta þó ekki framkvæmt þá hugsun sem þarf til þess að elska, reiðast eða hata, einfaldlega vegna þess að við skiljum ekki nákvæmlega þessar tilfinningar og hver og einn upplifir þær með mismunandi hætti. Tengimöguleikar líffræðilegs taugakerfis er eins og gefur að skilja mjög stór tala og því má leiða líkur að því að ekkert okkar hafi nákvæmlega sömu forsendur þó niðurstöður séu líkar. Tölvur geta enn sem komið er ekki framkvæmt hugsanir sem innifela sjálfstæðar tilfinningar. === Kerfi sem hugsa eins og fólk === [[Hugfræði]] (e. [[cognitive science]]), sem er fremur grein innan sálfræðinnar en tölvunarfræðinnar, fjallar um þessa hlið gervigreindar þar sem skoðun á mönnum og dýrum með sálfræðilegum og atferlisfræðilegum tilraunum og sjálfsskoðun eru grundvöllur kenninga um hugsun og samskipti véla og manna. === Kerfi sem hugsa rökvíst === [[Aristóteles]] var fyrstur til þess að skilgreina „rétta hugsun“, þ.e. hugsun sem er rökfræðilega rétt og er því upphafsmaður [[rökfræði]]nnar. Nútímarökfræði á upphaf sitt að rekja til 19. aldar og liggur á mörkum heimspeki og stærðfræði. Um miðbik 20. aldar voru komin fram forrit sem gátu leyst vandamál sem sett voru fram með rökfræðilegum hætti. Meginvandamálið hér er að það er ekki auðvelt að breyta óformlegum upplýsingum í rökfræðilegt form, sér í lagi ef upplýsingarnar eru minna en 100% öruggar. Annað vandamál er að það er mikill munur á því að geta leyst vandamál í raunveruleikanum og að setja upp formlegar aðferðir sem útskýra hvernig þau megi leysa. === Kerfi sem hegða sér eins og fólk === [[Alan Turing]] skilgreindi vitræna hegðun sem því að líkja eftir fólki þannig að ekki yrði greint á milli vélar og manns, þessi skilgreining er lögð hér til grundvallar. Svokallað [[Turingpróf]] skilgreinir hvað tölvan eða vélin þarf að geta gert til þess að standast þessa skilgreiningu: * Tungumálakunnátta, til þess að geta haft tjáskipti við fólk. * [[Þekking]], geymd og numin. * Rökfræði til þess að nota og setja fram þekkinguna * Þarf að geta lært, notað þekkinguna til þess að draga nýjar ályktanir. Ekki hefur verið lögð mikil áhersla innan gervigreindar á að standast [[Turingpróf]]ið, einfaldlega vegna þess að krafan um að hegða sér eins og fólk hefur aðeins þýðingu þegar gervigreindarforrit hafa samskipti við fólk og er sá þáttur þá jafnan aðeins hýðið utanum kerfið sem sjaldnast er hannað með manninn sem fyrirmynd. === Kerfi sem hegða sér skynsamlega === Að hegða sér skynsamlega þýðir að hegða sér með þeim hætti að það leiði til þess að settum markmiðum sé náð að gefnum forsendum. Þessi skilgreining gervigreindar hefur með það að gera að hanna [[skynsamur gjörandi|skynsama gjörendur]] ([[skynsamur gjörandi|rational agents]]). Að hugsa rökrænt getur verið þáttur í því er að hegða sér skynsamlega, skynsamir gjörendur þurfa hins vegar líka að geta brugðist við umhverfinu af skynsemi í tilfellum þar sem aðferðir rökrænnar hugsunar koma ekki að notum. Sem dæmi um slíkt má nefna tilfelli þar sem rökræn hugsun gefur enga niðurstöðu eða gefur ekki niðurstöðu innan tímamarka. [[Gervitauganet]] eru vissulega byggð á þekkingu okkar á starfsemi heilans, hvernig við lærum og hvernig við notfærum okkur það sem við lærum. Í mörgum tilfellum eru þau notuð í dag við lausn vandamála sem vélar geta leyst en maðurinn ekki. Við beitum gervitauganetum á þröng svið og nýtum okkur þá kosti sem tölva hefur umfram manninn, sem er hraði í meðhöndlun gagna. == Gervigreind á Íslandi == Á Íslandi eru rannsóknir á gervigreind að færast í aukana. Árið 2005 var fyrsta rannsóknarsetur Íslands á sviði gervigreindar opnað að nafni ''Gervigreindarsetur Háskólans í Reykjavík''. Sama ár var stofnað ''Félag Íslands um gervigreind og vitvísindi''. Til samans má búast við að þessar tvær stofnanir auki þekkingu og áhuga á málefnum gervigreindar á Íslandi og myndi frjórri farveg fyrir rannsóknir á því sviði en áður. Fram að þeim tíma hafði þó verið eitthvað um gervigreindartengd rannsóknarverkefni hérlendis. M.a. hafði Dr. Magnús S. Magnússon fengið viðurkenningar fyrir hugbúnað sinn THEME sem notar gervigreindaraðferðir til að greina mynstur. Árið 1998 tók til starfa fyrirtækið ''IT ráðgjöf og hugbúnaðarþjónusta ehf'' sem sérhæfir sig í ráðgjöf á sviði gervigreindar og þá sérstaklega gervitauganetum og mynsturrannsóknum. Gervitauganet sem fyrirtækið hefur smíðað hafa verið notuð til greiningar á misferlum og mynsturrannsóknum misferla í milliríkjaviðskiptum með plastkort í Evrópu ásamt innanlandsviðskiptum í Bretlandi, [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Tyrkland|Tyrklandi]]. Árin 2007 og 2008 sigruðu fulltrúar Íslands í keppni um besta gervigreindarkerfið á ráðstefnu AAAI, alþjóðasamtaka um gervigreind, sem er stærsta gervigreindarráðstefna heims. Íslenska sigurliðið skipuðu Yngvi Björnsson, [[dósent]] við tölvunarfræðideild [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólans í Reykjavík]] og Hilmar Finnsson bæði árin auk Gylfa Þórs Guðmundssonar seinna árið.<ref>24 stundir 8. júlí 2008 [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3631964&issId=259226&lang=is&navsel=666]</ref><ref>24 stundir 18. júlí 2008 [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3632260&issId=259234&lang=is&navsel=666]</ref> Árið 2005 var stofnað á Íslandi fyrirtækið ''Vdeca'' sem hannar hugbúnað sem getur sinnt m.a. markaðsrannsóknum með aðstoð gervigreindar. Á árinu 2008 var svo stofnað fyrirtækið IceMedix sem ætlað er að nota gervigreind til að framlengja eða líkja eftir þekkingu sérfræðilækna.<ref>Fréttablaðið 15. janúar 2009 bls. 28 (Heilsa og lífsstíll sérblað bls. 2). [http://vefblod.visir.is/index.php?s=2736&p=68680]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot}}</ref> Þorsteinn Geirsson er verkefnastjóri beggja fyrirtækja. Fyrirtækið [[CCP]], sem stofnað er á Íslandi og hefur þar kjarnastarfsemi sína, hefur á að skipa sérfræðingum í gervigreind tölvuleikja. CCP hefur styrkt keppni Háskólans í Reykjavík um svokalla „bílskúrsgervigreind“.<ref>{{Cite web|url=http://cadia.ru.is/projects/bilskursgervigreind/morgunbl_21_sep_05.html|title=Hvad er (bílskúrs)gervigreind?|website=cadia.ru.is|access-date=2024-01-06|archive-date=2024-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240106160711/http://cadia.ru.is/projects/bilskursgervigreind/morgunbl_21_sep_05.html|url-status=dead}}</ref> Handhafi hvatningarverðlauna [[Vísinda- og tækniráð]]s 2008 var dr. Ari Kristinn Jónsson tölvunarfræðingur. Meðal annars á Ari að verulegu leyti heiðurinn af þeim gervigreindarhugbúnaði hjá [[NASA]] sem stjórnaði Deep Space One-geimfarinu árið 1999 og könnunarjeppunum sem lentu á [[Mars]] árið 2004. Frá árinu 2008 er Ari deildarforseti tölvunarfræðideildar Háskólans í Reykjavík. == Tengt efni == *[[Skammtatölvun]] == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Heimildir == * {{Cite book | last=Dreyfus | first=Hubert | year =1972 | title = [[What Computers Can't Do]] | publisher = MIT Press | location = New York | authorlink = Hubert Dreyfus | isbn = 0060110821 }} * {{Cite book | last=Dreyfus | first=Hubert | year =1979 | title = What Computers ''Still'' Can't Do | publisher = MIT Press | location = New York | authorlink = Hubert Dreyfus }} * {{Cite book | last=Dreyfus | first=Hubert | last2 = Dreyfus | first2 = Stuart | year = 1986 | title = Mind over Machine: The Power of Human Intuition and Expertise in the Era of the Computer | publisher = Blackwell | location = Oxford, UK | authorlink = Hubert Dreyfus }} [[Flokkur:Gervigreind| ]] f2osb97s7zydsqau8ruhm1g76auhw8p 1549 0 12627 1964213 1485891 2026-05-25T12:58:25Z Berserkur 10188 1964213 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1546]]|[[1547]]|[[1548]]|[[1549]]|[[1550]]|[[1551]]|[[1552]]| [[1531–1540]]|[[1541–1550]]|[[1551–1560]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} Árið '''1549''' ('''MDXLIX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Kristján III]] lýsir [[Jón Arason]] friðlausan. '''Fædd''' '''Dáin''' == Erlendis == * Janúar - [[Búrma]] réðst á [[Konungsríkið Ayutthaya]] í Síam. * [[29. mars]] - Borgin [[Salvador]] var stofnuð í Brasilíu. * [[19. júní]] - Skoskar og franskar herdeildir drápu yfir 300 enska hermenn við [[Firth of Forth]]. * [[15. ágúst]] - Jesúítum var hleypt inn í Japan. * [[3. desember]] - Robert Kett var hengdur í Norwich-kastala eftir að hafa leitt uppreisn gegn landeigendum. * [[21. desember]] - [[Súleiman mikli]] hætti við landvinninga í [[Safavídaríkið|Safavídaríkinu]] í Íran. * [[Jesúítar|Jesúítinn]] [[Petrus Canisius]] hefur [[gagnsiðbótin]]a í [[Bæjaraland]]i. * [[Skotvopn]] voru fyrst notuð í bardaga í [[Japan]]. '''Fædd''' * [[30. júlí]] - [[Ferdínand 1. de' Medici]], stórhertogi Toskana (d. [[1609]]). * [[Ahmad al-Mansur]], soldán Marokkó (d. [[1603]]) '''Dáin''' * [[Páll 3.]] páfi [[Flokkur:1549]] [[Flokkur:1541-1550]] lhpsrpqt2dfthxcxg2970sbe6v4pqct Helsinki 0 13032 1964207 1933906 2026-05-25T12:26:41Z Berserkur 10188 1964207 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Helsinki | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = <!-- ef það er ekki eins og íslenska heitið --> | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = Helsinki montage 2015.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Svipmyndir | fáni = Flag of Helsinki.svg | fáni_stærð = 75px | innsigli = | skjaldarmerki = Helsinki.vaakuna.svg | skjaldarmerki_stærð = 75px | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Finnland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Finnlandi | teiknibóla_kort_mjótt = yes | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Finnland}} | undirskipting_gerð1 = Hérað | undirskipting_nafn1 = [[Uusimaa]] | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = Daniel Sazonov | leiðtogi_flokkur = [[Samstöðuflokkurinn (Finnland)|KOK]] | heild_gerð = Borg | flatarmál_heild_km2 = 715,48 | flatarmál_land_km2 = 214,42 | flatarmál_vatn_km2 = 501,74 | hæð_m = 26 | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |url= https://stat.fi/en/publication/cm0nwk0nm0h4906umv8ryo9yq |title= Population increased most in Uusimaa in January to June 2025 |date= 2025-07-24 |series= Population structure |publisher= Statistics Finland |issn= 1797-5395 |access-date=2025-07-24 }}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = Júní 2025 | mannfjöldi_heild = 689.758 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | mannfjöldi_stórborg = 1.616.656 | tímabelti = [[Austur-Evróputími|EET]] | utc_hliðrun = +02:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Austur-Evrópu|EEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +03:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = +358-9 | vefsíða = {{URL|hel.fi/en}} }} [[Mynd:Helsinki July 2013-27a.jpg|thumb|Lútherska dómkirkjan í Helsinki]] '''Helsinki''' (á [[finnska|finnsku]]; '''{{Audio|Helsingfors.ogg|Helsingfors}}''' á [[sænska|sænsku]]) er [[höfuðborg]] [[Finnland]]s og jafnframt stærsta borg landsins með um 690 þúsund íbúa ([[2025]]).<ref name="mannfjöldi" /> Á öllu [[Helsinki höfuðborgarsvæðið|Helsinkisvæðinu]] búa um 1,6 milljónir íbúa. Helsinki er helsta miðstöð [[stjórnmál]]a, [[menning]]ar og [[vísindi|vísinda]] í Finnlandi. Helsinki eða Helsingfors, eins og bærinn nefndist upphaflega, var stofnaður [[1550]] af [[Gústaf Vasa]], Svíakonungi, sem keppinautur [[Hansasambandið|hansakaupstaðarin]]s [[Tallinn]] í núverandi [[Eistland]]i. Það var þó ekki fyrr en eftir að Finnland féll í hendur Rússum [[1808]] og varð að [[Stórfurstadæmið Finnland|finnska stórfurstadæminu]] [[1809]] sem vegur Helsinki fór að dafna. Sem þátt í viðleitni sinni að minnka áhrif sænskrar menningar og tengsla við Svíþjóð ákvað [[Alexander 1. Rússakeisari|Alexander I]], Rússlandskeisari og stórfursti Finnlands, að flytja höfuðborgina frá [[Turku]] (Åbo) til Helsinki árið [[1812]]. Við lok [[19. öld|19. aldar]] hafði meirihluti íbúa Helsinki sænsku að móðurmáli en vegna mikils innflutnings finnskumælandi fólks til borgarinnar hafa hlutföllin snúist við og nú hefur mikill meirihluti borgarbúa finnsku að móðurmáli. [[Mynd:Karta över Helsingfors vid 1900-talets början (ur Nordisk familjebok).jpg|thumb|Kort af Helsinki frá byrjun 20. aldar (úr [[Nordisk familjebok]])]] '''Helstu [[staðreynd]]ir um Helsinki:''' * Stofnuð: [[1550]] * Höfuðborg: síðan [[1812]] * Stærð í ferkílómetrum: 715 (þar af sjór 500) * Strandlína: 98 km * Fjöldi eyja: 315 * Meðalhitastig: 5,9°C (1981-2010) * Hlýjasti mánuður: ágúst með meðalhita 17.3&nbsp;°C * Kaldasti mánuður: janúar með meðalhita -5,7&nbsp;°C * Finnskumælandi: 74,1%<ref>{{cite web |title=Number of foreign-language speakers exceeded 600,000 during 2024 |url=https://stat.fi/en/publication/cm1jg8tr20lco07vwvoif9s6i |website=Population structure |publisher=Statistics Finland |date=2025-04-04 |issn=1797-5395 |access-date=2025-04-05}}</ref> * Sænskumælandi: 5,4% == Fólksfjöldi == {| class="wikitable" border="1" |- !Ár !Íbúafjöldi |- |1810 |align="right"|4.070 |- |1830 |align="right"|11.100 |- |1850 |align="right"|20.700 |- |1880 |align="right"|43.300 |- |1900 |align="right"|93.600 |- |1925 |align="right"|209.800 |- |1970 |align="right"|524.000 |- |1980 |align="right"|484.000 |- |1990 |align="right"|491.000 |- |2000 |align="right"|555.474 |- |2010 |align="right"|588.549 |- |2020 |align="right"|656.920 |- |2025 |align="right"|689.758 |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commons||Helsinki}} * {{Opinber vefsíða}} * [http://www.visithelsinki.fi/ Visithelsinki.fi – Official City of Helsinki Tourism Website] {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{s|1550}} [[Flokkur:Helsinki höfuðborgarsvæðið]] [[Flokkur:Borgir í Finnlandi]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Evrópu]] [[Flokkur:Sveitarfélög í Finnlandi]] 3yj53w9o71a5a2g04x64rdg6vl376rq Grímsey 0 16288 1964258 1939733 2026-05-25T17:32:58Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964258 wikitext text/x-wiki {{Aðgreiningartengill1|[[Grímsey (Steingrímsfirði)|Grímsey]] í [[Steingrímsfjörður|Steingrímsfirði]] á [[Strandir|Ströndum]]}} {{Byggð | nafn = Grímsey | nafn_í_eignarfalli = Grímseyjar | tegund_byggðar = [[Þorp]] | mynd = Grímsey 0050.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = {{Infobox mapframe|zoom=11|shape=none|stroke-width=0}} | kort_texti = | teiknibóla_kort = Ísland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Grímseyjar | hnit = {{WikidataCoord|display=inline}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = [[Ísland]] | undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]] | undirskipting_nafn1 = [[Norðurland eystra]] | undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]] | undirskipting_nafn2 = [[Norðausturkjördæmi|Norðaustur]] | undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]] | undirskipting_nafn3 = [[Akureyrarbær]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild}} | mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}} | mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Grímsey}} | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = | mannfjöldi_heiti_íbúa = Grímseyingar<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/66443|title=Grímseyingar|website=Málfarsbankinn|access-date=2025-03-02|archive-date=2025-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20250904174648/https://malfar.arnastofnun.is/grein/66443|url-status=dead}}</ref> | póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]] | póstnúmer = 611 | vefsíða = {{URL|akureyri.is}} }} '''Grímsey''' er [[eyja]] 40 km norður af meginlandi [[Ísland]]s. Þar er lítið þorp sem byggir afkomu sína á [[sjávarútvegur|sjávarútvegi]] og er nyrsta mannabyggð Íslands. [[Norðurheimskautsbaugurinn]] gengur í gegnum eyjuna norðanverða. Eyjan þekur 5,3 ferkílómetra og rís hæst 105 metra yfir sjávarmál. Samgöngur við eyna byggjast á reglulegum ferjusiglingum frá [[Dalvík]] og flugi frá [[Akureyri]]. Í eynni hefur verið sjálfvirk [[veðurathugunarstöð]] frá 2005. 25. apríl 2009 fór fram kosning í Grímsey og á Akureyri um hvort sveitarfélögin tvö ættu að sameinast og var það samþykkt með meirihluta atkvæða á báðum stöðum.<ref>{{Vefheimild|url=http://neumann.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/04/26/grimsey_og_akureyri_sameinast/|titill=Grímsey og Akureyri sameinast|mánuður=26. apríl|ár=2009}}</ref> 57 manns bjuggu í eynni árið 2024. ==Veður== Í ágúst 2021 mældust 22,3 gráður í eynni sem er met.<ref>[https://www.visir.is/g/20212147322d/hita-met-i-grims-ey Hitamet í Grímsey] Vísir, sótt 25/8 2021</ref> ==Sögulegir atburðir== ===Grímseyjarför=== {{Aðalgrein|Grímseyjarför}} Grímseyjarför var herför sem feðgarnir [[Sighvatur Sturluson]] og [[Sturla Sighvatsson]] fóru til Grímseyjar vorið 1222 með um 300 manna lið til að handtaka [[Guðmundur Arason|Guðmund biskup Arason]] og hefna fyrir drápið á [[Tumi Sighvatsson|Tuma Sighvatssyni]] eldri þá um veturinn. === Árið 1793 - Sótt=== [[Mynd:Grímsey Iceland.JPG|thumb|right|Fuglabjarg í Grímsey]] Þetta ár munaði litlu, að Grímsey legðist í auðn. Þá gekk á eyjunni [[taksótt]] (pleuritis), sem drap marga fullorðna karlmenn. Var sagt, að aðeins 6 fullfærir karlar væru þar eftir, og voru þeir sendir á báti til meginlandsins til að sækja aukinn liðsafla fyrir eyjarskeggja. En á leiðinni til lands fórst báturinn með öllum mönnunum svo að ekki var annað fullfærra karlmanna eftir í Grímsey en sóknar[[prestur]]inn einn. ===Miðgarðakirkja=== [[File:Miðgarðakirkja 2025 (cropped).jpg|thumb|Ný Miðgarðarkirkja nokkrum dögum fyrir vígslu.]] Miðgarðakirkja var byggð árið 1867 og endurbætt um miðja 20. öld. Aðfaranótt 22. septembers 2021 brann kirkjan til grunna þegar kviknaði út frá rafmagnstöflu. Menningarverðmæti töpuðust og þar á meðal einstök altaristafla sem [[Arngrímur Gíslason]] málaði árið 1879 og kirkjuklukkur frá 1799 og 1852. Söfnun hófst strax fyrir nýja kirkju. <ref>[https://www.visir.is/g/20212160234d/hefja-sofnun-fyrir-nyrri-kirkju-i-grimsey Hefja söfnun fyrir nýrri kirkju í Grímsey] Vísir.is, sótt 23/9 2021</ref> Nýja kirkjan var vígð í ágúst 2025. <ref>[https://www.visir.is/g/20252760589d/ny-midgardakirkja-vigd-i-grimsey Miðgarðakirkja vígð í Grímsey] Vísir, sótt 10. ágúst, 2025</ref> ==Myndir== <gallery> Mynd:Grimsey.JPG|Byggðin í eyjunni. Mynd:Iceland2008-Grimsey.church.JPG|Grímseyjarkirkja (brann 2021). Mynd:Iceland2008-Grimsey.arctic.circle.JPG|Heimskautsbaugur. </gallery> ==Tengt efni== * [[Grímseyjarflugvöllur]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commonscat}} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20070502132629/www.grimsey.is/um-grimsey/hversvegna/ ''Um Grímsey''; af Grímsey.is] {{Borgir og bæir á Íslandi}} [[Flokkur:Grímsey| ]] [[Flokkur:Akureyri]] [[Flokkur:Eyjar við Ísland]] [[Flokkur:Veðurathugunarstöðvar á Íslandi]] [[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]] bb40leg3rt4w1l24m0pjl5tm1da69ik Nýdönsk 0 19903 1964316 1964046 2026-05-25T22:23:03Z Olafurbjorns 105113 Setti inn tilvísun fyrir tilurð á nafni hljómsveitarinnar 1964316 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Nýdönsk | mynd = Nydonsk2018-09-23 00.04.48.jpg | mynd_langsnið = yes | mynd_texti = Hljómsveitin Nýdönsk í lok tónleika í Hörpu í september 2018 | önnur_nöfn = Ný dönsk, Ný dønsk | uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | stefna = [[Popp]], [[Rokk]] | ár = 1987– | útgefandi = Steinar, [[Skífan]], Skýmir | meðlimir = * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Ólafur Hólm Einarsson]] * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] * [[Stefán Hjörleifsson]] | fyrri_meðlimir = {{Plainlist| * [[Bergur Már Bernburg]] * [[Valdimar Bragi Bragason]] * [[Einar Sigurðsson]] * [[Þorgils Björgvinsson]] }}}}'''Nýdönsk''' (einnig skrifað Ný dønsk og Ný dönsk) er [[Ísland|íslensk]] [[hljómsveit]] sem stofnuð var árið [[1987]] og hefur gefið út 11 breiðskífur. Nafn hljómsveitarinnar var valið með hliðsjón af þeim sið bókabúða á þessum tíma að auglýsa "Ný dönsk blöð".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/issue/337040?iabr=on|title=Ný dönsk blöð?|date=1987-12-12|publisher=[[Ísfirðingur]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> == Saga hljómsveitarinnar == Hljómsveitin Nýdönsk var stofnuð árið [[1987]]. Eftir að hafa gefið út nokkur lög á safnplötum gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Ekki er á allt kosið]]'' árið [[1989]]. Af þeirri plötu voru lögin „Fram á nótt“ og „Hjálpaðu mér upp“ vinsælust. Á þeim tíma var hljómsveitin skipuð þeim Daníel, Birni Jörundi, Ólafi Hólm, Einari og Valdimar. Þegar platan ''[[Regnbogaland]]'' kom út árið [[1990]] voru einungis þrír fullgildir hljómsveitarmeðlimir eftir, þeir Daníel, Björn og Ólafur. Tveir sérlegir aðstoðarmenn voru tilteknir, þeir [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og [[Stefán Hjörleifsson]], en von bráðar voru þeir endanlega teknir inn í hljómsveitina. Tónleikaplatan ''Kirsuber'' kom út árið [[1991]]. Hefur hún ekki verið fáanleg í nokkurn tíma. Sama ár gaf Ný Dönsk út plötuna ''[[Deluxe]]'' sem innihélt meðal annars smellina 'Landslag skýjanna', 'Alelda', 'Deluxe' og 'Svefninn laðar'. Á næstu plötu sveitarinnar ''Himnasending'' voru lögin 'Ilmur' og 'Horfðu til himins'. ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' kom síðan út [[1993]]. Árið [[1994]] skiptu Ný danskir um gír. [[Megas]] fékk þá til liðs við sig á plötunni ''[[Drög að upprisu]]'' og einnig spiluðu þeir í leikritinu ''[[Gauragangur|Gauragangi]]''. Eftir þriggja ára þögn kom út safnplatan ''[[1987-1997|1987–1997]]''. Á þeirri plötu var að finna þekktustu lög hljómsveitarinnar, sjaldgæf lög en einnig þrjú ný. Daníel Ágúst tók þátt í gerð nýju laganna þrátt fyrir að vera á fullu með hljómsveitinni [[GusGus]]. Árið [[1998]] kom út platan ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' og ''[[Pólfarir]]'' fylgdi árið [[2001]] og tók Daníel Ágúst ekki þátt í gerð þeirra. Árið [[2002]] kom út platan ''[[Freistingar]]''. Þar var að finna gömul lög hljómsveitarinnar í einfölduðum búningi. Daníel Ágúst söng í þremur lögum, meðal annars í nýja laginu „Fagurt fés“. Árið [[2004]] spilaði Nýdönsk með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], tónleikarnir voru gefnir út á geisladiski og DVD-diski. Árið [[2008]] þann [[3. maí]] hlutu þeir svo Heiðursverðlaun [[FM957]]. Platan ''[[Turninn]]'' kom út árið 2008. Á árunum 2010–2020 komu út þrjár plötur. Tónleikaplatan ''[[Nýdönsk 25]]'' kom út árið 2012 og breiðskífurnar ''[[Diskó Berlín]]'' árið 2014 og ''[[Á plánetunni jörð]]'' árið 2017. Árið 2025 gaf hljómsveitin út plötuna ''[[Í raunheimum]]'' en á henni má finna lög á borð við 'Hálka lífsins' og 'Fullkomið farartæki'.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670347d/frum-syning-a-visi-halka-lifsins-med-ny-donsk|title=Frum­sýning á Vísi: Hálka lífsins með Ný­dönsk - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2025-02-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-26}}</ref> 'Fullkomið farartæki' var mest spilaða lag [[Bylgjan|Bylgjunnar]] árið 2024<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252665631d/ny-donsk-a-toppnum-2024|title=Ný­dönsk á toppnum 2024 - Vísir|last=Agnarsdóttir|first=Dóra Júlía|date=2025-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref>, valið lag ársins 2024 á [[Ríkisútvarpið|Rás 2]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-12-30-nydonsk-eiga-lag-arsins-2024-a-ras-2-431315|title=Nýdönsk eiga lag ársins 2024 á Rás 2 - RÚV.is|last=Aradóttir|first=Júlía|date=2024-12-30|website=RÚV|access-date=2025-03-27}}</ref> og lag ársins 2024 á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.iston.is/frettir/verdlaunahafar-2025|title=Verðlaunahafar 2025|website=Ístón - Íslensku tónlistarverðlaunin|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref> Þann 20. maí 2026 var nýtt lag, 'Ekkert mál' frumflutt á Bylgjunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/9193c8bb-ff00-488d-aaaf-445759e77fae-1779277493710?fbclid=IwY2xjawR9gBtleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBnVUZlRkdrVmVRMklJUEVqc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHixgrjTAuK5uppMbJ-XibJIFjePcTz9l68bqwQtG3EvipAmkc2x8yKnq_K_2_aem_SrvQ04mRGTs7dwN6LQr1iw |title=Lagið passaði ekki inn á Raunheima - Vísir|date=2026-05-20|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-22}}</ref> Lagið var svo gefið út á Spotify 22. maí 2026. Nýdönsk skrifaði eftirfarandi um lagið á [https://www.facebook.com/nydonsk/posts/pfbid02FgdJmB8y1jYK8Zcv4tCsvYouTx7NpA4swGVLjSZMp3W9DVgg8HRRzPf8hFpZHhkyl Facebook síðu] hljómsveitarinnar: ''Í dag kom út nýtt lag frá okkur félögunum. Lagið er eftir Jón en textann gerðu Björn og Daníel. Við þurfum að passa upp á tungumálið okkar og þessi texti er innlegg í þá veruna. Lagið var hljóðritað í Real World og átti að vera á síðustu breiðskífu hljómsveitarinnar en okkur gekk illa að finna því pláss - fannst það aldrei passa inn í heildarmyndina. Textinn var líka ekki alveg tilbúinn og því var þetta sett í salt. Á dögunum réðust skáldin svo til atlögu við verkefnið með líka þessum fína árangri. Guðmundur Pétursson leikur með okkur á gítar og Katie May hljóðblandaði.'' ==Meðlimir== * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] – söngur og bassi (1987–) * [[Ólafur Hólm Einarsson]] – trommur (1987–) * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] – hljómborð (1990–) * [[Stefán Hjörleifsson]] – gítar (1990–) * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] – söngur (1987–1997) (2007–) ==Fyrrum meðlimir == * [[Þorgils Björgvinsson]] – gítar (1989–1990) * [[Valdimar Bragi Bragason]] – gítar (1987–1989) * [[Einar Sigurðsson]] – hljómborð (1987–1989) * [[Bergur M. Bernburg]] – hljómborð (1987–1989) ===Tímalína=== {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:140 bottom:75 top:10 right:20 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1987 till:{{#time:m/d/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:3 start:1987 ScaleMinor = increment:1 start:1987 Colors = id:vocals value:red legend:Söngur id:bass value:blue legend:Bassi id:guitar value:green legend:Gítar id:keys value:purple legend:Hljómborð id:drums value:orange legend:Trommur BarData = bar:Bjorn text:"Björn Jörundur Friðbjörnsson" bar:Olafur text:"Ólafur Hólm Einarsson" bar:Jon text:"Jón Ólafsson" bar:Stefan text:"Stefán Hjörleifsson" bar:Daniel text:"Daníel Ágúst Haraldsson" bar:Thorgils text:"Þorgils Björgvinsson" bar:Valdimar text:"Valdimar Bragi Bragason" bar:Einar text:"Einar Sigurðsson" bar:Bergur text:"Bergur M. Bernburg" PlotData= width:11 bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:vocals bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:bass width:3 bar:Olafur from:01/01/1987 till:end color:drums bar:Jon from:01/01/1990 till:end color:keys bar:Stefan from:01/01/1990 till:end color:guitar bar:Daniel from:01/01/1987 till:01/01/1997 color:vocals bar:Daniel from:01/01/2007 till:end color:vocals bar:Thorgils from:01/01/1989 till:01/01/1990 color:guitar bar:Valdimar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:guitar bar:Einar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys bar:Bergur from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys }} ==Plötulisti== ===Breiðskífur=== * ''[[Ekki er á allt kosið]]'' (1989) * ''[[Regnbogaland]]'' (1990) * ''[[Deluxe]]'' (1991) * ''[[Himnasending]]'' (1992) * ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' (1993) * ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' (1998) * ''[[Pólfarir]]'' (2001) * ''[[Turninn]]'' (2008) * ''[[Diskó Berlín]]'' (2014) * ''[[Á plánetunni jörð]]'' (2017) * ''[[Í raunheimum]]'' (2025) ===Stuttskífur=== * ''[[Kirsuber (stuttskífa)|Kirsuber]]'' (1991) ===Safn- og tónleikaplötur=== * ''[[Drög að upprisu]]'' (1994) * ''[[1987-1997|1987–1997]]'' (1997) * ''[[Freistingar]]'' (2002) * ''[[Skynjun (Nýdönsk og Sinfó)]]'' (2004) * ''[[1987-2007]]'' (2007) * ''[[Nýdönsk 25]]'' (2012) ===Safnkassar (box-set)=== * ''[[Allt]]'' (2007) ===Leikhúsplötur=== * ''[[Gauragangur]]'' (1994) ===Smáskífur=== * 1987: "Síglaður" * 1988: "Hólmfríður Júlíusdóttir" * 1988: "Eða hvað?" * 1989: "Vígmundur" * 1989: "Ég vil vera ég" * 1990: "Nostradamus" * 1992: "Steypireið" * 2008: "Náttúran" * 2009: "Ég ætla að brosa" * 2010: "Umboðsmenn drottins" * 2010: "Vertu með" * 2010: "Þriggja daga vakt" (ás. Hjaltalín og GusGus) * 2011: "Í nánd" * 2012: "Uppskeran" * 2013: "Where Dreams Go to Die" * 2013: "Iður" * 2014: "Uppvakningar" * 2014: "Diskó Berlín" * 2014: "Nýr maður" * 2014: "Stafrófsröð" * 2015: "Heimsins stærsta tár" * 2017: "Stundum" * 2020: "Örlagagarn" * 2021: "Ég kýs" * 2024: "Fullkomið farartæki" * 2025: "Hálka lífsins" * 2026: "Ekkert mál" ==Heimildir== [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] em3xdowbp30tgwap95l74i1w7jhfood 1964317 1964316 2026-05-25T22:26:03Z Olafurbjorns 105113 1964317 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Nýdönsk | mynd = Nydonsk2018-09-23 00.04.48.jpg | mynd_langsnið = yes | mynd_texti = Hljómsveitin Nýdönsk í lok tónleika í Hörpu í september 2018 | önnur_nöfn = Ný dönsk, Ný dønsk | uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | stefna = [[Popp]], [[Rokk]] | ár = 1987– | útgefandi = Steinar, [[Skífan]], Skýmir | meðlimir = * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Ólafur Hólm Einarsson]] * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] * [[Stefán Hjörleifsson]] | fyrri_meðlimir = {{Plainlist| * [[Bergur Már Bernburg]] * [[Valdimar Bragi Bragason]] * [[Einar Sigurðsson]] * [[Þorgils Björgvinsson]] }}}}'''Nýdönsk''' (einnig skrifað Ný dønsk og Ný dönsk) er [[Ísland|íslensk]] [[hljómsveit]] sem stofnuð var árið [[1987]] og hefur gefið út 11 breiðskífur. Nafn hljómsveitarinnar var valið með hliðsjón af þeim sið bókabúða á þessum tíma að auglýsa "Ný dönsk blöð".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/issue/337040?iabr=on|title=Ný dönsk blöð?|date=1987-12-12|publisher=[[Ísfirðingur]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/issue/277771?iabr=on|title=Gömul og ný dönsk|date=2007-11-18|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> == Saga hljómsveitarinnar == Hljómsveitin Nýdönsk var stofnuð árið [[1987]]. Eftir að hafa gefið út nokkur lög á safnplötum gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Ekki er á allt kosið]]'' árið [[1989]]. Af þeirri plötu voru lögin „Fram á nótt“ og „Hjálpaðu mér upp“ vinsælust. Á þeim tíma var hljómsveitin skipuð þeim Daníel, Birni Jörundi, Ólafi Hólm, Einari og Valdimar. Þegar platan ''[[Regnbogaland]]'' kom út árið [[1990]] voru einungis þrír fullgildir hljómsveitarmeðlimir eftir, þeir Daníel, Björn og Ólafur. Tveir sérlegir aðstoðarmenn voru tilteknir, þeir [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og [[Stefán Hjörleifsson]], en von bráðar voru þeir endanlega teknir inn í hljómsveitina. Tónleikaplatan ''Kirsuber'' kom út árið [[1991]]. Hefur hún ekki verið fáanleg í nokkurn tíma. Sama ár gaf Ný Dönsk út plötuna ''[[Deluxe]]'' sem innihélt meðal annars smellina 'Landslag skýjanna', 'Alelda', 'Deluxe' og 'Svefninn laðar'. Á næstu plötu sveitarinnar ''Himnasending'' voru lögin 'Ilmur' og 'Horfðu til himins'. ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' kom síðan út [[1993]]. Árið [[1994]] skiptu Ný danskir um gír. [[Megas]] fékk þá til liðs við sig á plötunni ''[[Drög að upprisu]]'' og einnig spiluðu þeir í leikritinu ''[[Gauragangur|Gauragangi]]''. Eftir þriggja ára þögn kom út safnplatan ''[[1987-1997|1987–1997]]''. Á þeirri plötu var að finna þekktustu lög hljómsveitarinnar, sjaldgæf lög en einnig þrjú ný. Daníel Ágúst tók þátt í gerð nýju laganna þrátt fyrir að vera á fullu með hljómsveitinni [[GusGus]]. Árið [[1998]] kom út platan ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' og ''[[Pólfarir]]'' fylgdi árið [[2001]] og tók Daníel Ágúst ekki þátt í gerð þeirra. Árið [[2002]] kom út platan ''[[Freistingar]]''. Þar var að finna gömul lög hljómsveitarinnar í einfölduðum búningi. Daníel Ágúst söng í þremur lögum, meðal annars í nýja laginu „Fagurt fés“. Árið [[2004]] spilaði Nýdönsk með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], tónleikarnir voru gefnir út á geisladiski og DVD-diski. Árið [[2008]] þann [[3. maí]] hlutu þeir svo Heiðursverðlaun [[FM957]]. Platan ''[[Turninn]]'' kom út árið 2008. Á árunum 2010–2020 komu út þrjár plötur. Tónleikaplatan ''[[Nýdönsk 25]]'' kom út árið 2012 og breiðskífurnar ''[[Diskó Berlín]]'' árið 2014 og ''[[Á plánetunni jörð]]'' árið 2017. Árið 2025 gaf hljómsveitin út plötuna ''[[Í raunheimum]]'' en á henni má finna lög á borð við 'Hálka lífsins' og 'Fullkomið farartæki'.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670347d/frum-syning-a-visi-halka-lifsins-med-ny-donsk|title=Frum­sýning á Vísi: Hálka lífsins með Ný­dönsk - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2025-02-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-26}}</ref> 'Fullkomið farartæki' var mest spilaða lag [[Bylgjan|Bylgjunnar]] árið 2024<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252665631d/ny-donsk-a-toppnum-2024|title=Ný­dönsk á toppnum 2024 - Vísir|last=Agnarsdóttir|first=Dóra Júlía|date=2025-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref>, valið lag ársins 2024 á [[Ríkisútvarpið|Rás 2]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-12-30-nydonsk-eiga-lag-arsins-2024-a-ras-2-431315|title=Nýdönsk eiga lag ársins 2024 á Rás 2 - RÚV.is|last=Aradóttir|first=Júlía|date=2024-12-30|website=RÚV|access-date=2025-03-27}}</ref> og lag ársins 2024 á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.iston.is/frettir/verdlaunahafar-2025|title=Verðlaunahafar 2025|website=Ístón - Íslensku tónlistarverðlaunin|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref> Þann 20. maí 2026 var nýtt lag, 'Ekkert mál' frumflutt á Bylgjunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/9193c8bb-ff00-488d-aaaf-445759e77fae-1779277493710?fbclid=IwY2xjawR9gBtleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBnVUZlRkdrVmVRMklJUEVqc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHixgrjTAuK5uppMbJ-XibJIFjePcTz9l68bqwQtG3EvipAmkc2x8yKnq_K_2_aem_SrvQ04mRGTs7dwN6LQr1iw |title=Lagið passaði ekki inn á Raunheima - Vísir|date=2026-05-20|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-22}}</ref> Lagið var svo gefið út á Spotify 22. maí 2026. Nýdönsk skrifaði eftirfarandi um lagið á [https://www.facebook.com/nydonsk/posts/pfbid02FgdJmB8y1jYK8Zcv4tCsvYouTx7NpA4swGVLjSZMp3W9DVgg8HRRzPf8hFpZHhkyl Facebook síðu] hljómsveitarinnar: ''Í dag kom út nýtt lag frá okkur félögunum. Lagið er eftir Jón en textann gerðu Björn og Daníel. Við þurfum að passa upp á tungumálið okkar og þessi texti er innlegg í þá veruna. Lagið var hljóðritað í Real World og átti að vera á síðustu breiðskífu hljómsveitarinnar en okkur gekk illa að finna því pláss - fannst það aldrei passa inn í heildarmyndina. Textinn var líka ekki alveg tilbúinn og því var þetta sett í salt. Á dögunum réðust skáldin svo til atlögu við verkefnið með líka þessum fína árangri. Guðmundur Pétursson leikur með okkur á gítar og Katie May hljóðblandaði.'' ==Meðlimir== * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] – söngur og bassi (1987–) * [[Ólafur Hólm Einarsson]] – trommur (1987–) * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] – hljómborð (1990–) * [[Stefán Hjörleifsson]] – gítar (1990–) * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] – söngur (1987–1997) (2007–) ==Fyrrum meðlimir == * [[Þorgils Björgvinsson]] – gítar (1989–1990) * [[Valdimar Bragi Bragason]] – gítar (1987–1989) * [[Einar Sigurðsson]] – hljómborð (1987–1989) * [[Bergur M. Bernburg]] – hljómborð (1987–1989) ===Tímalína=== {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:140 bottom:75 top:10 right:20 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1987 till:{{#time:m/d/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:3 start:1987 ScaleMinor = increment:1 start:1987 Colors = id:vocals value:red legend:Söngur id:bass value:blue legend:Bassi id:guitar value:green legend:Gítar id:keys value:purple legend:Hljómborð id:drums value:orange legend:Trommur BarData = bar:Bjorn text:"Björn Jörundur Friðbjörnsson" bar:Olafur text:"Ólafur Hólm Einarsson" bar:Jon text:"Jón Ólafsson" bar:Stefan text:"Stefán Hjörleifsson" bar:Daniel text:"Daníel Ágúst Haraldsson" bar:Thorgils text:"Þorgils Björgvinsson" bar:Valdimar text:"Valdimar Bragi Bragason" bar:Einar text:"Einar Sigurðsson" bar:Bergur text:"Bergur M. Bernburg" PlotData= width:11 bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:vocals bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:bass width:3 bar:Olafur from:01/01/1987 till:end color:drums bar:Jon from:01/01/1990 till:end color:keys bar:Stefan from:01/01/1990 till:end color:guitar bar:Daniel from:01/01/1987 till:01/01/1997 color:vocals bar:Daniel from:01/01/2007 till:end color:vocals bar:Thorgils from:01/01/1989 till:01/01/1990 color:guitar bar:Valdimar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:guitar bar:Einar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys bar:Bergur from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys }} ==Plötulisti== ===Breiðskífur=== * ''[[Ekki er á allt kosið]]'' (1989) * ''[[Regnbogaland]]'' (1990) * ''[[Deluxe]]'' (1991) * ''[[Himnasending]]'' (1992) * ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' (1993) * ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' (1998) * ''[[Pólfarir]]'' (2001) * ''[[Turninn]]'' (2008) * ''[[Diskó Berlín]]'' (2014) * ''[[Á plánetunni jörð]]'' (2017) * ''[[Í raunheimum]]'' (2025) ===Stuttskífur=== * ''[[Kirsuber (stuttskífa)|Kirsuber]]'' (1991) ===Safn- og tónleikaplötur=== * ''[[Drög að upprisu]]'' (1994) * ''[[1987-1997|1987–1997]]'' (1997) * ''[[Freistingar]]'' (2002) * ''[[Skynjun (Nýdönsk og Sinfó)]]'' (2004) * ''[[1987-2007]]'' (2007) * ''[[Nýdönsk 25]]'' (2012) ===Safnkassar (box-set)=== * ''[[Allt]]'' (2007) ===Leikhúsplötur=== * ''[[Gauragangur]]'' (1994) ===Smáskífur=== * 1987: "Síglaður" * 1988: "Hólmfríður Júlíusdóttir" * 1988: "Eða hvað?" * 1989: "Vígmundur" * 1989: "Ég vil vera ég" * 1990: "Nostradamus" * 1992: "Steypireið" * 2008: "Náttúran" * 2009: "Ég ætla að brosa" * 2010: "Umboðsmenn drottins" * 2010: "Vertu með" * 2010: "Þriggja daga vakt" (ás. Hjaltalín og GusGus) * 2011: "Í nánd" * 2012: "Uppskeran" * 2013: "Where Dreams Go to Die" * 2013: "Iður" * 2014: "Uppvakningar" * 2014: "Diskó Berlín" * 2014: "Nýr maður" * 2014: "Stafrófsröð" * 2015: "Heimsins stærsta tár" * 2017: "Stundum" * 2020: "Örlagagarn" * 2021: "Ég kýs" * 2024: "Fullkomið farartæki" * 2025: "Hálka lífsins" * 2026: "Ekkert mál" ==Heimildir== [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] qg99c2k4sbm57jnqcjjhva9fpt4pfyt 1964320 1964317 2026-05-25T22:30:31Z Olafurbjorns 105113 Setti inn tilvísun í inngöngu Jóns og Stefáns í hljómsveitina 1964320 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Nýdönsk | mynd = Nydonsk2018-09-23 00.04.48.jpg | mynd_langsnið = yes | mynd_texti = Hljómsveitin Nýdönsk í lok tónleika í Hörpu í september 2018 | önnur_nöfn = Ný dönsk, Ný dønsk | uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | stefna = [[Popp]], [[Rokk]] | ár = 1987– | útgefandi = Steinar, [[Skífan]], Skýmir | meðlimir = * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Ólafur Hólm Einarsson]] * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] * [[Stefán Hjörleifsson]] | fyrri_meðlimir = {{Plainlist| * [[Bergur Már Bernburg]] * [[Valdimar Bragi Bragason]] * [[Einar Sigurðsson]] * [[Þorgils Björgvinsson]] }}}}'''Nýdönsk''' (einnig skrifað Ný dønsk og Ný dönsk) er [[Ísland|íslensk]] [[hljómsveit]] sem stofnuð var árið [[1987]] og hefur gefið út 11 breiðskífur. Nafn hljómsveitarinnar var valið með hliðsjón af þeim sið bókabúða á þessum tíma að auglýsa "Ný dönsk blöð".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/issue/337040?iabr=on|title=Ný dönsk blöð?|date=1987-12-12|publisher=[[Ísfirðingur]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/issue/277771?iabr=on|title=Gömul og ný dönsk|date=2007-11-18|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> == Saga hljómsveitarinnar == Hljómsveitin Nýdönsk var stofnuð árið [[1987]]. Eftir að hafa gefið út nokkur lög á safnplötum gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Ekki er á allt kosið]]'' árið [[1989]]. Af þeirri plötu voru lögin „Fram á nótt“ og „Hjálpaðu mér upp“ vinsælust. Á þeim tíma var hljómsveitin skipuð þeim Daníel, Birni Jörundi, Ólafi Hólm, Einari og Valdimar. Þegar platan ''[[Regnbogaland]]'' kom út árið [[1990]] voru einungis þrír fullgildir hljómsveitarmeðlimir eftir, þeir Daníel, Björn og Ólafur. Tveir sérlegir aðstoðarmenn voru tilteknir, þeir [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og [[Stefán Hjörleifsson]], en von bráðar voru þeir endanlega teknir inn í hljómsveitina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/issue/193193?iabr=on|title=Fjölgar í Nýdanskri|date=1991-01-05|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> Tónleikaplatan ''Kirsuber'' kom út árið [[1991]]. Hefur hún ekki verið fáanleg í nokkurn tíma. Sama ár gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Deluxe]]'' sem innihélt meðal annars smellina 'Landslag skýjanna', 'Alelda', 'Deluxe' og 'Svefninn laðar'. Á næstu plötu sveitarinnar ''Himnasending'' voru lögin 'Ilmur' og 'Horfðu til himins'. ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' kom síðan út [[1993]]. Árið [[1994]] skiptu Nýdanskir um gír. [[Megas]] fékk þá til liðs við sig á plötunni ''[[Drög að upprisu]]'' og einnig spiluðu þeir í leikritinu ''[[Gauragangur|Gauragangi]]''. Eftir þriggja ára þögn kom út safnplatan ''[[1987-1997|1987–1997]]''. Á þeirri plötu var að finna þekktustu lög hljómsveitarinnar, sjaldgæf lög en einnig þrjú ný. Daníel Ágúst tók þátt í gerð nýju laganna þrátt fyrir að vera á fullu með hljómsveitinni [[GusGus]]. Árið [[1998]] kom út platan ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' og ''[[Pólfarir]]'' fylgdi árið [[2001]] og tók Daníel Ágúst ekki þátt í gerð þeirra. Árið [[2002]] kom út platan ''[[Freistingar]]''. Þar var að finna gömul lög hljómsveitarinnar í einfölduðum búningi. Daníel Ágúst söng í þremur lögum, meðal annars í nýja laginu „Fagurt fés“. Árið [[2004]] spilaði Nýdönsk með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], tónleikarnir voru gefnir út á geisladiski og DVD-diski. Árið [[2008]] þann [[3. maí]] hlutu þeir svo Heiðursverðlaun [[FM957]]. Platan ''[[Turninn]]'' kom út árið 2008. Á árunum 2010–2020 komu út þrjár plötur. Tónleikaplatan ''[[Nýdönsk 25]]'' kom út árið 2012 og breiðskífurnar ''[[Diskó Berlín]]'' árið 2014 og ''[[Á plánetunni jörð]]'' árið 2017. Árið 2025 gaf hljómsveitin út plötuna ''[[Í raunheimum]]'' en á henni má finna lög á borð við 'Hálka lífsins' og 'Fullkomið farartæki'.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670347d/frum-syning-a-visi-halka-lifsins-med-ny-donsk|title=Frum­sýning á Vísi: Hálka lífsins með Ný­dönsk - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2025-02-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-26}}</ref> 'Fullkomið farartæki' var mest spilaða lag [[Bylgjan|Bylgjunnar]] árið 2024<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252665631d/ny-donsk-a-toppnum-2024|title=Ný­dönsk á toppnum 2024 - Vísir|last=Agnarsdóttir|first=Dóra Júlía|date=2025-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref>, valið lag ársins 2024 á [[Ríkisútvarpið|Rás 2]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-12-30-nydonsk-eiga-lag-arsins-2024-a-ras-2-431315|title=Nýdönsk eiga lag ársins 2024 á Rás 2 - RÚV.is|last=Aradóttir|first=Júlía|date=2024-12-30|website=RÚV|access-date=2025-03-27}}</ref> og lag ársins 2024 á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.iston.is/frettir/verdlaunahafar-2025|title=Verðlaunahafar 2025|website=Ístón - Íslensku tónlistarverðlaunin|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref> Þann 20. maí 2026 var nýtt lag, 'Ekkert mál' frumflutt á Bylgjunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/9193c8bb-ff00-488d-aaaf-445759e77fae-1779277493710?fbclid=IwY2xjawR9gBtleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBnVUZlRkdrVmVRMklJUEVqc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHixgrjTAuK5uppMbJ-XibJIFjePcTz9l68bqwQtG3EvipAmkc2x8yKnq_K_2_aem_SrvQ04mRGTs7dwN6LQr1iw |title=Lagið passaði ekki inn á Raunheima - Vísir|date=2026-05-20|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-22}}</ref> Lagið var svo gefið út á Spotify 22. maí 2026. Nýdönsk skrifaði eftirfarandi um lagið á [https://www.facebook.com/nydonsk/posts/pfbid02FgdJmB8y1jYK8Zcv4tCsvYouTx7NpA4swGVLjSZMp3W9DVgg8HRRzPf8hFpZHhkyl Facebook síðu] hljómsveitarinnar: ''Í dag kom út nýtt lag frá okkur félögunum. Lagið er eftir Jón en textann gerðu Björn og Daníel. Við þurfum að passa upp á tungumálið okkar og þessi texti er innlegg í þá veruna. Lagið var hljóðritað í Real World og átti að vera á síðustu breiðskífu hljómsveitarinnar en okkur gekk illa að finna því pláss - fannst það aldrei passa inn í heildarmyndina. Textinn var líka ekki alveg tilbúinn og því var þetta sett í salt. Á dögunum réðust skáldin svo til atlögu við verkefnið með líka þessum fína árangri. Guðmundur Pétursson leikur með okkur á gítar og Katie May hljóðblandaði.'' ==Meðlimir== * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] – söngur og bassi (1987–) * [[Ólafur Hólm Einarsson]] – trommur (1987–) * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] – hljómborð (1990–) * [[Stefán Hjörleifsson]] – gítar (1990–) * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] – söngur (1987–1997) (2007–) ==Fyrrum meðlimir == * [[Þorgils Björgvinsson]] – gítar (1989–1990) * [[Valdimar Bragi Bragason]] – gítar (1987–1989) * [[Einar Sigurðsson]] – hljómborð (1987–1989) * [[Bergur M. Bernburg]] – hljómborð (1987–1989) ===Tímalína=== {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:140 bottom:75 top:10 right:20 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1987 till:{{#time:m/d/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:3 start:1987 ScaleMinor = increment:1 start:1987 Colors = id:vocals value:red legend:Söngur id:bass value:blue legend:Bassi id:guitar value:green legend:Gítar id:keys value:purple legend:Hljómborð id:drums value:orange legend:Trommur BarData = bar:Bjorn text:"Björn Jörundur Friðbjörnsson" bar:Olafur text:"Ólafur Hólm Einarsson" bar:Jon text:"Jón Ólafsson" bar:Stefan text:"Stefán Hjörleifsson" bar:Daniel text:"Daníel Ágúst Haraldsson" bar:Thorgils text:"Þorgils Björgvinsson" bar:Valdimar text:"Valdimar Bragi Bragason" bar:Einar text:"Einar Sigurðsson" bar:Bergur text:"Bergur M. Bernburg" PlotData= width:11 bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:vocals bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:bass width:3 bar:Olafur from:01/01/1987 till:end color:drums bar:Jon from:01/01/1990 till:end color:keys bar:Stefan from:01/01/1990 till:end color:guitar bar:Daniel from:01/01/1987 till:01/01/1997 color:vocals bar:Daniel from:01/01/2007 till:end color:vocals bar:Thorgils from:01/01/1989 till:01/01/1990 color:guitar bar:Valdimar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:guitar bar:Einar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys bar:Bergur from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys }} ==Plötulisti== ===Breiðskífur=== * ''[[Ekki er á allt kosið]]'' (1989) * ''[[Regnbogaland]]'' (1990) * ''[[Deluxe]]'' (1991) * ''[[Himnasending]]'' (1992) * ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' (1993) * ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' (1998) * ''[[Pólfarir]]'' (2001) * ''[[Turninn]]'' (2008) * ''[[Diskó Berlín]]'' (2014) * ''[[Á plánetunni jörð]]'' (2017) * ''[[Í raunheimum]]'' (2025) ===Stuttskífur=== * ''[[Kirsuber (stuttskífa)|Kirsuber]]'' (1991) ===Safn- og tónleikaplötur=== * ''[[Drög að upprisu]]'' (1994) * ''[[1987-1997|1987–1997]]'' (1997) * ''[[Freistingar]]'' (2002) * ''[[Skynjun (Nýdönsk og Sinfó)]]'' (2004) * ''[[1987-2007]]'' (2007) * ''[[Nýdönsk 25]]'' (2012) ===Safnkassar (box-set)=== * ''[[Allt]]'' (2007) ===Leikhúsplötur=== * ''[[Gauragangur]]'' (1994) ===Smáskífur=== * 1987: "Síglaður" * 1988: "Hólmfríður Júlíusdóttir" * 1988: "Eða hvað?" * 1989: "Vígmundur" * 1989: "Ég vil vera ég" * 1990: "Nostradamus" * 1992: "Steypireið" * 2008: "Náttúran" * 2009: "Ég ætla að brosa" * 2010: "Umboðsmenn drottins" * 2010: "Vertu með" * 2010: "Þriggja daga vakt" (ás. Hjaltalín og GusGus) * 2011: "Í nánd" * 2012: "Uppskeran" * 2013: "Where Dreams Go to Die" * 2013: "Iður" * 2014: "Uppvakningar" * 2014: "Diskó Berlín" * 2014: "Nýr maður" * 2014: "Stafrófsröð" * 2015: "Heimsins stærsta tár" * 2017: "Stundum" * 2020: "Örlagagarn" * 2021: "Ég kýs" * 2024: "Fullkomið farartæki" * 2025: "Hálka lífsins" * 2026: "Ekkert mál" ==Heimildir== [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] 03lp4dk80z3j6rdedte6p1eusc0faw9 1964321 1964320 2026-05-25T22:45:45Z Olafurbjorns 105113 1964321 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Nýdönsk | mynd = Nydonsk2018-09-23 00.04.48.jpg | mynd_langsnið = yes | mynd_texti = Hljómsveitin Nýdönsk í lok tónleika í Hörpu í september 2018 | önnur_nöfn = Ný dönsk, Ný dønsk | uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | stefna = [[Popp]], [[Rokk]] | ár = 1987– | útgefandi = Steinar, [[Skífan]], Skýmir | meðlimir = * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Ólafur Hólm Einarsson]] * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] * [[Stefán Hjörleifsson]] | fyrri_meðlimir = {{Plainlist| * [[Bergur Már Bernburg]] * [[Valdimar Bragi Bragason]] * [[Einar Sigurðsson]] * [[Þorgils Björgvinsson]] }}}}'''Nýdönsk''' (einnig skrifað Ný dønsk og Ný dönsk) er [[Ísland|íslensk]] [[hljómsveit]] sem stofnuð var árið [[1987]] og hefur gefið út 11 breiðskífur. Nafn hljómsveitarinnar var valið með hliðsjón af þeim sið bókabúða á þessum tíma að auglýsa "Ný dönsk blöð".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5306366?iabr=on|title=Ný dönsk blöð?|date=1987-12-12|publisher=[[Ísfirðingur]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/issue/277771?iabr=on|title=Gömul og ný dönsk|date=2007-11-18|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> == Saga hljómsveitarinnar == Hljómsveitin Nýdönsk var stofnuð árið [[1987]]. Eftir að hafa gefið út nokkur lög á safnplötum gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Ekki er á allt kosið]]'' árið [[1989]]. Af þeirri plötu voru lögin „Fram á nótt“ og „Hjálpaðu mér upp“ vinsælust. Á þeim tíma var hljómsveitin skipuð þeim Daníel, Birni Jörundi, Ólafi Hólm, Einari og Valdimar. Þegar platan ''[[Regnbogaland]]'' kom út árið [[1990]] voru einungis þrír fullgildir hljómsveitarmeðlimir eftir, þeir Daníel, Björn og Ólafur. Tveir sérlegir aðstoðarmenn voru tilteknir, þeir [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og [[Stefán Hjörleifsson]], en von bráðar voru þeir endanlega teknir inn í hljómsveitina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/issue/193193?iabr=on|title=Fjölgar í Nýdanskri|date=1991-01-05|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> Tónleikaplatan ''Kirsuber'' kom út árið [[1991]]. Hefur hún ekki verið fáanleg í nokkurn tíma. Sama ár gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Deluxe]]'' sem innihélt meðal annars smellina 'Landslag skýjanna', 'Alelda', 'Deluxe' og 'Svefninn laðar'. Á næstu plötu sveitarinnar ''Himnasending'' voru lögin 'Ilmur' og 'Horfðu til himins'. ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' kom síðan út [[1993]]. Árið [[1994]] skiptu Nýdanskir um gír. [[Megas]] fékk þá til liðs við sig á plötunni ''[[Drög að upprisu]]'' og einnig spiluðu þeir í leikritinu ''[[Gauragangur|Gauragangi]]''. Eftir þriggja ára þögn kom út safnplatan ''[[1987-1997|1987–1997]]''. Á þeirri plötu var að finna þekktustu lög hljómsveitarinnar, sjaldgæf lög en einnig þrjú ný. Daníel Ágúst tók þátt í gerð nýju laganna þrátt fyrir að vera á fullu með hljómsveitinni [[GusGus]]. Árið [[1998]] kom út platan ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' og ''[[Pólfarir]]'' fylgdi árið [[2001]] og tók Daníel Ágúst ekki þátt í gerð þeirra. Árið [[2002]] kom út platan ''[[Freistingar]]''. Þar var að finna gömul lög hljómsveitarinnar í einfölduðum búningi. Daníel Ágúst söng í þremur lögum, meðal annars í nýja laginu „Fagurt fés“. Árið [[2004]] spilaði Nýdönsk með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], tónleikarnir voru gefnir út á geisladiski og DVD-diski. Árið [[2008]] þann [[3. maí]] hlutu þeir svo Heiðursverðlaun [[FM957]]. Platan ''[[Turninn]]'' kom út árið 2008. Á árunum 2010–2020 komu út þrjár plötur. Tónleikaplatan ''[[Nýdönsk 25]]'' kom út árið 2012 og breiðskífurnar ''[[Diskó Berlín]]'' árið 2014 og ''[[Á plánetunni jörð]]'' árið 2017. Árið 2025 gaf hljómsveitin út plötuna ''[[Í raunheimum]]'' en á henni má finna lög á borð við 'Hálka lífsins' og 'Fullkomið farartæki'.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670347d/frum-syning-a-visi-halka-lifsins-med-ny-donsk|title=Frum­sýning á Vísi: Hálka lífsins með Ný­dönsk - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2025-02-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-26}}</ref> 'Fullkomið farartæki' var mest spilaða lag [[Bylgjan|Bylgjunnar]] árið 2024<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252665631d/ny-donsk-a-toppnum-2024|title=Ný­dönsk á toppnum 2024 - Vísir|last=Agnarsdóttir|first=Dóra Júlía|date=2025-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref>, valið lag ársins 2024 á [[Ríkisútvarpið|Rás 2]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-12-30-nydonsk-eiga-lag-arsins-2024-a-ras-2-431315|title=Nýdönsk eiga lag ársins 2024 á Rás 2 - RÚV.is|last=Aradóttir|first=Júlía|date=2024-12-30|website=RÚV|access-date=2025-03-27}}</ref> og lag ársins 2024 á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.iston.is/frettir/verdlaunahafar-2025|title=Verðlaunahafar 2025|website=Ístón - Íslensku tónlistarverðlaunin|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref> Þann 20. maí 2026 var nýtt lag, 'Ekkert mál' frumflutt á Bylgjunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/9193c8bb-ff00-488d-aaaf-445759e77fae-1779277493710?fbclid=IwY2xjawR9gBtleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBnVUZlRkdrVmVRMklJUEVqc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHixgrjTAuK5uppMbJ-XibJIFjePcTz9l68bqwQtG3EvipAmkc2x8yKnq_K_2_aem_SrvQ04mRGTs7dwN6LQr1iw |title=Lagið passaði ekki inn á Raunheima - Vísir|date=2026-05-20|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-22}}</ref> Lagið var svo gefið út á Spotify 22. maí 2026. Nýdönsk skrifaði eftirfarandi um lagið á [https://www.facebook.com/nydonsk/posts/pfbid02FgdJmB8y1jYK8Zcv4tCsvYouTx7NpA4swGVLjSZMp3W9DVgg8HRRzPf8hFpZHhkyl Facebook síðu] hljómsveitarinnar: ''Í dag kom út nýtt lag frá okkur félögunum. Lagið er eftir Jón en textann gerðu Björn og Daníel. Við þurfum að passa upp á tungumálið okkar og þessi texti er innlegg í þá veruna. Lagið var hljóðritað í Real World og átti að vera á síðustu breiðskífu hljómsveitarinnar en okkur gekk illa að finna því pláss - fannst það aldrei passa inn í heildarmyndina. Textinn var líka ekki alveg tilbúinn og því var þetta sett í salt. Á dögunum réðust skáldin svo til atlögu við verkefnið með líka þessum fína árangri. Guðmundur Pétursson leikur með okkur á gítar og Katie May hljóðblandaði.'' ==Meðlimir== * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] – söngur og bassi (1987–) * [[Ólafur Hólm Einarsson]] – trommur (1987–) * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] – hljómborð (1990–) * [[Stefán Hjörleifsson]] – gítar (1990–) * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] – söngur (1987–1997) (2007–) ==Fyrrum meðlimir == * [[Þorgils Björgvinsson]] – gítar (1989–1990) * [[Valdimar Bragi Bragason]] – gítar (1987–1989) * [[Einar Sigurðsson]] – hljómborð (1987–1989) * [[Bergur M. Bernburg]] – hljómborð (1987–1989) ===Tímalína=== {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:140 bottom:75 top:10 right:20 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1987 till:{{#time:m/d/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:3 start:1987 ScaleMinor = increment:1 start:1987 Colors = id:vocals value:red legend:Söngur id:bass value:blue legend:Bassi id:guitar value:green legend:Gítar id:keys value:purple legend:Hljómborð id:drums value:orange legend:Trommur BarData = bar:Bjorn text:"Björn Jörundur Friðbjörnsson" bar:Olafur text:"Ólafur Hólm Einarsson" bar:Jon text:"Jón Ólafsson" bar:Stefan text:"Stefán Hjörleifsson" bar:Daniel text:"Daníel Ágúst Haraldsson" bar:Thorgils text:"Þorgils Björgvinsson" bar:Valdimar text:"Valdimar Bragi Bragason" bar:Einar text:"Einar Sigurðsson" bar:Bergur text:"Bergur M. Bernburg" PlotData= width:11 bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:vocals bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:bass width:3 bar:Olafur from:01/01/1987 till:end color:drums bar:Jon from:01/01/1990 till:end color:keys bar:Stefan from:01/01/1990 till:end color:guitar bar:Daniel from:01/01/1987 till:01/01/1997 color:vocals bar:Daniel from:01/01/2007 till:end color:vocals bar:Thorgils from:01/01/1989 till:01/01/1990 color:guitar bar:Valdimar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:guitar bar:Einar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys bar:Bergur from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys }} ==Plötulisti== ===Breiðskífur=== * ''[[Ekki er á allt kosið]]'' (1989) * ''[[Regnbogaland]]'' (1990) * ''[[Deluxe]]'' (1991) * ''[[Himnasending]]'' (1992) * ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' (1993) * ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' (1998) * ''[[Pólfarir]]'' (2001) * ''[[Turninn]]'' (2008) * ''[[Diskó Berlín]]'' (2014) * ''[[Á plánetunni jörð]]'' (2017) * ''[[Í raunheimum]]'' (2025) ===Stuttskífur=== * ''[[Kirsuber (stuttskífa)|Kirsuber]]'' (1991) ===Safn- og tónleikaplötur=== * ''[[Drög að upprisu]]'' (1994) * ''[[1987-1997|1987–1997]]'' (1997) * ''[[Freistingar]]'' (2002) * ''[[Skynjun (Nýdönsk og Sinfó)]]'' (2004) * ''[[1987-2007]]'' (2007) * ''[[Nýdönsk 25]]'' (2012) ===Safnkassar (box-set)=== * ''[[Allt]]'' (2007) ===Leikhúsplötur=== * ''[[Gauragangur]]'' (1994) ===Smáskífur=== * 1987: "Síglaður" * 1988: "Hólmfríður Júlíusdóttir" * 1988: "Eða hvað?" * 1989: "Vígmundur" * 1989: "Ég vil vera ég" * 1990: "Nostradamus" * 1992: "Steypireið" * 2008: "Náttúran" * 2009: "Ég ætla að brosa" * 2010: "Umboðsmenn drottins" * 2010: "Vertu með" * 2010: "Þriggja daga vakt" (ás. Hjaltalín og GusGus) * 2011: "Í nánd" * 2012: "Uppskeran" * 2013: "Where Dreams Go to Die" * 2013: "Iður" * 2014: "Uppvakningar" * 2014: "Diskó Berlín" * 2014: "Nýr maður" * 2014: "Stafrófsröð" * 2015: "Heimsins stærsta tár" * 2017: "Stundum" * 2020: "Örlagagarn" * 2021: "Ég kýs" * 2024: "Fullkomið farartæki" * 2025: "Hálka lífsins" * 2026: "Ekkert mál" ==Heimildir== [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] 6t7chn77vmfybe522v3dwy7n1o6di3v 1964322 1964321 2026-05-25T22:47:05Z Olafurbjorns 105113 1964322 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Nýdönsk | mynd = Nydonsk2018-09-23 00.04.48.jpg | mynd_langsnið = yes | mynd_texti = Hljómsveitin Nýdönsk í lok tónleika í Hörpu í september 2018 | önnur_nöfn = Ný dönsk, Ný dønsk | uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | stefna = [[Popp]], [[Rokk]] | ár = 1987– | útgefandi = Steinar, [[Skífan]], Skýmir | meðlimir = * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Ólafur Hólm Einarsson]] * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] * [[Stefán Hjörleifsson]] | fyrri_meðlimir = {{Plainlist| * [[Bergur Már Bernburg]] * [[Valdimar Bragi Bragason]] * [[Einar Sigurðsson]] * [[Þorgils Björgvinsson]] }}}}'''Nýdönsk''' (einnig skrifað Ný dønsk og Ný dönsk) er [[Ísland|íslensk]] [[hljómsveit]] sem stofnuð var árið [[1987]] og hefur gefið út 11 breiðskífur. Nafn hljómsveitarinnar var valið með hliðsjón af þeim sið bókabúða á þessum tíma að auglýsa "Ný dönsk blöð".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5306366?iabr=on|title=Ný dönsk blöð?|date=1987-12-12|publisher=[[Ísfirðingur]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3979699?iabr=on|title=Gömul og ný dönsk|date=2007-11-18|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> == Saga hljómsveitarinnar == Hljómsveitin Nýdönsk var stofnuð árið [[1987]]. Eftir að hafa gefið út nokkur lög á safnplötum gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Ekki er á allt kosið]]'' árið [[1989]]. Af þeirri plötu voru lögin „Fram á nótt“ og „Hjálpaðu mér upp“ vinsælust. Á þeim tíma var hljómsveitin skipuð þeim Daníel, Birni Jörundi, Ólafi Hólm, Einari og Valdimar. Þegar platan ''[[Regnbogaland]]'' kom út árið [[1990]] voru einungis þrír fullgildir hljómsveitarmeðlimir eftir, þeir Daníel, Björn og Ólafur. Tveir sérlegir aðstoðarmenn voru tilteknir, þeir [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og [[Stefán Hjörleifsson]], en von bráðar voru þeir endanlega teknir inn í hljómsveitina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/issue/193193?iabr=on|title=Fjölgar í Nýdanskri|date=1991-01-05|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> Tónleikaplatan ''Kirsuber'' kom út árið [[1991]]. Hefur hún ekki verið fáanleg í nokkurn tíma. Sama ár gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Deluxe]]'' sem innihélt meðal annars smellina 'Landslag skýjanna', 'Alelda', 'Deluxe' og 'Svefninn laðar'. Á næstu plötu sveitarinnar ''Himnasending'' voru lögin 'Ilmur' og 'Horfðu til himins'. ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' kom síðan út [[1993]]. Árið [[1994]] skiptu Nýdanskir um gír. [[Megas]] fékk þá til liðs við sig á plötunni ''[[Drög að upprisu]]'' og einnig spiluðu þeir í leikritinu ''[[Gauragangur|Gauragangi]]''. Eftir þriggja ára þögn kom út safnplatan ''[[1987-1997|1987–1997]]''. Á þeirri plötu var að finna þekktustu lög hljómsveitarinnar, sjaldgæf lög en einnig þrjú ný. Daníel Ágúst tók þátt í gerð nýju laganna þrátt fyrir að vera á fullu með hljómsveitinni [[GusGus]]. Árið [[1998]] kom út platan ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' og ''[[Pólfarir]]'' fylgdi árið [[2001]] og tók Daníel Ágúst ekki þátt í gerð þeirra. Árið [[2002]] kom út platan ''[[Freistingar]]''. Þar var að finna gömul lög hljómsveitarinnar í einfölduðum búningi. Daníel Ágúst söng í þremur lögum, meðal annars í nýja laginu „Fagurt fés“. Árið [[2004]] spilaði Nýdönsk með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], tónleikarnir voru gefnir út á geisladiski og DVD-diski. Árið [[2008]] þann [[3. maí]] hlutu þeir svo Heiðursverðlaun [[FM957]]. Platan ''[[Turninn]]'' kom út árið 2008. Á árunum 2010–2020 komu út þrjár plötur. Tónleikaplatan ''[[Nýdönsk 25]]'' kom út árið 2012 og breiðskífurnar ''[[Diskó Berlín]]'' árið 2014 og ''[[Á plánetunni jörð]]'' árið 2017. Árið 2025 gaf hljómsveitin út plötuna ''[[Í raunheimum]]'' en á henni má finna lög á borð við 'Hálka lífsins' og 'Fullkomið farartæki'.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670347d/frum-syning-a-visi-halka-lifsins-med-ny-donsk|title=Frum­sýning á Vísi: Hálka lífsins með Ný­dönsk - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2025-02-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-26}}</ref> 'Fullkomið farartæki' var mest spilaða lag [[Bylgjan|Bylgjunnar]] árið 2024<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252665631d/ny-donsk-a-toppnum-2024|title=Ný­dönsk á toppnum 2024 - Vísir|last=Agnarsdóttir|first=Dóra Júlía|date=2025-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref>, valið lag ársins 2024 á [[Ríkisútvarpið|Rás 2]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-12-30-nydonsk-eiga-lag-arsins-2024-a-ras-2-431315|title=Nýdönsk eiga lag ársins 2024 á Rás 2 - RÚV.is|last=Aradóttir|first=Júlía|date=2024-12-30|website=RÚV|access-date=2025-03-27}}</ref> og lag ársins 2024 á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.iston.is/frettir/verdlaunahafar-2025|title=Verðlaunahafar 2025|website=Ístón - Íslensku tónlistarverðlaunin|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref> Þann 20. maí 2026 var nýtt lag, 'Ekkert mál' frumflutt á Bylgjunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/9193c8bb-ff00-488d-aaaf-445759e77fae-1779277493710?fbclid=IwY2xjawR9gBtleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBnVUZlRkdrVmVRMklJUEVqc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHixgrjTAuK5uppMbJ-XibJIFjePcTz9l68bqwQtG3EvipAmkc2x8yKnq_K_2_aem_SrvQ04mRGTs7dwN6LQr1iw |title=Lagið passaði ekki inn á Raunheima - Vísir|date=2026-05-20|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-22}}</ref> Lagið var svo gefið út á Spotify 22. maí 2026. Nýdönsk skrifaði eftirfarandi um lagið á [https://www.facebook.com/nydonsk/posts/pfbid02FgdJmB8y1jYK8Zcv4tCsvYouTx7NpA4swGVLjSZMp3W9DVgg8HRRzPf8hFpZHhkyl Facebook síðu] hljómsveitarinnar: ''Í dag kom út nýtt lag frá okkur félögunum. Lagið er eftir Jón en textann gerðu Björn og Daníel. Við þurfum að passa upp á tungumálið okkar og þessi texti er innlegg í þá veruna. Lagið var hljóðritað í Real World og átti að vera á síðustu breiðskífu hljómsveitarinnar en okkur gekk illa að finna því pláss - fannst það aldrei passa inn í heildarmyndina. Textinn var líka ekki alveg tilbúinn og því var þetta sett í salt. Á dögunum réðust skáldin svo til atlögu við verkefnið með líka þessum fína árangri. Guðmundur Pétursson leikur með okkur á gítar og Katie May hljóðblandaði.'' ==Meðlimir== * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] – söngur og bassi (1987–) * [[Ólafur Hólm Einarsson]] – trommur (1987–) * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] – hljómborð (1990–) * [[Stefán Hjörleifsson]] – gítar (1990–) * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] – söngur (1987–1997) (2007–) ==Fyrrum meðlimir == * [[Þorgils Björgvinsson]] – gítar (1989–1990) * [[Valdimar Bragi Bragason]] – gítar (1987–1989) * [[Einar Sigurðsson]] – hljómborð (1987–1989) * [[Bergur M. Bernburg]] – hljómborð (1987–1989) ===Tímalína=== {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:140 bottom:75 top:10 right:20 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1987 till:{{#time:m/d/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:3 start:1987 ScaleMinor = increment:1 start:1987 Colors = id:vocals value:red legend:Söngur id:bass value:blue legend:Bassi id:guitar value:green legend:Gítar id:keys value:purple legend:Hljómborð id:drums value:orange legend:Trommur BarData = bar:Bjorn text:"Björn Jörundur Friðbjörnsson" bar:Olafur text:"Ólafur Hólm Einarsson" bar:Jon text:"Jón Ólafsson" bar:Stefan text:"Stefán Hjörleifsson" bar:Daniel text:"Daníel Ágúst Haraldsson" bar:Thorgils text:"Þorgils Björgvinsson" bar:Valdimar text:"Valdimar Bragi Bragason" bar:Einar text:"Einar Sigurðsson" bar:Bergur text:"Bergur M. Bernburg" PlotData= width:11 bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:vocals bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:bass width:3 bar:Olafur from:01/01/1987 till:end color:drums bar:Jon from:01/01/1990 till:end color:keys bar:Stefan from:01/01/1990 till:end color:guitar bar:Daniel from:01/01/1987 till:01/01/1997 color:vocals bar:Daniel from:01/01/2007 till:end color:vocals bar:Thorgils from:01/01/1989 till:01/01/1990 color:guitar bar:Valdimar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:guitar bar:Einar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys bar:Bergur from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys }} ==Plötulisti== ===Breiðskífur=== * ''[[Ekki er á allt kosið]]'' (1989) * ''[[Regnbogaland]]'' (1990) * ''[[Deluxe]]'' (1991) * ''[[Himnasending]]'' (1992) * ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' (1993) * ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' (1998) * ''[[Pólfarir]]'' (2001) * ''[[Turninn]]'' (2008) * ''[[Diskó Berlín]]'' (2014) * ''[[Á plánetunni jörð]]'' (2017) * ''[[Í raunheimum]]'' (2025) ===Stuttskífur=== * ''[[Kirsuber (stuttskífa)|Kirsuber]]'' (1991) ===Safn- og tónleikaplötur=== * ''[[Drög að upprisu]]'' (1994) * ''[[1987-1997|1987–1997]]'' (1997) * ''[[Freistingar]]'' (2002) * ''[[Skynjun (Nýdönsk og Sinfó)]]'' (2004) * ''[[1987-2007]]'' (2007) * ''[[Nýdönsk 25]]'' (2012) ===Safnkassar (box-set)=== * ''[[Allt]]'' (2007) ===Leikhúsplötur=== * ''[[Gauragangur]]'' (1994) ===Smáskífur=== * 1987: "Síglaður" * 1988: "Hólmfríður Júlíusdóttir" * 1988: "Eða hvað?" * 1989: "Vígmundur" * 1989: "Ég vil vera ég" * 1990: "Nostradamus" * 1992: "Steypireið" * 2008: "Náttúran" * 2009: "Ég ætla að brosa" * 2010: "Umboðsmenn drottins" * 2010: "Vertu með" * 2010: "Þriggja daga vakt" (ás. Hjaltalín og GusGus) * 2011: "Í nánd" * 2012: "Uppskeran" * 2013: "Where Dreams Go to Die" * 2013: "Iður" * 2014: "Uppvakningar" * 2014: "Diskó Berlín" * 2014: "Nýr maður" * 2014: "Stafrófsröð" * 2015: "Heimsins stærsta tár" * 2017: "Stundum" * 2020: "Örlagagarn" * 2021: "Ég kýs" * 2024: "Fullkomið farartæki" * 2025: "Hálka lífsins" * 2026: "Ekkert mál" ==Heimildir== [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] 9gokcf4o2vdck5glv7tn1c29zhv1or7 1964324 1964322 2026-05-25T22:48:44Z Olafurbjorns 105113 1964324 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Nýdönsk | mynd = Nydonsk2018-09-23 00.04.48.jpg | mynd_langsnið = yes | mynd_texti = Hljómsveitin Nýdönsk í lok tónleika í Hörpu í september 2018 | önnur_nöfn = Ný dönsk, Ný dønsk | uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | stefna = [[Popp]], [[Rokk]] | ár = 1987– | útgefandi = Steinar, [[Skífan]], Skýmir | meðlimir = * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Ólafur Hólm Einarsson]] * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] * [[Stefán Hjörleifsson]] | fyrri_meðlimir = {{Plainlist| * [[Bergur Már Bernburg]] * [[Valdimar Bragi Bragason]] * [[Einar Sigurðsson]] * [[Þorgils Björgvinsson]] }}}}'''Nýdönsk''' (einnig skrifað Ný dønsk og Ný dönsk) er [[Ísland|íslensk]] [[hljómsveit]] sem stofnuð var árið [[1987]] og hefur gefið út 11 breiðskífur. Nafn hljómsveitarinnar var valið með hliðsjón af þeim sið bókabúða á þessum tíma að auglýsa "Ný dönsk blöð".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5306366?iabr=on|title=Ný dönsk blöð?|date=1987-12-12|publisher=[[Ísfirðingur]]|page=12|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3979699?iabr=on|title=Gömul og ný dönsk|date=2007-11-18|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=21|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> == Saga hljómsveitarinnar == Hljómsveitin Nýdönsk var stofnuð árið [[1987]]. Eftir að hafa gefið út nokkur lög á safnplötum gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Ekki er á allt kosið]]'' árið [[1989]]. Af þeirri plötu voru lögin „Fram á nótt“ og „Hjálpaðu mér upp“ vinsælust. Á þeim tíma var hljómsveitin skipuð þeim Daníel, Birni Jörundi, Ólafi Hólm, Einari og Valdimar. Þegar platan ''[[Regnbogaland]]'' kom út árið [[1990]] voru einungis þrír fullgildir hljómsveitarmeðlimir eftir, þeir Daníel, Björn og Ólafur. Tveir sérlegir aðstoðarmenn voru tilteknir, þeir [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] og [[Stefán Hjörleifsson]], en von bráðar voru þeir endanlega teknir inn í hljómsveitina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2579770?iabr=on|title=Fjölgar í Nýdanskri|date=1991-01-05|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2026-05-25}}</ref> Tónleikaplatan ''Kirsuber'' kom út árið [[1991]]. Hefur hún ekki verið fáanleg í nokkurn tíma. Sama ár gaf Nýdönsk út plötuna ''[[Deluxe]]'' sem innihélt meðal annars smellina 'Landslag skýjanna', 'Alelda', 'Deluxe' og 'Svefninn laðar'. Á næstu plötu sveitarinnar ''Himnasending'' voru lögin 'Ilmur' og 'Horfðu til himins'. ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' kom síðan út [[1993]]. Árið [[1994]] skiptu Nýdanskir um gír. [[Megas]] fékk þá til liðs við sig á plötunni ''[[Drög að upprisu]]'' og einnig spiluðu þeir í leikritinu ''[[Gauragangur|Gauragangi]]''. Eftir þriggja ára þögn kom út safnplatan ''[[1987-1997|1987–1997]]''. Á þeirri plötu var að finna þekktustu lög hljómsveitarinnar, sjaldgæf lög en einnig þrjú ný. Daníel Ágúst tók þátt í gerð nýju laganna þrátt fyrir að vera á fullu með hljómsveitinni [[GusGus]]. Árið [[1998]] kom út platan ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' og ''[[Pólfarir]]'' fylgdi árið [[2001]] og tók Daníel Ágúst ekki þátt í gerð þeirra. Árið [[2002]] kom út platan ''[[Freistingar]]''. Þar var að finna gömul lög hljómsveitarinnar í einfölduðum búningi. Daníel Ágúst söng í þremur lögum, meðal annars í nýja laginu „Fagurt fés“. Árið [[2004]] spilaði Nýdönsk með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]], tónleikarnir voru gefnir út á geisladiski og DVD-diski. Árið [[2008]] þann [[3. maí]] hlutu þeir svo Heiðursverðlaun [[FM957]]. Platan ''[[Turninn]]'' kom út árið 2008. Á árunum 2010–2020 komu út þrjár plötur. Tónleikaplatan ''[[Nýdönsk 25]]'' kom út árið 2012 og breiðskífurnar ''[[Diskó Berlín]]'' árið 2014 og ''[[Á plánetunni jörð]]'' árið 2017. Árið 2025 gaf hljómsveitin út plötuna ''[[Í raunheimum]]'' en á henni má finna lög á borð við 'Hálka lífsins' og 'Fullkomið farartæki'.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670347d/frum-syning-a-visi-halka-lifsins-med-ny-donsk|title=Frum­sýning á Vísi: Hálka lífsins með Ný­dönsk - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2025-02-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-26}}</ref> 'Fullkomið farartæki' var mest spilaða lag [[Bylgjan|Bylgjunnar]] árið 2024<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252665631d/ny-donsk-a-toppnum-2024|title=Ný­dönsk á toppnum 2024 - Vísir|last=Agnarsdóttir|first=Dóra Júlía|date=2025-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref>, valið lag ársins 2024 á [[Ríkisútvarpið|Rás 2]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2024-12-30-nydonsk-eiga-lag-arsins-2024-a-ras-2-431315|title=Nýdönsk eiga lag ársins 2024 á Rás 2 - RÚV.is|last=Aradóttir|first=Júlía|date=2024-12-30|website=RÚV|access-date=2025-03-27}}</ref> og lag ársins 2024 á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.iston.is/frettir/verdlaunahafar-2025|title=Verðlaunahafar 2025|website=Ístón - Íslensku tónlistarverðlaunin|language=is|access-date=2025-03-27}}</ref> Þann 20. maí 2026 var nýtt lag, 'Ekkert mál' frumflutt á Bylgjunni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/9193c8bb-ff00-488d-aaaf-445759e77fae-1779277493710?fbclid=IwY2xjawR9gBtleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBnVUZlRkdrVmVRMklJUEVqc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHixgrjTAuK5uppMbJ-XibJIFjePcTz9l68bqwQtG3EvipAmkc2x8yKnq_K_2_aem_SrvQ04mRGTs7dwN6LQr1iw |title=Lagið passaði ekki inn á Raunheima - Vísir|date=2026-05-20|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-22}}</ref> Lagið var svo gefið út á Spotify 22. maí 2026. Nýdönsk skrifaði eftirfarandi um lagið á [https://www.facebook.com/nydonsk/posts/pfbid02FgdJmB8y1jYK8Zcv4tCsvYouTx7NpA4swGVLjSZMp3W9DVgg8HRRzPf8hFpZHhkyl Facebook síðu] hljómsveitarinnar: ''Í dag kom út nýtt lag frá okkur félögunum. Lagið er eftir Jón en textann gerðu Björn og Daníel. Við þurfum að passa upp á tungumálið okkar og þessi texti er innlegg í þá veruna. Lagið var hljóðritað í Real World og átti að vera á síðustu breiðskífu hljómsveitarinnar en okkur gekk illa að finna því pláss - fannst það aldrei passa inn í heildarmyndina. Textinn var líka ekki alveg tilbúinn og því var þetta sett í salt. Á dögunum réðust skáldin svo til atlögu við verkefnið með líka þessum fína árangri. Guðmundur Pétursson leikur með okkur á gítar og Katie May hljóðblandaði.'' ==Meðlimir== * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] – söngur og bassi (1987–) * [[Ólafur Hólm Einarsson]] – trommur (1987–) * [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] – hljómborð (1990–) * [[Stefán Hjörleifsson]] – gítar (1990–) * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] – söngur (1987–1997) (2007–) ==Fyrrum meðlimir == * [[Þorgils Björgvinsson]] – gítar (1989–1990) * [[Valdimar Bragi Bragason]] – gítar (1987–1989) * [[Einar Sigurðsson]] – hljómborð (1987–1989) * [[Bergur M. Bernburg]] – hljómborð (1987–1989) ===Tímalína=== {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:140 bottom:75 top:10 right:20 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1987 till:{{#time:m/d/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:3 start:1987 ScaleMinor = increment:1 start:1987 Colors = id:vocals value:red legend:Söngur id:bass value:blue legend:Bassi id:guitar value:green legend:Gítar id:keys value:purple legend:Hljómborð id:drums value:orange legend:Trommur BarData = bar:Bjorn text:"Björn Jörundur Friðbjörnsson" bar:Olafur text:"Ólafur Hólm Einarsson" bar:Jon text:"Jón Ólafsson" bar:Stefan text:"Stefán Hjörleifsson" bar:Daniel text:"Daníel Ágúst Haraldsson" bar:Thorgils text:"Þorgils Björgvinsson" bar:Valdimar text:"Valdimar Bragi Bragason" bar:Einar text:"Einar Sigurðsson" bar:Bergur text:"Bergur M. Bernburg" PlotData= width:11 bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:vocals bar:Bjorn from:01/01/1987 till:end color:bass width:3 bar:Olafur from:01/01/1987 till:end color:drums bar:Jon from:01/01/1990 till:end color:keys bar:Stefan from:01/01/1990 till:end color:guitar bar:Daniel from:01/01/1987 till:01/01/1997 color:vocals bar:Daniel from:01/01/2007 till:end color:vocals bar:Thorgils from:01/01/1989 till:01/01/1990 color:guitar bar:Valdimar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:guitar bar:Einar from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys bar:Bergur from:01/01/1987 till:01/01/1989 color:keys }} ==Plötulisti== ===Breiðskífur=== * ''[[Ekki er á allt kosið]]'' (1989) * ''[[Regnbogaland]]'' (1990) * ''[[Deluxe]]'' (1991) * ''[[Himnasending]]'' (1992) * ''[[Hunang (breiðskífa)|Hunang]]'' (1993) * ''[[Húsmæðragarðurinn]]'' (1998) * ''[[Pólfarir]]'' (2001) * ''[[Turninn]]'' (2008) * ''[[Diskó Berlín]]'' (2014) * ''[[Á plánetunni jörð]]'' (2017) * ''[[Í raunheimum]]'' (2025) ===Stuttskífur=== * ''[[Kirsuber (stuttskífa)|Kirsuber]]'' (1991) ===Safn- og tónleikaplötur=== * ''[[Drög að upprisu]]'' (1994) * ''[[1987-1997|1987–1997]]'' (1997) * ''[[Freistingar]]'' (2002) * ''[[Skynjun (Nýdönsk og Sinfó)]]'' (2004) * ''[[1987-2007]]'' (2007) * ''[[Nýdönsk 25]]'' (2012) ===Safnkassar (box-set)=== * ''[[Allt]]'' (2007) ===Leikhúsplötur=== * ''[[Gauragangur]]'' (1994) ===Smáskífur=== * 1987: "Síglaður" * 1988: "Hólmfríður Júlíusdóttir" * 1988: "Eða hvað?" * 1989: "Vígmundur" * 1989: "Ég vil vera ég" * 1990: "Nostradamus" * 1992: "Steypireið" * 2008: "Náttúran" * 2009: "Ég ætla að brosa" * 2010: "Umboðsmenn drottins" * 2010: "Vertu með" * 2010: "Þriggja daga vakt" (ás. Hjaltalín og GusGus) * 2011: "Í nánd" * 2012: "Uppskeran" * 2013: "Where Dreams Go to Die" * 2013: "Iður" * 2014: "Uppvakningar" * 2014: "Diskó Berlín" * 2014: "Nýr maður" * 2014: "Stafrófsröð" * 2015: "Heimsins stærsta tár" * 2017: "Stundum" * 2020: "Örlagagarn" * 2021: "Ég kýs" * 2024: "Fullkomið farartæki" * 2025: "Hálka lífsins" * 2026: "Ekkert mál" ==Heimildir== [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] 8i5pitgh9ag0xws7yb44x7bzds62kr4 Flokkur:Forsetar Líberíu 14 22977 1964331 1611444 2026-05-26T02:05:38Z TKSnaevarr 53243 1964331 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|Presidents of Liberia|forsetum Líberíu}} [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar eftir löndum|Líbería]] [[Flokkur:Líberískir stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Forsetar eftir löndum|Líbería]] [[Flokkur:Afrískir þjóðhöfðingjar|Líbería]] eukattu963nfb7s006l4qw80134jpr8 Google 0 23623 1964251 1960178 2026-05-25T16:20:35Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964251 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Googleplexwelcomesign.jpg|thumb|right|Skilti fyrir utan höfuðstöðvar fyrirtækisins í [[Mountain View]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]].]] '''Google Inc.''' er [[Bandaríkin|bandarískt]] tölvufyrirtæki. Markmið þess er að veita almenningi yfirsýn yfir allar upplýsingar í heiminum. Til þess þróaði fyrirtækið og rekur nú [[Google leitarvélin|leitarvélina Google]] en auk hennar rekur fyrirtækið ýmsar aðrar sérhæfðari leitarþjónustur. Sjálft fyrirtækið var stofnað í bílskúr árið [[1998]] af [[Larry Page]] og [[Sergey Brin]] en núverandi stjórnarformaður Google er [[Eric E. Schmidt]] og starfsmenn þess orðnir um 54.000 [2012]. Í nóvember árið 2006 keypti Google YouTube fyrir 1,65 milljarða hlutabréfaeign í Google. Í september árið 2008 kom út Google Chrome sem er [[vafri]] frá Google sem byggir á [[WebKit]]-umbrotsvélinni. == Saga == === Upphafið === Ævintýrið í kringum Google hófst árið 1996 þegar doktorsnemarnir [[Larry Page]] og [[Sergey Brin]] við [[Stanford háskóli|Stanford háskóla]] fengu hugmynd að nýrri tækni fyrir leitarvélar á internetinu. Hugmyndin byggðist á því að láta leitarvélina skoða tengsl milli vefsíðna og raða niðurstöðum leitarinnar út frá þessum tengslum. Þetta var ólíkt þáverandi leitarvélum sem allar byggðu niðurstöður sínar á hvar og hversu oft leitarorðið kom fyrir á vefsíðunni. Fyrstir með þessa hugmynd voru þeir reyndar ekki því þegar á þessum tíma var til lítil leitarvél nefnd [[RankDex]] sem byggði á þessari tækni en lítið varð úr henni og sigldi útfærsla þeirra Page og Brin á hugmyndinni fljótt fram úr. Einnig leituðu þeir nýrra leiða á vélbúnaðarsviðinu en í stað þess að keyra vélina á nýjum dýrum vefþjónum þróuðu þeir tækni til að samnýta margar eldri og ódýrari tölvur. Þeir þræddu ruslahauga og úr varð ódýr klasi vefþjóna sem hýsti nýju byltingarkenndu leitarvélina þeirra. Nafnið "Google" er reyndar bara stafsetningarvilla á töluorðinu googol, sem er 1 með 100 núllum á eftir, og höfuðstöðvarnar Googleplex er orðaleikur með aðra enn stærri tölu, googolplex - 1 með googol núllum á eftir. Fyrst láu herlegheitin á léninu ''google.stanford.edu'' en þann 15. september 1997 keyptu félagarnir lénið ''google.com''.<ref>{{Cite journal|last=Brin|first=Sergey|author-link=Sergey Brin|last2=Page|first2=Lawrence|author-link2=Larry Page|year=1998|title=The anatomy of a large-scale hypertextual Web search engine|url=http://infolab.stanford.edu/pub/papers/google.pdf|journal=Computer Networks and ISDN Systems|volume=30|issue=1–7|pages=107–117|citeseerx=10.1.1.115.5930|doi=10.1016/S0169-7552(98)00110-X | issn = 0169-7552 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Barroso |first=L.A. |last2=Dean |first2=J. |last3=Holzle |first3=U. |date=April 29, 2003 |title=Web search for a planet: the google cluster architecture |journal=IEEE Micro |volume=23 |issue=2 |pages=22–28 |doi=10.1109/mm.2003.1196112 |quote=We believe that the best price/performance tradeoff for our applications comes from fashioning a reliable computing infrastructure from clusters of unreliable commodity PCs.|url=https://semanticscholar.org/paper/8db8e53c92af2f97974707119525aa089f6ed53a }}</ref> Upp úr þessu fóru þeir einnig að leita að fjárfestum og gekk misvel. Mörg stór nöfn höfnuðu þeim en aðrir lögðu fé að veði. Einn stofnenda [[Sun-Microsystems]], [[Andy Bechtolsheim]] lagði til dæmis $100.000 fyrirtækið og í kjölfarið fóru að koma fleiri framlög. Í heildina náðu þeir að safna einni milljón dollara og þann [[27. september]] [[1998]] var svo fyrirtækið ''Google Inc.'' stofnað. Það hafði þá aðsetur í bílskúr í [[Kalifornía|Kaliforníu]] og var leitarvélin Google farin að svara um 10.000 fyrirspurnum daglega. Í mars 1999 fluttist fyrirtækið með sína átta starfsmenn í hina frægu byggingu við [[165 University Avenue]] í bænum [[Palo Alto]] í Kísildal. Þá voru daglegar fyrirspurnir komnar upp í 500.000. Hluti af þessum notendum kom frá [[AltaVista]] sem þá var ein mest notaða leitarvél þess tíma. Ástæðan var þó markaðsfræðileg skyssa AltaVista fremur en velheppnuð markaðssetning Google en þeir AltaVista menn tóku upp á því að breyta einföldu leitarvélinni sinni í heila vefgátt. Meira fé fór einnig að streyma inn í fyrirtækið. Nú voru þetta ekki lengur lítil fjárframlög frá einstaklingum heldur fjárfestu rótgróin fjárfestingarfyrirtæki eins og [[Kleiner Perkins Caufield & Byers]] og [[Sequoia Capital]] í Google fyrir samtals 25 milljónir bandaríkjadala. Þar að auki fóru fyrirtækjalausnir Google að seljast þegar leið á árið og venjulegi notendahópurinn var farinn að leggja fram þrjár milljónir fyrirspurna á dag. Öllum þessum umsvifum fylgdi nýtt starfsfólk og því þurfti stærra húsnæði. Brugðið var á það ráð að flytja í byggingaklasa í [[Mountain View]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] en þar eru núverandi höfustöðvar Google og kallast [[Googleplex]]. Þann 21. september 1999 hvarf svo ''Beta'' merkingin af Google leitarvélinni. == Að „gúgla“ á vefnum == [[Sagnorð|Sögnin]] að ''gúgla'' (eða ''gúggla'')<ref>{{Cite web|url=https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/66399|title=Íslensk nútímamálsorðabók|website=islenskordabok.arnastofnun.is|language=en|access-date=2023-12-20|archive-date=2023-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20231220172220/https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/66399|url-status=dead}}</ref> þýðir að nota leitarvél Google til að hafa upp á upplýsingum á veraldarvefnum. Til dæmis „Þór gúglaði uppskriftir“.<ref>{{Cite web|url=https://stafsetning.arnastofnun.is/fletta/111209|title=Íslensk stafsetningarorðabók|website=stafsetning.arnastofnun.is|language=en|access-date=2023-12-20|archive-date=2023-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20231220172221/https://stafsetning.arnastofnun.is/fletta/111209|url-status=dead}}</ref> Að gúgla er tiltölulega nýlegt [[nýyrði]] í íslensku, en það á uppruna sinn í vinsældum og yfirráðum Google sem leitarvélar. Orðið varð að sögn fyrst í [[enska|ensku]] en núna er það algengt í mörgum öðrum tungumálum. Fyrirtækið Google er samt sem áður á móti notkun orðsins þar eð eigendur þess óttast að [[vörumerki]] þess muni þynnast út við ofnotkun.<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/08/04/AR2006080401536.html|title=So Google Is No Brand X, but What Is 'Genericide'?|author=Frank Ahrens|date=2006-08-05|accessdate =8. maí 2006|publisher = Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |last=Krantz |first=Michael |date=[[25. október]], [[2006]] |url=http://googleblog.blogspot.com/2006/10/do-you-google.html |title=Do you "Google?" |publisher=The Official Google Blog |accessdate=11. ágúst 2007}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.google.com/intl/en/corporate/history.html|titill=Saga Google|mánuðurskoðað=12. febrúar|árskoðað=2006}} == Tengt efni == * [http://www.google.com/ www.google.com] [[Flokkur:Google|Google]] [[Flokkur:Bandarísk fyrirtæki]] [[Flokkur:Bandarísk hugbúnaðarfyrirtæki]] 893f3jtfdg7y3f255ppu7uagm6ej0if Guðmundar- og Geirfinnsmálið 0 24033 1964335 1962890 2026-05-26T04:09:59Z ~2026-31431-27 116992 /* Kenningar */ 1964335 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright infobox" style="padding: 0.2em;border: none;max-width:350px;" ! colspan="2" style="background:lightpink;" |<div style="font-size:120%">Guðmundar- og <br />Geirfinnsmálið</div> <div style="font-weight: normal">Mannshvarf og sakamál</div> |- | colspan="2" style="background:none;border: none;" | |- ! colspan="2" |Mannshvörf |- | colspan="2" style="text-align:center; border-bottom: none"|'''Guðmundur Einarsson''' ''(f. 1955)'' |- ! style="border-top: none; border-right: none; background: none; text-align: left;" | Horfinn | style="border-top: none; border-left: none; " | 26. janúar 1974 ''(18 ára)'' |- | colspan="2" style="text-align:center; border-bottom: none"|'''Geirfinnur Einarsson''' ''(f. 1942)'' |- ! style="border-top: none; border-right: none; background: none; text-align: left;" | Horfinn | style="border-top: none; border-left: none;" | 19. nóvember 1974 ''(32 ára)'' |- | colspan="2" style="background:none;border: none;" | |- ! colspan="2" |Sakborningar |- | colspan="2"| '''Sævar Ciesielski''' ''(f. 1955, d. 2011)''<br /> '''Kristján Viðar Júlíusson''' ''(f. 1955, d. 2021)''<br /> '''Tryggvi Rúnar Leifsson''' ''(f. 1951, d. 2009)''<br /> '''Guðjón Skarphéðinsson''' ''(f. 1943)''<br /> '''Albert Klahn Skaftason''' ''(f. 1955)''<br /> '''Erla Bolladóttir''' ''(f. 1955)'' |} '''Guðmundar- og Geirfinnsmálið''' er viðamikið sakamál sem snýr að óútskýrðu hvarfi tveggja manna árið 1974, Guðmundi og Geirfinni. Sex manns fengu dóm vegna aðkomu sinnar að málinu, þau höfðu játað að hafa orðið mönnunum að bana eftir langar yfirheyrslur og vistun í einangrun, þrátt fyrir að engin sönnunargögn hefðu komið fram sem bendluðu þau við málið. Málið var tekið upp að nýju árið 2018, 44 árum eftir hvörfin. Sýknaði [[Hæstiréttur Íslands|Hæstiréttur]] þá alla sakborninga, að undanskilinni Erlu.<ref>{{cite web|url=https://www.haestirettur.is/domar/domur/?id=34b0664d-10ee-4f6d-917e-67ed04c3bc5c|title=Dómur Hæstaréttar, mál númer 521/2017|website=www.haestirettur.is}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Lík Guðmundar og Geirfinns hafa aldrei fundist. ==Mannshvörf== === Guðmundur Einarsson === Guðmundur var 18 ára verkamaður sem hafði farið með félögum sínum á dansleik í Alþýðuhúsinu í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] laugardagskvöldið 26. janúar 1974. Hann varð viðskila við vini sína og sást síðast til hans ásamt öðrum manni á götu í Hafnarfirði þar sem þeir reyndu að húkka sér far. Talið var að hann væri með Kristjáni Viðari Júlíussyni, skólafélaga sínum. Ekki sást aftur til Guðmundar. Leitað var að honum í hrauninu í Hafnarfirði, en leitinni var hætt vegna mikils fannfergis. ==== Kenningar ==== Árið 2014 kom fram vitni; kærasta Malaga-fangans svokallaða, Sigurðs Stefáns Almarssonar. Hún sagði að Sævar Ciesielski og Kristján Viðar Júlíusson gætu látið fólk hverfa og hélt hún að um Guðmund væri að ræða. Einnig sagði vitnið að Sigurður Stefán hafi líklegast átt alla sök á hvarfi Guðmundar en að hann hafi aldrei viðurkennt ábyrgðina beint. Árið 2015 var upprunalega vitnið sem sá Guðmund og Kristján á leið inn í bíl aftur yfirheyrt og sagði það að bíllinn keyrði á Guðmund þegar hann sást síðast. Samferðakona vitnisins sagði hinsvegar frá því að Guðmundur hafi farið inn í bílinn. Við brottför úr bílnum sagði hún frá því að Guðmundur hafði verið í „slæmu ástandi“.<ref>{{Citation|title=Guðmundur and Geirfinnur case|date=2024-11-09|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Gu%C3%B0mundur_and_Geirfinnur_case|work=Wikipedia|language=en|access-date=2024-11-20}}</ref> Vitnið sem var kærasta Sigurðs Stefáns sagði að kvöldið 26. janúar var hann að skutla piltum heim til sín, og var hann farþegi í bílnum sem keyrði á Guðmund. Einn piltanna var alveg kylliflatur í bílnum sem var líklegast Guðmundur. Sigurður Stefán skutlaði kærustu sinni heim til hennar og sagði að hann myndi síðan skutla piltinum heim, sem líklegast var Guðmundur. Kærasta Sigurðs sagði að það væri eins og pilturinn væri dottandi og að hann leit út eins og að hann vissi eins og eitthvað slæmt myndi koma fyrir hann. Þann 27. janúar 1974 var bíll Sigurðar Stefáns geymdur í bílskúr hans við hús hans í Laugardalnum. Kærasta hans sagði að grænn segldúkur væri yfir bílnum. Henni var stranglega bannað að koma nálægt bílnum og í eitt sinn þegar hún leit inn um bílskúrsgluggann var henni skammað. Bíllinn var geymdur þarna í þrjá daga að hennar sögn og sagði hún að henni þætti líklegt að líki Guðmundar var komið fyrir í bílnum. Kærasta hans sagði að Sigurður Stefán hafi verið á nálum á þessum tíma og einangrað hana, og að hann hafi bannað henni að tala við nokkurn mann um umrætt kvöld, 26. janúar 1974. Sigurður Stefán á að hafa viðurkennt morðið á Guðmundi fyrir tveimur manneskjum, þeim Erlu Bolladóttur og Sigursteini Mássyni, að þeirra sögn.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2018/09/28/hvad-vard-um-gudmund-einarsson/|title=Konan í bílnum stígur fram - Það sem hefur aldrei komið fram um hvarf Guðmundar – Dó hann í bílskúrnum?|date=2018-09-28|website=DV|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Árið 1978 sagði Sigurður Stefán að lík bæði Guðmundar og Geirfinns væri að finna í bakgarði á Grettisgötu og að Kristján Viðar hafi sagt honum það.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/02/24/farthegi_i_bil_sem_ekid_var_a_gudmund/|title=Var farþegi í bíl sem ekið var á Guðmund|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Árið 2016 voru Sigurður Stefán Almarsson og tvöfaldi morðinginn Þórður Jóhann Eyþórsson handteknir í Guðmundarmálinu. Þeim var sleppt þar sem ekki var hægt að sanna tengsl þeirra við málið.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2018/09/28/hvad-vard-um-gudmund-einarsson/|title=Konan í bílnum stígur fram - Það sem hefur aldrei komið fram um hvarf Guðmundar – Dó hann í bílskúrnum?|date=2018-09-28|website=DV|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Sigursteinn Másson sagði í hlaðvarpsþáttum frá 2023 um hvörf Guðmundar og Geirfinns að nokkuð augljóst væri hver örlög Guðmundar Einarssonar voru, og er það sama kenning sem við kemur Sigurði Stefáni.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232469967d/nalgist-ad-geta-sagt-med-vissu-hvad-vard-um-geirfinn|title=Nálgist að geta sagt með vissu hvað varð um Geirfinn - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2023-02-10|website=visir.is|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> === Geirfinnur Einarsson === Nokkrum mánuðum síðar, þriðjudagskvöldið 19. nóvember 1974, hvarf annar maður, hinn 32 ára Geirfinnur Einarsson. Geirfinnur starfaði við byggingarvinnu og bjó í Keflavík. Hann var tveggja barna faðir. Guðmundur og Geirfinnur voru ekki skyldir, þrátt fyrir að hafa sama föðurnafn. Hvarf Geirfinns þótti afar dularfullt. Kvöldið sem hann hvarf hringdi ókunnur maður í hann og mælti sér mót við hann í Hafnarbúðinni í [[Keflavík]]. Eftir lýsingum vitna á ókunna manninum var gerð leirstytta, sem í hálfkæringi var kölluð „[[Leirfinnur]]“. ==== Kenningar ==== 20. nóvember 1974, tilkynnti maður til lögreglu að hann hafði séð þrjá menn í jakkafötum fara um borð í bát í Keflavík daginn eftir hvarf Geirfinns. Hann sagði að einungis tveir þeirra komu til baka. Kærasta vitnisins sagði einnig að hún hefði fengið hótunarsímtal nokkrum dögum síðar.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2020/01/25/voru-mordingjar-geirfinns-med-hann-vestmannaeyjum-dularfullir-menn-jakkafotum-raenulitill-madur-sagdi-mundu-eftir-mer/|title=Voru morðingjar Geirfinns með hann í Vestmannaeyjum? Dularfullir menn í jakkafötum - Rænulítill maður sagði „mundu eftir mér“|date=2020-01-25|website=DV|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref><ref>{{Citation|title=Guðmundur and Geirfinnur case|date=2024-11-09|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Gu%C3%B0mundur_and_Geirfinnur_case|work=Wikipedia|language=en|access-date=2024-11-20}}</ref> Árið 2016 sagði [[Ómar Ragnarsson]] í bók sinni ''Hyldýpi'' að árið 2002 hafði hann fengið upplýsingar um andlát Geirfinns og hvernig líki hans hafi verið komið fyrir, en að hann hefði ekki getað farið með málið til lögreglu vegna trúnaðar við heimildamenn sína. Hann sagðist ekki muna hvað hópurinn hét sem sagði honum frá þessu, en árið 2014 kom einn þeirra til hans og gaf Ómari leyfi til þess að skrifa bók um málið. Árið 2016 þegar bókin kom út fékk Ómar svo símtal frá leynilegum manni, sem var líklegast sami maður, og sagði honum upprunalegu upplýsingarnar og kom hann með nýjan vinkil á frásögnina.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20161568200d/omar-gleymdi-ad-spyrja-meintan-banamann-geirfinns-hvad-hann-het|title=Ómar gleymdi að spyrja meintan banamann Geirfinns hvað hann hét - Vísir|last=Hólmkelsdóttir|first=Hulda|date=2016-09-08|website=visir.is|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Í sjónvarpsþáttum ''Skandall'' um Guðmundar- og Geirfinnsmálið sem kom út á [[Sjónvarp Símans|Sjónvarpi símans]] árið 2019 var komin upp kenning um aðkomu þáverandi elskhuga eiginkonu Geirfinns, Vilhjálms Svanbergs Helgasonar, á hvarfi hans. Þar kom fram að hann hafi alltaf legið undir grun í málinu og að hann hafi flutt til útlanda þegar að málið var í hámæli. Í sjónvarpsþáttunum var reynt að hafa uppi á Vilhjálmi Svanbergi og var farið heim til hans í íbúð hans í [[Berlín]], en þá hafði fyrrum elskhuginn flúið íbúðina í skyndi til þess að reyna að komast hjá því að tala við þáttagerðarfólkið. Gamall vinur elskuhugans sagði árið 2019 að hann hafi heyrt þann orðróm árum saman að hann hafi horfið.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2019/05/02/geirfinnsmalid-gamall-vinur-elskhugans-tjair-sig-hann-var-einhverjum-vandraedum-med-thessa-konu/|title=Nýtt í Geirfinnsmálinu – Gamall vinur elskhugans tjáir sig – „Hann var í einhverjum vandræðum með þessa konu“|date=2019-05-02|website=DV|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Árið 2022 benti Erla Bolladóttir á að lögreglan rannsakaði aldrei mál Vilhjálms.<ref>{{Cite web|url=https://samstodin.is/2022/10/astmadurinn-var-ekki-rannsakadur-og-fludi-land/|title=Ástmaðurinn var ekki rannsakaður og flúði land|website=Samstöðin|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Í bókinni ''Leitin að Geirfinni'' frá 2024 kom fram að elskhugi eiginkonu Geirfinns hafi verið á heimili Geirfinns þegar hann hvarf og að hann viti hver örlög Geirfinns voru.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2024/11/19/ny-bok-um-hvarf-geirfinns-kemur-ut-i-dag-sagdur-hafa-verid-myrtur-vid-heimili-sitt/|title=Ný bók um hvarf Geirfinns kemur út í dag – Sagður hafa verið myrtur við heimili sitt|date=2024-11-19|website=DV|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Árið 2023 gaf Sigursteinn Másson út hlaðvarpsþætti um Guðmundar- og Geirfinnsmálið þar sem Sigursteinn taldi að sá tímapunktur myndi brátt nálgast þegar það væri hægt að segja með fullu hvað gerðist við Geirfinn. Hann sagði einnig að hann hafi rætt við mann við gerð þáttanna, sem að allar líkur væru á að hann hafi átt ábyrgð á hvarfi Geirfinns, þó að Sigursteinn vildi ekki fullyrða það né gefa út frekari upplýsingar.<ref name=":0" /> Í nóvember 2024, þegar nákvæmlega fimmtíu ár voru liðin frá hvarfi Geirfinns gáfu Sig­urður Björg­vin Sig­urðsson og Jón Ármann Steinsson út bókina ''Leitin að Geirfinni''. Í bókinni sögðu höfundar að þeir vissu hver myrti Geirfinn og hvar hann lét lífið. Þeir sögðu að þeir vissu ekki hvar líki hans var komið fyrir og að morðingi Geirfinns væri enn á lífi, en ekki var hann nafngreindur. Þrátt fyrir það var fyrrum elskhugi eiginkonu Geirfinns, Vilhjálmur Svanberg Helgason, sagður vita hver örlög Geirfinns voru og að hann hafi verið á staðnum er Geirfinnur lést. Í bókinni kom nýtt vitni fram, tíu ára drengur sem á að hafa séð Geirfinn vera myrtann í gegnum glugga. Þar kom fram að nágrannar Geirfinns heyrðu þetta gerast og tilkynntu lögreglunni þetta, en að lögreglan sýndi vísbendingunni engann áhuga.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2024/11/30/leitin-ad-geirfinni-ekki-til-fundar-vid-mann-hafnarbudinni-og-leirfinnur-hringdi-ekki-hann/|title=Leitin að Geirfinni: Fór ekki til fundar við mann í Hafnarbúðinni og „Leirfinnur“ hringdi ekki í hann|date=2024-11-30|website=DV|language=is|access-date=2024-11-30}}</ref> Í bókinni kom einnig fram að [[Leirfinnur]] svokallaði hafi einungis verið að spyrja til vegar og að hann hafi ekki komið nálægt hvarfinu. Í kjölfar útgáfu bókarinnar reyndi Jón Ármann Steinsson, útgefandi bókarinnar, að afhenda gögn og vísbendingar til yfirvalda, en án árangurs.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242652154d/segist-vita-hver-vo-geirfinn|title=Segist vita hver vó Geirfinn - Vísir|last=Þorláksson|first=Tómas Arnar|date=2024-11-19|website=visir.is|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> ==Rannsókn== '''Sævar Ciesielski''' var 19 ára góðkunningi lögreglunnar. Rúmu ári eftir hvarf Geirfinns, í desember 1975, var hann handtekinn ásamt kærustu sinni '''Erlu Bolladóttur''' vegna óskylds máls, fölsunar á póstávísum. En lögregla hafði einnig heyrt orðrómu um aðild hans að hvarfi Geirfinns. Parið átti saman kornunga dóttur. Við yfirheyrslu náði lögregla fram játningu frá Erlu á ávísnafalsinu. Eftir játninguna reyndi lögregla svo að bendla Erlu við hvarf Guðmundar, þar sem þau höfðu verið skólafélagar. Þeim var haldið áfram í gæsluvarðhaldi þar til að játning fékkst með látlausum yfirheyrslum sem stóðu yfir dögum saman, daga og nætur, þar sem sakborningum var ekki leyft að leita sér lögfræðiaðstoðar. Sævar játaði að hann og nokkrir félagar hans hefðu komið að glæpnum. Flestir í vinahópnum tengdust skemmtistaðnum ''Klúbburinn'' og voru flestir á sakaskrá fyrir ýmsa smáglæpi. Sexmenningunum var haldið í gæsluvarðhaldi og einangrun svo mánuðum skipti í [[Síðumúlafangelsið|Síðumúlafangelsinu]], bæði vegna hvarfa þeirra Guðmundar og Geirfinns en líka vegna ótengds fjársvika- og póstsvikamáls sem lögregla hafði til rannsóknar. Þeim var hótað áframhaldandi einangrun væru þau ekki samvinnufús. Sumum þeirra var haldið í gæsluvarðhaldi í meira en 4 ár. Sakborningarnir '''Kristján Viðar''' og '''Tryggvi Rúnar''' játuðu að lokum að hafa orðið Guðmundi að bana. Morðið átti að hafa átt sér stað eftir slagsmál brutust út milli þeirra. Eftir áframhaldandi einangrun játaði '''Albert Klahn''' að hafa aðstoðað félaga sína við að flytja lík Guðmundar og falið það í sprungu í Hafnarfjarðarhrauni. Lögregla hafði nú náð að knýja fram fjölmargar játningar og taldi að hér væri um að ræða alvarlega klíku morðingja, með Sævar sem forsprakka gengisins. Upphafi rannsóknarinnar stýrði [[Valtýr Sigurðsson]], fulltrúi bæjarfógetans í Keflavík. Valtýr gegndi síðar stöðu forstjóra [[Fangelsismálastofnun]]ar 2004 til 2008 og stöðu [[ríkissaksóknari|ríkissaksóknara]] frá 2008 til 2011. Saksóknari í málinu var Þórður Björnsson, ríkissaksóknari. ===Aðkoma þýska rannsóknarforingjans=== Í ágúst 1976 var þýskur rannsóknarforingi á eftirlaunum, [[Karl Schütz]], fenginn til að stýra rannsókn málsins sem þá var í miklum hnút. Karl var þekktur fyrir að hafa brotið á bak [[Rote Armee Fraktion|Rauðu herdeildina]], [[Þýskaland|þýskum]] [[Kommúnismi|kommúnískum]] [[Skæruhernaður|skæruliðasamtökum]]. Í seinni tíð hafa margir sett spurningamerki við hvers vegna óupplýst mannshvörf hér á landi gætu talist verðugt verkefni fyrir þýskan lögreglumann á eftirlaunum sem einkum hafði sérhæft sig í málum er varða öryggi ríkisins. Karl kom á fót starfshóp rannsóknarlögreglumanna. Í starfshópnum störfuðu tíu manns, sem var þá þriðjungur af öllum rannsóknarlögreglum landsins. Rannsóknin miðaði mikið að því að finna mann sem Sævar og Kristján höfðu minnst á í yfirheyrslum og vísað til sem „útlendingslega mannsins“. Taldi lögregla að hér hlyti að vera rætt um '''Guðjón Skarphéðinsson''', sem hafði óneitanlega útlendingslegt yfirbragð yfir sér. Guðjón hafði áður verið bendlaður við fyrri eiturlyfjasmygl Sævars. Þrátt fyrir að Guðjón virtist allur af vilja gerður að aðstoða við rannsóknina glímdi hann við minnisglöp og gat ómögulega lýst förum sínum á fyrri árum. Rannsóknarforinginn Karl beitti sakborningana miklum þrýstingi að veita skriflega játningu á meintum glæp sínum. Sakborningarnir voru teknir út í Hafnarfjarðarhraun þar sem meiningin var að þau gætu bent á líkin. Síðasta játningin í málinu fékkst 8. desember 1976 frá Guðjóni og höfðu þá allir sakborningar veitt skriflega játningu á þætti sínum í morðunum á bæði Guðmundi og Geirfinni. Sönnunargögn fundust engin og sakborningar glímdu allir við þokukennt minni eftir langt gæsluvarðhald. Í janúar 1977 lauk svo rannsókn Karl Schütz eftir sviðsetningu atburða við Dráttarbrautina í Keflavík, en þar töldu rannsóknarlögreglumenn að Geirfinni hefði verið ráðinn bani. Þrátt fyrir umfangsmikla leit fannst ekki lík Geirfinns. ==Dómur== Fyrsti dómur féll í [[Héraðsdómur Reykjavíkur|héraðsdómi Reykjavíkur]] í desember 1977. Ungmennin voru fundin sek og dæmd til fangelsisvistar, þar af fékk Sævar þyngsta dóminn og var dæmdur í ævilangt fangelsi. Í dómi Hæstaréttar árið 1980 var sekt ungmennanna staðfest.<ref>[http://www.rikissaksoknari.is/media/arsskyrslur/Domur-i-mali-Haestrettar-nr.-214.1978.pdf dómur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227192859/http://www.rikissaksoknari.is/media/arsskyrslur/Domur-i-mali-Haestrettar-nr.-214.1978.pdf |date=2017-02-27}}</ref> Fangelsisdómur var mildaður hjá flestum, og var Sævar þá dæmdur í 17 ára fangelsi. Guðmundar- og Geirfinnsmálið hefur verið í umræðu í þjóðfélaginu í a.m.k. tvo áratugi, en algjör skortur var á sönnunargögnum fyrir utan játningar sakborninga, sem þau hafa öll dregið til baka og hefur umræðan síðustu ár snúist um rannsóknaraðferðir [[lögregla|lögreglu]] og meint harðræði við rannsókn málsins. ==Endurupptaka Guðmundar- og Geirfinnsmálsins== Einn sakborninga, Sævar Ciesielski, reyndi að fá málið tekið upp að nýju árið 1996, en án árangurs. Í umræðu um réttarfarsdómstól á Alþingi hinn 6. október 1998 kom [[Davíð Oddsson]] mörgum á óvart er hann hvatti til endurupptöku Guðmundar- og Geirfinnsmálsins. Guðmundar- og Geirfinnsmálið var tekið upp á ný af Hæstarétti Íslands árið 2018. Þann 27. september sama ár voru allir hinir dómteknu í málinu sýknaðir.<ref name="visir-2018-09-27">{{cite news |author1=Sunna Kristín Hilmarsdóttir |title=Allir sýknaðir í Guðmundar- og Geirfinnsmálunum |url=http://www.visir.is/g/2018180929054/allir-syknadir-i-gudmundar-og-geirfinnsmalunum |accessdate=27. september 2018 |work=[[Vísir.is]] |date=27. september 2018}}</ref> Daginn eftir bað [[Katrín Jakobsdóttir]], forsætisráðherra, fyrrverandi sakborningana afsökunar fyrir hönd ríkisstjórnarinnar.<ref>{{cite news |title=Katrín biður fyrrverandi sakborninga afsökunar |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/09/28/katrin_bidst_afsokunar/ |accessdate=30. september 2018 |work=[[mbl.is]] |date=28. september 2018}}</ref> Guðmundar- og Geirfinnsmálið hefur verið gagnrýnt fyrir að draga fram [[:en:False memory|falskar minningar]] hjá sakborningunum, bæði með harkalegum yfirheyrsluaðferðum og með að draga sakborninga á staði og láta þá leika glæpi sína eftir. Helsti gagnrýnandi þess hefur verið [[Gísli H. Guðjónsson]] [[réttarsálfræði]]ngur. == Sakborningar == === Sævar Marinó Ciesielski ''(f. 1955, d. 2011)'' === Sævari var haldið í gæsluvarðhaldi í samanlagt 1.533 daga. Hann fékk þyngsta dóminn af öllum sakborningum. Héraðsdómur dæmdi hann í ævilangt fangelsi, en Hæstiréttur mildaði hann niður í 17 ára fangelsisvist. Sævar var laus úr fangelsi eftir 9 ár. Einangrunarvistin hafði langvarandi skaðlegar afleiðingar á Sævar.<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/g/2017170229234|title=„Ég vaknaði kannski upp með andfælum og öskrum“ - Vísir|website=visir.is}}</ref> Sævar lést af slysförum árið 2011. Faðir Sævars var veðurfræðingur frá [[Kraká]], [[Pólland]]i. === Kristján Viðar Júlíusson ''(f. 1955, d. 2021)'' === Kristján hafði áður lent í kasti við lögin vegna eiturlyfja og innbrota. Kristjáni var haldið í gæsluvarðhaldi í 1.522 daga. Hæstiréttur dæmdi hann í 16 ára fangelsi. === Tryggvi Rúnar Leifsson ''(f. 1951, d. 2009)'' === Tryggva var haldið í gæsluvarðhaldi í 1.535 daga. Hann var dæmdur í 13 ára fangelsi. === Guðjón Skarphéðinsson ''(f. 1943)'' === Guðjóni var haldið í gæsluvarðhaldi í 1.202 daga. Hann var dæmdur í 10 ára fangelsi en var laus eftir 4 ár. [[Vigdís Finnbogadóttir]], [[forseti Íslands]], veitti Guðjóni [[uppreist æru]] árið 1995 (þ.e. að hann fékk á ný öll sín réttindi sem borgari). Eftir lausn sína úr fangelsi gerðist Guðjón [[prestur]] og starfaði sem [[sóknarprestur]] í [[Staðarstaður|Staðarstað]]. === Albert Klahn Skaftason ''(f. 1955)'' === Einu afskipti lögreglu af Alberti höfðu verið vegna vörslu [[kannabis]]. Alberti var haldið í gæsluvarðhaldi í 118 daga. Hann var dæmdur í 1 árs fangelsi. === Erla Bolladóttir ''(f. 1955)'' === Erlu var haldið í gæsluvarðhaldi í 239 daga. Hún var dæmd í 3 ára fangelsi í Hæstarétti. == Tengt efni == * [[Leirfinnur]] == Tenglar == * [https://timarit.is/page/3060567?iabr=on#page/n4/mode/1up ''Hótanir og ónæði leiddu til handtöku fjörmenninganna''], Dagblaðið, 27. mars 1976, bls. 5 * [https://timarit.is/page/2849806?iabr=on#page/n0/mode/1up ''Játar að hafa skotið Geirfinn Einarsson''], Þjóðviljinn, 11. maí 1976, bls. 1 * [https://timarit.is/page/3676568?iabr=on#page/n3/mode/2up ''Rannsókn Geirfinnsmálsins misheppnuð frá upphafi''], Mánudagsblaðið, 24. maí 1976, bls. 4–6 *{{vefheimild|url=https://www.mal214.com/|titill=Mál 214: Hæstaréttarmál nr. 214/1978 – Guðmundar- og Geirfinnsmál|mánuðurskoðað=1. mars|árskoðað=2006}} *[http://www.gamli.sigurfreyr.com/eftirmali.html Eftirmáli við endurupptökubeiðni Sævars Ciesielskis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305021436/http://gamli.sigurfreyr.com/eftirmali.html |date=2016-03-05 }} === Erlendir tenglar === * [https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-sh/the_reykjavik_confessions „The Reykjavik Confessions“; grein af BBC.co.uk] [[Flokkur:Íslensk sakamál]] == Tilvísanir == <references /> ita3l3lt3n8x8hy3izk5r43toiz14xg 1964338 1964335 2026-05-26T06:18:27Z Bjarki S 9 tek aftur, það er rétt að lögreglu var tilkynnt um þetta 2016. breyti heimild beint í Fréttablaðið fremur en grein DV sem vitnar í FB og tek út ensku WP sem heimild 1964338 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright infobox" style="padding: 0.2em;border: none;max-width:350px;" ! colspan="2" style="background:lightpink;" |<div style="font-size:120%">Guðmundar- og <br />Geirfinnsmálið</div> <div style="font-weight: normal">Mannshvarf og sakamál</div> |- | colspan="2" style="background:none;border: none;" | |- ! colspan="2" |Mannshvörf |- | colspan="2" style="text-align:center; border-bottom: none"|'''Guðmundur Einarsson''' ''(f. 1955)'' |- ! style="border-top: none; border-right: none; background: none; text-align: left;" | Horfinn | style="border-top: none; border-left: none; " | 26. janúar 1974 ''(18 ára)'' |- | colspan="2" style="text-align:center; border-bottom: none"|'''Geirfinnur Einarsson''' ''(f. 1942)'' |- ! style="border-top: none; border-right: none; background: none; text-align: left;" | Horfinn | style="border-top: none; border-left: none;" | 19. nóvember 1974 ''(32 ára)'' |- | colspan="2" style="background:none;border: none;" | |- ! colspan="2" |Sakborningar |- | colspan="2"| '''Sævar Ciesielski''' ''(f. 1955, d. 2011)''<br /> '''Kristján Viðar Júlíusson''' ''(f. 1955, d. 2021)''<br /> '''Tryggvi Rúnar Leifsson''' ''(f. 1951, d. 2009)''<br /> '''Guðjón Skarphéðinsson''' ''(f. 1943)''<br /> '''Albert Klahn Skaftason''' ''(f. 1955)''<br /> '''Erla Bolladóttir''' ''(f. 1955)'' |} '''Guðmundar- og Geirfinnsmálið''' er viðamikið sakamál sem snýr að óútskýrðu hvarfi tveggja manna árið 1974, Guðmundi og Geirfinni. Sex manns fengu dóm vegna aðkomu sinnar að málinu, þau höfðu játað að hafa orðið mönnunum að bana eftir langar yfirheyrslur og vistun í einangrun, þrátt fyrir að engin sönnunargögn hefðu komið fram sem bendluðu þau við málið. Málið var tekið upp að nýju árið 2018, 44 árum eftir hvörfin. Sýknaði [[Hæstiréttur Íslands|Hæstiréttur]] þá alla sakborninga, að undanskilinni Erlu.<ref>{{cite web|url=https://www.haestirettur.is/domar/domur/?id=34b0664d-10ee-4f6d-917e-67ed04c3bc5c|title=Dómur Hæstaréttar, mál númer 521/2017|website=www.haestirettur.is}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Lík Guðmundar og Geirfinns hafa aldrei fundist. ==Mannshvörf== === Guðmundur Einarsson === Guðmundur var 18 ára verkamaður sem hafði farið með félögum sínum á dansleik í Alþýðuhúsinu í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] laugardagskvöldið 26. janúar 1974. Hann varð viðskila við vini sína og sást síðast til hans ásamt öðrum manni á götu í Hafnarfirði þar sem þeir reyndu að húkka sér far. Talið var að hann væri með Kristjáni Viðari Júlíussyni, skólafélaga sínum. Ekki sást aftur til Guðmundar. Leitað var að honum í hrauninu í Hafnarfirði, en leitinni var hætt vegna mikils fannfergis. ==== Kenningar ==== Árið 2014 kom fram vitni; kærasta Malaga-fangans svokallaða, Sigurðs Stefáns Almarssonar. Hún sagði að Sævar Ciesielski og Kristján Viðar Júlíusson gætu látið fólk hverfa og hélt hún að um Guðmund væri að ræða. Einnig sagði vitnið að Sigurður Stefán hafi líklegast átt alla sök á hvarfi Guðmundar en að hann hafi aldrei viðurkennt ábyrgðina beint. Árið 2015 var upprunalega vitnið sem sá Guðmund og Kristján á leið inn í bíl aftur yfirheyrt og sagði það að bíllinn keyrði á Guðmund þegar hann sást síðast. Samferðakona vitnisins sagði hinsvegar frá því að Guðmundur hafi farið inn í bílinn. Við brottför úr bílnum sagði hún frá því að Guðmundur hafði verið í „slæmu ástandi“.<ref>{{Citation|title=Guðmundur and Geirfinnur case|date=2024-11-09|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Gu%C3%B0mundur_and_Geirfinnur_case|work=Wikipedia|language=en|access-date=2024-11-20}}</ref> Vitnið sem var kærasta Sigurðs Stefáns sagði að kvöldið 26. janúar var hann að skutla piltum heim til sín, og var hann farþegi í bílnum sem keyrði á Guðmund. Einn piltanna var alveg kylliflatur í bílnum sem var líklegast Guðmundur. Sigurður Stefán skutlaði kærustu sinni heim til hennar og sagði að hann myndi síðan skutla piltinum heim, sem líklegast var Guðmundur. Kærasta Sigurðs sagði að það væri eins og pilturinn væri dottandi og að hann leit út eins og að hann vissi eins og eitthvað slæmt myndi koma fyrir hann. Þann 27. janúar 1974 var bíll Sigurðar Stefáns geymdur í bílskúr hans við hús hans í Laugardalnum. Kærasta hans sagði að grænn segldúkur væri yfir bílnum. Henni var stranglega bannað að koma nálægt bílnum og í eitt sinn þegar hún leit inn um bílskúrsgluggann var henni skammað. Bíllinn var geymdur þarna í þrjá daga að hennar sögn og sagði hún að henni þætti líklegt að líki Guðmundar var komið fyrir í bílnum. Kærasta hans sagði að Sigurður Stefán hafi verið á nálum á þessum tíma og einangrað hana, og að hann hafi bannað henni að tala við nokkurn mann um umrætt kvöld, 26. janúar 1974. Sigurður Stefán á að hafa viðurkennt morðið á Guðmundi fyrir tveimur manneskjum, þeim Erlu Bolladóttur og Sigursteini Mássyni, að þeirra sögn.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2018/09/28/hvad-vard-um-gudmund-einarsson/|title=Konan í bílnum stígur fram - Það sem hefur aldrei komið fram um hvarf Guðmundar – Dó hann í bílskúrnum?|date=2018-09-28|website=DV|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Árið 1978 sagði Sigurður Stefán að lík bæði Guðmundar og Geirfinns væri að finna í bakgarði á Grettisgötu og að Kristján Viðar hafi sagt honum það.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/02/24/farthegi_i_bil_sem_ekid_var_a_gudmund/|title=Var farþegi í bíl sem ekið var á Guðmund|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Árið 2016 voru Sigurður Stefán Almarsson og tvöfaldi morðinginn Þórður Jóhann Eyþórsson handteknir í Guðmundarmálinu. Þeim var sleppt þar sem ekki var hægt að sanna tengsl þeirra við málið.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2018/09/28/hvad-vard-um-gudmund-einarsson/|title=Konan í bílnum stígur fram - Það sem hefur aldrei komið fram um hvarf Guðmundar – Dó hann í bílskúrnum?|date=2018-09-28|website=DV|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Sigursteinn Másson sagði í hlaðvarpsþáttum frá 2023 um hvörf Guðmundar og Geirfinns að nokkuð augljóst væri hver örlög Guðmundar Einarssonar voru, og er það sama kenning sem við kemur Sigurði Stefáni.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232469967d/nalgist-ad-geta-sagt-med-vissu-hvad-vard-um-geirfinn|title=Nálgist að geta sagt með vissu hvað varð um Geirfinn - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2023-02-10|website=visir.is|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> === Geirfinnur Einarsson === Nokkrum mánuðum síðar, þriðjudagskvöldið 19. nóvember 1974, hvarf annar maður, hinn 32 ára Geirfinnur Einarsson. Geirfinnur starfaði við byggingarvinnu og bjó í Keflavík. Hann var tveggja barna faðir. Guðmundur og Geirfinnur voru ekki skyldir, þrátt fyrir að hafa sama föðurnafn. Hvarf Geirfinns þótti afar dularfullt. Kvöldið sem hann hvarf hringdi ókunnur maður í hann og mælti sér mót við hann í Hafnarbúðinni í [[Keflavík]]. Eftir lýsingum vitna á ókunna manninum var gerð leirstytta, sem í hálfkæringi var kölluð „[[Leirfinnur]]“. ==== Kenningar ==== Árið 2016 tilkynnti maður til lögreglu að hann hafði séð þrjá menn í jakkafötum fara um borð í bát í Keflavík 20. nóvember 1974, daginn eftir hvarf Geirfinns. Hann sagði að einungis tveir þeirra hafi komið til baka. Kærasta vitnisins sagði einnig að hún hefði fengið hótunarsímtal nokkrum dögum síðar.<ref>{{Tímarit.is|7220017|Ábending um Geirfinn enn í rannsókn|útgáfudagsetning=25. janúar 2020|blað=Fréttablaðið|höfundur=Aðalheiður Ámundadóttir|blaðsíða=8|skoðað=26. maí 2026}}</ref> Árið 2016 sagði [[Ómar Ragnarsson]] í bók sinni ''Hyldýpi'' að árið 2002 hafði hann fengið upplýsingar um andlát Geirfinns og hvernig líki hans hafi verið komið fyrir, en að hann hefði ekki getað farið með málið til lögreglu vegna trúnaðar við heimildamenn sína. Hann sagðist ekki muna hvað hópurinn hét sem sagði honum frá þessu, en árið 2014 kom einn þeirra til hans og gaf Ómari leyfi til þess að skrifa bók um málið. Árið 2016 þegar bókin kom út fékk Ómar svo símtal frá leynilegum manni, sem var líklegast sami maður, og sagði honum upprunalegu upplýsingarnar og kom hann með nýjan vinkil á frásögnina.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20161568200d/omar-gleymdi-ad-spyrja-meintan-banamann-geirfinns-hvad-hann-het|title=Ómar gleymdi að spyrja meintan banamann Geirfinns hvað hann hét - Vísir|last=Hólmkelsdóttir|first=Hulda|date=2016-09-08|website=visir.is|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Í sjónvarpsþáttum ''Skandall'' um Guðmundar- og Geirfinnsmálið sem kom út á [[Sjónvarp Símans|Sjónvarpi símans]] árið 2019 var komin upp kenning um aðkomu þáverandi elskhuga eiginkonu Geirfinns, Vilhjálms Svanbergs Helgasonar, á hvarfi hans. Þar kom fram að hann hafi alltaf legið undir grun í málinu og að hann hafi flutt til útlanda þegar að málið var í hámæli. Í sjónvarpsþáttunum var reynt að hafa uppi á Vilhjálmi Svanbergi og var farið heim til hans í íbúð hans í [[Berlín]], en þá hafði fyrrum elskhuginn flúið íbúðina í skyndi til þess að reyna að komast hjá því að tala við þáttagerðarfólkið. Gamall vinur elskuhugans sagði árið 2019 að hann hafi heyrt þann orðróm árum saman að hann hafi horfið.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2019/05/02/geirfinnsmalid-gamall-vinur-elskhugans-tjair-sig-hann-var-einhverjum-vandraedum-med-thessa-konu/|title=Nýtt í Geirfinnsmálinu – Gamall vinur elskhugans tjáir sig – „Hann var í einhverjum vandræðum með þessa konu“|date=2019-05-02|website=DV|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Árið 2022 benti Erla Bolladóttir á að lögreglan rannsakaði aldrei mál Vilhjálms.<ref>{{Cite web|url=https://samstodin.is/2022/10/astmadurinn-var-ekki-rannsakadur-og-fludi-land/|title=Ástmaðurinn var ekki rannsakaður og flúði land|website=Samstöðin|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Í bókinni ''Leitin að Geirfinni'' frá 2024 kom fram að elskhugi eiginkonu Geirfinns hafi verið á heimili Geirfinns þegar hann hvarf og að hann viti hver örlög Geirfinns voru.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2024/11/19/ny-bok-um-hvarf-geirfinns-kemur-ut-i-dag-sagdur-hafa-verid-myrtur-vid-heimili-sitt/|title=Ný bók um hvarf Geirfinns kemur út í dag – Sagður hafa verið myrtur við heimili sitt|date=2024-11-19|website=DV|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> Árið 2023 gaf Sigursteinn Másson út hlaðvarpsþætti um Guðmundar- og Geirfinnsmálið þar sem Sigursteinn taldi að sá tímapunktur myndi brátt nálgast þegar það væri hægt að segja með fullu hvað gerðist við Geirfinn. Hann sagði einnig að hann hafi rætt við mann við gerð þáttanna, sem að allar líkur væru á að hann hafi átt ábyrgð á hvarfi Geirfinns, þó að Sigursteinn vildi ekki fullyrða það né gefa út frekari upplýsingar.<ref name=":0" /> Í nóvember 2024, þegar nákvæmlega fimmtíu ár voru liðin frá hvarfi Geirfinns gáfu Sig­urður Björg­vin Sig­urðsson og Jón Ármann Steinsson út bókina ''Leitin að Geirfinni''. Í bókinni sögðu höfundar að þeir vissu hver myrti Geirfinn og hvar hann lét lífið. Þeir sögðu að þeir vissu ekki hvar líki hans var komið fyrir og að morðingi Geirfinns væri enn á lífi, en ekki var hann nafngreindur. Þrátt fyrir það var fyrrum elskhugi eiginkonu Geirfinns, Vilhjálmur Svanberg Helgason, sagður vita hver örlög Geirfinns voru og að hann hafi verið á staðnum er Geirfinnur lést. Í bókinni kom nýtt vitni fram, tíu ára drengur sem á að hafa séð Geirfinn vera myrtann í gegnum glugga. Þar kom fram að nágrannar Geirfinns heyrðu þetta gerast og tilkynntu lögreglunni þetta, en að lögreglan sýndi vísbendingunni engann áhuga.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2024/11/30/leitin-ad-geirfinni-ekki-til-fundar-vid-mann-hafnarbudinni-og-leirfinnur-hringdi-ekki-hann/|title=Leitin að Geirfinni: Fór ekki til fundar við mann í Hafnarbúðinni og „Leirfinnur“ hringdi ekki í hann|date=2024-11-30|website=DV|language=is|access-date=2024-11-30}}</ref> Í bókinni kom einnig fram að [[Leirfinnur]] svokallaði hafi einungis verið að spyrja til vegar og að hann hafi ekki komið nálægt hvarfinu. Í kjölfar útgáfu bókarinnar reyndi Jón Ármann Steinsson, útgefandi bókarinnar, að afhenda gögn og vísbendingar til yfirvalda, en án árangurs.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242652154d/segist-vita-hver-vo-geirfinn|title=Segist vita hver vó Geirfinn - Vísir|last=Þorláksson|first=Tómas Arnar|date=2024-11-19|website=visir.is|language=is|access-date=2024-11-20}}</ref> ==Rannsókn== '''Sævar Ciesielski''' var 19 ára góðkunningi lögreglunnar. Rúmu ári eftir hvarf Geirfinns, í desember 1975, var hann handtekinn ásamt kærustu sinni '''Erlu Bolladóttur''' vegna óskylds máls, fölsunar á póstávísum. En lögregla hafði einnig heyrt orðrómu um aðild hans að hvarfi Geirfinns. Parið átti saman kornunga dóttur. Við yfirheyrslu náði lögregla fram játningu frá Erlu á ávísnafalsinu. Eftir játninguna reyndi lögregla svo að bendla Erlu við hvarf Guðmundar, þar sem þau höfðu verið skólafélagar. Þeim var haldið áfram í gæsluvarðhaldi þar til að játning fékkst með látlausum yfirheyrslum sem stóðu yfir dögum saman, daga og nætur, þar sem sakborningum var ekki leyft að leita sér lögfræðiaðstoðar. Sævar játaði að hann og nokkrir félagar hans hefðu komið að glæpnum. Flestir í vinahópnum tengdust skemmtistaðnum ''Klúbburinn'' og voru flestir á sakaskrá fyrir ýmsa smáglæpi. Sexmenningunum var haldið í gæsluvarðhaldi og einangrun svo mánuðum skipti í [[Síðumúlafangelsið|Síðumúlafangelsinu]], bæði vegna hvarfa þeirra Guðmundar og Geirfinns en líka vegna ótengds fjársvika- og póstsvikamáls sem lögregla hafði til rannsóknar. Þeim var hótað áframhaldandi einangrun væru þau ekki samvinnufús. Sumum þeirra var haldið í gæsluvarðhaldi í meira en 4 ár. Sakborningarnir '''Kristján Viðar''' og '''Tryggvi Rúnar''' játuðu að lokum að hafa orðið Guðmundi að bana. Morðið átti að hafa átt sér stað eftir slagsmál brutust út milli þeirra. Eftir áframhaldandi einangrun játaði '''Albert Klahn''' að hafa aðstoðað félaga sína við að flytja lík Guðmundar og falið það í sprungu í Hafnarfjarðarhrauni. Lögregla hafði nú náð að knýja fram fjölmargar játningar og taldi að hér væri um að ræða alvarlega klíku morðingja, með Sævar sem forsprakka gengisins. Upphafi rannsóknarinnar stýrði [[Valtýr Sigurðsson]], fulltrúi bæjarfógetans í Keflavík. Valtýr gegndi síðar stöðu forstjóra [[Fangelsismálastofnun]]ar 2004 til 2008 og stöðu [[ríkissaksóknari|ríkissaksóknara]] frá 2008 til 2011. Saksóknari í málinu var Þórður Björnsson, ríkissaksóknari. ===Aðkoma þýska rannsóknarforingjans=== Í ágúst 1976 var þýskur rannsóknarforingi á eftirlaunum, [[Karl Schütz]], fenginn til að stýra rannsókn málsins sem þá var í miklum hnút. Karl var þekktur fyrir að hafa brotið á bak [[Rote Armee Fraktion|Rauðu herdeildina]], [[Þýskaland|þýskum]] [[Kommúnismi|kommúnískum]] [[Skæruhernaður|skæruliðasamtökum]]. Í seinni tíð hafa margir sett spurningamerki við hvers vegna óupplýst mannshvörf hér á landi gætu talist verðugt verkefni fyrir þýskan lögreglumann á eftirlaunum sem einkum hafði sérhæft sig í málum er varða öryggi ríkisins. Karl kom á fót starfshóp rannsóknarlögreglumanna. Í starfshópnum störfuðu tíu manns, sem var þá þriðjungur af öllum rannsóknarlögreglum landsins. Rannsóknin miðaði mikið að því að finna mann sem Sævar og Kristján höfðu minnst á í yfirheyrslum og vísað til sem „útlendingslega mannsins“. Taldi lögregla að hér hlyti að vera rætt um '''Guðjón Skarphéðinsson''', sem hafði óneitanlega útlendingslegt yfirbragð yfir sér. Guðjón hafði áður verið bendlaður við fyrri eiturlyfjasmygl Sævars. Þrátt fyrir að Guðjón virtist allur af vilja gerður að aðstoða við rannsóknina glímdi hann við minnisglöp og gat ómögulega lýst förum sínum á fyrri árum. Rannsóknarforinginn Karl beitti sakborningana miklum þrýstingi að veita skriflega játningu á meintum glæp sínum. Sakborningarnir voru teknir út í Hafnarfjarðarhraun þar sem meiningin var að þau gætu bent á líkin. Síðasta játningin í málinu fékkst 8. desember 1976 frá Guðjóni og höfðu þá allir sakborningar veitt skriflega játningu á þætti sínum í morðunum á bæði Guðmundi og Geirfinni. Sönnunargögn fundust engin og sakborningar glímdu allir við þokukennt minni eftir langt gæsluvarðhald. Í janúar 1977 lauk svo rannsókn Karl Schütz eftir sviðsetningu atburða við Dráttarbrautina í Keflavík, en þar töldu rannsóknarlögreglumenn að Geirfinni hefði verið ráðinn bani. Þrátt fyrir umfangsmikla leit fannst ekki lík Geirfinns. ==Dómur== Fyrsti dómur féll í [[Héraðsdómur Reykjavíkur|héraðsdómi Reykjavíkur]] í desember 1977. Ungmennin voru fundin sek og dæmd til fangelsisvistar, þar af fékk Sævar þyngsta dóminn og var dæmdur í ævilangt fangelsi. Í dómi Hæstaréttar árið 1980 var sekt ungmennanna staðfest.<ref>[http://www.rikissaksoknari.is/media/arsskyrslur/Domur-i-mali-Haestrettar-nr.-214.1978.pdf dómur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170227192859/http://www.rikissaksoknari.is/media/arsskyrslur/Domur-i-mali-Haestrettar-nr.-214.1978.pdf |date=2017-02-27}}</ref> Fangelsisdómur var mildaður hjá flestum, og var Sævar þá dæmdur í 17 ára fangelsi. Guðmundar- og Geirfinnsmálið hefur verið í umræðu í þjóðfélaginu í a.m.k. tvo áratugi, en algjör skortur var á sönnunargögnum fyrir utan játningar sakborninga, sem þau hafa öll dregið til baka og hefur umræðan síðustu ár snúist um rannsóknaraðferðir [[lögregla|lögreglu]] og meint harðræði við rannsókn málsins. ==Endurupptaka Guðmundar- og Geirfinnsmálsins== Einn sakborninga, Sævar Ciesielski, reyndi að fá málið tekið upp að nýju árið 1996, en án árangurs. Í umræðu um réttarfarsdómstól á Alþingi hinn 6. október 1998 kom [[Davíð Oddsson]] mörgum á óvart er hann hvatti til endurupptöku Guðmundar- og Geirfinnsmálsins. Guðmundar- og Geirfinnsmálið var tekið upp á ný af Hæstarétti Íslands árið 2018. Þann 27. september sama ár voru allir hinir dómteknu í málinu sýknaðir.<ref name="visir-2018-09-27">{{cite news |author1=Sunna Kristín Hilmarsdóttir |title=Allir sýknaðir í Guðmundar- og Geirfinnsmálunum |url=http://www.visir.is/g/2018180929054/allir-syknadir-i-gudmundar-og-geirfinnsmalunum |accessdate=27. september 2018 |work=[[Vísir.is]] |date=27. september 2018}}</ref> Daginn eftir bað [[Katrín Jakobsdóttir]], forsætisráðherra, fyrrverandi sakborningana afsökunar fyrir hönd ríkisstjórnarinnar.<ref>{{cite news |title=Katrín biður fyrrverandi sakborninga afsökunar |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/09/28/katrin_bidst_afsokunar/ |accessdate=30. september 2018 |work=[[mbl.is]] |date=28. september 2018}}</ref> Guðmundar- og Geirfinnsmálið hefur verið gagnrýnt fyrir að draga fram [[:en:False memory|falskar minningar]] hjá sakborningunum, bæði með harkalegum yfirheyrsluaðferðum og með að draga sakborninga á staði og láta þá leika glæpi sína eftir. Helsti gagnrýnandi þess hefur verið [[Gísli H. Guðjónsson]] [[réttarsálfræði]]ngur. == Sakborningar == === Sævar Marinó Ciesielski ''(f. 1955, d. 2011)'' === Sævari var haldið í gæsluvarðhaldi í samanlagt 1.533 daga. Hann fékk þyngsta dóminn af öllum sakborningum. Héraðsdómur dæmdi hann í ævilangt fangelsi, en Hæstiréttur mildaði hann niður í 17 ára fangelsisvist. Sævar var laus úr fangelsi eftir 9 ár. Einangrunarvistin hafði langvarandi skaðlegar afleiðingar á Sævar.<ref>{{cite web|url=http://www.visir.is/g/2017170229234|title=„Ég vaknaði kannski upp með andfælum og öskrum“ - Vísir|website=visir.is}}</ref> Sævar lést af slysförum árið 2011. Faðir Sævars var veðurfræðingur frá [[Kraká]], [[Pólland]]i. === Kristján Viðar Júlíusson ''(f. 1955, d. 2021)'' === Kristján hafði áður lent í kasti við lögin vegna eiturlyfja og innbrota. Kristjáni var haldið í gæsluvarðhaldi í 1.522 daga. Hæstiréttur dæmdi hann í 16 ára fangelsi. === Tryggvi Rúnar Leifsson ''(f. 1951, d. 2009)'' === Tryggva var haldið í gæsluvarðhaldi í 1.535 daga. Hann var dæmdur í 13 ára fangelsi. === Guðjón Skarphéðinsson ''(f. 1943)'' === Guðjóni var haldið í gæsluvarðhaldi í 1.202 daga. Hann var dæmdur í 10 ára fangelsi en var laus eftir 4 ár. [[Vigdís Finnbogadóttir]], [[forseti Íslands]], veitti Guðjóni [[uppreist æru]] árið 1995 (þ.e. að hann fékk á ný öll sín réttindi sem borgari). Eftir lausn sína úr fangelsi gerðist Guðjón [[prestur]] og starfaði sem [[sóknarprestur]] í [[Staðarstaður|Staðarstað]]. === Albert Klahn Skaftason ''(f. 1955)'' === Einu afskipti lögreglu af Alberti höfðu verið vegna vörslu [[kannabis]]. Alberti var haldið í gæsluvarðhaldi í 118 daga. Hann var dæmdur í 1 árs fangelsi. === Erla Bolladóttir ''(f. 1955)'' === Erlu var haldið í gæsluvarðhaldi í 239 daga. Hún var dæmd í 3 ára fangelsi í Hæstarétti. == Tengt efni == * [[Leirfinnur]] == Tenglar == * [https://timarit.is/page/3060567?iabr=on#page/n4/mode/1up ''Hótanir og ónæði leiddu til handtöku fjörmenninganna''], Dagblaðið, 27. mars 1976, bls. 5 * [https://timarit.is/page/2849806?iabr=on#page/n0/mode/1up ''Játar að hafa skotið Geirfinn Einarsson''], Þjóðviljinn, 11. maí 1976, bls. 1 * [https://timarit.is/page/3676568?iabr=on#page/n3/mode/2up ''Rannsókn Geirfinnsmálsins misheppnuð frá upphafi''], Mánudagsblaðið, 24. maí 1976, bls. 4–6 *{{vefheimild|url=https://www.mal214.com/|titill=Mál 214: Hæstaréttarmál nr. 214/1978 – Guðmundar- og Geirfinnsmál|mánuðurskoðað=1. mars|árskoðað=2006}} *[http://www.gamli.sigurfreyr.com/eftirmali.html Eftirmáli við endurupptökubeiðni Sævars Ciesielskis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305021436/http://gamli.sigurfreyr.com/eftirmali.html |date=2016-03-05 }} === Erlendir tenglar === * [https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-sh/the_reykjavik_confessions „The Reykjavik Confessions“; grein af BBC.co.uk] [[Flokkur:Íslensk sakamál]] == Tilvísanir == <references /> akg8g2g7xvvt7qxopytstqur5c85umr Nerva 0 29826 1964304 1533206 2026-05-25T22:00:34Z TKSnaevarr 53243 1964304 wikitext text/x-wiki {{Rómverskur keisari | Nafn = Nerva | Titill = Rómverskur keisari | image_name = Nerva Tivoli Massimo.jpg | valdatími = 96 – 98 | fæddur = 8. nóvember 30 | fæðingarstaður = Narni, Ítalíu | dáinn = 27. janúar 98 | dánarstaður = Róm | forveri = [[Dómitíanus]] | eftirmaður = [[Trajanus]] | faðir = Marcus Cocceius Nerva | móðir = Sergia Plautilla | fæðingarnafn = Marcus Cocceius Nerva | nafn_sem_keisari = Marcus Cocceius Nerva Caesar Augustus | ætt = Nervu-Antoninska ættin | tímabil = [[Góðu keisararnir fimm]] | }} '''Marcus Cocceius Nerva''' ([[8. nóvember]] [[30]]<ref>Aurelius Victor segir árið vera 35 (Caes. 12.11), Dio Cassius (68.4.4) segir árið vera 30. Almennt er talið að síðara ártalið sé rétt.</ref> – [[27. janúar]] [[98]]) var [[Rómverskur keisari|keisari]] í [[Rómaveldi]] eftir dauða [[Domitíanus]]ar árið [[96]] þar til hann lést árið 98. Þrátt fyrir stutta valdatíð hefur Nerva verið talinn fyrstur hina svonefndu „[[Góðu keisararnir fimm|fimm góðu keisara]]“ sem réðu frá 96 til [[180]] e.kr. Nerva var fyrsti keisarinn til að velja sér eftirmann á meðal þeirra sem hæfastir voru og ættleiða hann frekar en að velja eftirmann sinn meðal skyldmenna eins og tíðkaðist áður og gat þessi hefð af sér hina fyrrnefndu „[[Góðu keisararnir fimm|fimm góðu keisara]]“. == Yfirlit == === Fjölskylda === Nerva var fæddur í borginni [[Narni]] rúmum 80 km norður af [[Róm]] í fjölskyldu Marcus Cocceius Nerva og [[Sergia Plautilla]]. Fornar heimildir segja að hann hafi annaðhvort verið fæddur [[30]] eða [[35]] í þá virðulegu ætt. Faðir hans [[Nerva eldri]] var [[rómverska öldungaráðið|öldungaráðsmaður]] og afi hans sem bar einnig sama nafn og Nerva var í keisaralega aðstoðarliði [[Tíberíus]]ar um það leiti sem Nerva fæddist. === Þjóðfélagsþjónusta === [[Mynd:Bust of emperor Nerva.jpg|thumb|right|150px|brjóstmynd af Nerva frá einkasafni.]] Ekki er mikið vitað um fyrrihluta ferils Nerva. Þó er ekki talið líklegt að hann hafi farið hinar hefbundnu leiðir eins og í herinn sem tíðkaðist yfirleitt á tímum Rómaveldis. Samkvæmt [[Tacítus]]i var Nerva kosinn [[praetor]] á valdatíma [[Neró]]s árið [[65]] og lék þar Nerva mikilvægt hlutverk í að svifta hulunni af pisonian samsærinu og fékk fyrir það mikinn heiður og styttur af sér í kringum höllina. Nerva og [[Vespasíanus]] störfuðu báðir sem aðstoðarmenn Nerós og því er ekki fráleitt að Nerva hafi þurft að gæta hins unga [[Domitíanus]]ar þegar Vespasíus var sendur í burtu til að kveða niður gyðingauppreisnina árið [[67]]. Í kjölfarð á dauða Nerós árið [[68]] var Nerva hliðhollur flavísku ættinni á meðan borgarastyröldinni stóð árið [[69]], hinu svokallaða [[ár keisaranna fjögurra|ári keisaranna fjögurra]]. Það ár varð Nerva vitni að valdatöku og falli [[Galba]], [[Otho]]s og [[Vitellius]]ar og að lokum valdatöku Vespasíanusar, fyrsta keisarans af flavísku ættinni. Nerva hélt áfram að þjóna Vespasíanusi og árið [[71]] fékk Nerva svo loksins verðlaun fyrir tryggð sína með sínu fyrsta ráðgjafastarfi. Hann hélt svo áfram að þjóna sem ráðgjafi undir báðum sonum Vespasíanusar, [[Títus]]i og Dómitíanusi. == Keisari == [[Mynd:NervaBronzoRosso.jpg|thumb|left|200px|Brjóstmynd af Nerva, [[Narni]], [[Ítalía|Ítalíu]]]] Þann 18. september 96 var Domintíanus ráðinn af dögum af samsærismönnum í höllinni og þann sama dag var Marcus Cocceius Nerva krýndur keisari. == Neðanmálsgreinar == {{reflist}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Keisari Rómar]] | frá = 96 | til = 98 | fyrir = [[Dómitíanus]] | eftir = [[Trajanus]] }} {{Töfluendir}} {{Rómverskir keisarar}} {{Stubbur|fornfræði}} {{Stubbur|saga}} {{fd|30|98}} [[Flokkur:Rómverskir keisarar]] 948c7klc0smyvympsyj1margyejw8ac Grágás 0 30834 1964257 1951815 2026-05-25T17:16:16Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964257 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Codex Regius of Gragas.jpg|thumb|240px|<center>Konungsbók Grágásar.</center>]] [[Mynd:Gragas GKS 1157 fol, s. 84, sp. B.jpg|thumb|240px|<center>GKS 1157 fol.</center>]] '''Grágás''' er forn lagaskrá og lögskýringarrit Íslendinga, ritað einhvern tímann á [[þjóðveldisöld]]. Fleiri lög en í henni stóðu kunna að hafa verið í gildi og sum lög hennar kunna að hafa verið úrelt. Segir í henni „það skulu vera lög í landi hér sem á skrám standa“. [[Vígslóði]] nefnist sá hluti Grágásar sem fjallar um víg. Lögin eru varðveitt í tveimur aðalhandritum frá miðri 13. öld, ''Staðarhólsbók'' og ''Konungsbók'' auk nokkurra annarra fornra handritsbrota. Með tilkomu Grágásar urðu [[lögsögumenn]] óþarfir sem heimildarmenn laga og störfuðu þá sem forsetar [[lögrétta|lögréttu]], löggjafarþings Alþingis. Nýlega hafa fræðimenn tekið að efast um að mark hafi verið tekið á lögunum sem rituð voru í Grágás. Grágás skiptis í nokkra hluta: * [[Kristinna laga þáttur]] * [[Erfðaþáttur]] * [[Ómagabálkur]] * [[Festaþáttur]] * [[Um fjárleigur]] * [[Vígslóði]] * [[Landabrigðisþáttur]] * [[Þingskapaháttur]] * [[Baugatal]] * [[Lögsögumannsþáttur]] * [[Lögréttuþáttur]] * [[Rannsóknaþáttur]] ==Staðarhólsbók== Í Staðarhólsbók eru handrit Grágásar og [[Járnsíða|Járnsíðu]]. Um Staðarhólsbók er fátt vitað, talið er hugsanlegt að [[Þórarinn kaggi Egilsson]] prestur á Völlum í Svarfaðardal (d. 1283) hafi skrifað hana. Á miðöldum er vitað af henni hjá [[Páll Vigfússon (lögmaður)|Páli Vigfússyni]] á Hlíðarenda (d. 1570) og seinna hjá Bjarna Péturssyni á Staðarhóli í Dalasýslu (1613-93), þaðan sem bókin tekur nafn sitt. Staðarhólsbók er geymd á [[Árnastofnun]]. Nafnið grágás hefur verið notað að minnsta kosti frá því á miðri 16.öld og það er eru ýmsar getgátur um uppruna þess t.d að bókin hafi verið rituð með gæsa fjöðurpenna eða bundinn inn í gæsaskinn, einnig að hún beri nafn vegna aldursins byggt á þeirri trú að gæsir næðu hærri aldri en aðrir fuglar. == Tengt efni == * [[Hafliðaskrá]] * [[Járnsíða]] * [[Jónsbók]] * [[Sæmundar-Edda]] ==Tenglar== * [http://handrit.is/is/manuscript/view/JS02-0102 Um Staðarhólsbók á Handrit.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130505055037/http://handrit.is/is/manuscript/view/JS02-0102 |date=2013-05-05 }} * [http://baekur.is/bok/000142084/Gragas Grágás útgáfa frá 1852 á Bækur.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://books.google.com/books?id=gQQGAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=is Grágás útgáfa frá 1852 á Google Books] {{wikiheimild|Grágás|Grágás}} [[Flokkur:Fornrit]] [[Flokkur:Íslenskar lögbækur]] a4tpbhmx9ez198lkso2l8gdztk5dwsj Guðmundur Bergþórsson 0 31158 1964271 1784800 2026-05-25T18:46:55Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964271 wikitext text/x-wiki '''Guðmundur Bergþórsson''' ([[1657]] – [[1705]]), fæddur á [[Stapar|Stöpum]] á [[Vatnsnes]]i, var íslenskt skáld á 17. og 18. öld og var hvað þekktastur fyrir [[Vinaspegill|Vinaspegil]], [[Tólfsonakvæði]] og [[Ríma|rímurnar]] sínar. Á fjórða ári lamaðist Guðmundur í fótum og visnaði á honum hægri höndin. Fimm ára fór hann til vandalausra. Um átján ára aldur fluttist hann út á [[Snæfellsnes]] og var þar lengst af til heimilis á [[Arnarstapi|Arnarstapa]]. Guðmundur var flugnæmur og gáfaður, lærði að lesa og skrifa og skrifaði allt með vinstri hendinni. Hann fékkst talsvert við að segja til börnum. Þá var hann síyrkjandi og orti margt eftir pöntun, til dæmis mikið af erfiljóðum. Hafði hann af þessum störfum nóg fyrir sig að leggja. Skáldskapur Guðmundar er mikill að vöxtum og var hann eitt mikilvirkasta [[rímur|rímnaskáld]] allra tíma. Rímur hans af Olgeiri danska eru oft taldar lengstu rímur sem kveðnar hafa verið en eru þó styttri en ''Bragða-Mágusarrímur'' (70 rímur). ==Helstu verk== ===Rímur (varðveittar)=== * ''Dínus rímur drambláta'' (17 rímur), ortar 1676 * ''Hermanns rímur og Jarlmanns'' (18 rímur), ortar 1677 * ''Olgeirs rímur danska'' (60 rímur), ortar 1680 * ''Otúels rímur frækna'' (8 rímur), ortar 1681 * ''Samsons rímur fagra'' (16 rímur), ortar 1683 * ''Finnboga rímur ramma'' (24 rímur), ortar 1686 * ''Sigurgarðs rímur og Valbrands'' (18 rímur), ortar 1687 * ''Trójumannarímur'' (26 rímur), ortar um 1690 * ''Herrauðs rímur og Bósa'' (15 rímur), ortar 1692 * ''Eiríks rímur víðförla'' (4 rímur) * ''Bertrams rímur greifa'' (5 rímur), ortar um 1697 * ''Bálants rímur og Ferakuts'' (24 rímur), ortar 1701 * ''Ríma af Jannesi'' (''Jannesarríma''), óvíst hvenær ort ===Önnur verk=== * ''Barbarossakvæði'' * ''Fuglskvæði úr Annálum'' (Einsetumaður einu sinni) * ''Heimspekingaskóli'' (fyrst prentaður í [[Hrappsey]] 1785) * ''Tólfsonakvæði'' * ''Vinaspegill'' (Forðum tíð einn brjótur brands) * ''Skautaljóð'' (vísur um hinn nýja móð kvenfólksins - þáttur í kvæðadeilu) == Tengt efni == * [[Ríma|Rímur]] == Heimild == * Finnur Sigmundsson og Björn Karel Þórólfsson. Olgeirs rímur danska. Formáli. Reykjavík 1947. * [http://www.ismus.is/i/person/id-1003325 Upptökur af kveðskap Guðmundar Bergþórssonar á ÍSMUS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304213055/http://www.ismus.is/i/person/id-1003325 |date=2016-03-04 }} [[Flokkur:íslensk skáld]] {{fd|1657|1705}} n9vq153nrmuc0bsszawea42xqzahinw Grenivík 0 32113 1964255 1902779 2026-05-25T16:51:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964255 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Grenivík | nafn_í_eignarfalli = Grenivíkur | tegund_byggðar = [[Þorp]] | mynd = Grenivik-2021-08-10.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Grenivík ofan af [[Þengilhöfði|Þengilhöfða]] í ágúst 2021 | fáni = | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = {{Infobox mapframe|zoom=13|shape=none|stroke-width=0|coord={{hnit|65|56|54.7|N|18|10|49.6|W|region:IS}}}} | kort_texti = | teiknibóla_kort = Ísland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Grenivíkur | hnit = {{WikidataCoord|display=inline}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = [[Ísland]] | undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]] | undirskipting_nafn1 = [[Norðurland eystra]] | undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]] | undirskipting_nafn2 = [[Norðausturkjördæmi|Norðaustur]] | undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]] | undirskipting_nafn3 = [[Grýtubakkahreppur]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild}} | mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}} | mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Grenivík}} | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = | mannfjöldi_heiti_íbúa = Grenvíkingar<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/66928|title=Grenvíkingar|website=Málfarsbankinn}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> | póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]] | póstnúmer = 610 | vefsíða = {{URL|grenivik.is}} }} '''Grenivík''' er þorp sem stendur við austanverðan [[Eyjafjörður|Eyjafjörð]] á [[Norðurland eystra|Norðurlandi eystra]] og er nyrsta byggð þeim megin fjarðar. Íbúar voru 318 talsins árið [[2024]]. Þorpið er hluti af [[Grýtubakkahreppur|Grýtubakkahreppi]]. Grenivík stendur undir fjallinu [[Kaldbakur (Eyjafirði)|Kaldbak]] sem er 1173 m hár. [[Þengilhöfði]] er 260 m hátt fjall suður af Grenivík. Á landsnámsöld segir að [[Þormóður Þorleifsson]] hafi numið Grenivík.<ref>[http://www.grenivik.is/mannlifid/uum-sveitarfelagid-1 Um sveitarfélagið]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Grenivík.is, skoðað 16. júlí 2018.</ref> Þorp tók að myndast á Grenivík upp úr aldamótum [[1900]]. Kirkja var byggð á Grenivík árin [[1885]]-[[1886]] en árið [[1927]] var Grenivíkurprestakall sameinað Laufásprestakalli. Árið [[1964]] var hafið að byggja höfn í þorpinu. Við grunnskólann [[Grenivíkurskóli|Grenivíkurskóla]] er sundlaug, tjaldsvæði og líkamsræktarsalur. Golfvöllur er sunnan við bæinn. Fyrirtækin Gjögur og Darri eru fiskvinnslufyrirtæki í þorpinu. Einnig má nefna Sparisjóð Höfðhverfinga, Vélsmiðjuna Vík og lyfjafyrirtækið Pharmarctica. Matvöruverslunin Jónsabúð er í bænum. Heilsugæsla er við Túngötu. [[Íþróttafélagið Magni]] er virkt í knattspyrnu og spilaði í næstefstu deild sumarið 2020. Sveitarstjóri er Þröstur Friðfinnsson. ==Myndir== <gallery> Grenivík.jpg|thumb|Grenivík, Þengilhöfði í baksýn. Grenivik.jpg|thumb|Grenivik séð frá Þengilhöfða. </gallery> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== * [https://www.grenivik.is/ Grenivík.is] {{Borgir og bæir á Íslandi}} {{Stubbur|Ísland|landafræði}} [[Flokkur:Grenivík| ]] [[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]] s20de44owmetihyd12w46lzf9ft4qzs Fáskrúðsfjörður 0 32121 1964216 1919898 2026-05-25T13:14:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964216 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Fáskrúðsfjörður | nafn_í_eignarfalli = Fáskrúðsfjarðar | tegund_byggðar = [[Þorp]] | mynd = Fáskrúðsfjörður.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = {{Infobox mapframe|zoom=12|shape=none|stroke-width=0|coord={{hnit|64|55|56.1|N|14|0|52.2|W|region:IS}}}} | kort_texti = | teiknibóla_kort = Ísland | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning Fáskrúðsfjarðar | hnit = {{WikidataCoord|display=inline}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = [[Ísland]] | undirskipting_gerð1 = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]] | undirskipting_nafn1 = [[Austurland]] | undirskipting_gerð2 = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]] | undirskipting_nafn2 = [[Norðausturkjördæmi|Norðaustur]] | undirskipting_gerð3 = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]] | undirskipting_nafn3 = [[Fjarðabyggð]] | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild|íbúar}} | mannfjöldi_frá_og_með = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}} | mannfjöldi_heild = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Fáskrúðsfjörður}} | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = | mannfjöldi_heiti_íbúa = Fáskrúðsfirðingar<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/66431|title=Fáskrúðsfirðingar|website=Málfarsbankinn|access-date=2025-02-26|archive-date=2025-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250425095824/https://malfar.arnastofnun.is/grein/66431|url-status=dead}}</ref> | póstnúmer_gerð = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]] | póstnúmer = 750 | vefsíða = {{URL|fjardabyggd.is}} }} [[Mynd:Faskrudsfjördur Franz Hospital.jpg|thumb|right|[[Franski spítalinn|Gamli Franski spítalinn]] við Fáskrúðsfjörð.]] '''Fáskrúðsfjörður''' (áður nefnt '''Búðir''' eða '''Búðakauptún''') er þorp á [[Austfirðir|Austfjörðum]] sem stendur við [[Fáskrúðsfjörður (fjörður)|samnefndan fjörð]] og er hluti af sveitarfélaginu [[Fjarðabyggð]]. Íbúar á Fáskrúðsfirði voru 735 árið 2024.<ref name="íbúar" /> == Saga == Verslun hófst á Búðum upp úr 1880 og tók fljótlega að myndast kauptún sem byggt er í landi jarðarinnar Búða. Fyrsti kaupmaður sem verslaði hér, hét [[Friðrik Wathne]], en árið [[1888]] setti [[Carl D. C. Tulinius]], kaupmaður á Eskifirði, upp útibú á staðnum. Fyrir aldamótin 1900 og fram undir 1935 voru Búðir helsta bækistöð franskrar skútuútgerðar á Austfjörðum. Þar var franskur konsúll, [[Franski spítalinn|franskt sjúkrahús]] og frönsk kapella. Frá seinni hluta 19. aldar fram til 1935 var þar aðalmiðstöð franskra sjómanna sem stunduðu veiðar við austurströnd Íslands. Bærinn er vel þekktur fyrir þessa frönsku arfleifð og sterk tenging er við vinbæ Fáskrúðsfjarðar í norður Frakklandi, Gravelines (þaðan komu flestir sjómennirnir sem veiddu við Ísland). Rétt fyrir utan bæinn er grafreitur franskra og belgískra sjómanna sem létust við Íslandsstrendur. Jarðgöng tengja Fáskrúðsfjörð og Reyðarfjörð, en lengri leiðin, vegur 955 sem liggur með ströndinni, er einstaklega falleg og hana er skemmtilegt að keyra á góðum degi. Eyjan Skrúður er staðsett undan strönd fjarðarins. Henni tengjast fjölmargar þjóðsögur auk þess sem eyjan er þekkt fyrir fjölskrúðugt fuglalíf, en þar er sérstaklega mikið um lunda og súlur. Umhverfis eyjuna eru háir klettar svo það þarf vænan skammt af hugrekki til að heimsækja hana en í klettabeltinu er hellir þar sem sjómenn áttu það til að leita skjóls í óveðri. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3289634 ''Bækistöðvar Fransmanna á Íslandi''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3289650 ''Bækistöðvar Fransmanna á Íslandi''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965] * [https://www.east.is/is/afangastadir/baeir/faskrudsfjordur ''Fáskrúðsfjörður''; East.is] {{Borgir og bæir á Íslandi}} {{Stubbur|Ísland|landafræði}} [[Flokkur:Fáskrúðsfjörður| ]] [[Flokkur:Íslensk sjávarþorp]] 7lfsz85icyvay9khrtn9dbwwswx5amc Sigmar Guðmundsson 0 32190 1964265 1932066 2026-05-25T18:04:39Z Berserkur 10188 1964265 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður |skammstöfun=SGuðm |fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1969|4|7}} |fæðingarstaður = [[Akranes]] |stjórnmálaflokkur = Viðreisn |maki = Júlíana Einarsdóttir |börn = 5 |AÞ_CV = 1424 |AÞ_frá1 = 2021 |AÞ_til1 = |AÞ_kjördæmi1= [[Suðvesturkjördæmi|Suðvestur]] |AÞ_flokkur1 = Viðreisn }} '''Sigmar Guðmundsson''' (f. [[7. apríl]] [[1969]]) er alþingismaður [[Viðreisn|Viðreisnar]] í [[Suðvesturkjördæmi]]. Hann starfaði um árabil í fjölmiðlum en var kjörinn á þing í [[Alþingiskosningar 2021|alþingiskosningunum 2021]]. Á menntaskólaárum tók Sigmar þátt í [[MORFÍS| Mælsku- og rökræðukeppni framhaldsskóla á Íslandi (Morfís)]] fyrir hönd [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ|Fjölbrautaskólans í Garðabæ]] og var valinn ræðumaður Íslands árin 1988 og 1990. Fjölmiðlaferil sinn hóf hann í útvarpi á [[X-ið|X-inu]] og Aðalstöðinni, en hefur frá miðbiki tíunda áratugsins að mestu unnið á RÚV fyrir utan tveggja ára vistar á [[Stöð 2]] um aldamótin.<ref>{{Cite web|url=https://k100.mbl.is/frettir/2020/01/17/skaphundur_sem_er_haettur_ad_modga_folk/|title=Skaphundur sem er hættur að móðga fólk|website=K100|access-date=2020-04-10}}</ref> Innan veggja RÚV starfaði Sigmar við ýmsa dagskrárgerð, til að mynda sem blaðamaður í Kastljósi og spyrill í Gettu Betur árin 2006-2008 og í Útsvari árin 2007-2017 (ásamt [[Þóra Arnórsdóttir|Þóru Arnórsdóttu]]<nowiki/>r). Hann sá um þættina [[Okkar á milli]] á RÚV og Morgunútvarp Rásar 2. Eftir 30 ár í fjölmiðlum og þar af 23 ár á RÚV ákvað Sigmar að söðla um og bjóða sig fram til Alþingis fyrir hönd [[Viðreisn]]ar árið 2021. <ref>[https://www.visir.is/g/20212115002d/-ofgalaus-madur-sem-vill-samfelaginu-vel- „Öfgalaus maður sem vill samfélaginu vel“] Vísir, skoðað 27/5 2021</ref> Bróðir Sigmars er [[Almar Guðmundsson]], bæjarstjóri Garðabæjar. ==Tilvísanir== <references /> {{Núverandi alþingismenn}} {{Stubbur|æviágrip}} {{f|1969}} [[Flokkur:Íslenskir sjónvarpsmenn]] [[Flokkur:Íslenskir útvarpsmenn]] [[Flokkur:Þingmenn Viðreisnar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Fjölbrautaskólanum í Garðabæ]] lg8sk0hu7s13xgmtmw03q4rbeh5t3xc Spjall:Kringlan 1 33453 1964364 514489 2026-05-26T10:45:59Z MyraMidnight 41218 Nýr hluti: /* Gosbrunnurinn */ 1964364 wikitext text/x-wiki {{Gátlisti}} ==Kringlan og gatan Kringlan== Ætti ekki að búa til aðskilnaðar síðu til að skilja á milli þessa tveggja hluta? Ég bý sjálfur í Kringlunni þannig að þetta mál snertir mig nokkuð. Ekki beint það sama, verslunarmiðstöð og gata. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 14:41, 13 nóvember 2006 (UTC) : Nafnið kringlan er dregið af svæðinu sem var þarna áður en það var byggt, Kringlumýri var þarna, Kringlan er byggð í mýri, að byggja í mýri hafði ekki verið mikið gert, enda langt niður á klöpp og nokkuð dýrt að byggja þannig að húsið sökkvi ekki. :Er ekki eðlilegra að [[Kringlan (gata)]] sé í aðgreingartengli fyrir ofan greinina um Kringluna þar sem nafn götunnar virðist dregið af nafni verslunarmiðstöðvarinnar? Sbr. t.d. [[Hraðbraut]] og fullt af öðrum greinum. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 14:52, 13 nóvember 2006 (UTC) ::Þá ætti það að vera öfugt, nafn Kringlunnar (verslunarinnar) er dregið af götunni. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 16:37, 13 nóvember 2006 (UTC) :::Segir nokkuð. Er vitað af hverju þetta nafn kom til? Er það vitleysa hjá mér eða er hverfið þarna við líka kallað Kringluhverfi eða Kringlan? --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 16:49, 13 nóvember 2006 (UTC) :::: Ég bý nú í Kringlunni og hef aldrei heyrt þetta kallað "Kringluhverfi" en þori samt ekki að fullyrða neitt. Þetta er ekkert svo stórt svæði. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 18:33, 13 nóvember 2006 (UTC) ::: Mér finnst skipta minna máli hvort nafnið varð til á undan og meira máli hvort annaðhvort gatan eða verslunarhúsnæðið sé það mikið meira notable en hitt að það verðskuldi aðalnafnrýmið og hitt verði aðgreiningartengill eða hvort það sé ekki hægt að skera úr um hvor merkingin sé meira notable og hvort tveggja verði þá á aðgreiningarsíðu. Mér þykir liggja í augum uppi að verslunarhúsnæðið sé í þessu tilviki miklum mun meira notable frá sjónarhóli alfræðirits; alla jafnan komast götur bara ekki í ritið, eða eiga ekki að gera það nema þær séu afar markverðar og það sem er fyrst og fremst markvert við Kringluna í Reykjavík er að þar er Kringlan. Ég held því að greinin um verslunarhúsnæðið ætti hiklaust að vera í aðalnafnrýminu með tengli á grein um götuna efst eins og lagt er til hér að ofan. Það er í samræmi við hefðir og venjur á Wikipediu. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 18:50, 13 nóvember 2006 (UTC) ::::Það hljómar rökrétt, er þá ekki samþykkt að hafa verslunina undir [[Kringlan]] og götuna sem krækju sem leiðir til [[Kringlan (gata)]]?--[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 19:56, 13 nóvember 2006 (UTC) :::::Sé nú ekki að það sé hægt að skrifa eitthvað merkilegt um götuna. --[[Notandi:Jóna Þórunn|Jóna Þórunn]] 19:58, 13 nóvember 2006 (UTC) ::::::Kringlan, bæði gata og verslanamiðstöð heita svo vegna þess að á þessu svæði í kvosinni á milli Háleitis og Kringlumýrarbrautar var mýri, sem hét Kringlumýri. Af hverju hún hét svo er mér þó ekki ljóst, nema kannski að það hafi vísað til lögunar hennar. Hvort hlaut svo Kringlunafnið á undan, gatan eða mollið finnst mér litlu skipta. En ég held samt að það hafi verið verslanamiðstöðin. --[[Notandi:Moi|Mói]] 20:18, 13 nóvember 2006 (UTC) :::::::Mér finnst nokkuð líklegt að nafnið komi af götunni, enda hef ég bara heyrt af þeirri sögu- en eins og var víst bent á áður skiptir það ekkert meginmáli. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 22:52, 13 nóvember 2006 (UTC) ==Hver er stærst og hvers vegna?== Það er fullyrt að Kringlan sé næststærsta verslunarmiðstöðin, og í grein um Smáralind er sagt að hún sé stærst. Á hverju er þetta byggt þar sem verslanir eru miklu fleiri í Kringlunni? --[[Notandi:Oliagust|Óli Ágúst]] 00:16, 29 janúar 2007 (UTC) :Ég held að í svona tilfellum verði að koma fram heimildir eða útskýra þetta nánar- annars erum við eiginlega knúin til að eyða þessum fullyrðingum. :\ --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 01:13, 29 janúar 2007 (UTC) :Ég held að Smáralindin sé stærst í fermetrum. Það kom fram þegar hún var í byggingu í ýmsum blaðagreinum og stærri verslunarmiðstöð hefur auðvitað ekki verið byggð síðan. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 02:55, 29 janúar 2007 (UTC) :Held að þetta sé rétt hjá Cessator, Smáralind er stærri í fermetrum en fleiri verslanir eru í Kringlunni. Það er sjálfsagt hægt að notast við hvort tveggja sem mælikvarða á "stærð" verslunarmiðstöðva. --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] 03:09, 29 janúar 2007 (UTC) ::Stór verslunarmiðstöð með einni búð væri t.d. ekki "stór" verslunarmiðstöð, sem og myndi lítil verlun með 1000 búðum... já þetta skilst. En án þess að vera með leiðindi held ég að það vanti heimildir fyrir þessu. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 04:05, 29 janúar 2007 (UTC) == Gosbrunnurinn == Það væri gaman að bæta upplýsingum um gosbrunninn sem var í kringlunni, það eru upplýsingar og jafnvel flott litmynd af honum sem hluti af árskýrslu fasteignafélagsins Reitir ([https://eldri.reitir.is/arsskyrsla-2020/kringlan Reitir.is: Kringlan]) sem var tekin 1987. En ég er ekki alveg örugg um hvernig skal flokka þá mynd ef maður hleður henni inn sem skrá á wikimedia (copyright). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 10:45 (UTC) oj5ze5xkekec2xf2n8zg341elag6ao4 1964365 1964364 2026-05-26T10:55:43Z TKSnaevarr 53243 /* Gosbrunnurinn */ Svar 1964365 wikitext text/x-wiki {{Gátlisti}} ==Kringlan og gatan Kringlan== Ætti ekki að búa til aðskilnaðar síðu til að skilja á milli þessa tveggja hluta? Ég bý sjálfur í Kringlunni þannig að þetta mál snertir mig nokkuð. Ekki beint það sama, verslunarmiðstöð og gata. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 14:41, 13 nóvember 2006 (UTC) : Nafnið kringlan er dregið af svæðinu sem var þarna áður en það var byggt, Kringlumýri var þarna, Kringlan er byggð í mýri, að byggja í mýri hafði ekki verið mikið gert, enda langt niður á klöpp og nokkuð dýrt að byggja þannig að húsið sökkvi ekki. :Er ekki eðlilegra að [[Kringlan (gata)]] sé í aðgreingartengli fyrir ofan greinina um Kringluna þar sem nafn götunnar virðist dregið af nafni verslunarmiðstöðvarinnar? Sbr. t.d. [[Hraðbraut]] og fullt af öðrum greinum. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 14:52, 13 nóvember 2006 (UTC) ::Þá ætti það að vera öfugt, nafn Kringlunnar (verslunarinnar) er dregið af götunni. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 16:37, 13 nóvember 2006 (UTC) :::Segir nokkuð. Er vitað af hverju þetta nafn kom til? Er það vitleysa hjá mér eða er hverfið þarna við líka kallað Kringluhverfi eða Kringlan? --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 16:49, 13 nóvember 2006 (UTC) :::: Ég bý nú í Kringlunni og hef aldrei heyrt þetta kallað "Kringluhverfi" en þori samt ekki að fullyrða neitt. Þetta er ekkert svo stórt svæði. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 18:33, 13 nóvember 2006 (UTC) ::: Mér finnst skipta minna máli hvort nafnið varð til á undan og meira máli hvort annaðhvort gatan eða verslunarhúsnæðið sé það mikið meira notable en hitt að það verðskuldi aðalnafnrýmið og hitt verði aðgreiningartengill eða hvort það sé ekki hægt að skera úr um hvor merkingin sé meira notable og hvort tveggja verði þá á aðgreiningarsíðu. Mér þykir liggja í augum uppi að verslunarhúsnæðið sé í þessu tilviki miklum mun meira notable frá sjónarhóli alfræðirits; alla jafnan komast götur bara ekki í ritið, eða eiga ekki að gera það nema þær séu afar markverðar og það sem er fyrst og fremst markvert við Kringluna í Reykjavík er að þar er Kringlan. Ég held því að greinin um verslunarhúsnæðið ætti hiklaust að vera í aðalnafnrýminu með tengli á grein um götuna efst eins og lagt er til hér að ofan. Það er í samræmi við hefðir og venjur á Wikipediu. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 18:50, 13 nóvember 2006 (UTC) ::::Það hljómar rökrétt, er þá ekki samþykkt að hafa verslunina undir [[Kringlan]] og götuna sem krækju sem leiðir til [[Kringlan (gata)]]?--[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 19:56, 13 nóvember 2006 (UTC) :::::Sé nú ekki að það sé hægt að skrifa eitthvað merkilegt um götuna. --[[Notandi:Jóna Þórunn|Jóna Þórunn]] 19:58, 13 nóvember 2006 (UTC) ::::::Kringlan, bæði gata og verslanamiðstöð heita svo vegna þess að á þessu svæði í kvosinni á milli Háleitis og Kringlumýrarbrautar var mýri, sem hét Kringlumýri. Af hverju hún hét svo er mér þó ekki ljóst, nema kannski að það hafi vísað til lögunar hennar. Hvort hlaut svo Kringlunafnið á undan, gatan eða mollið finnst mér litlu skipta. En ég held samt að það hafi verið verslanamiðstöðin. --[[Notandi:Moi|Mói]] 20:18, 13 nóvember 2006 (UTC) :::::::Mér finnst nokkuð líklegt að nafnið komi af götunni, enda hef ég bara heyrt af þeirri sögu- en eins og var víst bent á áður skiptir það ekkert meginmáli. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 22:52, 13 nóvember 2006 (UTC) ==Hver er stærst og hvers vegna?== Það er fullyrt að Kringlan sé næststærsta verslunarmiðstöðin, og í grein um Smáralind er sagt að hún sé stærst. Á hverju er þetta byggt þar sem verslanir eru miklu fleiri í Kringlunni? --[[Notandi:Oliagust|Óli Ágúst]] 00:16, 29 janúar 2007 (UTC) :Ég held að í svona tilfellum verði að koma fram heimildir eða útskýra þetta nánar- annars erum við eiginlega knúin til að eyða þessum fullyrðingum. :\ --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 01:13, 29 janúar 2007 (UTC) :Ég held að Smáralindin sé stærst í fermetrum. Það kom fram þegar hún var í byggingu í ýmsum blaðagreinum og stærri verslunarmiðstöð hefur auðvitað ekki verið byggð síðan. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 02:55, 29 janúar 2007 (UTC) :Held að þetta sé rétt hjá Cessator, Smáralind er stærri í fermetrum en fleiri verslanir eru í Kringlunni. Það er sjálfsagt hægt að notast við hvort tveggja sem mælikvarða á "stærð" verslunarmiðstöðva. --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] 03:09, 29 janúar 2007 (UTC) ::Stór verslunarmiðstöð með einni búð væri t.d. ekki "stór" verslunarmiðstöð, sem og myndi lítil verlun með 1000 búðum... já þetta skilst. En án þess að vera með leiðindi held ég að það vanti heimildir fyrir þessu. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 04:05, 29 janúar 2007 (UTC) == Gosbrunnurinn == Það væri gaman að bæta upplýsingum um gosbrunninn sem var í kringlunni, það eru upplýsingar og jafnvel flott litmynd af honum sem hluti af árskýrslu fasteignafélagsins Reitir ([https://eldri.reitir.is/arsskyrsla-2020/kringlan Reitir.is: Kringlan]) sem var tekin 1987. En ég er ekki alveg örugg um hvernig skal flokka þá mynd ef maður hleður henni inn sem skrá á wikimedia (copyright). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 10:45 (UTC) :Það sennilega má ekki hlaða henni upp á wikimedia. Hún er væntanlega höfundarréttarvarin. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 10:55 (UTC) 3uihfwwygymc2rovokk6r6k8kx7vu3w 1964378 1964365 2026-05-26T11:40:43Z Snævar 16586 /* Gosbrunnurinn */ Svar 1964378 wikitext text/x-wiki {{Gátlisti}} ==Kringlan og gatan Kringlan== Ætti ekki að búa til aðskilnaðar síðu til að skilja á milli þessa tveggja hluta? Ég bý sjálfur í Kringlunni þannig að þetta mál snertir mig nokkuð. Ekki beint það sama, verslunarmiðstöð og gata. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 14:41, 13 nóvember 2006 (UTC) : Nafnið kringlan er dregið af svæðinu sem var þarna áður en það var byggt, Kringlumýri var þarna, Kringlan er byggð í mýri, að byggja í mýri hafði ekki verið mikið gert, enda langt niður á klöpp og nokkuð dýrt að byggja þannig að húsið sökkvi ekki. :Er ekki eðlilegra að [[Kringlan (gata)]] sé í aðgreingartengli fyrir ofan greinina um Kringluna þar sem nafn götunnar virðist dregið af nafni verslunarmiðstöðvarinnar? Sbr. t.d. [[Hraðbraut]] og fullt af öðrum greinum. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 14:52, 13 nóvember 2006 (UTC) ::Þá ætti það að vera öfugt, nafn Kringlunnar (verslunarinnar) er dregið af götunni. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 16:37, 13 nóvember 2006 (UTC) :::Segir nokkuð. Er vitað af hverju þetta nafn kom til? Er það vitleysa hjá mér eða er hverfið þarna við líka kallað Kringluhverfi eða Kringlan? --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 16:49, 13 nóvember 2006 (UTC) :::: Ég bý nú í Kringlunni og hef aldrei heyrt þetta kallað "Kringluhverfi" en þori samt ekki að fullyrða neitt. Þetta er ekkert svo stórt svæði. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 18:33, 13 nóvember 2006 (UTC) ::: Mér finnst skipta minna máli hvort nafnið varð til á undan og meira máli hvort annaðhvort gatan eða verslunarhúsnæðið sé það mikið meira notable en hitt að það verðskuldi aðalnafnrýmið og hitt verði aðgreiningartengill eða hvort það sé ekki hægt að skera úr um hvor merkingin sé meira notable og hvort tveggja verði þá á aðgreiningarsíðu. Mér þykir liggja í augum uppi að verslunarhúsnæðið sé í þessu tilviki miklum mun meira notable frá sjónarhóli alfræðirits; alla jafnan komast götur bara ekki í ritið, eða eiga ekki að gera það nema þær séu afar markverðar og það sem er fyrst og fremst markvert við Kringluna í Reykjavík er að þar er Kringlan. Ég held því að greinin um verslunarhúsnæðið ætti hiklaust að vera í aðalnafnrýminu með tengli á grein um götuna efst eins og lagt er til hér að ofan. Það er í samræmi við hefðir og venjur á Wikipediu. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 18:50, 13 nóvember 2006 (UTC) ::::Það hljómar rökrétt, er þá ekki samþykkt að hafa verslunina undir [[Kringlan]] og götuna sem krækju sem leiðir til [[Kringlan (gata)]]?--[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 19:56, 13 nóvember 2006 (UTC) :::::Sé nú ekki að það sé hægt að skrifa eitthvað merkilegt um götuna. --[[Notandi:Jóna Þórunn|Jóna Þórunn]] 19:58, 13 nóvember 2006 (UTC) ::::::Kringlan, bæði gata og verslanamiðstöð heita svo vegna þess að á þessu svæði í kvosinni á milli Háleitis og Kringlumýrarbrautar var mýri, sem hét Kringlumýri. Af hverju hún hét svo er mér þó ekki ljóst, nema kannski að það hafi vísað til lögunar hennar. Hvort hlaut svo Kringlunafnið á undan, gatan eða mollið finnst mér litlu skipta. En ég held samt að það hafi verið verslanamiðstöðin. --[[Notandi:Moi|Mói]] 20:18, 13 nóvember 2006 (UTC) :::::::Mér finnst nokkuð líklegt að nafnið komi af götunni, enda hef ég bara heyrt af þeirri sögu- en eins og var víst bent á áður skiptir það ekkert meginmáli. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 22:52, 13 nóvember 2006 (UTC) ==Hver er stærst og hvers vegna?== Það er fullyrt að Kringlan sé næststærsta verslunarmiðstöðin, og í grein um Smáralind er sagt að hún sé stærst. Á hverju er þetta byggt þar sem verslanir eru miklu fleiri í Kringlunni? --[[Notandi:Oliagust|Óli Ágúst]] 00:16, 29 janúar 2007 (UTC) :Ég held að í svona tilfellum verði að koma fram heimildir eða útskýra þetta nánar- annars erum við eiginlega knúin til að eyða þessum fullyrðingum. :\ --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 01:13, 29 janúar 2007 (UTC) :Ég held að Smáralindin sé stærst í fermetrum. Það kom fram þegar hún var í byggingu í ýmsum blaðagreinum og stærri verslunarmiðstöð hefur auðvitað ekki verið byggð síðan. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] 02:55, 29 janúar 2007 (UTC) :Held að þetta sé rétt hjá Cessator, Smáralind er stærri í fermetrum en fleiri verslanir eru í Kringlunni. Það er sjálfsagt hægt að notast við hvort tveggja sem mælikvarða á "stærð" verslunarmiðstöðva. --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] 03:09, 29 janúar 2007 (UTC) ::Stór verslunarmiðstöð með einni búð væri t.d. ekki "stór" verslunarmiðstöð, sem og myndi lítil verlun með 1000 búðum... já þetta skilst. En án þess að vera með leiðindi held ég að það vanti heimildir fyrir þessu. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 04:05, 29 janúar 2007 (UTC) == Gosbrunnurinn == Það væri gaman að bæta upplýsingum um gosbrunninn sem var í kringlunni, það eru upplýsingar og jafnvel flott litmynd af honum sem hluti af árskýrslu fasteignafélagsins Reitir ([https://eldri.reitir.is/arsskyrsla-2020/kringlan Reitir.is: Kringlan]) sem var tekin 1987. En ég er ekki alveg örugg um hvernig skal flokka þá mynd ef maður hleður henni inn sem skrá á wikimedia (copyright). [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 10:45 (UTC) :Það sennilega má ekki hlaða henni upp á wikimedia. Hún er væntanlega höfundarréttarvarin. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 10:55 (UTC) :Aðalástæðan fyrir að bæta við mynd er í fræðsluskyni. Útlit myndarinnar skiptir máli, en það er aukaatriði. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 11:40 (UTC) gp6gx0kdmka884ceuxveuhsjw96umuq Eva Perón 0 33835 1964244 1948541 2026-05-25T15:46:56Z TKSnaevarr 53243 1964244 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Eva Perón | mynd = Evita color.jpg | myndatexti1 = | titill= Forsetafrú Argentínu | stjórnartíð_start = [[4. júní]] [[1946]] | stjórnartíð_end = [[26. júlí]] [[1952]] | forseti = [[Juan Perón]] | forveri = Conrada Victoria Farrell | eftirmaður = Mercedes Lonardi (1955) | fæðingarnafn = María Eva Duarte | fæddur = [[7. maí]] [[1919]] | fæðingarstaður = [[Los Toldos]], [[Búenos Aíres-hérað|Buenos Aires]], [[Argentína|Argentínu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1952|7|26|1919|5|7}} | dánarstaður = [[Búenos Aíres]], [[Argentína|Argentínu]] | orsök_dauða = [[Krabbamein]] | þjóderni = [[Argentína|Argentínsk]] | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætisflokkurinn (Argentína)|Réttlætisflokkurinn]] | maki = {{gifting|[[Juan Perón]]|1945}} |undirskrift = Eva Peron Signature.svg }} '''María Eva Duarte de Perón''' ([[7. maí]] [[1919]] – [[26. júlí]] [[1952]]) var [[Argentína|argentínsk]] leikkona, söngkona og [[forseti Argentínu|forsetafrú]] sem önnur kona [[Juan Domingo Perón]] forseta frá [[1946]] til dauðadags. Hún var gjarnan kölluð '''Evita'''. Hún var mjög ástsæl meðal margra Argentínubúa og átti stóran þátt í stjórnmálasigrum eiginmanns síns. Fræðimönnum ber saman um að hún hafi haft meiri áhrif á ríkisstjórn Argentínu en Juan á seinna kjörtímabili hans frá [[1952]] og verið í reynd valdamesti stjórnmálamaður Argentínu á þeim tíma. [[26. júlí]] [[1952]] lést Eva úr krabbameini. ==Æviágrip== Eva Perón fæddist undir nafninu Eva Duarte árið 1919 í smábæ í [[Argentína|Argentínu]]. Hún var yngst fimm systkina sem öll voru fædd utan hjónabands og ólust upp í fátækt. Þegar hún var fjórtán ára flutti Eva til höfuðborgarinnar [[Búenos Aíres]], þar sem hún vonaðist eftir frama sem leikkona í kvikmyndum. Eva þótti ekki hæfileikarík leikkona en henni tókst þó að komast til nokkurra metorða í geiranum með því að stofna til persónusambanda við áhrifamenn í kvikmyndaiðnaðinum.<ref name=þjóðardýrlingur>{{Vefheimild|titill=Leikkonan sem varð þjóðardýrlingur|url=https://timarit.is/page/3347048|útgefandi=''[[Alþýðublaðið]]''|höfundur=Kolbrún Bergþórsdóttir|ár=1996|mánuður=1. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. desember}}</ref> Árið 1944 kynntist Eva ofurstanum [[Juan Perón]] á góðgerðarsamkomu sem ætlað var að safna fé til endurbyggingar eftir mannskæðan jarðskjálfta sem hafði riðið yfir þorpið San Juan viku áður.<ref name=karlmenn>{{Vefheimild|titill=Karlmennirnir hjálpuðu henni til valda|url=https://timarit.is/page/2469324|útgefandi=''[[Dagblaðið Vísir]]''|ár=1982|mánuður=20. nóvember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. desember}}</ref> Perón var á þessum tíma vinnumálaráðherra Argentínu og einn helsti áhrifamaðurinn innan herforingjastjórnar sem hafði tekið völd í landinu árið 1943. Eva gerðist ástkona Peróns og tók sér fljótt lykilhlutverk í að greiða pólitíska framabraut hans. Útvarpsstjóri úthlutaði henni sínum eigin útvarpsþáttum þar sem Eva talaði um störf Peróns og lagði áherslu á ímynd hans sem vinar verkalýðsins, alþýðunnar og hinna fátæku. Þannig átti Eva talsverðan þátt í því að auka vinsældir Perón og styrkja stöðu hans innan ríkisstjórnarinnar.<ref name=allirelska>{{Vefheimild|titill=Evita Peron: Allir elskuðu hana, annars voru þeir settir í fangelsi|url=https://timarit.is/page/3383565|útgefandi=''[[Vísir (dagblað)|Vísir]]''|ár=1979|mánuður=8. janúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. desember}}</ref> Í október árið 1945 reyndi Perón að fremja valdarán gegn herforingjaklíkunni en mistókst og var settur í fangelsi á eyjunni [[Martin García]]. Eva safnaði hins vegar saman bandamönnum Peróns úr verkalýðshreyfingunni og leiddi fjöldamótmæli sem urðu til þess að Perón var látinn laus.<ref name=tómas>{{Vefheimild|titill=Perón - maðurinn hennar Evitu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3348940|útgefandi=''[[Alþýðublaðið]]''|höfundur=[[Tómas R. Einarsson]]|ár=1997|mánuður=19. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=26. desember}}</ref> Með útvarpsákalli sínu fékk Eva milljónir manns út á götu til að heimta lausn Peróns úr fangelsi. Dagur mótmælanna, 17. nóvember, varð síðar að þjóðhátíðardegi [[Perónismi|perónista]].<ref name=tómas/> Eftir lausn Peróns var efnt til kosninga þar sem Perón var kjörinn [[forseti Argentínu]]. Í aðdraganda kosninganna giftust Eva og Juan Perón í borgaralegri athöfn og síðan í vel auglýstri kirkjulegri athöfn. Perón og Eva höfðu lengi búið saman í óvígðri sambúð og samstarfsmenn Peróns höfðu ávítað hann fyrir það, en fyrir kosningarnar ákváðu þau að ganga í hjónaband til þess að vinna sér stuðning [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] í Argentínu.<ref name=tómas/> Sem forsetafrú Argentínu var Eva, eða Evíta eins og hún varð kölluð, áberandi áhrifavaldur innan ríkisstjórnarinnar. Hún stofnaði sérstakan góðgerðasjóð sem allir Argentínumenn urðu að greiða í eða hætta annars á að verða fyrir hótunum eða skemmdarverkum. Hún ferðaðist síðan reglulega um fátækrahverfi og gaf íbúum þeirra gjafir úr sjóðnum. Lítið sem ekkert bókhaldseftirlit var haft með þessum sjóði og talið er að forsetahjónin hafi dregið sér umtalsverðar fjárhæðir úr honum.<ref name=allirelska/> Þrátt fyrir að gegna formlega engu ráðherraembætti hafði Eva í reynd umsjón yfir verkalýðsmálum á forsetatíð eiginmanns síns og lét reka marga embættismenn sem voru henni ekki þóknanlegir, jafnvel gamla bandamenn Peróns.<ref name=herling2>{{Vefheimild|titill=Evita, kona Peróns forseta|url=https://timarit.is/page/1265355|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|höfundur=John Herling – Síðari grein|ár=1947|mánuður=30. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=26. desember}}</ref> Hún stóð fyrir byggingu heimila fyrir einstæðar mæður, elliheimila og munaðarleysingjahæla<ref name=þjóðardýrlingur/> og hafði auk þess mikil afskipti af [[Kvenréttindi|kvenréttindum]] og beitti áhrifum sínum til þess að [[kosningaréttur kvenna]] var viðurkenndur í Argentínu.<ref name=allirelska/> [[Mynd:Museo del Bicentenario - "Retrato de Juan Domingo Perón y Eva Duarte", Numa Ayrinhac.jpg|thumb|right|Opinber mynd af forsetahjónunum Juan og Evu Perón (1946).]] Með eignarhaldi sínu í ýmsum dagblöðum og útvarpsstöðvum hvatti Eva til yfirgengilegrar foringjadýrkunar á Perón og á sjálfri sér. Hún skapaði sjálfri sér ímynd nokkurs konar þjóðardýrlings eða guðsmóður hinna fátæku og var vön að útbýtta gjöfum úr góðgerðarsjóði sínum klædd dýrustu spariklæðum sem fáanleg voru. Eva réttlætti þessi fínlegheit með því móti að hún hefði tekið skartgripi sína og fínu fötin frá hinum ríku og að með áframhaldandi starfi sínu ásamt forsetanum myndu fátæklingar landsins brátt eiga kost á sams konar lystisemdum. Fjölmiðlar sem gagnrýndu forsetahjónin voru gjarnan bannaðir eða þeim neitað um pappír.<ref name=allirelska/> Þegar Juan Perón fór að undirbúa endurkjör sitt árið 1951 stóð í fyrstu til að Eva myndi formlega bjóða sig fram við hlið hans í embætti varaforseta. Hershöfðingjar Argentínu voru mjög mótfallnir þessum fyrirætlunum og gerðu Perón ljóst að ef Eva yrði kjörin varaforseti myndi herinn steypa hjónunum af stóli.<ref name=samvinnan>{{Vefheimild|titill=Herforinginn og leikkonan, sem stjórna Argentínu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4285847|útgefandi=''[[Samvinnan]]''|ár=1951|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=26. desember}}</ref> Á þessum tíma var Eva þungt haldin af [[legkrabbamein]]i og þróttur hennar farinn að hverfa þrátt fyrir ungan aldur hennar. Þann 26. júlí árið 1952 lést Eva úr krabbameininu, aðeins 33 ára gömul. ==Greftrun Evu Perón== Dýrkunin á Evítu varð enn yfirgengilegri eftir að hún lést. Henni var byggt risavaxið grafhýsi í elsta verkamannahverfi Búenos Aíres og þeir sem ekki klæddust sorgarklæðum við ríkisútför hennar misstu vinnuna eða voru jafnvel dæmdir í fangelsi. Lík hennar var smurt og átti að varðveitast að eilífu í grafhýsinu<ref name=þjóðardýrlingur/> og áætlanir voru gerðar um að láta byggja minnisvarða henni til heiðurs sem átti að verða tvöfalt hærri en [[Frelsisstyttan]] í New York.<ref name=tíminn>{{Vefheimild|titill=Ferðalag látinnar forsetafrúar|url=https://timarit.is/page/3744067|útgefandi=''[[Tíminn]]''|ár=1974|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=24. janúar}}</ref> Aðeins þremur árum eftir að Evíta lést var Juan Perón hins vegar steypt af stóli og nýir valdhafar í Argentínu gerðu allt sem hægt var til að þurrka út minninguna um þau Evítu. Ofurstinn Mori-Koenig lét fjarlægja lík Evítu úr grafhýsinu og flytja það á milli staða í borginni. Í kjölfarið lét nýja herforingjastjórnin flytja lík hennar til Evrópu, þar sem það kom við í [[Brussel]] og [[Bonn]] áður en það var loks jarðsett í mótmælendakirkjugarði í [[Róm]]. Eftir að vinstrisinnað dagblað skrifaði frétt um að Evíta væri grafin í Róm var líkið flutt að nýju og hún jarðsett í [[Mílanó]] undir nafninu Maria Maggi.<ref name=tíminn/> Árið 1971 ákvað ný ríkisstjórn Argentínu að fá lík Evu sent aftur heim, en á þessum tíma hafði enginn undir höndum upplýsingar um hvar það var niður komið. Stjórnvöld Frakklands og Vatíkansins hjálpuðu Argentínumönnum að hafa upp á líkinu og að endingu var því skilað í vörslu Juans Perón, sem bjó á þessum tíma í útlegð á Spáni.<ref name=tíminn/> Juan Perón var kjörinn forseti Argentínu á ný árið 1973 og sneri loks heim úr útlegðinni. Hann lést næsta ár en þriðja eiginkona hans, [[Isabel Martínez de Perón]], tók þá við sem forseti. Isabel lét flytja lík Evítu heim til Argentínu og leggja það til hinstu hvílu í grafhýsi ásamt Juan. ==Eva Perón í dægurmenningu== Árið 1976 gaf breska söngleikjaskáldið [[Andrew Lloyd Webber]] út söngleik byggðan á ævi Evu Perón undir titlinum ''[[Evita (söngleikur)|Evita]]''. Söngleikurinn varð mjög vinsæll og endurvakti mikinn áhuga á Perón-hjónunum. Árið 1996 kom út [[Evita (kvikmynd)|kvikmynd]] byggð á söngleiknum þar sem [[Madonna]] fór með hlutverk Evítu. ==Tilvísanir== <references/> {{fde|1919|1952|Perón, Eva}} {{DEFAULTSORT:Perón, Eva}} [[Flokkur:Argentínskir stjórnmálamenn|Perón, Eva]] 22ao4l2yxrdtq4wwhttuiz1y7u31ox1 Grallarinn 0 33942 1964253 1531779 2026-05-25T16:37:56Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964253 wikitext text/x-wiki '''''Grallarinn''''' eða '''''Graduale, Ein Almenneleg messusaungs Bok, Innehalldande þann Saung og Cerimoniur sem i Kyrkkiunne eiga ad syngiast og halldast hier i Landi, epter goodre og Christelegre Sidveniu, sem og vors Allra Naaduagasta Arfa-Kons og Herra, Kyrkiu Ritual''''' er [[sálmur|sálmabók]] sem gefin var út af [[Guðbrandur Þorláksson|Guðbrandi Þorlákssyni]] á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]] árið [[1594]]<ref>Einar Sigurbjörnsson, 2012. Embættisgjörð, s.203:</ref>. Hún var notuð í kirkjum á [[Ísland]]i í um tvö hundruð ár eftir það og hafði mikil áhrif á [[messa|messusiði]]. Grallarinn var sniðinn eftir ''[[Graduale]]'' eftir [[Niels Jesperssøn]] sem var prentuð árið [[1573]]. Ágrip um [[tónlistarkennsla|söngfræði]] eftir [[Þórður Þorláksson|Þórð biskup Þorláksson]] birtist í 6. útgáfu grallarans frá [[1691]] og var prentað aftan við allar útgáfur grallarans síðan þá. Nítjánda og síðasta útgáfa grallarans kom út á Hólum árið [[1779]]. == Tenglar == * [http://www.ismus.is/i/book/id-1000015/ 6. útgáfa grallarans á Ísmús] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106113026/http://www.ismus.is/i/book/id-1000015 |date=2015-11-06 }} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> {{Stubbur|bókmenntir}} [[Flokkur:Íslenskar trúarbókmenntir]] ab7jbkwhqek1l8ow1pih5diow1oj10l Gagnkynhneigð 0 36978 1964221 1920513 2026-05-25T14:01:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964221 wikitext text/x-wiki '''Gagnkynhneigð''' er [[kynhneigð]] sem felst í því að laðast að einstaklingum af því [[Kyn (líffræði)|kyni]] sem er gagnstætt eigin kyni, innan hefðbundinnar [[Kynjatvíhyggja|kynjatvíhyggju]].<ref>{{Cite web|url=https://www.heilsuvera.is/efnisflokkar/kynheilbrigdi/kynhneigd/|title=Kynhneigð|website=Heilsuvera|language=is-is|access-date=2025-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/54411|title=Íslensk nútímamálsorðabók|website=islenskordabok.arnastofnun.is|language=|access-date=2025-06-07}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þetta nær til dæmis til [[Karl|karla]] sem laðast að [[Kona|konum]], og kvenna sem laðast að körlum. [[Hinsegin]] sjónarmið gefa til kynna að hugtakið byggi á mikilli kynjatvíhyggju, hugmyndinni um að kynin séu bara tvö.<ref>{{Cite web|url=https://otila.is/hinsegin-regnhlifin/kynhneigd/gagnkynhneigd/|title=Gagnkynhneigð|website=Hinsegin frá Ö til A|language=is|access-date=2025-06-07}}</ref> Gagnkynhneigð er, ásamt [[samkynhneigð]] og [[tvíkynhneigð]], ein af þremur helstu flokkum á [[Kynhneigð#Kynhneigðarskalinn|kynhneigðarskalanum]]. Gagnkynhneigð er algengasta kynhneigðin, en vísindalegar rannsóknir hafa sýnt að margvíslegar kynhneigðir eru eðlilegur hluti af breytileika innan margra [[Tegund (líffræði)|dýrategunda]].<ref name="apahelp">{{cite web|url=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|title=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|publisher=[[American Psychological Association]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|archivedate=8 August 2013|accessdate=August 10, 2013}}</ref><ref name="PAHO">{{cite web|url=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926|title="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health|publisher=Pan American Health Organization|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926|archivedate=23 May 2012|accessdate=26 May 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> == Tengt efni == * [[Samkynhneigð]] * [[Tvíkynhneigð]] == Tilvísanir == <references/> {{stubbur}} [[Flokkur:Kynhneigð]] [[Flokkur:Meðfæddir eiginleikar]] rhmaueti34eyjjpdtp9kqkgymzlbj3z Frístund (tímarit) 0 49889 1964210 1930366 2026-05-25T12:42:47Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964210 wikitext text/x-wiki '''Frístund : krossgátublað''' kom fyrst út [[1982]]. Í því eru [[krossgáta|krossgátur]] og aðrar heilaþrautir. Útgefandi er Frístund-útgáfa ehf. == Tengill == * [http://www.fristund.net Vefur Frístundar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129015430/http://www.fristund.net/ |date=2020-11-29 }} == Heimildir == *{{vefheimild|url=http://www.gegnir.is/F/?func=full-set-set&set_number=994483&set_entry=000001&format=999|titill=Gegnir:Frístund|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2007}} {{stubbur}} [[Flokkur:Íslensk tímarit]] 6ie1j8et6cfxdwox3d0fkojxkhh81az Nexus 0 50791 1964361 1926869 2026-05-26T09:40:13Z MyraMidnight 41218 Bætti við ókeypis myndasögudeginum 1964361 wikitext text/x-wiki {{hnit|display=title|64|8|39|N|21|55|1|W}} {{fyrirtæki | nafn = Nexus | gerð = Sérvöruverslun | stofnað = [[1992]] | staðsetning = [[Glæsibær]] | starfsemi = Selur fjölskyldu og spunaspil, bækur, teiknimyndasögur, leikföng, búninga, DVD/Blu-ray diska, fatnað, smávöru og öllu sem annars tengist nörda/söfnunar/spilaáráttu landans. }} [[Mynd:Nexus röð.jpg|thumb|Verslunin Nexus mörgum klukkutímum áður en sala hófst á bókinni Harry Potter and the Deathly Hallows. Veggi búðarinnar prýða myndir úr [[Death Note]] og af [[Superman]].]] '''Nexus''' eru sérvöruverslanir, aðalútíbúið er í Glæsibæ, Álfheimum 74 og sérvöruútibú í Kringlunni [[Reykjavík]] sem selur spil, [[Bók|bækur]], [[leikfang|leikföng]], [[Teiknimyndasaga|teiknimyndasögur]] (meðal annars [[manga]]) og [[DVD]]-mynddiska ([[anime]]). Nexus hefur starfað síðan [[1992]] en hét þá Goðsögn sem síðar varð Fáfnir spilaverslun (1994), báðar verslanir á Rauðarárstíg. Síðar fluttist starfsemin á Hverfisgötu (1996) og hét verslunin lengi vel Fáfnir spilaverslun, svo Nexus VI (1997) og að lokum Nexus (1998). Síðar flutti verslunin í Nóatúnið (2013) og þaðan í Glæsibæ (2018). ''Goðsögn: 1992-1993'' ''Fáfnir spilaverslun: 1994-1997'' ''Nexus VI: 1997-1998'' ''Nexus: 1998 - til dagsins í dag'' ''Verslun í Kringlunni: 2016 - til dagsins í dag.'' Þema búðarinnar er [[vísindaskáldskapur]] og [[Fantasía|fantasíur]]. Meðal spila sem búðin selur eru [[Spunaspil|spunaspilin]] [[Warhammer]] og [[D&D|Dungeon and Dragons]]. == Nexus-forsýningar == Nexus hefur í mörg ár staðið fyrir sérstökum forsýningum á kvikmyndum. Þær eru þá nokkrum dögum, jafnvel vikum á undan frumsýningunni á Íslandi. Miðaverð er hærra en á almennar sýningar, en stundum er boðið uppá fríar veitingar í staðinn. Nexus-sýningar eru alltaf hlélausar og reynt er að hafa þær textalausar. Eftirfarandi kvikmyndir hafa fengið Nexus-forsýningu þegar þetta er skrifað: {| class="wikitable" |- ! Titill !! Nexus-forsýning !! Frumsýning |- | [[The Thirteenth Floor]]|| [[1. júlí]], [[1999]] || |- | [[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]] || || |- | [[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]] || || |- | [[Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal]] || || |- | [[Köngulóarmaðurinn (kvikmynd)|Köngulóarmaðurinn]] || || |- | [[Köngulóarmaðurinn 2 (kvikmynd)|Köngulóarmaðurinn 2]]|| || |- | [[Hellboy (kvikmynd)|Hellboy]]|| || |- | [[Stjörnustríð: Kafli III - Hefnd Sith]]|| || |- | [[Hulk (kvikmynd)|Hulk]]|| || |- | [[Tortímandinn 3]]|| || |- | [[Blade 2]]|| || |- | [[Blade 3]]|| || |- | [[Star Trek: Nemesis]]|| || |- | [[Sin City (kvikmynd)|Sin City]] || || |- | [[Superman Returns]]|| || |- | [[300 (kvikmynd)|300]]|| || |- | [[War of the Worlds (kvikmynd)|War of the Worlds]]|| || |- | [[Transformers (kvikmynd)|Transformers]] || || |- | [[Cloverfield]]|| [[17. janúar]], [[2008]] || |- | [[The Dark Knight (kvikmynd)|The Dark Knight]]|| || |- | [[Watchmen (kvikmynd)|Watchmen]]|| [[6. mars]], [[2009]] || |- | [[Star Trek]] || || |- | [[Terminator Salvation]]|| || |- | [[Transformers Revenge of the Fallen]]|| || |- | [[Avatar]] || [[16. desember]], [[2009]] || |- | [[Kick-Ass]]|| || |} == Ókeypis Myndasögudagurinn == Nexus hefur tekið þátt í að halda upp á Ókeypis Myndasögudaginn (e. [[w:Free Comic Book Day|Free Comic Book Day]]) síðan 2003<ref>{{Cite web|url=https://varnish-21.visir.is/g/2010116245257/okeypis-myndasogudagurinn-a-morgun|title="Ókeypis myndasögudagurinn á morgun"|website=www.visir.is|access-date=2026-05-26}}</ref>. Það er árlegur viðburður sem haldinn er fyrsta laugardaginn í maí þar sem myndasögubúðir um allan heim gefa frá sér ókeypis myndasögur. ==Áhugavert efni== * Hin íslenska kvikmynd [[Astrópía]], hefur samnefnda sérvöruverslun sem líkist Nexus mjög mikið. ==Heimildir== <references/> {{stubbur|reykjavík}} [[Flokkur:Verslanir]] [[Flokkur:Spunaspil]] [[Flokkur:Myndasögur]] [[Flokkur:Borðspil]] nrlnvi66n7wyynvzanni9kilmz7vlhe 1964362 1964361 2026-05-26T09:59:54Z MyraMidnight 41218 /* Nexus-forsýningar */ fann dags. á einni forsýningunni og bætti heimild (kannski ættu nexus forsýningar að fá sína eigin síðu með þennan langa lista) 1964362 wikitext text/x-wiki {{hnit|display=title|64|8|39|N|21|55|1|W}} {{fyrirtæki | nafn = Nexus | gerð = Sérvöruverslun | stofnað = [[1992]] | staðsetning = [[Glæsibær]] | starfsemi = Selur fjölskyldu og spunaspil, bækur, teiknimyndasögur, leikföng, búninga, DVD/Blu-ray diska, fatnað, smávöru og öllu sem annars tengist nörda/söfnunar/spilaáráttu landans. }} [[Mynd:Nexus röð.jpg|thumb|Verslunin Nexus mörgum klukkutímum áður en sala hófst á bókinni Harry Potter and the Deathly Hallows. Veggi búðarinnar prýða myndir úr [[Death Note]] og af [[Superman]].]] '''Nexus''' eru sérvöruverslanir, aðalútíbúið er í Glæsibæ, Álfheimum 74 og sérvöruútibú í Kringlunni [[Reykjavík]] sem selur spil, [[Bók|bækur]], [[leikfang|leikföng]], [[Teiknimyndasaga|teiknimyndasögur]] (meðal annars [[manga]]) og [[DVD]]-mynddiska ([[anime]]). Nexus hefur starfað síðan [[1992]] en hét þá Goðsögn sem síðar varð Fáfnir spilaverslun (1994), báðar verslanir á Rauðarárstíg. Síðar fluttist starfsemin á Hverfisgötu (1996) og hét verslunin lengi vel Fáfnir spilaverslun, svo Nexus VI (1997) og að lokum Nexus (1998). Síðar flutti verslunin í Nóatúnið (2013) og þaðan í Glæsibæ (2018). ''Goðsögn: 1992-1993'' ''Fáfnir spilaverslun: 1994-1997'' ''Nexus VI: 1997-1998'' ''Nexus: 1998 - til dagsins í dag'' ''Verslun í Kringlunni: 2016 - til dagsins í dag.'' Þema búðarinnar er [[vísindaskáldskapur]] og [[Fantasía|fantasíur]]. Meðal spila sem búðin selur eru [[Spunaspil|spunaspilin]] [[Warhammer]] og [[D&D|Dungeon and Dragons]]. == Nexus-forsýningar == Nexus hefur í mörg ár staðið fyrir sérstökum forsýningum á kvikmyndum. Þær eru þá nokkrum dögum, jafnvel vikum á undan frumsýningunni á Íslandi. Miðaverð er hærra en á almennar sýningar, en stundum er boðið uppá fríar veitingar í staðinn. Nexus-sýningar eru alltaf hlélausar og reynt er að hafa þær textalausar. Eftirfarandi kvikmyndir hafa fengið Nexus-forsýningu þegar þetta er skrifað: {| class="wikitable" |- ! Titill !! Nexus-forsýning !! Frumsýning |- | [[The Thirteenth Floor]]|| [[1. júlí]], [[1999]] || |- | [[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]] || || |- | [[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]] || || |- | [[Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal]] || || |- | [[Köngulóarmaðurinn (kvikmynd)|Köngulóarmaðurinn]] || || |- | [[Köngulóarmaðurinn 2 (kvikmynd)|Köngulóarmaðurinn 2]]|| || |- | [[Hellboy (kvikmynd)|Hellboy]]|| || |- | [[Stjörnustríð: Kafli III - Hefnd Sith]]|| || |- | [[Hulk (kvikmynd)|Hulk]]|| || |- | [[Tortímandinn 3]]|| || |- | [[Blade 2]]|| || |- | [[Blade 3]]|| || |- | [[Star Trek: Nemesis]]|| [[28. janúar]], [[2003]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2003/01/30/nexus_forsyning_a_star_trek/|website=www.mbl.is|language=is|title=Nexus-forsýning á Star Trek|access-date=2026-05-26}}</ref> || [[7. febrúar]] |- | [[Sin City (kvikmynd)|Sin City]] || || |- | [[Superman Returns]]|| || |- | [[300 (kvikmynd)|300]]|| || |- | [[War of the Worlds (kvikmynd)|War of the Worlds]]|| || |- | [[Transformers (kvikmynd)|Transformers]] || || |- | [[Cloverfield]]|| [[17. janúar]], [[2008]] || |- | [[The Dark Knight (kvikmynd)|The Dark Knight]]|| || |- | [[Watchmen (kvikmynd)|Watchmen]]|| [[6. mars]], [[2009]] || |- | [[Star Trek]] || || |- | [[Terminator Salvation]]|| || |- | [[Transformers Revenge of the Fallen]]|| || |- | [[Avatar]] || [[16. desember]], [[2009]] || |- | [[Kick-Ass]]|| || |} == Ókeypis Myndasögudagurinn == Nexus hefur tekið þátt í að halda upp á Ókeypis Myndasögudaginn (e. [[w:Free Comic Book Day|Free Comic Book Day]]) síðan 2003<ref>{{Cite web|url=https://varnish-21.visir.is/g/2010116245257/okeypis-myndasogudagurinn-a-morgun|title="Ókeypis myndasögudagurinn á morgun"|website=www.visir.is|access-date=2026-05-26}}</ref>. Það er árlegur viðburður sem haldinn er fyrsta laugardaginn í maí þar sem myndasögubúðir um allan heim gefa frá sér ókeypis myndasögur. ==Áhugavert efni== * Hin íslenska kvikmynd [[Astrópía]], hefur samnefnda sérvöruverslun sem líkist Nexus mjög mikið. ==Heimildir== <references/> {{stubbur|reykjavík}} [[Flokkur:Verslanir]] [[Flokkur:Spunaspil]] [[Flokkur:Myndasögur]] [[Flokkur:Borðspil]] l2jktxewlr42pazbg71l8i2v6ep5h7k Jón Espólín 0 50793 1964344 1953652 2026-05-26T07:55:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964344 wikitext text/x-wiki {{tilvísun|Espólín}} {{mannaðgreiningartengill|Jón Jónsson}} '''Jón (Jónsson) Espólín''' (22. október 1769 – 1. ágúst 1836) var [[sýslumaður]], [[fræðimaður]] og íslenskur [[annáll|annálaritari]] og er einna frægastur fyrir að hafa tekið saman ''[[Íslands Árbækur í söguformi]]''. == Æviágrip == Hann var fæddur á [[Espihóll|Espihóli]] í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]] og kenndi sig við þann bæ. Foreldrar hans voru [[Jón Jakobsson]] sýslumaður og kona hans Sigríður Stefánsdóttir. Jón lærði í heimaskóla hjá Jóni presti Jónssyni í [[Núpufell]]i og fór síðan til náms við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]]. Hann var skipaður sýslumaður í [[Snæfellsnessýsla|Snæfellsnessýslu]] frá 19. september 1792. Hann tók við sýslunni seint í nóvember sama ár. Árið 1797 hafði hann sýsluskipti við Finn Jónsson sýslumann í [[Borgarfjarðarsýsla|Borgarfjarðarsýslu]] og var þar í fimm ár en þá skipti hann um sýslu við Jónas Scheving og fékk [[Skagafjarðarsýsla|Skagafjarðarsýslu]], þar sem hann var síðan sýslumaður til dauðadags. Hann bjó fyrst á [[Flugumýri]] í [[Blönduhlíð]] 1803–1806, síðan í [[Viðvík]] í [[Viðvíkursveit]] til 1822 og síðast á [[Frostastaðir|Frostastöðum]] í Blönduhlíð. Kona Jóns var Rannveig Jónsdóttir (6. janúar 1773 – 8. ágúst 1846). Sonur þeirra, Hákon, gaf út þrjár bækur með efni eftir föður sinn að honum látnum. Jón hafði mikinn áhuga á sagnfræði og ættfræði frá unglingsárum og skrifaði mikið um þau efni. Annállinn ''Íslands Árbækur í sögu-formi'', sem venjulega gengur undir nafninu ''[[Árbækur Espólíns]]'', kom út í 12 bindum á árunum 1821–1855. Árbækurnar eru yfirlit yfir sögu Íslands frá því um 1262 til samtíma höfundarins, og eru beint framhald af [[Sturlunga saga|Sturlungu]]. Þær höfðu mikil áhrif, enda um langt skeið eina prentaða yfirlitið um sögu Íslands eftir 1262. Jón var afkastamikill höfundur. Eftir hann liggja meiri [[ættfræði]]upplýsingar en nokkurn annan mann frá fyrri tíð og við hann er kennt ættfræðiforritið [[Espólín (forrit)|Espólín]]. Hann tók saman fjöldamörg rit um mannkynssögu, einkum sögu fornaldar, en einnig sögu síðari alda. ''Langbarða sögur, Gota og Húna'' og þýðingarnar eftir Plútarkos eru sýnishorn af því safni. Hann orti sálma og skrifaði einnig eina fyrstu skáldsögu á íslensku, þ.e. ''Sagan af Árna yngra ljúfling''.<ref name="Sagan af Árna yngra ljúfling">[https://arnastofnun.is/is/frettir/sagan-af-arna-yngra-ljufling Sagan af Árna yngra ljúfling], skoðað 16. september 2024.</ref> Sagt hefur verið um Jón að hann hafi skrifað óvenju góða íslensku á tíð þegar málfar embættismanna var æði [[Danska|dönskuskotið]]. [[Gísli Konráðsson]], lærisveinn og vinur Jóns Espólíns, lýsti honum svo: :„''Fríður var hann sýnum og mikill vexti; hæð hans var 73 þumlungar, en yfir axlir og brjóst 50 þumlungar að dönsku máli; armaþrekinn, fögur höndin, í smærra lagi eftir vexti og skófætur snotrir […] ljóseygur og augun í stærra lagi og opineygur og heldur rýnd á efri árum, en sá lengst af afarvel á bók.''“ == Ritstörf == Eftir Jón Espólín liggja fjöldamörg ritverk, bæði frumsamin og þýdd. Flest þeirra hafa aldrei verið gefin út og eru aðeins til í handritum. * ''Íslands árbækur í söguformi'' 1–12, Kaupmannahöfn 1821–1855. — Ljósprentað í Reykjavík 1942–1947, með formála eftir Árna Pálsson: „Um Espólín og Árbækurnar“. * ''Sjö miðvikudaga predikanir á föstunni, samanteknar af sál. sýslumanni J. Espólín'', Viðeyjarklaustri 1839. — Hákon Espólín gaf út. * ''Andlegir sálmar, orktir af sál. sýslumanni J. Espólín'', Viðeyjarklaustri 1839. — Hákon Espólín gaf út. * ''Tilraun til skiljanlegrar útleggingar Opinberunar Jóhannis'', Akureyri 1855, 254 s. — Hákon Espólín gaf út. * ''Langbarða sögur, Gota og Húna'', Akureyri 1859, 230 s. * ''Saga Jóns Espólíns hins fróða, sýslumanns í Hegranesþingi, rituð af sjálfum honum í dönsku máli, en Gísli Konráðsson sneri henni á íslenskt mál, jók hana og hélt henni fram'', Kaupmannahöfn 1895, 211 bls. — Endurprentað í ritsafninu: ''Merkir Íslendingar'' 5, Rvík 1951:126–292. * Jón Espólín og Einar Bjarnason: ''Saga frá Skagfirðingum 1647–1847'' 1–4, Rvík 1976–1979. — Fyrri hlutinn, til 1835, er eftir Jón Espólín, framhaldið eftir Einar Bjarnason á Mælifelli. * ''Ættatölubækur Jóns Espólíns'' 1–8, Samskipti 1980–1983, gefnar út í ljósriti. — Árni Zophoníasson sá um útgáfuna, Rósinkrans Á. Ívarsson gerði nafnaskrá. * Jón Espólín og Gísli Konráðsson: ''Húnvetninga saga'' 1–3, Rvík 1998. — Fyrri hlutinn, til 1833, er eftir Jón Espólín, viðaukar og framhald eftir Gísla Konráðsson. Jón Torfason sá um útgáfuna. * Sagan af Árna ljúfling yngra er lifði í miðri 18. öld. ''Fyrstu sögur'', Rvík 2007:91–207. — Þorsteinn Antonsson og María Anna Þorsteinsdóttir gáfu út. === Greinar === * Udkast til kort synchronisme over nordens sagaer. ''Tidsskrift for nordisk oldkyndighed'' 2, Kbh. 1829:349–366. * Nogle bemærkninger af prof. og ridder Dr. P. E. Müllers Saga-Bibliothek. ''Tidsskrift for nordisk oldkyndighed'' 2, Kbh. 1829, 35 s. — Sérprent. === Þýðingar === * Galletti, Johann Georg August: ''Kennslubók í sagnafræðinni fyrir viðvaninga'', Leirárgörðum 1804. — Á bls. 151–171 er kafli um Íslandssögu eftir Jón Espólín. * [[Plútarkos]]: ''Saga Scipions hins afríkanska eður mikla'', Akureyri 1858, 44 s. * [[Plútarkos]]: ''Sögur Sólons hins spaka, löggjafa Athenuborgarmanna, og Platons heimspekings'', Akureyri 1858, 55 s. == Tilvísanir == <references /> == Heimildir == * Árni Pálsson: Um Espólín og Árbækurnar. ''Á víð og dreif, ritgerðir'', Rvík 1947. * [[Ingi Sigurðsson]]: ''The historical works of Jón Espólín and his contemporaries. Aspects of Icelandic historiography'', Edinburgh 1972, vii+446 s. — Doktorsritgerð. * Ingi Sigurðsson: ''Upplýsing og saga'', Rvík 1982:37–43 (umfjöllun um Espólín) og 119–173 (úrval úr ritum hans). * Ingi Sigurðsson: Sagnfræði. ''Upplýsingin á Íslandi'', Rvík 1990:244–268. == Tenglar == * [http://baekur.is/is/bok/000207142 Árbækur Espólíns á Baekur.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2316057 ''Jón Espólín''; greinarbrot í Tímariti hins íslenska bókmenntafélags 1882] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2310593 ''Svona eiga sýslumenn að vera''; grein í Verkamanninum 1962] * [https://handrit.is/is/biography/view/JonEsp001 Handrit tengd Jóni Espólín á Handrit.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211201163455/https://handrit.is/is/biography/view/JonEsp001 |date=2021-12-01 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2042343 Baldur, 9. janúar 1868] [[Flokkur:Íslenskir annálaritarar]] [[Flokkur:Sýslumenn]] {{fd|1769|1836}} fwa564wn6p1y8txd8218ybhnj6ddtps Hjálparspjall:Efnisyfirlit 13 51660 1964275 1360225 2026-05-25T20:26:19Z MyraMidnight 41218 Nýr hluti: /* Hvar er námskeiðið? */ 1964275 wikitext text/x-wiki Ég er að vinna af krafti svo ég byð aðra notendur að gefa mér og síðunni næði á meðan. Takk fyrir. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 05:24, 19 júlí 2007 (UTC) :Hér hef ég sett inn smá uppkast. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 05:59, 19 júlí 2007 (UTC) Hvað finnst ykkur? Hugmyndin var blanda af spánsku og dönsku síðunum. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 09:26, 22 júlí 2007 (UTC) Þar sem það vantar ennþá hluta af hjálpinni þá vil ég bendi á að það er hægt að afrita hjálpina af [http://wiki.isir.is/wiki/Hj%C3%A1lp:Efnisyfirlit ISIRWiki] hingað. == Ný hönnun == Hefur einhver skoðun á endurhönnun hjálparyfirlitsins? Það væri voðalega gott að fá smá feedback til þess að vita hvort að maður er á réttri leið eða ekki. --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 01:34 (UTC) : Mér finnst alla vega útlitið snyrtilegt og smekklegt. Ég hef ekki notað þessa síðu neitt og hef ekki skoðun á skipulagi og framsetningu upplýsinga á henni en listinn yfir hjálparsíður í stafrófsröð er mjög gagnlegur og auðsjáanlegur þarna efst uppi þannig að það ætti að vera auðvelt fyrir hvern sem er að finna það sem hann þarf. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] ([[Notandaspjall:Cessator|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 14:41 (UTC) ::Mér finnst þetta skýrara og aðgengilegra en það var og að hafa hjálparsíður í stafrófsröð er mjög gott. Það eina sem ég held að væri betra (sem gamall umbrotsmaður og vefhönnuður) er að hafa eitt bil á milli efnisatriða frekar en að stóla á lista punktinn. Þetta rennur dálítið mikið saman og mér finnast punktarnir ekki nóg til að aðgreina málsgreinarnar/efnisþættina. [[Notandi:Bragi H|Bragi H]] ([[Notandaspjall:Bragi H|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 15:32 (UTC) Að mínu mati ertu á réttri leið, en það má gera betur. Ég ætla að skipta svöruninni niður eftir boxum. Boxið "Hvernig getum við aðstoðað": Gott eins og er. Sérstaklega ánægður með leitina. Boxið "Notkun Wikipediu": Að mínu mati mætti breyta fyrstu og síðustu efnisgreinunum en hinar eru góðar eins og er. Það mætti sleppa fyrstu efnisgreininni. Hún er endurtekning á því sem kom fram í boxinu "Hvernig getum við aðstoðað". Í síðustu efnisgreininni myndi ég vilja sjá tölusetninguna (1) og 2)) í nýrri línu. Ég myndi tengja "Afleidd verk" í greinina [[Afleitt verk]], enda held ég að það séu ekki margir sem viti hvað það er. Boxið "Skrifað fyrir Wikipediu": Í fyrstu efnisgrein myndi ég frekar tengja á [[Hjálp:Að byrja nýja síðu]], frekar en byrjendanámskeiðið. Boxið "Athugasemdir og spurningar": Það mætti búa til síðuna "Wikipedia:Hafðu samband", í staðinn fyrir að hafa tengillinn rauðann eins og það er núna. Að öðru leiti er þetta box gott eins og er. Boxið "Ítarefni": Nokkuð gott, en hérna er aftur endurtekning á ferðinni. Í boxinu "Athugasemdir og spurningar" er tengt á Hjálp:Spjallsíður og aftur hér. Þar að auki er ein síða sem ég myndi vilja bæta við, [[Wikipedia:Aðgreiningarsíður]].--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 20:57 (UTC) == Hvar er námskeiðið? == Þar sem þetta er grunn hjálpar síðan, þá er ég smá að furða mig á því að sjá ekki vísað í þetta flotta námskeið (sem ég man ekki lengur hvernig ég fann): [[Hjálp:Námskeið]], er það orðið úrelt? [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 25. maí 2026 kl. 20:26 (UTC) 8zdiijg6upj9b11zebgndomes1hu9gd 1964341 1964275 2026-05-26T07:25:07Z MyraMidnight 41218 /* Hvar er námskeiðið? */ alls ekki úrelt 1964341 wikitext text/x-wiki Ég er að vinna af krafti svo ég byð aðra notendur að gefa mér og síðunni næði á meðan. Takk fyrir. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 05:24, 19 júlí 2007 (UTC) :Hér hef ég sett inn smá uppkast. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 05:59, 19 júlí 2007 (UTC) Hvað finnst ykkur? Hugmyndin var blanda af spánsku og dönsku síðunum. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 09:26, 22 júlí 2007 (UTC) Þar sem það vantar ennþá hluta af hjálpinni þá vil ég bendi á að það er hægt að afrita hjálpina af [http://wiki.isir.is/wiki/Hj%C3%A1lp:Efnisyfirlit ISIRWiki] hingað. == Ný hönnun == Hefur einhver skoðun á endurhönnun hjálparyfirlitsins? Það væri voðalega gott að fá smá feedback til þess að vita hvort að maður er á réttri leið eða ekki. --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 01:34 (UTC) : Mér finnst alla vega útlitið snyrtilegt og smekklegt. Ég hef ekki notað þessa síðu neitt og hef ekki skoðun á skipulagi og framsetningu upplýsinga á henni en listinn yfir hjálparsíður í stafrófsröð er mjög gagnlegur og auðsjáanlegur þarna efst uppi þannig að það ætti að vera auðvelt fyrir hvern sem er að finna það sem hann þarf. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] ([[Notandaspjall:Cessator|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 14:41 (UTC) ::Mér finnst þetta skýrara og aðgengilegra en það var og að hafa hjálparsíður í stafrófsröð er mjög gott. Það eina sem ég held að væri betra (sem gamall umbrotsmaður og vefhönnuður) er að hafa eitt bil á milli efnisatriða frekar en að stóla á lista punktinn. Þetta rennur dálítið mikið saman og mér finnast punktarnir ekki nóg til að aðgreina málsgreinarnar/efnisþættina. [[Notandi:Bragi H|Bragi H]] ([[Notandaspjall:Bragi H|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 15:32 (UTC) Að mínu mati ertu á réttri leið, en það má gera betur. Ég ætla að skipta svöruninni niður eftir boxum. Boxið "Hvernig getum við aðstoðað": Gott eins og er. Sérstaklega ánægður með leitina. Boxið "Notkun Wikipediu": Að mínu mati mætti breyta fyrstu og síðustu efnisgreinunum en hinar eru góðar eins og er. Það mætti sleppa fyrstu efnisgreininni. Hún er endurtekning á því sem kom fram í boxinu "Hvernig getum við aðstoðað". Í síðustu efnisgreininni myndi ég vilja sjá tölusetninguna (1) og 2)) í nýrri línu. Ég myndi tengja "Afleidd verk" í greinina [[Afleitt verk]], enda held ég að það séu ekki margir sem viti hvað það er. Boxið "Skrifað fyrir Wikipediu": Í fyrstu efnisgrein myndi ég frekar tengja á [[Hjálp:Að byrja nýja síðu]], frekar en byrjendanámskeiðið. Boxið "Athugasemdir og spurningar": Það mætti búa til síðuna "Wikipedia:Hafðu samband", í staðinn fyrir að hafa tengillinn rauðann eins og það er núna. Að öðru leiti er þetta box gott eins og er. Boxið "Ítarefni": Nokkuð gott, en hérna er aftur endurtekning á ferðinni. Í boxinu "Athugasemdir og spurningar" er tengt á Hjálp:Spjallsíður og aftur hér. Þar að auki er ein síða sem ég myndi vilja bæta við, [[Wikipedia:Aðgreiningarsíður]].--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 20:57 (UTC) == Hvar er námskeiðið? == Þar sem þetta er grunn hjálpar síðan, þá er ég smá að furða mig á því að sjá ekki vísað í þetta flotta námskeið (sem ég man ekki lengur hvernig ég fann): [[Hjálp:Námskeið]], <s>er það orðið úrelt?</s> [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 25. maí 2026 kl. 20:26 (UTC) shw5u45t9ba85go9tjpq1d6oycswlnh 1964376 1964341 2026-05-26T11:36:26Z Snævar 16586 /* Hvar er námskeiðið? */ Svar 1964376 wikitext text/x-wiki Ég er að vinna af krafti svo ég byð aðra notendur að gefa mér og síðunni næði á meðan. Takk fyrir. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 05:24, 19 júlí 2007 (UTC) :Hér hef ég sett inn smá uppkast. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 05:59, 19 júlí 2007 (UTC) Hvað finnst ykkur? Hugmyndin var blanda af spánsku og dönsku síðunum. --[[Notandi:S.Örvarr.S|Stefán Örvarr Sigmundsson]] 09:26, 22 júlí 2007 (UTC) Þar sem það vantar ennþá hluta af hjálpinni þá vil ég bendi á að það er hægt að afrita hjálpina af [http://wiki.isir.is/wiki/Hj%C3%A1lp:Efnisyfirlit ISIRWiki] hingað. == Ný hönnun == Hefur einhver skoðun á endurhönnun hjálparyfirlitsins? Það væri voðalega gott að fá smá feedback til þess að vita hvort að maður er á réttri leið eða ekki. --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 01:34 (UTC) : Mér finnst alla vega útlitið snyrtilegt og smekklegt. Ég hef ekki notað þessa síðu neitt og hef ekki skoðun á skipulagi og framsetningu upplýsinga á henni en listinn yfir hjálparsíður í stafrófsröð er mjög gagnlegur og auðsjáanlegur þarna efst uppi þannig að það ætti að vera auðvelt fyrir hvern sem er að finna það sem hann þarf. --[[Notandi:Cessator|Cessator]] ([[Notandaspjall:Cessator|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 14:41 (UTC) ::Mér finnst þetta skýrara og aðgengilegra en það var og að hafa hjálparsíður í stafrófsröð er mjög gott. Það eina sem ég held að væri betra (sem gamall umbrotsmaður og vefhönnuður) er að hafa eitt bil á milli efnisatriða frekar en að stóla á lista punktinn. Þetta rennur dálítið mikið saman og mér finnast punktarnir ekki nóg til að aðgreina málsgreinarnar/efnisþættina. [[Notandi:Bragi H|Bragi H]] ([[Notandaspjall:Bragi H|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 15:32 (UTC) Að mínu mati ertu á réttri leið, en það má gera betur. Ég ætla að skipta svöruninni niður eftir boxum. Boxið "Hvernig getum við aðstoðað": Gott eins og er. Sérstaklega ánægður með leitina. Boxið "Notkun Wikipediu": Að mínu mati mætti breyta fyrstu og síðustu efnisgreinunum en hinar eru góðar eins og er. Það mætti sleppa fyrstu efnisgreininni. Hún er endurtekning á því sem kom fram í boxinu "Hvernig getum við aðstoðað". Í síðustu efnisgreininni myndi ég vilja sjá tölusetninguna (1) og 2)) í nýrri línu. Ég myndi tengja "Afleidd verk" í greinina [[Afleitt verk]], enda held ég að það séu ekki margir sem viti hvað það er. Boxið "Skrifað fyrir Wikipediu": Í fyrstu efnisgrein myndi ég frekar tengja á [[Hjálp:Að byrja nýja síðu]], frekar en byrjendanámskeiðið. Boxið "Athugasemdir og spurningar": Það mætti búa til síðuna "Wikipedia:Hafðu samband", í staðinn fyrir að hafa tengillinn rauðann eins og það er núna. Að öðru leiti er þetta box gott eins og er. Boxið "Ítarefni": Nokkuð gott, en hérna er aftur endurtekning á ferðinni. Í boxinu "Athugasemdir og spurningar" er tengt á Hjálp:Spjallsíður og aftur hér. Þar að auki er ein síða sem ég myndi vilja bæta við, [[Wikipedia:Aðgreiningarsíður]].--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 16. febrúar 2013 kl. 20:57 (UTC) == Hvar er námskeiðið? == Þar sem þetta er grunn hjálpar síðan, þá er ég smá að furða mig á því að sjá ekki vísað í þetta flotta námskeið (sem ég man ekki lengur hvernig ég fann): [[Hjálp:Námskeið]], <s>er það orðið úrelt?</s> [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 25. maí 2026 kl. 20:26 (UTC) :Það var listi af tenglum hérna, en það var ákveðið að skrifa frekar almennt um hjálp í staðinn. Það er tengill á Hjálp:Námskeið undir "Listi yfir allar hjálparsíður". :Það er misjafnt eftir þekkingu hvað hentar að lesa um, Hjálp:Námskeið er fyrir byrjendur. Þar sem þú hefur sett upp wiki er væntanlega fátt á Hjálp:Námskeið sem þú veist ekki nú þegar. Það hentar betur fyrir þig að vita hvort það megi gera eitthvað sem er tæknilega hægt að gera, [[Wikipedia:Samþykktir og stefnur]] svarar því. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 11:36 (UTC) 76c1zuvlzxthpavjnqjx6cenz1125mp Síkjabrúða 0 57512 1964351 1854127 2026-05-26T08:14:40Z MyraMidnight 41218 breyti flokkinum 'vatnajurtir' í 'vatnaplöntur' fyrst það er flokkurinn undir plöntur 1964351 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Síkjabrúða | image = Callitriche hamulata.JPG | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Varablómabálkur]] (''Lamiales'') | familia = [[Vatnsbrúðuætt]] (''Callitrichaceae'') | genus = ''[[Callitriche]]'' | species = C. hamulata | binomial = Callitriche hamulata | binomial_authority = [[Friedrich Traugott Kützing|Kütz.]] ex [[Wilhelm Daniel Joseph Koch|W.D.J. Koch]] | synonyms_ref = <ref name=plantlist>{{cite web |title=Callitriche hamulata Kütz. ex W.D.J.Koch is an accepted name |date=23 March 2012 |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-31590 |publisher=theplantlist.org ([[The Plant List]]) |accessdate=21 April 2020 |archive-date=31 mars 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331144731/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-31590 |url-status=dead }}</ref> | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |title=<small>Samheiti</small> |Callitriche aquatica subsp. hamulata <small>(Kütz. ex W.D.J.Koch) Bonnier & Layens</small> |Callitriche autumnalis var. brutia <small>Kütz.</small> |Callitriche autumnalis var. calophylla <small>Kütz.</small> |Callitriche autumnalis var. goldbachii <small>Kütz. </small> |Callitriche autumnalis f. halleri <small>Kütz.</small> |Callitriche autumnalis var. heterophylla <small>Kütz.</small> |Callitriche autumnalis var. lacustris <small>Kütz.</small> |Callitriche autumnalis var. minuta <small>Kütz.</small> |Callitriche autumnalis var. platyphylla <small>Kütz.</small> |Callitriche brutia subsp. hamulata <small>(Kütz. ex W.D.J.Koch) O.Bolòs & Vigo</small> |Callitriche brutia var. hamulata <small>(Kütz. ex W.D.J.Koch) Lansdown</small> |Callitriche connata <small>Raf.</small> |Callitriche decussata <small>Schur [Illegitimate]</small> |Callitriche genuina <small>Ducommun</small> |Callitriche hamulata var. autumnalis <small>Nyman</small> |Callitriche hamulata var. homoiophylla <small>Godr.</small> |Callitriche intermedia <small>Hoffm.</small> |Callitriche intermedia subsp. hamulata <small>(Kütz. ex W.D.J.Koch) Clapham</small> |Callitriche longifolia <small>(Hill) Druce</small> |Callitriche pallens <small>M.Bieb.</small> |Callitriche reflexa <small>Lange ex Cutanda</small> |Callitriche tenuifolia <small>Fr.</small> |Stellina hamulata <small>Bubani</small>}} }} '''Síkjabrúða''' ([[fræðiheiti]]: ''Callitriche hamulata'') er [[vatnajurt]] sem vex á kafi í grunnu vatni.<ref>{{Vefheimild|url=https://floraislands.is/calliham.html|titill=Flóra Íslands|höfundur=Hörður Kristinsson|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> Blöðin eru mjó og jafnbreið (striklaga) og blómin eru í öxlum blaðanna.<ref>{{Cite web|url=https://www.ni.is/is/biota/plantae/tracheophyta/magnoliopsida/plantaginaceae/sikjabruda-callitriche-hamulata|title=Síkjabrúða (Callitriche hamulata) {{!}} Icelandic Institute of Natural History|website=www.ni.is|access-date=2024-03-24}}</ref> Hún er algeng í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]]. Síkjabrúða er notuð sem [[skrautjurt]] í [[fiskabúr]]. Á [[Ísland]]i finnst síkjabrúða í vötnum á láglendi um allt land.<ref>{{Cite web|url=https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/flora-islands/callitriche-hamulata|title=Flóra Íslands|last=Akureyrarbær|website=Lystigarður Akureyrar|language=is|access-date=2024-03-24}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Callitriche hamulata}} {{Wikilífverur|Callitriche hamulata}} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Vatnsbrúðuætt]] [[Flokkur:Vatnaplöntur]] [[Flokkur:Plöntur á Íslandi]] [[Flokkur:Fiskabúr]] hzgpui9cqoicwlqvdtdh00rvthdr32n Flokkur:Rúmenskir stjórnmálamenn 14 58337 1964249 1400738 2026-05-25T16:19:12Z TKSnaevarr 53243 1964249 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|Politicians of Romania|rúmenskum stjórnmálamönnum}} [[Flokkur:Rúmenar|Stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Stjórnmálamenn eftir löndum]] og94bad38h2q8nswpum0886c1vzdnxc Gunnbjarnarsker 0 59570 1964269 1962644 2026-05-25T18:24:10Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964269 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greenland East Coast 1.jpg|thumb|alt=Hluti af austurströnd Grænlands|Hluti af austurströnd Grænlands við Ammassalik.]] '''Gunnbjarnarsker''' eru nefnd í þremur sögum sem voru ritaðar á 12. öld. Þær eru ''[[Landnámabók]]'',<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 35. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> ''[[Eiríks saga rauða|Saga Eiríks rauða]]''<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/isl/eirik.htm|title=Eiríks saga rauða 2.kafli|website=Netútgáfan}}</ref> og ''[[Ólafs saga Tryggvasonar]]'' sem hafa samhljóða örstutta frásögn um fyrirætlun Eiríks rauða um að leita landa vestan við Ísland: „hann ætlaði að leita lands þess, er [[Gunnbjörn Úlfsson|Gunnbjörn son Úlfs kráku]] sá, er hann rak vestur um Ísland, þá er hann fann Gunnbjarnarsker;“. Vegna þessarar frásagnar eru nokkur [[örnefni]] á [[Grænland]]i dregin af nafni Gunnbjörns. Það á meðal annars við hæsta tind Grænlands, [[Gunnbjörnsfjall]], sem var nefndur svo eftir að [[Ensk-danski leiðangurinn til Austur-Grænlands]] 1935-36 hafði stungið upp á heitinu „Hvítserkur“, en danska örnefnanefndin taldi að „rétta heitið“ væri ''Gunnbjørns Tinde'' með vísun í söguna um Gunnbjarnarsker.<ref>{{cite report|title=Østgrønlandske Stednavne - Fra den første kortlægning|url=https://arktiskinstitut.dk/fileadmin/files/arktiskinstitut/pdf/Oestgroenlandske_stednavne/OEstgroenlandske_Stednavne_Version_15.pdf|publisher=Arktisk Institut|date=15. júlí 2024|page=577}}</ref> == Miðaldaheimildir== Í Sturlubók ''Landnámabókar'' er sagt frá því að [[Snæbjörn galti]] hafi hafi einnig leitað Gunnbjarnarskerja eins og Eiríkur rauði eftir manndráp. Líkur eru á að til hafi verið sérstök [[Íslendingasögur|Íslendingasaga]] um Snæbjörn galta sem nú er glötuð, en þætti úr henni virðist [[Sturla Þórðarson]] hafa sett inn í gerð sína af ''Landnámabók''. Þar er sagt frá því að Snæbjörn og félagar hans hafi leitað Gunnbjarnarskerja og fundið, stigið á land og gert sér skála sem þeir höfðust við í veturlangt. Einn skipverja fann „fésjóð í kumli“ og af því hlutust deilur sem enduðu með því að Snæbjörn og annar maður voru drepnir.<ref>{{cite web|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|title=Landnámabók (Sturlubók) 51. kafli|website=Netútgáfan}}</ref> Vísa fylgir frásögunni þar sem segir að Gunnbjarnarsker séu „útnorðr í haf, frost ok kulða“, það er í norðvestur frá [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] þar sem sagan gerðist. Einnig nefnir [[Björn Jónsson á Skarðsá]] Gunnbjarnarsker í ''[[Grænlands annáll|Grænlands annál]]''<ref>{{cite web|url=https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0768|title=AM 768 4to: Grænlands annáll|year=1600-1699|website=Handrit.is|access-date=2026-04-07|archive-date=2026-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20260417102220/https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0768|url-status=dead}}</ref> og segir þar: „Ástæðan fyrir því að Eiríkur rauði sigldi til Grænlands er ekki annað en að í gamlla manna minni var sagt að Gunnbjörn, sonur Úlfs kráku, þóttist hafa séð jökul í hafinu í vestur um leið og [[Snæfellsjökull|Snæfellsjökul]] þegar hann rak vestur í haf eftir að hann fór frá Gunnbjarnaeyjum.“<ref>Upphaf ok meðal þartil, hvarfyrir Eiríkr rauði uppsigldi Grænland, var ei annað enn þetta, at þat orð var í gamalla manna minni, at Gunnbjörn, son Úlfs kráku, þóttist sèð hafa til annars jökulsins í vestrhafinu, en Snæfellsjökul híngat, þá er hann rak vestr í haf, eptir þat hann fór frá Gunnbjarnareyjum.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Om_Gunbjørns_Skjær_(CCR/FM)|title=Grønlands historiske mindesmærker I|website=Heimskringla.no}}</ref> Annállinn er skrifaður einhvern tíma á milli 1600 og 1655, það er að segja um 700 árum eftir að atburðurinn átt sér stað. Gunnbjarnarskerja er ekki getið í öðrum íslenskum miðaldaheimildum. Norski presturinn [[Ívar Bárðarson]] dvaldi á Grænlandi á seinni hluta 14. aldar. Eftir hann er eina eiginlega samtíðarýsingin á byggðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna á Grænlandi]]. Í siglingalýsingu hans frá [[Snæfellsnes|Snæfellsnesi]] segir að það sé 2 daga og 2 nátta sigling beint vestur til Grænlands. „Þar eru Gunnbjarnarsker á miðri leið.“ Þetta hafi verið hin gamla siglingaleið sem nú sé ekki hægt að sigla án lífsháska vegna [[hafís]]s.<ref>Item fra Sneffelznes aff Islannd, som er stac kist till Grønland, ij dage och ij netthers seilingh rett i vesther ath seigle, och tha ligger Gunbier nerskier ret paa mijt veijn emellom Grønland och Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kom Island, thette vor gamle seilingh, end nu er kommen iss vdaff landnordenbotne saa ner for schreifnne skeer, at ingen vden liffs fare thende gamle leed seigle som her effther høris.{{cite web|url=https://heimskringla.no/wiki/Det_gamle_Grønlands_beskrivelse#Till.C3.A6g|title=Det gamle Grønlands beskrivelse|website=Heimskringla.no}}</ref> == Tilgátur == Ef siglt er beint í vestur frá Snæfellsnesi er [[Ammassalik]]-eyjaklasinn rétt norðan við, það er ekki ósennilegt að hann hafi verið nefndur Gunnbjarnarsker til forna.<ref>{{cite journal |last=Steensby |first=H. P. |date=1918 |title=Norsemen's Route from Greenland to Wineland |url=https://archive.org/details/meddelelseromgr561918denm |journal=Meddelelser om Grønland |location=Copenhagen |publisher=Kommissionen for Videnskabelige Undersøgelser i Grønland |volume=LVI |page=162}}</ref> Í ''Grænlands annál'' er sagt að Gunnbjörn hafi talið sig hafa séð jökla samtímis á Grænlandi og Íslandi. [[Þorvaldur Búason]] eðlisfræðingur komst að þessari niðurstöðu um möguleikann til að sjá bæði löndin samtímis: „Fyrirbærið, sem oftast er álitið vera fjöll á Grænlandi, þegar horft er frá Vestfjörðum, spannar sjóndeildarhringinn frá vestri til norðurs, og er það þá örugglega skýjabólstrar handan hans.“<ref>{{vísindavefurinn|346|Er hægt að sjá með berum augum frá Íslandi til Grænlands?|höfundur=Þorvaldur Búason og Þorsteinn Vilhjálmsson|dags=22.1.2026}}</ref> Sennilega hafa norrænir sæfarar á landnámsöld og kannski enn fyrr áttað sig á því að það væri land fyrir vestan Ísland og bendir sagan um Gunnbjarnarsker til þess. En þegar siglingar og landnám hófst á Grænlandi komust þeir að því að austurströnd landsins er eintóm öræfi og ekkert jarðnæði að finna. Eftir að norrænir menn námu land á Grænlandi var siglt beint vestur frá Íslandi og austurströndinni síðan fylgt suður eftir. Meðfram ströndinni er fjöldi skerja og eyja og getur verið að einhver þeirra hafi verið þekkt sem Gunnbjarnarsker. Á erlendum og íslenskum kortum frá 16. 17. og 18. öld eru Gunnbjarnarsker sýnd miðja vegu milli Íslands og Grænlands. Lengi var leitað að þessum eyjum meðfram austurströnd Grænlands. Hefur ýmsum getgátum verið leitt að því hver þeirra gætu hafa verið Gunnbjarnarsker. Eins hafa verið settar fram tilgátur um að þau sker sem Gunnbjörn Úlfsson er sagður hafa séð hafi í raun verið fjallstindar á austurströnd Grænlands. Þar ber [[Gunnbjörnsfjall]] hæst sem gæti hafa litið út eins og sker úr fjarlægð, en skerin gætu líka verið hillingar eða ísjakar í fjarska.<ref>{{vísindavefurinn|75173|Hvað vitum við um Gunnbjarnarsker? Hvar eru þau eða voru? |höfundur= Orri Vésteinsson |dags= 22.2.2018}}</ref> ==Tilvitnanir== {{reflist}} ==Heimildir== * {{cite book|author=Helgi Þorláksson|year=2001|title='Enterprising explorers in the North Atlantic.’ Voyages and Exploration in the North Atlantic from the Middle Ages to the XVIIth Century|editor=Anna Agnarsdóttir|location=Reykjavík|publisher=University of Iceland|pages=13-28}} * {{cite book|author=Ólafur Halldórsson|year=1978|title=Grænland í miðaldaritum|location=Reykjavík|publisher=Sögufélag}} * {{cite book|author=Theódór Friðriksson|year=1944|title=Ofan jarðar og neðan|location=Reykjavík|publisher=Víkingsútgáfan|pages=56-58}} [[Flokkur:Landafræði Grænlands]] [[Flokkur:Saga Grænlands]] fls9rsq40wfgb276z5uzuiwkn6mmtst ACF Fiorentina 0 67441 1964218 1892188 2026-05-25T13:35:42Z Makenzis 56151 1964218 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Stytt nafn = Fiorentina | Fullt nafn = ACF Fiorentina SpA | Gælunafn = ''Viola'' (fjólublár)<br />''Gigliati'' (liljur) | Stofnað = 26. ágúst, 1926 (AC Fiorentina)<br />2002 (ACF Fiorentina) | Leikvöllur = [[Artemio Franchi-leikvangurinn]],<br />[[Flórens]], [[Ítalía|Ítalíu]] | Stærð = 47.282 | Stjórnarformaður = {{USA}}{{ITA}} Rocco Commisso | Knattspyrnustjóri = {{ITA}} [[Raffaele Palladino]] | Deild = [[Ítalska A-deildin]] | Tímabil = 2025/26 | Staðsetning = 15. | pattern_la1 = _fio0910h | pattern_b1 = _fio0910h | pattern_ra1 = _fio0910h | leftarm1 = 5B0CB3 | pattern_sh1 = _fio09 | body1 = 5B0CB9 | rightarm1 = 5B0CB3 | shorts1 = 5B0CB3 | socks1 = 5B0CB3 | pattern_la2 = _fio0910a | pattern_b2 = _fio0910a | pattern_ra2 = _fio0910a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''ACF Fiorentina''' er [[Ítalía|ítalskt]] [[knattspyrna|knattspyrnulið]] frá [[Flórens]] í [[Toskana]]. Liðið hefur verið keppt í efri deildum ítalskrar knattspyrnu frá stofnun þess [[1926]]. Það hefur unnið [[ítalska úrvalsdeildin|ítölsku úrvalsdeildina]] (''Serie A'') tvisvar: [[1956]] og [[1969]], og sex sinnum orðið [[Ítalíubikarinn|bikarmeistarar]], síðast árið [[2001]]. Heimabúningur Fiorentina er [[fjólublár]] og liðið er því oft kallað ''la Viola'' („sú fjólubláa“). Heimaleikvangur liðsins er [[Artemio Franchi-leikvangurinn]] í hverfinu [[Campo di Marte]] í Flórens. Í kjölfar [[ítalska úrvalsdeildarhneykslið|ítalska úrvaldsdeildarhneykslisins]] [[2006]] voru dregin 30 stig af þeim. Á næstu leiktíð byrjaði félagið með nítján stig í mínus sem síðar var breytt í fimmtán stig. Þrátt fyrir að hefja þannig leiktímabilið tókst liðinu að tryggja sér sæti í [[Evrópubikarinn|Evrópubikarnum]] næsta ár. [[Albert Guðmundsson (fæddur 1997)|Albert Guðmundsson]] spilar með liðinu frá 2024. {{Stubbur|knattspyrna}} {{s|1926}} [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] ftt8yen03ma0abdnveab90nzyuk17r3 Þvottalaugarnar 0 73566 1964359 1953335 2026-05-26T09:04:53Z MyraMidnight 41218 Bætti við flokkur:þvottur 1964359 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Women washing laundry in Laugardalur, 1902 – 1910.jpg|thumbnail|Þvottalaugarnar í byrjun 20. aldar|left]] [[Mynd:Bundesarchiv N 1572 Bild-1925-026, Polarfahrt Dampfer "München", Heiße Quellen.jpg|thumb|Þvottalaugarnar árið 1925]] [[Mynd:FRK EFT 109.jpg|thumb|þvottalaugarnar um 1911]] '''Þvottalaugarnar''' voru heitar laugar sem notaðar voru til þvotta af húsmæðrum og vinnukonum í [[Reykjavík]] frá því að þéttbýli myndast og allt fram á 20. öld. Þær voru staðsettar í Laugamýri sem var í landi hins forna býlis [[Laugarnes]]s. Afrennsli úr laugunum var í Laugalæk sem rann til sjávar á [[Kirkjusandur|Kirkjusandi]]. [[Mynd:Þvóttalaugar in Laugardal.jpg|thumb|Minjar um Þvottalaugarnar]] Þvottalaugarnar eru nú þurrar, en mjög dró úr notkun þeirra árið 1930 er Laugaveitan var virkjuð og markaði upphaf hitaveitu í Reykjavík. Á útivistarsvæðinu í [[Laugardalur|Laugardal]] er hægt að skoða ummerki frá tíma Þvottalauganna. Þar eru fræðsluskilti um sögu lauganna og minnisvarði um framlag Thorvaldsenskvenna sem afhjúpaður var 19. nóvember 2005. Útilistaverkið ''Þvottakona'' (1958) eftir [[Ásmundur Sveinsson|Ásmund Sveinsson]] myndhöggvara stendur í Laugardalnum til minningar um vinnu þvottakvenna. Heita vatnið í Þvottalaugunum voru vissulega hlunnindi þó nýtingunni fylgdi margvíslegt erfiði. „''Það var ekki fyrr en árið 1833 sem þar var reist hús svo hægt væri að þvo innandyra. Fyrir þeim framkvæmdum stóð Regner C. Ulstrup bæjar- og landfógeti og efndi til samskota í því skyni. Honum hafði blöskrað að sjá konur standa úti við þvotta að vetrinum, myrkranna á milli – ýmist í brennandi heitri gufu eða frostköldum næðingi. En árið 1857 fauk þetta skjól í illiviðri.''“<ref>Guðjón Friðriksson (1994): 134.</ref> Liðu nú hartnær 30 ár þar til frekari úrbætur urðu í málefnum þvottakvenna. [[Thorvaldsensfélagið]] gekkst fyrir því að reist var myndarlegt þvottahús árið 1887 sem það afhenti bæjarfélaginu til eignar 1889. Sama ár var tilbúinn vagnfær vegur frá Reykjavík inn í Laugardal, [[Laugavegur|Laugavegurinn]], sem var stórkostleg samgöngubót fyrir þvottakonurnar sem áður höfðu þurft að ganga vegleysu með þvottinn á bakinu. Notkun þvottalauganna minnkaði eftir 1909 þegar neysluvatn var leitt í hús í Reykjavík. Vegna fyrri heimstyrjaldarinnar varð svo mikill eldsneytisskortur að bæjarbúar fóru almennt að þvo í Þvottalaugunum á nýjan leik. == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"> <references /> </div> == Heimildir == <div class="references-small"> * Guðjón Friðriksson. (1994). ''Saga Reykjavíkur - bærinn vaknar. 1870-1940 (Síðari hluti).'' Reykjavík: Iðunn. * Páll Líndal. (1987). ''Reykjavík Sögustaður við Sund. '' Reykjavík: Örn og Örlygur. * Þorleifur Óskarsson. (2002). ''Saga Reykjavíkur - í þúsund ár. 870-1870 (Síðari hluti).'' Reykjavík: Iðunn. * [http://www.fjallkonan.is/1874/s_thvottalaugar.html Þvottlaugarnar (Fjallkonan.is)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409061434/http://www.fjallkonan.is/1874/s_thvottalaugar.html |date=2016-04-09 }} * [https://www.ferlir.is/?id=3348 Þvottalaugarnar (Ferlir.is)] [[flokkur:Saga Reykjavíkur]] [[flokkur:Þvottur]] hbbhefx5lc9yuadoylrrqea57diul1s Strikamerki 0 75332 1964217 1923399 2026-05-25T13:32:24Z ~2026-31220-24 116970 1964217 wikitext text/x-wiki [[Mynd:UPC-A-036000291452.png|thumb|200px|[[Universal Product Code|UPC]]-A strikamerki.]] '''Strikamerki''' eða '''strikalykill''' er framsetning [[gögn|gagna]] sem vélar geta lesið. Breidd strikanna og bilanna táknar gögnin. Stundum eru strikamerki með mynstrum af ferningum, punktum, sexhyrningum og öðrum rúmfræðilegum mynstrum. Strikamerki voru fyrst notuð til að gera kassa í [[stórmarkaður|stórmörkuðum]] sjálfvirkari og þau eru notuð hvarvetna í dag fyrir þetta. Þau geta verið lesin af [[skanni|skönnum]] eða [[strikamerkjalesari|strikamerkjalesurum]]. Hægt er að nota [[farsími|farsíma]] að lesa strikamerki með ljósmyndavélunum sínum, og í [[Japan]] eru flestir farsímar með hugbúnaði til þess. Það er algengur misskilningur að halda að strikamerkjalesarar lesi svörtu strikin en hið rétta er að þeir lesa hvítu strikin. == Tengt efni == * [[Hraðkóði]] (''QR-lykill'') {{commons|Barcode|Strikamerki}} {{stubbur}} [[Flokkur:Strikamerki]] [[Flokkur:Smásala]] 6ahubmq2sgsve7gv4dm45k25ip61k94 1964219 1964217 2026-05-25T13:43:07Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-31220-24|~2026-31220-24]] ([[User talk:~2026-31220-24|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Sv1floki|Sv1floki]] 1923399 wikitext text/x-wiki [[Mynd:UPC-A-036000291452.png|thumb|200px|[[Universal Product Code|UPC]]-A strikamerki.]] '''Strikamerki''' eða '''strikalykill''' er framsetning [[gögn|gagna]] sem vélar geta lesið. Breidd strikanna og bilanna táknar gögnin. Stundum eru strikamerki með mynstrum af ferningum, punktum, sexhyrningum og öðrum rúmfræðilegum mynstrum. Strikamerki voru fyrst notuð til að gera kassa í [[stórmarkaður|stórmörkuðum]] sjálfvirkari og þau eru notuð hvarvetna í dag fyrir þetta. Þau geta verið lesin af [[skanni|skönnum]] eða [[strikamerkjalesari|strikamerkjalesurum]]. Hægt er að nota [[farsími|farsíma]] að lesa strikamerki með ljósmyndavélunum sínum, og í [[Japan]] eru flestir farsímar með hugbúnaði til þess. == Tengt efni == * [[Hraðkóði]] (''QR-lykill'') {{commons|Barcode|Strikamerki}} {{stubbur}} [[Flokkur:Strikamerki]] [[Flokkur:Smásala]] lexujy60iczb6x8gij68tnwil89zazj Hagnýtt stærðfræði 0 85378 1964273 1923572 2026-05-25T20:01:43Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964273 wikitext text/x-wiki '''Hagnýtt stærðfræði'''{{efn|Líka eru til heitin „heimfærð stærðfræði“ og „nytjastærðfræði“<ref name="ord">{{cite web|url=https://idord.arnastofnun.is/leit/nytjast%C3%A6r%C3%B0fr%C3%A6%C3%B0i|title=Nytjastærðfræði|website=Íðorðabankinn|publisher=Árnastofnun|access-date=16.7.2025}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>}} er [[Greinar stærðfræðinnar|stærðfræðigrein]] sem nýtir þekkingu stærðfræðinnar við að leysa raunveruleg verkefni. == Tengt efni == * [[Aflfræði]] * [[Leikjafræði]] * [[Líkindafræði]] * [[Hagfræði]] * [[Hrein stærðfræði]] * [[Stærðfræðileg eðlisfræði]] * [[Tölfræði]] * [[Úrtaksfræði]] == Neðanmálsgreinar == {{notelist}} == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Hagnýtt stærðfræði| ]] [[Flokkur:Stærðfræði]] rly9fd8i09t0l4t0gvo4y6r4971ab8d Jón Jónsson lærði 0 86367 1964346 974269 2026-05-26T08:02:21Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964346 wikitext text/x-wiki '''Jón Jónsson lærði''' ([[1759]] – [[1846]]) var prestur í [[Grundarþing]]um í [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafirði]] á árunum [[1795]]-[[1839]]. Hann bjó fyrst á [[Grund (Eyjafjarðarsveit)|Grund]] en lengst af í [[Möðrufell]]i, þar skammt frá, og er jafnan kenndur við þann bæ. Síðustu árin var hann prestur í [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvallaklaustursprestakalli]] og bjó þá í Dunhaga í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]]. Jón var fæddur á Guðrúnarstöðum í Eyjafirði og var sonur séra Jóns Jónssonar prests í [[Núpufell|Gnúpufell]]i og konu hans Sigríðar Bjarnadóttur. Hann þótti mikill kennimaður og vel lærður eins og viðurnefni hans benti til. Hann aðhylltist [[heittrúarstefna|heittrúarstefnuna]] og skrifaði fjölda bæklinga og smárit til að koma henni á framfæri. Meðal annars átti hann í ritdeilu við [[Magnús Stephensen (f. 1762)|Magnús Stephensen]] vegna [[sálmabók]]arinnar sem Magnús gaf út og kölluð var ''Leirgerður''. Hann lét sig fleira varða en trúmál og skrifaði um ýmis önnur efni, meðal annars búvísindi og lækningar, og orti líka kvæðabálka til fróðleiks almenningi. Hann hafði skóla á heimili sínu og kenndi þar ungum piltum. Lærðu sumir af helstu mennta- og embættismönnum þjóðarinnar undir skóla hjá Jóni, meðal annars var [[Jónas Hallgrímsson]] þar um tíma. Kona hans var Helga Tómasdóttir, dóttir séra Tómasar Skúlasonar prests á [[Grenjaðarstaður|Grenjaðarstað]]. Einkasonur þeirra, Jón, var ekki látinn læra hjá föður sínum, heldur sendur til [[Danmörk|Danmerkur]] og í skóla á [[Helsingjaeyri]]. Hann kom ekki aftur til Íslands fyrr en um 20 árum síðar og þá með danska konu og börn; eitt þeirra var [[Þóra Andrea Nikólína Jónsdóttir|Þóra Andrea Nikólína]], sem síðar skrifaði eina fyrstu íslensku matreiðslubókina. Hann var jafnan nefndur Jón helsingi. Jón lærði og Helga áttu líka fjórar dætur, Sigríði, Margréti, Álfheiði og Guðrúnu. Jón var skapríkur, strangur og siðavandur, fylgdist vel með líferni sóknarbarna sinna og tók þungt á siðferðisbrotum. Þegar elsta dóttir hans, Sigríður (þá komin um þrítugt og trúlofuð Hákoni syni [[Jón Espólín|Jóns Espólín]] sýslumanns, sem var rúmum tíu árum yngri) eignaðist barn með vinnumanni á heimilinu bað hann söfnuðinn fyrirgefningar við messu og veitti dóttur sinni opinbera aflausn. Hann lét hana sitja á [[krókbekkur|krókbekk]], sem var virðingarminnsti staðurinn í kirkjunni. En þegar sýslumannsfrúin á Grund, Valgerður Árnadóttir Briem, sá Sigríði sitja þar settist hún hjá henni og sat jafnan á krókbekk þaðan í frá, þau fimmtíu ár sem hún lifði. Sigríður giftist síðar Hákoni og varð prestsfrú í [[Stærri-Árskógur|Stærra-Árskógi]]. Jón lærði flutti sig svo yfir í Möðruvallaklausturprestakall [[1839]], þá tæplega áttræður, og hélt áfram að prédika, skrifa og senda frá sér alls konar boðskap til dauðadags, enda var hann einstakur eljumaður. Hann þótti mjög formfastur og þéraði til dæmis tengdasyni sína alla tíð, þótt hann væri hálfgerður uppeldisfaðir eins þeirra. == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3552646|titill=Bersynduga stúlkan í Möðrufelli. Sunnudagsblað Tímans, 19. apríl 1964.}} ==Tenglar== * [http://handrit.is/en/biography/view/JonJon038 Handrit tengd Jóni Jónssyni lærða á Handrit.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120408172915/http://handrit.is/en/biography/view/JonJon038 |date=2012-04-08 }} [[Flokkur:Íslenskir prestar]] {{fd|1759|1846}} ocsyjiwlz76ikffbs2kq2f7kdq6b2zw Glerhallavík 0 88917 1964246 1924409 2026-05-25T15:48:06Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964246 wikitext text/x-wiki '''Glerhallavík''' er vík undir hömrum [[Tindastóll|Tindastóls]] á [[Reykjaströnd]] við [[Skagafjörður|Skagafjörð]], norðan [[Reykir (Reykjaströnd)|Reykja]]. Hún er þekkt vegna [[glerhallur|glerhalla]] sem voru þar í fjörunni<ref>{{Cite web|url=https://nafnid.arnastofnun.is/ornefnaskra/18602/pdf|title=Örnefni á Reykjaströnd|last=Jónsson|first=Margeir|website=nafnid.arnastofnun.is|language=is|access-date=2025-07-25}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> en það eru holufyllingar úr [[kvars]]i sem hafa losnað úr berginu og slípast í brimi í fjörunni.<ref>{{Cite web|url=https://is.nat.is/glerhallavik/|title=Glerhallavík - NAT ferðavísir|date=2020-05-04|language=is|access-date=2025-07-25}}</ref> Steinataka í Glerhallavík er bönnuð nema með leyfi landeigenda. == Tilvísanir == {{Reflist}} == Tengill == {{Vísindavefurinn|6832|Hverrar tegundar eru fallegu hvítu steinarnir sem finnast í Glerhallavík í Skagafirði?}} [[Flokkur:Reykjaströnd]] [[Flokkur:Skagafjörður]] [[Flokkur:Víkur á Íslandi]] 6prfpx5xh1rh11djlxbyavbiz0pmf98 Herkúles (kvikmynd frá 1997) 0 95131 1964266 1941709 2026-05-25T18:10:31Z LexLuxor05 104571 /* Íslensk talsetning */ 1964266 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''Herkúles'' (kvikmynd frá 1997)}} {{Kvikmynd | nafn = Herkúles | upprunalegt heiti = Hercules | plakat = | leikstjóri = Ron Clements<br />John Musker | sögumaður = [[Charlton Heston]] | framleiðandi = Alice Dewey<br />Ron Clements<br />John Musker | handritshöfundur = Ron Clements<br />John Musker<br />Donald McEnery<br />Bob Shaw<br />Irene Mecchi | dreifingaraðili = [[Walt Disney Pictures]] | tónlist = Alan Menken | klipping = Tom Finan | meginhlutverk = Tate Donovan<br />Susan Egan<br />Rip Torn<br />[[Danny DeVito]]<br />[[James Woods]] | útgáfudagur = {{USA}} 27. júní 1997<br />{{ISL}} 22. nóvember 1997 | sýningartími = 93 mínútnir | tungumál = [[enska]] | land = {{Fáni|Bandaríkin}} | ráðstöfunarfé = [[Bandaríkjadalur|USD]] 45 milljónum | heildartekjur = USD 987.483.777 | imdb_id = 0119282 }} '''''Herkúles''''' ([[enska]]: ''Hercules'') er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[Disney]]-kvikmynd frá árinu [[1997]]. Myndin var frumsýnd þann [[27. júní]] [[1997]] í Bandaríkjunum og [[22. nóvember]] 1997 á Íslandi. Myndin er lauslega byggð á goðsagnahetjunni [[Herakles]] úr [[Grísk goðafræði|grískri goðafræði]]. == Íslensk talsetning == {| class="wikitable" id="Synchronisation" |- ! style="background:lavender" |Hlutverk ! style="background:lavender" |Leikari<ref>{{cite web|url=https://www.non-disneyinternationaldubbingcredits.com/herkuacuteles--hercules-icelandic-voice-cast.html|title=Herkúles / Hercules Icelandic Voice Cast|last=|first=|date=|website=WILLDUBGURU|language=en|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-04-30}}</ref> |- |[[Herakles|Herkúles]] sem unglingur |[[Ólafur Egill Egilsson|Ólafur Egilsson]] |- |[[Herakles|Herkúles]] sem unglingur (söngrödd) |[[Gísli Magnason]] |- |[[Herakles|Herkúles]] |[[Valur Freyr Einarsson]] |- |[[Megara|Megga]] |[[Selma Björnsdóttir]] |- |[[Fíloktetes|Fíló]] (Fíloktetes) |[[Guðmundur Ólafsson (leikari)|Guðmundur Ólafsson]] |- |[[Pegasos]] (Skáldfákur) |[[Frank Welker]] |- |[[Hades]] |[[Egill Ólafsson]] |- |Pínir |[[Laddi|Þórhallur Sigurðsson]] |- |Pati |[[Bjarni Haukur Þórsson]] |- |[[Seifur]] |[[Pétur Einarsson (f. 1940)|Pétur Einarsson]] |- |[[Hera (gyðja)|Hera]] |[[Þórdís Arnljótsdóttir]] |- |[[Hermes]] |Þórhallur Sigurðsson |- |[[Amfítríon]] |[[Rúrik Haraldsson]] |- |[[Alkímena]] |[[Edda Heiðrún Backman]] |- |[[Kalliópa]] |[[Ruth Reginalds]] |- |[[Melpómena]] |[[Sigríður Beinteinsdóttir]] |- |[[Terpsíkora]] |Sigríður Guðnadóttir |- |[[Þalía]] |[[Berglind Björk Jónsdóttir]] |- |[[Klíó]] |[[Guðrún Gunnarsdóttir]] |- |[[Klóþó]] norn |[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]] |- |[[Lakkísis]] norn |[[Inga María Valdimarsdóttir]] |- |[[Atrópos]] norn |[[Þórdís Arnljótsdóttir]] |- |[[Nessus]] |[[Steinn Ármann Magnússon]] |- |Sögumaður |[[Ragnar Bjarnason]] |- |} === Aðrar raddir === {| class="wikitable" |[[Eggert Þorleifsson]] [[Þór Túlíníus]] [[Agnar Andrésson]] [[Eiríkur Júlíusson]] [[Steinn Ármann Magnússon]] [[Agnar Már Júlíusson]] [[Páll Pálsson (leikari)|Páll Z. Pálsson]] [[Hilmir Snær Guðnason]] [[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]] Edda Heiðrún Backman [[Inga Valdimarsdóttir]] Selma Björnsdóttir [[Þórdís Arnljótsdóttir]] [[Hrund Einarsdóttir]] |} === Lög í myndinni === {| class="wikitable" ! Titill !Söngvari |- |''"Við upphaf Alheimsins"'' |Sigríður Beinteinsdóttir Rut Reginalds Sigríður Guðnadóttir Guðrún Gunnarsdóttir Berglind Björk Jónsdóttir |- |''"Ég finn minn samastað"'' |Gísli Magnason |- |- |''"Svo þú vilt verða hetja"'' |Guðmundur Ólafsson |- |''"Úr hallæri í hetju"'' |Sigríður Beinteinsdóttir Rut Reginalds Sigríður Guðnadóttir Guðrún Gunnarsdóttir Berglind Björk Jónsdóttir |- |''"Þetta er alls engin ást"'' |Selma Björnsdóttir Sigríður Beinteinsdóttir Rut Reginalds Sigríður Guðnadóttir Guðrún Gunnarsdóttir Berglind Björk Jónsdóttir |- |''"Stjarna er fædd"'' |Sigríður Beinteinsdóttir Rut Reginalds Sigríður Guðnadóttir Guðrún Gunnarsdóttir Berglind Björk Jónsdóttir |} == Tæknilega == {| class="wikitable" !Starf !Nafn |- |Leikstjórn |[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]] |- |Þýðandi |[[Jón Stefán Kristjánsson|Jón St. Kristjánsson]] |- |Kórstjórn |Vilhjálmur Guðjónsson |- |Söngtextar |Jón St. Kristjánsson |- |Hljóðupptökur |[[Júlíus Agnarsson]] Hrund Einarsdóttir |- |Listrænn Ráðunautur |Kirsten Saabye |- |Upptökur |Stúdíó eitt |- |Kórupptökur |Stúdíó Stöðin |} == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * {{imdb titill|0119282|Herkúles}} * {{kvikmyndir.is titill|422|Herkúles}} {{stubbur|kvikmynd}} [[Flokkur:Bandarískar teiknimyndir]] [[Flokkur:Disney-kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1997]] a0f0pab01fd9a8yff3s60wsj92wxkn9 Grípisspá 0 95344 1964259 1937864 2026-05-25T17:40:14Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964259 wikitext text/x-wiki '''Grípisspá''' er eitt af yngstu [[Eddukvæði|eddukvæðunum]], frá seinni hluta [[12. öld|12. aldar]] eða [[13. öld]]. Það er hálfgert yfirlitskvæði um ævi [[Sigurður Fáfnisbani|Sigurðar Fáfnisbana]]. Giskað hefur verið á að Grípisspá sé ort sem inngangur að kvæðunum um [[Völsungar|Völsunga]] og [[Niflungar|Niflunga]] og sé verk þess manns sem safnaði þeim í eina heild. Kvæðið er 53 erindi. Það er fyrsta kvæðið um Sigurð Fáfnisbana í [[Konungsbók Eddukvæða]], á undan [[Reginsmál]]um, [[Fáfnismál]]um og [[Sigurdrífumál]]um.<ref>{{cite web|url=https://www.bokmenntiroglistir.is/blog/grpirinn-grasinu|title=Grípirinn í grasinu|author=Ármann Jakobsson|date=14.9.2023|website=Bókmenntir og listir}}</ref> == Söguþráður == Sigurður Fáfnisbani er ungur og fer til Grípis, móðurbróður síns, að leita frétta um ókomna ævi sína. Grípur er tregur til að segja honum um öll hin þungbæru örlög sem bíða hans en lætur þó undan beiðni hans. En Sigurði er mest í mun að hafa alltaf góðan málstað, hvað sem á dynur. Í kvæðislok er skilnaði þeirra og árnaðaróskum lýst. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.ismus.is/bragi/ljod/3080 Grípisspá á Bragi.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://www.voluspa.org/gripsspa.htm Grípisspá með enskum þýðingum á Voluspa.org] {{Stubbur}} [[Flokkur:Eddukvæði]] [[Flokkur:Niflungaljóð]] ep4jfqw20a0bqww730c94yaacosb5w4 Grettislaug 0 97791 1964256 1924408 2026-05-25T16:56:15Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964256 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Grettislaug.JPG|thumb|right|Grettislaug.]] [[Mynd:Drangey Island.jpg|thumb|Drangey, Grettislaug til vinstri í myndinni]] '''Grettislaug''' er heit [[laug]] rétt við sjóinn í landi [[Reykir (Reykjaströnd)|Reykja]] á [[Reykjaströnd]],<ref name=":0">{{Cite web|url=https://nafnid.arnastofnun.is/ornefnaskra/18593/pdf|title=Reykir á Reykjaströnd|last=Eiríksson|first=Kristján|website=nafnid.arnastofnun.is|language=is|access-date=2025-07-25}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> kennd við [[Grettir Ásmundarson|Gretti Ásmundarson]], en sagt er að hann hafi eftir [[Drangeyjarsund]] sitt „bakast þar lengi um nóttina, því honum var kalt orðið eftir sundið nokkuð svo“.<ref>{{Cite web|url=https://www.snerpa.is/net/isl/grettir.htm|title=Grettis saga|website=www.snerpa.is|access-date=2025-07-25}}</ref> Allt fram á 20. öld voru laugarnar tvær, önnur hlaðin upp og notuð til þvotta og kallaðist Reykjalaug en hin lítill pollur sem nefndur var Grettislaug. Haustið 1934 gerði mikið óveður á [[Skagafjörður|Skagafirði]] og eyðilögðust laugarnar þá báðar í brimi, því sjávarkamburinn færðist ofar. Heita vatnið kom þá upp sjávarmegin við hann.<ref name=":0" /> Árið 1992 var laugin svo endurgerð að undirlagi Jóns Eiríkssonar Drangeyjarjarls, bónda á [[Fagranes]]i, hlaðin upp og varnargarður gerður fyrir framan hana. Síðan hefur hún kallast Grettislaug.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2703848?iabr=on#page/n5/mode/2up|title=Byggði Grettislaug eftir eigin hugmyndum|date=1993-07-22|website=timarit.is|access-date=2025-07-25}}</ref> Laugin er um 4,5 s 3,75 m og um 80 cm djúp. Vatnið er um 42°C heitt.<ref>{{Cite web|url=https://attavitinn.is/samfelagid/fritimi/heitar-natturulaugar-a-islandi/|title=Heitar náttúrulaugar á Íslandi|last=sindri|date=2012-11-22|website=Áttavitinn.is|language=is|access-date=2025-07-25}}</ref> {{Coord|65|26|47|N|22|12|31|W|display=title|type:waterbody_region=IS-5_dim:50}} == Heimildir == * Hjalti Pálsson (ritstj.): ''Byggðasaga Skagafjarðar'' I. bindi. Skefilsstaðahreppur - Skarðshreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 1999. ISBN 978-9979-861-18-8 == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Laugar á Íslandi]] [[Flokkur:Reykjaströnd]] [[Flokkur:Skagafjarðarsýsla]] plf6f3f4j159ukkgbn7p2vhbku2yqaf Fríða og dýrið 0 102370 1964211 1950083 2026-05-25T12:45:12Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964211 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Crane_beauty5.jpg|thumb|right|Myndskreyting eftir [[Walter Crane]].]] '''''Fríða og dýrið''''' ([[franska]]: ''La Belle et la Bête''), einnig þýtt sem ''Yndisfríð og ófreskjan'' eða ''Skrímslissagan'', er [[ævintýr]]i eftir franska 18. aldar rithöfundinn [[Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve]] frá 1740 en er þekktust í styttri endursögn [[Jeanne Marie Le Prince de Beaumont]] frá 1756 og síðar [[Andrew Lang]] frá 1889. Þekktasta rússneska endursögnin er „Rauða blómið“ eftir [[Sergej Aksakov]] frá 1858. Meðal forvera sögunnar eru goðsagan um [[Eros og Psýkke]] úr ''[[Gullasninn|Gullasnanum]]'' eftir [[Apuleius]] og sagan „[[Svínakóngurinn]]“ sem kom út í þjóðsagnasafni [[Giovanni Francesco Straparola]] 1550. [[Hannes Finnsson]] þýddi „La Belle et la Bête“ sem ''Sagan af skrímslinu góða'' og gaf hana út árið 1797.<ref>Rósa Þorsteinsdóttir: [https://skemman.is/bitstream/1946/13352/1/Rosa_Thorsteinsdottir_Frimmsavintyri%20a%20Islandi.pdf Grimmsævintýri á Íslandi], bls. 2. Sbr. [[Ísmús]]: [https://www.ismus.is/tjodfraedi/sagnagerd/598 ATU 425C] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241112092648/https://www.ismus.is/tjodfraedi/sagnagerd/598 |date=2024-11-12 }}.</ref> Leikritið ''Amour pour amour'' eftir [[Pierre-Claude Nivelle de La Chaussée]] var skrifað aðeins tveimur árum eftir útgáfu bókar Villeneuve og árið 1771 samdi [[André Grétry]] óperuna ''Zémire et Azor'' sem naut mikilla vinsælda. Nýjasta útfærsla sögunnar er kvikmyndin ''[[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 2017)|Fríða og dýrið]]'' frá 2017. == Tengt efni == * [[Austan við sól og vestan við mána]] * [[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)]] == Tilvísanir == <references /> {{stubbur|bókmenntir}} [[Flokkur:Frönsk ævintýri]] [[Flokkur:Bókaárið 1740]] p691pvphpmpbrvoh0ui9kf3ip0z1mbh John Petrucci 0 109790 1964323 1807946 2026-05-25T22:48:03Z Berserkur 10188 1964323 wikitext text/x-wiki [[File:DreamTheater TonsOfRock-2025 00002.jpg|280px|thumb|John Petrucci, á Tons of Rock, Ósló (2025).]] '''John Peter Petrucci''' (fæddur [[12. júlí]] [[1967]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[gítar|gítarleikari]] og [[lagahöfundur]] best þekktur sem einn af stofnendum hljómsveitarinnar [[Dream Theater]]. Hann hefur, ásamt fyrrverandi trommara hljómsveitarinnar, [[Mike Portnoy]], framleitt margar plötur Dream Theater. Hann syngur einnig bakraddir í sumum lögum sveitarinnar. Petrucci hefur sex sinnum tekið þátt í G3 tónleikaferðalaginu, oftar en nokkur annar. 2009 var hann nefndur sem annar besti Metal gítarleikarinn af Joel McIver í bók hans ''The 100 Greatest Metal Guitarists''.<ref>http://www.ultimate-guitar.com/news/interviews/dave_mustaine_discusses_the_100_greatest_metal_guitarists.html</ref> Hann var einnig nefndur sem einn af topp 10 bestu gítartæturum allra tíma af tímaritinu ''GuitarOne''.<ref name="top 10">{{cite web|url = http://www.randyciak.com/guitar/top_shredders_of_all_time.htm|title = Top Shredders of All Time|accessdate=26. febrúar 2008|work = RandyCiak.com|archive-date = 2008-03-09|archive-url = https://web.archive.org/web/20080309115203/http://www.randyciak.com/guitar/top_shredders_of_all_time.htm|url-status=dead}}</ref> ==Ævisaga== John Petrucci fæddist þann 12. Júlí, 1967 í Kings Park, [[New York-borg|New York]]. Hann byrjaði að spila á gítarinn þegar hann var 8 ára af því að eldri systir hans fékk að fara seinna að sofa svo hún gæti æft sig á píanóið. Hann ákvað hins vegar að hætta að spila á gítarinn þegar áætlun hans til að fara seinna að sofa gekk ekki upp. Hann átti hins vegar eftir að taka upp gítarinn aftur þegar hann var 12 ára en þá bauð æskuvinur hans, og seinna hljómborðsleikari [[Dream Theater]], Kevin Moore honum stöðu sem gítarleikari í ábreiðuhljómsveit. John hlaut menntun í tónlist við Berkley College of Music í [[Boston]], [[Massachusetts]] ásamt æskuvini sínum John Myung (bassi), þar hittu þeir Mike Portnoy (trommur) sem myndi seinna verða trommuleikari Dream Theater. Petrucci, Myung og Portnoy ásamt Kevin Moore stofnuðu hljómsveitina Majesty, sem myndi seinna verða að Dream Theater. Þó Petrucci sé eflaust þekktastur fyrir vinnu sína með Dream Theater þá er hann einnig meðlimur í hljómsveitinni Liquid Tension Experiment og hefur hann einnig verið gestagítarleikari á plötum hjá öðrum listamönnum svo sem á plötunni Age of Impact með hljómsveitinni Explorers Club. Petrucci hefur gefið út kennslumyndband fyrir gítar sem heitir "Rock Discipline" en þar fer hann yfir upphitunaræfingar, æfingar til þess að forðast meiðsli þegar maður spilar, ''alternate picking, sweep picking'', hljóma og aðra gítartækni. Petrucci skrifaði einnig dálk fyrir tímaritið "Guitar World" og var síðan samansafn af þessum dálkum gefið af Guitar World og heitir það "Guitar World presents John Petrucci's Wild Stringdom". Árið 2001 var Petrucci boðið að vera hluti af G3-tónleikaferðalaginu af [[Joe Satriani]] og [[Steve Vai]]. Petrucci var einnig boðið að vera hluti af G3-tónleikaferðalögunum sem voru 2005 og 2006, hann var einnig hluti af G3 tónleikaferðalaginu sem var 2007 en þá voru einnig Joe Satriani og Paul Gilbert, í stað Steve Vai. Petrucci skrifaði og hljóðritaði tvö instrumental lög fyrir Sega Saturn leik sem heitir "Digital Pinball: Necronomicon". Hvort lag er rúmlega tvær mínútur að lengd og heita þau einfaldlega "Prologue" og "Epilogue". ==Útgáfur== ===Sólóplötur=== *Suspended Animation (2005) *Terminal Velocity (2020) ===Með Liquid Tension Experiment=== *Liquid Tension Experiment (1998) *Liquid Tension Experiment 2 (1999) *Liquid Tension Experiment 3 (2021)[32] ===Með G3=== *G3: Live in Tokyo (meðSteve Vai and Joe Satriani) (2005) === Með Jordan Rudess=== *An Evening with John Petrucci and Jordan Rudess (2000) == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Bandarískir gítarleikarar]] [[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn|Petrucci, John]] {{fe|1967|Petrucci, John}} bfxc132d3m8ne0krw8b6dgmiijn8la9 Flokkur:Verkfæri 14 113806 1964381 1347188 2026-05-26T11:57:42Z MyraMidnight 41218 Bætti við aðalgrein og CommonsCategory 1964381 wikitext text/x-wiki :Aðalgrein: [[Verkfæri]] {{CommonsCat|Tools}} [[Flokkur:Iðnaður]] [[Flokkur:Tækni]] 2msxq0uomle4vneh89wcxh6p9e8fwb3 Module:Infobox 828 116654 1964260 1738303 2026-05-25T17:40:48Z Snævar 16586 uppfæra frá ensku (templatestyles) 1964260 Scribunto text/plain local p = {} local args = {} local origArgs = {} local root local empty_row_categories = {} local category_in_empty_row_pattern = '%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*]]' local has_rows = false local yesno = require("Module:Yesno") local lists = { plainlist_t = { patterns = { '^plainlist$', '%splainlist$', '^plainlist%s', '%splainlist%s' }, found = false, styles = 'Plainlist/styles.css' }, hlist_t = { patterns = { '^hlist$', '%shlist$', '^hlist%s', '%shlist%s' }, found = false, styles = 'Hlist/styles.css' } } local function has_list_class(args_to_check) for _, list in pairs(lists) do if not list.found then for _, arg in pairs(args_to_check) do for _, pattern in ipairs(list.patterns) do if mw.ustring.find(arg or '', pattern) then list.found = true break end end if list.found then break end end end end end local function fixChildBoxes(sval, tt) local function notempty( s ) return s and s:match( '%S' ) end if notempty(sval) then local marker = '<span class=special_infobox_marker>' local s = sval -- start moving templatestyles and categories inside of table rows local slast = '' while slast ~= s do slast = s s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Tt][Rr]%s*>%s*)(%[%[%s*[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]%s*:[^]]*%]%])', '%2%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Tt][Rr]%s*>%s*)(\127[^\127]*UNIQ%-%-templatestyles%-%x+%-QINU[^\127]*\127)', '%2%1') end -- end moving templatestyles and categories inside of table rows s = mw.ustring.gsub(s, '(<%s*[Tt][Rr])', marker .. '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Tt][Rr]%s*>)', '%1' .. marker) if s:match(marker) then s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*' .. marker, '') s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]|-[^\r\n]*[\r\n])%s*' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*([\r\n]|-)', '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(</[Cc][Aa][Pp][Tt][Ii][Oo][Nn]%s*>%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '(<%s*[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee][^<>]*>%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '(%s*</[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee]%s*>)', '%1') s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '(%s*\n|%})', '%1') end if s:match(marker) then local subcells = mw.text.split(s, marker) s = '' for k = 1, #subcells do if k == 1 then s = s .. subcells[k] .. '</' .. tt .. '></tr>' elseif k == #subcells then local rowstyle = ' style="display:none"' if notempty(subcells[k]) then rowstyle = '' end s = s .. '<tr' .. rowstyle ..'><' .. tt .. ' colspan=2>\n' .. subcells[k] elseif notempty(subcells[k]) then if (k % 2) == 0 then s = s .. subcells[k] else s = s .. '<tr><' .. tt .. ' colspan=2>\n' .. subcells[k] .. '</' .. tt .. '></tr>' end end end end -- the next two lines add a newline at the end of lists for the PHP parser -- [[Special:Diff/849054481]] -- remove when [[:phab:T191516]] is fixed or OBE s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n][%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n') s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n') s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:])', '\n%1') s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{%|)', '\n%1') return s else return sval end end -- Cleans empty tables local function cleanInfobox() root = tostring(root) if has_rows == false then root = mw.ustring.gsub(root, '<table[^<>]*>%s*</table>', '') end end -- Returns the union of the values of two tables, as a sequence. local function union(t1, t2) local vals = {} for k, v in pairs(t1) do vals[v] = true end for k, v in pairs(t2) do vals[v] = true end local ret = {} for k, v in pairs(vals) do table.insert(ret, k) end return ret end -- Returns a table containing the numbers of the arguments that exist -- for the specified prefix. For example, if the prefix was 'data', and -- 'data1', 'data2', and 'data5' exist, it would return {1, 2, 5}. local function getArgNums(prefix) local nums = {} for k, v in pairs(args) do local num = tostring(k):match('^' .. prefix .. '([1-9]%d*)$') if num then table.insert(nums, tonumber(num)) end end table.sort(nums) return nums end -- Adds a row to the infobox, with either a header cell -- or a label/data cell combination. local function addRow(rowArgs) if rowArgs.header and rowArgs.header ~= '_BLANK_' then has_rows = true has_list_class({ rowArgs.rowclass, rowArgs.class, args.headerclass }) root :tag('tr') :addClass(rowArgs.rowclass) :cssText(rowArgs.rowstyle) :tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-header') :addClass(rowArgs.class) :addClass(args.headerclass) -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-header :cssText(args.headerstyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.header, 'th')) if rowArgs.data and not yesno(args.decat) then root:wikitext( '[[Category:Pages using infobox templates with ignored data cells]]' ) end elseif rowArgs.data and rowArgs.data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('^%S') then has_rows = true has_list_class({ rowArgs.rowclass, rowArgs.class }) local row = root:tag('tr') row:addClass(rowArgs.rowclass) row:cssText(rowArgs.rowstyle) if rowArgs.label then row :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('infobox-label') -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-label :cssText(args.labelstyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(rowArgs.label) :done() end local dataCell = row:tag('td') dataCell :attr('colspan', not rowArgs.label and '2' or nil) :addClass(not rowArgs.label and 'infobox-full-data' or 'infobox-data') :addClass(rowArgs.class) -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox(-full)-data :cssText(rowArgs.datastyle) :cssText(rowArgs.rowcellstyle) :wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.data, 'td')) else table.insert(empty_row_categories, rowArgs.data or '') end end local function renderTitle() if not args.title then return end has_rows = true has_list_class({args.titleclass}) root :tag('caption') :addClass('infobox-title') :addClass(args.titleclass) -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-title :cssText(args.titlestyle) :wikitext(args.title) end local function renderAboveRow() if not args.above then return end has_rows = true has_list_class({ args.aboveclass }) root :tag('tr') :tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-above') :addClass(args.aboveclass) -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-above :cssText(args.abovestyle) :wikitext(fixChildBoxes(args.above,'th')) end local function renderBelowRow() if not args.below then return end has_rows = true has_list_class({ args.belowclass }) root :tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-below') :addClass(args.belowclass) -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-below :cssText(args.belowstyle) :wikitext(fixChildBoxes(args.below,'td')) end local function addSubheaderRow(subheaderArgs) if subheaderArgs.data and subheaderArgs.data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('^%S') then has_rows = true has_list_class({ subheaderArgs.rowclass, subheaderArgs.class }) local row = root:tag('tr') row:addClass(subheaderArgs.rowclass) local dataCell = row:tag('td') dataCell :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-subheader') :addClass(subheaderArgs.class) :cssText(subheaderArgs.datastyle) :cssText(subheaderArgs.rowcellstyle) :wikitext(fixChildBoxes(subheaderArgs.data, 'td')) else table.insert(empty_row_categories, subheaderArgs.data or '') end end local function renderSubheaders() if args.subheader then args.subheader1 = args.subheader end if args.subheaderrowclass then args.subheaderrowclass1 = args.subheaderrowclass end local subheadernums = getArgNums('subheader') for k, num in ipairs(subheadernums) do addSubheaderRow({ data = args['subheader' .. tostring(num)], -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-subheader datastyle = args.subheaderstyle, rowcellstyle = args['subheaderstyle' .. tostring(num)], class = args.subheaderclass, rowclass = args['subheaderrowclass' .. tostring(num)] }) end end local function addImageRow(imageArgs) if imageArgs.data and imageArgs.data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('^%S') then has_rows = true has_list_class({ imageArgs.rowclass, imageArgs.class }) local row = root:tag('tr') row:addClass(imageArgs.rowclass) local dataCell = row:tag('td') dataCell :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-image') :addClass(imageArgs.class) :cssText(imageArgs.datastyle) :wikitext(fixChildBoxes(imageArgs.data, 'td')) else table.insert(empty_row_categories, imageArgs.data or '') end end local function renderImages() if args.image then args.image1 = args.image end if args.caption then args.caption1 = args.caption end local imagenums = getArgNums('image') for k, num in ipairs(imagenums) do local caption = args['caption' .. tostring(num)] local data = mw.html.create():wikitext(args['image' .. tostring(num)]) if caption then data :tag('div') :addClass('infobox-caption') -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-caption :cssText(args.captionstyle) :wikitext(caption) end addImageRow({ data = tostring(data), -- @deprecated next; target .infobox-<name> .infobox-image datastyle = args.imagestyle, class = args.imageclass, rowclass = args['imagerowclass' .. tostring(num)] }) end end -- When autoheaders are turned on, preprocesses the rows local function preprocessRows() if not args.autoheaders then return end local rownums = union(getArgNums('header'), getArgNums('data')) table.sort(rownums) local lastheader for k, num in ipairs(rownums) do if args['header' .. tostring(num)] then if lastheader then args['header' .. tostring(lastheader)] = nil end lastheader = num elseif args['data' .. tostring(num)] and args['data' .. tostring(num)]:gsub( category_in_empty_row_pattern, '' ):match('^%S') then local data = args['data' .. tostring(num)] if data:gsub(category_in_empty_row_pattern, ''):match('%S') then lastheader = nil end end end if lastheader then args['header' .. tostring(lastheader)] = nil end end -- Gets the union of the header and data argument numbers, -- and renders them all in order local function renderRows() local rownums = union(getArgNums('header'), getArgNums('data')) table.sort(rownums) for k, num in ipairs(rownums) do addRow({ header = args['header' .. tostring(num)], label = args['label' .. tostring(num)], data = args['data' .. tostring(num)], datastyle = args.datastyle, class = args['class' .. tostring(num)], rowclass = args['rowclass' .. tostring(num)], -- @deprecated next; target .infobox-<name> rowclass rowstyle = args['rowstyle' .. tostring(num)], rowcellstyle = args['rowcellstyle' .. tostring(num)] }) end end local function renderNavBar() if not args.name then return end has_rows = true root :tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass('infobox-navbar') :wikitext(require('Module:Navbar')._navbar{ args.name, mini = 1, }) end local function renderItalicTitle() local italicTitle = args['italic title'] and mw.ustring.lower(args['italic title']) if italicTitle == '' or italicTitle == 'force' or italicTitle == 'yes' then root:wikitext(require('Module:Italic title')._main({})) end end -- Categories in otherwise empty rows are collected in empty_row_categories. -- This function adds them to the module output. It is not affected by -- args.decat because this module should not prevent module-external categories -- from rendering. local function renderEmptyRowCategories() for _, s in ipairs(empty_row_categories) do root:wikitext(s) end end -- Render tracking categories. args.decat == turns off tracking categories. local function renderTrackingCategories() if yesno(args.decat) then return end if args.child == 'yes' then if args.title then root:wikitext( '[[Category:Greinar með infobox ítengingu og engum titli]]' ) end elseif #(getArgNums('data')) == 0 and mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then root:wikitext('[[Category:Greinar með infobox ítengingu og engum gögnum]]') end end --[=[ Loads the templatestyles for the infobox. TODO: FINISH loading base templatestyles here rather than in MediaWiki:Common.css. There are 4-5000 pages with 'raw' infobox tables. See [[Mediawiki_talk:Common.css/to_do#Infobox]] and/or come help :). When we do this we should clean up the inline CSS below too. Will have to do some bizarre conversion category like with sidebar. ]=] local function loadTemplateStyles() local frame = mw.getCurrentFrame() local hlist_templatestyles = '' if lists.hlist_t.found then hlist_templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = lists.hlist_t.styles } } end local plainlist_templatestyles = '' if lists.plainlist_t.found then plainlist_templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = lists.plainlist_t.styles } } end -- See function description local base_templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:Infobox/styles.css' } } local templatestyles = '' if args['templatestyles'] then templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = args['templatestyles'] } } end local child_templatestyles = '' if args['child templatestyles'] then child_templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = args['child templatestyles'] } } end local grandchild_templatestyles = '' if args['grandchild templatestyles'] then grandchild_templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = args['grandchild templatestyles'] } } end return table.concat({ -- hlist -> plainlist -> base is best-effort to preserve old Common.css ordering. -- this ordering is not a guarantee because the rows of interest invoking -- each class may not be on a specific page hlist_templatestyles, plainlist_templatestyles, base_templatestyles, templatestyles, child_templatestyles, grandchild_templatestyles }) end -- common functions between the child and non child cases local function structure_infobox_common() renderSubheaders() renderImages() preprocessRows() renderRows() renderBelowRow() renderNavBar() renderItalicTitle() renderEmptyRowCategories() renderTrackingCategories() cleanInfobox() end -- Specify the overall layout of the infobox, with special settings if the -- infobox is used as a 'child' inside another infobox. local function _infobox() if args.child ~= 'yes' then root = mw.html.create('table') root :addClass(args.subbox == 'yes' and 'infobox-subbox' or 'infobox') :addClass(args.bodyclass) -- @deprecated next; target .infobox-<name> :cssText(args.bodystyle) has_list_class({ args.bodyclass }) renderTitle() renderAboveRow() else root = mw.html.create() root :wikitext(args.title) end structure_infobox_common() return loadTemplateStyles() .. root end -- If the argument exists and isn't blank, add it to the argument table. -- Blank arguments are treated as nil to match the behaviour of ParserFunctions. local function preprocessSingleArg(argName) if origArgs[argName] and origArgs[argName] ~= '' then args[argName] = origArgs[argName] end end -- Assign the parameters with the given prefixes to the args table, in order, in -- batches of the step size specified. This is to prevent references etc. from -- appearing in the wrong order. The prefixTable should be an array containing -- tables, each of which has two possible fields, a "prefix" string and a -- "depend" table. The function always parses parameters containing the "prefix" -- string, but only parses parameters in the "depend" table if the prefix -- parameter is present and non-blank. local function preprocessArgs(prefixTable, step) if type(prefixTable) ~= 'table' then error("Non-table value detected for the prefix table", 2) end if type(step) ~= 'number' then error("Invalid step value detected", 2) end -- Get arguments without a number suffix, and check for bad input. for i,v in ipairs(prefixTable) do if type(v) ~= 'table' or type(v.prefix) ~= "string" or (v.depend and type(v.depend) ~= 'table') then error('Invalid input detected to preprocessArgs prefix table', 2) end preprocessSingleArg(v.prefix) -- Only parse the depend parameter if the prefix parameter is present -- and not blank. if args[v.prefix] and v.depend then for j, dependValue in ipairs(v.depend) do if type(dependValue) ~= 'string' then error('Invalid "depend" parameter value detected in preprocessArgs') end preprocessSingleArg(dependValue) end end end -- Get arguments with number suffixes. local a = 1 -- Counter variable. local moreArgumentsExist = true while moreArgumentsExist == true do moreArgumentsExist = false for i = a, a + step - 1 do for j,v in ipairs(prefixTable) do local prefixArgName = v.prefix .. tostring(i) if origArgs[prefixArgName] then -- Do another loop if any arguments are found, even blank ones. moreArgumentsExist = true preprocessSingleArg(prefixArgName) end -- Process the depend table if the prefix argument is present -- and not blank, or we are processing "prefix1" and "prefix" is -- present and not blank, and if the depend table is present. if v.depend and (args[prefixArgName] or (i == 1 and args[v.prefix])) then for j,dependValue in ipairs(v.depend) do local dependArgName = dependValue .. tostring(i) preprocessSingleArg(dependArgName) end end end end a = a + step end end -- Parse the data parameters in the same order that the old {{infobox}} did, so -- that references etc. will display in the expected places. Parameters that -- depend on another parameter are only processed if that parameter is present, -- to avoid phantom references appearing in article reference lists. local function parseDataParameters() preprocessSingleArg('autoheaders') preprocessSingleArg('child') preprocessSingleArg('bodyclass') preprocessSingleArg('subbox') preprocessSingleArg('bodystyle') preprocessSingleArg('title') preprocessSingleArg('titleclass') preprocessSingleArg('titlestyle') preprocessSingleArg('above') preprocessSingleArg('aboveclass') preprocessSingleArg('abovestyle') preprocessArgs({ {prefix = 'subheader', depend = {'subheaderstyle', 'subheaderrowclass'}} }, 10) preprocessSingleArg('subheaderstyle') preprocessSingleArg('subheaderclass') preprocessArgs({ {prefix = 'image', depend = {'caption', 'imagerowclass'}} }, 10) preprocessSingleArg('captionstyle') preprocessSingleArg('imagestyle') preprocessSingleArg('imageclass') preprocessArgs({ {prefix = 'header'}, {prefix = 'data', depend = {'label'}}, {prefix = 'rowclass'}, {prefix = 'rowstyle'}, {prefix = 'rowcellstyle'}, {prefix = 'class'} }, 50) preprocessSingleArg('headerclass') preprocessSingleArg('headerstyle') preprocessSingleArg('labelstyle') preprocessSingleArg('datastyle') preprocessSingleArg('below') preprocessSingleArg('belowclass') preprocessSingleArg('belowstyle') preprocessSingleArg('name') -- different behaviour for italics if blank or absent args['italic title'] = origArgs['italic title'] preprocessSingleArg('decat') preprocessSingleArg('templatestyles') preprocessSingleArg('child templatestyles') preprocessSingleArg('grandchild templatestyles') end -- If called via #invoke, use the args passed into the invoking template. -- Otherwise, for testing purposes, assume args are being passed directly in. function p.infobox(frame) if frame == mw.getCurrentFrame() then origArgs = frame:getParent().args else origArgs = frame end parseDataParameters() return _infobox() end -- For calling via #invoke within a template function p.infoboxTemplate(frame) origArgs = {} for k,v in pairs(frame.args) do origArgs[k] = mw.text.trim(v) end parseDataParameters() return _infobox() end return p ihmrtloq4ajvx8hzpz0c5u1cq2crnxr Leikbrúða 0 119307 1964278 1498399 2026-05-25T20:34:55Z Salvor 70 lagfært miðað við greinina puppetry á ensku wikipedia 1964278 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Swanage Punch & Judy.JPG|thumbnail|Hefðbundnar handbrúður í brúðuleikhúsi]] '''Brúðuleikhús''' er afar fornt form af [[leikhús]]i þar sem leikbrúður eru hreyfðar til og stýrt af leikbrúðustjórnanda. Leikbrúðustjórnendur nota hendur og handleggi til að stýra prikum og strengjum sem færa til bol, höfuð og útlimi leikbrúðu og stundum munni og augu. Leikbrúðustjórnandi talar stundum fyrir leikbrúðu en stundum er notast við hljóðupptökur. '''Leikbrúða''' er leikmunur, hlutur eða táknmynd af manni eða dýri. Leikbrúða getur verið úr ýmis konar efni, einfaldastar eru fingurbrúður sem eru mjög litlar og passa á einn fingur og sokkabrúður sem gerðar eru úr sokk og stýrt með að setja hönd inn í sokkinn. Leikbrúður eru aðallega strengjabrúður og handbrúður. Handbrúður eru mun einfaldari í notkun og þurfa ekki sérstakt leiksvið. Strengjabrúður (e. marionettes) eru tengdar við strengi sem togað er í eða slakað á til að hreyfa brúðuna. Stundum eru strengir fyrir hverja leikbrúðu tengdir tengdir saman og stýrt ofan frá af leikbrúðustjórnanda. == Íslenskar leikbrúður == Talið er hugsanlegt að Skraparot sem talað er um í [[Skraparotspredikun]] hafi verið leikbrúða. [[Baldur og Konni]] var skemmtiatriði búktalarans Baldurs með leikbrúðuna Konna. == Tenglar == * [https://timarit.is/page/2209736?iabr=on Margrét Jónsdóttir Björnsson, Brúðuleikhús fyrir börn og fullorðna, Alþýðublaðið 19.08.1960] * [https://timarit.is/page/4354459?iabr=on Brúðuleikhús sem þið getið búið til sjálf, 06.04.1935] * [https://timarit.is/page/4354843?iabr=on Brúðuleiksýning Fálkinn -21.09.1935] {{stubbur}} [[Flokkur:Brúðuleikhús]] 5mambzfy0h20c9kcesy77khs7loauwo 1964279 1964278 2026-05-25T20:36:34Z Salvor 70 Salvor færði [[Leikbrúða]] á [[Brúðuleikhús]]: til samræmis við enska grein puppetry 1964278 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Swanage Punch & Judy.JPG|thumbnail|Hefðbundnar handbrúður í brúðuleikhúsi]] '''Brúðuleikhús''' er afar fornt form af [[leikhús]]i þar sem leikbrúður eru hreyfðar til og stýrt af leikbrúðustjórnanda. Leikbrúðustjórnendur nota hendur og handleggi til að stýra prikum og strengjum sem færa til bol, höfuð og útlimi leikbrúðu og stundum munni og augu. Leikbrúðustjórnandi talar stundum fyrir leikbrúðu en stundum er notast við hljóðupptökur. '''Leikbrúða''' er leikmunur, hlutur eða táknmynd af manni eða dýri. Leikbrúða getur verið úr ýmis konar efni, einfaldastar eru fingurbrúður sem eru mjög litlar og passa á einn fingur og sokkabrúður sem gerðar eru úr sokk og stýrt með að setja hönd inn í sokkinn. Leikbrúður eru aðallega strengjabrúður og handbrúður. Handbrúður eru mun einfaldari í notkun og þurfa ekki sérstakt leiksvið. Strengjabrúður (e. marionettes) eru tengdar við strengi sem togað er í eða slakað á til að hreyfa brúðuna. Stundum eru strengir fyrir hverja leikbrúðu tengdir tengdir saman og stýrt ofan frá af leikbrúðustjórnanda. == Íslenskar leikbrúður == Talið er hugsanlegt að Skraparot sem talað er um í [[Skraparotspredikun]] hafi verið leikbrúða. [[Baldur og Konni]] var skemmtiatriði búktalarans Baldurs með leikbrúðuna Konna. == Tenglar == * [https://timarit.is/page/2209736?iabr=on Margrét Jónsdóttir Björnsson, Brúðuleikhús fyrir börn og fullorðna, Alþýðublaðið 19.08.1960] * [https://timarit.is/page/4354459?iabr=on Brúðuleikhús sem þið getið búið til sjálf, 06.04.1935] * [https://timarit.is/page/4354843?iabr=on Brúðuleiksýning Fálkinn -21.09.1935] {{stubbur}} [[Flokkur:Brúðuleikhús]] 5mambzfy0h20c9kcesy77khs7loauwo 1964281 1964279 2026-05-25T20:45:45Z Salvor 70 1964281 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Swanage Punch & Judy.JPG|thumbnail|Hefðbundnar handbrúður í brúðuleikhúsi]] '''Brúðuleikhús''' er afar fornt form af [[leikhús]]i þar sem leikbrúður eru hreyfðar til og stýrt af leikbrúðustjórnanda. Leikbrúðustjórnendur nota hendur og handleggi til að stýra prikum og strengjum sem færa til bol, höfuð og útlimi leikbrúðu og stundum munni og augu. Leikbrúðustjórnandi talar stundum fyrir leikbrúðu en stundum er notast við hljóðupptökur. Leikbrúða er leikmunur, hlutur eða táknmynd af manni eða dýri. Notkun á leikbrúðum er mjög forn og er talið upprunnin 3000 árum fyrir Krist. Leikbrúður eru á ýmis konar formi en það er sameiginlegt að notkun þeirra felur í sér að þá eru leikmunir sem annars myndu vera kyrrir og lífvana eru settir á hreyfingu og þannig gæddir lífi. Leikbrúður eru notaðar í öllum samfélögum manna til skemmtunar og í tengslum við ýmsa siði og hátíðir. Leikbrúða getur verið úr ýmis konar efni, einfaldastar eru fingurbrúður sem eru mjög litlar og passa á einn fingur og sokkabrúður sem gerðar eru úr sokk og stýrt með að setja hönd inn í sokkinn. Leikbrúður eru aðallega strengjabrúður og handbrúður. Handbrúður eru mun einfaldari í notkun og þurfa ekki sérstakt leiksvið. Strengjabrúður (e. marionettes) eru tengdar við strengi sem togað er í eða slakað á til að hreyfa brúðuna. Stundum eru strengir fyrir hverja leikbrúðu tengdir tengdir saman og stýrt ofan frá af leikbrúðustjórnanda. == Íslenskar leikbrúður == Talið er hugsanlegt að Skraparot sem talað er um í [[Skraparotspredikun]] hafi verið leikbrúða. [[Baldur og Konni]] var skemmtiatriði búktalarans Baldurs með leikbrúðuna Konna. == Tenglar == * [https://timarit.is/page/2209736?iabr=on Margrét Jónsdóttir Björnsson, Brúðuleikhús fyrir börn og fullorðna, Alþýðublaðið 19.08.1960] * [https://timarit.is/page/4354459?iabr=on Brúðuleikhús sem þið getið búið til sjálf, 06.04.1935] * [https://timarit.is/page/4354843?iabr=on Brúðuleiksýning Fálkinn -21.09.1935] {{stubbur}} [[Flokkur:Brúðuleikhús]] hpu3ioxsfp1wkvjz23hizz2eynm7r8i 1964284 1964281 2026-05-25T21:03:45Z Salvor 70 1964284 wikitext text/x-wiki Leikbrúða er leikmunur, hlutur eða táknmynd af manni eða dýri. Notkun á leikbrúðum er mjög forn og er talið upprunnin 3000 árum fyrir Krist. Leikbrúður eru á ýmis konar formi en það er sameiginlegt að notkun þeirra felur í sér að þá eru leikmunir sem annars myndu vera kyrrir og lífvana eru settir á hreyfingu og þannig gæddir lífi. Leikbrúður eru notaðar í öllum samfélögum manna til skemmtunar og í tengslum við ýmsa siði og hátíðir. Leikbrúða getur verið úr ýmis konar efni, einfaldastar eru fingurbrúður sem eru mjög litlar og passa á einn fingur og sokkabrúður sem gerðar eru úr sokk og stýrt með að setja hönd inn í sokkinn. Leikbrúður eru aðallega strengjabrúður og handbrúður. Handbrúður eru mun einfaldari í notkun og þurfa ekki sérstakt leiksvið. Strengjabrúður (e. marionettes) eru tengdar við strengi sem togað er í eða slakað á til að hreyfa brúðuna. Stundum eru strengir fyrir hverja leikbrúðu tengdir tengdir saman og stýrt ofan frá af leikbrúðustjórnanda. == Íslenskar leikbrúður == Talið er hugsanlegt að Skraparot sem talað er um í [[Skraparotspredikun]] hafi verið leikbrúða. [[Baldur og Konni]] var skemmtiatriði búktalarans Baldurs með leikbrúðuna Konna. == Tenglar == * [https://timarit.is/page/2209736?iabr=on Margrét Jónsdóttir Björnsson, Brúðuleikhús fyrir börn og fullorðna, Alþýðublaðið 19.08.1960] * [https://timarit.is/page/4354459?iabr=on Brúðuleikhús sem þið getið búið til sjálf, 06.04.1935] * [https://timarit.is/page/4354843?iabr=on Brúðuleiksýning Fálkinn -21.09.1935] {{stubbur}} [[Flokkur:Brúðuleikhús]] 9ph9gw198nn199dfjjdi3rsyrouitoi 1964285 1964284 2026-05-25T21:04:49Z Salvor 70 Salvor færði [[Brúðuleikhús]] á [[Leikbrúða]] án þess að skilja eftir tilvísun: Leiðrétting 1964284 wikitext text/x-wiki Leikbrúða er leikmunur, hlutur eða táknmynd af manni eða dýri. Notkun á leikbrúðum er mjög forn og er talið upprunnin 3000 árum fyrir Krist. Leikbrúður eru á ýmis konar formi en það er sameiginlegt að notkun þeirra felur í sér að þá eru leikmunir sem annars myndu vera kyrrir og lífvana eru settir á hreyfingu og þannig gæddir lífi. Leikbrúður eru notaðar í öllum samfélögum manna til skemmtunar og í tengslum við ýmsa siði og hátíðir. Leikbrúða getur verið úr ýmis konar efni, einfaldastar eru fingurbrúður sem eru mjög litlar og passa á einn fingur og sokkabrúður sem gerðar eru úr sokk og stýrt með að setja hönd inn í sokkinn. Leikbrúður eru aðallega strengjabrúður og handbrúður. Handbrúður eru mun einfaldari í notkun og þurfa ekki sérstakt leiksvið. Strengjabrúður (e. marionettes) eru tengdar við strengi sem togað er í eða slakað á til að hreyfa brúðuna. Stundum eru strengir fyrir hverja leikbrúðu tengdir tengdir saman og stýrt ofan frá af leikbrúðustjórnanda. == Íslenskar leikbrúður == Talið er hugsanlegt að Skraparot sem talað er um í [[Skraparotspredikun]] hafi verið leikbrúða. [[Baldur og Konni]] var skemmtiatriði búktalarans Baldurs með leikbrúðuna Konna. == Tenglar == * [https://timarit.is/page/2209736?iabr=on Margrét Jónsdóttir Björnsson, Brúðuleikhús fyrir börn og fullorðna, Alþýðublaðið 19.08.1960] * [https://timarit.is/page/4354459?iabr=on Brúðuleikhús sem þið getið búið til sjálf, 06.04.1935] * [https://timarit.is/page/4354843?iabr=on Brúðuleiksýning Fálkinn -21.09.1935] {{stubbur}} [[Flokkur:Brúðuleikhús]] 9ph9gw198nn199dfjjdi3rsyrouitoi 1964286 1964285 2026-05-25T21:10:55Z Salvor 70 setti inn mynd af leikbrúðu 1964286 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Punch Puppet, late 19th century (CH 18715435).jpg|thumb|Bresk leikbrúða frá 19. öld.]] '''Leikbrúða''' er leikmunur, hlutur eða táknmynd af manni eða dýri. Notkun á leikbrúðum er mjög forn og er talið upprunnin 3000 árum fyrir Krist. Leikbrúður eru á ýmis konar formi en það er sameiginlegt að notkun þeirra felur í sér að þá eru leikmunir sem annars myndu vera kyrrir og lífvana eru settir á hreyfingu og þannig gæddir lífi. Leikbrúður eru notaðar í öllum samfélögum manna til skemmtunar og í tengslum við ýmsa siði og hátíðir. Leikbrúða getur verið úr ýmis konar efni, einfaldastar eru fingurbrúður sem eru mjög litlar og passa á einn fingur og sokkabrúður sem gerðar eru úr sokk og stýrt með að setja hönd inn í sokkinn. Leikbrúður eru aðallega strengjabrúður og handbrúður. Handbrúður eru mun einfaldari í notkun og þurfa ekki sérstakt leiksvið. Strengjabrúður (e. marionettes) eru tengdar við strengi sem togað er í eða slakað á til að hreyfa brúðuna. Stundum eru strengir fyrir hverja leikbrúðu tengdir tengdir saman og stýrt ofan frá af leikbrúðustjórnanda. == Íslenskar leikbrúður == Talið er hugsanlegt að Skraparot sem talað er um í [[Skraparotspredikun]] hafi verið leikbrúða. [[Baldur og Konni]] var skemmtiatriði búktalarans Baldurs með leikbrúðuna Konna. == Tenglar == * [https://timarit.is/page/2209736?iabr=on Margrét Jónsdóttir Björnsson, Brúðuleikhús fyrir börn og fullorðna, Alþýðublaðið 19.08.1960] * [https://timarit.is/page/4354459?iabr=on Brúðuleikhús sem þið getið búið til sjálf, 06.04.1935] * [https://timarit.is/page/4354843?iabr=on Brúðuleiksýning Fálkinn -21.09.1935] {{stubbur}} [[Flokkur:Brúðuleikhús]] 6w663r430b30ayxp0vumvbggfwf9itl Geðhæð 0 120017 1964233 1928167 2026-05-25T15:18:27Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 3 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964233 wikitext text/x-wiki '''Geðhæð''' (einnig '''oflæti''' eða '''manía''') er alvarleg truflun á geðslagi sem einkennist af óeðlilegri spennu, aukinni orku og málgleði, auk þess sem sjálfstraust sjúklingsins eykst verulega.<ref>{{Cite web|url=https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/15029|title=Íslensk nútímamálsorðabók|website=islenskordabok.arnastofnun.is|language=|access-date=2025-09-06|archive-date=2025-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20251103201201/https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/15029|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://idord.arnastofnun.is/faersla/469381|title=Íðorðabankinn|website=idord.arnastofnun.is|access-date=2025-09-06|archive-date=2025-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20251103193342/https://idord.arnastofnun.is/faersla/469381|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://idord.arnastofnun.is/faersla/363135|title=Íðorðabankinn|website=idord.arnastofnun.is|access-date=2025-09-06|archive-date=2025-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20251103192145/https://idord.arnastofnun.is/faersla/363135|url-status=dead}}</ref> Hugurinn fer á miklum hraða og viðkomandi talar oft mikið, á erfitt með að einbeita sér og getur misst tengsl við raunveruleikann. Hegðun sjúklings getur orðið ör, eirðarlaus og jafnvel æst. Þetta ástand er andstætt [[Þunglyndi (geðröskun)|þunglyndi]] og er eitt af megineinkennum [[Geðhvarfasýki|tvískautaröskunar]] (geðhvarfasýki). Þótt sjúklingurinn upplifi gjarnan sælutilfinningu er þetta alvarlegt sjúkdómsástand og geðræn vanheilsa. == Einkenni == Á meðan á geðhæð stendur verður sjúklingur mjög virkur og upplifir mikla orku, tekur að sér fleiri verkefni og finnst hann sérstaklega vel upplagður. Hugmyndir flæða og oft er hann fljótur að hefja framkvæmd þeirra. Umsvifin aukast stöðugt en hugmyndirnar verða meira og meira óraunhæfar, oft með mikilmennsku sem sjúklingurinn hefur ekki burði til að klára. Í þessu ástandi getur viðkomandi talað mikið og hratt, verið nánast óðamála. Hann getur verið skemmtilegur og reytt af sér brandara, en getur einnig orðið mjög reiður og tekið illa í andmæli. Samskipti aukast, og viðkomandi getur hringt í vini og vinnufélaga hvenær sem er til að segja frá nýjum hugmyndum, jafnvel um miðja nótt. Dómgreind og innsæi skerðist verulega meðan á geðhæð stendur. Þetta veldur því að sjúklingurinn getur ekki séð fyrir afleiðingar gjörða sinna og tekur slæmar ákvarðanir, eins og að sóa fé í eitthvað sem hann hvorki vantar né hefur efni á. Svefnþörf minnkar til muna og margir með yfirstandandi geðhæð sofa lítið eða ekkert, því þeir upplifa ekki þörfina til að sofa. Þeir geta verið fullvirkir um miðja nótt og haldið öðrum vakandi. Einstaklingar með geðhvarfasýki upplifa oft geðhæð yfir ákveðið tímabil sem lýkur síðan með miklu og djúpu þunglyndi (geðlægð). == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{vísindavefurinn|5297|Hvernig lýsir það sér að vera með oflæti eða maníu?}} * {{vísindavefurinn|64387|Hvað getið þið sagt mér um geðhvarfasýki II og að hvaða leyti er hún ólík hringhygli?}} * {{Cite web|url=https://skemman.is/bitstream/1946/35230/1/asl7_%C3%81sd%C3%ADs%20Stella_BA-ritger%C3%B0_Tv%C3%ADgreining.pdf|title=Tvígreining - Félagslegur vandi og meðferðarúrræði|last=Ásdís Stella Löve Þorkelsdóttir|first=|date=júní 2020|website=Skemman|language=is|access-date=}} [[Flokkur:Geðraskanir]] 93kbesq39id8a1h9bzjdzfwfvsm24l0 Skólahreysti 0 122286 1964215 1964095 2026-05-25T13:07:37Z Stillbusy 42433 1964215 wikitext text/x-wiki Skólahreysti er árleg krafta- og úthaldskeppni grunnskóla á Íslandi. Markmið keppninar er að hvetja börn til almennrar hreyfingar og að taka þátt í íþróttum þar sem þau vinna að mestu leyti með eigin líkama í þrautum. {{tilvitnun2| Skólahreysti er vettvangur pilta og stúlkna þar sem framtak einstaklingsins og samheldni liðsheildar skilar árangri í heilbrigðri íþrótt byggðri á gildum almennrar íþróttakennslu. Skólahreysti snýst ekki um að sigra eða vera bestur. Skólahreysti snýst um að þroska andlegt og líkamlegt atgervi samhliða því að efla félagsleg samskipti kennara, nemenda og foreldra.|Gildi Skólahreysti<ref>[https://timarit.is/page/7066794?iabr=on#page/n23/mode/1up ''Gildi Skólahreysti''], Fréttablaðið – Kynningarblað Skólahreysti, 19. mars 2019, bls. 8</ref>}} ==Keppnisfyrirkomulag Skólahreysti== Skólahreysti er liðakeppni. Hver grunnskóli sem tekur þátt sendir eitt keppnislið skipað tveimur drengjum og tveimur stúlkum úr 9. eða 10. bekk (má vera úr 8. bekk ef sótt er um undanþágu). Keppnisþrautir eru fimm: upphífingar, armbeygjur, dýfur, hreystigreip (að hanga eins lengi á slá og mögulegt er) og hraðaþraut (fara eins hratt og hægt er yfir keppnisbraut þar sem þarf að hlaupa í dekkjum, handlanga sig áfram í stiga og á röri, klifra yfir fimm metra háan turn, skríða undir net, bera sekki, vippa gúmmíkúlu upp á kassa, sippa, lesa sig upp kaðal og setjast að lokum inn í bíl)<ref>[https://timarit.is/page/6011904?iabr=on#page/n6/mode/2up ''Skólahreysti''], Morgunblaðið – sérblað Skólahreysti, 28. febrúar 2012, bls. 6–7</ref>. Annar strákurinn úr hverju liði keppir í upphífingum og dýfum, og önnur stelpan keppir í armbeygjum og hreystigreip. Svo keppa hinn strákurinn og hin stelpan úr liðinu saman í hraðaþraut. Það lið sem fær flest samanlögð stig úr þessum fimm keppnisgreinum stendur uppi sem sigurvegari. Þar sem margir grunnskólar frá öllu landinu taka þátt í Skólahreysti þurfa þeir að fara í gegnum niðurskurð í forkeppnum áður en bestu skólarnir mæta í úrslitakeppni.<ref>[https://timarit.is/page/3888189?iabr=on#page/n73/mode/1up ''Dustar rykið af Tarzan-leiknum''], Fréttablaðið, 5. mars 2006, bls. 38</ref><ref>[https://timarit.is/page/3624212?iabr=on#page/n29/mode/1up ''Kemur krökkum á góða hreyfingu''], 24 stundir, 24. janúar 2008, bls. 30</ref><ref>[https://timarit.is/page/4223991?iabr=on#page/n21/mode/2up ''Skólahreysti – stærri en nokkru sinni fyrr''], Skinfaxi, 1. febrúar 2008, bls. 22–23</ref><ref name=grein-mbl_2011-03-01_bls.-6>[https://timarit.is/page/5355448?iabr=on#page/n5/mode/1up ''Hvað er Skólahreysti?''], Morgunblaðið – sérblað Skólahreysti, 1. mars 2011, bls. 6</ref> ==Úrslit== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! style="width: 30px;" | ! style="width: 210px;" | Skóli ! style="width: 50px;" | Stig ! style="width: 100px;" | Dagsetning ! Athugasemdir og heimildir |- | rowspan="3" | 1 | style="background:gold;" | '''[[Álfhólsskóli|<span style="color:Purple;">Hjallaskóli</span>]]''' | style="background:gold;" | '''71,0''' | rowspan="3" | 29. apríl '''2005''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Þá hét þessi keppni ekki „Skólahreysti“ heldur „Grunnskólamót UMSK í fitness“. Sex grunnskólar frá sambandssvæðinu [[Ungmennasamband Kjalarnesþings |UMSK]] tóku þátt. Þetta mót var haldið í íþróttahúsi að Varmá í Mosfellsbæ.<ref>{{Cite web|url=https://umsk.is/wp-content/uploads/2021/09/2005.pdf |title=Skýrsla 82. ársþings Ungmennasambands Kjalarnesþings |last1=Friðríksson |first1=Valdimar Leó |last2=Hilmarsson |first2=Birgir Ari |page=14 |date=2006-02-09 |website=umsk.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>[https://www.facebook.com/photo/?fbid=424512874301&set=a.424512799301 Facebook síða – Skólahreysti, 31. ágúst 2010]</ref><ref>[https://www.facebook.com/photo?fbid=10158386405304302&set=pcb.10158386417149302 Facebook síða – Skólahreysti, 24. apríl 2021]</ref><ref name=Annie_Mist>[https://www.facebook.com/skolahreysti/videos/819679498983836/ Facebook síða – Skólahreysti, 29. apríl 2021]</ref><br/>Sigurvegarinn Hjallaskóli sameinaðist Digranesskóla 2010 og heitir síðan „Álfhólsskóli“.<ref>[https://timarit.is/page/5324453?iabr=on#page/n5/mode/1up ''Gengu fylktu liði í nýjan Álfhólsskóla''], Morgunblaðið, 9. júní 2010, bls. 6</ref> |- | style="background:silver;" | '''[[Varmárskóli|<span style="color:Purple;">Varmárskóli</span>]]''' | style="background:silver;" | '''64,5''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Smáraskóli''' | style="background:#cd7f32;" | '''61,5''' |- | rowspan="3" | 2 | style="background:gold;" | '''[[Salaskóli|<span style="color:Purple;">Salaskóli</span>]]''' | style="background:gold;" | '''59,0''' | rowspan="3" | 2. apríl '''2006''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | 42 skólar af höfuðborgasvæðinu tóku þátt. Þá fór þessi keppni í fyrsta skipti fram undir nafninu „Skólahreysti“. Það var líka í fyrsta skipti að þátttakendurnir þurftu að fara í gegnum niðurskurð í undanúrslitum. Tíu skólar kepptu svo í úrslitakeppni í [[Laugardalshöll]].<ref>[https://timarit.is/page/3890295?iabr=on#page/n74/mode/1up ''Salaskóli stóð uppi sem sigurvegari''], Fréttablaðið, 3.apríl 2006, bls. 31</ref><ref>[https://timarit.is/page/4127067?iabr=on#page/n1/mode/1up ''Hraustir unglingar sem gefa ekkert eftir''], Morgunblaðið, 3.apríl 2006, bls. 2</ref><ref>[https://www.facebook.com/skolahreysti/posts/366122880089694 Facebook síða – Skólahreysti, 24. apríl 2012]</ref> |- | style="background:silver;" | '''[[Hlíðaskóli|<span style="color:Purple;">Hlíðaskóli</span>]]''' | style="background:silver;" | '''55,5''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Lindaskóli''' | style="background:#cd7f32;" | '''50,0''' |- | rowspan="3" | 3 | style="background:gold;" | '''Lindaskóli''' | style="background:gold;" | '''56,5''' | rowspan="3" | 26. apríl '''2007''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Í fyrsta skipti voru líka skólar utan höfuðborgarsvæðisins með. 96 grunnskólar tóku þátt í forkeppnum. Úrslit með tíu grunnskólum voru í Laugardalshöll.<ref>[https://timarit.is/page/5890383?iabr=on#page/n27/mode/1up ''Lófatölvustríð og skólahreysti''], DV, 26. apríl 2007, bls. 28</ref><ref>[https://timarit.is/page/4159729?iabr=on#page/n55/mode/1up ''Lindaskóli sigurvegari''], Morgunblaðið, 27. apríl 2007, bls. 1 (Í þessari mbl-grein er villa sem var leiðrétt daginn eftir: [https://timarit.is/page/4159822?iabr=on#page/n44/mode/1up ''Salaskóli vann í fyrra''], Morgunblaðið, 28. apríl 2007, bls. 45)</ref><ref>[https://www.facebook.com/skolahreysti/posts/361824390530848 Facebook síða – Skólahreysti, 24. apríl 2012]</ref> |- | style="background:silver;" | '''[[Hagaskóli|<span style="color:Purple;">Hagaskóli</span>]]''' | style="background:silver;" | '''41,5''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''[[Breiðholtsskóli|<span style="color:Purple;">Breiðholtsskóli</span>]]''' | style="background:#cd7f32;" | '''38,5''' |- | rowspan="3" | 4 | style="background:gold;" | '''Hagaskóli''' | style="background:gold;" | '''53,0''' | rowspan="3" | 17. apríl '''2008''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | 106 skólar tóku þátt. Úrslit með tíu grunnskólum fóru fram í Laugardalshöll.<ref>[https://timarit.is/page/4188059?iabr=on#page/n42/mode/1up ''Hagaskóli vann Skólahreysti''], Morgunblaðið, 18. apríl 2008, bls. 43</ref><ref>[https://timarit.is/page/6317399?iabr=on#page/n5/mode/1up ''Hagaskóli vann Skólahreysti 2008''], Vesturbæjarblaðið, 1. maí 2008, bls. 6</ref><ref>[https://www.facebook.com/skolahreysti/posts/298725803537978 Facebook síða – Skólahreysti, 24. apríl 2012]</ref><br/>Grunnskóli Siglufjarðar í bronssætinu hér sameinaðist Grunnskóla Ólafsfjarðar árið 2010 og heitir síðan „Grunnskóli Fjallabyggðar“.<ref>[https://timarit.is/page/5350352?iabr=on#page/n11/mode/1up ''Veðurfar og mannlíf gott í Siglufirði''], Morgunblaðið, 4. janúar 2011, bls. 12</ref> |- | style="background:silver;" | '''Lindaskóli''' | style="background:silver;" | '''50,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Grunnskóli Siglufjarðar''' | style="background:#cd7f32;" | '''40,5''' |- | rowspan="3" | 5 | style="background:gold;" | '''[[Heiðarskóli|<span style="color:Purple;">Heiðarskóli</span>]]''' | style="background:gold;" | '''55,0''' | rowspan="3" | 30. apríl '''2009''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | 117 grunnskólar tóku þátt í forkeppnum. Svo kepptu tólf skólar til úrslita í Laugardalshöll.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/skolahreysti/2009/02/12/500_keppa_i_skolahreysti/ |title=500 keppa í skólahreysti |date=2009-02-12 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2009/04/30/heidarskoli_vann_skolahreysti/ |title=Heiðarskóli vann skólahreysti |date=2009-04-30 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>[https://timarit.is/page/4205343?iabr=on#page/n0/mode/1up ''Lið Heiðarskóla hraustast allra''], Fréttablaðið, 1. maí 2009, bls. 1</ref><ref>[https://www.facebook.com/skolahreysti/posts/189122591208858 Facebook síða – Skólahreysti, 24. apríl 2012]</ref> |- | style="background:silver;" | ''' [[Foldaskóli|<span style="color:Purple;">Foldaskóli</span>]]''' | style="background:silver;" | '''46,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''[[Háteigsskóli|<span style="color:Purple;">Háteigsskóli</span>]] ''' | style="background:#cd7f32;" | '''45,5''' |- | rowspan="3" | 6 | style="background:gold;" | '''Lindaskóli''' | style="background:gold;" | '''67,0 | rowspan="3" | 29. apríl '''2010''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | 120 skólar skráðu sig til leiks. Úrslitakeppni með tölf grunnskólum fór fram í Laugardalshöll.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/skolahreysti-ad-hefjast |title=Skólahreysti að hefjast |date=2010-02-23 |website=ruv.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>[https://timarit.is/page/5304664?iabr=on#page/n9/mode/1up ''Ótrúlegt hvað þau leggja mikið á sig''], Monitor, 29. apríl 2010, bls. 10</ref><ref>[https://timarit.is/page/5320479?iabr=on#page/n47/mode/1up ''Liðugir í Lindaskóla unnu''], Morgunblaðið, 30. apríl 2010, bls. 1</ref><ref>[https://www.facebook.com/skolahreysti/posts/pfbid02q44Gx9GVogUtrxi9EiqyuopUKJBLmCPvHPiMgK2XapnKVrs4z9aQGfKmuLvLLe4Fl Facebook síða – Skólahreysti, 29. apríl 2010]</ref><ref>[https://www.facebook.com/photo?fbid=10150720957424302&set=a.10150697467649302 Facebook síða – Skólahreysti, 24. apríl 2012]</ref> |- | style="background:silver;" | '''Heiðarskóli''' | style="background:silver;" | '''53,0 |- | style="background:#cd7f32;" | '''[[Lágafellsskóli|<span style="color:Purple;">Lágafellsskóli</span>]]''' | style="background:#cd7f32;" | '''50,5''' |- | rowspan="3" | 7 | style="background:gold;" | '''Holtaskóli''' | style="background:gold;" | '''60,0''' | rowspan="3" | 28. apríl '''2011''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Úrslitakeppnin með tólf grunnskólum fór fram í Laugardalshöll.<ref>[https://timarit.is/page/5368207?iabr=on#page/n3/mode/1up ''Munaði einu stigi''], Morgunblaðið, 30. apríl 2011, bls. 4</ref><ref>[https://www.facebook.com/skolahreysti/posts/159880817472226 Facebook síða – Skólahreysti, 24. apríl 2012]</ref> |- | style="background:silver;" | '''Lindaskóli''' | style="background:silver;" | '''59,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''[[Grunnskólinn á Ísafirði|<span style="color:Purple;">Grunnskólinn á Ísafirði</span>]]''' | style="background:#cd7f32;" | '''51,0''' |- | rowspan="3" | 8 | style="background:gold;" | '''Holtaskóli''' | style="background:gold;" | '''62,0''' | rowspan="3" | 26. apríl '''2012''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | 130 grunnskólar tóku þátt. Tólf þeirra kepptu svo til úrslita í Laugardalshöll.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/holtaskoli-sigradi-i-skolahreysti-0 |title=Holtaskóli sigraði í Skólahreysti |date=2012-04-26 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2012/04/26/holtaskoli_sigradi_i_skolahreysti/ |title=Holtaskóli sigraði í Skólahreysti |date=2012-04-26 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>[https://timarit.is/page/6015667?iabr=on#page/n1/mode/1up ''Gull til Holtaskóla – silfur til Heiðarskóla''], Morgunblaðið, 27. apríl 2012, bls. 2</ref> |- | style="background:silver;" | '''Heiðarskóli''' | style="background:silver;" | '''58,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Hagaskóli''' | style="background:#cd7f32;" | '''43,0''' |- | rowspan="3" | 9 | style="background:gold;" | '''Holtaskóli''' | style="background:gold;" | '''53,5''' | rowspan="3" | 2. maí '''2013''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | 120 grunnskólar tóku þátt. Úrslitin með tólf skólum fóru fram í Laugardalshöll.<ref>[https://timarit.is/page/6046965?iabr=on#page/n0/mode/1up ''Nemendur Holtaskóla sigruðu þriðja árið í röð''], Morgunblaðið, 3. maí 2013, bls. 1</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/holtaskoli-sigradi-i-skolahreysti |title=Holtaskóli sigraði í Skólahreysti |date=2013-05-02 |website=ruv.is |access-date=2025-05-25}}</ref> |- | style="background:silver;" | '''Breiðholtsskóli''' | style="background:silver;" | '''50,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Lindaskóli''' | style="background:#cd7f32;" | '''49,0''' |- | rowspan="3" | 10 | style="background:gold;" | '''Heiðarskóli''' | style="background:gold;" | '''56,0''' | rowspan="3" | 16. maí '''2014''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | 110 grunnskólar tóku þátt. Tólf skólar kepptu til úrslita í Laugardalshöll.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/heidarskoli-skolahreystimeistari-2014 |title=Heiðarskóli Skólahreystimeistari 2014 |date=2014-05-16 |website=ruv.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>[https://timarit.is/page/6076943?iabr=on#page/n0/mode/1up ''Sigurgleði keppenda úr Heiðarskóla''], Morgunblaðið, 17. maí 2014, bls. 1</ref> |- | style="background:silver;" | '''Holtaskóli''' | style="background:silver;" | '''51,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''[[Seljaskóli|<span style="color:Purple;">Seljaskóli</span>]]''' | style="background:#cd7f32;" | '''49,5''' |- | rowspan="3" | 11 | style="background:gold;" | '''Holtaskóli''' | style="background:gold;" | '''58,5''' | rowspan="3" | 22. apríl '''2015''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Tólf grunnskólar kepptu til úrslita í Laugardalshöll.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/holtaskoli-skolahreystimeistari-2015 |title=Holtaskóli Skólahreystimeistari 2015 |last=Gunnarsdóttir |first=Elín Heiður |date=2015-04-22 |website=ruv.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Uac4g80vQ7o |title=Skólahreysti 2015 Allt Saman |date=2015-04-24 |website=youtube.com |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.landsbankinn.is/Uploads/Images/Skolahreysti/2015/2015-urslit/index.html?fbclid=IwY2xjawKWA5JleHRuA2FlbQIxMQABHj2hPnVEaaMI_iy69Nv4v3D0j1m4ZTd9I-QkswcBpmXlRCAe9K0ecq2L_3IB_aem_OxeGziemi7EmWZGCcoAKbw#Skolahreysti-urslit-keppni-283.jpg |title=Úrslit í Skólahreysti 2015 |website=landsbankinn.is |access-date=2025-05-25}}</ref> |- | style="background:silver;" | '''[[Réttarholtsskóli|<span style="color:Purple;">Réttarholtsskóli</span>]]''' | style="background:silver;" | '''51,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Lindaskóli''' | style="background:#cd7f32;" | '''50,0''' |- | rowspan="3" | 12 | style="background:gold;" | '''Holtaskóli''' | style="background:gold;" | '''63,5''' | rowspan="3" | 20. apríl '''2016''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | 108 skólar tóku þátt. Tólf skólar voru í úrslitum í Laugardalshöll.<ref>[https://timarit.is/page/6764917?iabr=on#page/n31/mode/1up ''Úrslitastundin nálgast''], Morgunblaðið, 17. apríl 2016, bls. 32</ref><ref name=youtube-2016-04-21>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=pXQBeinNPAI |title=Skólahreysti 2016 Þættir og Úrslit Allt Saman |date=2016-04-21 |website=youtube.com |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/04/20/holtaskoli_vann_skolahreysti/ |title=Holtaskóli vann Skólahreysti |date=2016-04-20 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/holtaskoli-sigradi-i-skolahreysti-1 |title=Holtaskóli sigraði í Skólahreysti |last=Jósepsson |first=Ævar Örn |date=2016-04-21 |website=ruv.is |access-date=2025-05-25}}</ref> |- | style="background:silver;" | '''Síðuskóli''' | style="background:silver;" | '''55,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Stóru-Vogaskóli''' | style="background:#cd7f32;" | '''49,5''' |- | rowspan="3" | 13 | style="background:gold;" | '''Síðuskóli''' | style="background:gold;" | '''59,0''' | rowspan="3" | 26. apríl '''2017''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Þetta var í fyrsta skipti sem skóli utan Reykjaness og höfuðborgarsvæðisins vinnur í keppninni. 95 grunnskólar tóku þátt. Úrslitin með tólf skólum fóru fram í Laugardalshöll.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GiPevutmcjA |title=Skólahreysti 2017 Þættir og Úrslit Allt Saman |date=2017-04-28 |website=youtube.com |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/04/26/siduskoli_sigradi_i_skolahreysti/ |title=Síðuskóli sigraði í Skólahreysti |date=2017-04-26 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/sjadu-otrulegt-islandsmet-siduskola |title=Sjáðu ótrúlegt Íslandsmet Síðuskóla |last=Harðarson |first=Haukur |date=2017-04-27 |website=ruv.is |access-date=2025-05-25}}</ref> |- | style="background:silver;" | '''Lindaskóli''' | style="background:silver;" | '''52,5''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''[[Laugalækjarskóli|<span style="color:Purple;">Laugalækjarskóli</span>]]''' | style="background:#cd7f32;" | '''47,5''' |- | rowspan="3" | 14 | style="background:gold;" | '''Heiðarskóli''' | style="background:gold;" | '''60,0''' | rowspan="3" | 2. maí '''2018''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Tólf lið voru í úrslitakeppni í Laugardalshöll.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=yMnBVZQpuAc |title=Skólahreysti 2018 Þættir og Úrslit Allt Saman |website=youtube.com |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/05/02/heidarskoli_sigurvegari_skolahreysti/ |title=Heiðarskóli sigurvegari Skólahreysti |date=2018-05-02 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/05/02/stemning_a_urslitakvoldi_skolahreysti_myndir/ |title=Stemning á úrslitakvöldi Skólahreysti (Myndir) |date=2018-05-02 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.landsbankinn.is/frettir/2018/05/03/heidarskoli-bar-sigur-ur-bytum-i-skolahreysti |title=Heiðarskóli bar sigur úr býtum í Skólahreysti |date=2018-05-03 |website=landsbankinn.is |access-date=2025-05-25}}</ref> |- | style="background:silver;" | '''Laugalækjarskóli''' | style="background:silver;" | '''48,5''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Grunnskólinn Hellu''' | style="background:#cd7f32;" | '''47,5''' |- | rowspan="3" | 15 | style="background:gold;" | '''Lindaskóli''' | style="background:gold;" | '''56,0''' | rowspan="3" | 8. maí '''2019''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Tólf grunnskólar tóku þátt í úrslitakeppni í Laugardalshöll.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BbmBVeCA2ic |title=Skólahreysti 2019 Þættir og Úrslit Allt Saman |date=2019-05-10 |website=youtube.com |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/urslit-skolahreysti-i-laugardalsholl-i-kvold |title=Úrslit Skólahreysti í Laugardalshöll í kvöld |last=Arnarsdóttir |first=Kristjana |date=2019-05-08 |website=ruv.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nyr.ruv.is/frettir/ithrottir/lindaskoli-vann-skolahreysti |title=Lindaskóli vann Skólahreysti |last=Eiríksson |first=Valur Páll |date=2019-05-08 |website=ruv.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref name=mbl-2019-05-08>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/05/08/lindaskoli_sigradi_i_skolahreysti/ |title=Lindaskóli sigraði í Skólahreysti |date=2019-05-08 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/202051701d/linda-skoli-stod-uppi-sem-sigur-vegari-i-skola-hreysti |title=Lindaskóli stóð uppi sem sigurvegari í Skólahreysti |last=Hilmarsdóttir |first=Sunna Kristín |date=2019-05-09 |website=visir.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.landsbankinn.is/frettir/2019/05/09/lindaskoli-bar-sigur-ur-bytum-i-skolahreysti |title=Lindaskóli bar sigur úr býtum í Skólahreysti |date=2019-05-09 |website=landsbankinn.is |access-date=2025-05-25}}</ref> |- | style="background:silver;" | '''Holtaskóli''' | style="background:silver;" | '''55,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Heiðarskóli''' | style="background:#cd7f32;" | '''53,0''' |- | rowspan="3" | 16 | style="background:gold;" | '''Lindaskóli''' | style="background:gold;" | '''43,0''' | rowspan="3" | 30. maí '''2020''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Vegna [[Covid-19 faraldurinn|kórónufaraldursins]] voru riðlarnir í undanúrslitum blandaðir, ekki landsbyggðaskiptir eins og í árunum á undan. Það voru engir áhorfendur þegar átta skólar kepptu til úrslita í Laugardalshöll.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/smartland/fjolskyldan/2020/05/26/skolahreysti_keyrt_i_gegn_a_thremur_dogum/ |title=Skólahreysti keyrt í gegn á þremur dögum |date=2020-05-26 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/05/30/lindaskoli_sigradi_i_skolahreysti_annad_arid_i_rod/ |title=Lindaskóli sigraði í Skólahreysti annað árið í röð |date=2020-05-30 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2020-05-30-lindaskoli-vann-skolahreysti-annad-arid-i-rod |title=Lindaskóli vann Skólahreysti annað árið í röð |last=Eiríksson |first=Valur Páll |date=2020-05-30 |website=ruv.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref name=lb-2020-06-02>{{Cite web|url=https://www.landsbankinn.is/frettir/2020/06/02/lindaskoli-vardi-titillin-i-skolahreysti4 |title=Lindaskóli varði titilinn í Skólahreysti |date=2020-06-02 |website=landsbankinn.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=V37HbI5_HxY |title=Skólahreysti 2020 Þættir og Úrslit Allt Saman |date=2020-06-03 |website=youtube.com |access-date=2025-05-25}}</ref> |- | style="background:silver;" | '''Heiðarskóli''' | style="background:silver;" | '''37,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''[[Árbæjarskóli|<span style="color:Purple;">Árbæjarskóli</span>]]''' | style="background:#cd7f32;" | '''32,0''' |- | rowspan="3" | 17 | style="background:gold;" | '''Heiðarskóli''' | style="background:gold;" | '''64,0''' | rowspan="3" | 29. maí '''2021''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Vegna kórónufaraldursins voru áhorfendur ekki leyfðir þegar tólf grunnskólar kepptu til úrslita í íþróttamiðstöð Mýrin í Garðabæ.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2021/05/29/heidarskoli_sigradi_med_halfu_stigi/ |title=Heiðarskóli sigraði með hálfu stigi |date=2021-05-29 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.landsbankinn.is/frettir/2021/06/01/heidarskoli-vann-aesispennandi-urslitakeppni-skolahreysti-2021 |title=Heiðarskóli vann æsispennandi úrslitakeppni Skólahreysti 2021 |date=2021-06-01 |website=landsbankinn.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref name=youtube-2021-07-11>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=T-HrNzhOuWs |title=Skólahreysti 2021 Þættir og Úrslit Allt Saman |date=2021-07-11 |website=youtube.com |access-date=2025-05-25}}</ref> |- | style="background:silver;" | '''Laugalækjarskóli''' | style="background:silver;" | '''63,5''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Flóaskóli''' | style="background:#cd7f32;" | '''55,0''' |- | rowspan="3" | 18 | style="background:gold;" | '''Flóaskóli''' | style="background:gold;" | '''61,5''' | rowspan="3" | 21. maí '''2022''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Úrslitakeppnin með tólf grunnskólum fór fram í Mýrinni í Garðabæ.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/05/21/floaskoli_sigradi_i_skolahreysti/ |title=Flóaskóli sigraði í Skólahreysti |date=2022-05-21 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mO5NNZvt0i4 |title=Skólahreysti 2022 Þættir og Úrslit Allt Saman |date=2022-05-22 |website=youtube.com |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.landsbankinn.is/frettir/2022/05/23/floaskoli-sigradi-i-skolahreysti-2022 |title=Flóaskóli sigraði í Skólahreysti 2022 |date=2022-05-23 |website=landsbankinn.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>[https://www.facebook.com/skolahreysti/posts/pfbid0iTVhteyEzqsaJjdbuGNyxGbvLw4DWpz6wCP5npfWzKZRJEG5jam6r59WVKxqdKYYl Facebook síða – Skólahreysti, 21. maí 2022]</ref> |- | style="background:silver;" | '''Hraunvallaskóli''' | style="background:silver;" | '''58,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Holtaskóli''' | style="background:#cd7f32;" | '''54,5''' |- | rowspan="3" | 19 | style="background:gold;" | '''Heiðarskóli''' | style="background:gold;" | '''67,0''' | rowspan="3" | 20. maí '''2023''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Úrslitin með tólf grunnskólum fóru fram í Laugardalshöll. <ref>[https://www.facebook.com/skolahreysti/posts/pfbid0zNyZTBNPT77vwHrP9XHgavAUoamYEfng72JjxBoBga2RPxsR4dgB5XEoaoun1oUEl Facebook síða – Skólahreysti, 20. maí 2023]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/05/21/heidarskoli_vann_skolahreysti/ |title=Heiðarskóli vann Skólahreysti |date=2023-05-21 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=_R7bwgytBtg |title=Skólahreysti 2023 Þættir og Úrslit Allt Saman |date=2023-05-28 |website=youtube.com |access-date=2025-05-25}}</ref> |- | style="background:silver;" | '''Holtaskóli''' | style="background:silver;" | '''50,5''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''[[Garðaskóli|<span style="color:Purple;">Garðaskóli</span>]]''' | style="background:#cd7f32;" | '''42,0''' |- | rowspan="3" | 20 | style="background:gold;" | '''Flóaskóli''' | style="background:gold;" | '''57,5''' | rowspan="3" | 25. maí '''2024''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Úrslitakeppnin með tólf grunnskólum var í Mýrinni í Garðabæ.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/05/26/floaskoli_vann_skolahreysti/ |title=Flóaskóli vann Skólahreysti |date=2024-05-26 |website=mbl.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.landsbankinn.is/frettir/2024/05/27/lid-floaskola-er-sigurvegari-skolahreysti-2024 |title=Lið Flóaskóla er sigurvegari Skólahreysti 2024 |date=2024-05-27 |website=landsbankinn.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=vPlfBJdu2UE |title=Skólahreysti 2024 Þættir og Úrslit Allt Saman |date=2024-07-15 |website=youtube.com |access-date=2025-05-25}}</ref> |- | style="background:silver;" | '''Laugalækjarskóli''' | style="background:silver;" | '''57,5''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Laugalandsskóli''' | style="background:#cd7f32;" | '''49,0''' |- | rowspan="3" | 21 | style="background:gold;" | '''Holtaskóli''' | style="background:gold;" | '''58,0''' | rowspan="3" | 24. maí '''2025''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | Tólf skólar kepptu í úrslitakeppni í Íþróttahúsinu Varmá í Mosfellsbæ.<br/>Í beinni sjónvarpsútsendingu af keppninni urðu þau mistök að Flóaskóli endaði í 6. sæti þegar stigin úr hraðaþraut voru ekki rétt talin fyrir verðlaunaafhendingu. Það var leiðrétt eftir á þannig að Flóaskóli endaði í 3. sæti sem var svo staðfest á Facebook síðu Skólahreysti.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/sjonvarp/spila/skolahreysti/36093/ao6mmp |title=Skólahreysti Úrslit |date=2025-05-24 |website=ruv.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref name=lb-2025-05-25>{{Cite web|url=https://www.landsbankinn.is/frettir/2025/05/26/holtaskoli-bar-sigur-ur-bytum-i-skolahreysti-2025 |title=Holtaskóli bar sigur úr býtum í Skólahreysti 2025 |date=2025-05-26 |website=landsbankinn.is |access-date=2025-05-27}}</ref><ref>[https://www.facebook.com/photo?fbid=1113048364189675&set=pcb.1113049024189609&locale=is_IS Facebook síða – Skólahreysti, 25. maí 2025]</ref> |- | style="background:silver;" | '''[[Langholtsskóli|<span style="color:Purple;">Langholtsskóli</span>]]''' | style="background:silver;" | '''56,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''Flóaskóli''' | style="background:#cd7f32;" | '''50,0''' |- | rowspan="3" | 22 | style="background:gold;" | '''Grunnskóli Húnaþings vestra''' | style="background:gold;" | '''60,0''' | rowspan="3" | 23. maí '''2026''' | rowspan="3" style="text-align: left;" | 81 grunnskóli tók þátt í heild. Úrslitin með tólf skólum fóru fram í íþróttahöllinni að Varmá.<ref name=úrslit_2026>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/sjonvarp/spila/skolahreysti/36094/ao70f8 |title=Skólahreysti – Úrslit |date=2026-05-23 |website=ruv.is |access-date=2026-05-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-23-grunnskoli-hunathings-vestra-sigradi-i-skolahreysti-476297 |title=Grunnskóli Húnaþings vestra sigraði í Skólahreysti |last1=Friðriksdóttir |first1=Brynja Dögg |last2= Hjartardóttir |first2=Sigrún Björk |date=2026-05-23 |website=ruv.is |access-date=2026-05-24}}</ref> |- | style="background:silver;" | '''Laugalækjarskóli''' | style="background:silver;" | '''54,0''' |- | style="background:#cd7f32;" | '''[[Víðistaðaskóli|<span style="color:Purple;">Víðistaðaskóli</span>]]''' | style="background:#cd7f32;" | '''54,0''' |} ==Skólahreystimet== (Staða: 2026) {| class="wikitable" style="text-align: center;" |-style=height:3em; |colspan=4 style="background:#FFFFCC; text-align: left;"| '''Upphífingar''' |- | style="width: 80px; background:#FFFFCC;" | 68 stk. | style="width: 430px; background:#FFFFCC;" | Svanur Bergvins Guðmundsson<ref name=lb-2025-05-25/> | style="width: 190px; background:#FFFFCC;" | Holtaskóli | style="width: 60px; background:#FFFFCC;" | 2025 |- | style="background:#FFFFCC;" | 67 stk. | style="background:#FFFFCC;" | Ari Tómas Hjálmarsson<ref name=lb-2020-06-02/> | style="background:#FFFFCC;" | Árbæjarskóli | style="background:#FFFFCC;" | 2020 |- | style="background:#FFFFCC;" | 65 stk. | style="background:#FFFFCC;" | Svanur Bergvins Guðmundsson<ref name=lb-2025-05-25/> | style="background:#FFFFCC;" | Holtaskóli | style="background:#FFFFCC;" | 2025 |- | style="background:#FFFFCC;" | 62 stk. | style="background:#FFFFCC;" | Ari Einarson<ref name=undanúrslit_5–2026>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/sjonvarp/spila/skolahreysti/36094/ao70f5 |title=Skólahreysti – Þáttur 5 af 9 |date=2026-05-06 |website=ruv.is |access-date=2026-05-24}}</ref> | style="background:#FFFFCC;" | Heiðarskóli | style="background:#FFFFCC;" | 2026 |- | style="background:#FFFFCC;" | 61 stk. | style="background:#FFFFCC;" | Hjálmar Óli Jóhannesson<ref name=youtube-2016-04-21/> | style="background:#FFFFCC;" | Egilsstaðaskóli | style="background:#FFFFCC;" | 2016 |-style=height:3em; |colspan=4 style="background:#FFCCFF; text-align: left;"| '''Armbeygjur''' |- | style="background:#FFCCFF;" | 177 stk. | style="background:#FFCCFF;" | Jóhanna Júlía Júlíusdóttir<ref name=mbl_2012-03-11>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2012/03/11/slo_islandsmet_i_armbeygjum/ |title=Sló Íslandsmet í armbeygjum í Skólahreysti |date=2012-03-11 |website=mbl.is |access-date=2025-05-29}}</ref> | style="background:#FFCCFF;" | Myllubakkaskóli | style="background:#FFCCFF;" | 2012 |- | style="background:#FFCCFF;" | 107 stk. | style="background:#FFCCFF;" | Dóra Sóldís Ásmundardóttir<ref name=mbl_2012-03-11/> | style="background:#FFCCFF;" | [[Lækjarskóli|<span style="color:Purple;">Lækjarskóli</span>]] | style="background:#FFCCFF;" | 2012 |- | style="background:#FFCCFF;" | 106 stk. | style="background:#FFCCFF;" | Snjólaug Heimisdóttir<ref>[https://timarit.is/page/5362910?iabr=on#page/n0/mode/1up ''Skólahraustir Norðlendingar''], Morgunblaðið, 26. mars 2011, bls. 1</ref> | style="background:#FFCCFF;" | [[Giljaskóli|<span style="color:Purple;">Giljaskóli</span>]] | style="background:#FFCCFF;" | 2011 |- | style="background:#FFCCFF;" | 100 stk. | style="background:#FFCCFF;" | Dóra Sóldís Ásmundardóttir<ref name=mbl_2011-03-05_bls.-25>[https://timarit.is/page/5362462?iabr=on#page/n24/mode/1up ''Tvö ný Íslandsmet sett í Skólahreysti í vikunni''], Morgunblaðið, 5. mars 2011, bls. 25</ref> | style="background:#FFCCFF;" | Lækjarskóli | style="background:#FFCCFF;" | 2011 |- | style="background:#FFCCFF;" | 98 stk. | style="background:#FFCCFF;" | Jóhanna Júlía Júlíusdóttir<ref>[https://timarit.is/page/5362462?iabr=on#page/n24/mode/1up ''Tvö ný Íslandsmet sett í Skólahreysti í vikunni''], Morgunblaðið, 5. mars 2011, bls. 25</ref> | style="background:#FFCCFF;" | Myllubakkaskóli | style="background:#FFCCFF;" | 2011 |-style=height:3em; |colspan=4 style="background:#99FF99; text-align: left;"| '''Dýfur''' |- | style="background:#99FF99;" | 101 stk. | style="background:#99FF99;" | Valgarð Reinhardsson<ref name=fb_2021-04-25>[https://www.facebook.com/skolahreysti/posts/pfbid02VVbCD4bV1rDMDiWjQg5Vcxm4Ce1jVjykgf7kWWdLgrFMC7jGnnWv1CCSjTCe1Jjyl Facebook síða – Skólahreysti, 25. apríl 2021]</ref> | style="background:#99FF99;" | Lindaskóli | style="background:#99FF99;" | 2012 |- | style="background:#99FF99;" | 85 stk. | style="background:#99FF99;" | Valgarð Reinhardsson<ref name=fb_2021-04-25/> | style="background:#99FF99;" | Lindaskóli | style="background:#99FF99;" | 2012 |- | style="background:#99FF99;" | 83 stk. | style="background:#99FF99;" | Valgarð Reinhardsson<ref name=mbl_2011-03-05_bls.-25/> | style="background:#99FF99;" | Lindaskóli | style="background:#99FF99;" | 2011 |- | style="background:#99FF99;" | 81 stk. | style="background:#99FF99;" | Valgarð Reinhardsson<ref>[https://timarit.is/page/5075504?iabr=on#page/n0/mode/1up ''Lindaskóli vann Skólahreysti''], Fréttablaðið, 30. apríl 2010, bls. 1</ref> | style="background:#99FF99;" | Lindaskóli | style="background:#99FF99;" | 2010 |- | style="background:#99FF99;" | 79 stk. | style="background:#99FF99;" | Valgarð Reinhardsson<ref>[https://timarit.is/page/5320348?iabr=on#page/n12/mode/1up ''Úrslitin eru óskrifað blað''], Morgunblaðið, 28. apríl 2010, bls. 13</ref> | style="background:#99FF99;" | Lindaskóli | style="background:#99FF99;" | 2010 |-style=height:3em; |colspan=4 style="background:#CCECFF; text-align: left;"| '''Hreystigreip''' |- | style="background:#CCECFF;" | 30,09 mín | style="background:#CCECFF;" | Saga Björgvinsdóttir<ref name=undanúrslit_5–2026/> | style="background:#CCECFF;" | Grunnskólinn á Ísafirði | style="background:#CCECFF;" | 2026 |- | style="background:#CCECFF;" | 26,31 mín | style="background:#CCECFF;" | Saga Björgvinsdóttir<ref name=úrslit_2026/> | style="background:#CCECFF;" | Grunnskólinn á Ísafirði | style="background:#CCECFF;" | 2026 |- | style="background:#CCECFF;" | 25,01 mín | style="background:#CCECFF;" | Dagbjört Lilja Oddsdóttir<ref name=lb-2025-05-25/> | style="background:#CCECFF;" | [[Lágafellsskóli|<span style="color:Purple;">Lágafellsskóli</span>]] | style="background:#CCECFF;" | 2025 |- | style="background:#CCECFF;" | 24,01 mín | style="background:#CCECFF;" | Saga Björgvinsdóttir<ref name=lb-2025-05-25/> | style="background:#CCECFF;" | Grunnskólinn á Ísafirði | style="background:#CCECFF;" | 2025 |- | style="background:#CCECFF;" | 23,02 mín | style="background:#CCECFF;" | Dagbjört Lilja Oddsdóttir<ref name=lb-2025-05-25/> | style="background:#CCECFF;" | Lágafellsskóli | style="background:#CCECFF;" | 2025 |-style=height:3em; |colspan=4 style="background:#DDDDDD; text-align: left;"| '''Hraðaþraut''' |- | style="background:#DDDDDD;" | 1,52 mín | style="background:#DDDDDD;" | María Helga Högnadóttir og Þórbergur Ernir Hlynsson<ref name=youtube-2021-05-29>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=8rc7KKfuVfc |title=1:52 ÍSLANDSMET SKÓLAHREYSTI HRAÐAÞRAUT 2021 |date=2021-05-29 |website=youtube.com |access-date=2025-05-29}}</ref> | style="background:#DDDDDD;" | Laugalækjarskóli | style="background:#DDDDDD;" | 2021 |- | style="background:#DDDDDD;" | 2,00 mín | style="background:#DDDDDD;" | María Helga Högnadóttir og Þórbergur Ernir Hlynsson<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2021-05-12-metaregn-i-skolahreysti |title=Metaregn í Skólahreysti |last=Pálsdóttir |first=Edda Sif |date=2021-05-12 |website=ruv.is |access-date=2025-05-29}}</ref> | style="background:#DDDDDD;" | Laugalækjarskóli | style="background:#DDDDDD;" | 2021 |- | style="background:#DDDDDD;" | 2,02 mín | style="background:#DDDDDD;" | Katrín Hekla Magnúsdóttir og Lúkas Magni Magnason<ref name=youtube-2021-05-29/> | style="background:#DDDDDD;" | Lindaskóli | style="background:#DDDDDD;" | 2021 |- | rowspan="2" style="background:#DDDDDD;"| 2,03 mín | style="background:#DDDDDD;" | Klara Lind Þórarinsdóttir og Eyþór Jónsson<ref name=mbl-2019-05-08/> | style="background:#DDDDDD;" | Heiðarskóli | style="background:#DDDDDD;" | 2019 |- | style="background:#DDDDDD;" | Embla Dögg Sævarsdóttir og Ragúel Pino Alexandersson<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/sjadu-otrulegt-islandsmet-siduskola |title=Sjáðu ótrúlegt Íslandsmet Síðuskóla |last=Harðarson |first=Haukur |date=2017-04-27 |website=ruv.is |access-date=2025-05-29}}</ref> | style="background:#DDDDDD;" | Síðuskóli | style="background:#DDDDDD;" | 2017 |} ==Skólar með flest verðlaunasæti== (Staða: 2026) {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! style="width: 30px;" | ! style="width: 210px;" | Skóli ! style="width: 40px; background:gold;" | Gull ! style="width: 40px; background:silver;" | Silfur ! style="width: 40px; background:#cd7f32;" | Brons |- | 1 | '''Holtaskóli''' | style="40px; background:gold;" | '''6''' | style="40px; background:silver;" | '''3''' | style="background:#cd7f32;" | '''1''' |- | 2 | '''Heiðarskóli''' | style="40px; background:gold;" | '''5''' | style="40px; background:silver;" | '''3''' | style="background:#cd7f32;" | '''1''' |- | 3 | '''Lindaskóli''' | style="40px; background:gold;" | '''4''' | style="40px; background:silver;" | '''3''' | style="background:#cd7f32;" | '''3''' |- | 4 | '''Flóaskóli''' | style="40px; background:gold;" | '''2''' | style="40px; background:silver;" | '''–''' | style="background:#cd7f32;" | '''2''' |- | 5 | '''Hagaskóli''' | style="40px; background:gold;" | '''1''' | style="40px; background:silver;" | '''1''' | style="background:#cd7f32;" | '''1''' |- | 6 | '''Síðuskóli''' | style="40px; background:gold;" | '''1''' | style="40px; background:silver;" | '''1''' | style="background:#cd7f32;" | '''–''' |- | rowspan="3" | 7 | '''Grunnskóli Húnaþings vestra''' | style="40px; background:gold;" | '''1''' | style="40px; background:silver;" | '''–''' | style="background:#cd7f32;" | '''–''' |- | '''Hjallaskóli''' | style="40px; background:gold;" | '''1''' | style="40px; background:silver;" | '''–''' | style="background:#cd7f32;" | '''–''' |- | '''Salaskóli''' | style="40px; background:gold;" | '''1''' | style="40px; background:silver;" | '''–''' | style="background:#cd7f32;" | '''–''' |- | 10 | '''Laugalækjarskóli''' | style="40px; background:gold;" | '''–''' | style="40px; background:silver;" | '''4''' | style="background:#cd7f32;" | '''1''' |} ==Frægir keppendur í Skólahreysti== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! style="width: 200px;" | Nafn ! style="width: 190px;" | Skóli ! style="width: 60px;" | Ár |- | [[Annie Mist Þórisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/k/d7f0d5e0-6c8b-4270-97d7-0b03176a3ee6-1685124885974/-annie-mist-fekk-hreystineistann-i-skolahreysti- |title=„Annie Mist fékk hreystineistann í Skólahreysti“ |date=2023-05-26 |website=visir.is |access-date=2025-05-25}}</ref><ref name=Annie_Mist/> | [[Snælandsskóli]] | 2005 |} ==Ýmislegt um Skólahreysti== ===Stofnendur=== Hjónin Andrés Guðmundsson og Lára Berglind Helgadóttir hafa séð um Skólahreysti síðan þau stofnuðu þessa keppni árið 2005. Þau voru á þessum tíma með Icefitness hreystikeppni fyrir fullorðna sem var fyrirmynd fyrir Skólahreysti.<ref>[https://timarit.is/page/5513703?iabr=on#page/n17/mode/1up ''Grunnskólakrakkar í formi''], DV, 27. apríl 2005, bls. 18</ref><ref>[https://timarit.is/page/7051584?iabr=on#page/n16/mode/2up ''Góðir hlutir gerast hægt''], Mosfellingur, 3. febrúar 2011, bls. 16–17</ref><ref>[https://timarit.is/page/3888878?iabr=on#page/n11/mode/1up ''Allir með kraftadellu á heimilinu''], Fréttablaðið, 15. mars 2006, bls. 12</ref><ref>[https://timarit.is/page/5749408?iabr=on#page/n17/mode/1up ''Hreystiforstjóri Íslands!''], Blaðið, 26. apríl 2007, bls. 18</ref><ref>[https://timarit.is/page/3614570?iabr=on#page/n47/mode/1up ''Hraustustu kropparnir''], 24 stundir, 15. nóvember 2007, bls. 48</ref><ref>[https://timarit.is/page/6011899?iabr=on#page/n1/mode/1up ''Tarsanleikurinn býr í okkur öllum''], Morgunblaðið – sérblað Skólahreysti, 28. febrúar 2012, bls. 2</ref> ===Styrktaraðilar=== Aðalstyrktaraðilar Skólahreysti hafa verið Osta- og smjörsalan (2005–2006) / [[Mjólkursamsalan]] (2007–2013)<ref>[https://timarit.is/page/5303239?iabr=on#page/n3/mode/1up ''Íslensk æska í fyrsta sæti''], Morgunblaðið – Morgunblaðið E, 25. febrúar 2010, bls. 4</ref><ref>[https://timarit.is/page/5355450?iabr=on#page/n7/mode/1up ''„Krafturinn í krökkunum er rosalegur“''], Morgunblaðið – Morgunblaðið C, 1. mars 2011, bls. 8</ref><ref>[https://timarit.is/page/6011907?iabr=on#page/n9/mode/1up ''Markmiðin eru alveg skýr''], Morgunblaðið – sérblað Skólahreysti, 28. febrúar 2012, bls. 10</ref> (Osta- og smjörsalan sameinaðist MS í lok ársins 2006<ref>[https://timarit.is/page/4146930?iabr=on#page/n12/mode/1up ''Starfsemi um áramót''], Morgunblaðið – Morgunblaðið B, 30. nóvember 2006, bls. 13</ref> þannig að hér er um sama styrktaraðila að ræða frá 2005 til 2013) og [[Landsbankinn]] (síðan 2014)<ref>[https://timarit.is/page/6326419?iabr=on#page/n8/mode/1up ''Landsbankinn nýr bakhjarl Skólahreysti''], Austurland, 6. mars 2014, bls. 9</ref>. Auk þess hefur Skólahreysti notið stuðnings [[Toyota]], [[Mennta- og menningarmálaráðuneyti Íslands|menntamálaráðuneytis]], [[Heilbrigðisráðuneyti Íslands|heilbrigðisráðuneytis]], [[Norræna ráðherranefndin|norrænu ráðherranefndarinnar]], [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþrótta og Ólympíusambands Íslands]] og [[Sveitarfélög Íslands|sveitarfélaga]].<ref>[https://timarit.is/page/6663185?iabr=on#page/n13/mode/1up ''Skólahreysti 2007''], Skólavarðan, 1. febrúar 2007, bls. 14</ref><ref name=grein-mbl_2011-03-01_bls.-6/><ref>[https://timarit.is/page/7066788?iabr=on#page/n17/mode/1up ''Stærsti sigurinn er að taka þátt''], Fréttablaðið – Kynningarblað Skólahreysti, 19. mars 2019, bls. 1–2</ref> Vorið 2026 urðu [[Íslandspóstur|Pósturinn]]<ref>{{Cite web|url=https://posturinn.is/frettir/almennar-frettir/2026/posturinn-studningsadili-skolahreysti/ |title=Pósturinn og Skólahreysti í samstarfi |date=2026-04-29 |website=posturinn.is |access-date=2026-05-09}}</ref><ref>[https://www.facebook.com/skolahreysti/posts/pfbid0aMYjijFrgbw4KQdMFGcrYjruVmk7bWARHKv2xX8biH1FXVQ1T8QHF5V9osefCYsCl Facebook síða – Skólahreysti, 21. apríl 2026]</ref><ref>[https://www.facebook.com/posturinn/posts/pfbid0k3DWMqzjAoUR6JJVRy1Hw4TLjGELH7ghL3UjphnQW4MqLzXX2WzkwsdXA1jHfNTEl Facebook síða – Skólahreysti, 29. apríl 2026]</ref>, Lýsi ehf.<ref>[https://www.instagram.com/p/DXrFo3bCIrQ/ Instagram síða – Skólahreysti, 28. apríl 2026]</ref>, [[Krónan (verslun)|Krónan]]<ref>{{Cite web|url=https://kronan.is/frettir/kronan-og-skolahreysti-i-samstarf |title=Krónan og Skólahreysti í samstarf! |date=2026-04-21 |website=kronan.is |access-date=2026-05-24}}</ref> og [[:en:BYD Company|BYD]]<ref>[https://www.facebook.com/skolahreysti/posts/pfbid02xUDfrc5b7PDNX5CMLoVkTZ6gxpxbQ4MiAeTB4sHeVPvc42Z3jefZNEu5M5v2utz9l Facebook síða – Skólahreysti, 24. febrúar 2026]</ref> samstarfsaðilar Skólahreysti. ===Kynnir=== [[Jón Jósep Snæbjörnsson]] („Jónsi“) hefur verið kynnir Skólahreysti síðan 2008. Hefð er að hann tilkynnir í lok keppninnar hvaða skólar hafa lent í fyrstu þremur sætum.<ref>[https://timarit.is/page/6501734?iabr=on#page/n27/mode/1up ''Hreystineistinn''], DV, 22. janúar 2008, bls. 28</ref><ref>[https://timarit.is/page/5303249?iabr=on#page/n13/mode/1up ''Stoltur af að vera með''], Morgunblaðið – Morgunblaðið E, 25. febrúar 2010, bls. 14</ref><ref>[https://timarit.is/page/6888550?iabr=on#page/n45/mode/1up ''Best af öllu að mega lifa''], Fréttablaðið – Kynningarblað Fólk, 18. nóvember 2017, bls. 6</ref> ==Tenglar== * [https://www.facebook.com/skolahreysti Facebook síða - Skólahreysti] ==Tengt efni== * [https://timarit.is/page/5303236?iabr=on#page/n0/mode/1up Sérblað Skólahreysti (32 blaðsíður)], Morgunblaðið – Morgunblaðið E, 25. febrúar 2010 * [https://timarit.is/page/5355443?iabr=on#page/n0/mode/1up Sérblað Skólahreysti (24 blaðsíður)], Morgunblaðið – Morgunblaðið C, 1. mars 2011 * Soffía Kristín Björnsdóttir, [https://skemman.is/bitstream/1946/9600/1/Lokaverkefni%20til%20B.Ed%20gr%C3%A1%C3%B0u.pdf ''Áhrif Skólahreysti á íþróttakennslu í grunnskólum landsins''], Lokaverkefni til B.Ed gráðu í íþrótta- og heilsufræði, Háskóli Íslands, 2011 * Guðrún Bentína Frímannsdóttir, Íris Ósk Arnarsdóttir [https://skemman.is/bitstream/1946/12465/1/LOKARITGER%C3%90_IRISOGBENTINA.pdf ''Áhrif Skólahreysti á grunnskólanemendur''], Lokaverkefni í íþróttafræði BSc, Háskólinn í Reykjavík, 2012 * [https://timarit.is/page/7066787?iabr=on#page/n16/mode/1up Sérblað Skólahreysti (8 blaðsíður)], Fréttablaðið – Kynningarblað Skólahreysti, 19. mars 2019 ==Tilvísanir== <div class="references-small">{{reflist|2}}</div> [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi]] nz0kdurrrvt9s0e4i9vlg56znsrr4lj Guðmundur Magnússon (fornfræðingur) 0 126512 1964272 1956201 2026-05-25T18:53:03Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964272 wikitext text/x-wiki '''Guðmundur Magnússon''' ([[1741]]-[[1798]]) var íslenskur [[fornfræði|fornritafræðingur]], sonur Magnúsar Guðmundssonar prests á [[Hallormsstaður|Hallormsstað]]. Hann hóf nám í [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið 1761 þar sem hann lagði stund á [[textafræði]]. Hann fékk stöðu við [[Árnasafn]] 1776 (''Arnamagnæansk Stipendiar''). Hann er þekktastur fyrir útgáfu 1. bindis ''[[Eddukvæði|Sæmundar-Eddu]]'' 1787 með [[latína|latneskri]] þýðingu og skólaútgáfu á gamanleikjum [[Terentius]]ar 1788. Hann vann einnig að útgáfu ''[[Egils saga|Egils sögu]]'' með latneskri þýðingu sem kom út 1809. ==Heimildir== * [https://www.heimskringla.no/wiki/Gu%C3%B0mundur_Magn%C3%BAsson_biografi Æviágrip á Heimskringla.no] ==Tenglar== * [https://handrit.is/da/biography/view/GudMag001 Handrit tengd Guðmundi á Handrit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://baekur.is/is/search/Gu$00f0mundur+Magn$00fasson/AUTHOR Bækur tengdar Guðmundi á Bækur.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{stubbur}} [[Flokkur:Íslenskir fornfræðingar]] {{fd|1741|1798}} ib6qlvruy4e3g47gasl5in3colvfykp Jón Bjarnason (bóndi) 0 126573 1964342 1865827 2026-05-26T07:53:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964342 wikitext text/x-wiki '''Jón Bjarnason''' (1791–1861) frá [[Þórormstunga|Þórormstungu]] í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]] var bóndi og sjálfmenntaður fræðimaður. Á árunum 1845–1852 vann Jón 9 binda alfræðiverk fyrir alþýðu um náttúrufræði, landafræði og ýmsan annan hagnýtan fróðleik. Ævi og störfum Jóns er gerð skil í bókinni ''[[Bóndinn, spendýrin og fleiri undur alheimsins]]'' (2014) eftir Árna H. Kristjánsson og Sigurð Gylfa Magnússon. Í bókinni er einnig orðréttur fyrsti hluti alfræðiverksins. Bókin varpar ljósi á heimsmynd bónda á Íslandi um miðja 19. öld og hvernig óskólagenginn alþýðumaður gat nýtt sér tiltæka þekkingu.<ref>Háskólaútgáfan. http://haskolautgafan.hi.is/b%C3%B3ndinn_spend%C3%BDrin_og_fleiri_undur_alheimsins {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150831030738/http://haskolautgafan.hi.is/b%C3%B3ndinn_spend%C3%BDrin_og_fleiri_undur_alheimsins |date=2015-08-31 }}</ref> == Tengill == * [http://skemman.is/handle/1946/6196 Jón bóndi og alheimurinn (MA ritgerð)] * [http://handrit.is/en/manuscript/view/is/IBR04-0067 9 binda alfræðiverk um náttúrufræði, landafræði og fleira] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150506063946/http://handrit.is/en/manuscript/view/is/IBR04-0067 |date=2015-05-06 }} == Heimildir == <references/> {{stubbur}} [[Flokkur:Íslendingar]] cps2jo7cca3g8z5vr805dp654eh8mis Juan Perón 0 127192 1964243 1948776 2026-05-25T15:45:25Z TKSnaevarr 53243 1964243 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Juan Perón | mynd = Juan Domingo Perón.jpg | myndatexti1 = Juan Perón árið 1946 í forsetaskrúða. | titill= [[Forseti Argentínu]] | stjórnartíð_start2 = [[4. júní]] [[1946]] | stjórnartíð_end2 = [[21. september]] [[1955]] | vara_forseti2 = [[Hortensio Quijano]]<br>[[Alberto Teisaire]] | forveri2 = [[Edelmiro Farrell]] | eftirmaður2 = [[Eduardo Lonardi]] | stjórnartíð_start = [[12. október]] [[1973]] | stjórnartíð_end = [[1. júlí]] [[1974]] | vara_forseti = [[Isabel Martínez de Perón|Isabel Perón]] | forveri = [[Raúl Alberto Lastiri|Raúl Lastiri]] | eftirmaður = [[Isabel Martínez de Perón|Isabel Perón]] | fæddur = [[8. október]] [[1895]] | fæðingarstaður = [[Lobos]], [[Búenos Aíres-hérað|Búenos Aíres]], [[Argentína|Argentínu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1974|7|1|1895|10|8}} | dánarstaður = [[Olivos]], [[Búenos Aíres-hérað|Búenos Aíres]], [[Argentína|Argentínu]] | þjóderni = [[Argentína|Argentínskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Réttlætisflokkurinn (Argentína)|Réttlætisflokkurinn]] | maki = {{gifting|Aurelia Tizón|1929|1938|orsök=dó}}<br>{{gifting|[[Eva Perón|Eva Duarte]]|1945|1952|orsök=dó}}<br>{{gifting|[[Isabel Martínez de Perón|Isabel Martínez Cartas]]|1961}} |undirskrift = Juan Peron Signature.svg }} '''Juan Domingo Perón''' ([[8. október]] [[1895]] – [[1. júlí]] [[1974]]) var [[Argentína|argentínskur]] [[herforingi]] og [[stjórnmál]]amaður sem var kosinn [[forseti Argentínu]] þrisvar sinnum. Hann var forseti frá [[1946]] til [[1955]] þegar honum var steypt af stóli í herforingjabyltingu, og síðan aftur frá [[1973]] til dauðadags 1974. Önnur eiginkona hans, [[Eva Perón]] („Evita“) var meðstjórnandi hans fyrsta kjörtímabilið, frá 1946 þar til hún lést úr krabbameini 1952. Þriðja eiginkona hans, [[Isabel Martínez de Perón]], var kosin varaforseti 1973 og tók við forsetaembættinu við lát eiginmanns síns. ==Æviágrip== Juan Domingo Perón fæddist árið 1895 í [[Búenos Aíres-hérað]]i í Argentínu og var sonur efnalítilla bænda.<ref name=tómas>{{Vefheimild|titill=Perón - maðurinn hennar Evitu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3348940|útgefandi=''[[Alþýðublaðið]]''|höfundur=[[Tómas R. Einarsson]]|ár=1997|mánuður=19. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. nóvember}}</ref> Hann gekk í þjóðlega herskólann árið 1910 og útskrifaðist þaðan fjórum árum síðar án þess að vekja á sér sérstaka athygli. Eftir skólagöngu varð hann liðsforingi í argentínska hernum og varð þar þekktur sem besti [[Skylmingar|skylmingamaður]] hersins.<ref name=naft1>{{Vefheimild|titill=Perón, nýjasti fasistaleiðtoginn – Fyrri grein|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1265265|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|höfundur=Stephan Naft|ár=1947|mánuður=22. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. nóvember}}</ref> Árið 1938 var Perón sendur til Þýskalands og Ítalíu til þess að kynna sér aðferðir í fjallahernaði. Dvölin á Ítalíu hafði mikil áhrif á Perón og vakti hjá honum hugmyndir um „krossferð andlegrar endurvakningar“ í Argentínu. Sér í lagi hreifst hann að stjórn [[Benito Mussolini]] og varð þess fullviss að einræðisríki [[Öxulveldin|Öxulveldanna]] ættu sigur vísan í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni, sem þá geisaði.<ref name=loddari>{{Vefheimild|titill=Peron varð Argentínu dýr forseti|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3602479|útgefandi=''[[Sunnudagsblaðið]]''|ár=1956|mánuður=4. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. nóvember}}</ref> Eftir heimkomuna til Argentínu gekk Perón í leynifélagið Grupo Officiales Unidos (GOU) innan hersins. Leynifélag þetta gerði stjórnarbyltingu gegn ríkisstjórn Argentínu árið 1943 og Perón var útnefndur atvinnu- og félagsmálaráðherra í nýrri ríkisstjórn herforingjanna. Í því embætti lét hann handtaka marga helstu verkalýðsleiðtoga Argentínu og kom mönnum sem hann valdi sjálfur í stöður þeirra.<ref name=naft1/> Perón beitti einnig ríkisfjármunum til að múta verkalýðshreyfingunni<ref name=naft1/> og heimilaði stofnun verkalýðsfélaga í starfsgreinum sem áttu erfitt uppdráttar með bandamenn sína sem yfirmenn.<ref name=tómas/> Perón setti jafnframt reglugerðir til að bæta laun, eftirlaun, sjúkrahjálp og vinnutíma argentínskra verkamanna. Perón gat sér þannig orðstír sem vinur hinna fátæku en bakaði sér jafnframt óvild efnaðari landbúnaðarstéttarinnar í Argentínu, sem vændi hann um að ala á stéttahatri.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1258667|titill=Peron, einræðisherra Argentínu|útgefandi=''Morgunblaðið''|ár=1946|mánuður=16. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. nóvember}}</ref> Árið 1944 var gerð önnur stjórnarbylting í Argentínu og hershöfðinginn [[Edelmiro Julián Farrell|Edelmiro Farrell]] varð forseti Argentínu. Perón varð varaforseti og hermálaráðherra í stjórn hans. Hann hafði áður skipað 30 prósenta launahækkun og eins mánaðar laun í jólabónus fyrir verkamenn landsins til að tryggja sér áframhaldandi stuðning.<ref name=naft1/> Árið 1945 reyndi Perón að hrinda af stað eigin valdaráni gegn Farrell og fyrirskipaði handtöku fjölda andstæðinga sinna í landinu. Stjórnarbylting Peróns fór út um þúfur og þann 9. október var Perón handtekinn og settur í varðhald á eyjunni [[Martin García]].<ref name=naft2>{{Vefheimild|titill=Perón, nýjasti fasistaleiðtoginn – Síðari grein|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1265277|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|höfundur=Stephan Naft|ár=1947|mánuður=23. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. nóvember}}</ref> Hjákona Peróns, leikkonan [[Eva Perón|Eva Duarte]], hafði hins vegar samband við leiðtoga verkalýðshreyfinganna og kom því til leiðar að þeir leystu hann úr haldi.<ref name=tómas/> Perón sagði af sér embættum sínum og stofnaði nýjan stjórnmálaflokk, verkamannaflokkinn Partido Laborista. Perón gaf síðan kost á sér í forsetakosningum sem haldnar voru í febrúar næsta ár og vann sigur. Allment er fallist á að Perón hafi náð lýðræðislegu kjöri á forsetastól en fáum duldist þó að hann ætti frama sinn hernum að þakka.<ref name=samvinnan>{{Vefheimild|titill=Herforinginn og leikkonan, sem stjórna Argentínu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4285847|útgefandi=''[[Samvinnan]]''|ár=1951|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. nóvember}}</ref> ===Fyrri forsetatíð (1946–1955)=== Í aðdraganda kosninganna kvæntist Perón Evu Duarte í borgaralegri athöfn og síðan í vel auglýstri kirkjulegri athöfn. Perón og Eva höfðu lengi búið saman í óvígðri sambúð og samstarfsmenn Peróns höfðu ávítað hann fyrir það, en fyrir kosningarnar ákváðu þau að ganga í hjónaband til þess að vinna sér stuðning [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] í Argentínu.<ref name=tómas/> Eva Perón naut verulegra áhrifa í ríkisstjórn eiginmanns síns og átti mikinn þátt í því að Perón tókst að viðhalda hylli verkalýðsins í landinu. Árið 1951 kom til tals að hún gæfi kost á sér sem varaforseti eiginmannsins en andstaða hersins, sem tryggði völd Peróns, olli því að ekkert varð úr þeim fyrirætlunum.<ref name=samvinnan/> Efnahagsfarsæld hafði ríkt í Argentínu á stríðsárunum og því tók Perón við góðu þjóðarbúi þegar hann varð forseti árið 1946. Perón rak efnahagsstefnu í þjóðlegum anda og einbeitti sér meðal annars að því að kaupa út erlenda fjárfesta í samgöngum og iðnaði og [[Þjóðnýting|þjóðnýta]] fyrirtækin. Stjórn hans setti jafnframt á fót velferðarstofnun sem byggði nýja skóla, sjúkrahús, barnaheimili og rak ýmis önnur velferðarverkefni í nafni Evu Perón.<ref name=tómas/> Perón tvöfaldaði jafnframt rúmlega útgjöld til hernaðarmála og varði um 25-40 prósentum ríkistekna í þau. Til þess að standa straum af þessum miklu útgjöldum stofnaði Perón ríkisverslunina IAPI til þess að annast verslun með matvæli við Evrópu. Evrópsk matvælaframleiðsla hafði enn ekki náð sér eftir styrjöldina og því gat Argentína grætt verulega á útflutningi matvæla þangað.<ref name=loddari/> [[Mynd:Juan y Eva Oficial.jpg|thumb|left|Juan og Evíta Perón árið 1947.]] Upp úr árinu 1948 hafði matvælaframleiðsla í Evrópu náð sér á strik og eftirspurn eftir matvælum frá Argentínu skrapp saman. Fyrir vikið fór verðbólga að gera vart við sig í Argentínu vegna óhóflegra ríkisútgjalda, hækkandi kaupgjalds og minnkandi framleiðslu. Vegna einokunarverslunarinnar sem ríkið rak gat Perón hins vegar stýrt upplýsingagjöf til landsmanna með því að neita fjölmiðum sem fjölluðu neikvætt um hann um pappír. Með stjórn sinni á stéttarfélögum landsins gat Perón einnig stýrt verkföllum hjá þeim blaðafyrirtækjum sem honum þóknaðist ekki eða einfaldlega látið banna þau. Perón lét einnig hreinsa til í mennta- og dómskerfi landsins til að skipa þessar stofnanir eingöngu stuðningsmönnum sínum.<ref name=loddari/> Á stjórnartíð Peróns á sjötta áratugnum var hvatt til slíkrar persónudýrkunar á honum að honum var spyrt saman við Guð, Jesús, Múhameð og Búdda. Evu Perón var hins vegar jafnað við dýrling og sérstakur helgidagur valinn sem [[dýrlingadagur]] hennar. Dýrkunin á Evitu varð enn yfirgengilegri eftir að hún lést fyrir aldur fram úr krabbameini árið 1952. Henni var byggt risavaxið grafhýsi í elsta verkamannahverfi Búenos Aíres og þeir sem ekki klæddust sorgarklæðum við ríkisútför hennar misstu vinnuna. Þar sem sumar yfirlýsingar hans þóttu jafngilda guðlasti varð kaþólska kirkjan brátt mjög andsnúin Perón<ref name=loddari/> og snerist enn fremur gegn honum eftir að hann lögleiddi [[Hjónaskilnaður|hjónaskilnaði]] og rekstur [[vændishús]]a árið 1954.<ref name=tómas/> Efnahagslægðin kostaði Perón verulegar vinsældir á næstu árum og staða hans veiktist mjög. Í nóvember árið 1954 sakaði Perón hóp argentínskra biskupa um að reka áróður gegn ríkisstjórninni og lét handtaka um 80 presta. Þetta reitti þjóðina mjög til reiði og olli verulegri ólgu.<ref>{{Vefheimild|titill=Byltingin í Argentínu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1024306|útgefandi=''[[Tíminn]]''|ár=1955|mánuður=25. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. nóvember}}</ref> Í september árið 1955 leiddi herforinginn [[Eduardo Lonardi]] byltingu íhaldssamra kaþólikka gegn Perón í borginni [[Córdoba (Argentína)|Córdoba]] og mannfjöldi þyrptist út á götur til þess að ganga til liðs við hann. Perón neyddist til þess að flýja á skipi til [[Paragvæ]].<ref name=tómas/> ===Útlegð og endurkoma á forsetastól=== Þrátt fyrir að hafa hrökklast frá völdum við litlar vinsældir var Perón áfram einn mikilvægasti stjórnmálamaður Argentínu næsta áratuginn. Á tíma [[herforingjastjórn]]anna sem tóku við af honum fór minningin um stjórn þeirra Evítu að taka á sig rómantískan blæ og margir landsmenn litu aftur til hennar með söknuði.<ref name=tómas/><ref>{{Vefheimild|titill=Önnur valdataka Perons|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1444741|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1973|mánuður=21. júlí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. nóvember|tilvitnun=Því er gleymt að Peron fór á sínum tíma til Berlínar og Rómar og lauk lofsorði á þróttmikla stefnu, sem hann kvað fylgt í þessum höfuðborgum fyrir stríð. Nú er sagt, að saga Perons og valdatíma hans hafi verið rangtúlkuð og hann hafi aldrei verið eins slæmur og sagt hafi verið.}}</ref> Perón dvaldist í átján ár í útlegð, lengst af á [[Spánn|Spáni]], en fylgismenn hans, kallaðir [[Perónismi|perónistar]], voru áfram mikilvægt afl í argentínskum stjórnmálum. Árið 1973 lýsti [[Alejandro Agustín Lanusse]] forseti Argentínu því yfir að lýðræði yrði endurreist í landinu og leyfði [[Réttlætisflokkurinn (Argentína)|Réttlætisflokknum]], flokki perónista, með semingi að gefa kost á sér í kosningum. Perón sjálfum var hins vegar ekki leyft að bjóða sig fram til forseta. Því valdi flokkurinn annan mann, tannlækni að nafni [[Héctor José Cámpora]], sem forsetaframbjóðanda sinn, en þó með það í huga að Cámpora væri í reynd staðgengill Peróns. Cámpora vann sigur í forsetakosningum með um helmingi atkvæða og tók við forsetaembætti þann 25. maí 1973.<ref>{{Vefheimild|titill=Valdataka Perónista í Argentínu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2836376|útgefandi=''[[Þjóðviljinn]]''|ár=1973|mánuður=5. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. nóvember|höfundur=Halldór Sigurðsson}}</ref> Cámpora sagði hins vegar af sér eftir aðeins um tvo mánuði á forsetastól og veik til hliðar til þess að Perón sjálfur gæti orðið forseti á ný. Eftir að nýjar kosningar voru haldnar var Perón kjörinn forseti og sór embættiseið þann 12. október 1973. Í þetta sinn lét hann verða af því að gera eiginkonu sína að varaforseta – [[Isabel Martínez de Perón]], sem hann hafði kvænst í útlegðinni, sór embættiseið við hlið eiginmanns síns sem varaforseti Argentínu.<ref>{{Vefheimild|titill=Peron og Isabellita sverja embættiseið|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1447145|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1973|mánuður=13. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. nóvember}}</ref> Perón þótti ekki standa undir væntingum stuðningsmanna sinna eftir endurkomu sína á forsetastól. Þann 1. maí árið 1974 sökuðu mótmælendur úr vinstriarmi ungliðahreyfingar perónista forsetann um að fara fyrir ríkisstjórn afturhaldsseggja. Perón brást hinn versti við og kallaði mótmælendurna „hálfvita, leiguþý og skeggjúða“. Perón lést aðeins tveimur mánuðum síðar, þá 78 ára.<ref name=tómas/> Isabel de Perón tók við forsetaembætti eftir eiginmann sinn en var sjálfri steypt af stóli eftir aðeins um ár við völd. ==Tilvísanir== <references/> {{töflubyrjun}} {{erfðatafla | titill = [[Forseti Argentínu]] | frá = [[4. júní]] [[1946]] | til = [[21. september]] [[1955]] | fyrir = [[Edelmiro Farrell]] | eftir = [[Eduardo Lonardi]] }} {{erfðatafla | titill = [[Forseti Argentínu]] | frá = [[12. október]] [[1973]] | til = [[1. júlí]] [[1974]] | fyrir = [[Raúl Alberto Lastiri]] | eftir = [[Isabel Martínez de Perón]] }} {{töfluendir}} {{Forsetar Argentínu}} {{DEFAULTSORT:Perón, Juan}} [[Flokkur:Forsetar Argentínu]] {{fd|1895|1974}} 24fp4qo54kwkufzowmikrmk79gpip1a Notandi:MyraMidnight 2 128058 1964250 1963958 2026-05-25T16:20:26Z MyraMidnight 41218 Bætti notendakössum til gamans og breytti eitthvað upplýsingunum. 1964250 wikitext text/x-wiki {{Notandi | nafn = Stefanía (Mýra Midnight) | búseta = Reykjavík | mynd = Engin | myndatexti = | fæðingardagur = 13. Júlí 1987 | fæðingarstaður = Reykjavík | þekktur_fyrir = Eitthvað | titill = Tölvunarfræðingur | notendakassar = {{Notandi rvk}} {{Notandi BSc}} {{Notandi anime}} {{Notandi manga}} {{babel-plain|is-N|en-4|da-2|es-1}} | litur1 = | litur2 = BEAEE8 }} Hæhæ, ég heiti Stefanía, en kallast yfirleitt '''Mýra Midnight''' á netinu, fædd 1987. Fædd og uppalin á Íslandi, ættuð frá Filippseyjum. Gift, tveggja barna móðir úr Reykjavík, listakona og útskrifaður tölvunarfræðingur með áherslu á vefþróun og bakgrunn í almennri hönnun. Ég hef sett upp nokkrar [[MediaWiki|upplýsingagáttir]] og bætt við upplýsingum á ýmsar gáttir yfir árin, þar sem ég hef alltaf haft mikið dálæti á upplýsinga arkitektúr og upplýsingaveitum. == Mín Verkefni == === Upplýsingagáttir === Listi yfir ýmsar gáttir sem ég snert á, eða skapað, í gegnum árin. * [https://krafties.com/wiki/ Krafties Wiki], gæludýra leikur innan [[w:Second Life|Second Life]]. Það var nú varla hægt að kalla það wiki þar til ég kom í teymið, því þar voru engir hlekkir eða nein virkni. Lærði mikið um notkun og gerð sniða (e. templates). * [https://wikifur.com/ Wikifur], þar sem ég bæti við [[w:Furry fandom|loðbolta]] tengdu efni til gamans. * [https://grisanaggar.myramidnight.com/ Grísanaggar wiki] (sem er í raun [[w:DokuWiki|DokuWiki]]), þar sem ég setti saman íslenskar upplýsingar um umönnun [[Naggrís|naggrísa]]. * Endurgerði wiki fyrir [https://pangaea-world.dk/ Pangaea World], sem er [[w:Ultima Online|Ultima Online]] afleggjari. === Annað === ==== Vintage Story (íslensk þýðing) ==== Ég tók að mér það verkefni af sjálfsdáðum að fullþýða leikinn [[w:Vintage Story|Vintage Story]] yfir á íslensku, og nýtti mér mjög oft þessa wikipedíu ásamt vefsíðu [[Árnastofnun|Árnastofnunar]] að fleyta mér áfram. Það fékk mig til að hugsa ennþá meira um hvaða upplýsingar vantar á þessa íslensku gátt og tengingar sem vantar. Þessi leikur er svo mikið eins og ef minecraft væri að fylgja raunveruleikanum á sannfærandi hátt, maður dettur inn í [[jarðfræði]], [[landbúnaður|landbúnað]], [[Búfjárrækt|búfjárrækt]], lifnaðarhætti og hvaðeina við að þýða handbókina þeirra. Jafnvel úrval af dýrum í leiknum ýtir manni að því að gera rannsóknir við þýðingar. == Ég og Íslenska Wikipedian == Bara að byrja smátt, þar sem hver og ein gagnaveita virðist hafa sína eigin takta. En get allavega sagt hvað ég væri líklegust til að hafa áhuga á að fikta í * Bæta tengingar á milli ensku og íslensku Wikipedia þegar ég tek eftir því í tenglum við Vintage Story þýðingarverkefnið mitt * Setja inn upplýsingar um [[Loðbolta]] (e. [[w:Furry fandom|furry fandom]]) fyrst ég þekki til þess 2vx6rpcy2v6oplvnqd4tlv7f174qvbi 1964283 1964250 2026-05-25T21:01:03Z MyraMidnight 41218 Að vinna upp sjálfstraustið með upprifjun og pælingum... áður en ég lauma mér inn í einhver verkefni hérna (og auðvitað að skoða hjálparefnið) 1964283 wikitext text/x-wiki {{/Upplýsingar}} == Wikipedia == * [[/Minnislisti og hugmyndir|Minnislisti um pælingar og hugmyndar um greinar]] == Önnur Verkefni == === Upplýsingagáttir === Listi yfir ýmsar gáttir sem ég snert á, eða skapað, í gegnum árin. * [https://krafties.com/wiki/ Krafties Wiki], gæludýra leikur innan [[w:Second Life|Second Life]]. Það var nú varla hægt að kalla það wiki þar til ég kom í teymið, því þar voru engir hlekkir eða nein virkni. Lærði mikið um notkun og gerð sniða (e. templates). * [https://wikifur.com/ Wikifur], þar sem ég bæti við [[w:Furry fandom|loðbolta]] tengdu efni til gamans. * [https://grisanaggar.myramidnight.com/ Grísanaggar wiki] (sem er í raun [[w:DokuWiki|DokuWiki]]), þar sem ég setti saman íslenskar upplýsingar um umönnun [[Naggrís|naggrísa]]. * Endurgerði wiki fyrir [https://pangaea-world.dk/ Pangaea World], sem er [[w:Ultima Online|Ultima Online]] afleggjari. === Annað === ==== Vintage Story (íslensk þýðing) ==== Ég tók að mér það verkefni af sjálfsdáðum að fullþýða leikinn [[w:Vintage Story|Vintage Story]] yfir á íslensku, og nýtti mér mjög oft þessa wikipedíu ásamt vefsíðu [[Árnastofnun|Árnastofnunar]] að fleyta mér áfram. Það fékk mig til að hugsa ennþá meira um hvaða upplýsingar vantar á þessa íslensku gátt og tengingar sem vantar. Þessi leikur er svo mikið eins og ef minecraft væri að fylgja raunveruleikanum á sannfærandi hátt, maður dettur inn í [[jarðfræði]], [[landbúnaður|landbúnað]], [[Búfjárrækt|búfjárrækt]], lifnaðarhætti og hvaðeina við að þýða handbókina þeirra. Jafnvel úrval af dýrum í leiknum ýtir manni að því að gera rannsóknir við þýðingar. 4hu1fvwairb401t8cuysojqpnz1a0mh 1964326 1964283 2026-05-25T23:29:12Z MyraMidnight 41218 engar edit sections á prófíl 1964326 wikitext text/x-wiki __NOEDITSECTION__ {{/Upplýsingar}} == Wikipedia == * [[/Minnislisti og hugmyndir|Minnislisti um pælingar og hugmyndar um greinar]] == Önnur Verkefni == === Upplýsingagáttir === Listi yfir ýmsar gáttir sem ég snert á, eða skapað, í gegnum árin. * [https://krafties.com/wiki/ Krafties Wiki], gæludýra leikur innan [[w:Second Life|Second Life]]. Það var nú varla hægt að kalla það wiki þar til ég kom í teymið, því þar voru engir hlekkir eða nein virkni. Lærði mikið um notkun og gerð sniða (e. templates). * [https://wikifur.com/ Wikifur], þar sem ég bæti við [[w:Furry fandom|loðbolta]] tengdu efni til gamans. * [https://grisanaggar.myramidnight.com/ Grísanaggar wiki] (sem er í raun [[w:DokuWiki|DokuWiki]]), þar sem ég setti saman íslenskar upplýsingar um umönnun [[Naggrís|naggrísa]]. * Endurgerði wiki fyrir [https://pangaea-world.dk/ Pangaea World], sem er [[w:Ultima Online|Ultima Online]] afleggjari. === Annað === ==== Vintage Story (íslensk þýðing) ==== Ég tók að mér það verkefni af sjálfsdáðum að fullþýða leikinn [[w:Vintage Story|Vintage Story]] yfir á íslensku, og nýtti mér mjög oft þessa wikipedíu ásamt vefsíðu [[Árnastofnun|Árnastofnunar]] að fleyta mér áfram. Það fékk mig til að hugsa ennþá meira um hvaða upplýsingar vantar á þessa íslensku gátt og tengingar sem vantar. Þessi leikur er svo mikið eins og ef minecraft væri að fylgja raunveruleikanum á sannfærandi hátt, maður dettur inn í [[jarðfræði]], [[landbúnaður|landbúnað]], [[Búfjárrækt|búfjárrækt]], lifnaðarhætti og hvaðeina við að þýða handbókina þeirra. Jafnvel úrval af dýrum í leiknum ýtir manni að því að gera rannsóknir við þýðingar. 4odfg8rw5dpj14qz82e6y6npr5wzzsd Sniðaspjall:Land 11 129888 1964276 1856642 2026-05-25T20:26:48Z TKSnaevarr 53243 Nýr hluti: /* Breytingar fyrir fyrrverandi lönd */ 1964276 wikitext text/x-wiki Vel gert! það var löngu kominn tími til að laga þetta snið :) --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 21. maí 2015 kl. 11:03 (UTC) :Takk! Þetta er enn í vinnslu, en mér finnst það líta miklu betur út en gamla sniðið! Textinn var allt of lítill og kóðinn of flókinn. Er líka að bæta við fleiri upplýsingareitum... skildi ekki af hverju var enginn reitur fyrir íslenskt landaheiti. Hefur þú hugmyndir um fleiri bætingar? [[Notandi:Maxí|Maxí]] ([[Notandaspjall:Maxí|spjall]]) 21. maí 2015 kl. 12:25 (UTC) == Fleiri fánabreytur == Væri hægt að breyta þessu sniði þannig að það væri hægt að setja inn annað gildi í töfluna ef ríkið hefur haft fleiri en einn fána eða skjaldarmerki? Ég er að hugsa um þetta út frá greininni [[Lýðveldið Kína (1912–1949)]]. Í erlendum tungumálagreinum eru báðir fánarnir sem notaðir voru í sögu ríkisins sýndir í töflunni, en hér virðist bara vera hægt að hafa einn. [[Notandi:Snævar]], gætir þú kíkt á þetta við tækifæri? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 10. apríl 2024 kl. 11:57 (UTC) :Bætti við gildunum "fáni2" og "skjaldarmerki2" fyrir myndir auk gilda til að tilgreina ár við myndlýsingu - [[Kerfissíða:Diff/1856641|notkunardæmi]]. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 11. apríl 2024 kl. 21:44 (UTC) == Breytingar fyrir fyrrverandi lönd == @[[Notandi:Snævar|Snævar]] Er séns á að hægt væri að breyta sniðinu aðeins til að gera það nothæfara fyrir greinar um söguleg ríki sem ekki eru lengur til? Það er t.d. frekar óhentugt að breyturnar fyrir flatarmál og þéttleika byggðar séu óvalkvæðar fyrir þannig greinar. Það væri líka flott að hafa breytu neðst fyrir forvera og eftirfara ríkja sem ekki eru lengur til líkt og er í sumum öðrum tungumálaútgáfum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 25. maí 2026 kl. 20:26 (UTC) ru9eil1jk6qyan6c7o1y3792bo6xswu Þrymskviða 0 130089 1964328 1840371 2026-05-26T00:16:34Z Cosimoprimo 95895 bætti við "í fullri lengd" um Þrymskviðu Jóns Ásgeirssonar 1964328 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Tor_såsom_Freya.jpg|thumb|right|Þór sem brúður og Loki sem brúðarmeyja á myndskreytingu eftir [[Carl Larsson]] frá 1894.]] '''''Þrymskviða''''' er forníslenskt [[eddukvæði]] sem segir frá misheppnaðri tilraun [[Þrymur (jötunn)|Þryms þursakonungs]] til að fá [[Freyja|Freyju]] sem konu. [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] neyðist til að dulbúa sig í gervi Freyju til að fá stolna [[Mjölnir|hamarinn sinn]] aftur frá [[Jötunheimar|Jötunheimum]]. Kvæðið er flokkað sem [[goðakvæði]] en fjallar um brúðkaupsför Þórs í gervi Freyju á gamansaman hátt. Þrymskviða er einungis varðveitt í [[Konungsbók Eddukvæða]] (GKS 2365 4to). Ekkert er vikið að efni hennar í ''[[Snorra-Edda|Snorra-Eddu]]'' sem bendir til þess að [[Snorri Sturluson]] hafi ekki þekkt kvæðið. Kvæðið er 32 erindi, ort undir [[fornyrðislag]]i, en hins vegar eru fjórar [[vísa|vísur]] 10 [[vísuorð]] en ein 12. ==Efni== Í ''Þrymskviðu'' segir frá því að Þór vaknar reiður vegna þess að hamri hans, [[Mjölnir|Mjölni]], hefur verið stolið. Hann segir [[Loki (norræn goðafræði)|Loka]] að hvorki sé hamarinn á jörðu niðri né upphimni, því hljóti honum að hafa verið stolið frá honum. Loki fer til Jötunheima þar sem hann hittir Þrym, konung þursa, sem kveðst hafa hamarinn og hefur komið honum fyrir neðanjarðar. Þór getur fengið hamarinn aftur gegn því að Þrymur fái Freyju dóttur [[Njörður (norræn goðafræði)|Njarðar]] sem eiginkonu. Loki flýgur aftur til [[Ásgarður|Ásgarðs]] og hittir Þór. Þeir fara til Freyju og segja henni að klæða sig upp sem brúður og fara með þeim til Jötunheima. Freyja bregst reið við og neitar að fara. Æsir og ásynjur hittast á þingi og voldug goð ákveða hvað gera skuli til að endurheimta hamar Þórs. [[Heimdallur]] leggur til að Þór klæðist í brúðarföt og setji á sig [[Brísingamen|hálsmen Freyju]]. Einnig skuli hann hafa lykla sem tákn um völd húsfreyju. Þór líst illa á þessa hugmynd en Loki bendir á að án hamarsins muni Jötnar drottna yfir Ásgarði. Þór er klæddur í brúðarkjól með hálsmen Freyju, lykla, skartgripi og höfuðskraut. Loki fer með Þór til Jötunheima dulbúinn sem ambátt. Þrymur undirbýr brúðkaup því hann vill fljótt kvænast Freyju dóttur Njarðar frá Nóatúnum. Í veislunni étur Þór einn uxa, átta laxa og allar krásir og drekkur þrjú ker af miði. Þrymur kveðst aldrei hafa séð konu borða jafn mikið og Loki svarar því að Freyja hafi ekki borðað í átta nætur af spenningi yfir brúðkaupinu. Þrymur ætlar að kyssa Freyju en bregður í brún yfir því hve illileg hún er á svipinn og aftur svarar ambáttin að Freyja hafi ekki sofið í átta nætur vegna spennings fyrir brúðkaupinu. Brúðurin biður um það sem ættingjar hennar áttu að fá út úr brúðkaupinu og lætur Þrymur ná í hamarinn. Þór tekur þá hamarinn og drepur Þrym og alla ættingja hans og lýkur þar ''Þrymskviðu''. ==Aðrar útgáfur== Rímnaflokkur frá 15. öld segir frá efni ''Þrymskviðu'' í þrennum [[rímur|rímum]] sem hafa verið nefndar ''Þrymlur''. Fyrsta ríman er [[ferskeytt]], önnur [[braghent]] og sú þriðja [[stafhent]]. Rímurnar hafa aðeins varðveist í [[Staðarhólsbók]] og eru óheilar. Leifar af ''Þrymskviðu'' varðveittust í sagnakvæðum á Norðurlöndunum, eins og í ''Tord af Hafsgaard og Tosse Grefve'' frá Danmörku, ''Tore Kals Vise'' frá Noregi og ''Hammar-Hemtningen'' frá Svíþjóð. Þar nefnist Loki til dæmis „Lokke Leyemand“ í dönsku útgáfunni og „Lokke Lagenson“ í þeirri norsku, en „Locke Lewe“ í þeirri sænsku.<ref>{{cite book|author=Adolf Iwar Arwidsson|title=Svenska fornsånger|location=Stokkhólmi|year=1834-1842|page=2-4|url=https://heimskringla.no/wiki/Hammar-Hemtningen_I}}</ref> == Ópera og teiknimynd == Árið 1974 var frumsýnd [[ópera]]n ''Þrymskviða'' eftir [[Jón Ásgeirsson]]. Þetta var fyrsta óperan í fullri lengd sem samin var á íslensku. Sviðsmyndin var hönnuð af [[Haraldur Guðbergsson|Haraldi Guðbergssyni]] myndlistarmanni, en hann gaf síðar út myndasögu byggða á kvæðinu. Árið 1980 var teiknimyndin ''[[Þrymskviða (kvikmynd)|Þrymskviða]]'' eftir [[Sigurður Örn Brynjólfsson|Sigurð Örn Brynjólfsson]] frumsýnd í [[Regnboginn (kvikmyndahús)|Regnboganum]]. Myndin var aðeins 15 mínútur. Þetta var fyrsta íslenska teiknimyndin í lit.<ref>{{vefheimild|url=https://www.kvikmyndavefurinn.is/films/nr/109|titill=Þrymskviða|vefsíða=Kvikmyndavefurinn|skoðað=15.5.2023}}</ref> == Annað == Myndasagan ''[[Hamarsheimt|Goðheimar 2: Hamarsheimt]]'' byggist á ''Þrymskviðu''. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Eddukvæði]] 4awvtxkijaph5yeypt4zgmhloosr0bj 2026 0 131138 1964252 1963790 2026-05-25T16:29:34Z Berserkur 10188 1964252 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[25. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í tæpar 35 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]]. ===Júní=== * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hefst. Mótið er haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. * Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]) [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] brvw6svkhco2381p5wmv8btl93qr2ul 1964264 1964252 2026-05-25T18:02:06Z Berserkur 10188 1964264 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - Hátt í 90 manns létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[25. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í tæpar 35 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]]. ===Júní=== * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hefst. Mótið er haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. * Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]) [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] h8y06ypof8jhgkr0mv3co2uc3hqwezd Madagaskar (teiknimynd) 0 134354 1964248 1951472 2026-05-25T16:17:03Z LexLuxor05 104571 /* Talsetning */ Credits from the dvd, I just found 1964248 wikitext text/x-wiki {{Kvikmynd |nafn = Madagaskar |upprunalegt heiti = Madagscar |alt = |stærð = |land = Bandaríkin |tungumál = Enska |tegund = |útgáfudagur = 27. maí 2005 |leikstjóri = {{Plainlist | *Eric Darnell *Tom McGrath }} |handritshöfundur = {{Plainlist | *Mark Burton *Billy Frolick *Eric Darnell *Tom McGrath }} |framleiðandi = Mireille Soiria |klipping = H. Lee Peterson |tónlist = [[Hans Zimmer]] |aðalhlutverk = {{Plainlist | *[[Ben Stiller]] *[[Chris Rock]] *[[David Schwimmer]] *[[Jada Pinkett Smith]] *[[Sacha Baron Cohen]] *[[Cedric the Entertainer]] *[[Andy Richter]] }} |fyrirtæki = |dreifingaraðili = DreamWorks Pictures |sýningartími = 86 mínútur |ráðstöfunarfé = 75.7 milljónir [[Bandaríkjadalur|USD]] |heildartekjur = 556 milljónir [[Bandaríkjadalur|USD]] |imdb_id = 0351283 }} '''''Madagaskar''''' ([[enska]]: ''Madagascar'') er bandarísk tölvuteiknuð kvikmynd frá [[DreamWorks Animation]] frá árinu 2005. Myndin fjallar um fjögur dýr úr [[Dýragarður New York-borgar|Dýragarði New York-borgar]] sem eru send til [[Afríka|Afríku]] og enda fyrir slysni á eyjunni [[Madagaskar]]. Í aðalhlutverkum eru [[Ben Stiller]], [[Jada Pinkett Smith]], [[Chris Rock]] og [[David Schwimmer]]. == Talsetning == {| class="wikitable" id="Synchronisation" |- bgcolor=lavender | style="text-align:center" | '''Íslensk nöfn''' | style="text-align:center" | '''Ensk talsetning'''<ref>{{Cite web|url=https://www.behindthevoiceactors.com/movies/Madagascar/|title=Madagascar|website=Behind The Voice Actors|language=en-US|access-date=2026-05-25}}</ref> |'''Íslensk talsetning'''<ref name=":0">DVD Leikaralisti</ref> |- bgcolor=#ffffff |Alex |[[Ben Stiller]] |[[Atli Rafn Sigurðarson]] |- |Marteinn (Marty) |[[Chris Rock]] |[[Rúnar Freyr Gíslason]] |- |Melmann (Melman) |[[David Schwimmer]] |[[Valur Freyr Einarsson]] |- |Gloría (Gloria) |[[Jada Pinkett Smith]] |[[Inga María Valdimarsdóttir]] |- |Júlli Kóngur (King Julien) |[[Sacha Baron Cohen]] |[[Laddi]]<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20161656262d/raddirnar-a-bak-vid-teiknimyndirnar|title=Raddirnar á bak við teiknimyndirnar - Vísir|last=Stefánsdóttir|first=Guðrún Jóna|date=2016-01-19|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-25}}</ref> |- |Mourís (Maurice) |[[Cedric the Entertainer]] | |- |Mort |[[Andy Richter]] | |- |Skipper |[[Tom McGrath]] | |- |Kóvalskí (Kovalski) |[[Chris Miller]] | |- |Hermann (Private) |[[Christopher Knights]] | |- |Amma (Nana) |[[Elisa Gabrielli]] | |} === Auka raddir Íslensk talsetning<ref name=":0" /> === * [[Ágúst Ingi Atlason]] * [[Andri Björnsson]] * [[Róbert Óliver Gíslason]] * [[Kristrún Hauksdóttir]] * [[Hjálmar Hjálmarsson]] * [[Karitas Ísberg]] * [[Hjörtur Jónsson]] * [[Rafn Kumar Bonifacius|Rafn Kumar]] * [[Ólafur Darri Ólafsson]] * [[Elín Íshold Pálsdóttir]] * [[Ómar Steindórsson]] * [[Björn Thorarensen]] * [[Sunna Tryggvadóttir]] == Tilvísanir == <references /> == Tenglar == * [https://www.imdb.com/title/tt0351283/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_8_nm_0_in_0_q_madagaskar Madagaskar] á [[Internet Movie Database]] {{stubbur|kvikmynd}} [[Flokkur:Bandarískar kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 2005]] sgvzdyyvyyovb9hx2ss4q4c3sbold0q Kólumbusarheimssýningin 0 135738 1964205 1964204 2026-05-25T12:16:11Z Akigka 183 1964205 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Looking_West_From_Peristyle,_Court_of_Honor_and_Grand_Basin,_1893.jpg|thumb|right|World's Columbian Exposition í Chicago: Horft framhjá [[Stytta lýðveldisins|Styttu lýðveldisins]] að stjórnarbyggingunni.]] '''World's Columbian Exposition''' eða '''Kólumbusarheimssýningin''' var [[heimssýning]] sem haldin var í [[Chicago]] árið [[1893]] í tilefni af því að 400 ár voru liðin frá því [[Kristófer Kólumbus]] kom fyrst til [[Nýi heimurinn|Nýja heimsins]] [[1492]]. Miðpunktur sýningarinnar var stórt stöðuvatn sem átti að tákna hina löngu leið Kólumbusar yfir [[Atlantshaf]]ið. Samkeppni um að halda sýninguna stóð milli [[New York-borg]]ar, [[Washington D.C.]], [[St. Louis]] og Chicago sem hreppti hnossið. Sýningin var vel sótt og vakti mikla athygli. Hún hafði mikil áhrif á [[byggingarlist]], hreinlætismál, sjálfsmynd Chicago-borgar og trú samtímafólks á framfarir í iðnaði. Setningarhátíðir voru haldnar 21. október 1892 en sýningin var ekki opnuð almenningi fyrr en 1. maí 1893. Sýningin stóð til 30. október 1893. Auk þess að minnast 400 ára frá fyrstu ferð Kólumbusar hafði sýningin þann tilgang að sýna fram á endurreisn Chicago eftir [[Bruninn mikli í Chicago|brunann mikla]] sem eyðilagði stóran hluta borgarinnar árið 1871. [[Matthías Jochumsson|Matthíasi Jochumssyni]], sem heimsótti sýninguna, þótti enda mikið til borgarinnar koma og lýsti sérstaklega tækninýjungum eins og [[lyfta|lyftum]], [[sími|símanum]], [[vatnslögn]]um í hverju húsi og [[sporvagn|sporvögnum]].<ref>{{cite book|author=Matthías Jochumsson|title=Chicagó-för mín 1893|year=1893|publisher=Prentsmiðja Björns Jónssonar|location=Akureyri|url=https://baekur.is/bok/52f2982a-e4c0-4dbb-9755-1d3d9f8d8399}}</ref> Á sýningunni var sett upp eftirmynd af klaustrinu í [[La Rábida]] á Spáni þaðan sem [[Kristófer Kólumbus]] lagði af stað til Nýja heimsins. Þar inni var sýning helguð [[landafundatímabilið|landafundunum]]. Skipuleggjendur sóttu fast að fá ''[[Flateyjarbók]]'' lánaða frá [[Konungsbókhlaða|Konungsbókhlöðu]] í Kaupmannahöfn. Þeir buðust til að flytja handritið með herskipi og borga undir fylgdarmann, sem ætlunin var að yrði [[Valtýr Guðmundsson]] sagnfræðingur. Um þetta spunnust miklar deilur í Danmörku og á endanum var ákveðið að hafna tilboðinu.<ref>{{cite journal|author=Erik Petersen|title=Vínlandsferð Flateyjarbókar: Um bókaverði, ''Codex Flateyensis'' og þjóðlega hégómadýrð|journal=Árbók Landsbókasafns Íslands|volume=17|year=1991|pp=5-25|url=https://timarit.is/page/3138999}}</ref> Í staðinn var gefin út í fáum eintökum bók í fullri stærð með ljósprentun af þeim síðum Flateyjarbókar sem innihalda Vínlandssögurnar, ''[[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu]]'' og ''[[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]]'', sem hægt væri að stilla út á sýningunni. Meiri athygli vakti þó endugerð [[Gauksstaðaskipið|Gauksstaðaskipsins]], ''[[The Viking (víkingaskip)|The Viking]]''. Endurgerðin var smíðuð í [[Sandefjord]] í Noregi, nálægt staðnum þar sem Gauksstaðaskipið var grafið upp árið 1880. ''The Viking'' var fyrsta endurgerða víkingaskipið gert eftir raunverulegri fyrirmynd.<ref>{{cite web|url=http://vikingskip.com/viking-kopi-gokstadskipet.htm|title="Viking" - Gokstadkopien fra 1893|author=Jørn Olav Løset|website=vikingskip.com|date=23. júní 2008}}</ref> Skipið kom til [[New York-borg]]ar 17. júní 1893 og sigldi þaðan gegnum skipaskurði til Chicago.<ref>{{cite journal|url=https://worldsfairchicago1893.com/2020/07/12/the-voyage-of-the-viking-ship-to-the-1893-worlds-fair/|title=The Voyage of "The Viking"|author=Hjalmar Hjorth Boyesen|journal=The Chautauquan|year=1893|volume=XVIII|pp=420-425}}</ref> Þar var skipið um tíma hluti af sýningu norska skálans, sem var eins konar blanda af húsi í [[sveitserstíll|sveitserstíl]] og [[stafkirkja|stafkirkju]].<ref>{{cite web|url=https://baekur.is/bok/52f2982a-e4c0-4dbb-9755-1d3d9f8d8399|title=The Long Journey of the Norway Building|author=Scott|date=15. júlí 2018|website=World's Fair Chicago, 1893}}</ref> ''The Viking'' er varðveitt af samtökunum Friends of the Viking Ship í borginni [[Geneva (Illinois)|Geneva]].<ref>{{cite web|title=Friends of the Viking Ship: Preserving the 1893 Viking Ship as an important artifact from the Columbian Exposition|url=https://vikingship.us/|website=Friends of the Viking Ship|access-date=25.5.2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} {{heimssýningar}} [[Flokkur:Heimssýningar]] [[Flokkur:Chicago]] [[Flokkur:1893]] a7sax89clv0hitk1meur566oyavrzhm 1964206 1964205 2026-05-25T12:18:45Z Akigka 183 1964206 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Looking_West_From_Peristyle,_Court_of_Honor_and_Grand_Basin,_1893.jpg|thumb|right|World's Columbian Exposition í Chicago: Horft framhjá [[Stytta lýðveldisins|Styttu lýðveldisins]] að stjórnarbyggingunni.]] '''World's Columbian Exposition''' eða '''Kólumbusarheimssýningin''' var [[heimssýning]] sem haldin var í [[Chicago]] árið [[1893]] í tilefni af því að 400 ár voru liðin frá því [[Kristófer Kólumbus]] kom fyrst til [[Nýi heimurinn|Nýja heimsins]] [[1492]]. Miðpunktur sýningarinnar var stórt stöðuvatn sem átti að tákna hina löngu leið Kólumbusar yfir [[Atlantshaf]]ið. Samkeppni um að halda sýninguna stóð milli [[New York-borg]]ar, [[Washington D.C.]], [[St. Louis]] og Chicago sem hreppti hnossið. Sýningin var vel sótt og vakti mikla athygli. Hún hafði mikil áhrif á [[byggingarlist]], hreinlætismál, sjálfsmynd Chicago-borgar og trú samtímafólks á framfarir í iðnaði. Setningarhátíðir voru haldnar 21. október 1892 en sýningin var ekki opnuð almenningi fyrr en 1. maí 1893. Sýningin stóð til 30. október 1893. Auk þess að minnast 400 ára frá fyrstu ferð Kólumbusar hafði sýningin þann tilgang að sýna fram á endurreisn Chicago eftir [[Bruninn mikli í Chicago|brunann mikla]] sem eyðilagði stóran hluta borgarinnar árið 1871. [[Matthías Jochumsson|Matthíasi Jochumssyni]], sem heimsótti sýninguna, þótti enda mikið til borgarinnar koma og lýsti sérstaklega tækninýjungum eins og [[lyfta|lyftum]], [[sími|símanum]], [[vatnslögn]]um í hverju húsi og [[sporvagn|sporvögnum]].<ref>{{cite book|author=Matthías Jochumsson|title=Chicagó-för mín 1893|year=1893|publisher=Prentsmiðja Björns Jónssonar|location=Akureyri|url=https://baekur.is/bok/52f2982a-e4c0-4dbb-9755-1d3d9f8d8399}}</ref> Á sýningunni var sett upp eftirmynd af klaustrinu í [[La Rábida]] á Spáni þaðan sem [[Kristófer Kólumbus]] lagði af stað til Nýja heimsins. Þar inni var sýning helguð [[landafundatímabilið|landafundunum]]. Skipuleggjendur sóttu fast að fá ''[[Flateyjarbók]]'' lánaða frá [[Konungsbókhlaða|Konungsbókhlöðu]] í Kaupmannahöfn. Þeir buðust til að flytja handritið með herskipi og borga undir fylgdarmann, sem ætlunin var að yrði [[Valtýr Guðmundsson]] sagnfræðingur. Um þetta spunnust miklar deilur í Danmörku og á endanum var ákveðið að hafna tilboðinu.<ref>{{cite journal|author=Erik Petersen|title=Vínlandsferð Flateyjarbókar: Um bókaverði, ''Codex Flateyensis'' og þjóðlega hégómadýrð|journal=Árbók Landsbókasafns Íslands|volume=17|year=1991|pp=5-25|url=https://timarit.is/page/3138999}}</ref> Í staðinn var gefin út í fáum eintökum bók í fullri stærð með ljósprentun af þeim síðum Flateyjarbókar sem innihalda Vínlandssögurnar, ''[[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu]]'' og ''[[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]]'', sem hægt væri að stilla út á sýningunni. Meiri athygli vakti þó endugerð [[Gauksstaðaskipið|Gauksstaðaskipsins]], ''[[The Viking (víkingaskip)|The Viking]]''. Endurgerðin var smíðuð í [[Sandefjord]] í Noregi, nálægt staðnum þar sem Gauksstaðaskipið var grafið upp árið 1880. ''The Viking'' var fyrsta endurgerða víkingaskipið gert eftir raunverulegri fyrirmynd.<ref>{{cite web|url=http://vikingskip.com/viking-kopi-gokstadskipet.htm|title="Viking" - Gokstadkopien fra 1893|author=Jørn Olav Løset|website=vikingskip.com|date=23. júní 2008}}</ref> [[Magnus Anderson]] sigldi skipinu ásamt 11 manna áhöfn yfir Atlantshafið frá Bergen til Nýfundnalands vorið 1893. Skipið kom til [[New York-borg]]ar 17. júní 1893 og sigldi þaðan gegnum skipaskurði til Chicago.<ref>{{cite journal|url=https://worldsfairchicago1893.com/2020/07/12/the-voyage-of-the-viking-ship-to-the-1893-worlds-fair/|title=The Voyage of "The Viking"|author=Hjalmar Hjorth Boyesen|journal=The Chautauquan|year=1893|volume=XVIII|pp=420-425}}</ref> Þar var skipið um tíma hluti af sýningu norska skálans, sem var eins konar blanda af húsi í [[sveitserstíll|sveitserstíl]] og [[stafkirkja|stafkirkju]].<ref>{{cite web|url=https://baekur.is/bok/52f2982a-e4c0-4dbb-9755-1d3d9f8d8399|title=The Long Journey of the Norway Building|author=Scott|date=15. júlí 2018|website=World's Fair Chicago, 1893}}</ref> ''The Viking'' er varðveitt af samtökunum Friends of the Viking Ship í borginni [[Geneva (Illinois)|Geneva]].<ref>{{cite web|title=Friends of the Viking Ship: Preserving the 1893 Viking Ship as an important artifact from the Columbian Exposition|url=https://vikingship.us/|website=Friends of the Viking Ship|access-date=25.5.2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} {{heimssýningar}} [[Flokkur:Heimssýningar]] [[Flokkur:Chicago]] [[Flokkur:1893]] qufiisbbzm1o9tdb4m39idts0v8hw2p Forseti Sameinuðu arabísku furstadæmanna 0 135901 1964332 1923203 2026-05-26T02:10:37Z TKSnaevarr 53243 1964332 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Forseti | body = Sameinuðu arabísku furstadæmanna | native_name = {{lang|ar|رئيس دولة الإمارات العربية المتحدة}} | insignia = Emblem of the United Arab Emirates.svg | insigniasize = 70px | insigniacaption = [[Skjaldarmerki Sameinuðu arabísku furstadæmanna]] | flag = Flag of the President of the United Arab Emirates.svg | flagsize = 150px | flagcaption = Forsetafáni | flagborder = yes | image = Mohamed bin Zayed Al Nahyan - 2024 (cropped).jpg | incumbent = [[Múhameð bin Zayed Al Nahyan]] | incumbentsince = 14. maí 2022 | department = Framkvæmdaarmur sambandsstjórnar Sameinuðu arabísku furstadæmanna | type = [[Þjóðhöfðingi]] | member_of = Æðstaráðs sambandsríkisins | residence = [[Qasr Al Watan]] | seat = [[Abú Dabí]] | appointer = Æðstaráð sambandsríkisins | termlength = Fimm ár | constituting_instrument = [[Stjórnarskrá Sameinuðu arabísku furstadæmanna]] | first = [[Zayed bin Sultan Al Nahyan]] | formation = {{start date and age|df=y|1971|12|02}} | deputy = Varaforseti | website = {{URL|https://u.ae/en/about-the-uae/the-uae-government/the-president-and-his-deputy|Vefsíða}} }}'''Forseti Sameinuðu arabísku furstadæmanna''' er [[þjóðhöfðingi]] [[Sameinuðu arabísku furstadæmin|Sameinuðu arabísku furstadæmanna]]. Hann er kjörinn til fimm ára í senn af [[Sambandsráð Sameinuðu arabísku furstadæmanna|Sambandsráði Sameinuðu arabísku furstadæmanna]] en þar sem hefð er fyrir því að furstinn í [[Abú Dabí]] fari með forsetaembættið er það í reynd arfgengt innan fjölskyldu [[emír]]sins af Abú Dabí. Aðeins þrír menn hafa gengt þessu embætti frá upphafi: Fyrstur var [[Zayed bin Sultan Al Nahyan]] en eftir lát hans árið 2004 tók elsti sonur hans, [[Khalifa bin Zayed Al Nahyan]], við. Khalifa lést árið 2022.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseti Sameinuðu arabísku furstadæmanna látinn|url=https://www.visir.is/g/20222262551d/forseti-sameinudu-arabisku-furstadaemanna-latinn|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Hallgerður Kolbrún E. Jónsdóttir|ár=2022|mánuður=13. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=13. maí}}</ref> Krónprinsinn [[Mohamed bin Zayed Al Nahyan]] tók við sem nýr forseti.<ref>{{Vefheimild|titill=Sheikh Mohamed tekur við af hálfbróður sínum|url=https://www.ruv.is/frett/2022/05/14/sheikh-mohamed-tekur-vid-af-halfbrodur-sinum|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Sveinn Ólafur Melsted|ár=2022|mánuður=14. maí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. maí}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur}} [[Flokkur:Forsetar Sameinuðu arabísku furstadæmanna| ]] [[Flokkur:Stjórnmál Sameinuðu arabísku furstadæmanna]] {{s|1971}} 7kytl7tg4w0l1ds14diwfh4qeuiggk0 Kvennafrídagurinn síðari 0 136308 1964329 1952890 2026-05-26T00:32:33Z Stalfur 455 1964329 wikitext text/x-wiki '''Kvennafrídagurinn síðari''' var haldin þann 24. október [[2005]] og eru ein fjölmennustu mótmæli sem hafa verið skipulögð á [[Ísland|Íslandi]]. Konur gengur út klukkan 14:08 en þá var vinnuframlag kvenna lokið miðað við hlutfallsleg laun karlmanna. Talið er að um 50 þúsund konur og karlar hafi lagt leið sína niður í miðbæ [[Reykjavík|Reykjavíkur]] með potta og ýmis áhöld til þess að láta í sér heyra en slagorð göngunnar var: ,,Konur höfum hátt” í merkingunni um háværa kröfu um jafnrétti. Þá mátti einnig sjá kröfuspjöld og fána<ref name=":0">https://rikk.hi.is/kvennafridagurinn-24-oktober-2005/</ref>. Síðan gangan átti sér stað þá hafa konur lagt störf sín niður tvisvar, árið [[2010]] og [[2016]]. Ef heldur fram sem horfir þá þurfa konur að bíða til ársins 2068 til þess að vera með sömu laun og karlar.<ref>{{Cite web |url=http://www.humanrights.is/is/moya/news/kvennafridagurinn-manudaginn-24-oktober-kl-14-38 |title=Geymd eintak |access-date=2017-01-18 |archive-date=2017-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027134017/http://www.humanrights.is/is/moya/news/kvennafridagurinn-manudaginn-24-oktober-kl-14-38 |url-status=dead }}</ref> == Gangan == Gangan hófst á [[Skólavörðuholt|Skólavörðuholti]] og lá leiðin niður á Ingólfstorg þar sem útifundurinn hófst klukkan 16:00. Á fundinum voru fluttar barátturæður, leikþættir og gjörningar. Þá komu einnig hljómsveitir og sungu baráttusöngva. Fundastýra var [[Edda Björgvinsdóttir]] leikkona. Meðal þeirra sem fluttu ávörp voru; Valgerður Bjarnadóttir, Amal Tamini, Kristrún Björg Loftsdóttir og Marín Þórsdóttir, fulltrúar heildarsamtaka launþega, Katrín Anna Guðmundsdóttir og fleiri. Meðal þeirra hljómsveita sem komu fram voru; Léttsveit Reykjavíkur, Hljómsveitin Heimilistónar, Kór Kvennakirkjunnar og hljómsveitin ,,Áfram stelpur”.<ref>{{cite web |url=http://kvennasogusafn.is/index.php?page=utifundur-2005 |title=Geymd eintak |access-date=2017-01-18 |archive-date=2017-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170425013343/http://kvennasogusafn.is/index.php?page=utifundur-2005 |url-status=dead }}</ref> === Samstarfsaðilar göngunnar === Þau samtök sem komu að undirbúning Kvennafrídagsins voru: [[Femínistafélag Íslands]], [[Kvenfélagasamband Íslands,]] [[Kvennakirkjan]], [[Kvenréttindafélag Íslands]], [[Kvennasögusafn Íslands|Kvennasögusafn Íslands,]] Rannsóknastofa í kvenna- og kynjafræðum við Háskóla Íslands, [[Samtök kvenna af erlendum uppruna á Íslandi]], Samtök um [[kvennaathvarf]], [[Stígamót]] og [[UNIFEM á Íslandi.]] Heildarsamtök launamanna komu einnig að undirbúningi, þau eru: [[Alþýðusamband Íslands|ASÍ]], [[Bandalag háskólamanna|BHM]], [[Bandalag starfsmanna ríkis og bæja|BSRB]] og KÍ.<ref name=":0" /> == Hátíðarhöld utan Reykjavíkur == Kvennafrídagurinn árið [[2005]] var ekki aðeins haldinn hátíðlegur í [[Reykjavík]]. Víða um land voru skipulögð hátíðahöld þar sem konur á öllum aldri komu saman. Á [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]] var mæting langt fram úr vonum, upphaflega áttu hátíðarhöldin að vera í sal á Hótel Héraði en fljótlega þurfti að flytja þau í íþróttahús bæjarins vegna þess fjölda kvenna sem voru mættar til að krefjast jafnréttis. Á [[Akureyri]] voru hátíðarhöldin í Sjallanum og mætingin þar var svo góð að margir þurftu að fylgjast með utandyra. Á [[Hvanneyri]], þar sem íbúafjöldi var aðeins um 280 manns, var bæði kröfuganga og baráttufundur þar sem 40% íbúa mættu og pottaglamur þeirra var áberandi. <ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=262541&pageId=3680057&lang=is&q=24%20okt%F3ber%202005</ref> == Merkir áfangar á kvennadeginum síðari == Kvennafrídagurinn árið 2005 var þýðingarmikill fyrir þær sakir að 30 ár voru síðan konur lögðu fyrst niður störf til þess að mótmæla ójafnrétti kynja og launamismuninn<ref>https://kvennasogusafn.is/index.php?page=kvennafri-2005</ref>. Árið 2005 voru einnig liðin 90 ár frá því konur fengu kosningarétt og kjörgengi til [[Alþingi|Alþingis]]. [[Kristján 10.|Kristján konungur X]]. samþykkti þann 19.júní 1915 nýja [[Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands|stjórnarskrá]] frá [[Alþingi]] er kvað á um að allar íslenskar konur 40 ára og eldri skyldu hafa [[Kosningaréttur|kosningarétt]] og kjörgengi til Alþingis. Þessum aldursákvæðum var breytt árið 1920 og fengu þá konur jafnan kosningarétt á við karla. Árið 2005 þegar haldið var upp á Kvennafrídaginn síðari en þá voru liðin 25 ár frá því að [[Vigdís Finnbogadóttir]] var kjörin forseti Íslands og varð með því fyrsta kona í heiminum til að verða þjóðkjörinn forseti lýðræðisríkis. Þá voru 35 ár liðin frá því að [[Rauðsokkahreyfingin]] var stofnuð á Íslandi.<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5118042 bls.16-22</ref> == Áhrif göngunnar == Árið [[2005]] gengu konur út klukkan 14:08, árið [[2010]] gengu konur út klukkan 14:25 og árið [[2016]] gengu þær út klukkan 14:38, allt í samræmi við vinnuframlag kvenna miðað við hlutfallsleg laun karla. Það þýðir að konur hafa grætt hálftíma á ellefu árum eða tæplega þrjár mínútur á hverju ári. Með þessu áframhaldi þurfa konur að bíða í 52 ár eftir að hafa sömu laun og sömu kjör og karlar, eða til ársins 2068. <ref>{{Cite web |url=http://www.humanrights.is/is/moya/news/kvennafridagurinn-manudaginn-24-oktober-kl-14-38 |title=Geymd eintak |access-date=2017-01-18 |archive-date=2017-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027134017/http://www.humanrights.is/is/moya/news/kvennafridagurinn-manudaginn-24-oktober-kl-14-38 |url-status=dead }}</ref> == Sjá einnig == * [[Kvennafrídagurinn|Kvennafrídagurinn 1975]] ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Kvenréttindi á Íslandi]] 37ybotg2qj0m285hon0q5227x94z2mr Philippe Pétain 0 138842 1964379 1918008 2026-05-26T11:43:37Z TKSnaevarr 53243 1964379 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Philippe Pétain | mynd = Pétain - Portrait photographique 1941.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Frakklands]] | stjórnartíð_start = [[16. júní]] [[1940]] | stjórnartíð_end = [[17. apríl]] [[1942]] | forseti = [[Albert Lebrun]] {{small|(1940)}} | forveri = [[Paul Reynaud]] | eftirmaður = [[Pierre Laval]] | titill2= Þjóðhöfðingi [[Vichy-stjórnin|franska ríkisins]] | stjórnartíð_start2 = [[11. júlí]] [[1940]] | stjórnartíð_end2 = [[20. ágúst]] [[1944]] | forsætisráðherra2 = [[Pierre Laval]] | forveri2 = [[Albert Lebrun]]<br>{{small|(sem forseti Frakklands)}} | eftirmaður2 = [[Charles de Gaulle]]<br>{{small|(sem forseti bráðabirgðastjórnar)}} | myndatexti1 = {{small|Áróðursmynd af Pétain frá árinu 1941.}} | fæddur = [[24. apríl]] [[1856]] | fæðingarstaður = [[Cauchy-à-la-Tour]], [[Pas-de-Calais]], [[Síðara franska keisaraveldið|franska keisaraveldinu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1951|7|23|1856|4|24}} | dánarstaður = [[Île d'Yeu]], [[Fjórða franska lýðveldið|Frakklandi]] | þjóderni = [[Frakkland|Franskur]] | maki = Eugénie Hardon Pétain (g. 1920) | stjórnmálaflokkur = | börn = | þekktur_fyrir = | bústaður = | atvinna = | háskóli = | starf = | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] |undirskrift = Signature Philippe Pétain.svg }} '''Henri Philippe Benoni Omer Joseph Pétain''' (24. apríl 1856 – 23. júlí 1951), yfirleitt kallaður '''Philippe Pétain''' eða '''Pétain marskálkur''', var franskur herforingi og stjórnmálamaður. == Æviágrip == Philippe Pétain varð liðsforingi í [[Frakklandsher|franska hernum]] árið 1878 og vann lengi sem kennari í herskóla.<ref name=þþ/> Hann var lítið þekktur þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] hófst en hann varð einn ástsælasti stríðsforingi Frakka með forystu sinni í [[Orrustan við Verdun|orrustunni við Verdun]]. Pétain er jafnan eignaður heiðurinn af því að Frakkar unnu orrustuna, sem var ein sú mannskæðasta í styrjöldinni.<ref>{{Tímarit.is|1115733|Petain Maðurinn frá Verdun|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|útgáfudagsetning=13. júní 1916|blaðsíða=2}}</ref><ref>{{Tímarit.is|3326059|Verdun og Petain|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=29. júlí 1967|blaðsíða=6; 12}}</ref> Ásamt [[Georges Clemenceau]] var hann einn ástsælasti leiðtogi Frakka í stríðinu og tókst einna best að stappa stálinu í hermennina eftir uppreisn franska hersins árið 1917.<ref name=þþ>{{Tímarit.is|999714|Philippe Petain|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=13. febrúar 1941|blaðsíða=70}}</ref> Það ár var Pétain gerður að yfirhershöfðingja franska heraflans og gegndi þeirri stöðu til stríðsloka, en þurfti þó að hlýða stefnu yfirstjórnar sameinaðs hers [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamanna]], sem var undir stjórn keppinautar hans, [[Ferdinand Foch|Ferdinands Foch]]. Pétain var gerður [[marskálkur Frakklands]] árið 1918. Árið 1925 varð Pétain herforingi Frakka í [[Rif-stríðið|stríðinu við Rif]] í [[Marokkó]] ásamt Spánverjum. Eftir fyrri heimsstyrjöldina var Pétain einn virtasti stjórnmálamaður í Frakklandi og gegndi embætti hermálaráðherra frá árinu 1934 auk þess sem hann var gerður sendiherra til [[Spánn|Spánar]] eftir valdatöku [[Francisco Franco]] árið 1939. Pétain var kallaður til stjórnarstarfa á ný þann 17. maí 1940 við [[Orrustan um Frakkland|innrás Þjóðverja í Frakkland]].<ref>{{Tímarit.is|4470820|Pétain – nýr þáttur í sögulegum harmleik|blað=[[Vikan]]|útgáfudagsetning=12. apríl 1973|blaðsíða=26–27; 52–53|höfundur=Dagur Þorleifsson}}</ref> Hann mótmælti því að Frakkar berðust áfram þar sem hann taldi stríðinu tapað, og kenndi lýðræðisstjórn Frakklands um ósigurinn. Þann 16. júní varð Pétain forsætisráðherra og gaf út skipun strax næsta dag um að láta af bardaganum við Þjóðverja. Þann 22. júní skrifaði Pétain undir friðarsamninga ásamt [[Adolf Hitler]] í Rethondes, í sama lestarvagni og Þjóðverjar höfðu undirritað samninga um vopnahlé í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar. Franska þingið veitti Pétain í kjölfarið titilinn „þjóðhöfðingja franska ríkisins“ sem hann bar í þau fjögur ár sem Frakkland var hernumið af Þjóðverjum. Pétain settist á valdastól í bænum [[Vichy]] og stofnaði þjóðernissinnaða alræðisstjórn sem nam úr gildi franskar lýðræðisstofnanir og almenn mannréttindi. [[Vichy-stjórnin]] vann með þýska innrásarhernum við að uppræta franska [[Gyðingar|gyðinga]] og setti ýmis lög sem beindust gegn gyðingum í Frakklandi. Vichy-stjórnin entist til ársins 1944 en var steypt af stóli við [[Innrásin í Normandí|innrás Bandamanna í Frakkland]]. [[Charles de Gaulle]] lýsti því yfir að Vichy-stjórnin hefði verið ólögmæt leppstjórn Þjóðverja og hefði aldrei haft neitt umboð til að tala fyrir frönsku þjóðina. Við [[frelsun Frakklands]] var Pétain og öðrum ráðamönnum Vichy-stjórnarinnar forðað til [[Sigmaringen]] í Þýskalandi. Pétain flúði hins vegar úr haldi til Sviss til þess að gefa sig fram til hinna nýju frönsku stjórnvalda. Árið 1945 var Pétain dæmdur til dauða af hæstarétti Frakklands fyrir landráð. Dómurinn var mildaður í ævilangt fangelsi að áeggjan de Gaulle vegna hás aldurs Pétain og þjónustu hans í fyrri heimsstyrjöldinni. Pétain dó í fangavist á eyjunni [[Île d'Yeu]] árið 1951 og er grafinn þar.<ref>{{Tímarit.is|1281509|Petain síðasti marskálkurinn ljest í fangelsi á Yeu-eyju|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=28. júlí 1951|blaðsíða=7}}</ref> == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = Fr | titill = Philippe Pétain | mánuðurskoðað = 18. júní | árskoðað = 2017}} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Frakklands]] | frá = [[16. júní]] [[1940]]| til = [[17. apríl]] [[1942]] | fyrir = [[Paul Reynaud]] | eftir = [[Pierre Laval]] | }} {{Erfðatafla | titill = Þjóðhöfðingi [[Vichy-stjórnin|franska ríkisins]] | frá = [[11. júlí]] [[1940]]| til = [[20. ágúst]] [[1944]]| fyrir = [[Albert Lebrun]]<br>{{small|(sem forseti Frakklands)}}| eftir = [[Charles de Gaulle]]<br>{{small|(sem forseti bráðabirgðastjórnar)}}| }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Frakklands}} {{DEFAULTSORT:Pétain, Philippe}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Frakklands]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1951]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1856]] [[Flokkur:Herforingjar í fyrri heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Frakklands]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Franskir marskálkar]] [[Flokkur:Fasistaleiðtogar]] 6yy5mqn9segspbnrem4tnwl3li55pyd Elevþeríos Venízelos 0 139244 1964232 1947716 2026-05-25T15:15:11Z TKSnaevarr 53243 1964232 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Elevþeríos Venízelos | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Ελευθέριος Βενιζέλος}} | mynd = Ελευθέριος Βενιζέλος.jpg | titill= Forsætisráðherra Grikklands | stjórnartíð_start7 = [[6. október]] [[1910]] | stjórnartíð_end7 = [[25. febrúar]] [[1915]] | einvaldur7 = [[Georg 1. Grikkjakonungur|Georg 1.]]<br>[[Konstantín 1. Grikkjakonungur|Konstantín 1.]] | forveri7 = [[Stefanos Dragúmís]] | eftirmaður7 = [[Dímítríos Gúnarís]] | stjórnartíð_start6 = [[10. ágúst]] [[1915]] | stjórnartíð_end6 = [[24. september]] [[1915]] | einvaldur6 = [[Konstantín 1. Grikkjakonungur|Konstantín 1.]] | forveri6 = [[Dímítríos Gúnarís]] | eftirmaður6 = [[Alexandros Zaímís]] | stjórnartíð_start5 = [[14. júní]] [[1917]] | stjórnartíð_end5 = [[4. nóvember]] [[1920]] | einvaldur5 = [[Alexander Grikkjakonungur|Alexander]] | forveri5 = [[Alexandros Zaímís]] | eftirmaður5 = [[Dímítríos Rallís]] | stjórnartíð_start4 = [[24. janúar]] [[1924]] | stjórnartíð_end4 = [[19. febrúar]] [[1924]] | einvaldur4 = [[Georg 2. Grikkjakonungur|Georg 2.]] | forveri4 = [[Stýlíanos Gonatas]] | eftirmaður4 = [[Georgíos Kafantarís]] | stjórnartíð_start3 = [[4. júlí]] [[1928]] | stjórnartíð_end3 = [[26. maí]] [[1932]] | forseti3 = [[Pavlos Kúntúríotís]]<br>[[Alexandros Zaímís]] | forveri3 = [[Alexandros Papanastasíú]] | eftirmaður3 = [[Panagís Tsaldarís]] | stjórnartíð_start2 = [[5. júní]] [[1932]] | stjórnartíð_end2 = [[4. nóvember]] [[1932]] | forseti2 = [[Alexandros Zaímís]] | forveri2 = [[Alexandros Papanastasíú]] | eftirmaður2 = [[Panagís Tsaldarís]] | stjórnartíð_start = [[15. janúar]] [[1933]] | stjórnartíð_end = [[6. mars]] [[1933]] | forseti = [[Alexandros Zaímís]] | forveri = [[Panagís Tsaldarís]] | eftirmaður = [[Alexandros Oþonaíos]] | myndatexti1 = Venízelos árið 1919. | fæddur = [[23. ágúst]] [[1864]] | fæðingarstaður = [[Mournies]], [[Krít (eyja)|Krít]], [[Tyrkjaveldi]] (nú [[Grikkland]]i) | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1936|3|18|1864|8|23}} | dánarstaður = [[París]], [[Frakkland]]i | þjóderni = [[Grikkland|Grískur]] | maki = Maria Katelúzú (1891–1894)<br>Elena Skýlítsí (1921–1936) | stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Grikkland)|Frjálslyndi flokkurinn]] | börn = 2 | háskóli = [[Háskólinn í Aþenu]] | starf = Stjórnmálamaður |undirskrift =Eleftherios-venizelos-signature.svg }} '''Elevþeríos Kýríakú Venízelos''' ([[gríska]]: Ελευθέριος Κυριάκου Βενιζέλος; 23. ágúst 1864 – 18. mars 1936) var [[Grikkland|grískur]] stjórnmálamaður sem vann að auknu sjálfstæði og frjálslyndum lýðræðisumbótum innan Grikklands.<ref>Kitromilides, 2006, ''Eleftherios Venizelos: The Trials of Statesmanship.'' Edinburgh: Edinburgh University Press, bls. 178</ref><ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,717746-1,00.html 'Liberty Still Rules'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525172039/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,717746-1,00.html |date=2013-05-25 }}, ''[[Time]]'', 18. febrúar, 1924</ref> Sem formaður Frjálslynda flokksins gegndi hann embætti [[forsætisráðherra Grikklands]] frá 1910 til 1920 og 1928 til 1933. Áhrif Venízelosar á innan- og utanríkismál Grikklands voru svo djúpstæð að hans er jafnan minnst sem „stofnföður Grikklands sem nútímaríkis.“<ref>Duffield J. W., The New York Times, 30. október, 1921, sunnudagur [https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9505E1DD103EEE3ABC4850DFB667838A639EDE link]</ref> [[David Lloyd George]] forsætisráðherra [[Bretland|Bretlands]] taldi Venízelos „mesta stjórnarleiðtoga sem Grikkland hefur kastað upp frá dögum [[Períkles|Períklesar]].“<ref>Patrick Kinross, ''Ataturk: The Rebirth of a Nation'', Orion Publishing Group, 2001, 18. kafli, ''The Partition of Turkey?''</ref> Venízelos lét fyrst á sér bera í alþjóðamálum þegar hann lék lykilhlutverk í að tryggja sjálfstæði [[Krít (eyja)|Krítar]] og síðan sameiningu Krítar við Grikkland. Honum var brátt boðið til Grikklands til að leysa stjórnarkreppuna sem þar ríkti og gerast forsætisráðherra. Honum tókst að koma á efnahags- og stjórnarskrárumbótum sem lögðu grunninn að nútímavæðingu gríska þjóðfélagsins og að endurskipuleggja land- og sjóher Grikklands svo hann yrði reiðubúinn komandi átökum. Í aðdraganda [[Balkanstríðin|Balkanstríðanna]] árin 1912–1913 stóð Venízelos fyrir inngöngu Grikkja í [[Balkanskagabandalagið]], bandalag Balkanríkja gegn [[Tyrkjaveldi]]. Eftir sigur bandalagsins á Tyrkjum tókst Venízelos að tvöfalda landsvæði og íbúafjölda Grikklands með því að frelsa [[Makedónía|Makedóníu]], [[Epírus]] og flestar eyjarnar í [[Eyjahaf|Eyjahafi]]. Í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldinni]] (1914 – 1918) leiddi Venízelos Grikki inn í hóp [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamanna]] og tókst að þenja út landamæri Grikklands enn frekar. Þetta olli miklum ágreiningi milli Venízelosar og [[Konstantín 1. Grikklandskonungur|Konstantín]] konungs Grikklands sem hafði meiri samúð með [[Miðveldin|Miðveldunum]] og vildi því viðhalda hlutleysi Grikkja. Djúpstæð gjá myndaðist í grísku samfélagi milli stuðningsmanna Venízelosar annars vegar og konungsins hins vegar og átti hún eftir að leiða til stöðugs rígs og valdabaráttu í marga áratugi.<ref>[http://nla.gov.au/nla.news-article1612186 Intrigue in Greece] ''The Argus'', Melbourne, 4. júlí 1916, bls. 7, National Library of Australia, sótt 18. júlí 2017</ref> Eftir sigur bandamanna í stríðinu tryggði Venízelos Grikklandi mikla landvinninga, sérstaklega í [[Anatólía|Anatólíu]], sem komst nærri því að uppfylla draum Grikkja um að sameina alla grískumælandi þjóðflokka í eitt ríki. Þrátt fyrir þessi afrek tapaði Venízelos í þingkosningum árið 1920, sem stuðlaði að ósigri Grikkja í stríði þeirra við Tyrki á árunum 1919–22. Venízelos var fulltrúi Grikkja í samningaviðræðum sem leiddu til þess að sáttmáli við Tyrki var undirritaður í Lausanne. Sáttmálinn leiddi til þess að Grikkland og Tyrkland skiptust á íbúum hvorrar þjóðarinnar sem bjuggu í hinu ríkinu. Í seinni embættistíð sinni tókst Venízelos að bæta samband Grikkja við nágrannaríkin og hélt áfram stjórnarskrár- og efnahagsumbótum sínum. Árið 1935 kom hann aftur inn á stjórnmálasviðið til að styðja misheppnað valdarán hersins. Þessi afglöp veiktu mjög gríska lýðveldið sem hann hafði sett á fót. == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Eleftherios Venizelos | mánuðurskoðað = 3. júlí | árskoðað = 2017}} ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Venízelos, Elevþeríos}} {{fde|1864|1936|Venízelos, Elevþeríos}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Grikklands]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] hn5oew13stigvoa6hsntwpcdiajbes9 Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin) 0 139882 1964247 1948566 2026-05-25T16:13:21Z TKSnaevarr 53243 1964247 wikitext text/x-wiki [[File:WWI-re.png|thumb|right|Fylkingar fyrri heimsstyrjaldarinnar: Bandamenn eru grænir, Miðveldin rauðgul og hlutlaus ríki grá.]] '''Bandamenn''' voru löndin sem börðust gegn [[Miðveldin|Miðveldunum]] í [[fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldinni]]. Upphaflega varð herbandalagið til með '''Þríbandalaginu''' sem stofnað var árið 1907 af [[Þriðja franska lýðveldið|Frakklandi]], [[Breska heimsveldið|Bretlandi]] og [[Rússneska keisaradæmið|Rússlandi]]. [[Konungsríkið Ítalía|Ítalía]] bættist í hópinn og rauf [[Þríveldabandalagið|bandalag sitt við Miðveldin]] árið 1915 með þeim rökum að [[Þýska keisaradæmið|Þýskaland]] og [[Austurríki-Ungverjaland]] hefðu byrjað stríðið og að bandalagið ætti einungis að vera varnarbandalag. [[Japanska keisaradæmið]] var einnig mikilvægur bandamaður. [[Belgía]], [[Serbía]], [[Grikkland]], [[Svartfjallaland]] og [[Rúmenía]]<ref>Karel Schelle, [https://books.google.com/books?id=4lsOsKQz3AQC&pg=PA24 The First World War and the Paris Peace Agreement], GRIN Verlag, 2009, p. 24</ref> voru einnig í liði með bandamönnum en töldust ekki formlegir meðlimir bandalagsins. Sáttmálinn í Sèvres árið 1920 skilgreindi helstu bandamannaþjóðirnar sem Bretland, Frakkland, Ítalíu og Japan. Bandamenn töldu einnig til sín [[Armenía|Armeníu]], Belgíu, Grikkland, konungsríkið [[Hejaz]], [[Pólland]], [[Portúgal]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] og [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]].<ref>{{cite web|url=http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Section_I,_Articles_1_-_260|title=Section I, Articles 1 - 260 - World War I Document Archive|publisher=}}</ref> [[Bandaríkin]] lýstu yfir stríði á hendur Þýskalandi þann 6. apríl 1917 með þeim rökum að Þýskaland hefði brotið á hlutleysi þeirra með óheftum kafbátahernaði gegn skipum á leið yfir Atlantshaf og með [[Zimmermann-símskeytið|Zimmermann-símskeytinu]] til [[Mexíkó]].<ref name="US Declaration of War">{{cite web|url=http://www.firstworldwar.com/source/usawardeclaration.htm|title=First World War.com - Primary Documents - U.S. Declaration of War with Germany, 2 April 1917|publisher=}}</ref> Bandaríkin lýstu einnig yfir stríði á hendur Austurríki-Ungverjalandi í desember 1917.<ref>[https://fas.org/sgp/crs/natsec/RL31133.pdf Declarations of War and Authorizations for the Use of Military Force: Historical Background and Legal Implications] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810061201/https://fas.org/sgp/crs/natsec/RL31133.pdf |date=10 August 2006 }}</ref><ref>[https://www.senate.gov/artandhistory/history/common/image/HJRes169_WWI_Austria-Hungary.htm H.J.Res.169: Declaration of War with Austria-Hungary, WWI], United States Senate</ref> Bandaríkin urðu samstarfsaðili bandamannanna frekar en að vera í formlegu bandalagi við Frakka og Breta til að forðast „flækjur erlendis“.<ref name="Tucker&Roberts pp. 1232, 1264">Tucker&Roberts pp. 1232, 1264</ref> Tyrkjaveldi og Búlgaría rufu pólitískt samband við Bandaríkin en lýstu þó aldrei yfir stríði gegn þeim.<ref name="Tucker&Roberts p. 1559">Tucker&Roberts p. 1559</ref> Nýlendur breska heimsveldisins lögðu einnig sitt af mörkum í stríðsrekstrinum en gátu ekki rakið sjálfstæðar utanríkisstefnur á þeim tíma. Ríkisstjórnir nýlendanna í samveldinu sáu að vísu um söfnun sjálfboðaliða og fjarlægðu hermenn af víglínunum eins og þeim sýndist. Árið 1917 var bresku stríðsstjórninni skipt út fyrir heimsveldisstríðsstjórn þar sem nýlendurnar fengu að taka þátt. Herdeildir [[Ástralía|Ástrala]] og [[Kanada|Kanadamanna]] voru hverjar um sig settar undir stjórn ástralsks og kanadísks herliðsforingja, [[John Monash]] og [[Arthur Currie]],<ref>Perry (2004), p.xiii</ref> sem tóku við skipunum frá breskum hershöfðingjum. Í apríl árið 1918 var [[Ferdinand Foch]] gerður yfirhershöfðingi alls herafla bandamannanna á vesturvígstöðvunum. ==Tilvísanir== <references/> {{sa|1914|1918}} [[Flokkur:Fyrri heimsstyrjöldin]] [[Flokkur:Hernaðarbandalög]] 8wi8vnr5d46wuvmd5d5y57iwoi5z36y H. H. Asquith 0 142304 1964237 1923736 2026-05-25T15:25:05Z TKSnaevarr 53243 1964237 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Herbert Henry Asquith | mynd = Herbert Henry Asquith.jpg | myndatexti1 = Asquith á öðrum áratugnum. | titill= [[Forsætisráðherra Bretlands]] | stjórnartíð_start = [[5. apríl]] [[1908]] | stjórnartíð_end = [[6. desember]] [[1916]] | einvaldur = [[Játvarður 7. Bretlandskonungur|Játvarður 7.]]<br>[[Georg 5.]] | forveri = [[Henry Campbell-Bannerman]] | eftirmaður = [[David Lloyd George]] | fæðingarnafn = Herbert Henry Asquith | fæddur = [[12. september]] [[1852]] | fæðingarstaður = [[Morley]], [[West Riding of Yorkshire]], [[England]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1928|2|15|1852|9|12}} | dánarstaður = [[Sutton Courtenay]], [[Berkshire]], [[England]]i | stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Bretland)|Frjálslyndi flokkurinn]] | þekktur_fyrir = Að vera forsætisráðherra [[Bretland]]s í byrjun [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]] | starf = Lögfræðingur, stjórnmálamaður | maki = {{gifting|Helen Melland|1877|1891|orsök=dó}}<br>{{gifting|Margot Tennant|1894}} | börn = 10 | háskóli = [[Balliol College, Oxford]] |undirskrift = HH Asquith Signature.svg }} '''Herbert Henry Asquith, 1. jarlinn af Oxford og Asquith''' (12. september 1852 – 15. febrúar 1928), yfirleitt kallaður '''H. H. Asquith''', var breskur stjórnmálamaður úr [[Frjálslyndi flokkurinn (Bretland)|Frjálslynda flokknum]] sem var [[forsætisráðherra Bretlands]] frá 1908 til 1916. Hann var síðasti breski forsætisráðherrann sem fór fyrir meirihlutastjórn Frjálslynda flokksins og hann fór fyrir stórtækum umbótum og lagasetningum um ríkisvelferð. Í ágúst árið 1914 leiddi Asquith Bretland inn í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldina]] en sagði af sér vegna stjórnardeilna í desember árið 1916 og stríðsmálaráðherra hans, [[David Lloyd George]], varð forsætisráðherra í hans stað. ==Æviágrip== Faðir Asquiths rak lítið fyrirtæki en lést þegar Asquith var sjö ára. Asquith hlaut menntun í Borgarskóla Lundúna (''City of London School'') og Balliol-háskóla í Oxford. Hann menntaðist sem lögfræðingur og náði miklum árangri sem slíkur með nokkrum herkjum í byrjun. Árið 1886 var hann kjörinn á þing fyrir Frjálslynda flokkinn í kjördæminu Austur-Fife og sat á þingi fyrir kjördæmið í rúm þrjátíu ár. Árið 1892 varð hann innanríkisráherra í fjórðu ríkisstjórn [[William Ewart Gladstone]] og gegndi því embætti þar til Frjálslyndir töpuðu þingkosningum ársins 1895. Asquith reis til hæstu metorða innan flokksins næsta áratug í stjórnarandstöðu og þegar Frjálslyndir komust aftur til valda undir stjórn Sir [[Henry Campbell-Bannerman]] árið 1905 varð Asquith fjármálaráðherra. Árið 1908 tók Asquith við af Campbell-Bannerman sem forsætisráðherra og David Lloyd George gerðist fjármálaráðherra. Í fyrstu meirihlutastjórn þeirra frá því á níunda áratug nítjándu aldar hugðust Frjálslyndir reka stefnu sína með afgerandi hætti. Einn þrándur í götu var hin ókjörna Lávarðadeild þingsins þar sem [[Íhaldsflokkurinn (Bretland)|Íhaldsmenn]] réðu lögum og lofum. Lloyd George lagði drög að hinum svokölluðu „fjárlögum lýðsins“ og neðri deild þingsins samþykkti þau en lávarðadeildin hafnaði þeim árið 1909. Asquith kallaði til þingkosninga árið 1910 og Frjálslyndir unnu en urðu að mynda minnihlutastjórn. Lávarðarnir samþykktu fjárlögin að endingu en Asquith var staðráðinn í að koma á umbótum í efri deild þingsins. Eftir þingkosningar ársins 1910 fékk hann lög staðfest sem leyfðu lagafrumvörpum að taka gildi án samþykkis lávarðadeildarinnar ef hún væri þrisvar samþykkt í röð á neðri deild þingsins. Asquith gekk verr að leysa úr vandamálum er snertu írska heimastjórn. Á stjórnartíð hans var mikið ofbeldi í Írlandi svo jaðraði við borgarastyrjöld. Ákvörðun Asquiths um að ganga inn í fyrri heimsstyrjöldina var ein sú mikilvægasta sem nokkur breskur forsætisráðherra tók á 20. öldinni. Hann tók ákvörðunina með allt Bretland að baki sér og lagði til hliðar deilumál eins og sjálfsstjórn Írlands og kosningarétt kvenna. Asquith átti þátt í fullnaðarsigri Breta í stríðinu með ákvörðunum sínum um vígbúnað breska hersins, með því að senda breskan liðsauka á vesturvígstöðvarnar, með því að safna saman miklum her og með þróun iðnáætlunar til þess að styðja við hernaðarmarkmið ríkisins. Asquith reyndist þó ekki eins góður í að miðla málum milli ríkisstjórnarmeðlima sinna í stríði og á friðartímum og hann neyddist því til að mynda stjórnarsamstarf við Íhaldsmenn og Verkamenn snemma árs 1915. Mikið varð um ágreining milli þessara þriggja flokka og versnaði óvinskapur þeirra þar sem Asquith tókst ekki að skapa liðsheild í stjórnarsamstarfinu. Óákveðni hans er varðaði hertækni, herkvaðningu og fjármögnun veikti samstarfið enn frekar.<ref>Cameron Hazelhurst, "Herbert Henry Asquith" in John P McIntosh, ed. ''British Prime Ministers in the 20th Century'' (1977) 105-6</ref> Svo fór að Lloyd George lagði á ráðin um að koma Asquith frá völdum og leysti hann af hólmi sem forsætisráðherra í desember árið 1916. Asquith var áfram formaður Frjálslynda flokksins en honum tókst ekki að leysa úr innanflokksdeilum. Flokkurinn beið brátt fylgishrun og hlaut afhroð í kosningum árið 1918. Asquith hlaut aðalstitil árið 1925 og lést 75 ára að aldri árið 1928. Honum hefur verið hrósað fyrir hlutverk sitt í uppbyggingu bresks velferðarríkis en sagnfræðingar hafa einnig gagnrýnt hann fyrir dræma forystu í byrjun stríðsins og sem flokksformaður frá árinu 1914. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Bretlands]] | frá = 1908| til = 1916| fyrir = [[Henry Campbell-Bannerman]] | eftir = [[David Lloyd George]] | }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Bretlands}} {{DEFAULTSORT:Asquith, H. H.}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{fde|1852|1928|Asquith, H. H.}} [[Flokkur:Breskir jarlar]] [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Bretlands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Bretlands]] [[Flokkur:Innanríkisráðherrar Bretlands]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] tfj6zlomj0jcaszvnyryijc7zwog928 Mikael 1. Rúmeníukonungur 0 143308 1964292 1962785 2026-05-25T21:48:35Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Mikael Rúmeníukonungur]] á [[Mikael 1. Rúmeníukonungur]] yfir tilvísun 1962785 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Rúmeníu | ætt = Hohenzollern-ætt | skjaldarmerki = Kingdom of Romania - Big CoA.svg | nafn = Mikael 1. | mynd = Mihai.jpg | skírnarnafn = Mihai | fæðingardagur = [[25. október]] [[1921]] | fæðingarstaður = Peleș-kastala, [[Sinaia]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2017|12|5|1921|10|25}} | dánarstaður = [[Aubonne]], [[Sviss]] | grafinn = [[Curtea de Argeș]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | ríkisár = 20. júlí 1927 – 8. júní 1930; 6. september 1940 – 30. desember 1947 | faðir = [[Karl 2. Rúmeníukonungur]] | móðir = [[Helena af Grikklandi og Danmörku]] | maki = [[Anna Rúmeníudrottning]] | titill_maka = Drottning | börn = Margareta, Elena, Irina, Sophie, Marie | undirskrift = Michael of Romania Signature.svg }} '''Mikael 1.''' (25. október 1921 – 5. desember 2017) var síðasti konungur [[Rúmenía|Rúmeníu]]. Hann ríkti frá 20. júlí 1927 til 8. júní 1930 og aftur frá 6. september 1940 þar til hann sagði af sér þann 30. desember 1947. Stuttu áður en Mikael fæddist hafði faðir hans, [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl prins]], átt í umdeildu ástarsambandi við konu að nafni Mögdu Lupescu.<ref name=blóm>{{Vefheimild|titill=Kóngurinn, sem selur blóm|mánuður=6. mars|ár=1960| skoðað-dags = 23. desember 2018|útgefandi=''[[Sunnudagsblaðið]]''|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3615074}}</ref> Árið 1925 var Karl fenginn til að afsala sér erfðarétti sínum að krúnunni og flutti í útlegð til Parísar ásamt Lupescu. Árið 1927 varð Mikael konungur eftir dauða afa síns, [[Ferdinand 1. Rúmeníukonungur|Ferdinands 1. Rúmeníukonungs]]. Þar sem Mikael hafði ekki náð lögaldri var ráð ríkisstjóra skipað undir stjórn frænda hans, Nikulásar prins, patríarkans Mirons Cristea og Gheorghes Buzdugan forseta hæstaréttarins. Ríkisstjórunum tókst illa að stýra ríkinu og árið 1930 sneri Karl aftur, tók við völdum af syni sínum og ríkti sem Karl 2. af Rúmeníu. Mikael varð því ríkisarfi á ný og hlaut titilinn ''Voevod'' (herstjóri) Alba-Iulia. Karli 2. var steypt af stóli árið 1940 og Mikael varð konungur á ný. Undir stjórn einræðisherrans [[Ion Antonescu|Ions Antonescu]] gekk Rúmenía í bandalag við [[Þriðja ríkið|Þýskaland nasismans]] í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]]. Árið 1944 tók Mikael þátt í valdaráni gegn Antonescu, útnefndi [[Constantin Sănătescu]] forsætisráðherra og gekk í lið með [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamönnum]].<ref>{{Vefheimild|titill=Þegar Antonescu var steypt af stóli | dags = 17. janúar 1945| skoðað-dags = 13. apríl 2018|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1254097}}</ref> Í mars árið 1945 var Mikael neyddur til að skipa ríkisstjórn hlynnta [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] undir stjórn [[Petru Groza]]. Frá ágúst 1945 til janúar 1946 fór Mikael í „konunglegt verkfall“ og reyndi að mótmæla kommúnistastjórn Groza með því að neita að skrifa undir tilskipanir hennar. Í nóvember var Mikael viðstaddur brúðkaup frændfólks síns, [[Elísabet 2.|Elísabetar prinsessu af Bretlandi]] (sem síðar varð drottning) og [[Filippus prins, hertogi af Edinborg|Filippusar prins af Grikklandi]], í London. Stuttu síðar, þann 30. desember 1947, kallaði Groza Mikael á fund sinn og neyddi hann til að segja af sér. Mikael var rekinn í útlegð og sviptur bæði eignum sínum og ríkisborgararétti. Hann kvæntist [[Anna Rúmeníudrottning|Önnu prinsessu af Bourbon-Parma]] árið 1948 og eignaðist með henni fimm dætur. Fjölskyldan bjó um skeið í Bretlandi og sá fyrir sér með því að rækta og selja grænmeti<ref name=blóm/><ref>{{Vefheimild|titill=Konungur gerizt garðyrkjubóndi| dags = 22. apríl 1956| skoðað-dags = 23. desember 2018|útgefandi=''[[Sunnudagsblaðið]]''|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3602633}}</ref> en settist síðan að í [[Sviss]]. Kommúnistastjórn [[Nicolae Ceaușescu]] var steypt af stóli árið 1989 og næsta ár reyndi Mikael að snúa aftur til Rúmeníu. Hann var hins vegar handtekinn og sendur úr landi þegar hann steig á rúmenska grundu. Árið 1992 var Mikael leyft að heimsækja Rúmeníu á [[Páskar|páskunum]]. Mikill mannfjöldi tók við Mikael og talið er að um milljón manns hafi komið til [[Búkarest]] til að hlusta á ræðu sem hann hélt úr hótelglugga sínum. Ríkisstjórn [[Ion Iliescu|Ions Iliescu]] stóð uggur af vinsældum Mikaels og neitaði að leyfa honum að heimsækja landið á ný. Eftir að Iliescu bað ósigur í forsetakosningum árið 1997 gegn [[Emil Constantinescu]] var Mikael veittur rúmenskur ríkisborgararéttur á ný og honum leyft að heimsækja landið að vild.<ref>{{Vefheimild|titill=Notfæra sér virðingu Mikaels konungs til að fá NATO-aðild |mánuður=1. mars|ár=1997 | skoðað-dags = 14. apríl 2018|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/317615/}}</ref> Einnig var fjölskyldu hans skilað nokkrum landeignum eins og kastölum þeirra við Peleş og Săvârşin. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Konungur Rúmeníu |frá=20. júlí 1927 |til=8. júní 1930 |fyrir=[[Ferdinand 1. Rúmeníukonungur|Ferdinand 1.]] |eftir=[[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl 2.]] }} {{Erfðatafla |titill=Konungur Rúmeníu |frá=6. september 1940 |til=30. desember 1947 |fyrir=[[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl 2.]] |eftir=Enginn }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Rúmeníu}} {{fd|1921|2017}} [[Flokkur:Konungar Rúmeníu]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Hohenzollern-ætt]] e9r5j2vovmncn0fl7gpmk4vhmh23vbh Guðjón Reynisson 0 143510 1964270 1717249 2026-05-25T18:41:22Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964270 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Guðjón Reynisson | búseta = [[Akureyri]] | mynd = | myndastærð = 250px | myndatexti = | fæðingarnafn = Guðjón Reynisson | fæðingardagur = [[25. febrúar]] [[1994]] | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | dauðadagur = | dauðastaður = | þekktur_fyrir = Að vera stofnandi og meðlimur [[The Vintage Caravan]] | starf = Tónlistarmaður og lagahöfundur | titill = | laun = | trú = | maki = [[Katrín Þórey Ingadóttir]] | börn = | foreldrar = | heimasíða = | niðurmál = | hæð = | þyngd = }} '''Guðjón Reynisson''', ([[25. febrúar]] [[1994]]), er [[Ísland|íslenskur]] trommari og lagahöfundur. Hann var helst þekktur sem stofnandi og meðlimur [[The Vintage Caravan]]. Hann spilaði með hljómsveitinni frá 2006 til 2015. Árið 2015 ákvað hann að leggja kjuðana á hilluna og huga að námi. Í dag stundar hann nám við [[Háskólinn á Akureyri|Háskólann á Akureyri]] þar sem hann leggur stund á [[sjávarútvegsfræði]]. <ref>{{Cite web |url=https://www.ismus.is/i/person/uid-0472b8ba-e5b5-445a-86a8-50bb7ea2c8d5 |title=Geymd eintak |access-date=2018-04-22 |archive-date=2019-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017233713/https://www.ismus.is/i/person/uid-0472b8ba-e5b5-445a-86a8-50bb7ea2c8d5 |url-status=dead }}</ref> == Tilvísanir == {{Stubbur|æviágrip|ísland|tónlist}} [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Íslenskir trommarar]] {{f|1994}} b0kh50s3rjl0uevmkxhsubllup4nf1f Robert Lewandowski 0 143749 1964325 1963319 2026-05-25T22:59:23Z Berserkur 10188 1964325 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn= Robert Lewandowski | mynd = Robert Lewandowski 2018, JAP-POL (cropped).jpg |fullt nafn= Robert Lewandowski |fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1988|8|21|}} |fæðingarbær= [[Varsjá]] |fæðingarland= [[Pólland]] |hæð= 1,85 m |staða= Framherji |núverandi lið= [[FC Barcelona]] |númer= 9 |ár í yngri flokkum= 1997-2006 |yngriflokkalið= Varsovia Warszawa<br>Delta Warszawa<br>Legia II Warszawa |ár1=2005 |ár2=2005-2006 |ár3= 2006–2008 |ár4=2006-2007 |ár5=2008-2010 |ár6=2010-2014 |ár7=2014-2022 |ár8=2022-2026 |lið1=Delta Warsaw |lið2=Legia Warsaw II |lið3= [[Znicz Pruszków]] |lið4= Znicz Pruszków II |lið5=[[Lech Poznań]] |lið6=[[Borussia Dortmund]] |lið7= [[Bayern München]] |lið8=[[FC Barcelona]] |leikir (mörk)1=17 (4) |leikir (mörk)2=12 (2) |leikir (mörk)3= 59 (36) |leikir (mörk)4=2 (2) |leikir (mörk)5= 58 (32) |leikir (mörk)6= 131 (74) |leikir (mörk)7= 253 (238) |leikir (mörk)8= 134 (83) |landsliðsár= 2007<br>2008<br />2008- |landslið= Pólland U-19<br>[[U-21-karlalandslið Póllands í knattspyrnu|Pólland U-21]]<br />[[Pólska karlalandsliðið í knattspyrnu|Pólland]] |landsliðsleikir (mörk)= 1 (0) <br>3 (0)<br /> 165 (89) |mfuppfært= maí 2026 |lluppfært= apríl 2026 }} [[Mynd:LewandowskiR.jpg|thumb|Lewandowski árið 2009 með Lech Poznań.]] '''Robert Lewandowski''' (fæddur [[21. ágúst]], [[1988]]) er pólskur knattspyrnumaður sem spilaði síðast með [[FC Barcelona]] og pólska karlalandsliðinu í knattspyrnu. Hann hefur skorað yfir 320 mörk í [[Bundesliga]] og er sá næstmarkahæsti í deildinni frá upphafi. Í öllum keppnum er Lewandowski með um 740 mörk í meira en 1.100 leikjum. Hann er í 7. eða 14. sæti yfir markahæstu menn allra tíma eftir því hvaða viðmið eru notuð. Hann hefur unnið ýmis verðlaun, þ.á.m. FIFA Best-verðlaunin 2020 og 2021.<ref>[https://m.fotbolti.net/news/19-08-2025/lewandowski-ballon-d-or-er-politik Lewandowski - Ballon d'or er pólitík] Fótbolti.net, sótt 19. ágúst, 2025</ref> Lewandowski hóf atvinnuferil sinn árið 2006 með Znicz Pruszków þar sem hann var markahæstur í 2. og 3. deildunum. Árið 2008 fór hann til efstudeildarliðsins [[Lech Poznań]] og vann með þeim deildina ([[Ekstraklasa]]) tímabilið 2009–10. ==Borussia Dortmund== Árið 2010 hélt hann til Þýskalands og spilaði með [[Borussia Dortmund]] frá 2010-2014. Hann vann tvo [[Bundesliga]]-titla með félaginu og varð markahæstur eitt tímabil. ==Bayern== Frá 2014 hefur hann verið með [[Bayern München]]. Þar hefur hann blómstrað og unnið 6 deildartitla, marga bikartitla og [[Meistaradeild Evrópu]]. Haustið 2015 skoraði Lewandowski 5 mörk á 9 mínútum í leik gegn [[VfL Wolfsburg]] þar sem hann kom inn á sem varamaður. Á tímabilinu 2016-2017 skoraði hann 30 mörk; var markahæstur í deildinni og var valinn leikmaður tímabilsins í Bundesliga. Tímabilið 2019-2020 varð hann markahæstur í Bundesliga og var það í fjórða skipti sem hann hlaut þann heiður. Lewandowski hlaut UEFA verðlaun sem leikmaður tímabilsins 2019-2020. Þá skoraði hann 55 mörk í 47 leikjum. Hann þótti líklegur til að hneppa [[Ballon d'Or]] en þeim var aflýst vegna [[COVID-19]]. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/54375836 Uefa awards: Bayern Munich's Robert Lewandowski wins men's Player of the Year] BBC, skoðað 1. okt, 2020</ref> Hann hlaut einnig verðlaun FIFA sem leikmaður ársins 2020. <ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/55354762 BBC News - Best Fifa Football Awards 2020: Robert Lewandowski wins best men's player of the year] BBC, skoðað 17/12 2020. </ref> Í lokaleik tímabilsins 2020-2021 skoraði hann á síðustu mínútunni í 5-2 sigri á Augsburg. Hann sló þar með tæpt 50 ára met [[Gerd Müller]]s og náði 41 marki skoruðu á einu tímabili í Bundesliga. Í byrjun næsta tímabils náði hann 300. marki sínu fyrir Bayern og það 300. í Bundesliga. Hann sló svo aftur met Mullers þegar hann skoraði 43 mörk í deildinni á einu ári. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/59702618 Lewandowski breaks Mullers record]BBC Sport</ref> Í maí 2022 tilkynnti Lewandowski að tími sinn hjá Bayern væri búinn. Hann var orðaður við Barcelona, PSG og Chelsea. == FC Barcelona == Í júlí 2022 gerði Lewandowski 4 ára samning við [[FC Barcelona]] fyrir 50 milljón evrur.<ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/61673534 BBC News - Robert Lewandowski: Barcelona agree deal with Bayern Munich for 50m euros] BBC, sótt 19/7 2022</ref> Hann skoraði þrennu í fyrsta meistaradeildarleik sínum fyrir félagið. Lewandowski vann La Liga á sínu fyrsta tímabili fyrir félagið og varð markahæstur í deildinni. Lewandowski yfirgaf Barcelona sumarið 2026 og hafði þá unnið þrjá deildartitla á fjórum árum með félaginu. <ref>[https://m.fotbolti.net/news/16-05-2026/lewandowski-yfirgefur-barcelona-i-sumar-stadfest Lewandowski yfirgefur Barcelona í sumar (Staðfest)] Fótbolti.net, sótt 16. maí 2026</ref> ==Landslið== Lewandowski hefur spilað með landsliði Póllands frá 2008. Hann hefur verið valinn pólskur leikmaður ársins níu sinnum. ==Tenglar== *[http://www.90minut.pl/kariera.php?id=7835 90minut.pl] *[https://www.transfermarkt.pl/robert-lewandowski/profil/spieler/38253 transfermarkt.pl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190722130840/https://www.transfermarkt.pl/robert-lewandowski/profil/spieler/38253 |date=2019-07-22 }} *[https://www.national-football-teams.com/player/27416/Robert_Lewandowski.html national-football-teams.com] ==Heimild== {{commonscat|Robert Lewandowski}} * {{wpheimild|tungumál= en|titill= Robert Lewandowski|mánuðurskoðað= 4. maí|árskoðað= 2018 }} ==Tilvísanir== {{stubbur|æviágrip}} {{fe|1988|Lewandowski, Robert}} {{DEFAULTSORT:Lewandowski, Robert }} [[Flokkur:Pólskir knattspyrnumenn]] r21k2v48ktssamf6h3r6bl1dz5y8pt1 Theobald von Bethmann-Hollweg 0 144468 1964239 1918193 2026-05-25T15:26:13Z TKSnaevarr 53243 1964239 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Theobald von Bethmann-Hollweg | mynd = Theobald von Bethmann Hollweg by E. Bieber.jpg | myndatexti1 =Bethmann-Hollweg árið 1914. | titill= [[Kanslari Þýskalands]] | stjórnartíð_start = [[14. júní]] [[1909]] | stjórnartíð_end = [[13. júlí]] [[1917]] | einvaldur = [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálmur 2.]] | forveri = [[Bernhard von Bülow]] | eftirmaður =[[Georg Michaelis]] | fæðingarnafn = Theobald Theodor Friedrich Alfred von Bethmann-Hollweg | fæddur = [[29. nóvember]] [[1856]] | fæðingarstaður = [[Hohenfinow]], [[Prússland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1921|1|1|1856|11|29}} | starf = Stjórnmálamaður | maki = Martha von Pfuel |undirskrift = Theobald von Bethmann Hollweg Signatur.png }} '''Theobald Theodor Friedrich Alfred von Bethmann-Hollweg''' (29. nóvember 1856 – 1. janúar 1921) var þýskur stjórnmálamaður sem var [[Kanslari Þýskalands|kanslari þýska keisaraveldisins]] frá 1909 til 1917. Sem kanslari beitti Bethmann-Hollweg sér fyrir bættu sambandi Þjóðverja við Breta en honum tókst þó ekki að koma í veg fyrir að ríkin tvö lentu í stríði þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] braust út árið 1914. Þegar leið á styrjöldina sviptu [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari]] og síðar hershöfðingjarnir [[Paul von Hindenburg]] og [[Erich Ludendorff]] Bethmann-Hollweg og borgaralega ríkisstjórn hans flestum völdum. Svo fór að árið 1917 kröfðust Hindenburg og Ludendorff, sem þá höfðu tekið við flestum völdum í Þýskalandi, afsagnar Bethmann-Hollweg úr kanslaraembættinu. ==Æviágrip== Theobald von Bethmann-Hollweg fæddist í bænum [[Hohenfinow]] í [[Brandenborg]] til [[Prússland|prússneskrar]] aðalsfjölskyldu. Hann gekk í heimavistarskóla í [[Pforta]] og í háskólana í [[Strassborg]], [[Leipzig]] og [[Berlín]]. Hann gekk í prússnesku stjórnsýsluna árið 1882 og varð forseti Brandenborgarsýslu árið 1899. Hann var innanríkisráðherra Prússlands frá 1905 til 1907 og innanríkisráðherra [[Þýska keisaraveldið|þýska keisaraveldisins]] frá 1907 til 1909. Þegar kanslarinn [[Bernhard von Bülow]] sagði af sér árið 1909 var Bethmann-Hollweg útnefndur til að taka við af honum.<ref name=ísafold>{{Cite news |title=Kanslaraskiptin á Þýskalandi, v. Bülow – v. Bethmann-Hollweg |date=28. júlí 1909|accessdate=6. júní 2018|publisher=''[[Ísafold]]''|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3949344}}</ref> Sem kanslari reyndi Bethmann-Hollweg að bæta samskiptin við [[Bretland]] og hægja á hafvígbúnaðarkapphlaupi ríkjanna. Honum tókst ekki að bæta samband ríkjanna að ráði, ekki síst vegna andstöðu þýska flotaforingjans [[Alfred von Tirpitz|Alfreds von Tirpitz]] gegn áætlunum kanslarans. Eftir að [[Frans Ferdinand]] erkihertogi var myrtur í Sarajevó þann 28. júní 1914 átti Bethmann-Hollweg þátt í því að lofa [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríkismönnum]] skilyrðislausum stuðningi Þjóðverja í stríði við [[Serbía|Serbíu]]. Utanríkisráðherra Bretlands, Sir [[Edward Grey]], hafði boðist til að gerast milliliður í friðarviðræðum Serba og Austurríkismanna í kjölfar morðsins en Bethmann-Hollweg vildi ólmur að Austurríkismenn færu í stríð gegn Serbíu. Því gerði hann breytingar á bréfum Grey til þýsku ríkisstjórnarinnar og strokaði út setningu þar sem Grey ráðlagði Þjóðverjum að koma í veg fyrir að Austurríkismenn tækju „glannalega stefnu“ gegn Serbum.<ref>Fritz Fischer: ''Griff nach der Weltmacht: Die Kriegzielpolitik des kaiserlichen Deutschland 1914–1918''. Frankfurt am Main 1961, bls. 71.</ref> Austurríkismenn lýstu yfir stríði gegn Serbum þann 28. júlí 1914. Í kjölfarið bjuggust [[Rússneska keisaradæmið|Rússar]] til þess að fara í stríð gegn Austurríki til að hjálpa Serbum og Þjóðverjar lýstu síðan yfir stríði gegn Rússum og bandamönnum þeirra í [[Þriðja franska lýðveldið|Frakkland]]i. Í samræmi við [[Schlieffen-áætlunin|Schlieffen-áætlunina]] réðust Þjóðverjar á Frakkland í gegnum [[Belgía|Belgíu]], en með þessu rufu þeir samning sem gerður hafði verið við Bretland um hlutleysi Belgíu og Bretar lýstu í kjölfarið yfir stríði gegn Þjóðverjum. Bethmann-Hollweg, sem hafði lengi reynt að vingast við Breta, sagðist gáttaður yfir því að þeir skyldu fara í stríð gegn Þýskalandi út af „pappírssnifsi“ (''ein fetzen Papier'').<ref>Theobald von Bethmann Hollweg: ''Betrachtungen zum Weltkriege. 2. Teil: Während des Krieges''. Berlín 1921, bls. 180.</ref> Eftir því sem stríðið dróst á langinn færðust æ meiri völd úr höndum ríkisstjórnarinnar til miðstjórnar hersins. Bethmann-Hollweg lenti upp á kant við yfirmenn hersins, hershöfðingjana [[Paul von Hindenburg]] og [[Erich Ludendorff]], sérstaklega vegna mótmæla sinna gegn notkun óhamins kafbátahernaðar á Atlantshafi. Svo fór að þann 12. júlí 1917 kröfðust Hindenburg og Ludendorff afsagnar kanslarans við [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálm keisara]].<ref>Franz Sontag, ''Deutsche Reichspolitik seit 14. Juli 1909.'', 1916; Eberhard von Vietsch, ''Bethmann Hollweg. Staatsmann zwischen Macht und Ethos'' (= Schriften des Bundesarchivs, t. 18, Boppard, Boldt, 1969.</ref> Bethmann-Hollweg neyddist til að segja af sér þann 13. júlí. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Bernhard von Bülow]] | titill=[[Kanslari Þýskalands]] | frá=[[14. júní]] [[1909]] | til=[[13. júlí]] [[1917]] | eftir=[[Georg Michaelis]]}} {{töfluendir}} {{Kanslarar Þýskalands}} {{fde|1856|1921|Bethmann-Hollweg, Theobald}} {{DEFAULTSORT:Bethmann-Hollweg, Theobald}} [[Flokkur:Kanslarar Þýskalands]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Varakanslarar Þýskalands]] [[Flokkur:Þýskt aðalsfólk]] 902thkmaj9afbuvh2km8v62q4xztroo Funi (hljómsveit) 0 148875 1964212 1626419 2026-05-25T12:52:52Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964212 wikitext text/x-wiki '''Funi''' er hljómsveit hjónanna [[Chris Foster]] og [[Bára Grímsdóttir|Báru Grímsdóttur]]. Þau spila þjóðlög frá Íslandi og Englandi á ýmis hljóðfæri eins og kantele, [[langspil]], [[Íslensk fiðla|íslenska fiðlu]] og [[gítar]]. <ref>{{Cite web |url=https://www.ismus.is/i/group/uid-ad7e6c09-83a2-4d7e-8425-44609819d118 |title=Geymd eintak |access-date=2019-02-06 |archive-date=2019-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113171915/https://www.ismus.is/i/group/uid-ad7e6c09-83a2-4d7e-8425-44609819d118 |url-status=dead }}</ref> <ref>https://nordichouse.is/event/arctic-concerts-a-fimmtudogum-i-sumar-2/</ref> ==Tilvísanir== [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] o8tuoexnfnrhqrn0wygzgiaqm50i67o Module:Webarchive/data 828 149711 1964261 1722172 2026-05-25T17:42:07Z Snævar 16586 uppfæra frá ensku 1964261 Scribunto text/plain --[[--------------------------< C O N F I G U R A T I O N >---------------------------------------------------- global configuration settings ]] local config = { maxurls = 10, -- Max number of URLs allowed. tname = 'Webarchive', -- name of calling template. Change if template rename. verifydates = true, -- See documentation. Set false to disable. } --[[--------------------------< U N C A T E G O R I Z E D _ N A M E S P A C E S >------------------------------ List of namespaces that should not be included in citation error categories. Note: Namespace names should use underscores instead of spaces. ]] local uncategorized_namespaces = { -- same list as specified at [[Module:Citation/CS1/Configuration]] ['User']=true, ['Talk']=true, ['User_talk']=true, ['Wikipedia_talk']=true, ['File_talk']=true, ['Template_talk']=true, ['Help_talk']=true, ['Category_talk']=true, ['Portal_talk']=true, ['Book_talk']=true, ['Draft_talk']=true, ['Module_talk']=true, ['MediaWiki_talk']=true, } local uncategorized_subpages = {'/[Ss]andbox', '/[Tt]estcases'}; -- list of Lua patterns found in page names of pages we should not categorize local excepted_pages = { -- these pages will be categorized if set true; set to nil to disable ['Module talk:Webarchive/testcases'] = true, -- test cases pages used during development ['Template:Webarchive/testcases/Production'] = true, } --[[--------------------------< C A T E G O R I E S >---------------------------------------------------------- this is a table of all categories supported by Module:Webarchive ]] local categories = { archiveis = '', error = '', other = '', unknown = '', warning = '', wayback = '', webcite = '', } --[[--------------------------< P R E F I X E S >-------------------------------------------------------------- used only with serviceName(), this table holds the two generic tail-text prefixes specified by services['<service name>'][1] ]] local prefixes = { at = 'í', atthe = 'í', } --[=[-------------------------< S E R V I C E S >-------------------------------------------------------------- this is a table of tables for archive services. Each service table has: [1]=prefix; may be boolean true or false, or text string where: true indicates that the prefix is taken from prefixes.atthe false indicates that the prefix is taken from prefixes.at 'text string' is used in lieu of the typical 'at' or 'at the' prefix [2]=wikilink target article that describes the service; set to nil if not used [3]=wikilink label; the label in [[target|label]]; set to nil if not used; when there is not article ([2] is nil) use this to name the service; see wikiwix in the table [4]=service ID; set to nil if not used [5]=tracking category key from the categories table; set to nil if not used [6]=postfix; text string to be appended at the end of the tail string - see webarchive.loc.gov in the table ]=] local services = { ['archive.ec'] = {false, 'Archive.today', nil, 'archiveis'}, ['archive.fo'] = {false, 'Archive.today', nil, 'archiveis'}, ['archive.is'] = {false, 'Archive.today', nil, 'archiveis'}, ['archive.li'] = {false, 'Archive.today', nil, 'archiveis'}, ['archive.md'] = {false, 'Archive.today', nil, 'archiveis'}, ['archive.org'] = {true, 'Wayback Machine', nil, 'wayback'}, ['archive.ph'] = {false, 'Archive.today', nil, 'archiveis'}, ['archive.today'] = {false, 'Archive.today', nil, 'archiveis'}, ['archive.vn'] = {false, 'Archive.today', nil, 'archiveis'}, ['archive-it.org'] = {false, 'Archive-It', nil, 'archiveit'}, ['arquivo.pt'] = {true, nil, 'Portúgalska vefssafnið'}, ['bibalex.org'] = {false, 'Bibliotheca Alexandrina#Internet Archive partnership', 'Bibliotheca Alexandrina'}, ['collectionscanada'] = {true, 'Vefsafn Kanadísku ríkisstjórnarinnar'}, ['conifer.rhizome.org'] = {false, 'Rhizome_(organization)#Digital_Preservation_Program', 'Conifer Rhizome'}, ['europarchive.org'] = {true, 'Landsbókasafn Írlands'}, ['freezepage.com'] = {false, nil, 'Freezepage'}, ['ghostarchive.org'] = {false, nil, 'Ghost Archive'}, ['haw.nsk'] = {true, 'Croatian Web Archive (HAW)'}, ['langzeitarchivierung.bib-bvb.de'] = {false, 'Bavarian State Library'}, ['loc.gov'] = {true, 'Library of Congress'}, ['megalodon.jp'] = {false, 'Megalodon (website)', 'megalodon.jp', 'megalodon'}, ['nationalarchives.gov.uk'] = {true, 'Vefsafn Bresku ríkisstjórnarinnar'}, ['nlb.gov.sg'] = {false, 'Vefssafn Singapúr'}, ['pandora.nla.gov.au'] = {false, 'Pandora Archive'}, ['parliament.uk'] = {true, 'Vefsafn Breska þingsins'}, ['perma.cc'] = {false, 'Perma.cc'}, ['perma-archives.cc'] = {false, 'Perma.cc'}, ['proni.gov'] = {true, 'Public Record Office of Northern Ireland'}, ['screenshots.com'] = {false, nil, 'Screenshots'}, ['stanford.edu'] = {true, 'Háskólabókasafn Standford háskóla', 'Stanford Web Archive'}, ['timetravel.mementoweb.org'] = {false, 'Memento Project'}, ['uni-lj.si'] = {true, nil, 'Vefsafn Slóveníu'}, ['veebiarhiiv.digar.ee'] = {true, nil, 'Vefsafn Eistlands'}, ['vefsafn.is'] = {true, 'Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn', 'Landsbókasafni Íslands – Háskólabókasafni'}, ['webarchive.bac-lac.gc.ca'] = {false, 'Library and Archives Canada'}, ['webarchive.loc.gov'] = {true, 'Library of Congress', nil, 'locwebarchives', nil, 'Web Archives'}, ['webarchive.org.uk'] = {true, 'UK Web Archive'}, ['webcache.googleusercontent.com'] = {false, nil, 'Google Cache'}, ['webcitation.org'] = {false, 'WebCite', nil, 'webcite'}, ['webharvest.gov'] = {true, 'National Archives and Records Administration'}, ['webrecorder.io'] = {false, 'webrecorder.io'}, ['wikiwix.com'] = {false, nil, 'Wikiwix'}, ['yorku.ca'] = {false, 'York University Libraries', 'York University Digital Library'}, } --[[--------------------------< S T A T I C T E X T >-------------------------------------------------------- for internationalzation ]] local s_text = { addlarchives = 'Additional archives', addlpages = 'Additional pages archived&nbsp;on', -- TODO why the &nbsp; there? replace with regular space? Archive_index = 'Archive index', Archived = 'Geymt', archived = 'geymt', archive = 'skjalageymsla', Page = 'Bls', deprecated = '[[:en:Wikipedia:Archive.today guidance|Deprecated link]].' } --[[--------------------------< E R R _ W A R N _ M S G S >---------------------------------------------------- these tables hold error and warning message text ]] local err_warn_msgs = { date_err = '(Date error)', -- decodeWebciteDate, decodeWaybackDate, decodeArchiveisDate date_miss = '(Date missing)', -- parseExtraArgs deprecated = '(Error: Deprecated archiving service)', -- See [[Wikipedia:Archive.today guidance]] ts_short = '(Timestamp date length)', -- decodeWaybackDate timestamp less than 8 digits ts_date = '(Timestamp date invalid)', -- decodeWaybackDate timestamp not a valid date unknown_url = '(Error: unknown archive URL)', -- serviceName unnamed_params = '(Positional parameters ignored)', --warnings mismatch = '<sup>(Date mismatch)</sup>', -- webarchive ts_len = '<sup>(Timestamp length)</sup>', -- decodeWaybackDate, decodeArchiveisDate timestamp not 14 digits ts_cal = '<sup>(Calendar)</sup>', -- decodeWaybackDate timestamp has trailing splat } local crit_err_msgs = { -- critical error messages conflicting = 'Conflicting |$1= and |$2=', empty = 'Empty url', -- iabot1 = 'https://web.http', -- TODO: these iabot bugs perportedly fixed; removing these causes lua script error -- iabot2 = 'Invalid URL', -- at Template:Webarchive/testcases/Production; resolve that before deleting these messages invalid_url = 'Invalid URL', ts_nan = 'Timestamp not a number', unknown = 'Unknown problem. Please report on template talk page', } --[[--------------------------< D A T E I N T E R N A T I O N A L I Z A T I O N >---------------------------- these tables hold data that is used when converting date formats from non-English languages (because mw.language.getContentLanguage:formatDate() doesn't understand non-English month names) ]] local month_num = { -- retain English language names even though they may not be strictly required on the local wiki ['January'] = 1, ['February'] = 2, ['March'] = 3, ['April'] = 4, ['May'] = 5, ['June'] = 6, ['July'] = 7, ['August'] = 8, ['September'] = 9, ['October'] = 10, ['November'] = 11, ['December'] = 12, ['Jan'] = 1, ['Feb'] = 2, ['Mar'] = 3, ['Apr'] = 4, ['May'] = 5, ['Jun'] = 6, ['Jul'] = 7, ['Aug'] = 8, ['Sep'] = 9, ['Oct'] = 10, ['Nov'] = 11, ['Dec'] = 12, -- add local wiki month-names to number translation here -- [''] = 1, [''] = 2, [''] = 3, [''] = 4, [''] = 5, [''] = 6, [''] = 7, [''] = 8, [''] = 9, [''] = 10, [''] = 11, [''] = 12, }; -- when the local wiki uses non-western digits in dates, local wiki digits must be -- translated to western digits; lua only understands western digits local digits = { -- use this table to aid translation -- [''] = 0, [''] = 1, [''] = 2, [''] = 3, [''] = 4, [''] = 5, [''] = 6, [''] = 7, [''] = 8, [''] = 9, -- fill these table indexes with local digits enable = false -- set to true to enable local-digit to western-digit translation }; --[[--------------------------< P A R A M E T E R I N T E R N A T I O N A L I Z A T I O N >------------------ this table holds tables of parameter names and their non-English aliases. In the enum_params table '#' is a single character placeholder for 1 or more digit characters parameter names in this table shall be lowercase ]] local params = { ['url'] = {'url'}, ['date'] = {'date', 'datum'}, ['title'] = {'title', 'titel'}, ['nolink'] = {'nolink'}, ['format'] = {'format'} } local enum_params = { ['url#'] = {'url#'}, ['date#'] = {'date#', 'datum#'}, ['title#'] = {'title#', 'titel#'}, } local format_vals = { -- |format= accepts two values; add local language variants here ['addlpages'] = {'addlpages'}, ['addlarchives'] = {'addlarchives'}, } --[[--------------------------< E X P O R T E D T A B L E S >------------------------------------------------ ]] return { categories = categories, config = config, crit_err_msgs = crit_err_msgs, digits = digits, enum_params = enum_params, err_warn_msgs = err_warn_msgs, excepted_pages = excepted_pages, format_vals = format_vals, month_num = month_num, params = params, prefixes = prefixes, services = services, s_text = s_text, uncategorized_namespaces = uncategorized_namespaces, uncategorized_subpages = uncategorized_subpages, } io7gm0gm5vc9qfaz7j5oqap4qxmysho Module:Webarchive 828 149712 1964262 1848405 2026-05-25T17:42:09Z Snævar 16586 uppfæra frá ensku 1964262 Scribunto text/plain --[[ ---------------------------------- Lua module implementing the {{webarchive}} template. A merger of the functionality of three templates: {{wayback}}, {{webcite}} and {{cite archives}} ]] --[[--------------------------< D E P E N D E N C I E S >------------------------------------------------------ ]] require('strict'); local getArgs = require ('Module:Arguments').getArgs; --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- ]] local categories = {}; -- category names local config = {}; -- global configuration settings local digits = {}; -- for i18n; table that translates local-wiki digits to western digits local err_warn_msgs = {}; -- error and warning messages local excepted_pages = {}; local month_num = {}; -- for i18n; table that translates local-wiki month names to western digits local prefixes = {}; -- service provider tail string prefixes local services = {}; -- archive service provider data from local s_text = {}; -- table of static text strings used to build final rendering local uncategorized_namespaces = {}; -- list of namespaces that we should not categorize local uncategorized_subpages = {}; -- list of subpages that should not be categorized --[[--------------------------< P A G E S C O P E I D E N T I F I E R S >---------------------------------- ]] local non_western_digits; -- boolean flag set true when data.digits.enable is true local this_page = mw.title.getCurrentTitle(); local track = {}; -- Associative array to hold tracking categories local ulx = {}; -- Associative array to hold template data --[[--------------------------< S U B S T I T U T E >---------------------------------------------------------- Populates numbered arguments in a message string using an argument table. ]] local function substitute (msg, args) return args and mw.message.newRawMessage (msg, args):plain() or msg; end --[[--------------------------< tableLength >----------------------- Given a 1-D table, return number of elements ]] local function tableLength(T) local count = 0 for _ in pairs(T) do count = count + 1 end return count end --[=[-------------------------< M A K E _ W I K I L I N K >---------------------------------------------------- Makes a wikilink; when both link and display text is provided, returns a wikilink in the form [[L|D]]; if only link is provided, returns a wikilink in the form [[L]]; if neither are provided or link is omitted, returns an empty string. ]=] local function make_wikilink (link, display, no_link) if nil == no_link then if link and ('' ~= link) then if display and ('' ~= display) then return table.concat ({'[[', link, '|', display, ']]'}); else return table.concat ({'[[', link, ']]'}); end end return display or ''; -- link not set so return the display text else -- no_link if display and ('' ~= display) then -- if there is display text return display; -- return that else return link or ''; -- return the target article name or empty string end end end --[[--------------------------< createTracking >----------------------- Return data in track[] ie. tracking categories ]] local function createTracking() if not excepted_pages[this_page.fullText] then -- namespace:title/fragment is allowed to be categorized (typically this module's / template's testcases page(s)) if uncategorized_namespaces[this_page.nsText] then return ''; -- this page not to be categorized so return empty string end for _,v in ipairs (uncategorized_subpages) do -- cycle through page name patterns if this_page.text:match (v) then -- test page name against each pattern return ''; -- this subpage type not to be categorized so return empty string end end end local out = {}; if tableLength(track) > 0 then for key, _ in pairs(track) do -- loop through table table.insert (out, make_wikilink (key)); -- and convert category names to links end end return table.concat (out); -- concat into one big string; empty string if table is empty end --[[--------------------------< inlineError >----------------------- Critical error. Render output completely in red. Add to tracking category. This function called as the last thing before abandoning this module ]] local function inlineError (msg, args) track[categories.error] = 1 return table.concat ({ '<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">Error in ', -- open the error message span config.tname, -- insert the local language template name ' template: ', substitute (msg, args), -- insert the formatted error message '.</span>', -- close the span createTracking() -- add the category }) end --[[--------------------------< inlineRed >----------------------- Render a text fragment in red, such as a warning as part of the final output. Add tracking category. ]] local function inlineRed(msg, trackmsg) if trackmsg == "warning" then track[categories.warning] = 1; elseif trackmsg == "error" then track[categories.error] = 1; end return '<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">' .. msg .. '</span>' end --[[--------------------------< base62 >----------------------- Convert base-62 to base-10 Credit: https://de.wikipedia.org/wiki/Modul:Expr ]] local function base62( value ) local r = 1 -- default return value is input value is malformed if value:match ('%W') then -- value must only be in the set [0-9a-zA-Z] return; -- nil return when value contains extraneous characters end local n = #value -- number of characters in value local k = 1 local c r = 0 for i = n, 1, -1 do -- loop through all characters in value from ls digit to ms digit c = value:byte( i, i ) if c >= 48 and c <= 57 then -- character is digit 0-9 c = c - 48 elseif c >= 65 and c <= 90 then -- character is ascii a-z c = c - 55 else -- must be ascii A-Z c = c - 61 end r = r + c * k -- accumulate this base62 character's value k = k * 62 -- bump for next end -- for i return r end --[[--------------------------< D E C O D E _ D A T E >-------------------------------------------------------- Given a date string, return it in iso format along with an indicator of the date's format. Except that month names must be recognizable as legitimate month names with proper capitalization, and that the date string must match one of the recognized date formats, no error checking is done here; return nil else ]] local function decode_date (date_str) local patterns = { ['dmy'] = {'^(%d%d?) +([^%s%d]+) +(%d%d%d%d)$', 'd', 'm', 'y'}, -- %a does not recognize unicode combining characters used by some languages ['mdy'] = {'^([^%s%d]+) (%d%d?), +(%d%d%d%d)$', 'm', 'd', 'y'}, ['ymd'] = {'^(%d%d%d%d) +([^%s%d]+) (%d%d?)$', 'y', 'm', 'd'}, -- not mos compliant at en.wiki but may be acceptible at other wikis }; local t = {}; if non_western_digits then -- this wiki uses non-western digits? date_str = mw.ustring.gsub (date_str, '%d', digits); -- convert this wiki's non-western digits to western digits end if date_str:match ('^%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d$') then -- already an iso format date, return western digits form return date_str, 'iso'; end for k, v in pairs (patterns) do local c1, c2, c3 = mw.ustring.match (date_str, patterns[k][1]); -- c1 .. c3 are captured but we don't know what they hold if c1 then -- set on match t = { -- translate unspecified captures to y, m, and d [patterns[k][2]] = c1, -- fill the table of captures with the captures [patterns[k][3]] = c2, -- take index names from src_pattern table and assign sequential captures [patterns[k][4]] = c3, }; if month_num[t.m] then -- when month not already a number t.m = month_num[t.m]; -- replace valid month name with a number else return nil, 'iso'; -- not a valid date form because month not valid end return mw.ustring.format ('%.4d-%.2d-%.2d', t.y, t.m, t.d), k; -- return date in iso format end end return nil, 'iso'; -- date could not be decoded; return nil and default iso date end --[[--------------------------< makeDate >----------------------- Given year, month, day numbers, (zero-padded or not) return a full date in df format where df may be one of: mdy, dmy, iso, ymd on entry, year, month, day are presumed to be correct for the date that they represent; all are required in this module, makeDate() is sometimes given an iso-format date in year: makeDate (2018-09-20, nil, nil, df) this works because table.concat() sees only one table member ]] local function makeDate (year, month, day, df) local format = { ['dmy'] = 'j F Y', ['mdy'] = 'F j, Y', ['ymd'] = 'Y F j', ['iso'] = 'Y-m-d', }; local date = table.concat ({year, month, day}, '-'); -- assemble year-initial numeric-format date (zero padding not required here) if non_western_digits then -- this wiki uses non-western digits? date = mw.ustring.gsub (date, '%d', digits); -- convert this wiki's non-western digits to western digits end return mw.getContentLanguage():formatDate (format[df], date); end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ D A T E >---------------------------------------------------- Returns true if date is after 31 December 1899 (why is 1900 the min year? shouldn't the internet's date-of-birth be min year?), not after today's date, and represents a valid date (29 February 2017 is not a valid date). Applies Gregorian leapyear rules. all arguments are required ]] local function is_valid_date (year, month, day) local days_in_month = {31, 28, 31, 30, 31, 30, 31, 31, 30, 31, 30, 31}; local month_length; local y, m, d; if not year or '' == year or not month or '' == month or not day or '' == day then return false; -- something missing end y = tonumber (year); m = tonumber (month); d = tonumber (day); -- year and month are within bounds TODO: 1900? if y < 1900 or m < 1 or m > 12 then return false; end if (m==2) then -- if February month_length = 28; -- then 28 days unless if (0==(y%4) and (0~=(y%100) or 0==(y%400))) then -- is a leap year? month_length = 29; -- if leap year then 29 days in February end else month_length=days_in_month[m]; end if 1 > d or month_length < d then -- day is within bounds return false; end -- date parts represent a valid date -- confirm that it is less than or equal to today -- -- Optimization: Avoid using os.time(), which changes every second. -- Optimization: Avoid checking today.day, which changes every day, unless needed (same year/month). -- https://phabricator.wikimedia.org/T416616 local today = os.date ('*t'); if ((y > today.year) or (y == today.year and m > today.month) or (y == today.year and m == today.month and d > today.day)) then return false; end return true; end --[[--------------------------< decodeWebciteDate >----------------------- Given a URI-path to Webcite (eg. /67xHmVFWP) return the encoded date in df format returns date string in df format - webcite date is a unix timestamp encoded as bae62 or the string 'query' ]] local function decodeWebciteDate(path, df) local dt = {}; local decode; dt = mw.text.split(path, "/") -- valid URL formats that are not base62 -- http://www.webcitation.org/query?id=1138911916587475 -- http://www.webcitation.org/query?url=http..&date=2012-06-01+21:40:03 -- http://www.webcitation.org/1138911916587475 -- http://www.webcitation.org/cache/73e53dd1f16cf8c5da298418d2a6e452870cf50e -- http://www.webcitation.org/getfile.php?fileid=1c46e791d68e89e12d0c2532cc3cf629b8bc8c8e if dt[2]:find ('query', 1, true) or dt[2]:find ('cache', 1, true) or dt[2]:find ('getfile', 1, true) or tonumber(dt[2]) then return 'query'; end decode = base62(dt[2]); -- base62 string -> exponential number if not decode then return nil; -- nil return when dt[2] contains characters not in %w end dt = os.date('*t', string.format("%d", decode):sub(1,10)) -- exponential number -> text -> first 10 characters (a unix timestamp) -> a table of date parts decode = makeDate (dt.year, dt.month, dt.day, 'iso'); -- date comparisons are all done in iso format with western digits if non_western_digits then -- this wiki uses non-western digits? decode = mw.ustring.gsub (decode, '%d', digits); -- convert this wiki's non-western digits to western digits end return decode; end --[[--------------------------< decodeWaybackDate >----------------------- Given a URI-path to Wayback (eg. /web/20160901010101/http://example.com ) or Library of Congress Web Archives (eg. /all/20160901010101/http://example.com) or UK Government Web Archive (eg. /ukgwa/20160901010101/http://example.com or /tna/20160901010101/http://example.com) return the formatted date eg. "September 1, 2016" in df format Handle non-digits in snapshot ID such as "re_" and "-" and "*" returns two values: first value is one of these: valid date string in df format - wayback date is valid (including the text string 'index' when date is '/*/') empty string - wayback date is malformed (less than 8 digits, not a valid date) nil - wayback date is '/save/' or otherwise not a number second return value is an appropriate 'message' may or may not be formatted ]] local function decodeWaybackDate(path, df) local msg, snapdate; snapdate = path:gsub ('^/web/', ''):gsub ('^/all/', ''):gsub ('^/ukgwa/', ''):gsub ('^/tna/', ''):gsub ('^/', ''); -- remove leading /web/, /all/, /ukgwa/, /tna/, or / snapdate = snapdate:match ('^[^/]+'); -- get timestamp if snapdate == "*" then -- eg. /web/*/http.., etc. return 'index'; -- return indicator that this url has an index date end snapdate = snapdate:gsub ('%a%a_%d?$', ''):gsub ('%-', ''); -- from date, remove any trailing "re_", dashes msg = ''; if snapdate:match ('%*$') then -- a trailing '*' causes calendar display at archive .org snapdate = snapdate:gsub ('%*$', ''); -- remove so not part of length calc later msg = inlineRed (err_warn_msgs.ts_cal, 'warning'); -- make a message end if not tonumber(snapdate) then return nil, 'ts_nan'; -- return nil (fatal error flag) and message selector end local dlen = snapdate:len(); if dlen < 8 then -- we need 8 digits TODO: but shouldn't this be testing for 14 digits? return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_short, 'error'); -- return empty string and error message end local year, month, day = snapdate:match ('(%d%d%d%d)(%d%d)(%d%d)'); -- no need for snapdatelong here if not is_valid_date (year, month, day) then return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_date, 'error'); -- return empty string and error message end snapdate = table.concat ({year, month, day}, '-'); -- date comparisons are all done in iso format if 14 == dlen then return snapdate, msg; -- return date with message if any else return snapdate, msg .. inlineRed (err_warn_msgs.ts_len, 'warning'); -- return date with warning message(s) end end --[[--------------------------< decodeArchiveisDate >----------------------- Given an Archive.is "long link" URI-path (e.g. /2016.08.28-144552/http://example.com) return the date in df format (e.g. if df = dmy, return 28 August 2016) Handles "." and "-" in snapshot date, so 2016.08.28-144552 is same as 20160828144552 returns two values: first value is one of these: valid date string in df format - archive.is date is valid (including the text string 'short link' when url is the short form) empty string - wayback date is malformed (not a number, less than 8 digits, not a valid date) nil - wayback date is '/save/' second return value is an appropriate 'message' may or may not be formatted ]] local function decodeArchiveisDate(path, df) local snapdate if path:match ('^/%w+$') then -- short form url path is '/' followed by some number of base 62 digits and nothing else return "short link" -- e.g. http://archive.is/hD1qz end snapdate = mw.text.split (path, '/')[2]:gsub('[%.%-]', ''); -- get snapshot date, e.g. 2016.08.28-144552; remove periods and hyphens local dlen = string.len(snapdate) if dlen < 8 then -- we need 8 digits TODO: but shouldn't this be testing for 14 digits? return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_short, 'error'); -- return empty string and error message end local year, month, day = snapdate:match ('(%d%d%d%d)(%d%d)(%d%d)'); -- no need for snapdatelong here if not is_valid_date (year, month, day) then return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_date, 'error'); -- return empty string and error message end snapdate = table.concat ({year, month, day}, '-'); -- date comparisons are all done in iso format if 14 == dlen then return snapdate; -- return date else return snapdate, inlineRed (err_warn_msgs.ts_len, 'warning'); -- return date with warning message end end --[[--------------------------< decodeMegalodonDate >----------------------- Given a Megalodon.jp URI-path (e.g. /2016-0828-1445-52/http://example.com) return the date in df format (e.g. if df = dmy, return 28 August 2016) Handles "-" in snapshot date, so 2016-0828-1445-52 is same as 20160828144552 returns two values: first value is one of these: valid date string in df format - megalodon.jp date is valid (including the text string 'index' when the url path is /?url=) empty string - megalodon.jp date is malformed (not a number, less than 8 digits, not a valid date) second return value is an appropriate 'message' may or may not be formatted ]] local function decodeMegalodonDate(path, df) local snapdate if path:match ('^/%?url=') then -- short form url path is '/' followed by some number of base 62 digits and nothing else return 'index' -- e.g. http://archive.is/hD1qz end snapdate = mw.text.split (path, '/')[2]:gsub('[%-]', ''); -- get snapshot date, e.g. 2016-0828-1445-52; remove hyphens local dlen = string.len(snapdate) if dlen < 8 then -- we need 8 digits TODO: but shouldn't this be testing for 14 digits? return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_short, 'error'); -- return empty string and error message end local year, month, day = snapdate:match ('(%d%d%d%d)(%d%d)(%d%d)'); -- no need for snapdatelong here if not is_valid_date (year, month, day) then return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_date, 'error'); -- return empty string and error message end snapdate = table.concat ({year, month, day}, '-'); -- date comparisons are all done in iso format if 14 == dlen then return snapdate; -- return date else return snapdate, inlineRed (err_warn_msgs.ts_len, 'warning'); -- return date with warning message end end --[[--------------------------< serviceName >----------------------- Given a domain extracted by mw.uri.new() (eg. web.archive.org) set tail string and service ID ]] local function serviceName(host, no_link) local tracking; local index; host = host:lower():gsub ('^web%.(.+)', '%1'):gsub ('^www%.(.+)', '%1'); -- lowercase, remove web. and www. subdomains if services[host] then index = host; else for k, _ in pairs (services) do if host:find ('%f[%a]'..k:gsub ('([%.%-])', '%%%1')) then index = k; break; end end end if index then local out = {''}; -- empty string in [1] so that concatenated result has leading single space ulx.url1.service = services[index][4] or 'other'; tracking = services[index][5] or categories.other; -- build tail string if false == services[index][1] then -- select prefix table.insert (out, prefixes.at); elseif true == services[index][1] then table.insert (out, prefixes.atthe); else table.insert (out, services[index][1]); end table.insert (out, make_wikilink (services[index][2], services[index][3], no_link)); -- add article wikilink if services[index][6] then -- add tail postfix if it exists table.insert (out, services[index][6]); end ulx.url1.tail = table.concat (out, ' '); -- put it all together; result has leading space character else -- here when unknown archive ulx.url1.service = 'other'; tracking = categories.unknown; ulx.url1.tail = table.concat ({'', prefixes.at, host, inlineRed (err_warn_msgs.unknown_url, error)}, ' '); end track[tracking] = 1 end --[[--------------------------< parseExtraArgs >----------------------- Parse numbered arguments starting at 2, such as url2..url10, date2..date10, title2..title10 For example: {{webarchive |url=.. |url4=.. |url7=..}} Three url arguments not in numeric sequence (1..4..7). Function only processes arguments numbered 2 or greater (in this case 4 and 7) It creates numeric sequenced table entries like: urlx.url2.url = <argument value for url4> urlx.url3.url = <argument value for url7> Returns the number of URL arguments found numbered 2 or greater (in this case returns "2") ]] local function parseExtraArgs(args) local i, j, argurl, argurl2, argdate, argtitle j = 2 for i = 2, config.maxurls do argurl = "url" .. i if args[argurl] then argurl2 = "url" .. j ulx[argurl2] = {} ulx[argurl2]["url"] = args[argurl] argdate = "date" .. i if args[argdate] then ulx[argurl2]["date"] = args[argdate] else ulx[argurl2]["date"] = inlineRed (err_warn_msgs.date_miss, 'warning'); end argtitle = "title" .. i if args[argtitle] then ulx[argurl2]["title"] = args[argtitle] else ulx[argurl2]["title"] = nil end j = j + 1 end end if j == 2 then return 0 else return j - 2 end end --[[--------------------------< comma >----------------------- Given a date string, return "," if it's MDY ]] local function comma(date) return (date and date:match ('%a+ +%d%d?(,) +%d%d%d%d')) or ''; end --[[--------------------------< createRendering >----------------------- Return a rendering of the data in ulx[][] ]] local function createRendering() local displayfield local out = {}; local index_date, msg = ulx.url1.date:match ('(index)(.*)'); -- when ulx.url1.date extract 'index' text and message text (if there is a message) ulx.url1.date = ulx.url1.date:gsub ('index.*', 'index'); -- remove message if 'none' == ulx.url1.format then -- For {{wayback}}, {{webcite}} if 'archiveis' == ulx.url1.service and ulx.url1.url.find("https://gyrovague.com/") then -- block archive.is links, added gyro since no local consensus table.insert (out, s_text.deprecated); -- no url for you else table.insert (out, '['); -- open extlink markup table.insert (out, ulx.url1.url); -- add url end if ulx.url1.title then if not ('archiveis' == ulx.url1.service) and string.find(ulx.url1.url, "https://gyrovague.com/") == nil then -- no need for anything more if we're dealing with archive.is, added gyro table.insert (out, ' ') -- the required space table.insert (out, ulx.url1.title) -- the title table.insert (out, ']'); -- close extlink markup end table.insert (out, ulx.url1.tail); -- tail text if ulx.url1.date then table.insert (out, '&#32;('); -- open date text; TODO: why the html entity? replace with regular space? table.insert (out, 'index' == ulx.url1.date and s_text.archive or s_text.archived); -- add text table.insert (out, ' '); -- insert a space table.insert (out, ulx.url1.date); -- add date table.insert (out, ')'); -- close date text end else -- no title if 'archiveis' == ulx.url1.service and ulx.url1.url.find("https://gyrovague.com/") then -- archive.is index pages already aren't parsed table.insert (out, table.concat ({' ', s_text.archived, ' '})); -- add timestamp date (will include mismatch message if there is one) else if index_date then -- when url date is 'index' table.insert (out, table.concat ({' ', s_text.Archive_index, ']'})); -- add the index link label -- table.insert (out, msg or ''); -- add date mismatch message when url date is /*/ and |date= has valid date else table.insert (out, table.concat ({' ', s_text.Archived, '] '})); -- add link label for url has timestamp date (will include mismatch message if there is one) end end if ulx.url1.date then if 'index' ~= ulx.url1.date then table.insert (out, ulx.url1.date); -- add date when data is not 'index' end table.insert (out, comma(ulx.url1.date)); -- add ',' if date format is mdy table.insert (out, ulx.url1.tail); -- add tail text else -- no date table.insert (out, ulx.url1.tail); -- add tail text end end if 0 < ulx.url1.extraurls then -- For multiple archive URLs local tot = ulx.url1.extraurls + 1 table.insert (out, '.') -- terminate first url table.insert (out, table.concat ({' ', s_text.addlarchives, ': '})); -- add header text for i=2, tot do -- loop through the additionals local index = table.concat ({'url', i}); -- make an index displayfield = ulx[index]['title'] and 'title' or 'date'; -- choose display text serviceName(ulx[index]['url']); if 'archiveis' == ulx.url1.service and ulx.url1.url.find("https://gyrovague.com/") then table.insert (out, s_text.deprecated); else table.insert (out, '['); -- open extlink markup table.insert (out, ulx[index]['url']); -- add the url table.insert (out, ' '); -- the required space table.insert (out, ulx[index][displayfield]); -- add the label table.insert (out, ']'); -- close extlink markup end table.insert (out, i==tot and '.' or ', '); -- add terminator end end return table.concat (out); -- make a big string and done else -- For {{cite archives}} if 'addlarchives' == ulx.url1.format then -- Multiple archive services table.insert (out, table.concat ({s_text.addlarchives, ': '})); -- add header text else -- Multiple pages from the same archive table.insert (out, table.concat ({s_text.addlpages, ' '})); -- add header text table.insert (out, ulx.url1.date); -- add date to header text table.insert (out, ': '); -- close header text end local tot = ulx.url1.extraurls + 1; for i=1, tot do -- loop through the additionals local index = table.concat ({'url', i}); -- make an index serviceName(ulx[index]['url']); -- compute the service name in a very scuffed way if 'archiveis' == ulx.url1.service and ulx.url1.url.find("https://gyrovague.com/") then table.insert (out, s_text.deprecated); else table.insert (out, '['); -- open extlink markup table.insert (out, ulx[index]['url']); -- add url table.insert (out, ' '); -- add required space displayfield = ulx[index]['title']; if 'addlarchives' == ulx.url1.format then if not displayfield then displayfield = ulx[index]['date'] end else -- must be addlpages if not displayfield then displayfield = table.concat ({s_text.Page, ' ', i}); end end table.insert (out, displayfield); -- add title, date, page label text table.insert (out, ']'); -- close extlink markup end table.insert (out, (i==tot and '.' or ', ')); -- add terminator end return table.concat (out); -- make a big string and done end end --[[--------------------------< P A R A M E T E R _ N A M E _ X L A T E >-------------------------------------- for internaltionalization, translate local-language parameter names to their English equivalents TODO: return error message if multiple aliases of the same canonical parameter name are found? returns two tables: new_args - holds canonical form parameters and their values either from translation or because the parameter was already in canonical form origin - maps canonical-form parameter names to their untranslated (local language) form for error messaging in the local language unrecognized parameters are ignored ]] local function parameter_name_xlate (args, params, enum_params) local name; -- holds modifiable name of the parameter name during evaluation local enum; -- for enumerated parameters, holds the enumerator during evaluation local found = false; -- flag used to break out of nested for loops local new_args = {}; -- a table that holds canonical and translated parameter k/v pairs local origin = {}; -- a table that maps original (local language) parameter names to their canonical name for local language error messaging local unnamed_params; -- set true when unsupported positional parameters are detected for k, v in pairs (args) do -- loop through all of the arguments in the args table name = k; -- copy of original parameter name if 'string' == type (k) then if non_western_digits then -- true when non-western digits supported at this wiki name = mw.ustring.gsub (name, '%d', digits); -- convert this wiki's non-western digits to western digits end enum = name:match ('%d+$'); -- get parameter enumerator if it exists; nil else if not enum then -- no enumerator so looking for non-enumnerated parameters -- TODO: insert shortcut here? if params[name] then name holds the canonical parameter name; no need to search further for pname, aliases in pairs (params) do -- loop through each parameter the params table for _, alias in ipairs (aliases) do -- loop through each alias in the parameter's aliases table if name == alias then new_args[pname] = v; -- create a new entry in the new_args table origin [pname] = k; -- create an entry to make canonical parameter name to original local language parameter name found = true; -- flag so that we can break out of these nested for loops break; -- no need to search the rest of the aliases table for name so go on to the next k, v pair end end if found then -- true when we found an alias that matched name found = false; -- reset the flag break; -- go do next args k/v pair end end else -- enumerated parameters name = name:gsub ('%d$', '#'); -- replace enumeration digits with place holder for table search -- TODO: insert shortcut here? if num_params[name] then name holds the canonical parameter name; no need to search further for pname, aliases in pairs (enum_params) do -- loop through each parameter the num_params table for _, alias in ipairs (aliases) do -- loop through each alias in the parameter's aliases table if name == alias then pname = pname:gsub ('#$', enum); -- replace the '#' place holder with the actual enumerator new_args[pname] = v; -- create a new entry in the new_args table origin [pname] = k; -- create an entry to make canonical parameter name to original local language parameter name found = true; -- flag so that we can break out of these nested for loops break; -- no need to search the rest of the aliases table for name so go on to the next k, v pair end end if found then -- true when we found an alias that matched name found = false; -- reset the flag break; -- go do next args k/v pair end end end else unnamed_params = true; -- flag for unsupported positional parameters end end -- for k, v return new_args, origin, unnamed_params; end --[[--------------------------< W E B A R C H I V E >---------------------------------------------------------- template entry point ]] local function webarchive(frame) local args = getArgs (frame); local data = mw.loadData (table.concat ({ -- make a data module name; sandbox or live 'Module:Webarchive/data', frame:getTitle():find('sandbox', 1, true) and '/sandbox' or '' -- this instance is ./sandbox then append /sandbox })); categories = data.categories; -- fill in the forward declarations config = data.config; if data.digits.enable then digits = data.digits; -- for i18n; table of digits in the local wiki's language non_western_digits = true; -- use_non_western_digits end err_warn_msgs = data.err_warn_msgs; excepted_pages = data.excepted_pages; month_num = data.month_num; -- for i18n; table of month names in the local wiki's language prefixes = data.prefixes; services = data.services; s_text = data.s_text; uncategorized_namespaces = data.uncategorized_namespaces; uncategorized_subpages = data.uncategorized_subpages; local origin = {}; -- holds a map of English to local language parameter names used in the current template; not currently used local unnamed_params; -- boolean set to true when template call has unnamed parameters args, origin, unnamed_params = parameter_name_xlate (args, data.params, data.enum_params); -- translate parameter names in args to English local date, format, msg, udate, uri, url; local ldf = 'iso'; -- when there is no |date= parameter, render url dates in iso format if args.url and args.url1 then -- URL argument (first) return inlineError (data.crit_err_msgs.conflicting, {origin.url, origin.url1}); end url = args.url or args.url1; if not url then return inlineError (data.crit_err_msgs.empty); end -- these iabot bugs perportedly fixed; removing these causes lua script error --[[ -- at Template:Webarchive/testcases/Production; resolve that before deleting these tests if mw.ustring.find( url, "https://web.http", 1, true ) then -- track bug - TODO: IAbot bug; not known if the bug has been fixed; deferred track[categories.error] = 1; return inlineError (data.crit_err_msgs.iabot1); end if url == "https://web.archive.org/http:/" then -- track bug - TODO: IAbot bug; not known if the bug has been fixed; deferred track[categories.error] = 1; return inlineError (data.crit_err_msgs.iabot2); end ]] if not (url:lower():find ('^http') or url:find ('^//')) then return inlineError (data.crit_err_msgs.invalid_url ); end ulx.url1 = {} ulx.url1.url = url ulx.url1.extraurls = parseExtraArgs(args) local good = false; good, uri = pcall (mw.uri.new, ulx.url1.url); -- get a table of uri parts from this url; protected mode to prevent lua error when ulx.url1.url is malformed if not good or nil == uri.host then -- abandon when ulx.url1.url is malformed return inlineError (data.crit_err_msgs.invalid_url); end serviceName(uri.host, args.nolink) if args.date and args.date1 then -- Date argument return inlineError (data.crit_err_msgs.conflicting, {origin.date, origin.date1}); end date = args.date or args.date1; date = date and date:gsub (' +', ' '); -- replace multiple spaces with a single space if date and config.verifydates then if '*' == date then date = 'index'; ldf = 'iso'; -- set to default format elseif 'mdy' == date then date = nil; -- if date extracted from URL, ldf = 'mdy'; -- then |date=mdy overrides iso elseif 'dmy' == date then date = nil; -- if date extracted from URL, ldf = 'dmy'; -- then |date=dmy overrides iso elseif 'ymd' == date then date = nil; -- if date extracted from URL, ldf = 'ymd'; -- then |date=ymd overrides iso else date, ldf = decode_date (date); -- get an iso format date from date and get date's original format end end if 'wayback' == ulx.url1.service or 'locwebarchives' == ulx.url1.service or 'ukgwa' == ulx.url1.service then if date then if config.verifydates then if ldf then udate, msg = decodeWaybackDate (uri.path); -- get the url date in iso format and format of date in |date=; 'index' when wayback url date is * if not udate then -- this is the only 'fatal' error return return inlineError (data.crit_err_msgs[msg]); end if udate ~= date then -- date comparison using iso format dates date = udate; msg = table.concat ({ inlineRed (err_warn_msgs.mismatch, 'warning'), -- add warning message msg, -- add message if there is one }); end end end else -- no |date= udate, msg = decodeWaybackDate (uri.path); if not udate then -- this is the only 'fatal' error return return inlineError (data.crit_err_msgs[msg]); end if '' == udate then date = nil; -- unset else date = udate; end end elseif 'webcite' == ulx.url1.service then if date then if config.verifydates then if ldf then udate = decodeWebciteDate (uri.path); -- get the url date in iso format if 'query' ~= udate then -- skip if query if udate ~= date then -- date comparison using iso format dates date = udate; msg = table.concat ({ inlineRed (err_warn_msgs.mismatch, 'warning'), }); end end end end else date = decodeWebciteDate( uri.path, "iso" ) if date == "query" then date = nil; -- unset msg = inlineRed (err_warn_msgs.date_miss, 'warning'); elseif not date then -- invalid base62 string date = inlineRed (err_warn_msgs.date1, 'error'); end end elseif 'archiveis' == ulx.url1.service then if date then if config.verifydates then if ldf then udate, msg = decodeArchiveisDate (uri.path) -- get the url date in iso format if 'short link' ~= udate then -- skip if short link if udate ~= date then -- date comparison using iso format dates date = udate; msg = table.concat ({ inlineRed (err_warn_msgs.mismatch, 'warning'), -- add warning message msg, -- add message if there is one }); end end end end else -- no |date= udate, msg = decodeArchiveisDate( uri.path, "iso" ) if udate == "short link" then date = nil; -- unset msg = inlineRed (err_warn_msgs.date_miss, 'warning'); elseif '' == udate then date = nil; -- unset else date = udate; end end elseif 'megalodon' == ulx.url1.service then if date then if config.verifydates then if ldf then udate, msg = decodeMegalodonDate (uri.path) -- get the url date in iso format if not udate then -- this is the only 'fatal' error return return inlineError (data.crit_err_msgs[msg]); end if udate ~= date then -- date comparison using iso format dates date = udate; msg = table.concat ({ inlineRed (err_warn_msgs.mismatch, 'warning'), -- add warning message msg, -- add message if there is one }); end end end else -- no |date= udate, msg = decodeArchiveisDate( uri.path, "iso" ) if not udate then -- this is the only 'fatal' error return return inlineError (data.crit_err_msgs[msg]); end if '' == udate then date = nil; -- unset else date = udate; end end else -- some other service if not date then msg = inlineRed (err_warn_msgs.date_miss, 'warning'); end end if 'index' == date then ulx.url1.date = date .. (msg or ''); -- create index + message (if there is one) elseif date then ulx.url1.date = makeDate (date, nil, nil, 'dmy') .. (msg or ''); -- breyting: ldf í dmy, create a date in the wiki's local language + message (if there is one) else ulx.url1.date = msg; end format = args.format; -- Format argument if not format then format = "none" else for k, v in pairs (data.format_vals) do -- |format= accepts two specific values loop through a table of those values local found; -- declare a nil flag for _, p in ipairs (v) do -- loop through local language variants if format == p then -- when |format= value matches format = k; -- use name from table key found = true; -- declare found so that we can break out of outer for loop break; -- break out of inner for loop end end if found then break; end end if format == "addlpages" then if not ulx.url1.date then format = "none" end elseif format == "addlarchives" then format = "addlarchives" else format = "none" end end ulx.url1.format = format if args.title and args.title1 then -- Title argument return inlineError (data.crit_err_msgs.conflicting, {origin.title, origin.title1}); end ulx.url1.title = args.title or args.title1; local rend = createRendering() if not rend then return inlineError (data.crit_err_msgs.unknown); end return rend .. ((unnamed_params and inlineRed (err_warn_msgs.unnamed_params, 'warning')) or '') .. createTracking(); end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return {webarchive = webarchive}; 7260vjfc7f16v8xuvrsafiw0dwhynay 1964263 1964262 2026-05-25T17:48:06Z Snævar 16586 1964263 Scribunto text/plain --[[ ---------------------------------- Lua module implementing the {{webarchive}} template. A merger of the functionality of three templates: {{wayback}}, {{webcite}} and {{cite archives}} ]] --[[--------------------------< D E P E N D E N C I E S >------------------------------------------------------ ]] require('strict'); local getArgs = require ('Module:Arguments').getArgs; --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- ]] local categories = {}; -- category names local config = {}; -- global configuration settings local digits = {}; -- for i18n; table that translates local-wiki digits to western digits local err_warn_msgs = {}; -- error and warning messages local excepted_pages = {}; local month_num = {}; -- for i18n; table that translates local-wiki month names to western digits local prefixes = {}; -- service provider tail string prefixes local services = {}; -- archive service provider data from local s_text = {}; -- table of static text strings used to build final rendering local uncategorized_namespaces = {}; -- list of namespaces that we should not categorize local uncategorized_subpages = {}; -- list of subpages that should not be categorized --[[--------------------------< P A G E S C O P E I D E N T I F I E R S >---------------------------------- ]] local non_western_digits; -- boolean flag set true when data.digits.enable is true local this_page = mw.title.getCurrentTitle(); local track = {}; -- Associative array to hold tracking categories local ulx = {}; -- Associative array to hold template data --[[--------------------------< S U B S T I T U T E >---------------------------------------------------------- Populates numbered arguments in a message string using an argument table. ]] local function substitute (msg, args) return args and mw.message.newRawMessage (msg, args):plain() or msg; end --[[--------------------------< tableLength >----------------------- Given a 1-D table, return number of elements ]] local function tableLength(T) local count = 0 for _ in pairs(T) do count = count + 1 end return count end --[=[-------------------------< M A K E _ W I K I L I N K >---------------------------------------------------- Makes a wikilink; when both link and display text is provided, returns a wikilink in the form [[L|D]]; if only link is provided, returns a wikilink in the form [[L]]; if neither are provided or link is omitted, returns an empty string. ]=] local function make_wikilink (link, display, no_link) if nil == no_link then if link and ('' ~= link) then if display and ('' ~= display) then return table.concat ({'[[', link, '|', display, ']]'}); else return table.concat ({'[[', link, ']]'}); end end return display or ''; -- link not set so return the display text else -- no_link if display and ('' ~= display) then -- if there is display text return display; -- return that else return link or ''; -- return the target article name or empty string end end end --[[--------------------------< createTracking >----------------------- Return data in track[] ie. tracking categories ]] local function createTracking() if not excepted_pages[this_page.fullText] then -- namespace:title/fragment is allowed to be categorized (typically this module's / template's testcases page(s)) if uncategorized_namespaces[this_page.nsText] then return ''; -- this page not to be categorized so return empty string end for _,v in ipairs (uncategorized_subpages) do -- cycle through page name patterns if this_page.text:match (v) then -- test page name against each pattern return ''; -- this subpage type not to be categorized so return empty string end end end local out = {}; if tableLength(track) > 0 then for key, _ in pairs(track) do -- loop through table table.insert (out, make_wikilink (key)); -- and convert category names to links end end return table.concat (out); -- concat into one big string; empty string if table is empty end --[[--------------------------< inlineError >----------------------- Critical error. Render output completely in red. Add to tracking category. This function called as the last thing before abandoning this module ]] local function inlineError (msg, args) track[categories.error] = 1 return table.concat ({ '<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">Error in ', -- open the error message span config.tname, -- insert the local language template name ' template: ', substitute (msg, args), -- insert the formatted error message '.</span>', -- close the span createTracking() -- add the category }) end --[[--------------------------< inlineRed >----------------------- Render a text fragment in red, such as a warning as part of the final output. Add tracking category. ]] local function inlineRed(msg, trackmsg) if trackmsg == "warning" then track[categories.warning] = 1; elseif trackmsg == "error" then track[categories.error] = 1; end return '<span style="font-size:100%" class="error citation-comment">' .. msg .. '</span>' end --[[--------------------------< base62 >----------------------- Convert base-62 to base-10 Credit: https://de.wikipedia.org/wiki/Modul:Expr ]] local function base62( value ) local r = 1 -- default return value is input value is malformed if value:match ('%W') then -- value must only be in the set [0-9a-zA-Z] return; -- nil return when value contains extraneous characters end local n = #value -- number of characters in value local k = 1 local c r = 0 for i = n, 1, -1 do -- loop through all characters in value from ls digit to ms digit c = value:byte( i, i ) if c >= 48 and c <= 57 then -- character is digit 0-9 c = c - 48 elseif c >= 65 and c <= 90 then -- character is ascii a-z c = c - 55 else -- must be ascii A-Z c = c - 61 end r = r + c * k -- accumulate this base62 character's value k = k * 62 -- bump for next end -- for i return r end --[[--------------------------< D E C O D E _ D A T E >-------------------------------------------------------- Given a date string, return it in iso format along with an indicator of the date's format. Except that month names must be recognizable as legitimate month names with proper capitalization, and that the date string must match one of the recognized date formats, no error checking is done here; return nil else ]] local function decode_date (date_str) local patterns = { ['dmy'] = {'^(%d%d?) +([^%s%d]+) +(%d%d%d%d)$', 'd', 'm', 'y'}, -- %a does not recognize unicode combining characters used by some languages ['mdy'] = {'^([^%s%d]+) (%d%d?), +(%d%d%d%d)$', 'm', 'd', 'y'}, ['ymd'] = {'^(%d%d%d%d) +([^%s%d]+) (%d%d?)$', 'y', 'm', 'd'}, -- not mos compliant at en.wiki but may be acceptible at other wikis }; local t = {}; if non_western_digits then -- this wiki uses non-western digits? date_str = mw.ustring.gsub (date_str, '%d', digits); -- convert this wiki's non-western digits to western digits end if date_str:match ('^%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d$') then -- already an iso format date, return western digits form return date_str, 'iso'; end for k, v in pairs (patterns) do local c1, c2, c3 = mw.ustring.match (date_str, patterns[k][1]); -- c1 .. c3 are captured but we don't know what they hold if c1 then -- set on match t = { -- translate unspecified captures to y, m, and d [patterns[k][2]] = c1, -- fill the table of captures with the captures [patterns[k][3]] = c2, -- take index names from src_pattern table and assign sequential captures [patterns[k][4]] = c3, }; if month_num[t.m] then -- when month not already a number t.m = month_num[t.m]; -- replace valid month name with a number else return nil, 'iso'; -- not a valid date form because month not valid end return mw.ustring.format ('%.4d-%.2d-%.2d', t.y, t.m, t.d), k; -- return date in iso format end end return nil, 'iso'; -- date could not be decoded; return nil and default iso date end --[[--------------------------< makeDate >----------------------- Given year, month, day numbers, (zero-padded or not) return a full date in df format where df may be one of: mdy, dmy, iso, ymd on entry, year, month, day are presumed to be correct for the date that they represent; all are required in this module, makeDate() is sometimes given an iso-format date in year: makeDate (2018-09-20, nil, nil, df) this works because table.concat() sees only one table member ]] local function makeDate (year, month, day, df) local format = { ['dmy'] = 'j F Y', ['mdy'] = 'F j, Y', ['ymd'] = 'Y F j', ['iso'] = 'Y-m-d', }; local date = table.concat ({year, month, day}, '-'); -- assemble year-initial numeric-format date (zero padding not required here) if non_western_digits then -- this wiki uses non-western digits? date = mw.ustring.gsub (date, '%d', digits); -- convert this wiki's non-western digits to western digits end return mw.getContentLanguage():formatDate (format[df], date); end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ D A T E >---------------------------------------------------- Returns true if date is after 31 December 1899 (why is 1900 the min year? shouldn't the internet's date-of-birth be min year?), not after today's date, and represents a valid date (29 February 2017 is not a valid date). Applies Gregorian leapyear rules. all arguments are required ]] local function is_valid_date (year, month, day) local days_in_month = {31, 28, 31, 30, 31, 30, 31, 31, 30, 31, 30, 31}; local month_length; local y, m, d; if not year or '' == year or not month or '' == month or not day or '' == day then return false; -- something missing end y = tonumber (year); m = tonumber (month); d = tonumber (day); -- year and month are within bounds TODO: 1900? if y < 1900 or m < 1 or m > 12 then return false; end if (m==2) then -- if February month_length = 28; -- then 28 days unless if (0==(y%4) and (0~=(y%100) or 0==(y%400))) then -- is a leap year? month_length = 29; -- if leap year then 29 days in February end else month_length=days_in_month[m]; end if 1 > d or month_length < d then -- day is within bounds return false; end -- date parts represent a valid date -- confirm that it is less than or equal to today -- -- Optimization: Avoid using os.time(), which changes every second. -- Optimization: Avoid checking today.day, which changes every day, unless needed (same year/month). -- https://phabricator.wikimedia.org/T416616 local today = os.date ('*t'); if ((y > today.year) or (y == today.year and m > today.month) or (y == today.year and m == today.month and d > today.day)) then return false; end return true; end --[[--------------------------< decodeWebciteDate >----------------------- Given a URI-path to Webcite (eg. /67xHmVFWP) return the encoded date in df format returns date string in df format - webcite date is a unix timestamp encoded as bae62 or the string 'query' ]] local function decodeWebciteDate(path, df) local dt = {}; local decode; dt = mw.text.split(path, "/") -- valid URL formats that are not base62 -- http://www.webcitation.org/query?id=1138911916587475 -- http://www.webcitation.org/query?url=http..&date=2012-06-01+21:40:03 -- http://www.webcitation.org/1138911916587475 -- http://www.webcitation.org/cache/73e53dd1f16cf8c5da298418d2a6e452870cf50e -- http://www.webcitation.org/getfile.php?fileid=1c46e791d68e89e12d0c2532cc3cf629b8bc8c8e if dt[2]:find ('query', 1, true) or dt[2]:find ('cache', 1, true) or dt[2]:find ('getfile', 1, true) or tonumber(dt[2]) then return 'query'; end decode = base62(dt[2]); -- base62 string -> exponential number if not decode then return nil; -- nil return when dt[2] contains characters not in %w end dt = os.date('*t', string.format("%d", decode):sub(1,10)) -- exponential number -> text -> first 10 characters (a unix timestamp) -> a table of date parts decode = makeDate (dt.year, dt.month, dt.day, 'iso'); -- date comparisons are all done in iso format with western digits if non_western_digits then -- this wiki uses non-western digits? decode = mw.ustring.gsub (decode, '%d', digits); -- convert this wiki's non-western digits to western digits end return decode; end --[[--------------------------< decodeWaybackDate >----------------------- Given a URI-path to Wayback (eg. /web/20160901010101/http://example.com ) or Library of Congress Web Archives (eg. /all/20160901010101/http://example.com) or UK Government Web Archive (eg. /ukgwa/20160901010101/http://example.com or /tna/20160901010101/http://example.com) return the formatted date eg. "September 1, 2016" in df format Handle non-digits in snapshot ID such as "re_" and "-" and "*" returns two values: first value is one of these: valid date string in df format - wayback date is valid (including the text string 'index' when date is '/*/') empty string - wayback date is malformed (less than 8 digits, not a valid date) nil - wayback date is '/save/' or otherwise not a number second return value is an appropriate 'message' may or may not be formatted ]] local function decodeWaybackDate(path, df) local msg, snapdate; snapdate = path:gsub ('^/web/', ''):gsub ('^/all/', ''):gsub ('^/ukgwa/', ''):gsub ('^/tna/', ''):gsub ('^/', ''); -- remove leading /web/, /all/, /ukgwa/, /tna/, or / snapdate = snapdate:match ('^[^/]+'); -- get timestamp if snapdate == "*" then -- eg. /web/*/http.., etc. return 'index'; -- return indicator that this url has an index date end snapdate = snapdate:gsub ('%a%a_%d?$', ''):gsub ('%-', ''); -- from date, remove any trailing "re_", dashes msg = ''; if snapdate:match ('%*$') then -- a trailing '*' causes calendar display at archive .org snapdate = snapdate:gsub ('%*$', ''); -- remove so not part of length calc later msg = inlineRed (err_warn_msgs.ts_cal, 'warning'); -- make a message end if not tonumber(snapdate) then return nil, 'ts_nan'; -- return nil (fatal error flag) and message selector end local dlen = snapdate:len(); if dlen < 8 then -- we need 8 digits TODO: but shouldn't this be testing for 14 digits? return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_short, 'error'); -- return empty string and error message end local year, month, day = snapdate:match ('(%d%d%d%d)(%d%d)(%d%d)'); -- no need for snapdatelong here if not is_valid_date (year, month, day) then return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_date, 'error'); -- return empty string and error message end snapdate = table.concat ({year, month, day}, '-'); -- date comparisons are all done in iso format if 14 == dlen then return snapdate, msg; -- return date with message if any else return snapdate, msg .. inlineRed (err_warn_msgs.ts_len, 'warning'); -- return date with warning message(s) end end --[[--------------------------< decodeArchiveisDate >----------------------- Given an Archive.is "long link" URI-path (e.g. /2016.08.28-144552/http://example.com) return the date in df format (e.g. if df = dmy, return 28 August 2016) Handles "." and "-" in snapshot date, so 2016.08.28-144552 is same as 20160828144552 returns two values: first value is one of these: valid date string in df format - archive.is date is valid (including the text string 'short link' when url is the short form) empty string - wayback date is malformed (not a number, less than 8 digits, not a valid date) nil - wayback date is '/save/' second return value is an appropriate 'message' may or may not be formatted ]] local function decodeArchiveisDate(path, df) local snapdate if path:match ('^/%w+$') then -- short form url path is '/' followed by some number of base 62 digits and nothing else return "short link" -- e.g. http://archive.is/hD1qz end snapdate = mw.text.split (path, '/')[2]:gsub('[%.%-]', ''); -- get snapshot date, e.g. 2016.08.28-144552; remove periods and hyphens local dlen = string.len(snapdate) if dlen < 8 then -- we need 8 digits TODO: but shouldn't this be testing for 14 digits? return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_short, 'error'); -- return empty string and error message end local year, month, day = snapdate:match ('(%d%d%d%d)(%d%d)(%d%d)'); -- no need for snapdatelong here if not is_valid_date (year, month, day) then return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_date, 'error'); -- return empty string and error message end snapdate = table.concat ({year, month, day}, '-'); -- date comparisons are all done in iso format if 14 == dlen then return snapdate; -- return date else return snapdate, inlineRed (err_warn_msgs.ts_len, 'warning'); -- return date with warning message end end --[[--------------------------< decodeMegalodonDate >----------------------- Given a Megalodon.jp URI-path (e.g. /2016-0828-1445-52/http://example.com) return the date in df format (e.g. if df = dmy, return 28 August 2016) Handles "-" in snapshot date, so 2016-0828-1445-52 is same as 20160828144552 returns two values: first value is one of these: valid date string in df format - megalodon.jp date is valid (including the text string 'index' when the url path is /?url=) empty string - megalodon.jp date is malformed (not a number, less than 8 digits, not a valid date) second return value is an appropriate 'message' may or may not be formatted ]] local function decodeMegalodonDate(path, df) local snapdate if path:match ('^/%?url=') then -- short form url path is '/' followed by some number of base 62 digits and nothing else return 'index' -- e.g. http://archive.is/hD1qz end snapdate = mw.text.split (path, '/')[2]:gsub('[%-]', ''); -- get snapshot date, e.g. 2016-0828-1445-52; remove hyphens local dlen = string.len(snapdate) if dlen < 8 then -- we need 8 digits TODO: but shouldn't this be testing for 14 digits? return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_short, 'error'); -- return empty string and error message end local year, month, day = snapdate:match ('(%d%d%d%d)(%d%d)(%d%d)'); -- no need for snapdatelong here if not is_valid_date (year, month, day) then return '', inlineRed (err_warn_msgs.ts_date, 'error'); -- return empty string and error message end snapdate = table.concat ({year, month, day}, '-'); -- date comparisons are all done in iso format if 14 == dlen then return snapdate; -- return date else return snapdate, inlineRed (err_warn_msgs.ts_len, 'warning'); -- return date with warning message end end --[[--------------------------< serviceName >----------------------- Given a domain extracted by mw.uri.new() (eg. web.archive.org) set tail string and service ID ]] local function serviceName(host, no_link) local tracking; local index; host = host:lower():gsub ('^web%.(.+)', '%1'):gsub ('^www%.(.+)', '%1'); -- lowercase, remove web. and www. subdomains if services[host] then index = host; else for k, _ in pairs (services) do if host:find ('%f[%a]'..k:gsub ('([%.%-])', '%%%1')) then index = k; break; end end end if index then local out = {''}; -- empty string in [1] so that concatenated result has leading single space ulx.url1.service = services[index][4] or 'other'; tracking = services[index][5] or categories.other; -- build tail string if false == services[index][1] then -- select prefix table.insert (out, prefixes.at); elseif true == services[index][1] then table.insert (out, prefixes.atthe); else table.insert (out, services[index][1]); end table.insert (out, make_wikilink (services[index][2], services[index][3], no_link)); -- add article wikilink if services[index][6] then -- add tail postfix if it exists table.insert (out, services[index][6]); end ulx.url1.tail = table.concat (out, ' '); -- put it all together; result has leading space character else -- here when unknown archive ulx.url1.service = 'other'; tracking = categories.unknown; ulx.url1.tail = table.concat ({'', prefixes.at, host, inlineRed (err_warn_msgs.unknown_url, error)}, ' '); end track[tracking] = 1 end --[[--------------------------< parseExtraArgs >----------------------- Parse numbered arguments starting at 2, such as url2..url10, date2..date10, title2..title10 For example: {{webarchive |url=.. |url4=.. |url7=..}} Three url arguments not in numeric sequence (1..4..7). Function only processes arguments numbered 2 or greater (in this case 4 and 7) It creates numeric sequenced table entries like: urlx.url2.url = <argument value for url4> urlx.url3.url = <argument value for url7> Returns the number of URL arguments found numbered 2 or greater (in this case returns "2") ]] local function parseExtraArgs(args) local i, j, argurl, argurl2, argdate, argtitle j = 2 for i = 2, config.maxurls do argurl = "url" .. i if args[argurl] then argurl2 = "url" .. j ulx[argurl2] = {} ulx[argurl2]["url"] = args[argurl] argdate = "date" .. i if args[argdate] then ulx[argurl2]["date"] = args[argdate] else ulx[argurl2]["date"] = inlineRed (err_warn_msgs.date_miss, 'warning'); end argtitle = "title" .. i if args[argtitle] then ulx[argurl2]["title"] = args[argtitle] else ulx[argurl2]["title"] = nil end j = j + 1 end end if j == 2 then return 0 else return j - 2 end end --[[--------------------------< comma >----------------------- Given a date string, return "," if it's MDY ]] local function comma(date) return (date and date:match ('%a+ +%d%d?(,) +%d%d%d%d')) or ''; end --[[--------------------------< createRendering >----------------------- Return a rendering of the data in ulx[][] ]] local function createRendering() local displayfield local out = {}; local index_date, msg = ulx.url1.date:match ('(index)(.*)'); -- when ulx.url1.date extract 'index' text and message text (if there is a message) ulx.url1.date = ulx.url1.date:gsub ('index.*', 'index'); -- remove message if 'none' == ulx.url1.format then -- For {{wayback}}, {{webcite}} if 'archiveis' == ulx.url1.service and string.find(ulx.url1.url, "https://gyrovague.com/") then -- block archive.is links, added gyro since no local consensus table.insert (out, s_text.deprecated); -- no url for you else table.insert (out, '['); -- open extlink markup table.insert (out, ulx.url1.url); -- add url end if ulx.url1.title then if not ('archiveis' == ulx.url1.service) and string.find(ulx.url1.url, "https://gyrovague.com/") == nil then -- no need for anything more if we're dealing with archive.is, added gyro table.insert (out, ' ') -- the required space table.insert (out, ulx.url1.title) -- the title table.insert (out, ']'); -- close extlink markup end table.insert (out, ulx.url1.tail); -- tail text if ulx.url1.date then table.insert (out, '&#32;('); -- open date text; TODO: why the html entity? replace with regular space? table.insert (out, 'index' == ulx.url1.date and s_text.archive or s_text.archived); -- add text table.insert (out, ' '); -- insert a space table.insert (out, ulx.url1.date); -- add date table.insert (out, ')'); -- close date text end else -- no title if 'archiveis' == ulx.url1.service and string.find(ulx.url1.url, "https://gyrovague.com/") then -- archive.is index pages already aren't parsed table.insert (out, table.concat ({' ', s_text.archived, ' '})); -- add timestamp date (will include mismatch message if there is one) else if index_date then -- when url date is 'index' table.insert (out, table.concat ({' ', s_text.Archive_index, ']'})); -- add the index link label -- table.insert (out, msg or ''); -- add date mismatch message when url date is /*/ and |date= has valid date else table.insert (out, table.concat ({' ', s_text.Archived, '] '})); -- add link label for url has timestamp date (will include mismatch message if there is one) end end if ulx.url1.date then if 'index' ~= ulx.url1.date then table.insert (out, ulx.url1.date); -- add date when data is not 'index' end table.insert (out, comma(ulx.url1.date)); -- add ',' if date format is mdy table.insert (out, ulx.url1.tail); -- add tail text else -- no date table.insert (out, ulx.url1.tail); -- add tail text end end if 0 < ulx.url1.extraurls then -- For multiple archive URLs local tot = ulx.url1.extraurls + 1 table.insert (out, '.') -- terminate first url table.insert (out, table.concat ({' ', s_text.addlarchives, ': '})); -- add header text for i=2, tot do -- loop through the additionals local index = table.concat ({'url', i}); -- make an index displayfield = ulx[index]['title'] and 'title' or 'date'; -- choose display text serviceName(ulx[index]['url']); if 'archiveis' == ulx.url1.service and string.find(ulx.url1.url, "https://gyrovague.com/") then table.insert (out, s_text.deprecated); else table.insert (out, '['); -- open extlink markup table.insert (out, ulx[index]['url']); -- add the url table.insert (out, ' '); -- the required space table.insert (out, ulx[index][displayfield]); -- add the label table.insert (out, ']'); -- close extlink markup end table.insert (out, i==tot and '.' or ', '); -- add terminator end end return table.concat (out); -- make a big string and done else -- For {{cite archives}} if 'addlarchives' == ulx.url1.format then -- Multiple archive services table.insert (out, table.concat ({s_text.addlarchives, ': '})); -- add header text else -- Multiple pages from the same archive table.insert (out, table.concat ({s_text.addlpages, ' '})); -- add header text table.insert (out, ulx.url1.date); -- add date to header text table.insert (out, ': '); -- close header text end local tot = ulx.url1.extraurls + 1; for i=1, tot do -- loop through the additionals local index = table.concat ({'url', i}); -- make an index serviceName(ulx[index]['url']); -- compute the service name in a very scuffed way if 'archiveis' == ulx.url1.service and string.find(ulx.url1.url, "https://gyrovague.com/") then table.insert (out, s_text.deprecated); else table.insert (out, '['); -- open extlink markup table.insert (out, ulx[index]['url']); -- add url table.insert (out, ' '); -- add required space displayfield = ulx[index]['title']; if 'addlarchives' == ulx.url1.format then if not displayfield then displayfield = ulx[index]['date'] end else -- must be addlpages if not displayfield then displayfield = table.concat ({s_text.Page, ' ', i}); end end table.insert (out, displayfield); -- add title, date, page label text table.insert (out, ']'); -- close extlink markup end table.insert (out, (i==tot and '.' or ', ')); -- add terminator end return table.concat (out); -- make a big string and done end end --[[--------------------------< P A R A M E T E R _ N A M E _ X L A T E >-------------------------------------- for internaltionalization, translate local-language parameter names to their English equivalents TODO: return error message if multiple aliases of the same canonical parameter name are found? returns two tables: new_args - holds canonical form parameters and their values either from translation or because the parameter was already in canonical form origin - maps canonical-form parameter names to their untranslated (local language) form for error messaging in the local language unrecognized parameters are ignored ]] local function parameter_name_xlate (args, params, enum_params) local name; -- holds modifiable name of the parameter name during evaluation local enum; -- for enumerated parameters, holds the enumerator during evaluation local found = false; -- flag used to break out of nested for loops local new_args = {}; -- a table that holds canonical and translated parameter k/v pairs local origin = {}; -- a table that maps original (local language) parameter names to their canonical name for local language error messaging local unnamed_params; -- set true when unsupported positional parameters are detected for k, v in pairs (args) do -- loop through all of the arguments in the args table name = k; -- copy of original parameter name if 'string' == type (k) then if non_western_digits then -- true when non-western digits supported at this wiki name = mw.ustring.gsub (name, '%d', digits); -- convert this wiki's non-western digits to western digits end enum = name:match ('%d+$'); -- get parameter enumerator if it exists; nil else if not enum then -- no enumerator so looking for non-enumnerated parameters -- TODO: insert shortcut here? if params[name] then name holds the canonical parameter name; no need to search further for pname, aliases in pairs (params) do -- loop through each parameter the params table for _, alias in ipairs (aliases) do -- loop through each alias in the parameter's aliases table if name == alias then new_args[pname] = v; -- create a new entry in the new_args table origin [pname] = k; -- create an entry to make canonical parameter name to original local language parameter name found = true; -- flag so that we can break out of these nested for loops break; -- no need to search the rest of the aliases table for name so go on to the next k, v pair end end if found then -- true when we found an alias that matched name found = false; -- reset the flag break; -- go do next args k/v pair end end else -- enumerated parameters name = name:gsub ('%d$', '#'); -- replace enumeration digits with place holder for table search -- TODO: insert shortcut here? if num_params[name] then name holds the canonical parameter name; no need to search further for pname, aliases in pairs (enum_params) do -- loop through each parameter the num_params table for _, alias in ipairs (aliases) do -- loop through each alias in the parameter's aliases table if name == alias then pname = pname:gsub ('#$', enum); -- replace the '#' place holder with the actual enumerator new_args[pname] = v; -- create a new entry in the new_args table origin [pname] = k; -- create an entry to make canonical parameter name to original local language parameter name found = true; -- flag so that we can break out of these nested for loops break; -- no need to search the rest of the aliases table for name so go on to the next k, v pair end end if found then -- true when we found an alias that matched name found = false; -- reset the flag break; -- go do next args k/v pair end end end else unnamed_params = true; -- flag for unsupported positional parameters end end -- for k, v return new_args, origin, unnamed_params; end --[[--------------------------< W E B A R C H I V E >---------------------------------------------------------- template entry point ]] local function webarchive(frame) local args = getArgs (frame); local data = mw.loadData (table.concat ({ -- make a data module name; sandbox or live 'Module:Webarchive/data', frame:getTitle():find('sandbox', 1, true) and '/sandbox' or '' -- this instance is ./sandbox then append /sandbox })); categories = data.categories; -- fill in the forward declarations config = data.config; if data.digits.enable then digits = data.digits; -- for i18n; table of digits in the local wiki's language non_western_digits = true; -- use_non_western_digits end err_warn_msgs = data.err_warn_msgs; excepted_pages = data.excepted_pages; month_num = data.month_num; -- for i18n; table of month names in the local wiki's language prefixes = data.prefixes; services = data.services; s_text = data.s_text; uncategorized_namespaces = data.uncategorized_namespaces; uncategorized_subpages = data.uncategorized_subpages; local origin = {}; -- holds a map of English to local language parameter names used in the current template; not currently used local unnamed_params; -- boolean set to true when template call has unnamed parameters args, origin, unnamed_params = parameter_name_xlate (args, data.params, data.enum_params); -- translate parameter names in args to English local date, format, msg, udate, uri, url; local ldf = 'iso'; -- when there is no |date= parameter, render url dates in iso format if args.url and args.url1 then -- URL argument (first) return inlineError (data.crit_err_msgs.conflicting, {origin.url, origin.url1}); end url = args.url or args.url1; if not url then return inlineError (data.crit_err_msgs.empty); end -- these iabot bugs perportedly fixed; removing these causes lua script error --[[ -- at Template:Webarchive/testcases/Production; resolve that before deleting these tests if mw.ustring.find( url, "https://web.http", 1, true ) then -- track bug - TODO: IAbot bug; not known if the bug has been fixed; deferred track[categories.error] = 1; return inlineError (data.crit_err_msgs.iabot1); end if url == "https://web.archive.org/http:/" then -- track bug - TODO: IAbot bug; not known if the bug has been fixed; deferred track[categories.error] = 1; return inlineError (data.crit_err_msgs.iabot2); end ]] if not (url:lower():find ('^http') or url:find ('^//')) then return inlineError (data.crit_err_msgs.invalid_url ); end ulx.url1 = {} ulx.url1.url = url ulx.url1.extraurls = parseExtraArgs(args) local good = false; good, uri = pcall (mw.uri.new, ulx.url1.url); -- get a table of uri parts from this url; protected mode to prevent lua error when ulx.url1.url is malformed if not good or nil == uri.host then -- abandon when ulx.url1.url is malformed return inlineError (data.crit_err_msgs.invalid_url); end serviceName(uri.host, args.nolink) if args.date and args.date1 then -- Date argument return inlineError (data.crit_err_msgs.conflicting, {origin.date, origin.date1}); end date = args.date or args.date1; date = date and date:gsub (' +', ' '); -- replace multiple spaces with a single space if date and config.verifydates then if '*' == date then date = 'index'; ldf = 'iso'; -- set to default format elseif 'mdy' == date then date = nil; -- if date extracted from URL, ldf = 'mdy'; -- then |date=mdy overrides iso elseif 'dmy' == date then date = nil; -- if date extracted from URL, ldf = 'dmy'; -- then |date=dmy overrides iso elseif 'ymd' == date then date = nil; -- if date extracted from URL, ldf = 'ymd'; -- then |date=ymd overrides iso else date, ldf = decode_date (date); -- get an iso format date from date and get date's original format end end if 'wayback' == ulx.url1.service or 'locwebarchives' == ulx.url1.service or 'ukgwa' == ulx.url1.service then if date then if config.verifydates then if ldf then udate, msg = decodeWaybackDate (uri.path); -- get the url date in iso format and format of date in |date=; 'index' when wayback url date is * if not udate then -- this is the only 'fatal' error return return inlineError (data.crit_err_msgs[msg]); end if udate ~= date then -- date comparison using iso format dates date = udate; msg = table.concat ({ inlineRed (err_warn_msgs.mismatch, 'warning'), -- add warning message msg, -- add message if there is one }); end end end else -- no |date= udate, msg = decodeWaybackDate (uri.path); if not udate then -- this is the only 'fatal' error return return inlineError (data.crit_err_msgs[msg]); end if '' == udate then date = nil; -- unset else date = udate; end end elseif 'webcite' == ulx.url1.service then if date then if config.verifydates then if ldf then udate = decodeWebciteDate (uri.path); -- get the url date in iso format if 'query' ~= udate then -- skip if query if udate ~= date then -- date comparison using iso format dates date = udate; msg = table.concat ({ inlineRed (err_warn_msgs.mismatch, 'warning'), }); end end end end else date = decodeWebciteDate( uri.path, "iso" ) if date == "query" then date = nil; -- unset msg = inlineRed (err_warn_msgs.date_miss, 'warning'); elseif not date then -- invalid base62 string date = inlineRed (err_warn_msgs.date1, 'error'); end end elseif 'archiveis' == ulx.url1.service then if date then if config.verifydates then if ldf then udate, msg = decodeArchiveisDate (uri.path) -- get the url date in iso format if 'short link' ~= udate then -- skip if short link if udate ~= date then -- date comparison using iso format dates date = udate; msg = table.concat ({ inlineRed (err_warn_msgs.mismatch, 'warning'), -- add warning message msg, -- add message if there is one }); end end end end else -- no |date= udate, msg = decodeArchiveisDate( uri.path, "iso" ) if udate == "short link" then date = nil; -- unset msg = inlineRed (err_warn_msgs.date_miss, 'warning'); elseif '' == udate then date = nil; -- unset else date = udate; end end elseif 'megalodon' == ulx.url1.service then if date then if config.verifydates then if ldf then udate, msg = decodeMegalodonDate (uri.path) -- get the url date in iso format if not udate then -- this is the only 'fatal' error return return inlineError (data.crit_err_msgs[msg]); end if udate ~= date then -- date comparison using iso format dates date = udate; msg = table.concat ({ inlineRed (err_warn_msgs.mismatch, 'warning'), -- add warning message msg, -- add message if there is one }); end end end else -- no |date= udate, msg = decodeArchiveisDate( uri.path, "iso" ) if not udate then -- this is the only 'fatal' error return return inlineError (data.crit_err_msgs[msg]); end if '' == udate then date = nil; -- unset else date = udate; end end else -- some other service if not date then msg = inlineRed (err_warn_msgs.date_miss, 'warning'); end end if 'index' == date then ulx.url1.date = date .. (msg or ''); -- create index + message (if there is one) elseif date then ulx.url1.date = makeDate (date, nil, nil, 'dmy') .. (msg or ''); -- breyting: ldf í dmy, create a date in the wiki's local language + message (if there is one) else ulx.url1.date = msg; end format = args.format; -- Format argument if not format then format = "none" else for k, v in pairs (data.format_vals) do -- |format= accepts two specific values loop through a table of those values local found; -- declare a nil flag for _, p in ipairs (v) do -- loop through local language variants if format == p then -- when |format= value matches format = k; -- use name from table key found = true; -- declare found so that we can break out of outer for loop break; -- break out of inner for loop end end if found then break; end end if format == "addlpages" then if not ulx.url1.date then format = "none" end elseif format == "addlarchives" then format = "addlarchives" else format = "none" end end ulx.url1.format = format if args.title and args.title1 then -- Title argument return inlineError (data.crit_err_msgs.conflicting, {origin.title, origin.title1}); end ulx.url1.title = args.title or args.title1; local rend = createRendering() if not rend then return inlineError (data.crit_err_msgs.unknown); end return rend .. ((unnamed_params and inlineRed (err_warn_msgs.unnamed_params, 'warning')) or '') .. createTracking(); end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return {webarchive = webarchive}; c16pbuny7xivdtjlb3ejq1jgkjbgeh0 Benedikt 15. 0 154095 1964238 1918357 2026-05-25T15:25:35Z TKSnaevarr 53243 1964238 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Benedikt 15. | mynd = Benedictus XV, by Nicola Perscheid, 1915 (retouched).jpg | titill= [[File:CoA Benedetto XV.svg|Skjaldarmerki Benedikts 15.|45px]]<br/>[[Páfi]] | stjórnartíð_start =[[3. september]] [[1914]] | stjórnartíð_end =[[22. janúar]] [[1922]] | forveri = [[Píus 10.]] | eftirmaður = [[Píus 11.]] | myndatexti1 = Benedikt 15. árið 1915. | fæddur = [[21. nóvember]] [[1854]] | fæðingarstaður = [[Genúa]], [[Pegli]], [[Konungsríkið Sardinía|Konungsríkinu Piedmont-Sardiníu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1922|1|22|1854|11|21}} | dánarstaður = Páfahöllinni, [[Róm]], [[Konungsríkið Ítalía|Ítalíu]] | þjóderni = [[Ítalía|Ítalskur]] | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] |undirskrift = Thérèse Martin-Histoire d'une âme-A51a.jpg }} '''Benedikt 15.''' (21. nóvember 1854 – 22. janúar 1922), fæddur undir nafninu '''Giacomo Paolo Giovanni Battista della Chiesa''', var [[páfi]] [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] frá 1914 til 1922. Páfatíð hans markaðist af [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni og af pólitískum og samfélagslegum afleiðingum hennar í Evrópu. ==Æviágrip== Giacomo Paolo Giovanni Battista della Chiesa fæddist til ítalskrar aðalsfjölskyldu í [[Konungsríkið Sardinía|Konungsríkinu Piedmont-Sardiníu]] árið 1854. Foreldrar hans voru [[Markgreifi|markgreifahjónin]] Giuseppe della Chiesa og Giovanna Migliorati. Della Chiesa tók doktorspróf í lögfræði árið 1875. Eftir laganámið bað hann föður sinn um leyfi til að nema guðfræði og gerast prestur og fékk leyfi fyrir því með því skilyrði að hann næmi guðfræðina í Róm svo hann yrði ekki prestur úti á landsbyggðinni.<ref>De Waal 14–15</ref> Í Róm skráði della Chiesa sig í prestaskólann Almo Collegio Capranica og nam þar guðfræði og kirkjurétt. ===Prestur, erkibiskup og kardínáli=== Della Chiesa var vígður til prests þann 21. desember árið 1878 af [[Kardínáli|kardínálanum]] [[Raffaele Monaco La Valletta]], fáeinum dögum eftir að kardínálaráðið hafði kjörið [[Leó 13.]] sem nýjan páfa. Í kjölfarið nam della Chiesa við páfalega erindrekaskólann Pontificia Accademia dei Nobili Ecclesiastici til þess að geta unnið sem utanríkiserindreki á vegum páfans. Frá 1883 til 1887 var hann staðsettur í [[Madríd]] sem ritari páfasendiherrans [[Mariano Rampolla]].<ref>De Waal 43</ref> Þegar Rampolla varð kardínálaritari í Róm fylgdi della Chiesa honum sem skrifstofustjóri hans.<ref>{{Vefheimild|titill=Benedikt páfi XV.|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4571530|útgefandi=''Bjarmi''|ár=1922|mánuður=1. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. september|höfundur=M. Meulenberg}}</ref> Árið 1907 lauk þjónustu della Chiesa í utanríkismálum þegar páfinn [[Píus 10.]] útnefndi hann [[erkibiskup]] af [[Bologna]]. Þann 13. desember árið 1913 lést Rampolla kardínáli og þann 25. maí árið 1914 var della Chiesa útnefndur kardínáli í hans stað. Á þessum tíma voru ófriðarblikur á lofti í Evrópu og sú spurning brann á allra vörum með hverjum Ítalía ætti eftir að berjast ef til styrjaldar kæmi og hvaða áhrif afstaða ríkisins myndi hafa á Páfagarð. Píus 10. páfi lést þann 20. ágúst árið 1914, aðeins fáeinum vikum eftir að [[fyrri heimsstyrjöldin]] braust út. [[File:Bene15coronation1914.jpg|thumb|left|300px|Krýning Benedikts 15. páfa árið 1914.]] ===Páfi=== Páfakjörið hófst í lok ágúst árið 1914. Giacomo della Chiesa var kjörinn páfi þann 3. september og tók sér í kjölfarið páfanafnið Benedikt 15. til að heiðra páfann [[Benedikt 14.]], sem hafði einnig verið erkibiskup af Bologna. Á þessum tíma hafði lagaleg staða Vatíkansins sem sjálfstæðs ríkis enn ekki verið útkljáð og Benedikt fylgdi því fordæmi tveggja forvera sinna með því að stíga aldrei fæti út á svalir [[Péturskirkjan|Péturskirkjunnar]] þegar hann veitti páfablessanir sínar á páskum og jólum. Með þessu forðaðist páfinn að vera talinn þegn konungs Ítalíu. Benedikt 15. kallaði styrjöldina „sjálfsmorð hinnar siðmenntuðu Evrópu“.<ref>Franzen 379</ref> Í fyrsta páfabréfi sínu kallaði Benedikt eftir vopnahléi og friði. Friðarákalli páfans var fylgt um jólin 1914 en stríðsaðilar hunsuðu annars tillögur páfans. Páfinn mótmælti ómannúðlegum stríðsrekstri Evrópuveldanna en lýsti þó yfir almennu hlutleysi Páfastólsins í styrjöldinni. Þann 1. ágúst árið 1917 gaf Benedikt út friðaráætlun með eftirfarandi ákvæðum: : (1) Að „siðferðisvald hins rétta“ yrði að koma í stað efnislegs valds vopna, : (2) að „sameiginleg og gagnkvæm afvopnun“ stríðandi ríkja yrði að fara fram, : (3) að stofna yrði alþjóðadómstól til að leysa úr milliríkjadeilum, : (4) að frelsi og jafnrétti yrði að ríkja yfir hafinu, : (5) að stríðsaðilar yrðu að afsala sér kröfum til stríðsskaðabóta, : (6) að öllum hernumdum landssvæðum yrði skilað og snúið skyldi aftur til óbreyttra landamæra frá því fyrir stríðið, : (7) að taka skyldi til athugunar tilköll til umdeildra landsvæða. Ríkisstjórn Bretlands brást vel við tillögum páfans en almenningsálit þar í landi var blendnara.<ref>Youssef Taouk, The Pope's Peace Note of 1917: the British response, [http://australiancatholichistoricalsociety.com.au/pdfs/2017/achs%20journal%202016%2037-2%20for%20internet.pdf ''Journal of the Australian Catholic Historical Society'' 37 (2) (2016)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190226064106/http://australiancatholichistoricalsociety.com.au/pdfs/2017/achs%20journal%202016%2037-2%20for%20internet.pdf |date=2019-02-26 }}, 193-207.</ref> [[Woodrow Wilson]] Bandaríkjaforseti hafnaði tillögum páfans hins vegar afdráttarlaust og haft er eftir honum um friðarumleitanir hans: „Hvað er hann að skipta sér af þessu?“.<ref>{{Vefheimild|titill=Páfinn í Róm – postuli friðarins|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3613280|ár=1958|mánuður=14. desember|útgefandi=''Sunnudagsblaðið''|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=15. september|höfundur=Jósef Hacking}}</ref> Stjórnir Búlgaríu og Austurríki-Ungverjalands tóku einnig vel í sáttatillögur páfans en stjórn Þýskalands var tvíræð í afstöðu sinni til þeirra.<ref>{{Vefheimild|höfundur=John R. Smestad Jr.|url=http://www.loyno.edu/history/journal/1994-5/1994-5.htm|titill=Europe 1914–1945: Attempts at Peace|ár=2009|mánuður=7. ágúst|safnslóð=https://web.archive.org/web/20090708105049/http://www.loyno.edu/history/journal/1994-5/1994-5.htm |safnmánuður=8. júlí|safnár=2009|útgefandi=''The Student Historical Journal'' 1994–1995 Vol XXVI.}}</ref><ref>[http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Pope_Benedict_XV%27s_Peace_Proposal Five of seven points of Benedict XV's peace plan].</ref> [[Georges Clemenceau]], forsætisráðherra Frakklands, var mjög andsnúinn kaþólsku kirkjunni og taldi friðaráætlun páfans ekki samræmast frönskum hagsmunum. Benedikt hafði þó áður reynt að bæta samskipti Páfagarðs við Frakkland með því að taka frönsku þjóðhetjuna [[Jóhanna af Örk|Jóhönnu af Örk]] í dýrlingatölu. Benedikt kallaði einnig eftir því að herkvaðning yrði bönnuð<ref>[https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1917/09/23/102366187.pdf “Pope in New Note to Ban Conscription,”] “New York Times,” 23. september 1917, A1</ref> og endurtók þá kröfu árið 1921.<ref>[https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1921/11/16/103568068.pdf “Pope would clinch peace. Urges abolition of conscription as way to disarmament], ''[[New York Times]]'', 16. nóvember 1921, ''[[Associated Press]]''.</ref> Páfinn fékk ekki að taka þátt í friðarviðræðunum eftir að stríðinu lauk, en eftir stríðslok gaf hann út páfabréf með titlinum ''Pacem Dei Munus'' þar sem hann hvatti þjóðir heimsins til að sættast og fyrirgefa hver annarri fyrir átökin.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.no/books?id=KDlFDgAAQBAJ&pg=PA928&lpg=PA928&dq=pacem+dei+munus&source=bl&ots=Yz3RXTVQ02&sig=FBTVGUD-__OyFwpvVcjWnR_QjoQ&hl=no&sa=X&ved=2ahUKEwjSuoG01cDdAhUjtosKHUaXA3wQ6AEwDXoECAUQAQ#v=onepage&q=pacem%20dei%20munus&f=false|title=War and Religion: An Encyclopedia of Faith and Conflict [3 volumes]|author=Jeffrey M. Shaw (Ph.D)|author2=Timothy J. Demy (Ph.D)|date=2017-03-27|publisher=ABC-CLIO|år=|isbn=9781610695176|utgivelsessted=|pp=928|sider=|language=en|chapter=Pacem, Dei Munus Pulcherrimum, a Papal Encyclical Issued by Pope Benedict (May 23, 1920)}}</ref> Árið 1917 lét Benedikt gefa út fyrstu samsettu kirkjulagabókina fyrir kaþólsku kirkjuna; áður hafði kirkjulögum verið safnað saman í safnbókum af tilskipunum og öðrum páfadómum. Vinnan að kirkjulagabókinni hafði staðið yfir í langan tíma og höfðu þeir [[Pietro Gasparri]] og [[Píus 12.|Eugenio Pacelli]] (sem síðar varð Píus 12. páfi) staðið að henni frá því á páfatíð Píusar 10. ===Dauði=== Benedikt sýktist af inflúensu sem ágerðist brátt og varð að alvarlegri lungnabólgu. Hann lést í janúar árið 1922. Grafarlíkneski hans er í annarri kapellu á vinstri hlið Péturskirkjunnar. Jarðneskar leifar hans eru geymdar í grafarhvelfingunum undir kirkjunni. Næsti páfi sem tók sér nafnið Benedikt var [[Benedikt 16.]] árið 2005. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Páfi]] | fyrir = [[Píus 10.]] | eftir = [[Píus 11.]] | frá = [[3. september]] [[1914]] | til = [[22. janúar]] [[1922]] }} {{Töfluendir}} {{Páfar}} {{fd|1854|1922}} [[Flokkur:Páfar 20. aldar]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] tusydxbbpgsp9rdflqs24fm84nkddgj Ingi Bauer 0 155094 1964334 1884096 2026-05-26T04:00:52Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964334 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Ingi Bauer | mynd = Ingibauerkureki.jpg | mynd_texti = | fæðingarnafn = Ingi Þór Garðarsson | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1992|06|10}} | uppruni = [[Hafnarfjörður]], [[Ísland]]i | önnur_nöfn = | starf = {{hlist|Tónlistarmaður|plötusnúður}} | áður_meðlimur_í = [[Ice Cold (YouTube-rás)|Ice Cold]] | module = {{Tónlistarfólk|embed=yes | hljóðfæri = | ár = [[2015]] – í dag | stefna = [[Popptónlist|Popp]], [[hústónlist|hús]] | útgefandi = | vefsíða = [http://www.instagram.com/ingibauer Instagram] }} }} '''Ingi Þór Garðarsson''' (f.10. júní 1992), sem er betur þekktur undir [[Dulnefni|listamannsnafninu]] sínu '''Ingi Bauer''', er íslenskur tónlistarmaður, plötusnúður og stofnandi YouTube rásarinnar [[Ice Cold (YouTube-rás)|Ice Cold]]. == Æviágrip == Ingi Bauer er fæddur og uppalinn í Hafnarfirðinum. Á sínum yngri árum fór hann í Setbergsskóla þar sem helstu áhugamál hans voru flugvélar og leiklist. Ingi Bauer ákvað svo að fara í [[Flensborgarskóli|Flensborgarskólann]] þar sem hann kynntist besta vini sínum. Þeir ákváðu að stofna YouTube rásina [[Ice Cold (YouTube-rás)|Ice Cold]]. Ingi byrjaði svo að gefa út tónlist á [[SoundCloud]] og fékk yfir 2 milljónir spilana þar áður en hann færði sig yfir í íslenskan markað. Meðal þekktustu laga hans er lagið „Upp Til Hópa“ sem hann gaf út með rapparanum [[Herra Hnetusmjör]], en það lag var bæði tilnefnt sem lag ársins á [[Hlustendaverðlaun FM957|Hlustendaverðlaunum FM957]] og [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku Tónlistarverðlaunum]] árið 2019.<ref>{{Cite web|url=https://iston.is/verdlaunahafar/|title=VERÐLAUNAHAFAR|website=Íslensku tónlistarverðlaunin|language=|access-date=2023-01-28|archive-date=2023-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128023527/https://iston.is/verdlaunahafar/|url-status=dead}}</ref> Á síðustu árum hefur hann gefið út tvær breiðskífur ásamt því að gefa út lög reglulega, en platan hans ''Bau Air'' var tilnefnd sem plata ársins 2022 á Hlustendaverðlaunum FM957.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222236893d/thessi-hlutu-hlustendaverdlaunin-i-ar|title=Þessi hlutu Hlustendaverðlaunin í ár - Vísir|last=Sigfúsdóttir|first=Sylvía Rut|date=2022-03-19|website=visir.is|language=is|access-date=2023-07-08}}</ref> == Ice Cold == === Upphaf === Árið 2011 stofnaði Ingi Bauer [[YouTube]] rásina [[Ice Cold (YouTube-rás)|Ice Cold]] ásamt vini sínum Stefáni Atla.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2019/07/06/ice_cold_vid_erum_aldrei_ad_feika_neitt/|title=Ice Cold: „Við erum aldrei að feika neitt“|date=2019-07-06|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-01-28}}</ref> Fyrstu árin einblíndu þeir á að búa til stuttmyndir með húmor og miklum hasar. Fyrsta stuttmynd þeirra ''Eiturlyf'' var tilnefnd til verðlauna og síðar gáfu þeir út mikið magn af stuttmyndum. Í kringum 2013 ákváðu þeir félagar að reyna fyrir sér í tónlistinni með því að gera ábreiður af vinsælum erlendum lögum með íslenskum texta. Helst ber að nefna lagið „Bagg & Cod“ sem naut mikilla vinsælda á þeim tíma. === Vlog === Þegar Ingi og Stefán voru að keyra upp í studio til Inga Bauer ákvað Stefán að ná í símann sinn og taka upp byrjunina á fyrsta vloggi Ice Cold. Eftir það var ekki aftur snúið hjá þeim félögum þar sem þeir bjuggu til í heildina yfir 70 vlogs. Lítið var um að Íslendingar væru að vlogga á þessum tíma og sáu þeir félagar að þetta væri eitthvað sem vantaði. Vloggin þeirra sýndu allt frá því hvernig þeir stofnuðu fyrirtæki yfir í að hanga með þekktum leikurum og tónlistarmönnum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20171401093d/svona-vard-smellurinn-neinei-til|title=Svona varð smellurinn NEINEI til - Vísir|last=Pálsson|first=Stefán Árni|date=2017-06-03|website=visir.is|language=is|access-date=2023-01-28}}</ref> === Streymi === Þegar tölvuleikurinn [[Fortnite]] kom út ákváðu þeir að byrja að streyma í beinni útsendingu frá því þegar þeir spiluðu leikinn. Þeir fengu til sín góða gesti eins og [[Pétur Jóhann Sigfússon|Pétur Jóhann]] og [[Steindi Jr.|Steinda Jr.]] Eftir það urðu þeir stærstu tölvuleikjastreymendur á Íslandi fyrir íslenskan markað.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20191539464d/steindi-spiladi-loksins-fortnite-med-ice-cold|title=Steindi spilaði loksins Fortnite með Ice Cold - Vísir|last=Eysteinsson|first=Andri|date=2019-06-17|website=visir.is|language=is|access-date=2023-01-28}}</ref> === Endalok === Árið 2021 ákváðu Ingi og Stefán að hætta með Ice Cold rásina og einbeita sér að sínum eigin frama. == Útgefið efni == === Breiðskífur === * 2021 - ''Bau Air'' <ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222209704d/kosning-fyrir-hlust-enda-verd-launin-2022-hafin|title=Kosning fyrir Hlust­enda­verð­­­­launin 2022 hafin - Vísir|last=Sveinsson|first=Tinni|date=2022-01-18|website=visir.is|language=is|access-date=2023-01-28}}</ref> * 2022 - ''ÁST'' <ref>{{Cite web|url=https://k100.mbl.is/frettir/2022/11/03/gerir_upp_sambandid_vid_fyrrverandi_uppgjor_fyrir_o/|title=Gerir upp sambandið við fyrrverandi: „Uppgjör fyrir okkur bæði“|last=Tryggvadóttir|first=Rósa Margrét|date=2022-11-03|website=K100|language=is|access-date=2023-01-28}}</ref> === Stuttskífur === * 2022 - ''Menntaskóla Ást <3'' === Smáskífur === * 2018 - „Spurðu Um Mig“ (Ingi Bauer Remix) * 2018 - „Upp Til Hópa“ (ásamt [[Herra Hnetusmjör|Herra Hnetusmjör]]) * 2019 - „Ísbíllinn“ (ásamt [[Ezekiel Carl|Ezekiel Car]]) * 2019 - „Taka Meira Út“ (ásamt Birgi Hákon) * 2019 - „Dicks“ (ásamt Séra Bjössa) * 2019 - „Stjörnur“ (ásamt Chase Anthony og [[Páll Óskar|Páli Óskari]]) * 2019 - „Áttavilltur“ (ásamt Ezekiel Carl og Chase Anthony) * 2019 - „Moshpit“ (ásamt Show-Menn) * 2019 - „Sleðalestin“ (ásamt Luigi) * 2020 - „Djamm Í Kvöld“ (ásamt [[Steindi Jr.|Steindanum okkar]], Ásgeiri Orra, SZK o.fl.) * 2020 - „Undir Mistilteini“ (ásamt Agli Ploder & [[Svala Björgvinsdóttir|Svölu]]) * 2020 - „Faðir Vor“ (ásamt Séra Bjössa) * 2021 - „Til Baka“ * 2021 - „Rangur Maður“ * 2021 - „Veiðimaður“ (ásamt THØR & Bjørn) * 2021 - „Ólíkar Týpur“ (ásamt Reyni) * 2021 - „Gústi Jr.“ (ásamt Gústa B) * 2021 - „Sick Áramót“ * 2022 - „Hvar ert þú?“ (ásamt SviMA) * 2022 - „Í Larí Lei“ (ásamt THØR) * 2023 - „OFBOÐSLEGA FRÆGUR“ (ásamt VÆB) * 2023 - „Ein Í Nótt“ (ásamt Svölu) * 2023 - „Helgi Björns“ (ásamt [[Helgi Björnsson|Helga Björns]]) == Lagasmíði og upptökustjórn == {| class="wikitable" |- ! Ár !! Lag !! Flytjandi !! Plata |- | rowspan="2"| 2015 || „Jámarh“ || rowspan="2" | [[Herra Hnetusmjör]] & Joe Frazier || rowspan="2" | ''Flottur Skrákur'' |- ||„Fáum Borgað“ |- | rowspan="2"| 2016 || „If I Was King“ || rowspan="1" | Rossy || rowspan="1" | |- ||„Vinir“ || rowspan="1" | Áttan || rowspan="1" | |- | rowspan="4"| 2017 ||„NEINEI“ || rowspan="1" | Áttan || rowspan="1" | |- ||„Ekki Seena“ || rowspan="1" | Áttan || rowspan="1" | |- ||„Áhrifin“ || rowspan="1" | Áttan || rowspan="1" | |- ||„Því Ég Get Það“ || rowspan="1" | Áttan || rowspan="1" | |- | rowspan="2"| 2018 ||„L8“ || rowspan="1" | Áttan || rowspan="1" | |- ||„Meira“ || rowspan="1" | SviMA || rowspan="1" | |- | rowspan="1"| 2019 ||„Moldaður“ || rowspan="1" | 12:00 || rowspan="1" | |- | rowspan="3"| 2020 ||„Ómægad“ || rowspan="1" | Luigi || rowspan="3" | ''Breyttir Tímar'' <ref>{{Cite web|url=https://www.kalt.is/breyttirtimar|title=breyttir tímar|website=KALT|language=en-US|access-date=2023-01-28|archive-date=2023-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128023535/https://www.kalt.is/breyttirtimar|url-status=dead}}</ref> |- ||„Akureyri“ || rowspan="1" | Luigi & Herra Hnetusmjör |- ||„Samstarf“ || rowspan="1" | Luigi & Joe Frazier |- | rowspan="1"| 2021 ||„Ég Er Ekki Fullur“ || rowspan="1" | SviMA || rowspan="1" | |- | rowspan="1"| 2022 ||„Hvar Ert Þú?“ || rowspan="1" | SviMA || rowspan="1" | |- |} == Tilvísanir == {{Reflist}} {{f|1992}} [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] tlevag6carte9nuaqfdzhq286pw0ecx Udinese Calcio 0 159311 1964241 1891496 2026-05-25T15:33:30Z Makenzis 56151 1964241 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Stytt nafn = Udinese, | Fullt nafn = Udinese Calcio | Gælunafn = I Bianconeri (Þeir hvítu og svörtu)I Friulani (Friulverjarnir)Le Zebrette (Sebrahestarnir) | Stofnað = 30. nóvember 1896 | Leikvöllur = [[Stadio Friuli]], [[Udine]] | Stærð = 25.140 | Stjórnarformaður = {{ITA}} Franco Soldati | Knattspyrnustjóri = {{ITA}} [[Luca Gotti]] | Deild = [[Ítalska A-deildin]] | Tímabil = 2025/26 | Staðsetning= 10. sæti |pattern_la1 = _udinese2021h |pattern_b1 = _udinese2021h |pattern_ra1 = _udinese2021h |pattern_sh1 = _udinese2021h |pattern_so1 = _udinese2021h |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = 000000 |pattern_la2 = _udinese2021A |pattern_b2 = _udinese2021A |pattern_ra2 = _udinese2021A |pattern_sh2 = _udinese2021A |pattern_so2 = _udinese2021A |leftarm2 = 0169b2 |body2 = 0169b2 |rightarm2 = 0169b2 |shorts2 = 0169b2 |socks2 = 0169b2 |pattern_la3 =_udinese2021T |pattern_b3 = _udinese2021T |pattern_ra3 = _udinese2021T |pattern_sh3 = _udinese2021T |pattern_so3 = _udinese2021T |leftarm3 = FFCC00 |body3 = FFCC00 |rightarm3 = FFCC00 |shorts3 = 000000 |socks3 = FFCC00 }} '''Udinese Calcio''', oftast kallað '''Udinese''', er [[Ítalía|ítalskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Udine]]. Það spilar í [[Ítalska A-deildin|ítölsku A-deildinni]]. Liðið var stofnað 30. nóvember árið 1896 sem íþróttafélag, og 5. júlí 1911 sem knattspyrnufélag. Heimavallarbúningur þess er röndótt treyja svört og hvít, með svörtum stuttbuxum og hvítum sokkum. Udinese á marga stuðningsmenn í [[Friuli]] og svæðinu þar í kring. [[Mynd:Dinatale v Arsenal.jpg|right|thumb|150px|Sóknarmaðurinn [[Antonio Di Natale]] var fyrirliði Udinese á árunum 2007-2016]] == Þekktir leikmenn == * [[Emil Hallfreðsson]] * [[Per Bredesen]] * [[Jo Inge Berget]] * [[Zico]] * [[Marcio Amoroso]] * [[Dino Zoff]] * [[Franco Causio]] * [[Luigi De Agostini]] * [[Antonio Di Natale]] * [[Vincenzo Iaquinta]] * [[Oliver Bierhoff]] * [[Thomas Helveg]] * [[Martin Jørgensen]] * [[David Pizarro]] * [[Alexis Sánchez]] == Tengill == * [https://www.udinese.it/ Heimasíða félagsins] {{s|1896}} [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] e30iewws72gpq79akjqwypeqe43v1af Parma Calcio 1913 0 159371 1964222 1812037 2026-05-25T14:14:48Z Makenzis 56151 1964222 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Stytt nafn = Parma | Fullt nafn = Parma Calcio 1913 | Gælunafn = I Gialloblu (''Þeir gulu og bláu'') | Stofnað = 16. desember 1913 | Leikvöllur = [[Stadio Ennio Tardini]], [[Parma]] | Stærð = 22.359 | Stjórnarformaður = Kyle J. Krause | Knattspyrnustjóri = [[Fabio Liverani]] | Deild = [[Ítalska A-deildin]] | Tímabil = 2025/2026 | Staðsetning= 13. sæti | pattern_la1 = _parma2021H | pattern_b1 = _parma2021H | pattern_ra1 = _parma2021H | pattern_sh1 = _parma2021H | pattern_so1 = _parma2021H | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _parma2021A | pattern_b2 = _parma2021A | pattern_ra2 = _parma2021A | pattern_sh2 = _parma2021A | pattern_so2 = _parma2021A | leftarm2 = FFD700 | body2 = FFD700 | rightarm2 = FFD700 | shorts2 = FFD700 | socks2 = FFD700 | pattern_la3 = _parma2021T | pattern_b3 = _parma2021T | pattern_ra3 = _parma2021T | pattern_sh3 = _parma2021T | pattern_so3 = _parma2021tl | leftarm3 = 052450 | body3 = 052450 | rightarm3 = 052450 | shorts3 = 052450 | socks3 = F9E900 }} '''Parma Calcio 1913''', oft kallað '''Parma''', er ítalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Parma]] og er í [[Serie A]], efstu deild. Félagið var stofnað í desember 1913. Parma leikur heimaleiki sína á [[Stadio Ennio Tardini]] sem tekur 27.906 áhorfendur í sæti, oft nefndur einfaldlega Il Tardini. Með fjármögnun frá Calisto Tanzi vann félagið átta bikara á árunum 1992 til 2002, á því tímabili náði það sínum besta árangri í deildinni. Félagið hefur unnið þrjá Coppa Italia og einn Supercoppa Italiana, tvo [[UEFA bikarinn|UEFA bikara]], einn Evrópumeistaratitil og einn titil í evrópukeppni bikarhafa. Fjárhagsvandræði urðu síðla árs 2003 vegna Parmalat-hneykslisins sem olli því að móðurfyrirtæki félagsins féll. Félagið var úrskurðað gjaldþrota árið 2015 og stofnað á ný í [[Serie D]] þar sem því tókst að komast upp um deild þrjú ár í röð og komst aftur upp í [[Serie A]] árið 2018. Heimabúningur liðsins er hvít og svört treyja og svartar buxur. Hins vegar kennir liðið sig oftar við liti varabúningsins sem er gulur og blár. == Titlar == * '''[[Ítalska bikarkeppnin]]: 3''' ** 1991–92, 1998–99, 2001–02 * '''[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]]: 2''' ** 1994–95, 1998–99 * '''[[Evrópski ofurbikarinn]]: 1''' ** 1993 == Þekktir leikmenn == [[Mynd:Hernán Crespo - 07FEB2007 - Francia - presidencia-govar.jpg|thumb|upright|left| Argentínumaðurinn [[Hernán Crespo]] er markahæsti leikmaður í sögu Parma.]] {| | * [[Alberto Gilardino]] * [[Carlo Ancelotti]] * [[Dino Baggio]] * [[Gianluigi Buffon]] * [[Nicola Berti]] * [[Fabio Cannavaro]] * [[Enrico Chiesa]] * [[Marco Di Vaio]] * [[Stefano Fiore]] * [[Filippo Inzaghi]] * [[Gianfranco Zola]] * [[Roberto Mussi]] * [[Abel Balbo]] * [[Hernán Crespo]] * [[Ariel Ortega]] | * [[Nestor Sensini]] * [[Juan Sebastian Veron|Juan Sebastián Verón]] * [[Sérgio Conceição]] * [[Adrian Mutu]] * [[Hidetoshi Nakata]] * [[Thomas Brolin]] * [[Lilian Thuram]] * [[Alain Boghossian]] * [[Sébastien Frey]] * [[Johan Micoud]] * [[Sabri Lamouchi]] * [[Adriano Leite Ribeiro|Adriano]] * [[Cláudio Taffarel]] * [[Hristo Stoichkov]] * [[Faustino Asprilla]] |} == Heimildir == *https://bleacherreport.com/articles/157851-how-the-mighty-have-fallen-the-fall-of-ten-untouchable-football-clubs#page/4 *https://en.wikipedia.org/wiki/Parma_Calcio_1913#cite_note-2 == Tengill == * [https://parmacalcio1913.com/ Heimasíða félagsins] {{s|1913}} [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] hfdt83ay6uxdn3gdsk2cq8e0nio9pa4 1964223 1964222 2026-05-25T14:15:02Z Makenzis 56151 /* Heimildir */ 1964223 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Stytt nafn = Parma | Fullt nafn = Parma Calcio 1913 | Gælunafn = I Gialloblu (''Þeir gulu og bláu'') | Stofnað = 16. desember 1913 | Leikvöllur = [[Stadio Ennio Tardini]], [[Parma]] | Stærð = 22.359 | Stjórnarformaður = Kyle J. Krause | Knattspyrnustjóri = [[Fabio Liverani]] | Deild = [[Ítalska A-deildin]] | Tímabil = 2025/2026 | Staðsetning= 13. sæti | pattern_la1 = _parma2021H | pattern_b1 = _parma2021H | pattern_ra1 = _parma2021H | pattern_sh1 = _parma2021H | pattern_so1 = _parma2021H | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _parma2021A | pattern_b2 = _parma2021A | pattern_ra2 = _parma2021A | pattern_sh2 = _parma2021A | pattern_so2 = _parma2021A | leftarm2 = FFD700 | body2 = FFD700 | rightarm2 = FFD700 | shorts2 = FFD700 | socks2 = FFD700 | pattern_la3 = _parma2021T | pattern_b3 = _parma2021T | pattern_ra3 = _parma2021T | pattern_sh3 = _parma2021T | pattern_so3 = _parma2021tl | leftarm3 = 052450 | body3 = 052450 | rightarm3 = 052450 | shorts3 = 052450 | socks3 = F9E900 }} '''Parma Calcio 1913''', oft kallað '''Parma''', er ítalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Parma]] og er í [[Serie A]], efstu deild. Félagið var stofnað í desember 1913. Parma leikur heimaleiki sína á [[Stadio Ennio Tardini]] sem tekur 27.906 áhorfendur í sæti, oft nefndur einfaldlega Il Tardini. Með fjármögnun frá Calisto Tanzi vann félagið átta bikara á árunum 1992 til 2002, á því tímabili náði það sínum besta árangri í deildinni. Félagið hefur unnið þrjá Coppa Italia og einn Supercoppa Italiana, tvo [[UEFA bikarinn|UEFA bikara]], einn Evrópumeistaratitil og einn titil í evrópukeppni bikarhafa. Fjárhagsvandræði urðu síðla árs 2003 vegna Parmalat-hneykslisins sem olli því að móðurfyrirtæki félagsins féll. Félagið var úrskurðað gjaldþrota árið 2015 og stofnað á ný í [[Serie D]] þar sem því tókst að komast upp um deild þrjú ár í röð og komst aftur upp í [[Serie A]] árið 2018. Heimabúningur liðsins er hvít og svört treyja og svartar buxur. Hins vegar kennir liðið sig oftar við liti varabúningsins sem er gulur og blár. == Titlar == * '''[[Ítalska bikarkeppnin]]: 3''' ** 1991–92, 1998–99, 2001–02 * '''[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]]: 2''' ** 1994–95, 1998–99 * '''[[Evrópski ofurbikarinn]]: 1''' ** 1993 == Þekktir leikmenn == [[Mynd:Hernán Crespo - 07FEB2007 - Francia - presidencia-govar.jpg|thumb|upright|left| Argentínumaðurinn [[Hernán Crespo]] er markahæsti leikmaður í sögu Parma.]] {| | * [[Alberto Gilardino]] * [[Carlo Ancelotti]] * [[Dino Baggio]] * [[Gianluigi Buffon]] * [[Nicola Berti]] * [[Fabio Cannavaro]] * [[Enrico Chiesa]] * [[Marco Di Vaio]] * [[Stefano Fiore]] * [[Filippo Inzaghi]] * [[Gianfranco Zola]] * [[Roberto Mussi]] * [[Abel Balbo]] * [[Hernán Crespo]] * [[Ariel Ortega]] | * [[Nestor Sensini]] * [[Juan Sebastian Veron|Juan Sebastián Verón]] * [[Sérgio Conceição]] * [[Adrian Mutu]] * [[Hidetoshi Nakata]] * [[Thomas Brolin]] * [[Lilian Thuram]] * [[Alain Boghossian]] * [[Sébastien Frey]] * [[Johan Micoud]] * [[Sabri Lamouchi]] * [[Adriano Leite Ribeiro|Adriano]] * [[Cláudio Taffarel]] * [[Hristo Stoichkov]] * [[Faustino Asprilla]] |} == Heimildir == *https://bleacherreport.com/articles/157851-how-the-mighty-have-fallen-the-fall-of-ten-untouchable-football-clubs#page/4 == Tengill == * [https://parmacalcio1913.com/ Heimasíða félagsins] {{s|1913}} [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] b43wjlp593gc08vd8yek1opsihiiiw4 Torino FC 0 159395 1964225 1892185 2026-05-25T14:35:11Z Makenzis 56151 1964225 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið |Fullt nafn = Torino Football Club<br />S.p. A |Mynd = |Gælunafn = 'Il Toro'' (Nautið) |Stofnað = [[3. desember]] [[1906]] |Leikvöllur = [[Stadio Olimpico Grande Torino]], [[Tórínó]] |Stærð = 27.958 |Stjórnarformaður = {{ITA}} [[Urbano Cairo]] |Knattspyrnustjóri = {{ITA}} [[Marco Giampaolo]] |Deild = [[Serie A]] |Tímabil = 2025-26 |Staðsetning = 12. sæti |pattern_la1 = _torino2021h |pattern_b1 = _torino2021h |pattern_ra1 = _torino2021h |pattern_sh1 = _torino2021h |pattern_so1 = _torino2021h |leftarm1 = 800000 |body1 = 800000 |rightarm1 = 800000 |shorts1 = FFFFFF |socks1 = 000000 |pattern_la2 = _torino2021a |pattern_b2 = _torino2021a |pattern_ra2 = _torino2021a |pattern_sh2 = _torino2021a |pattern_so2 = _torino2021a |leftarm2 = FFFFFF |body2 = FFFFFF |rightarm2 = FFFFFF |shorts2 = 800000 |socks2 = FFFFFF |pattern_la3 = _torino2021T |pattern_b3 = _torino2021T |pattern_ra3 = _torino2021T |pattern_sh3 = _torino2021T |pattern_so3 = _torino2021T |leftarm3 = 7ddace |body3 = 7ddace |rightarm3 = 7ddace |shorts3 = 7ddace |socks3 = 7ddace }} '''Torino FC''' er [[Ítalía|ítalskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Tórínó]]. Árið 2005 breytti félagið um nafn og heitir nú ''Torino Calcio 1906''. Ástæðan var sú að félagið varð gjaldþrota. Félagið er með mikla sögu og hefur alls sjö sinnum orðið deildarmeistari, en síðustu ár hafa verið félaginu erfið. Það vann síðast [[Serie A]] árið 1976. == Titlar == * '''[[Serie A]]''' – '''7 ''' ** [[1928]], [[1942]]/[[1943|43]], [[1945]]/[[1946|46]], 1946/[[1947|47]], 1947/[[1948|48]], 1948/[[1949|49]], [[1975]]/[[1976|76]]. * '''[[Coppa Italia]]''' – '''5 ''' ** 1935–36, 1942–43, 1967–68, 1970–71, 1992–93 * '''[[Serie B]]''' – '''3 ''' ** [[1959]]/[[1960|60]], [[1989]]/[[1990|90]], [[2000]]/[[2001|01]]. * '''[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]]''' ** (''úrslitaleikur'') [[1991]]/[[1992|92]]. ==Heimildir== *https://www.transfermarkt.co.uk/torino-fc/startseite/verein/416 [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1906]] 841y6wz694d8zha7ukrkp78z16ewvla Genoa CFC 0 160643 1964214 1933496 2026-05-25T12:58:55Z Makenzis 56151 1964214 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Stytt nafn = Genoa | Fullt nafn = Genoa Cricket and Football Club | Gælunafn = ''I Rossoblù (Þeir rauðu og bláu)''<br /> ''Vecchio Balordo(Gamla fíflið)''<br /> | Stofnað = 7. september 1893 | Leikvöllur = [[Stadio Luigi Ferraris]], [[Genúa]] | Stærð = 36,599 | Stjórnarformaður = {{ITA}} [[Enrico Preziosi]] | Knattspyrnustjóri = {{ITA}} [[Rolando Maran]] | Deild = [[Ítalska A-deildin]] | Tímabil = 2025/26 | Staðsetning= 16. sæti (Serie A) | pattern_la1 = _genoa2021H | pattern_b1 = _genoa2021H | pattern_ra1 = _genoa2021H | pattern_sh1 = _genoa2021H | pattern_so1 = _gcfc2021h | leftarm1 = 0f1e41 | body1 = 0f1e41 | rightarm1 = 0f1e41 | shorts1 = 0f1e41 | socks1 = 0f1e41 | pattern_la2 = _genoa2021A | pattern_b2 = _genoa2021A | pattern_ra2 = _genoa2021A | pattern_sh2 = _genoa2021A | pattern_so2 = _gcfc2021a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _genoa2021T | pattern_b3 = _genoa2021T | pattern_ra3 = _genoa2021T | pattern_sh3 = _genoa2021H | pattern_so3 = | leftarm3 = 0f1e41 | body3 = 0f1e41 | rightarm3 = 0f1e41 | shorts3 = 0f1e41 | socks3 = 0f1e41 }} [[Mynd:Genoa through the ages 2.jpg|thumb|upright=1.44|Árangur Genoa í deildarkeppnum á Ítalíu frá (1929/30).]] '''Genoa Cricket and Football Club''', oftast þekkt sem '''Genoa''' er ítalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Genúa]]. Liðið spilar í [[Ítalska A-deildin|Serie A]]. Félagið var stofnað 7. september árið 1893 og er það elsta félag Ítalíu. [[Albert Guðmundsson (fæddur 1997)|Albert Guðmundsson]] spilaði með félagiu 2022-2024. [[Mikael Egill Ellertsson]] er nú til mála hjá félaginu. == Sigrar == * '''[[Serie A|Ítalskir meistarar]]: 9''' ** 1898, 1899, 1900, 1902, 1903, 1904, 1914–15, 1922–23, 1923–24 * '''[[Ítalska bikarkeppnin]]: 1''' ** 1936–37 == Tengill == * [https://genoacfc.it/ Heimasíða félagsins] {{stubbur|fótbolti}} {{s|1893}} [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] 4t28g4dc56e5z5qp28n1mw498n6w5nh US Sassuolo Calcio 0 160696 1964226 1880181 2026-05-25T14:53:17Z Makenzis 56151 1964226 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Stytt nafn = | Fullt nafn = Unione Sportiva Sassuolo Calcio | Gælunafn = I Neroverdi (''Þeir svörtu og grænu'') | Stofnað = 16. júlí 1920 | Leikvöllur = [[Mapei Stadium – Città del Tricolore]], [[Sassuolo]] | Stærð = 21.584 | Stjórnarformaður = {{ITA}} [[Carlo Rossi]] | Knattspyrnustjóri = {{ITA}} | Deild = [[Ítalska A-deildin]] | Tímabil = 2025/2026 | Staðsetning= 11. sæti, Serie A | pattern_la1 = _ussassuolo2021h | pattern_b1 = _ussassuolo2021h | pattern_ra1 = _ussassuolo2021h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = 0C892C | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _ussassuolo2021a | pattern_b2 = _ussassuolo2021a | pattern_ra2 = _ussassuolo2021a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF |pattern_la3 = _sassuolo2021t |pattern_b3 = _sassuolo2021t |pattern_ra3 = _sassuolo2021t |pattern_sh3 = |pattern_so3 = |leftarm3 = |body3 = |rightarm3 = |shorts3 = 007eff |socks3 = 007eff }} '''Unione Sportiva Sassuolo Calcio''', oftast þekktir sem '''Sassuolo''' er ítalskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Sassuolo]], [[Emilia-Romagna]].<ref name=storia>{{cite web|url=http://www.sassuolocalcio.it/articles/?id=36/storia|title=Storia|publisher=sassuolocalcio.it|access-date=5 December 2014|archive-date=31 október 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141031180034/http://www.sassuolocalcio.it/articles/?id=36%2Fstoria|url-status=dead}}</ref> þeir spila í röndóttum treyjum sem eru svartar og grænar, í það vísar gælunafn þeirra ''Neroverdi'' (''sem þýðir þeir svörtu og grænu á ítölsku''). == Sigrar == * '''[[Serie B]]: 1''' ** 2012–13 * '''Supercoppa di Serie C: 1''' ** 2008 == Tengill == * [https://www.sassuolocalcio.it/ Heimasíða félagsins] == Heimildir == <references/> {{stubbur|fótbolti}} {{s|1920}} [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] hgz51trwpdn0h2ph291h27ncetndr6l Cagliari Calcio 0 160702 1964220 1880275 2026-05-25T13:57:54Z Makenzis 56151 1964220 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Stytt nafn = | Fullt nafn = Cagliari Calcio | Gælunafn = Gli Isolani (Eyjaskeggjarnir) | Stofnað = 1920 | Leikvöllur = [[Sardegna Arena]], [[Cagliari]] | Stærð = 16.233 | Stjórnarformaður = {{ITA}} Tommaso Giulini | Knattspyrnustjóri = {{ITA}} Eusebio Di Francesco | Deild = [[Serie B]] | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning= 14. sæti | pattern_la1 = _cagliari2021h | pattern_b1 = _cagliari2021h | pattern_ra1 = _cagliari2021h | pattern_sh1 = _cagliari2021h | pattern_so1 = _cagliari2021h | leftarm1 = 000040 | body1 = 000040 | rightarm1 = 000040 | shorts1 = 000040 | socks1 = 000040 | pattern_la2 = _cagliari2021a | pattern_b2 = _cagliari2021a | pattern_ra2 = _cagliari2021a | pattern_sh2 = _cagliari2021a | pattern_so2 = _cagliari2021a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _cagliari2021t | pattern_b3 = _cagliari2021t | pattern_ra3 = _cagliari2021t | pattern_sh3 = _cagliari2021t | pattern_so3 = _cagliari2021t | leftarm3 = FFFF00 | body3 = FFFF00 | rightarm3 = FFFF00 | shorts3 = FFFF00 | socks3 = FFFF00 }} '''Cagliari Calcio''', oftast þekkt sem ''Cagliari'', er [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Cagliari]] á [[Sardinía|Sardiníu]]. Þeir spila í [[Serie A]]. og leika heimaleiki sína á [[Sardegna Arena]] . == Sigrar == * '''[[Serie B]]: 1''' ** 2015-16 * '''[[Serie A]]: 1''' ** 1969-70 == Tengill == * [https://www.cagliaricalcio.com/ Heimasíða félagsins] {{stubbur}} {{s|1920}} [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] 7b8fsz5bq04o7yrxtmq5gqucaq31kn3 Bruno Fernandes 0 161238 1964268 1963730 2026-05-25T18:19:55Z Berserkur 10188 1964268 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn= Bruno Fernandes | mynd = Bruno Fernandes USMNT v Portugal Mar 31 2026-27 (cropped).jpg |fullt nafn= Bruno Miguel Borges Fernandes |fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1994|9|8}} |fæðingarbær= [[Maia]] |fæðingarland= [[Portúgal]] |hæð= 1,79 m |staða= framsækinn miðjumaður |núverandi lið= [[Manchester United]] |númer= 18 |ár í yngri flokkum= 2002–2013 |yngriflokkalið= Infesta<br />Boavista<br />Pasteleira<br>Novara |ár1=2012–2013 |ár2=2013–2016 |ár3=2016–2017 |ár4=2017-2020 |ár5=2020- |lið1=[[Novara Calcio]] |lið2=[[Udinese Calcio]] |lið3=[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] |lið4=[[Sporting Clube de Portugal|Sporting CP]] |lið5=[[Manchester United F.C.|Manchester United]] |leikir (mörk)1=23 (4) |leikir (mörk)2=86 (10) |leikir (mörk)3=33 (5) |leikir (mörk)4=83 (39) |leikir (mörk)5=228 (70) |landsliðsár= 2014–2017<br />2016<br>2017- |landslið= [[U21-landslið Portúgals karla í knattspyrnu|Portúgal U-21]]<br /> [[U23-landslið Portúgals karla í knattspyrnu|Portúgal U-23]]<br> [[portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |landsliðsleikir (mörk)= 17 (6) <br> 4 (0) <br /> 87 (28) |mfuppfært= maí 2026 |lluppfært= maí 2026 }} '''Bruno Fernandes''' (fæddur 8. september 1994) er portúgalskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir [[Manchester United]] og [[portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu]]. Hann skoraði sína fyrstu þrennu fyrir United í 5-1 sigri gegn Leeds í ágúst 2021. Fernandes varð fyrirliði United sumarið 2023. Hann sló stoðsendingamet ensku úrvalsdeildarinnar tímabilið 2025-2026 þegar hann náði 21 slíkum. <ref>[https://www.independent.co.uk/sport/football/bruno-fernandes-premier-league-assist-record-how-many-b2982784.html Bruno Fernandes claims Premier League assist record outright after passing Thierry Henry and Kevin De Bruyne ] The Independent, sótt 25. maí 2026</ref> ==Verðlaun og viðurkenningar== ===Sporting CP=== *Taça de Portugal: 2018–19 *Taça da Liga: 2017–18, 2018–19 ===Portúgal=== *[[Þjóðadeildin]] Gull: 2018–19 *Leikmaður mánaðarins í Primeira Liga *7 : Ágúst 2017, september 2017, apríl 2018, desember 2018, febrúar 2019, mars 2019, apríl 2019 *Leikmaður mánaðarins í ensku úrvalsdeildinni *4: Febrúar 2020, júní 2020, nóvember 2020, desember 2020 *Leikmaður tímabilsins hjá Manchester United 2020-2021. ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Fernandes, Bruno }} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1994]] [[Flokkur:Portúgalskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Leikmenn Manchester United]] aupe5wioyctmzfdt7mv54gb7nd098dw Nuno Espírito Santo 0 161272 1964240 1930542 2026-05-25T15:29:10Z Berserkur 10188 1964240 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Nuno_Espírito_Santo.jpg|255px|thumb|right|Nuno Espírito Santo árið 2015.]] '''Nuno Espírito Santo''' (fæddur [[25. janúar]] árið [[1974]]) er [[Portúgal|portúgalskur]] [[Knattspyrna|knattspyrnuþjálfari]] og fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann stýrir nú [[West Ham United]]. Frá 2017-2021 var hann knattspyrnustjóri hjá enska [[Premier League]] liðinu [[Wolverhampton Wanderers F.C.]].<ref>[https://www.transfermarkt.com/-/profil/trainer/16520 Nuno Espírito Santo], transfermarkt.com</ref><ref>[https://www.soccerbase.com/managers/manager.sd?manager_id=2955 Nuno Espírito Santo], soccerbase.com </ref> Sumarið 2021 tók hann við [[Tottenham Hotspur]] en entist í 4 mánuði og var sagt upp. Árið 2026 féll hann með West Ham United. == Heimildir == * [https://www.transfermarkt.com/-/profil/trainer/16520 Nuno Espírito Santo], transfermarkt.com *https://www.soccerbase.com/managers/manager.sd?manager_id=2955 == Tilvísanir == <references/> {{F|1974}} [[Flokkur:Portúgalskir knattspyrnustjórar]] [[Flokkur:Portúgalskir knattspyrnumenn]] em6e765oqnfvdsk2j93tmwly0x6jbgp Jamie Carragher 0 161417 1964337 1961251 2026-05-26T05:22:00Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964337 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Jamie Carragher | mynd = Jamie Carragher Liverpool vs Bolton 2011 (cropped).jpg |fullt nafn= James Lee Duncan Carragher |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1978|1|28}} |fæðingarbær= [[Bootle]], [[Merseyside]] |fæðingarland=[[England]] |hæð=1,82 m |staða=Varnarmaður |núverandi lið= |númer= |ár=1996-2013 |lið=[[Liverpool (knattspyrnufélag)|Liverpool ]] |leikir (mörk)=508 (4) |landsliðsár=1999-2010 |landslið=[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |landsliðsleikir (mörk)=38 (0) }} '''James Lee Duncan Carragher''' (fæddur [[28. janúar]] árið [[1978]]) er fyrrum enskur knattspyrnumaður. „''Carra'' eins og hann er kallaður var áður varnarmaður hjá [[Liverpool FC | Liverpool]] en eftir tímabilið 12/13 valdi hann að leggja skóna á hilluna. Hann spilaði með [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]i og þreytti frumraun sína gegn [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Hollandi]] í [[ágúst]] árið [[2001]]. Þrátt fyrir að Carra hafi alist upp sem [[Everton FC | Everton]] stuðningsmaður, þá fékk leikstíll hans á vellinum sem og eðli hans og atvinnumennska og dugnaður, aðdáendur Liverpool til að elska hann sem einn af bestu leikmönnum Liverpool allra tíma. Stuðningsmenn Liverpool syngja reglulega „''We All Dream Of A Team Of Carraghers'' við lag [[Bítlarnir|Bítlanna]] „''Yellow Submarine'' á heimavelli og útileikjum. == Titlar== === Liverpool === * [[Enski bikarinn]]: 2000–01, 2005–06 * [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]]: 2000–01 * [[Evrópukeppni bikarhafa]]: 2001, 2005 * [[Meistaradeild Evrópu]]: 2004–05 * [[Enski deildabikarinn]]: 2000–01, 2002–03, 2011–12 * '''Samfélagsskjöldurinn''': 2001, 2006 ==Heimildir== *https://jamiecarragher23.com/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} *https://uk.sports.yahoo.com/football/jamie-carragher.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227032646/https://uk.sports.yahoo.com/football/jamie-carragher.html |date=2021-02-27 }} *https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-466902/McClaren-act-Carragher-threat.html {{DEFAULTSORT:Carragher, Jamie}} {{f|1978}} [[Flokkur:Enskir knattspyrnumenn]] 1cmjxbg7hl5ss0t8ldjtb2z4pax0kdh Greifarnir 0 162746 1964254 1932715 2026-05-25T16:46:26Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964254 wikitext text/x-wiki '''Greifarnir''' eru [[Ísland|íslensk]] hljómsveit sem stofnuð var [[1986]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ismus.is/i/group/uid-a8ab1af8-fc18-48af-ba96-9140708d0ea1|title=Greifarnir|website=Ísmús|language=is|access-date=2021-03-26|archive-date=2021-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228055006/https://www.ismus.is/i/group/uid-a8ab1af8-fc18-48af-ba96-9140708d0ea1|url-status=dead}}</ref> Meðlimir hennar voru:<ref>{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2020/04/22/greifarnir-2/|title=Greifarnir|website=Glatkistan|language=is|access-date=2021-03-26}}</ref> *[[Kristján Viðar Haraldsson]] (hljómborð, söngur) *[[Sveinbjörn Grétarsson]] (gítar) *[[Jón Ingi Valdimarsson]] (bassi) *[[Gunnar Hrafn Gunnarsson]] (trommur) *[[Felix Bergsson]] (söngur) == Útgefið efni: == === Smáskífa: === * Blátt blóð (1986) * Viltu hitta mig í kvöld (2000) === Stúdíóplötur: === * Blátt blóð Greifarnir (1986) * Sviðsmynd (1987) * Sviðsmynd / Skýjum ofar (Greifarnir / [[Stuðkompaníið]] 1987) * Dúbl í horn (1987) * 12 tomma (1988) * Blautir draumar (1990) * Greifarnir dúkka upp (1996) * Í ljósaskiptunum (1997) * Upp’ á palli (2003) === Safnplötur: === * Fyrstu 25 árin (2011) == Tilvísanir == {{reflist}} * [http://greifarnir.is/index.html Greifarnir] Heimasíða {{stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] {{s|1986}} a54us0vuy913vk4b3vuw7bdm1gq6o05 Frelsi til sölu 0 165495 1964295 1962405 2026-05-25T21:49:03Z ~2026-31095-01 116987 tögl og haldir 1964295 wikitext text/x-wiki '''Frelsi til sölu''' er breiðskífa með Íslenska tónlistarmanninnum [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] sem kom út [[13. nóvember]] [[1986]]. Myndin á umslagi plötunnar er mynd af Bubba í [[Bláa lónið|Bláa lóninu]] sem Bjarni Friðriksson, fyrrverandi hljóðmaður Egósins, tók. Umslaginu fylgdi mannréttindaryfirlýsing [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] og brot úr blaðinu Fantasíu þar sem að [[Jóhannes Sveinsson Kjarval]] andmælti hvalveiðum. Haustið 1987 var platan búinn að seljast í um 17.000 eintökum. Upptökustjóri var svíinn Christian Falk, og var platan tekin upp í Svíþjóð.<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://open.spotify.com/episode/6vMKiCDYSvz3j1q5JKnkjP?si=E_Ur8CGETHiiOgdVOfQy9A|titill=Bubbi og Frelsi til sölu|höfundur=Rokkland / óli palli / Rás 2|útgefandi=Rúv|mánuður=Mars|ár=2019|mánuðurskoðað=Mai|árskoðað=2026}}</ref> Bubbi mætti í Rokkland í mars 2019 og sagði frá tilurð plötunnar. ''Serbinn'' varð til í jómfrúarferð Úrval-Útsýn til Algarve á Portúgal, og fjallar um einn fararstjórann, serbneska stelpu. Bubbi fann félagsskap hjá málaliða frá Angóla sem var með tögl og haldir á næturlífinu í strandbænum, og varð textinn til á ströndinni daginn eftir mikilfenglegt kvöld á hans vegum.<ref name=":0" /> == Lagalisti == '''Plata eitt: A-hlið''' # Serbinn # Sló Sló # Sex að morgni # Er nauðsynlegt að skjóta þá # Maðurinn í speglinum '''Plata eitt: B-hlið''' # Augun mín # Gaukur í klukku # Evrópa er fallin # Stikkfrí # Land til sölu '''Með geisladiskaútgáfu plötunnar sem kom út 6. júní 1987 bættust eftirfarandi lög við:''' # Blindsker # Leyndarmál frægðarinnar # Þjóðlag # Skyttan '''Síðan bættust eftirfarandi lög við upprunalegu plötunna:''' # Skyttan (úr kvikmyndinni Skytturnar) # Skapar fegurðin hamingjuna (af 12" plötu) # Búgí-vúgí elskhuginn (af 12" plötu) # Vítisengill á Davidson (Hjátaka) # Whale song (af Serbian Flower) # President song (af Serbian Flower) # Six o'clock in the morning (af Serbian Flower) # Serbian Flower (af Serbian Flower) # Paranoia (af Serbian Flower) [[Flokkur:Bubbi Morthens]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1986]] d2jvrgtk2u78qwykgbnevusv3oinody Notandaspjall:Svavar Kjarrval/TechNews 3 166169 1964299 1963620 2026-05-25T21:52:57Z MediaWiki message delivery 35226 Nýr hluti: /* Tech News: 2026-22 */ 1964299 wikitext text/x-wiki {{Skjalasafn| * [[Notandaspjall:Svavar Kjarrval/TechNews (safn 1)]] mars 2014 - janúar 2022}} == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Tech News: 2022-02]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>oauth_consumer</code></bdi> variable has been added to the [[mw:Special:MyLanguage/AbuseFilter|AbuseFilter]] to enable identifying changes made by specific tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T298281] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets are [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#Package_Gadgets|now able to directly include JSON pages]]. This means some gadgets can now be configured by administrators without needing the interface administrator permission, such as with the Geonotice gadget. [https://phabricator.wikimedia.org/T198758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets [[mw:Extension:Gadgets#Options|can now specify page actions]] on which they are available. For example, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|actions=edit,history</code></bdi> will load a gadget only while editing and on history pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T63007] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets can now be loaded on demand with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withgadget</code></bdi> URL parameter. This can be used to replace [[mw:Special:MyLanguage/Snippets/Load JS and CSS by URL|an earlier snippet]] that typically looks like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withJS</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withCSS</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] At wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|the Mentorship system is configured]], you can now use the Action API to get a list of a [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|mentor's]] mentees. [https://phabricator.wikimedia.org/T291966] * The heading on the main page can now be configured using <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title-loggedin]]</span> for logged-in users and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title]]</span> for logged-out users. Any CSS that was previously used to hide the heading should be removed. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Small_wiki_toolkits/Starter_kit/Main_page_customization#hide-heading] [https://phabricator.wikimedia.org/T298715] * Four special pages (and their API counterparts) now have a maximum database query execution time of 30 seconds. These special pages are: RecentChanges, Watchlist, Contributions, and Log. This change will help with site performance and stability. You can read [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IPJNO75HYAQWIGTHI5LJHTDVLVOC4LJP/ more details about this change] including some possible solutions if this affects your workflows. [https://phabricator.wikimedia.org/T297708] * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|sticky header]] has been deployed for 50% of logged-in users on [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Frequently asked questions#pilot-wikis|more than 10 wikis]]. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Participate|how to take part in the project]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] begins. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W02"/> </div> 11. janúar 2022 kl. 01:24 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22562156 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Tech News: 2022-03]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|WikiEditor]] (also known as the 2010 wikitext editor), people will now see a warning if they link to disambiguation pages. If you click "{{int:Disambiguator-review-link}}" in the warning, it will ask you to correct the link to a more specific term. You can [[m:Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages#Jan 12, 2021: Turning on the changes for all Wikis|read more information]] about this completed 2021 Community Wishlist item. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|automatically subscribe to all of the talk page discussions]] that you start or comment in using [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|DiscussionTools]]. You will receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when another editor replies. This is available at most wikis. Go to your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]] and turn on "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T263819] * When asked to create a new page or talk page section, input fields can be [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating_pages_with_preloaded_text|"preloaded" with some text]]. This feature is now limited to wikitext pages. This is so users can't be tricked into making malicious edits. There is a discussion about [[phab:T297725|if this feature should be re-enabled]] for some content types. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] continues. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W03"/> </div> 17. janúar 2022 kl. 19:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22620285 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Tech News: 2022-04]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The following languages can now be used with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]]: BDD, Elpi, LilyPond, Maxima, Rita, Savi, Sed, Sophia, Spice, .SRCINFO. * You can now access your watchlist from outside of the user menu in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]]. The watchlist link appears next to the notification icons if you are at the top of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T289619] '''Events''' * You can see the results of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award 2021]] and learn more about 14 tools which were selected this year. * You can [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translate, promote]], or comment on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Proposals|the proposals]] in the Community Wishlist Survey. Voting will begin on {{#time:j xg|2022-01-28|en}}. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W04"/> </div> 24. janúar 2022 kl. 21:38 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22644148 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Tech News: 2022-05]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] If a gadget should support the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?withgadget</code></bdi> URL parameter that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|announced]] 3 weeks ago, then it must now also specify <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>supportsUrlLoad</code></bdi> in the gadget definition ([[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#supportsUrlLoad|documentation]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * A change that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|announced]] last year was delayed. It is now ready to move ahead: ** The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in three weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. As usual, these labels can be translated on translatewiki ([[phab:T112147|direct links are available]]) or by administrators on your wiki. '''Events''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey]] between 28 January and 11 February. The survey decides what the [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W05"/> </div> 31. janúar 2022 kl. 17:42 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22721804 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Tech News: 2022-06]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * English Wikipedia recently set up a gadget for dark mode. You can enable it there, or request help from an [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrator]] to set it up on your wiki ([[w:en:Wikipedia:Dark mode (gadget)|instructions and screenshot]]). * Category counts are sometimes wrong. They will now be completely recounted at the beginning of every month. [https://phabricator.wikimedia.org/T299823] '''Problems''' * A code-change last week to fix a bug with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live Preview]] may have caused problems with some local gadgets and user-scripts. Any code with skin-specific behaviour for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector</code></bdi> should be updated to also check for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector-2022</code></bdi>. [[phab:T300987|A code-snippet, global search, and example are available]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W06"/> </div> 7. febrúar 2022 kl. 21:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22765948 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Tech News: 2022-07]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Purge|Purging]] a category page with fewer than 5,000 members will now recount it completely. This will allow editors to fix incorrect counts when it is wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T85696] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function has been updated so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W07"/> </div> 14. febrúar 2022 kl. 19:19 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22821788 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Tech News: 2022-08]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[Special:Nuke|Special:Nuke]] will now provide the standard deletion reasons (editable at <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Deletereason-dropdown]]</bdi>) to use when mass-deleting pages. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Admins and patrollers/Mass-delete to offer drop-down of standard reasons, or templated reasons.|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T25020] * At Wikipedias, all new accounts now get the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] by default when creating an account. Communities are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Account_creation|update their help resources]]. Previously, only 80% of new accounts would get the Growth features. A few Wikipedias remain unaffected by this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T301820] * You can now prevent specific images that are used in a page from appearing in other locations, such as within PagePreviews or Search results. This is done with the markup <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>class=notpageimage</nowiki></code></bdi>. For example, <code><nowiki>[[File:Example.png|class=notpageimage]]</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T301588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] There has been a change to the HTML of Special:Contributions, Special:MergeHistory, and History pages, to support the grouping of changes by date in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva_Neue|the mobile skin]]. While unlikely, this may affect gadgets and user scripts. A [[phab:T298638|list of all the HTML changes]] is on Phabricator. '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey results]] have been published. The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2022 results#leaderboard|ranking of prioritized proposals]] is also available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The software to play videos and audio files on pages will change soon on all wikis. The old player will be removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Toolforge's underlying operating system is being updated. If you maintain any tools there, there are two options for migrating your tools into the new system. There are [[wikitech:News/Toolforge Stretch deprecation|details, deadlines, and instructions]] on Wikitech. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EPJFISC52T7OOEFH5YYMZNL57O4VGSPR/] * Administrators will soon have [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete]] the associated "talk" page when they are deleting a given page. An API endpoint with this option will also be available. This was [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|a request from the 2021 Wishlist Survey]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W08"/> </div> 21. febrúar 2022 kl. 19:12 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22847768 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Tech News: 2022-09]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When searching for edits by [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|change tags]], e.g. in page history or user contributions, there is now a dropdown list of possible tags. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Miscellaneous/Improve plain-text change tag selector|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T27909] * Mentors using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|Growth Mentor dashboard]] will now see newcomers assigned to them who have made at least one edit, up to 200 edits. Previously, all newcomers assigned to the mentor were visible on the dashboard, even ones without any edit or ones who made hundred of edits. Mentors can still change these values using the filters on their dashboard. Also, the last choice of filters will now be saved. [https://phabricator.wikimedia.org/T301268][https://phabricator.wikimedia.org/T294460] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The user group <code>oversight</code> was renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. You may need to update any local references to the old name, e.g. gadgets, links to Special:Listusers, or uses of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words|NUMBERINGROUP]]. '''Problems''' * The recent change to the HTML of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking changes|tracking changes]] pages caused some problems for screenreaders. This is being fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T298638] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Working with templates will become easier. [[m:WMDE_Technical_Wishes/Templates|Several improvements]] are planned for March 9 on most wikis and on March 16 on English Wikipedia. The improvements include: Bracket matching, syntax highlighting colors, finding and inserting templates, and related visual editor features. * If you are a template developer or an interface administrator, and you are intentionally overriding or using the default CSS styles of user feedback boxes (the classes: <code dir=ltr>successbox, messagebox, errorbox, warningbox</code>), please note that these classes and associated CSS will soon be removed from MediaWiki core. This is to prevent problems when the same class-names are also used on a wiki. Please let us know by commenting at [[phab:T300314]] if you think you might be affected. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W09"/> </div> 28. febrúar 2022 kl. 23:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22902593 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Tech News: 2022-10]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translations]] are available. '''Problems''' * There was a problem with some interface labels last week. It will be fixed this week. This change was part of ongoing work to simplify the support for skins which do not have active maintainers. [https://phabricator.wikimedia.org/T301203] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W10"/> </div> 7. mars 2022 kl. 21:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22958074 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Tech News: 2022-11]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Wikipedia Android app [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Android/Communication#Updates|it is now possible]] to change the toolbar at the bottom so the tools you use more often are easier to click on. The app now also has a focused reading mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296753][https://phabricator.wikimedia.org/T254771] '''Problems''' * There was a problem with the collection of some page-view data from June 2021 to January 2022 on all wikis. This means the statistics are incomplete. To help calculate which projects and regions were most affected, relevant datasets are being retained for 30 extra days. You can [[m:Talk:Data_retention_guidelines#Added_exception_for_page_views_investigation|read more on Meta-wiki]]. * There was a problem with the databases on March 10. All wikis were unreachable for logged-in users for 12 minutes. Logged-out users could read pages but could not edit or access uncached content then. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2022-03-10_MediaWiki_availability] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * When [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message#Finding_messages_and_documentation|using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>uselang=qqx</code></bdi> to find localisation messages]], it will now show all possible message keys for navigation tabs such as "{{int:vector-view-history}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T300069] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Access to [[{{#special:RevisionDelete}}]] has been expanded to include users who have <code dir=ltr>deletelogentry</code> and <code dir=ltr>deletedhistory</code> rights through their group memberships. Before, only those with the <code dir=ltr>deleterevision</code> right could access this special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T301928] * On the [[{{#special:Undelete}}]] pages for diffs and revisions, there will be a link back to the main Undelete page with the list of revisions. [https://phabricator.wikimedia.org/T284114] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has announced the IP Masking implementation strategy and next steps. The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#feb25|announcement can be read here]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Android FAQ|Wikipedia Android app]] developers are working on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|new functions]] for user talk pages and article talk pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T297617] '''Events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place as a hybrid event on 20-22 May 2022. The Hackathon will be held online and there are grants available to support local in-person meetups around the world. Grants can be requested until 20 March. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W11"/> </div> 14. mars 2022 kl. 22:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22993074 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Tech News: 2022-12]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translations]] are available. '''New code release schedule for this week''' * There will be four MediaWiki releases this week, instead of just one. This is an experiment which should lead to fewer problems and to faster feature updates. The releases will be on all wikis, at different times, on Monday, Tuesday, and Wednesday. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Release Engineering Team/Trainsperiment week|read more about this project]]. '''Recent changes''' * You can now set how many search results to show by default in [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|your Preferences]]. This was the 12th most popular wish in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey 2022]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T215716] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Jupyter notebooks tool [[wikitech:PAWS|PAWS]] has been updated to a new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T295043] '''Future changes''' * Interactive maps via [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] will soon work on wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions]] extension. [https://wikimedia.sslsurvey.de/Kartographer-Workflows-EN/ Please tell us] which improvements you want to see in Kartographer. You can take this survey in simple English. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W12"/> </div> 21. mars 2022 kl. 16:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23034693 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Tech News: 2022-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a simple new Wikimedia Commons upload tool available for macOS users, [[c:Commons:Sunflower|Sunflower]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of regular database maintenance. It will be performed on {{#time:j xg|2022-03-29|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-03-31|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T301850][https://phabricator.wikimedia.org/T303798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W13"/> </div> 28. mars 2022 kl. 19:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23073711 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Tech News: 2022-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translations]] are available. '''Problems''' * For a few days last week, edits that were suggested to newcomers were not tagged in the [[{{#special:recentchanges}}]] feed. This bug has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T304747] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * Starting next week, Tech News' title will be translatable. When the newsletter is distributed, its title may not be <code dir=ltr>Tech News: 2022-14</code> anymore. It may affect some filters that have been set up by some communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T302920] * Over the next few months, the "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" Growth feature [[phab:T304110|will become available to more Wikipedias]]. Each week, a few wikis will get the feature. You can test this tool at [[mw:Special:MyLanguage/Growth#deploymentstable|a few wikis where "Link recommendation" is already available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W14"/> </div> 4. apríl 2022 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23097604 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new public status page at <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimediastatus.net/ www.wikimediastatus.net]</span>. This site shows five automated high-level metrics where you can see the overall health and performance of our wikis' technical environment. It also contains manually-written updates for widespread incidents, which are written as quickly as the engineers are able to do so while also fixing the actual problem. The site is separated from our production infrastructure and hosted by an external service, so that it can be accessed even if the wikis are briefly unavailable. You can [https://diff.wikimedia.org/2022/03/31/announcing-www-wikimediastatus-net/ read more about this project]. * On Wiktionary wikis, the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W15"/> </div> 11. apríl 2022 kl. 19:44 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23124108 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-19|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-04-21|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * Administrators will now have [[m:Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete the associated "Talk" page]] when they are deleting a given page. An API endpoint with this option is also available. This concludes the [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|11th wish of the 2021 Community Wishlist Survey]]. * On [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#test-wikis|selected wikis]], 50% of logged-in users will see the new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Table of contents|table of contents]]. When scrolling up and down the page, the table of contents will stay in the same place on the screen. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T304169] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Message boxes produced by MediaWiki code will no longer have these CSS classes: <code dir=ltr>successbox</code>, <code dir=ltr>errorbox</code>, <code dir=ltr>warningbox</code>. The styles for those classes and <code dir=ltr>messagebox</code> will be removed from MediaWiki core. This only affects wikis that use these classes in wikitext, or change their appearance within site-wide CSS. Please review any local usage and definitions for these classes you may have. This was previously announced in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|28 February issue of Tech News]]. '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] will become compatible with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions page stabilization]]. Kartographer maps will also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions] The Kartographer documentation has been thoroughly updated. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Getting_started] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/Maps] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W16"/> </div> 18. apríl 2022 kl. 23:12 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23167004 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group1.dblist many wikis] (group 1), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-26|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). * Some very old browsers and operating systems are no longer supported. Some things on the wikis might look weird or not work in very old browsers like Internet Explorer 9 or 10, Android 4, or Firefox 38 or older. [https://phabricator.wikimedia.org/T306486] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W17"/> </div> 25. apríl 2022 kl. 22:56 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23187115 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group2.dblist all remaining wikis] (group 2), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers are working on talk pages in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|Wikipedia app for iOS]]. You can [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9GBcHczQGLbQWTY give feedback]. You can take the survey in English, German, Hebrew or Chinese. * [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements#Status_and_next_steps|Most wikis]] will receive an [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements|improved template dialog]] in VisualEditor and New Wikitext mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296759] [https://phabricator.wikimedia.org/T306967] * If you use syntax highlighting while editing wikitext, you can soon activate a [[m:WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting#Color-blind_mode|colorblind-friendly color scheme]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T306867] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Several CSS IDs related to MediaWiki interface messages will be removed. Technical editors should please [[phab:T304363|review the list of IDs and links to their existing uses]]. These include <code dir=ltr>#mw-anon-edit-warning</code>, <code dir=ltr>#mw-undelete-revision</code> and 3 others. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W18"/> </div> 2. maí 2022 kl. 19:34 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23232924 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see categories in the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia app for Android]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T73966] '''Problems''' * Last week, there was a problem with Wikidata's search autocomplete. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T307586] * Last week, all wikis had slow access or no access for 20 minutes, for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a problem with a database change. [https://phabricator.wikimedia.org/T307647] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T305217#7894966] * [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation#Current issues|Incompatibility issues]] with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] and the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]] will be fixed: Deployment is planned for May 10 on all wikis. Kartographer will then be enabled on the [[phab:T307348|five wikis which have not yet enabled the extension]] on May 24. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] skin will be set as the default on several more wikis, including Arabic and Catalan Wikipedias. Logged-in users will be able to switch back to the old Vector (2010). See the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|latest update]] about Vector (2022). '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place on 17 May. The following meetings are currently planned for: 7 June, 21 June, 5 July, 19 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W19"/> </div> 9. maí 2022 kl. 15:23 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23256717 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * Some wikis can soon use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|add a link]] feature. This will start on Wednesday. The wikis are {{int:project-localized-name-cawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-svwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place online on May 20–22. It will be in English. There are also local [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022/Meetups|hackathon meetups]] in Germany, Ghana, Greece, India, Nigeria and the United States. Technically interested Wikimedians can work on software projects and learn new skills. You can also host a session or post a project you want to work on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can soon edit translatable pages in the visual editor. Translatable pages exist on for examples Meta and Commons. [https://diff.wikimedia.org/2022/05/12/mediawiki-1-38-brings-support-for-editing-translatable-pages-with-the-visual-editor/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W20"/> </div> 16. maí 2022 kl. 18:58 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23291515 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Administrators using the mobile web interface can now access Special:Block directly from user pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T307341] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wiktionary.org/ www.wiktionary.org]</span> portal page now uses an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T304629] '''Problems''' * The Growth team maintains a mentorship program for newcomers. Previously, newcomers weren't able to opt out from the program. Starting May 19, 2022, newcomers are able to fully opt out from Growth mentorship, in case they do not wish to have any mentor at all. [https://phabricator.wikimedia.org/T287915] * Some editors cannot access the content translation tool if they load it by clicking from the contributions menu. This problem is being worked on. It should still work properly if accessed directly via Special:ContentTranslation. [https://phabricator.wikimedia.org/T308802] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and user scripts developers are invited to give feedback on a [[mw:User:Jdlrobson/Extension:Gadget/Policy|proposed technical policy]] aiming to improve support from MediaWiki developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T308686] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W21"/> </div> 24. maí 2022 kl. 00:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23317250 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, an <code dir=ltr>ip_in_ranges()</code> function has been introduced to check if an IP is in any of the ranges. Wikis are advised to combine multiple <code dir=ltr>ip_in_range()</code> expressions joined by <code>|</code> into a single expression for better performance. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T305017] * The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature|IP Info feature]] which helps abuse fighters access information about IPs, [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May 24, 2022|has been deployed]] to all wikis as a beta feature. This comes after weeks of beta testing on test.wikipedia.org. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-05-31|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at most wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:mw:Special:ApiHelp/query+usercontribs|list=usercontribs API]] will support fetching contributions from an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Range blocks#Non-technical explanation|IP range]] soon. API users can set the <code>uciprange</code> parameter to get contributions from any IP range within [[:mw:Manual:$wgRangeContributionsCIDRLimit|the limit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T177150] * A new parser function will be introduced: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{=}}</nowiki></code></bdi>. It will replace existing templates named "=". It will insert an [[w:en:Equals sign|equal sign]]. This can be used to escape the equal sign in the parameter values of templates. [https://phabricator.wikimedia.org/T91154] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W22"/> </div> 30. maí 2022 kl. 20:29 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23340178 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>str_replace_regexp()</code></bdi> function can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to replace parts of text using a [[w:en:Regular expression|regular expression]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285468] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W23"/> </div> 7. júní 2022 kl. 02:46 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23366979 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * All wikis can now use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps. Kartographer maps now also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions][https://phabricator.wikimedia.org/T307348] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-14|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T300471] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-abwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-acewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-adywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-akwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-alswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-amwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-anwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-angwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-astwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-atjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-avwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-aywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azbwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304548] * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at Commons, Wikidata, and some other wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place today (13 June). The following meetings will take place on: 28 June, 12 July, 26 July. '''Future changes''' * By the end of July, the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022]] skin should be ready to become the default across all wikis. Discussions on how to adjust it to the communities' needs will begin in the next weeks. It will always be possible to revert to the previous version on an individual basis. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W24"/> </div> 13. júní 2022 kl. 16:59 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23389956 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia App for Android]] now has an option for editing the whole page at once, located in the overflow menu (three-dots menu [[File:Ic more vert 36px.svg|15px|link=|alt=]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T103622] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Some recent database changes may affect queries using the [[m:Research:Quarry|Quarry tool]]. Queries for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>site_stats</code></bdi> at English Wikipedia, Commons, and Wikidata will need to be updated. [[phab:T306589|Read more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>user_global_editcount</code></bdi> variable can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to avoid affecting globally active users. [https://phabricator.wikimedia.org/T130439] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Users of non-responsive skins (e.g. MonoBook or Vector) on mobile devices may notice a slight change in the default zoom level. This is intended to optimize zooming and ensure all interface elements are present on the page (for example the table of contents on Vector 2022). In the unlikely event this causes any problems with how you use the site, we'd love to understand better, please ping <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]]</span> to any on-wiki conversations. [https://phabricator.wikimedia.org/T306910] '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid's HTML output will soon stop annotating file links with different <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>typeof</code></bdi> attribute values, and instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:File</code></bdi> for all types. Tool authors should adjust any code that expects: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Image</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Audio</code></bdi>, or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Video</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T273505] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W25"/> </div> 20. júní 2022 kl. 20:18 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23425855 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] API service now has self-service accounts with free on-demand requests and monthly snapshots ([https://enterprise.wikimedia.com/docs/ API documentation]). Community access [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#community-access|via database dumps & Wikimedia Cloud Services]] continues. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wiktionary#lua|All Wikimedia wikis can now use Wikidata Lexemes in Lua]] after creating local modules and templates. Discussions are welcome [[d:Wikidata_talk:Lexicographical_data#You_can_now_reuse_Wikidata_Lexemes_on_all_wikis|on the project talk page]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-28|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T311033] * Some global and cross-wiki services will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-30|en}} at 06:00 UTC. This will impact ContentTranslation, Echo, StructuredDiscussions, Growth experiments and a few more services. [https://phabricator.wikimedia.org/T300472] * Users will be able to sort columns within sortable tables in the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T233340] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (28 June). The following meetings will take place on 12 July and 26 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W26"/> </div> 27. júní 2022 kl. 20:03 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23453785 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-05|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-07-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=| Advanced item]] This change only affects pages in the main namespace in Wikisource. The Javascript config variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>proofreadpage_source_href</code></bdi> will be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi> and be replaced with the variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpSourceIndexPage</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T309490] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W27"/> </div> 4. júlí 2022 kl. 19:32 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23466250 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], the page title is now displayed above the tabs such as Discussion, Read, Edit, View history, or More. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates#Page title/tabs switch|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T303549] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] It is now possible to easily view most of the configuration settings that apply to just one wiki, and to compare settings between two wikis if those settings are different. For example: [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=jawiktionary Japanese Wiktionary settings], or [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=eswiki&compare=eowiki settings that are different between the Spanish and Esperanto Wikipedias]. Local communities may want to [[m:Special:MyLanguage/Requesting_wiki_configuration_changes|discuss and propose changes]] to their local settings. Details about each of the named settings can be found by [[mw:Special:Search|searching MediaWiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308932] *The Anti-Harassment Tools team [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May|recently deployed]] the IP Info Feature as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature at all wikis]]. This feature allows abuse fighters to access information about IP addresses. Please check our update on [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#April|how to find and use the tool]]. Please share your feedback using a link you will be given within the tool itself. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W28"/> </div> 11. júlí 2022 kl. 19:25 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23502519 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translations]] are available. '''Problems''' * The feature on mobile web for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:NearbyPages|Nearby Pages]] was missing last week. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T312864] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Technical_decision_making/Forum|Technical Decision Forum]] is seeking [[mw:Technical_decision_making/Community_representation|community representatives]]. You can apply on wiki or by emailing <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">TDFSupport@wikimedia.org</span> before 12 August. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W29"/> </div> 18. júlí 2022 kl. 23:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23517957 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikibooks.org/ www.wikibooks.org]</span> and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiquote.org/ www.wikiquote.org]</span> portal pages now use an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Problems''' * Last week, some wikis were in read-only mode for a few minutes because of an emergency switch of their main database ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T313383] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The external link icon will change slightly in the skins Vector legacy and Vector 2022. The new icon uses simpler shapes to be more recognizable on low-fidelity screens. [https://phabricator.wikimedia.org/T261391] * Administrators will now see buttons on user pages for "{{int:changeblockip}}" and "{{int:unblockip}}" instead of just "{{int:blockip}}" if the user is already blocked. [https://phabricator.wikimedia.org/T308570] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (26 July). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W30"/> </div> 25. júlí 2022 kl. 19:27 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23545370 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Improved [[m:Special:MyLanguage/Help:Displaying_a_formula#Phantom|LaTeX capabilities for math rendering]] are now available in the wikis thanks to supporting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Phantom</code></bdi> tags. This completes part of [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Editing/Missing_LaTeX_capabilities_for_math_rendering|the #59 wish]] of the 2022 Community Wishlist Survey. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup0.dblist Group 0]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''Future meetings''' * This week, three meetings about [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] with live interpretation will take place. On Tuesday, interpretation in Russian will be provided. On Thursday, meetings for Arabic and Spanish speakers will take place. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W31"/> </div> 1. ágúst 2022 kl. 21:22 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23615613 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] copies the information from [[{{#special:GadgetUsage}}]] to an on-wiki page so you can review its history. If your project isn't already listed on the [[d:Q113143828|Wikidata entry for Project:GUS2Wiki]] you can either run GUS2Wiki yourself or [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script#Opting|make a request to receive updates]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T121049] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-09|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-11|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). '''Future meetings''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place online from August 12–14. Don't miss [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|the pre-hacking showcase]] to learn about projects and find collaborators. Anyone can [[phab:/project/board/6030/|propose a project]] or [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|host a session]]. [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Newcomers|Newcomers are welcome]]! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W32"/> </div> 8. ágúst 2022 kl. 19:50 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23627807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Persian (Farsi) Wikipedia community decided to block IP editing from October 2021 to April 2022. The Wikimedia Foundation's Product Analytics team tracked the impact of this change. [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Editing Restriction Study/Farsi Wikipedia|An impact report]] is now available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-16|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-18|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup1.dblist Group 1]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#4_August_2022][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers][https://phabricator.wikimedia.org/T312672] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W33"/> </div> 15. ágúst 2022 kl. 21:09 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23658001 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Two problems with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps have been fixed. Maps are no longer shown as empty when a geoline was created via VisualEditor. Geolines consisting of points with QIDs (e.g., subway lines) are no longer shown with pushpins. [https://phabricator.wikimedia.org/T292613][https://phabricator.wikimedia.org/T308560] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-25|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The colours of links and visited links will change. This is to make the difference between links and other text more clear. [https://phabricator.wikimedia.org/T213778] '''Future changes''' * The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Talk pages project/Notifications#12 August 2022|helps newcomers get answers]]. The Editing team is enabling this tool everywhere. You can turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284489] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W34"/> </div> 23. ágúst 2022 kl. 00:13 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23675501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] is available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup2.dblist Group 2]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. Please note that when this Beta feature is enabled, it may cause conflicts with some wiki-specific Gadgets. '''Problems''' * In recent months, there have been inaccurate numbers shown for various [[{{#special:statistics}}]] at Commons, Wikidata, and English Wikipedia. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T315693] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-30|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-01|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation wants to improve how Wikimedia communities report harmful incidents by building the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System|Private Incident Reporting System (PIRS)]] to make it easy and safe for users to make reports. You can leave comments on the talk page, by answering the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System#Phase 1|questions provided]]. If you have ever faced a harmful situation that you wanted to report/reported, join a PIRS interview to share your experience. To sign up [[m:Special:EmailUser/MAna_(WMF)|please email]] <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:MAna (WMF)|Madalina Ana]]</span>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W35"/> </div> 29. ágúst 2022 kl. 23:06 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23725814 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-09-06|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-08|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] On Special pages that only have one tab, the tab-bar's row will be hidden in the Vector-2022 skin to save space. The row will still show if Gadgets use it. Gadgets that currently append directly to the CSS id of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-namespaces</code></bdi> should be updated to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortletLink|mw.util.addPortletLink]]</code></bdi> function instead. Gadgets that style this id should consider also targeting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-associated-pages</code></bdi>, the new id for this row. [[phab:T316908|Examples are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316908][https://phabricator.wikimedia.org/T313409] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W36"/> </div> 5. september 2022 kl. 23:22 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23757743 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The search servers have been upgraded to a new major version. If you notice any issues with searching, please report them on [[phab:project/view/1849/|Phabricator]]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/XPCTYYTN67FVFKN6XOHULJVGUO44J662] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|Syntax highlighting]] is now tracked as an [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgExpensiveParserFunctionLimit|expensive parser function]]. Only 500 expensive function calls can be used on a single page. Pages that exceed the limit are added to a [[:Category:{{MediaWiki:expensive-parserfunction-category}}|tracking category]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316858] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W37"/> </div> 13. september 2022 kl. 01:50 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23787318 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Two database fields in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>templatelinks</nowiki></code></bdi> table are now being dropped: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_namespace</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_title</nowiki></code></bdi>. Any queries that rely on these fields need to be changed to use the new normalization field called <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_target_id</nowiki></code></bdi>. See <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[phab:T299417|T299417]]</span> for more information. This is part of [[w:Database normalization|normalization]] of links tables. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/U2U6TXIBABU3KDCVUOITIGI5OJ4COBSW/][https://www.mediawiki.org/wiki/User:ASarabadani_(WMF)/Database_for_devs_toolkit/Concepts/Normalization] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * In [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps, you can use icons on markers for common points of interest. On Tuesday, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Icons|previous icon set]] will be updated to [https://de.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Hilfe:Extension:Kartographer/Icons version maki 7.2]. That means, around 100 new icons will be available. Additionally, all existing icons were updated for clarity and to make them work better in international contexts. [https://phabricator.wikimedia.org/T302861][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Update_maki_icons] '''Future changes''' * In a [[m:Content_Partnerships_Hub/Software/Volunteer_developers_discussion_at_Wikimania_2022|group discussion at Wikimania]], more than 30 people talked about how to make content partnership software in the Wikimedia movement more sustainable. What kind of support is acceptable for volunteer developers? Read the summary and [[m:Talk:Content Partnerships Hub/Software/Volunteer developers discussion at Wikimania 2022|leave your feedback]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W38"/> </div> <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</span> 19. september 2022 kl. 22:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23826293 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid clients should be updated to allow for space-separated multi-values in the <bdi lang="en" dir="ltr"><code>rel</code></bdi> attribute of links. Further details are in <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T315209|T315209]]</bdi>. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|Visual diffs]] will become available to all users, except at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * In the [[mw:Lua/Scripting|{{ns:828}}]] namespace, pages ending with <bdi lang="en" dir="ltr"><code>.json</code></bdi> will be treated as JSON, just like they already are in the {{ns:2}} and {{ns:8}} namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T144475] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. september 2022 kl. 00:30 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23860085 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now show geopoints from Wikidata, via QID or SPARQL query. Previously, this was only possible for geoshapes and geolines. [https://phabricator.wikimedia.org/T307695] [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints_via_QID] * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2022]] is looking for nominations. You can recommend tools until 12 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. (Last week's release was delayed) [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>scribunto-console</code></bdi> API module will require a [[mw:Special:MyLanguage/API:Tokens|CSRF token]]. This module is documented as internal and use of it is not supported. [[phab:T212071|[5]]] * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikimedia projects. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#Deployment_plan_and_timeline|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. október 2022 kl. 00:24 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23885489 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * On some wikis, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps in full size view will be able to display nearby articles. After a feedback period, more wikis will follow. [https://phabricator.wikimedia.org/T316782][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W41"/> </div> 10. október 2022 kl. 14:09 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23912412 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The recently implemented feature of [[phab:T306883|article thumbnails in Special:Search]] will be limited to Wikipedia projects only. Further details are in [[phab:T320510|T320510]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Structured_Data_Across_Wikimedia/Search_Improvements] * A bug that caused problems in loading article thumbnails in Special:Search has been fixed. Further details are in [[phab:T320406|T320406]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.loadJsonData|mw.loadJsonData()]]</code></bdi> to load data from JSON pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T217500] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can enable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Strict_library|require( "strict" )]]</code></bdi> to add errors for some possible code problems. This replaces "[[wikidata:Q16748603|Module:No globals]]" on most wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T209310] '''Future changes''' * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated at most wikis. The "{{int:discussiontools-replylink}}" button will look different after this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T320683] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. október 2022 kl. 21:46 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23943992 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There have been some minor visual fixes in Special:Search, regarding audio player alignment and image placeholder height. Further details are in [[phab:T319230|T319230]]. * On Wikipedias, a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|preference]] has been added to hide article thumbnails in Special:Search. Full details are in [[phab:T320337|T320337]]. '''Problems''' * Last week, three wikis ({{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruwiki/en}}) had read-only access for 25 minutes. This was caused by a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T320990] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-10-25|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-10-27|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-aswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-banwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-barwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bat smgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bclwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-be x oldwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-biwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bjnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bpywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-brwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bxrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304549] * Starting on Wednesday October 26, 2022, the list of mentors will be upgraded [[d:Q14339834 | at wikis where Growth mentorship is available]]. The mentorship system will continue to work as it does now. The signup process [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#add|will be replaced]], and a new management option will be provided. Also, this change simplifies [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#create|the creation of mentorship systems at Wikipedias]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314858][https://phabricator.wikimedia.org/T310905][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Growth/Structured_mentor_list] * Pages with titles that start with a lower-case letter according to Unicode 11 will be renamed or deleted. There is a list of affected pages at <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:Unicode 11 case map migration]]</bdi>. More information can be found at [[phab:T292552|T292552]]. * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikipedias. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#smallest-1|Learn more]]. '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Topic tool]] will soon get a [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Special characters|special characters menu]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T249072] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24. október 2022 kl. 21:23 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23975411 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using keyboard navigation on a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map, the focus will become more visible. [https://phabricator.wikimedia.org/T315997] * In {{#special:RecentChanges}}, you can now hide the log entries for new user creations with the filter for "{{int:rcfilters-filter-newuserlogactions-label}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T321155] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|maps dialog]] in VisualEditor now has some help texts. [https://phabricator.wikimedia.org/T318818] * It is now possible to select the language of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor via a dropdown menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T318817] * It is now possible to add a caption to a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318815] * It is now possible to hide the frame of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318813] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31. október 2022 kl. 21:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23977539 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An updated version of the [[m:Special:MyLanguage/EventCenter/Registration|Event Registration]] tool is now available for testing at [[testwiki:|testwiki]] and [[test2wiki:| test2wiki]]. The tool provides features for event organizers and participants. Your feedback is welcome at our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|project talkpage]]. More information about [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|the project]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T318592] '''Problems''' * Twice last week, for about 45 minutes, some files and thumbnails failed to load and uploads failed, mostly for logged-in users. The cause is being investigated and an incident report will be available soon. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8. nóvember 2022 kl. 00:32 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24001035 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At Wikidata, an interwiki link can now point to a redirect page if certain conditions are met. This new feature is called [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata:Sitelinks_to_redirects|sitelinks to redirects]]. It is needed when one wiki uses one page to cover multiple concepts but another wiki uses more pages to cover the same concepts. Your [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata talk:Sitelinks to redirects|feedback on the talkpage]] of the new proposed guideline is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T278962] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikinews.org/ www.wikinews.org]</span>, <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiversity.org/ www.wikiversity.org]</span>, and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikivoyage.org/ www.wikivoyage.org]</span> portal pages now use an automated update system. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * There will be a new link to directly "Edit template data" on Template pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T316759] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis where mobile [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] are enabled ([[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Deployment Status|these ones]]) will soon use full CSS styling to display any templates that are placed at the top of talk pages. To adapt these “talk page boxes” for narrow mobile devices you can use media queries, such as in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Message_box/tmbox.css&oldid=1097618699#L-69 this example]. [https://phabricator.wikimedia.org/T312309] * Starting in January 2023, [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]] will be [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2023 Changes Update|running the Community Wishlist Survey (CWS) every two years]]. This means that in 2024, there will be no new proposals or voting. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14. nóvember 2022 kl. 21:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The display of non-free media in the search bar and for article thumbnails in Special:Search has been deactivated. Further details are in [[phab:T320661|T320661]]. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-22|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-11-24|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. nóvember 2022 kl. 23:22 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]). * Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327] * On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. nóvember 2022 kl. 20:03 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24114342 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. desember 2022 kl. 00:41 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24151590 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]]. Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961] * The character <code>=</code> cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714] '''Events''' * The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. desember 2022 kl. 23:35 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24216570 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023. '''Recent changes''' * On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536] '''Problems''' * Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. * The word "{{int:discussiontools-replybutton}}" is very short in some languages, such as Arabic ("<bdi lang="ar">ردّ</bdi>"). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537] '''Future changes''' * Edits can be automatically "tagged" by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063] * The Trust & Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021. '''Events''' * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20. desember 2022 kl. 00:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24258101 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349] * [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]]. * You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541] * A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257] * [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use <code>matrix:</code> to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021] * You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493] '''Changes later this week''' * [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. janúar 2023 kl. 01:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24342971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in "{{int:last}}" links on page history now contain <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=prev&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi> in place of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=[revision ID]&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi>. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on <code>{{ns:1}}:</code> and <code>{{ns:3}}:</code> namespaces. These will be extended to other talk namespaces, such as <code>{{ns:5}}:</code>. They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including <code>{{ns:4}}:</code> pages (e.g., at the Village Pump). You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417] *On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841] * The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]]. '''Future changes''' * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. janúar 2023 kl. 01:11 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24381020 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907] * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. janúar 2023 kl. 23:46 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24418874 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31. janúar 2023 kl. 00:06 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24455949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433] * Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as "What links here" in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692] *[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins=…</code></bdi> for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. febrúar 2023 kl. 10:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24491749 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available. '''Problems''' * On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14. febrúar 2023 kl. 01:49 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24540832 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). *The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February. '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. febrúar 2023 kl. 01:58 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24570514 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. febrúar 2023 kl. 23:47 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24634242 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023. * On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. mars 2023 kl. 23:50 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24676916 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. mars 2023 kl. 23:20 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24700189 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. mars 2023 kl. 01:26 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24732558 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. mars 2023 kl. 01:14 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. apríl 2023 kl. 23:40 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. apríl 2023 kl. 20:05 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18. apríl 2023 kl. 01:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24. apríl 2023 kl. 22:04 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. maí 2023 kl. 01:45 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Last week, Community Tech released the first update for providing [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diffs]], the #1 request in the 2022 Community Wishlist Survey. [[phab:T324759|This update]] adds legends and tooltips to inline diffs so that users unfamiliar with the blue and yellow highlights can better understand the type of edits made. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. maí 2023 kl. 00:36 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. maí 2023 kl. 21:45 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> 22. maí 2023 kl. 16:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29. maí 2023 kl. 22:04 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5. júní 2023 kl. 22:52 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. júní 2023 kl. 14:52 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. júní 2023 kl. 20:09 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. júní 2023 kl. 16:19 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. júlí 2023 kl. 22:51 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. júlí 2023 kl. 19:54 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. júlí 2023 kl. 23:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25. júlí 2023 kl. 02:20 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31. júlí 2023 kl. 23:54 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7. ágúst 2023 kl. 21:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. ágúst 2023 kl. 06:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> 21. ágúst 2023 kl. 15:25 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. ágúst 2023 kl. 14:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. september 2023 kl. 23:34 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11. september 2023 kl. 21:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18. september 2023 kl. 19:20 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. september 2023 kl. 16:51 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. október 2023 kl. 01:27 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. október 2023 kl. 14:39 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click "Log in" or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-namespaces</nowiki></code></bdi> that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the "Discussion" tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. október 2023 kl. 23:47 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25745824 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. október 2023 kl. 23:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30. október 2023 kl. 23:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. nóvember 2023 kl. 21:06 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. nóvember 2023 kl. 23:52 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. nóvember 2023 kl. 00:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. nóvember 2023 kl. 23:09 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. desember 2023 kl. 23:50 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. desember 2023 kl. 02:12 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18. desember 2023 kl. 16:18 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. janúar 2024 kl. 01:20 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. janúar 2024 kl. 00:13 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. janúar 2024 kl. 01:04 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29. janúar 2024 kl. 19:31 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5. febrúar 2024 kl. 19:22 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. febrúar 2024 kl. 05:49 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. febrúar 2024 kl. 15:37 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. febrúar 2024 kl. 19:23 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. mars 2024 kl. 19:47 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11. mars 2024 kl. 23:04 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18. mars 2024 kl. 17:40 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25. mars 2024 kl. 18:57 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. apríl 2024 kl. 03:36 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8. apríl 2024 kl. 23:38 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. apríl 2024 kl. 23:29 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22. apríl 2024 kl. 20:28 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30. apríl 2024 kl. 03:34 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. maí 2024 kl. 16:45 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. maí 2024 kl. 23:59 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20. maí 2024 kl. 23:04 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. maí 2024 kl. 00:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. júní 2024 kl. 22:35 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. júní 2024 kl. 20:20 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. júní 2024 kl. 23:49 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24. júní 2024 kl. 22:33 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1. júlí 2024 kl. 23:59 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8. júlí 2024 kl. 21:32 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. júlí 2024 kl. 01:31 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. júlí 2024 kl. 00:05 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29. júlí 2024 kl. 23:11 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5. ágúst 2024 kl. 20:44 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. ágúst 2024 kl. 23:22 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20. ágúst 2024 kl. 00:54 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. ágúst 2024 kl. 20:34 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. september 2024 kl. 01:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. september 2024 kl. 18:53 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. september 2024 kl. 00:03 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. september 2024 kl. 23:37 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30. september 2024 kl. 22:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7. október 2024 kl. 23:43 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14. október 2024 kl. 21:22 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. október 2024 kl. 20:53 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. október 2024 kl. 20:56 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. nóvember 2024 kl. 20:50 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. nóvember 2024 kl. 00:08 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. nóvember 2024 kl. 02:01 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25. nóvember 2024 kl. 22:42 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. desember 2024 kl. 22:23 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[gitiles:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. desember 2024 kl. 22:16 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. desember 2024 kl. 22:25 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14. janúar 2025 kl. 01:42 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. janúar 2025 kl. 01:37 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. janúar 2025 kl. 22:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. febrúar 2025 kl. 00:09 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11. febrúar 2025 kl. 00:12 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. febrúar 2025 kl. 21:17 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25. febrúar 2025 kl. 00:42 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. mars 2025 kl. 02:31 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. mars 2025 kl. 23:10 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. mars 2025 kl. 23:48 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24. mars 2025 kl. 22:43 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1. apríl 2025 kl. 00:05 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7. apríl 2025 kl. 18:53 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. apríl 2025 kl. 00:25 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. apríl 2025 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28. apríl 2025 kl. 19:32 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. maí 2025 kl. 00:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. maí 2025 kl. 22:38 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. maí 2025 kl. 23:13 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. maí 2025 kl. 20:05 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. júní 2025 kl. 23:55 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. júní 2025 kl. 01:17 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. júní 2025 kl. 23:39 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. júní 2025 kl. 23:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30. júní 2025 kl. 23:41 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8. júlí 2025 kl. 00:06 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14. júlí 2025 kl. 20:10 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21. júlí 2025 kl. 23:43 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29. júlí 2025 kl. 00:27 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5. ágúst 2025 kl. 03:41 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11. ágúst 2025 kl. 23:30 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. ágúst 2025 kl. 00:39 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. ágúst 2025 kl. 00:13 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1. september 2025 kl. 20:51 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. september 2025 kl. 01:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. september 2025 kl. 17:08 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22. september 2025 kl. 22:56 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29. september 2025 kl. 20:54 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. október 2025 kl. 17:24 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. október 2025 kl. 19:00 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20. október 2025 kl. 19:37 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. október 2025 kl. 19:32 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3. nóvember 2025 kl. 19:35 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10. nóvember 2025 kl. 20:38 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17. nóvember 2025 kl. 17:27 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24. nóvember 2025 kl. 15:57 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1. desember 2025 kl. 18:58 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8. desember 2025 kl. 17:46 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15. desember 2025 kl. 19:03 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22. desember 2025 kl. 21:45 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12. janúar 2026 kl. 19:34 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19. janúar 2026 kl. 20:30 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26. janúar 2026 kl. 21:18 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. febrúar 2026 kl. 17:44 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. febrúar 2026 kl. 23:31 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. febrúar 2026 kl. 19:17 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. febrúar 2026 kl. 19:04 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2. mars 2026 kl. 17:52 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9. mars 2026 kl. 18:53 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16. mars 2026 kl. 19:36 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23. mars 2026 kl. 16:51 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30. mars 2026 kl. 19:26 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6. apríl 2026 kl. 16:19 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13. apríl 2026 kl. 15:19 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20. apríl 2026 kl. 15:01 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27. apríl 2026 kl. 18:06 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4. maí 2026 kl. 20:44 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11. maí 2026 kl. 19:21 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18. maí 2026 kl. 20:22 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25. maí 2026 kl. 21:52 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> aty59xs524xrizz5a0g6ws1a9enxxy8 Húsafellssteinninn 0 168513 1964366 1760709 2026-05-26T11:07:27Z Steinireyk 49314 Leiðrétti stafsetningu og bætti við öðru nafni steinsins 1964366 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Húsafell Stone.png|thumb|Húsafellsteinninn.]] [[Mynd:Husafell-carry-brodick-2017.jpg|thumb|Eftirlíking af steininum í alþjóðlegri keppni.]] '''Húsafellssteinninn''' eða ''Kvíahella'' er steinn við [[Húsafell]] sem vegur 186 kg og var notaður nálægt réttum á 18. öld. Snorri Björnsson prestur á Húsafelli var fyrst þekktur fyrir að lyfta steininum. Hann hefur verið notaður í kraftlyftingakeppnum. Sá sem getur lyft honum upp að hnjám er ''amlóði'', upp að mitti er '' hálfsterkur'' og upp að brjósti og gengið með hann er ''fullsterkur''. Eftirlíkingar hafa verið gerðar af steininum í alþjóðlegum keppnum. [[Hafþór Júlíus Björnsson]] setti met þegar hann bar steininn meira en 98 metra árið 2019. ==Tengill== *[https://is.nat.is/husafell/ Nat.is Húsafell] [[Flokkur:Kraftlyftingar]] [[Flokkur:Húsafell]] dx354rbt4ixov32z9csa3h19064iasm Lækjabrúða 0 179441 1964350 1954181 2026-05-26T08:13:33Z MyraMidnight 41218 breyti flokkinum 'vatnajurtir' í 'vatnaplöntur' fyrst það er flokkurinn undir plöntur 1964350 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Lækjabrúða | image = Callitriche brutia Habitus 2011-2-06 DehesaBoyaldePuertollano.jpg | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Varablómabálkur]] (''Lamiales'') | familia = [[Vatnsbrúðuætt]] (''Callitrichaceae'') | genus = ''[[Callitriche]]'' | species = C. brutia | binomial = Callitriche brutia | binomial_authority = [[Vincenzo Petagna|Petagna]] (1787) | synonyms_ref = | synonyms = }} '''Lækjabrúða''' ([[fræðiheiti]]: ''Callitriche brutia''<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:429978-1|title=Callitriche brutia Petagna {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|language=en|access-date=2024-03-24}}</ref>) er [[vatnajurt]] sem vex á kafi í grunnu vatni.<ref>{{Cite web|url=https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/flora-islands/callitriche-brutia|title=Flóra Íslands|last=Akureyrarbær|website=Lystigarður Akureyrar|language=is|access-date=2024-03-24}}</ref> Kafblöðin eru mjó og jafnbreið (striklaga) og blómin eru í öxlum blaðanna.<ref>{{Cite web|url=https://www.ni.is/is/biota/plantae/tracheophyta/magnoliopsida/plantaginaceae/laekjabruda-callitriche-brutia|title=Lækjabrúða (Callitriche brutia) {{!}} Icelandic Institute of Natural History|website=www.ni.is|access-date=2024-03-24}}</ref> Flotblöðin eru egglaga. Hún er algeng í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]]. Á [[Ísland]]i finnst lækjabrúða í vötnum á láglendi á suðvesturlandi og einum stað við Ísafjarðardjúp.<ref>{{Vefheimild|url=https://floraislands.is/callibru.html|titill=Flóra Íslands|höfundur=Hörður Kristinsson|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Callitriche brutia}} {{Wikilífverur|Callitriche brutia}} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Vatnsbrúðuætt]] [[Flokkur:Vatnaplöntur]] [[Flokkur:Plöntur á Íslandi]] 7n7to4fopm152tp6no45z1zgfmggto9 Haustbrúða 0 179444 1964347 1854149 2026-05-26T08:05:00Z MyraMidnight 41218 breyti flokkinum 'vatnajurtir' í 'vatnaplöntur' fyrst það er flokkurinn undir plöntur 1964347 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Haustbrúða | image = Callitriche hermaphroditica NRCS-1.jpg | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Varablómabálkur]] (''Lamiales'') | familia = [[Vatnsbrúðuætt]] (''Callitrichaceae'') | genus = ''[[Callitriche]]'' | species = C. hermaphroditica | binomial = Callitriche hermaphroditica | binomial_authority = [[Carl von Linné|L.]]<ref name="POWO">{{cite web |title=Callitriche hermaphroditica L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:330920-2 |website=Plants of the World Online |access-date=1 February 2021 |language=en}}</ref> | synonyms_ref = | synonyms = }} '''Haustbrúða''' ([[fræðiheiti]]: ''Callitriche hermaphroditica'') er [[vatnajurt]] sem vex á kafi í grunnu vatni.<ref>{{Cite web|url=https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/flora-islands/callitriche-hermaphroditica|title=Flóra Íslands|last=Akureyrarbær|website=Lystigarður Akureyrar|language=is|access-date=2024-03-24}}</ref> Blöðin eru mjó og jafnbreið (striklaga) og blómin eru í öxlum blaðanna.<ref>{{Cite web|url=https://www.ni.is/is/biota/plantae/tracheophyta/magnoliopsida/plantaginaceae/haustbruda-callitriche-hermaphroditica|title=Haustbrúða (Callitriche hermaphroditica) {{!}} Icelandic Institute of Natural History|website=www.ni.is|access-date=2024-03-24}}</ref> Hún vex við suðurmörk norðurslóða og í tempraða beltinu. Á [[Ísland]]i finnst haustbrúða í fáeinum vötnum, helst á hálendinu.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.floraislands.is/calliher.html|titill=Flóra Íslands|höfundur=Hörður Kristinsson|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Callitriche hermaphroditica}} {{Wikilífverur|Callitriche hermaphroditica}} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Vatnsbrúðuætt]] [[Flokkur:Vatnaplöntur]] [[Flokkur:Plöntur á Íslandi]] 77kgg2rn5yo4bqel1b9z1le7c0uucto Vorbrúða 0 179446 1964353 1855253 2026-05-26T08:16:09Z MyraMidnight 41218 breyti flokkinum 'vatnajurtir' í 'vatnaplöntur' fyrst það er flokkurinn undir plöntur 1964353 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Vorbrúða | image = CallitrichePalustrisAgg.jpg | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Varablómabálkur]] (''Lamiales'') | familia = [[Vatnsbrúðuætt]] (''Callitrichaceae'') | genus = ''[[Callitriche]]'' | species = C. palustris | binomial = Callitriche palustris | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] (1753)<ref name=L1753>L. Sp. Pl. 2: 969. (1753)</ref> | synonyms_ref = | synonyms = {{collapsible list|bullets = true| ''Callitriche vernalis'' <small>[[Johann Friedrich Wilhelm Koch|Koch]]</small><br>''Callitriche verna elegans'' <small>(V. Petrov) [[Masao Kitagawa|Kitag.]]</small><br>''Callitriche verna elegans'' <small>(V. Petr.) [[Yui Liang Chang|Y. L. Chang]]</small><br>''Callitriche verna elegans'' <small></small><br>''Callitriche verna fallax'' <small>([[Vsevolod Alexeevič Petrov|Petrov]]) [[Hiroshi Hara|H. Hara]]</small><br>''Callitriche verna'' <small>[[Carl von Linné|L.]]</small><br>''Callitriche tenuifolia'' <small>[[Jean-Louis Thuillier|Thuill.]] ex [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small><br>''Callitriche subanceps'' <small>V. Petrov</small><br>''Callitriche papuana'' <small>Merrill & Perry</small><br>''Callitriche palustris elegans'' <small>(V. Petrov) [[Yui Liang Chang|Y. L. Chang]]</small><br>''Callitriche palustris elegans'' <small>([[Vsevolod Alexeevič Petrov|Petrov]]) N. N. Tzvelev</small><br>''Callitriche palustris verna'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) Schinz & [[Albert Thellung|Thell.]]</small><br>''Callitriche palustris subanceps'' <small>([[Vsevolod Alexeevič Petrov|Petrov]]) [[Vladimir Borisovich Kuvaev|Kuvaev]]</small><br>''Callitriche pallens'' <small>[[Carl Karl Ludwig Goldbach|Goldb.]]</small><br>''Callitriche minima'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[David Heinrich Hoppe|Hoppe]]</small><br>''Callitriche fallax'' <small>V. Petrov</small><br>''Callitriche elegans'' <small>V. Petrov</small><br>''Callitriche dubia'' <small>[[Franz Georg Hoffmann|Hoffm.]] ex [[Albrecht Wilhelm Roth|Roth]]</small><br>''Callitriche cuneifolia'' <small>[[Addison Brown|A. Br.]] ex [[Christoph Friedrich Hegelmaier|Hegelm.]]</small><br>''Callitriche bengalensis'' <small>[[Vsevolod Alexeevič Petrov|Petrov]]</small><br>''Callitriche aquatica'' <small>[[William Hudson|Hudson]]</small><br>''Callitriche androgyna'' <small>[[Carl von Linné|L.]]</small><br>''Callitriche anceps subanceps'' <small>(V. Petr.) A. Love & D. Love</small><br>''Callitriche alpina'' <small>[[Philipp Johann Ferdinand Schur|Schur]]</small> }} }} '''Vorbrúða''' ([[fræðiheiti]]: ''Callitriche palustris''<ref name="POWO">{{cite web |title=Callitriche palustris L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:42511-2 |website=Plants of the World Online |access-date=24 mars 2024 |language=en}}</ref>) er [[vatnajurt]] sem vex á kafi í grunnu vatni.<ref>{{Cite web|url=https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/flora-islands/callitriche-palustris|title=Flóra Íslands|last=Akureyrarbær|website=Lystigarður Akureyrar|language=is|access-date=2024-03-24}}</ref> Kafblöðin eru mjó og jafnbreið (striklaga) og blómin eru í öxlum blaðanna.<ref>{{Cite web|url=https://www.ni.is/is/biota/plantae/tracheophyta/magnoliopsida/plantaginaceae/haustbruda-callitriche-palustris|title=Vorbrúða (Callitriche palustris) {{!}} Icelandic Institute of Natural History|website=www.ni.is|access-date=2024-03-24}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Hún vex á norðurslóðum og í tempraða beltinu. Á [[Ísland]]i finnst vorbrúða á láglendi víða um land.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.floraislands.is/callipal.html|titill=Flóra Íslands|höfundur=Hörður Kristinsson|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Callitriche palustris}} {{Wikilífverur|Callitriche palustris}} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Vatnsbrúðuætt]] [[Flokkur:Vatnaplöntur]] [[Flokkur:Plöntur á Íslandi]] 5mzczee34f7xd5410ef9741az5qqhtt Laugabrúða 0 179448 1964348 1855504 2026-05-26T08:05:43Z MyraMidnight 41218 breyti flokkinum 'vatnajurtir' í 'vatnaplöntur' fyrst það er flokkurinn undir plöntur 1964348 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Laugabrúða | image = Callitrichestagnalis.jpg | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Varablómabálkur]] (''Lamiales'') | familia = [[Vatnsbrúðuætt]] (''Callitrichaceae'') | genus = ''[[Callitriche]]'' | species = C. stagnalis | binomial = Callitriche stagnalis | binomial_authority = [[Giovanni Antonio Scopoli|Scop.]]<ref name = "col53577505">Scop. (1772) , In: Fl. Carniol. ed. 2, 2: 251</ref> | synonyms_ref = | synonyms = ''Callitriche wightiana'' <small>[[Nathaniel Wallich|Wall.]] ex [[Robert Wight|Wight]] & Am.</small><br>''Callitriche transsilvanica'' <small>[[Philipp Johann Ferdinand Schur|Schur]]</small><br>''Callitriche palustris stagnalis'' <small>([[Giovanni Antonio Scopoli|Scop.]]) Schinz & Thell</small><br>''Callitriche minor'' <small>Bellynck</small><br>''Callitriche kuetzingi'' <small>[[Franz Josef Ivanovich Ruprecht|Rupr.]]</small><br>''Callitriche dioica'' <small>[[Philipp Johann Ferdinand Schur|Schur]]</small><br>''Callitriche aeolica'' <small>[[Paléologos C. Candargy|P. Candargy]]</small> }} '''Laugabrúða''' ([[fræðiheiti]]: ''Callitriche stagnalis''<ref name="POWO">{{cite web |title=Callitriche stagnalis L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:430045-1 |website=Plants of the World Online |access-date=24 mars 2024 |language=en}}</ref>) er [[vatnajurt]] sem vex á kafi í grunnu vatni.<ref>{{Cite web|url=https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/flora-islands/callitriche-stagnalis|title=Flóra Íslands|last=Akureyrarbær|website=Lystigarður Akureyrar|language=is|access-date=2024-03-24}}</ref> Kafblöðin eru mjó og jafnbreið (striklaga) og blómin eru í öxlum blaðanna.<ref>{{Cite web|url=https://www.ni.is/is/biota/plantae/tracheophyta/magnoliopsida/plantaginaceae/haustbruda-callitriche-stagnalis|title=Laugabrúða (Callitriche stagnalis) {{!}} Icelandic Institute of Natural History|website=www.ni.is|access-date=2024-03-24}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Hún er frá Evrasíu og NV-Afríku. Á [[Ísland]]i finnst laugabrúða á suðurlandi í síkjum og leirflögum, en norðantil eingöngu þar sem er jarðhiti.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.floraislands.is/callista.html|titill=Flóra Íslands|höfundur=Hörður Kristinsson|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Callitriche stagnalis}} {{Wikilífverur|Callitriche stagnalis}} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Vatnsbrúðuætt]] [[Flokkur:Vatnaplöntur]] [[Flokkur:Plöntur á Íslandi]] mggnxkwzg2yztper7ba4c2nubfltiyh Vatnsbrúðuætt 0 179450 1964352 1854163 2026-05-26T08:15:10Z MyraMidnight 41218 breyti flokkinum 'vatnajurtir' í 'vatnaplöntur' fyrst það er flokkurinn undir plöntur 1964352 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Haustbrúða | image = Illustration Callitriche palustris0.jpg | image_caption = [[Vorbrúða]] (''Callitriche palustris'') er einkennistegund ættkvíslarinnar. | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Varablómabálkur]] (''Lamiales'') | familia = [[Vatnsbrúðuætt]] (''Callitrichaceae'') | genus = ''[[Callitriche]]'' | genus_authority = [[Carl von Linné|L.]]<ref name="POWO">{{cite web |title=Callitriche L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30006057-2 |website=Plants of the World Online |access-date=24 mars 2024 |language=en}}</ref> | synonyms_ref = | synonyms = }} '''Callitriche''' er ættkvísl smávaxinna vatnaplantna og er hún sú eina í vatnabrúðuætt. Tegundirnar finnast um heim allan. Fimm tegundir vaxa villtar á Íslandi. * ''[[Callitriche alata]]'' * ''[[Callitriche albomarginata]]'' * ''[[Callitriche anisoptera]]'' * ''[[Callitriche antarctica]]'' * ''[[Callitriche aucklandica]]'' * ''[[Callitriche bolusii]]'' * ''[[Callitriche brachycarpa]]'' * ''[[Callitriche brevistyla]]'' * ''[[Callitriche brutia]]'' - [[Lækjabrúða]] * ''[[Callitriche christensenii]]'' * ''[[Callitriche compressa]]'' * ''[[Callitriche cophocarpa]]'' * ''[[Callitriche cribrosa]]'' * ''[[Callitriche cycloptera]]'' * ''[[Callitriche deflexa]]'' * ''[[Callitriche fassettii]]'' * ''[[Callitriche favargeri]]'' * ''[[Callitriche fehmedianii]]'' * ''[[Callitriche fuscicarpa]]'' * ''[[Callitriche glareosa]]'' * ''[[Callitriche hamulata]]'' - [[Síkjabrúða]] * ''[[Callitriche hedbergiorum]]'' * ''[[Callitriche hermaphroditica]]'' - [[Haustbrúða]] * ''[[Callitriche heterophylla]]'' * ''[[Callitriche heteropoda]]'' * ''[[Callitriche japonica]]'' * ''[[Callitriche keniensis]]'' * ''[[Callitriche lechleri]]'' * ''[[Callitriche lenisulca]]'' * ''[[Callitriche longipedunculata]]'' * ''[[Callitriche lusitanica]]'' * ''[[Callitriche marginata]]'' * ''[[Callitriche mathezii]]'' * ''[[Callitriche mouterdei]]'' * ''[[Callitriche muelleri]]'' * ''[[Callitriche nafiolskyi]]'' * ''[[Callitriche nubigena]]'' * ''[[Callitriche nuttallii]]'' * ''[[Callitriche obtusangula]]'' * ''[[Callitriche occidentalis]]'' * ''[[Callitriche oreophila]]'' * ''[[Callitriche palustris]]'' - [[Vorbrúða]] * ''[[Callitriche peploides]]'' * ''[[Callitriche petriei]]'' * ''[[Callitriche platycarpa]]'' * ''[[Callitriche pulchra]]'' * ''[[Callitriche quindiensis]]'' * ''[[Callitriche raveniana]]'' * ''[[Callitriche regis-jubae]]'' * ''[[Callitriche rimosa]]'' * ''[[Callitriche sonderi]]'' * ''[[Callitriche stagnalis]]'' - [[Laugabrúða]] * ''[[Callitriche stenoptera]]'' * ''[[Callitriche terrestris]]'' * ''[[Callitriche transvolgensis]]'' * ''[[Callitriche trochlearis]]'' * ''[[Callitriche truncata]]'' * ''[[Callitriche tuerckheimii]]'' * ''[[Callitriche umbonata]]'' * ''[[Callitriche vigens]]'' * ''[[Callitriche vulcanicola]]'' == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Callitriche}} {{Wikilífverur|Callitriche}} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Vatnsbrúðuætt]] [[Flokkur:Vatnaplöntur]] h9nfmew1warzx1or7guk8k17g3bidxm Gunnar Helgi Kristinsson 0 180118 1964267 1944051 2026-05-25T18:17:28Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964267 wikitext text/x-wiki '''Gunnar Helgi Kristinsson''' (f. 19. mars 1958) er prófessor í [[stjórnmálafræði]] við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Gunnar lauk BA námi í stjórnmálafræði frá Háskóla Íslands árið 1981, Mastersnámi frá [[London School of Economics|London School of Economics and Political studies]] 1982 og Doktorsnámi frá Háskólanum í Essex 1990.<ref>{{Cite web|author=|url=https://ugla.hi.is/pub/hi/simaskra/cv/dd9935192abb.pdf |title=Ferilskrá á vef HÍ|access-date=2024-04-29}}</ref> Gunnar hefur skrifað fjölda greina og bóka um íslenska stjórnskipan, stjórnmál og stjórnsýslu fyrir fræðimenn og almenning. Viðfangsefni í rannsóknum Gunnars hafa m.a. verið íbúalýðræði í [[Sveitarfélag|sveitarfélögum]]<ref>{{Cite web|author=Rúnar Pálmason|url=https://timarit.is/page/4190152?iabr=on#page/n5/mode/1up|title=Rannsaka íbúalýðræði til að minnka líkur á deilum|work=Fr|date=2008-05-17|access-date=2024-04-29}}</ref>, [[prófkjör]] stjórnmálaflokka<ref>{{Cite web|author=|url=https://timarit.is/page/5770399?iabr=on|title=Prófkjör stuðlað að opnari flokkum|work=Fréttablaðið|date=2012-05-30|access-date=2024-04-29}}</ref> og elítur á Íslandi.<ref>{{Cite web|author=Björn Þorláksson|url=https://timarit.is/page/7515768?iabr=on|title=Elítur og valdakerfi á Íslandi (bókadómur)|work=Fréttablaðið|date=2021-10-05|access-date=2024-04-29}}</ref> ==Bækur== *Fiskiveisla fiskhatarans (2004) *Íslenska stjórnkerfið (2006) *Hin mörgu andlit lýðræðis: Þátttaka og vald á sveitarstjórnarstiginu (2015) *Elítur og vald á Íslandi (2021) ==Tenglar== * [https://www.hi.is/starfsfolk/ghk Síða Gunnars á vef Háskóla Íslands.] * [https://iris.rais.is/is/persons/gunnar-helgi-kristinsson/publications/ Rannsóknarafurðir Gunnars á vef IRIS-rannsóknargáttar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240429130420/https://iris.rais.is/is/persons/gunnar-helgi-kristinsson/publications/ |date=2024-04-29 }} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur}} {{f|1958}} [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálafræðingar]] [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum við Sund]] qckhvh7kbgxdqlv66qc6l9pa1brzc6h George Mikan 0 183113 1964227 1964109 2026-05-25T14:55:05Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964227 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = George Mikan | image = George Mikan 1945.jpeg | image_size = | caption = Mikan árið 1945 | birth_date = {{fæðingardagur|1924|6|18}} | birth_place = Joliet, Illinois, Bandaríkin | death_date = {{dánardagur og aldur|2005|6|1|1924|6|18}} | death_place = [[Scottsdale, Arizona]], Bandaríkin | height_cm = 208 | weight_kg = 111 | college = [[DePaul University|DePaul]] (1942–1946) | career_start = 1946 | career_end = 1954,<br>1956 | career_position = [[Miðherji (körfuknattleikur)|Miðherji]] | career_number = 99 | coach_start = 1957 | coach_end = 1958 | years1 = 1946–1947 | team1 = [[Chicago American Gears]] | years2 = 1947–1954,<br>1956 | team2 = [[Minneapolis Lakers]] | cyears1 = 1957–1958 | cteam1 = [[Minneapolis Lakers]] | stats_league = NBL, BAA og NBA | stat1label = Stig | stat1value = 11.764 (22,6) | stat2label = Leikir | stat2value = 520 }} '''George Lawrence Mikan Jr.''' (/ˈmaɪ klen/; 18. júní 1924 – 1. júní 2005), oft kallaður "'''Mr. Basketball'''", var bandarískur atvinnumaður í [[Körfuknattleikur|körfubolta]] fyrir Chicago American Gears í [[National Basketball League (Bandaríkin)|National Basketball League]] (NBL) og [[Minneapolis Lakers]] í NBL, [[Basketball Association of America]] (BAA) og [[National Basketball Association]] (NBA). Mikan var einn af brautryðjendum atvinnumennskunnar í körfubolta í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og með stærð sinni og hæfileikum endurskilgreindi hann körfubolta sem leik sem stjórnað var af "stórum mönnum".<ref name="nbacomsummary">{{Cite web|url=https://www.nba.com/news/history-nba-legend-george-mikan|title=Legends profile: George Mikan|date=2007-02-23|website=[[NBA.com]]|access-date=2026-05-24}}</ref><ref>{{Cite news |title=George Mikan {{!}} Hall of Fame, Minneapolis Lakers, NBA Pioneer {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/George-Mikan |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226135522/https://www.britannica.com/biography/George-Mikan |archive-date=2025-12-26 |access-date=2026-05-24 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |url-status=live }}</ref> Mikan átti mjög farsælan leikferil og vann sjö meistaratitla í NBL, BAA og NBA deildunum á níu tímabilum. Sökum yfirburða sinna voru fjölmargar reglubreytingar teknar upp, meðal annars reglur gegn því að verja skot á niðurleið, innleiðing skotklukkunar og breikkun á vítateignum, sem varð þekkt sem "Mikan reglan".<ref name="hoophall">{{Cite web|url=https://www.hoophall.com/hall-of-famers/george-mikan|title=George Mikan: The Naismith Basketball Hall of Fame|date=2007-02-23|access-date=2026-05-24}}</ref> Eftir leikferil sinn varð Mikan einn af stofnendum [[American Basketball Association]] (ABA), sem fór í samkeppni við NBA, og starfaði sem framkvæmdastjóri deildarinnar fyrstu árin. Hann átti einnig stóran þátt í að mynda [[Minnesota Timberwolves]] sem tekið var inn í NBA árið 1989. Seinna á ævinni tók Mikan þátt í málaferlum gegn NBA til að auka lífeyri leikmanna sem leikið höfðu fyrir gullaldar ár deildarinnar. Mikan lést árið 2005 eftir langvarandi baráttu við [[sykursýki]].<ref name="espnfirstdominator">{{Cite web|url=https://www.espn.com/classic/obit/s/2005/0602/2074322.html|title=Mikan was first pro to dominate the post|publisher=[[ESPN]]|date=2007-02-23|access-date=2026-05-24}}</ref> ==Titlar== ===Félagslið=== *[[National Basketball League (Bandaríkin)|NBL]] meistari (2): 1947, 1948 *[[Basketball Association of America|BAA]] meistari (1): 1949 *[[National Basketball Association|NBA]] meistari (4): 1950, 1952, 1953, 1954 *[[World Professional Basketball Tournament]] (1): 1948<ref>{{cite news |author1=Bill Carlson |title=Lakers 'World Champions' now |url=https://www.newspapers.com/article/the-minneapolis-star-after-mikan-scores/149899226/ |access-date=23 June 2024 |work=[[The Minneapolis Star]] |date=12 April 1948 |page=23|via=[[Newspapers.com]]}} {{open access}}</ref> ===Háskólalið=== *[[National Invitation Tournament]] meistari: 1945 == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Cite book|title=Giants: The 25 Greatest Centers of All Time|url=https://archive.org/details/giants25greatest0000heis|last=Heisler|first=Mark|publisher=Triumph Books|year=2003|isbn=1-57243-577-1|location=Chicago}} * {{Cite book|title=Cages to Jump Shots: Pro Basketball's Early Years|last=Peterson|first=Robert W.|publisher=University of Nebraska Press|year=2002|isbn=0-8032-8772-0|location=Lincoln|pages=142–149|chapter=The Big Man Cometh}} {{DEFAULTSORT:Mikan, George}} [[Flokkur:Fólk dáið árið 2005]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1924]] [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:NBA leikmenn]] g9gxcl03mmpbvbypy2ocouwdyftilao Hauksbók 0 184807 1964287 1952933 2026-05-25T21:12:57Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 3 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964287 wikitext text/x-wiki [[Mynd:AM 544 4 p4.jpg|thumb|alt=Blaðsíða 4 í handriti AM 544 4 af Hauksbók |Blaðsíða 4 í handriti AM 544 4 af Hauksbók.]] '''Hauksbók''' er íslenskt [[handrit]] frá 14. öld kennt við [[Haukur Erlendsson|Hauk Erlendsson]]. Haukur var áhrifamaður í íslensku samfélagi og menningarlífi og var [[Lögmaður (íslenskt embætti)|lögmaður]] sunnan og austan á Íslandi áður en hann fór til [[Noregur|Noregs]] og starfað þar einnig sem lögmaður. Haukur hlaut frama á norskri grund; hann var konunglegur ráðgjafi [[Hákon háleggur|Hákonar háleggs]] og var sleginn til riddara og gerður að [[Gulaþing]]slögmanni. Hluti af upphaflegu bókinni er týndur, en sumir textar hennar eru ekki varðveittir í neinum öðrum handritum. Í henni eru einnig elstu afritin af mörgum textum sem hún hefur að geyma, þar á meðal [[Völuspá]] og ''[[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]]''. Í flestum tilfellum eru textarnir afritaðir frá eldri, nú týndum, handritum. Þar á meðal má nefna þann hluta um [[stærðfræði]] sem kallast ''[[Algorismus]]''. ''Algorismus'' er elsti stærðfræðitexti sem til er á norrænu máli.<ref>{{Bókaheimild|titill=Algorismus i Hauksbok|höfundur=Otto B. Bekken; Marit A. Nielsen; Steinar Thorvaldsen|ár=2010|útgefandi=Eureka Digital|árgangur=2-2010|url=https://munin.uit.no/bitstream/handle/10037/3074/article.pdf?sequence=1}}</ref> Eins má nefna ''[[Hervarar saga og Heiðreks|Hervarar sögu]]'' í því sambandi. Efni Hauksbókar er sérlega fjölbreytt: þar eru textar þar sem atburðir á Íslandi eru í þungamiðju, eins og ''[[Landnámabók]]'' og ''[[Kristni saga]]'', ''Eiríks saga rauða'' og ''[[Fóstbræðra saga]]''; en þar eru líka ritgerðir, þýddar úr [[Latína|latínu]] eða [[Fornenska|fornensku]], sem varða guðfræðileg úrlausnarefni, landa- og náttúrufræði, reikningslist og svo framvegis. Fyrsti hluti Hauksbókar (það sem er nú AM 371 4to), sem voru 18 skinnblöð voru þegar þau komust í hendur [[Árni Magnússon|Árna Magnússonar]] 1675, er allur með hendi Hauks. Hægt er að færa sönnur á það því til eru skjöl með hendi hans, rituð milli 1302 og 1310, og rithöndin er sú sama. Fyrir vikið er rithönd Hauks Erlendssonar elsta rithönd á íslenskum handritum sem hægt er að eigna þekktum einstaklingi. En Haukur var ekki einn um að skrifa bókina. Til viðbótar AM 371 4to koma tveir aðrir hlutar handritsins, sem nú hafa safnmörkin AM 544 4to (107 blöð) og AM 675 4to (16 blöð), og á þeim má greina að minnsta kosti þrettán aðrar rithendur.<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=Hauksbók|höfundur=Emily Lethbridge|útgefandi=Árnastofnun|ár=2018|url=https://arnastofnun.is/is/greinar/hauksbok}}</ref> Verkið virðist að mestu leyti hafa verið skrifað á fyrsta áratug fjórtándu aldar, bæði á Íslandi og í Noregi. [[Fornletursfræði]]greining (Palaeography) gerði [[Stefán Karlsson|Stefáni Karlssyni]] prófessor, kleift að tímasetja ritun handritsins til áranna 1302-1310.<ref>{{Bókaheimild|titill=Aldur Hauksbókar|höfundur=Stefán Karlsson|útgefandi=Fróðskaparsetur Føroya|árgangur=Fróðskaparrit 13|bls=114–121|ár=1964}}</ref> Við skiptingu [[Den Arnamagnæanske Samling]] 1997 var bókinni skipt upp og einn hlutinn (371 4to) sendur til [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum]] á Íslandi meðan hinir tveir (AM 574 4to og AM 675 4to) urðu eftir í [[Danmörk]]u.<ref name=":0" /> == Innihald == Innihald Hauksbókar eins og því er nú raðað: === AM 371 4to === # ''[[Landnámabók]]'' # ''[[Kristni saga]]'' === AM 544 4to === # alfræðiupplýsingar unnar úr ýmsum áttum, um landafræði, náttúrufyrirbæri og biblíusögur # alfræðifróðleikur sóttur úr ýmsum áttum, um heimspeki og guðfræði # ''[[Völuspá]]'' # ''[[Trójustríðið|Trójumanna saga]]'' # texti sem nefndur er '''Sjö dýrir steinar og eðli þeirra''<nowiki/>' # ''Cisiojanus'' (latnesk upptalning til að minnast hátíða kirkjuársins) # ''Breta sögur'', þar á meðal ''Merlínússpáin'' # tvær samræður sálar og líkama # ''Hemings þáttr Áslákssonar'' # ''[[Hervarar saga og Heiðreks]]'' # ''[[Fóstbræðra saga]]'' # ''[[Algorismus]]'' # ''[[Eiríks saga rauða]]'' # ''Skálda saga'' # ''Af Upplendinga konungum'' # ''Ragnarssona þáttr'' # ''Prognostica Temporum'' (latneskur texti um veðurspá) === AM 675 4to === # ''Elucidarius'' (latnesk samantekt um kristna guðfræði og þjóðtrú) ==Útgáfur== Bókin hefur verið gefin út í heild í eftirfarandi útgáfum: * ''Hauksbók, udg. efter de Arnamagnæanske håndskrifter no. 371, 544 og 675, 4̊, samt forskellige papirshåndskrifter af det Kongelige nordiske oldskrift-selskab'', Finnur Jónsson og Eiríkur Jónsson (ritstj.), útgefið af Thiele, 1892–1896<ref>{{cite web|url=https://www.septentrionalia.net/etexts/hauksbok.pdf|format=PDF|title=Hauksbók|website=Septentrionalia.net|access-date=10 Febrúar 2025}}</ref> * ''Hauksbók: The Arna-Magnæan Manuscripts, 371, 4to, 544, 4to, og 675, 4to.'', Jón Helgason (ritstj.), Manuscripta Islandica, 5, útgefið af Munksgaard, 1960 ==Tilvísanir== {{Reflist}} ==Tenglar== * [http://www.vsnrweb-publications.org.uk/Saga-Book%20XXXI.pdf Sverrir Jakobsson. Hauksbók and Construction of an Icelandic World View, Saga-Book 31 (2007)] * Myndir af Hauksbók á Handrit.is: [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0371/0#mode/2up AM 371 4to] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241130205843/https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0371/0#mode/2up |date=2024-11-30 }}, [https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0544/0#mode/2up AM 544 4to] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250813193914/https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0544/0#mode/2up |date=2025-08-13 }} og [https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0675/0#mode/2up AM 675 4to] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250814094028/https://handrit.is/manuscript/view/da/AM04-0675/0#mode/2up |date=2025-08-14 }}. [[Flokkur:Íslensk handrit]] 78avpq69f5i5114q2ixmwe9qsodz8t9 Snið:Þjóðhöfðingjar Rúmeníu 10 185454 1964294 1961578 2026-05-25T21:48:54Z TKSnaevarr 53243 1964294 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Þjóðhöfðingjar Rúmeníu | state = collapsed | title = [[Þjóðhöfðingi|Þjóðhöfðingjar]] [[Rúmenía|Rúmeníu]] | bodyclass = hlist | above = * [[:Flokkur:Þjóðhöfðingjar Rúmeníu|Þjóðhöfðingjar Rúmeníu]] * [[:Category:Forsetar Rúmeníu|Forsetar Rúmeníu]] * [[:Flokkur:Rúmenskir einvaldar|Rúmenskir einvaldar]] | group1 = [[Sameinuðu furstadæmin Moldavía og Vallakía]]<br/>[[Domnitor|''Domnitor'' Rúmeníu]] (1862–1881) | list1 = {{Navbox |child |groupstyle=font-weight:normal;font-size:smaller; | group1 = 1862–1866 | list1 = * [[Alexandru Ioan Cuza]] | group2 = 1866 | list2 = * [[Lascăr Catargiu]] * [[Nicolae Golescu]] * [[Nicolae Haralambie]] | group3 = 1866–1881 | list3 = * [[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karl 1.]] }} | group2 = [[Konungríkið Rúmenía]]<br/>[[Konungur Rúmeníu]] (1881–1947) | list2 = {{Navbox |child |groupstyle=font-weight:normal;font-size:smaller; | group1 = 1881–1914 | list1 = * [[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karl 1.]] | group2 = 1914–1927 | list2 = * [[Ferdinand 1. Rúmeníukonungur|Ferdinand 1.]] | group3 = 1927–1930 | list3 = * [[Mikael 1. Rúmeníukonungur|Mikael 1.]] ** með ríkisstjórunum [[Nikulás Rúmeníuprins|Nikulási prins]] ** [[Miron patríarki af Rúmeníu|Miron Cristea]] ** [[Gheorghe Buzdugan]] / {{ill|Constantin Sărăţeanu|ro}} | group4 = 1930–1940 | list4 = * [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl 2.]] | group5 = 1940–1947 | list5 = * [[Mikael 1. Rúmeníukonungur|Mikael 1.]] ** með [[Ion Antonescu]] sem ''[[Conducător]]'' frá 1940 til 1944 }} | group3 = [[Alþýðulýðveldið Rúmenía]] (1947–65)<br/>[[Sósíalíska lýðveldið Rúmenía]]<br/>(1965–89) | list3 = {{Navbox |child |groupstyle=font-weight:normal;font-size:smaller; | group1 = [[Forsætisnefnd lýðveldisins (Rúmenía)|Bráðabirgðaforsætisnefnd lýðveldisins]] (1947–1948) | list1 = * [[Constantin Ion Parhon]] ** [[Ion Niculi]] ** [[Mihail Sadoveanu]] ** {{ill|Gheorghe Stere|ro}} ** [[Ștefan Voitec]] | group2 = [[Æðstaráð Sósíalíska lýðveldisins Rúmeníu|Forsætisráð Æðstaráðsins]] (1948–1961) | list2 = * [[Constantin Ion Parhon]] * [[Petru Groza]] * ''[[Mihail Sadoveanu]] & [[Anton Moisescu]]'' * [[Ion Gheorghe Maurer]] | group3 = [[Ríkisráð Rúmeníu|Ríkisráð]] (1961–1974) | list3 = * [[Gheorghe Gheorghiu-Dej]] * [[Chivu Stoica]] * ''[[Ion Gheorghe Maurer]], [[Ștefan Voitec]] & [[Avram Bunaciu]]'' * [[Nicolae Ceaușescu]] | group4 = [[Forseti Rúmeníu|Forseti Sósíalíska lýðveldisins Rúmeníu]] (1974–1989) | list4 = * [[Nicolae Ceaușescu]] }} | group4 = [[Rúmenía|Rúmenía frá 1989]]<br/>[[Forseti Rúmeníu]] (1989–) | list4 = * [[Ion Iliescu]] * [[Emil Constantinescu]] * [[Ion Iliescu]] * [[Traian Băsescu]] * ''[[Nicolae Văcăroiu]]'' * [[Traian Băsescu]] * ''[[Crin Antonescu]]'' * [[Traian Băsescu]] * [[Klaus Iohannis]] * ''[[Ilie Bolojan]]'' * '''[[Nicușor Dan]]''' | below = Embættishafar til bráðabirgða eru ''skáletraðir''. Núverandi embættishafi er '''feitletraður'''. }}<noinclude>[[Flokkur:Stjórnmálasnið]]</noinclude> 517h5uuekmyp3eamjdva8ndkyl0di1b Regnbogaland 0 185596 1964302 1964060 2026-05-25T21:55:41Z Olafurbjorns 105113 1964302 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk regnbogaland 1990.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Regnbogalands''.]] '''Regnbogaland''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 2. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 13 lög. Þegar platan var gefin út á [[Geisladiskur|geisladisk]] innihélt hún 14. lagið, "Nostradamus". Platan kom út árið [[1990]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2579028?iabr=on|title=Karakterinn á sínum stað|date=1990-12-13|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=38|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1732702?iabr=on|title=Í regnbogalandi |date=1990-11-11|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=20 C|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-05}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Regnbogaland | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:09 |- | 2 | Frelsið | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:48 |- | 3 | Skynjun | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:33 |- | 4 | Veröld | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:15 |- | 5 | Tíminn | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:31 |- | 6 | Blóm | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:21 |- | 7 | Stúlka | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:35 |- | 8 | Tilvera | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:31 |- | 9 | Draumur | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:48 |- | 10 | Allt | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:27 |- | 11 | Tré | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 05:17 |- | 12 | Sól | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:09 |- | 13 | Himalaya | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:18 |- | 14 | Nostradamus <small>(aukalag)</small> | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:52 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 50:44 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, kassagítar, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Daníel Ágúst Haraldsson]] - söngur, raddir '''Sérleg aðstoð''' *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - píanó, hammondorgel, hljóðgervlar, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar '''Aðstoð''' *[[Sigurður Bjóla]] - kór í "Frelsið" *[[Eyþór Arnalds]] - hnéfiðla í "Skynjun" og "Tré" '''Upptökur''' *Stjórn upptöku: [[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] *Upptökumenn: Ólafur Halldórsson, [[Sigurður Bjóla]] og [[Tómas Magnús Tómasson]] *Hljóðblöndun: [[Sigurður Bjóla]] *Aðstoð í hljóðveri: Björn Þór Sigbjörnsson == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.discogs.com/release/4553948-N%C3%BDd%C3%B6nsk-Regnbogaland?srsltid=AfmBOopiTESfvwOWM-n9H-jDg5cLja3B3YVLneFKM2S8DZQSG3e5NuUl Regnbogaland] á discogs.com [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 1990]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 4nl45am6llxxjllgl9n2v0gm98egdbu Himnasending 0 185597 1964300 1964064 2026-05-25T21:54:54Z Olafurbjorns 105113 1964300 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk himnasending 1992.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Himnasendingar'']] '''Himnasending''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 4. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 10 lög. Platan kom út árið [[1992]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3537699?iabr=on|title=Í skýjunum|date=1992-12-03|publisher=Pressan|page=B.4|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1774980?iabr=on||title=Kemst Nýdönsk hærra? Himnasending |date=1992-11-15|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=14 B|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1776344?iabr=on||title=Himnasending |date=1992-12-06|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=14 B|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-05}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Ilmur | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:46 |- | 2 | Himnasending | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:13 |- | 3 | Horfðu til himins | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:15 |- | 4 | Freistingar | Björn Jörundur | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:52 |- | 5 | Fluga | Jón | Jón | style="text-align:right;" | 04:10 |- | 6 | Hugarflug | Stefán | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:06 |- | 7 | Hlébarði | Ólafur | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:05 |- | 8 | Elding | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:01 |- | 9 | Engill | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Jón | style="text-align:right;" | 03:46 |- | 10 | Styr | Jón | Björn Jörundur, Jón | style="text-align:right;" | 03:06 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 37:20 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Daníel Ágúst Haraldsson]] - söngur, raddir *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar, raddir '''Aðstoð''' *Louisa Mullenger - bakrödd í "Horfðu til himins" *Karmen Lowe - bakrödd í "Horfðu til himins" '''Upptökur''' *Stjórn upptöku: [[:en:Ken Thomas (record producer)|Ken Thomas]] og [[Nýdönsk]] *Upptökur og hljóðblöndun: [[:en:Ken Thomas (record producer)|Ken Thomas]] *Aðstoð í hljóðveri: Philippe Garcia og Ian Huffam *Tölvuvinnsla: Richard Pierce == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/69 Himnasending] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230324132057/https://hljodsafn.is/albumDisplay/69 |date=2023-03-24 }} á hljodsafn.is [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 1992]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 64rl2az6v8sv5bw3o0481mv0fm0suro Hunang (breiðskífa) 0 185598 1964290 1961235 2026-05-25T21:47:33Z Olafurbjorns 105113 Bætti við mynd af plötuumslaginu 1964290 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk hunang 1994.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Hunang''.]] '''Hunang''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 5. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 10 lög. Platan kom út árið [[1993]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1798239?iabr=on|title=Rökrétt framhald|date=1993-12-23|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=48|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3539603?iabr=on|title=Áhættuskortur |date=1993-11-25|publisher=[[Pressan]]|page=B4|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2619422?iabr=on|title=Hunang frá hjartanu |date=1993-11-11|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=29|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-06}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Mjallhvít | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 05:07 |- | 2 | Undirheimar | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:37 |- | 3 | Neptúnus | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:26 |- | 4 | Kvikindi | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:53 |- | 5 | Hunang | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:12 |- | 6 | Grjót | Stefán | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:27 |- | 7 | Sviti | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:34 |- | 8 | Ljósaskipti | Ólafur | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:04 |- | 9 | Hamingja | Björn Jörundur, Ólafur, Stefán, Daníel Ágúst | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:38 |- | 10 | Foss | Björn Jörundur, Stefán, Ólafur, Daníel Ágúst | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:06 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 39:03 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Daníel Ágúst Haraldsson]] - söngur, raddir *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar, raddir '''Aðstoð''' *[[Hilmar Örn Hilmarsson]]: Taktgaldur í "Kvikindi" '''Upptökur''' *Upptökur: [[:en:Ken Thomas (record producer)|Ken Thomas]] og [[Sigurður Bjóla]] *Hljóðblöndun: [[Nýdönsk]], [[:en:Ken Thomas (record producer)|Ken Thomas]] og [[Sigurður Bjóla]] *Aðstoð í hljóðveri: Paul Nixon == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/70 Hunang]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á hljodsafn.is [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 1993]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 81dmzemnzlz9lbnjwkh8a0h7kqdrjkm 1964301 1964290 2026-05-25T21:55:21Z Olafurbjorns 105113 1964301 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk hunang 1994.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Hunangs''.]] '''Hunang''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 5. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 10 lög. Platan kom út árið [[1993]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1798239?iabr=on|title=Rökrétt framhald|date=1993-12-23|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=48|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3539603?iabr=on|title=Áhættuskortur |date=1993-11-25|publisher=[[Pressan]]|page=B4|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2619422?iabr=on|title=Hunang frá hjartanu |date=1993-11-11|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=29|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-06}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Mjallhvít | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 05:07 |- | 2 | Undirheimar | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:37 |- | 3 | Neptúnus | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:26 |- | 4 | Kvikindi | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:53 |- | 5 | Hunang | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:12 |- | 6 | Grjót | Stefán | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:27 |- | 7 | Sviti | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:34 |- | 8 | Ljósaskipti | Ólafur | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:04 |- | 9 | Hamingja | Björn Jörundur, Ólafur, Stefán, Daníel Ágúst | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:38 |- | 10 | Foss | Björn Jörundur, Stefán, Ólafur, Daníel Ágúst | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:06 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 39:03 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Daníel Ágúst Haraldsson]] - söngur, raddir *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar, raddir '''Aðstoð''' *[[Hilmar Örn Hilmarsson]]: Taktgaldur í "Kvikindi" '''Upptökur''' *Upptökur: [[:en:Ken Thomas (record producer)|Ken Thomas]] og [[Sigurður Bjóla]] *Hljóðblöndun: [[Nýdönsk]], [[:en:Ken Thomas (record producer)|Ken Thomas]] og [[Sigurður Bjóla]] *Aðstoð í hljóðveri: Paul Nixon == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/70 Hunang]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á hljodsafn.is [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 1993]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 730zt4a0yj3yy0pzvh55wcqir9d8drd Húsmæðragarðurinn 0 185600 1964307 1961248 2026-05-25T22:03:33Z Olafurbjorns 105113 Setti inn mynd af plötuumslagi 1964307 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk husmaedragardurinn 1998.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Húsmæðragarðsins''.]] '''Húsmæðragarðurinn''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 6. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 11 lög. Platan kom út árið [[1998]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2422629?iabr=on|title=Upprisan felst í Húsmæðragarðinum|date=1998-11-07|publisher=Dagur|page=34|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1919679?iabr=on|title=Hversdagspopp |date=1998-11-15|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=58|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-08}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Hei þú | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Valdimar Bragason | style="text-align:right;" | 04:48 |- | 2 | Þú ert svo | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:47 |- | 3 | Blómarósahafið | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 05:06 |- | 4 | Húsmæðragarðurinn | Björn Jörundur | Björn Jörundur, Jón | style="text-align:right;" | 03:58 |- | 5 | Óskilamunir | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:56 |- | 6 | Óskýrar minningar | Jón | Björn Jörundur, Ken Thomas | style="text-align:right;" | 04:05 |- | 7 | Holur innan hausinn | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:48 |- | 8 | Ljósið skín | Jón | Björn Jörundur, Ken Thomas | style="text-align:right;" | 03:04 |- | 9 | Í sama klefa | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:49 |- | 10 | Innan um fólk | Ólafur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:33 |- | 11 | Átrúnaðargoðin | Jón, Ólafur, Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 06:41 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 47:58 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar, raddir '''Upptökur''' *Upptökur og hljóðblöndun: [[:en:Ken Thomas (record producer)|Ken Thomas]] *Aðstoð við upptökur: Árni Gústafsson == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/3467 Húsmæðragarðurinn]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á hljodsafn.is [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 1998]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] qu7veoq5cdfxnbhm7i0jnb1rgivsrr7 Pólfarir 0 185601 1964308 1964044 2026-05-25T22:05:02Z Olafurbjorns 105113 Setti inn mynd af plötuumslagi 1964308 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk polfarir 2001.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Pólfara''.]] '''Pólfarir''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 7. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 11 lög. Platan kom út árið [[2001]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2128010?iabr=on|title=Nýr danskur pólfari?|date=2001-10-08.|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=16|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3419474?iabr=on|title=Pólfarir nýdanskra félagsvera |date=2001-10-14|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=30|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3425755?iabr=on|title=Líður skjótt úr minni |date=2001-10-31|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=46|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-10}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Kraftaverk | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:55 |- | 2 | Þá kemur þú | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:15 |- | 3 | Lærðu að ljúga | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:41 |- | 4 | Flugvélar | Jón | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:00 |- | 5 | Abbababb | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:59 |- | 6 | Litirnir | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:42 |- | 7 | Hjartalag | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:26 |- | 8 | Ég spyr þig | Jón | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:06 |- | 9 | Hverjir eru bestir? | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:19 |- | 10 | Pólfarir | Jón | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:09 |- | 11 | Þúsund ár | Ólafur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:21 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 39:53 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar, raddir '''Upptökur''' *Stjórn upptöku og útsetningar: Nýdönsk *Upptökur og hljóðblöndun: Ívar Ragnarsson *Aðstoð í Temple Studios: Guiseppe Fellegara *Tónjöfnun: Gunnar Smári Helgason == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/11445 Pólfarir]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á hljodsafn.is [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 2001]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 579tj080ci803p9hyncbbz67659ex66 Turninn 0 185602 1964309 1961683 2026-05-25T22:05:31Z Olafurbjorns 105113 1964309 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk turninn 2008.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Turnsins''.]] '''Turninn''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 8. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 12 lög. Platan kom út árið [[2008]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6446825?iabr=on|title=Tilfinningaríkur turn Nýdanskrar|date=2008-10-23.|publisher=[[Dagblaðið Vísir]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4202863?iabr=on|title=Söm við sig |date=2008-10-29|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=36|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4201461?iabr=on|title=Hrátt og ferskt rokk |date=2008-10-10|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=40|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4195980?iabr=on|title=Hrá Nýdönsk |date=2008-08-11|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=31|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-04-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20081689587d|title=Ný dönsk í kvennafangelsi - Vísir|date=2008-10-22|website=visir.is|language=is|access-date=2025-04-10}}</ref> == Lagalisti == {| class="wikitable" style="width:100%" ! style="text-align:left;" | Nr. ! style="text-align:left;" | Titill ! style="text-align:left;" | Lag ! style="text-align:left;" | Texti ! style="text-align:right;" | Lengd |- | 1 | Leiðinlegasta lag í heimi | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:52 |- | 2 | Turninn | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | Björn Jörundur, Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 02:59 |- | 3 | Biðin | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:58 |- | 4 | Alla tíð | Jón | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:02 |- | 5 | Ströndin | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:49 |- | 6 | Tvær krákur | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 04:07 |- | 7 | Askan | Jón | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:22 |- | 8 | Lykillinn | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst, Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 03:04 |- | 9 | Eðlileg | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:44 |- | 10 | Náttúran | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 04:37 |- | 11 | Taktu mig fastan | Daníel Ágúst | Daníel Ágúst | style="text-align:right;" | 03:01 |- | 12 | Þokan | Björn Jörundur | Björn Jörundur | style="text-align:right;" | 02:47 |} {| style="width:100%; margin-top:-1px; padding-right:0.2em;" | style="text-align:right; font-weight:bold; padding-right:0.1em;" | Heildarlengd: 41:24 |} == Aðilar == '''Nýdönsk''' *[[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] - söngur, bassi, raddir *Ólafur Hólm Einarsson - trommur, slagverk, raddir *[[Daníel Ágúst Haraldsson]] - söngur, raddir *[[Jón Ólafsson (f. 1963)|Jón Ólafsson]] - hljómborð, raddir *Stefán Hjörleifsson - gítarar, raddir '''Upptökur''' *Upptökustjórn og útsetningar: [[Nýdönsk]] *Upptökumeistari: Guðm. Kristinn Jónsson *Hljóðblöndun: Guðm. Kristinn Jónsson *Mastering: Axel Flex Árnason == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/2903 Turninn]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á hljodsafn.is [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 2008]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] hkdkdieidm4d4mlguuhecj6kuwytzn1 Diskó Berlín 0 185603 1964313 1909203 2026-05-25T22:12:49Z Olafurbjorns 105113 Setti inn mynd af plötuumslagi 1964313 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk disko berlin 2014.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Diskó Berlín''.]] '''Diskó Berlín''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 9. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 9 lög. Platan kom út árið [[2014]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6079197?iabr=on|title=Nýdönsk og nýtilkomið diskó |date=2014-07-23.|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=30|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref> == Lagalisti == # Uppvakningar # Nýr maður # Stafrófsröð # Andlitsbókhaldið # Draumalín # Dagdraumaregn # Mánagyðja # Túristan # Diskó Berlín == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.discogs.com/release/6466866-N%C3%BDd%C3%B6nsk-Disk%C3%B3-Berl%C3%ADn Diskó Berlín] á discogs.com [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 2014]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] 89sta47h98owbzoy1743hj4gs55fq55 Á plánetunni jörð 0 185604 1964314 1909204 2026-05-25T22:13:41Z Olafurbjorns 105113 Setti inn mynd af plötuumslagi 1964314 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk a planetunni jord 2017.jpg|thumb|right|Plötuumslag ''Á plánetunni jörð''.]] '''Á''' '''plánetunni jörð''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 10. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 9 lög. Platan kom út árið [[2017]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6880002?iabr=on|title=Þrjátíu ár og tugir platna |date=2017-09-13|publisher=[[Fréttablaðið]]|page=16|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-29}}</ref> == Lagalisti == # Stundum # Á plánetunni jörð # Hversdagsprins # Félagslíf plantna # Alþjóðleg ást # Tónaflóð # Dans mannsandans # Stöðuvatn sannleikans # Tímamót == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.discogs.com/release/10902411-N%C3%BDd%C3%B6nsk-%C3%81-Pl%C3%A1netunni-J%C3%B6r%C3%B0 Á plánetunni jörð] á discogs.com [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 2017]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] dg4cpya8toauim1qqcdvwbgbmnzhm7e Í raunheimum 0 185605 1964315 1909207 2026-05-25T22:14:58Z Olafurbjorns 105113 Setti inn mynd af plötuumslagi 1964315 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Umslag nydonsk i raunheimum 2025.png|thumb|right|Plötuumslag ''Í raunheimum''.]] '''Í''' '''raunheimum''' er plata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Platan er 11. [[breiðskífa]] Nýdanskrar og inniheldur 9 lög. Platan kom út árið [[2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-01-i-raunheimum-einlaegir-og-ljodraenir-midaldra-menn-434745|title=Í raunheimum: Einlægir og ljóðrænir miðaldra menn - RÚV.is|last=Aradóttir|first=Júlía|date=2025-02-01|website=RÚV|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/mogginn/bladid/innskraning/?redirect=/mogginn/bladid/grein/1881003/?t=189733030&page_name=grein&grein_id=1881003|title=Morgunblaðið - Í raun- sem draumheimum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-03-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2025/01/12/fullkomid_farartaeki_i_raunheimum_4/|title=Fullkomið farartæki í Raunheimum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-03-29}}</ref> == Lagalisti == # Raunheimar # Hálka lífsins # Framtíðarvið # Ég veit hvað kemur næst # Máni Dagur # Fyrsta skiptið # Fullkomið farartæki # Draumheimar # Þagnarmúr == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://www.discogs.com/release/33426761-N%C3%BDd%C3%B6nsk-%C3%8D-Raunheimum Í raunheimum] á discogs.com [[Flokkur: Hljómplötur gefnar út árið 2025]] [[Flokkur:Nýdönsk]] [[Flokkur:Íslenskar breiðskífur]] [[Flokkur:Íslenskar hljómplötur]] q53mk2ghdtc53qkugsxst72frx8p0dc Leó 14. 0 186357 1964330 1942180 2026-05-26T01:53:37Z TKSnaevarr 53243 1964330 wikitext text/x-wiki {{Embættishafi | nafn = Leó 14. | mynd = Pope Leo XIV 3 (3x4 cropped).png | titill= [[File:Coat of arms of Leone XIV.svg|Skjaldarmerki Leós 14.|45px]]<br>[[Páfi]] | stjórnartíð_start = 8. maí 2025 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Frans páfi|Frans]] | eftirmaður = | myndatexti1 = Leó 14. árið 2025. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1955|9|14}} | fæðingarstaður = [[Chicago]], [[Illinois]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | þjóderni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | ríkisfang = [[Perú]]<br>[[Vatíkanið]] | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | háskóli = [[Villanova University]] (BS)<br>[[Catholic Theological Union]] (MDiv)<br>[[Angelicum]] (LCL, DCL) | undirskrift = Official signature of Pope Leo XIV.svg }} '''Leó 14.''' ([[latína]]: ''Leo XIV''; fæddur undir nafninu '''Robert Francis Prevost''' 14. september 1955), er núverandi [[páfi]] [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]]. Hann var kjörinn páfi þann 8. maí árið 2025 í páfakjöri eftir andlát [[Frans páfi|Frans páfa]]. Leó er fyrsti páfinn frá [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og jafnframt fyrsti páfinn sem kenndur er við [[Ágústínusarregla|Ágústínusarregluna]]. ==Æviágrip== Robert Francis Prevost fæddist í [[Chicago]] í [[Illinois]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] þann 14. september árið 1955. Faðir hans var af [[Frakkland|frönskum]] og [[Ítalía|ítölskum]] ættum en móðir hans af [[Spánn|spænskum]]. Prevost nam [[stærðfræði]] og [[heimspeki]] við [[Villanova University|Villanova-háskóla]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] og útskrifaðist með bakkalársgráðu árið 1977. Sama ár og hann útskrifaðist gekk hann í [[Ágústínusarregla|Ágústínusarregluna]] í [[Saint Louis]], sem var með starf í Chicago. Hann hóf [[guðfræði]]nám í kaþólskum skóla í Chicago og fór 27 ára gamall til [[Róm]]ar til að læra [[Kirkjuréttur|kirkjurétt]] við [[Angelicum]]-háskólann. Árið 1982 tók hann prestsvígslu í Róm.<ref name=vísir>{{Vefheimild|titill= Hvað vitum við um Leó páfa?|url=https://www.visir.is/g/20252723833d/hvad-vitum-vid-um-leo-pafa-|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=8. maí 2025|skoðað=8. maí 2025|höfundur=Jón Þór Stefánsson}}</ref> Prevost fór til [[Perú]] sem trúboði í fyrsta sinn árið 1984 á meðan hann vann að [[doktorsritgerð]] sinni. Hann varði ritgerð sína þremur árum síðar og var skipaður yfirmaður safnaðarins í Illinois. Hann sneri hins vegar brátt aftur til Perú og vann þar frá 1988 til 1999. Hann sneri aftur til Bandaríkjanna en fór aftur til Perú árið 2013 og var þar til ársins 2023.<ref name=vísir/> [[Frans páfi]] skipaði Prevost biskup borgarinnar [[Chiclayo]] árið 2014 og skipaði hann [[Kardináli|kardinála]] í byrjun ársins 2024.<ref name=ruv25>{{Vefheimild|titill= Leó XIV: Fyrsti páfinn frá Bandaríkjunum|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-05-08-leo-xiv-fyrsti-pafinn-fra-bandarikjunum-443266|útgefandi=[[RÚV]]|dags=8. maí 2025|skoðað=8. maí 2025|höfundur=Iðunn Andrésdóttir}}</ref> Á meðan Prevost var erkibiskup í Perú var hann sakaður um að hylma yfir ásakanir um kynferðislega misnotkun, sem biskupsdæmi hans hafnaði því að hafa gert.<ref>{{Vefheimild|titill= „Mjög góður maður, mjög hlédrægur“|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2025/05/08/mjog_godur_madur_mjog_hledraegur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 8. maí 2025 |skoðað=8. maí 2025}}</ref> Prevost hlaut perúskan ríkisborgararétt árið 2015.<ref>{{Vefheimild|titill= Bandaríkjamaður kjörinn páfi – Leó XIV.|url=https://vardberg.is/frettir/bandarikjamadur-kjorinn-pafi-leo-xiv/|útgefandi=[[Varðberg]]|dags= 8. maí 2025 |skoðað= 11. maí 2025|höfundur=Björn Bjarnason}}</ref> Árið 2023 kallaði Frans páfi Prevost til Rómar og skipaði hann yfirmann í valnefnd biskupa og höfuðklerka. Í því embætti hafði Prevost umsjón með tilnefningum næstu kynslóðar biskupa.<ref>{{Vefheimild|titill= Fagnar reynslumiklum páfa|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/05/08/fagnar_reynslumiklum_pafa/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 8. maí 2025 |skoðað=8. maí 2025}}</ref> Í því embætti vann Prevost með Frans að því að koma þremur konum í nefndina sem ákveður hvaða biskupstilnefningar eru sendar til páfa.<ref name=vísir/> Prevost varð jafnframt forseti ráðgjafanefndar páfa um málefni [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]], sem gerði honum kleift að stofna til tengsla við kaþólska kirkjuhöfðingja í álfunni.<ref name=ruv25/> Prevost var kjörinn páfi þann 8. maí árið 2025 eftir andlát Frans. Prevost varð þar með fyrsti [[Bandaríkin|bandaríski]] páfi kaþólsku kirkjunnar.<ref>{{Vefheimild|titill= Nýr páfi er frá Bandaríkjunum |url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2025/05/08/nyr_pafi_er_fra_bandarikjunum/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 8. maí 2025 |skoðað=8. maí 2025}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill= Fyrsti páfinn frá Bandaríkjunum |url=https://heimildin.is/grein/24533/nyr-pafi-kjorinn/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags=8. maí 2025|skoðað=8. maí 2025|höfundur=Valur Grettisson}}</ref> Prevost valdi sér páfanafnið Leó, sem var síðast notað af [[Leó 13.]] páfa árið 1903. Nafnavalið þótti til marks um í hvaða fótspor Leó 14. hygðist feta, en Leó 13. var frægur fyrir baráttu fyrir ýmsum réttlætis- og jafnréttismálum.<ref name=vísir/> Leó var formlega vígður páfi þann 18. maí.<ref>{{Vefheimild|titill= Leó orðinn páfi|url=https://www.visir.is/g/20252727843d/leo-ordinn-pafi|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=18. maí 2025|skoðað=22. maí 2025|höfundur=Jón Ísak Ragnarsson}}</ref> Í fyrsta páfabréfi sínu, ''Magnifica Humanitas'' (''Hið stórfenglega mannkyn''), sem gefið var út 25. maí árið 2026, varaði Leó við uppgangi [[gervigreind]]ar og hvatti til þess að hægt yrði á þróun hennar.<ref>{{Vefheimild|titill= Páfi varaði við vopnvæðingu gervigreindar |url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-05-25-pafi-varadi-vid-vopnvaedingu-gervigreindar-476350|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 25. maí 2026 |skoðað=26. maí 2026 |skoðað=8. maí 2025|höfundur=Þorgils Jónsson}}</ref> Hann sagði að varast bæri að vopnvæða gervireindina og að hætta væri á að hún myndi leiða heiminn á braut endalausra stríðsátaka.<ref>{{Vefheimild|titill= Leó páfi XIV. varar við því að vitvélar geti leitt heiminn á braut endalausra stríðsátaka|url=https://vardberg.is/frettir/leo-pafi-xiv-varar-vid-thvi-ad-vitvelar-geti-leitt-heiminn-a-braut-endalausra-stridsataka/|útgefandi=[[Varðberg]]|dags= 8. maí 2025 |skoðað= 11. maí 2025}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir = [[Frans páfi|Frans]] | titill = [[Páfi]] | frá = 8. maí 2025 | til = | eftir = Enn í embætti}} {{Töfluendir}} {{Páfar}} {{stubbur|æviágrip}} {{f|1955}} [[Flokkur:Páfar]] [[Flokkur:Páfar 21. aldar]] [[Flokkur:Bandarískir prestar]] [[Flokkur:Perúskir prestar]] kl5g2mataz5vpxfnwg8o037ao09vj3k Jakob Sigurðsson 0 188042 1964336 1931643 2026-05-26T05:12:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964336 wikitext text/x-wiki '''Jakob Sigurðsson''' ([[1727]] - [[1779]]) var handritaskrifari, skáld og rithöfundur, Hann skrifaði og myndskreytti fjölmörg handrit. Á [[Landsbókasafn]]i eru 14 safnnúmer með handritum hans m.a. Melsteðs Edda SÁM 66 sem Jakob skrifaði á árunum 1765 og 1766. Í því handriti eru einnig kaflar um tímatalsfræði, gang himintungla og reikningslist. Stærsta handrit eftir Jakob er 339 blöð með 15 riddara-, ævintýra- og fornaldarsögum. Hann skrifaði einnig sálmahandrit. Jakob var kotbóndi á mörgum stöðum á [[Austurland|Austurlandi]]. Hann kvæntist Ingveldi Sigurðardóttir árið 1749 og bjó þá í Jórvík í [[Breiðdalur|Breiðdal]]. Þau fóru milli kota í [[Vopnafjörður|Vopnafirði]] og deyr Jakob á Breiðumýri í [[Selárdalur (Vopnafirði)|Selárdal]] árið 1779. <ref>[https://www.arnastofnun.is/is/greinar/melsteds-edda-sam-66 Melsteðs Edda SÁM 66 (Árnastofnun 19. júní 2018)]</ref><ref>{{Cite web |url=https://handrit.is/manuscript/list/people/JakSig001 |title=Æviágrip Jakob Sigurðsson (handrit.is) |access-date=2025-10-05 |archive-date=2025-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323012356/https://handrit.is/manuscript/list/people/JakSig001 |url-status=dead }}</ref> Myndskreytingar Jakobs má finna í handritum IB 299 4to, NKS 1867 4to og SÁM 66.<ref>[https://myndir.uvic.ca/JakSig01.html Jakob Sigurðsson. ''MyNDIR: My Norse Digital Image Repository''. Ed. P. A. Baer. 2025. Edition 2.6.4. Victoria, B. C.: Humanities Computing and Media Centre, University of Victoria. 2025.]</ref> <gallery mode="packed" heights="220px" style="margin-top:30px;" caption="Myndskreytingar í Melsteðs Edda SÁM 66 sem Jakob skrifaði og myndskreytti. Myndir eru svipaðar og í pappírshandritinu [[commons:NKS_1867_4to|NKS 1867 4to]] sem er skrifað upp 1760 af Ólafi Brynjólfssyni presti"> SÁM 66, 1r, front.jpg|forsíða SÁM 66, 73r, Valhöll.jpg| Geitin [[Heiðrún (norræn goðafræði)|Heiðrún]] í [[Valhöll]] SÁM 66, 73v, Odin, Loki and Hœnir.jpg|[[Óðinn]], [[Loki]] og [[Hænir]] SÁM 66, 74r, Auðumbla and Búri.jpg|Kýrin [[Auðhumla]] og [[Búri]] SÁM 66, 74v, Baugi and Odin.jpg|Óðinn og [[Baugi]]<br> </gallery> <gallery mode="packed" heights="220px"> SÁM 66, 75r, Hermóðr and Baldr.jpg|Hermóður og [[Baldur]] með Hel<br> SÁM 66, 75v, death of Baldr.jpg|[[Höður]] drepur [[Baldur]] SÁM 66, 76r, Mead of Poetry.jpg| [[Óðinn]] í arnarham stelur skáldamiðinum SÁM 66, 76v, Ullr.jpg|[[Ullur]] </gallery> <gallery mode="packed" heights="220px"> SÁM 66, 77r, Odin.jpg|Óðinn SÁM 66, 77v, Thor.jpg|[[Þór_(norræn_goðafræði)|Þór]] SÁM 66, 78r, High, Just-As-High, and Third.jpg|[[Gylfi]] Hárr, Jafnhárr og Þriði SÁM 66, 78v, Fenrir and Týr.jpg|[[Fenrisúlfur]] og [[Týr]] </gallery> <gallery mode="packed" heights="220px"> SÁM 66, 79r, Loki.jpg|Loki SÁM 66, 79v, Thor and Jörmungandr.jpg|Þór og [[Jörmungandur]]<br> SÁM 66, 80r, Heimdallr.jpg|[[Heimdallur]] SÁM 66, 80v, Odin on Sleipnir.jpg|Óðinn og hestur hans [[Sleipnir]] </gallery> == Tilvísanir == {{Fd|1727|1779}} [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskir handritaskrifarar]] 7blu4qg42lrmoxjqofbu4d5qn9frym2 Karen Logan 0 188726 1964360 1937544 2026-05-26T09:31:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964360 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Karen Logan | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_date = 1949 | birth_place = | nationality = Bandarísk | height_cm = 175 | weight_kg = 54 | years1 = 1971–1974 | team1 = All-American Red Heads | years2 = 1978–1979 | team2 = Chicago Hustle | years3 = 1979 | team3 = New Jersey Gems | cyears1 = 1978–1979 | cteam1 = Chicago Hustle (aðstoðarþj.) | cyears2 = 1982–1984 | cteam2 = Utah State Aggies }} '''Karen Logan''' (fædd 1949) er bandarísk fyrrverandi körfuknattleikskona.<ref>{{Cite web|url=https://www.northcoastjournal.com/life-outdoors/born-too-soon-18805702/|title=Born Too Soon|last=Rod Kausen|date=2020-10-29|website=North Coast Journal|language=en-US|access-date=2025-11-27}}</ref> Hún er best þekkt fyrir að hanna boltann sem nú er staðlaða stærðin af körfubolta kvenna.<ref name="yahoo-2022">{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/how-karen-logan-and-her-legacy-of-the-wnba-basketball-shows-how-far-womens-pro-hoops-has-come-172938204.html|title=How Karen Logan and her legacy of the WNBA's basketball shows how far women's pro hoops has come|last=Payton Titus|date=2022-08-25|website=Yahoo Sports|language=en-US|access-date=2025-11-27|archive-date=2022-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930175149/https://sports.yahoo.com/how-karen-logan-and-her-legacy-of-the-wnba-basketball-shows-how-far-womens-pro-hoops-has-come-172938204.html|url-status=dead}}</ref><ref name="nexthoops-2022">{{Cite web|url=https://www.thenexthoops.com/wbl/journey-lasting-impact-womens-basketball-trailblazer-karen-logan/|title=The lasting impact of women’s basketball trailblazer Karen Logan|last=Natalie Heavren|date=2022-08-22|website=The IX Basketball|language=en-US|access-date=2025-11-27}}</ref> Á áttunda áratugnum var hún jafnan talin besti kvenkyns körfuknattleiksmaðurinn í Bandaríkjunum.<ref>{{Cite news |date=1975-01-28 |title=Karen Logan, No.1 in Basketball, Seeks Top Superstar ‘Identity’ (Published 1975) |url=https://www.nytimes.com/1975/01/28/archives/karen-logan-no1-in-basketball-seeks-top-superstar-identity.html |access-date=2025-11-27 |language=en |quote=''Karen Logan is billed as the No. 1 women's basketball player in the country.''}}</ref> Á árunum 1971 til 1974 lék hún með All-American Red Heads, atvinnumannaliði sem ferðaðist vítt um heiminn og lék gegn körfuboltaliðum kvenna og karla.<ref name="yahoo-2022"/> Árið 1975 kom Logan fram í ''Challenge of the Sexes'', sjónvarpsþáttum [[CBS]] sem voru innblásnir af tennisleik á milli Billie Jean King og Bobby Riggs sem kallaður var ''Battle of the Sexes''. Í þættinum sigraði Logan fyrrum NBA leikmanninn [[Jerry West]] í skotkeppni.<ref name="yahoo-2022"/> Logan lék síðar sem atvinnumaður [[Blak|blaki]] í [[International Volleyball Association]]-deildinni.<ref name="nexthoops-2022"/> Í júní 1978 varð Logan fyrsti leikmaðurinn til að skrifa undir samning við nýstofnuðu atvinnumannadeildina Women's Professional Basketball League (WBL).<ref>{{Cite news |date=21 June 1978 |title=Karen Logan is first to sign with women's pro cage league |url=https://www.newspapers.com/article/the-paducah-sun-karen-logan-is-first-to/133556170/ |access-date=16 October 2023 |work=[[The Paducah Sun]] |page=2D |via=[[Newspapers.com]] |agency=[[Associated Press]]}}{{Open access}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bill Jauss |date=20 June 1978 |title=Skyline acquires two shooting stars |url=https://www.newspapers.com/article/chicago-tribune-skyline-acquires-two-sho/133556873/ |access-date=16 October 2023 |work=[[Chicago Tribune]] |page=2 |via=[[Newspapers.com]]}}{{Open access}}</ref> Á meðan hún vann með WBL, lagði Logan fram hugmynd um minni bolta fyrir körfubolta kvenna. Hugmyndin var samþykkt og boltinn var fyrst framleiddur af Wilson Sporting Goods og fyrst notaður í WBL. Boltinn varð seinna að stöðluðum bolta fyrir öll stig kvenna körfubolta í aldursflokki fullorðna.<ref name="yahoo-2022"/> Logan spilaði fyrir Chicago Hustle fyrri hluta 1978-79 tímabilsins í WBL en var skipt til New Jersey Gems í janúar 1979. Hún skrifaði undir samning við New Orleans Pride fyrir byrjun næsta tímabils en var látin fara áður en tímabilið hófst eftir að hafa tekið þátt í tilraun til að stofna fyrsta verkalýðsfélag fyrir atvinnukonur í íþróttum í samvinnu við verkalýðsfélag NFL leikmanna.<ref name="yahoo-2022"/> Eftir að leikferli hennar lauk, þjálfaði Logan kvennaliðið við Utah State University frá 1982 til 1984 áður en hún hætti í körfubolta fyrir fullt og allt.<ref name="yahoo-2022"/> == Tilvísanir == {{Reflist}} == Tenglar == * [https://www.statscrew.com/womensbasketball/stats/p-loganka01w Tölfræði WBL] á StatsCrew.com * [https://pepperdinewaves.com/honors/hall-of-fame/karen-logan/111 Upplýsingar] á pepperdinewaves.com {{DEFAULTSORT:Logan, Karen}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1949]] [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksþjálfarar]] 98sb3y1rscfqkpn33eemqm7pvsigcj6 Gangnamaður 0 190417 1964224 1951831 2026-05-25T14:15:59Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964224 wikitext text/x-wiki Gangnamaður er smali sem gengur upp á [[Afréttur|afrétt]] í leit af sauðkindum.<ref>{{Cite web |url=https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/14834 |title=Geymd eintak |access-date=2026-03-26 |archive-date=2026-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260410084500/https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/14834 |url-status=dead }}</ref> Nafnið er dregið frá orðinu "göngur" og orðatiltækinu að "ganga á fjöll" eða "ganga til kinda" en á sumum svæðum eru göngurnar kallaðar leitir eða smölun, og eru önnur nöfn notuð þar ss. leitarmaður eða smalamaður. <ref>{{Cite web |url=https://ordanet.arnastofnun.is/fletta/yfirlit/gangnama%C3%B0ur |title=Geymd eintak |access-date=2026-03-26 |archive-date=2026-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425093248/https://ordanet.arnastofnun.is/fletta/yfirlit/gangnama%25C3%25B0ur |url-status=dead }}</ref> [[Gangnamannafélag|Gangnamannafélög]] svokölluð eru til sumstaðar á landinu og sjá þau um að skipa [[Fjallkóngur|fjallakóng]] og skipuleggja [[fjárrétt|göngur og réttir]] á hverju ári. 9hnaduc827co61fg3ioo2ehjqk2eq1b Adam frá Brimum 0 191038 1964373 1964123 2026-05-26T11:32:51Z Masae 538 1964373 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Utdrag_ur_Gesta_Hammaburgensis_ecclesiae_pontificum.jpg|thumb|Handritsíða úr ''Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum''. Hér hefst frásagan um Dani í Vínarhandritinu (Codex Vindobonensis 521, fol. 69v).]]<nowiki> </nowiki>'''Adam frá Brimum''' ([[Þýska|þýska]]: Adam von Bremen; [[Latína|latína]]: Adam Bremensis), fæddur fyrir 1050 og lést um 1080, var [[Prestur|prestur]], [[Rithöfundur|rithöfundur]] og [[Sagnfræði|sagnfræðingur]] og einn mikilvægasti þýski annálaritarinn á [[Miðaldir|miðöldum]]. Hann lifði og starfaði á seinni hluta elleftu aldar. Adam var líklega frá [[Þýskaland|Suður-Þýskalandi]], hugsanlega frá [[Bamberg]] eða [[Meissen]]. Hann kom til [[Bremen]] árið 1068, sennilega til að starfa sem kennari (kallaður ''magister scolarum'' árið 1069) við prestaskólann þar<ref>[ http://www.newadvent.org/cathen/01132c.htm Catholic Encyclopedia: Adam of Bremen.] www.newadvent.org.</ref>, í þjónustu Adalberts erkibiskups. Hann er talinn „''einn fremsti sagnfræðingur og þjóðfræðingur miðalda''“.<ref> Lazda, Rasma [https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopedia-of-the-medieval-chronicle/adam-of-bremen-SIM_00031, "Adam of Bremen",] [https://referenceworks.brill.com/display/db/emco?alpha=P+-+Pg&contents=mrw-browse-a-z&language=en ''Encyclopedia of the Medieval Chronicle''], (Graeme Dunphy og Cristian Bratu, ritstj.) 2016]</ref> Adam er frægastur fyrir ritverk sitt um sögu [[Biskupsdæmi|erkibiskupsdæmisins]] í [[Hamborg]], ''Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum'' („A''frek biskupa Hamborgarkirkjunnar''“) sem byggði á munnlegum heimildum og gömlum handritum og fjallaði um sögu [[Erkibiskupsdæmið í Bremen|erkibiskupsdæmisins í Hamborg]] frá 788 til dauða [[Adalbert erkibiskup|Adalberts erkibiskups]] árið 1072. Bókin er einnig talin vera merk heimild um mannlíf á [[Norðurlöndin|Norðurlöndum]]. Danski konungurinn [[Sveinn Ástríðarson]] (eða Sveinn Úlfsson), sem var talinn mjög lærður maður á sínum tíma, var einn aðalheimildarmaður verksins samkvæmt Adam um aðstæður í [[Danmörk|Danmörku]], [[Svíþjóð]] og [[Noregur|Noregi]]. Þegar verkið var gefið út á prenti árið 1595 var það nefnt ''De situ Daniae et reliquarum quæ trans Daniam sunt regionum natura'' (''Um aðstæður og náttúru Danmörku og annarra svæða utan Danmerkur''). Verkið inniheldur 6 hluta, (bækur eða bindi) og hver hluti er niðurskiptur í kafla: * Formáli beint til [[Liemar erkibiskup|erkibiskups Liemar]] * Liber I (Saga biskupsdæmisins í Bremen og (eftir 845) Hamborgar-Bremen (788–940)). * Liber II/Liber secundus (Saga erkibiskupsdæmis Hamborgar-Bremen (940–1045)). * Liber III/Liber tertius (Ævisaga Adalberts erkibiskups af Hamborg (1043–1072)). * Descriptio insularum aquilonis (Lýsing á eyjum í norðri). * M. Adami epilogus ad Liemarum episcopum (Tileinkun til Liemar biskups í [[Sexliðaháttur|sexliðahætti]] (1072-1101)) Upprunalegt handrit verksins hefur ekki varðveist en það var afritað snemma og síðar bætt við spássíugreinum<ref>Spássíugreinar eru athugasemdir og leiðréttingar skrifaðar á spássíu og er mjög algengt á miðaldahandritum. Spássía er auð blaðrönd utan leturflatar (á blaðsíðu), komið úr latínu spatium (ft. spatia).</ref>, mörgum mótsagnakenndum. Elsta handritið sem varðveist hefur er frá um 1100. Meðal annarra studdu [[Helmold frá Bosau]] og [[Saxo Grammaticus]] sig við verkið í sínum eigin skriftum. Verkið var hins nánast eingöngu þekkt í Norður-Þýskalandi á miðöldum.<ref> Volker Scior: ''Das Eigene und das Fremde: Identität und Fremdheit in den Chroniken Adams von Bremen, Helmolds von Bosau und Arnolds von Lübeck''. Berlin 2002, Bls. 31–33.</ref> Árið 1579 fannst handrit af Gestu í [[Sorø|Sorø-klaustrinu]] í Danmörku, sem danski sagnfræðingurinn og kanúkinn Anders Sørensen Vedel gaf út og hafði mikilli þýðingu fyrir norrænar sögurannsóknir. Handritið er nú varðveitt á Konunglega bókasafninu í Kaupmannahöfn<ref> [''Digitale faksimiler af middelalderlige kilder til Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum på Det Kongelige Bibliotek'']</ref> ==Baksvið== Adam frá Brimum nýtti sér stöðu sína og sambönd kirkjunnar í Bremen til að safna alls kyns upplýsingum um sögu og landafræði Norður-Þýskalands og Norður-Evrópu. Sagt er að hann hafi, skömmu eftir komu sína til Bremen, farið á vit danska konungsins [[Sveinn Ástríðarson|Sveins Ástríðarsonar]] (1047-1076), sem var umtalaður fyrir þekkingu sína á sögu og landafræði Norðurlanda. Mögulegt er að þessi fundur hafi átt sér stað á [[Sjáland|Sjálandi]]; en engar heimildir er fyrir þessari ferð en ekki er langt til Sjálands frá Bremen. Honum var vel tekið af konungi og fékk frá verðmætar upplýsingar frá honum fyrir það sögurit sem hann hóf að skrifa eftir andlát Adalberts erkibiskups 1072. Formálinn er tileinkaður eftirmanni Adalberts, Liemar (1072-1101). Skráningu verkisins sjálfs, að minnsta kosti að hluta, var lokið fyrir andlát Sveins konungs árið 1076, því í annarri bókinni skrifar hann um konungin eins og hann sé enn á lífi.<ref>Catholic Encyclopedia</ref> Bremen var mikilvæg verslunarborg og þaðan fóru skip, kaupmenn og trúboðar víða um Norður-Evrópu. Erkibiskupsdæmið í Hamborg var í þrjú hundruð ár (um 834–1560) helgað því að snúa norrænum og slavnesku þjóðum til kristni og hafði því lögsögu yfir öllum trúboðum í Norðurlöndum, [[Rússland|Norðvestur-Rússlandi]], [[Ísland|Íslandi]] og [[Grænland|Grænlandi]]. Eftir að danskir víkingar höfðu rænt og rupplað og brennt Hamborgar bæ 845 hafði erkibiskupsdæmið verið sameinað biskupsdæminu í Bremen. Sérstakt erkibiskupsdæmi var stofnað í Lundi árið 1105 fyrir Norðurlöndin, Ísland og Grænland, sem hafði lengi verið ósk konungana í Svíþjóð og Danmörku að snúa baki við þýskum yfirráðum. ==Gesta== ''Gesta Hammaburgensis Ecclesiae Pontificum'' samanstendur af fjórum bindum eða bókum (og formála og eftirmála), þar af eru fyrstu þrjú aðallega um sögu og það síðasta um landafræði og siði. Fyrsta gerð verksins var fullskráð á árunum 1075–1076 og en Adam hélt áfram að endurskoða og umskrifa verkið þar til hann lést á níunda áratugi 11. aldar. Fyrsta bindið segir frá sögu kirkjunnar í Hamborg og Bremen og trúboðsstarfsins í norðri allt frá árinu 788. Þetta bindi er mikilvægasta ritaða heimildin um Norðurlönd allt fram á 13. öld. Annað bindi fjallar um þýska sögu á árunum 940 til 1045. Þriðja bókin fjallar um ævisögu og verk Adalberts erkibiskups er talin hafa fat mikil áhrif á ritu ævisagna á miðöldum. Sennilegt er talið að Adam hafi lokið skráningu fjórða bindisins, Descriptio insularum Aquilonis, 1075 og en það bindi fjallar um landafræði, þjóðir og siði í norðri, og ekki síst um árangur kristniboðs þar. Adam miklaði hlutverk erkibiskupsdæmisins í Hamborg í nýlegri kristnitöku íbúa Norðurlanda. Tilgangur verksins var ef til vill að hvetja og leiðbeina trúboðum með upplýsingum um þessi lönd. Þrátt fyrir að mikið af þeim byggja á fordómum og misskilningi þá er verkið ein mikilvægasta heimildin um Norðurlöndin fyrir kristni. Verkið er einnig fyrsta evrópska heimildin þar sem talað er um [[Vínland]] sem öldum síðar var þekkt sem [[Ameríka]]. ===Heimildir Adams=== Adam notaði fjölda heimilda fyrir utan frásögur Sveins konungs. Adam notaði fremur ævisögur en króníkur og annála. Hann hafði aðgang að ævisögum margra trúboða í kirkjubókasafninu í Bremen, til dæmis [[Ansgar|Ansgars]], Liudgers, Radbods, Rimberts, Willehads og Willibrords sem allir höfðu boðað kristna trú í norðuhluta Evrópu. Hann notaðist einnig við ''Ævisögu Karlamagnúsar'' (''Vita Karoli Magni)'' eftir Einhard auk fjölda annara sögulegra heimilda, Historia Francorum, Annals of Fulda, Annals of Corbie, Chronicon Suevicum universale og Regino Prumiensis. Þrjár heimildir sem hann vitnar í virðast vera týndar: ''Annales Caesarum'', ''Gesta Francorum'' og ''Gesta Anglorum''.<ref> Tschan, Francis J., ritst. (2002) [1959]. ''Adam of Bremen: History of the Archbishops of Hamburg-Bremen'' (2. útgáfa) New York: Columbia University Press. ISBN 0231125755</ref> Adam hafði einnig aðgang að bréfum og sáttmálum, bæði frá [[páfi|páfa]] og keisara [[Heilaga rómverska ríkið|hins Heilaga rómverska ríkis]]. Auk þess hafði hann aðgang að bréfum frá trúboðum og prestum á Norðurlöndum. ===Framhald verksins=== Eftir að Adam hafði skrifa verkið hélt hann áfram að bæta við upplýsingum. Það síðasta sem hann nokkuð örugglega bætti við lýsir atburðum sem áttu sér stað í Svíþjóð árið 1080. Um 20 handrit og handritabrot hafa varðveist, en ekki frumritið sem Liemar erkibiskup fékk. Elsta varðveitta handritið án spássíugreina var skráð um ár 1200. Elsta handritaafritið með spássíugreinum var skráð um 1100 og í því eru hlutur úr annarri og allri fjórðu bókinni.<ref> ''Adam av Bremen: Beretningen om Hamburg stift'' (bls. 14-15), Forlaget Aschehoug, Oslo 1993, ISBN 82-03-20028-1</ref> Verk Adams var á miðöldum aðalheimildin um Norðurlönd á tímum [[Víkingar|víkinga]] og var mikið notað af Saxo Grammaticus og þeim sem rituðu [[Íslendingasögurnar]]. Þegar fram leið hvarf verkið að miklu af sjónarsviði þar sem sagnfræðingar völdu fremur frásagnarlist Saxo og Íslendingasagnana. Á síðari tímum hefur verk Adams á nýju orðið mikilvæg heimild, ekki síst sem heimild um forn rit sem nú eru glötuð en sem hann nefnir. Hann er ekki síst dæmi um ævisöguritun á miðöldum og þeirri bókmenntategund sem kölluð er gesta („verk“), þ.e. afrek einstaklinga.<ref>''Adam av Bremen: Beretningen om Hamburg stift'' (bls. 19)</ref> ==Sagnabrot um íbúa norðursins== [[Mynd:Figure-3-even-myths-may-contain-grain-of-truth-like-the.jpg|upright=1.4| thumb|Kort af löndum og eyjum í norðri, byggt á textanum í ''Descriptio insularum aquilonis'']] Mikið af þeim upplýsingum sem Adam frá Bremen safnaði um Norðurlönd komu frá Sveini konungi og kristnum trúboðum. Hér neðan eru bútar úr fjórðu bókinni ''Descriptio insularum aquilonis'', [https://web.archive.org/web/20050207105412/http://hbar.phys.msu.su/gorm/chrons/bremen.htm#descrip hér má lesa allan textann á latínu.] ===Danir=== Að sögn Adams höfðu Danir safnað miklum auði með sjóránum og væringi. “''Því sjóræningjarnir sjálfir, sem þeir kalla víkinga'' <nowiki>[Wichingos]</nowiki>, ''greiða skatt til danska konungsins, svo að þeim verði leyft að ræna útlendinga, en misnotuðu einnig leyfi konungs gegn sínum eigin; svo mikið að þeir treysta ekki hvor öðrum og ef einhver tekur nágranna sinn til fanga, er hann miskunnarlaust seldur sem þræll, annað hvort vini eða ókunnugum. Danir hafa margt annað, bæði í lögum og siðferði, sem stríðir gegn réttlæti og góðvild; sem ég mun ekki telja upp hér.''” <ref>Descriptio ... Kap. 6</ref> Hann nefnir einnig að “''konur eru seldar þegar í stað ef þeim hefði verið nauðgað, en ef karlmenn eru sakaðir um landráð eða gripnir glóðvolgir með eitthvað annað ólöglegt, þá vilja þeir frekar vera hálshöggnir en húðstrýktir. Þeir þekkja enga aðra refsingu en öxi og þrældóm, og jafnvel þegar maður er dæmdur, þá er það talið heiður að vera glaður, því grátur, kvartanir og önnur merki um iðrun, sem við teljum rétt, en Dönum finnst það svo mikil andstyggð að það er ekki einu sinni leyfilegt að gráta yfir syndum sínum eða yfir látnum ættingjum''.”<ref>Descriptio ... Kap. 6</ref> ===Svía=== „''Svía skortir engan auð nema stoltið sem við elskum eða öllu heldur dáum. Allt það sem tengist tómum hégóma, svo sem gull, silfur, gæða hestum, bjóra og marðarskinnum, hlutum sem fólk hjá okkur dýrkar, virða þeir ekkert. Það er aðeins í tengslum við konur sem þeir þekkja enga hófsemi: hver og einn á tvær eða þrjár konur á sama tíma, eftir því sem þeir hafa efni á, en þeir sem eru ríkir eða höfðingjar eiga ótaldar.'' ''Synir fæddir í slíku hjónabandi eru taldir lögmætir. Hins vegar er dauðarefsingin fyrir þann sem hefur samræði við konu náunga síns eða nauðgar mey eða rænir eignum náunga síns eða slasar hann. Þótt Norðmenn séu þekktir fyrir gestrisni sína eru Svíar feti framar. Þeir telja það mesta skömm að neita ferðamanni um gestrisni og það er hörð samkeppni um hver telst helst verðugur að taka á móti gestinum. Þessi gestrisni er sýnd á allan mögulegan hátt og svo lengi sem gesturinn óskar er honum boðið til eins af vina gestgjafans hver á fætur öðrum. Þessir góðu eiginleikar eru meðal siða þeirra''. <ref>Descriptio ... Kap. 21</ref> ''Svíar eru margir afburðamenn í styrk og vopnum og eru einnig bestu stríðsmenn bæði á hestum og skipum. Þess vegna virðast þeir hafa vald til að halda uppi reglu meðal hinna norrænu þjóða, það sem þeir hafa lofað sameiginlega, verður konungurinn að staðfesta, nema ef skoðun hans virðist betri, sem þeir fylgja því stundum treglega. Á friðartímum hentar þeim að vera jafningjar á þennan hátt, en í stríði hlýða þeir í blindni konung eða þeim sem hann setur yfir þá sem hæfastan''.“ „''Ef þeir lenda hins vegar í neyð í bardaga, ákalla þeir einn af hinum mörgu guðum sem þeir dýrka til hjálpar; eftir sigur eru þeir honum hollir þaðan í frá og kjósa hann fremur en aðra''.“ <ref>Descriptio ... Kap. 22</ref> === Norðmenn === „''Þeir láta sér nægja það sem þeir fá af búfénaði sínum, nota mjólk til matar og ull til klæða. Þess vegna elur landið upp marga hugrakka stríðsmenn, sem ráðast oftar á aðra en ráðist er á þá. Þeir hafa góð samskipti við Svía, en stundum ger þeir árásir ráðast á Dani, sem eru jafn fátækir og þeir. Þeir eru líka sparsamir og leggja mikla áherslu á einfaldleika og hófsemi bæði í matarvenjum og siðum''.<ref>Descriptio ... Kap. 30</ref> ''Víða í Noregi og Svíþjóð eru búfjárbændur taldir virðulegir einstaklingar, sem lifa eftir siðum ættfeðranna og af erfiði handa sinna''. “ ... „''Allir sem nú búa í Noregi eru mjög kristnir, nema þeir sem eru langt í norðri við hina þröngu landræmu við hafið. Þeir eru sagðir vera mjög fjölkunnigir og svo öflugir í töfrum og göldrum að þeir viti hvað einstaklingar um allan heim eru að gera. Þá draga þeir einnig stóra hvali að ströndum með öflugum særingum og margt annað sem sagt er frá um galdramenn í Ritningunni eiga þeir auðvelt með. Í hrjóstrugustu háfjöllunum hef ég heyrt sagt að konur séu skeggjaðar, en skógardýr sjást sjaldan. Þeir klæðast villidýraskinnum, og þegar þeir tala sín á milli er sagt að það sé líkara að þeir gnísti tönnum frekar en að mæla orð, svo að fólkið í kringum þá skilur þau varla''.“<ref>Descriptio ... Kap. 31</ref> „''Höfuðborg Norðmanna er Þrándheimur,'' <nowiki>[Trondhemis]</nowiki> ''þar sem nú eru margar kirkjur. …. Þar liggur lík hins blessaða konungs og píslarvotts Ólafs. Mikil lækningarkraftaverk fylgja gröf hans, svo að þangað streymir fólk frá fjarlægum svæðum til fá hjálp frá dýrlingnum. Annað hvort er siglt frá Álaborg eða Vendel í Danmörku, … eða farin landleið frá frá Skáni'' <nowiki>[Sconia]</nowiki> ''til Þrándheims, en hún er erfiði yfir fjöllin og full af hættum þess vegna forðast ferðalangar hana''.“<ref>Descriptio ... Kap. 32</ref> ===Samar=== „''Milli Norðmanna og Svía búa Vermalandmenn og Finnar, og fleiri; sem nú eru allir kristnir og leita til kirkjunnar í Skaraborg. Á landamærum Svía eða Norðmanna í norðri búa Skriðfinnarnir'' [Scritefini], ''sem sagt að að villidýrin forðist.''“<ref>Descriptio ... Kap. 24</ref> „''Skriðfinnarnir geta ekki lifað án kuldans í snjónum, þeir hlaupa hraðar gegnum dýpsta snjó en villidýr í flugi''.“<ref>Descriptio ... Kap. 31</ref> Skriðfinnar voru án efa Samar og ástæðan fyrir hraða þeirra yfir snjóin var að þeir renndu á skíðum.<ref>Fjellström, Phebe (1986). Samernas samhälle i tradition och nutid: [Lappish society in tradition and the present day] (2. uppl.). Stockholm: Norstedt. Libris 8345682. ISBN 91-1-863632-2</ref> ===Kvenir og kvennalandið=== Í bók Adams er [[Finnland]] kallað ''Terra feminarum'', sem þýðir „land kvenna“ á latínu.<ref>Descriptio ... Kap. 19.</ref >Þetta hefur mögulega vera misstúlkun á því sem nú heitir ''Kvenland'' á norsku og ''Kvänland'' á sænsku og en hét ''Cwēnaland'' á [[Fornnorræna|fornnorrænu]]. Þessi hugmynd um „land kvenna“ er grundvöllur þjóðsöguna um „land Amasónanna“ í norðri.<ref>[https://www.uppslagsverket.fi/sv/sok/view-170045-AdamAvBremen Adam av Bremen] i Uppslagsverket Finland (2012). CC-BY-SA 4.0</ref><ref> Valtonen, Irmeli (2008). The North in the Old English Orosius. Helsinki: Société néophilologique. pp. 386–393. ISBN 978-951-9040-29-5.</ref> ===Ísland og Íslendingar=== „''Thule er langt út í miðju hafinu og lítið þekkt, segja þeir. Sagt er að engin nótt sé á sumarsólstöðum á Thule og á vetrarsólstöðum er enginn dagur. Eyjan Thule kallast nú Ísland, sökum þess að þar liggur ís á hafinu, og verður hann þar svo svartur og þurr af elli, að hann brennur. Eyjan mjög stór, svo að þar búa margir þjóðir sem lifa aðeins á afkvæmum nautgripa'' <nowiki>[hér hlýtur að vera átt við sauðfé]</nowiki><ref>Tatjana N. Jackson (2022). ''The Far North in the Eyes of Adam of Bremen and the Anonymous Author of the Historia Norwegie''. Í The Global North, ritstj. Carol Symes. Arc Humanities Press. ISBN: 9781641894906 DOI: https://doi.org/10.1017/9781641894906</ref> ''og safna reyfum þeirra; þar er engin uppskera og mjög lítill um tré, þess vegna búa þeir í neðanjarðarhellum og njóta sameiginlegs þaks og rúms með gripum sínum. Þeir lifa erfiðu en einföldu og hamingjuríku lífi á því sem náttúran hafi upp á bjóða og óska einskis annars. Þeir geta glaðir sagt með postulanum: „Þar sem við höfum mat og klæði, skulum við láta okkur nægja það.“ Fjöll þeirra eru hafa þeir fyrir borgir og uppsprettur hafa þeir sér til ánægju''.… ''Siðir þeirra einkennast af mörgu, en það helsta er kærleikur, sem leiðir til þessa að allt er sameiginlegt bæði fyrir nýkomna og innfædda. Þeir hafa biskup sinn sem konung og allt fólkið fylgir vilja hans. Það sem hann staðfestir að sé frá Guði, og frá ritningunum og einnig frá siðum annarra þjóða, það verða lög þeirra''.“<ref>Descriptio ... Kap. 35</ref> ===Grænland=== „''Einnig eru margar aðrar eyjar í hafinu, ekki síst Grænland, sem liggur djúpt í hafi andstætt Svíþjóðarfjöllum eða Ripheanfjöll''.<ref>Í grísk-rómverskri landafræði voru Rifeafjöllin ([[Forngríska|forngríska]]: Ῥιπαῖα ὄρη; latína: ''Rhipaei'' eða ''Riphaei montes'') talinn fjallgarður fyrir norðan Evrasíu. Nafn fjallanna er líklega dregið af forngrísku: ῥιπή („vindhviða“). Rifeafjöllin voru oft talin norðurmörk hins þekkta heims. Þess vegna lýstu klassískir og miðalda rithöfundar þeim sem afar köldum og þöktum af snjó.</ref> ''Til þessarar eyju segja menn að hægt sé að sigla frá ströndum Norðmanna á fimm eða sjö dögum, eins og til Íslands. Fólkið þar er blágrænt eins og sjórinn; og þaðan fékk landið nafniðt. Þeir lifa svipuðu lífi og Íslendingar, nema að það eru grimmilega ráðist á þá og þeir rændir af fjandsamlegum sjóræningjum og róðrarmönnum. Einnig er sagt að kristni hafi nýlega breiðst út til þeirra''.“ <ref>Descriptio ... Kap. 36></ref> ===Vínland=== „E''nnfremur sagði hann'' <nowiki>[Það er Sveinn konungur]</nowiki> f''rá annarri eyju sem margir hafa fundið sem kallast Vínland, því þar vex villtur vínviður og gefur af sér frábært vín. Þar er einnig gnægð uppskeru án þess að það sé sáð – þetta er ekki ótrúlegar sögusagnir, heldur staðreynd sem við lærðum af Dönum. Handan við þessa eyju, segir hann, finnst ekkert byggilegt land, allt sem er handan við eyjuna er fullt af hrikalegum ís og gífurlegu myrkri''. “<ref>Descriptio ... Kap. 38</ref> ==Um heiðingja== Ein af meginástæðum þess að Adam ritaði þetta mikla verk voru deilur páfa, keisarveldisins og biskupa og erkibiskupa um stjórn kirkjunnar og yfirráð. En ekki síður deilur Liemar erkibiskups í Hamborg-Bremen og [[Gregoríus 7|Gregoríusar 7]].<ref>Uta-Renate Blumenthal, ''The Investiture Controversy: Church and Monarchy from the Ninth to the Twelfth Century'' (1988), bls. 111.</ref> Páfaveldið vildi auka að mun miðstýringu á kostnað biskupa og erkibiskup Liemar var meðal þeirra sem reyndu að stöðva það. Deilan snérist ekki síst um hver hafði rétt til að velja biskupa og vígja til embættis í svo nefndri [[Skrýðingardeilan|skrýðingardeilu]] (latín: ''Controversia de Investitura''.) Þessar átök náðu einnig til Norðurlanda. Páfaveldið og keisarveldið kepptust um stjórn kirkjunnar í Norðurhluta Evrópu og keisarinn með stuðningi erkibiskupsdæmis Hamborgar-Bremen, krafðist þess að konungsríkin á Norðurlöndum gengust undir vald hans. Valdamenn í norðri voru margi mótfallnir þessu og sérstaklega mikil mótspyrna kom frá sænska konunginum sem studdi páfaveldið. Í þessari valdabaráttu voru andstæðingar oft sakaðir um [[Heiðni|heiðni]], jafnvel þótt augljóst væri að þeir væru [[Kristni|kristnir]]. Lykilhugtökin hér voru trú, ''fides'', sem þýðir trúfesta og hlýðni, ''obedientia'', eins og Gregoríus VII sagði: „''hver sá sem fellur í synd heiðninar'' <nowiki>[paganitas]</nowiki>, ''þótt hann segist vera kristinn, fyrirlítur postullega stólinn''“. Einn af þeim sem varð fyrir barðinu á þessu var erkibiskupinn Liemar frá Hamborg Bremen, en Adam frá Bremen skrifaði verk sitt í þjónustu hans og honum til varnar.<ref> Anders Winroth (2014), ''The conversion of Scandinavia: vikings, merchants, and missionaries in the remaking of Northern Europe'', Yale University Press, bls. 148. ISBN 0300205538</ref> Adam leggur áherslu á mikilvægi erkibiskupdæmis Hamborgar-Bremen í trúboði og kristni Norðurlanda og lýsir þess vegna víða í bókinni hjátrú og grimmd heiðinnar trúar.<ref>Henrik Janson, ''Templum Nobilissimum. Adam av Bremen Uppsalatemplet och konfliktlinjerna i Europa kring år 1075'', Göteborg 1998.</ref> Meðal annars hjá Svíum: [[Mynd:Thor statue transparent.png|thumb|Þór með Mjölni frá Eyrarlandi Öngulsstaðarhreppi í Eyjafirði]] [[Mynd:Frej Rällinge.jpg|thumb|Rällinge styttan frá [[Södermanland]] í [[Svíþjóð]] sem er talin vera af Frey]] „''Nú skulum við segja nokkuð frá hjátrú Svía. Þeir hafa mikið musteri, þar sem heitir [[Uppsalir]] skammt frá frá borginni [[Sigtuna]]. Það er algerlega úr gulli,'' <nowiki>[totum ex auro paratum]</nowiki>, ''helgað þremur voldugum guðum: [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]]'' <nowiki>[Thor]</nowiki>, [[Óðinn|''Óðni'']] <nowiki>[Wodan]</nowiki> ''og [[Freyr|Frey]]'' <nowiki>[Fricco]</nowiki>, e''n styttur þeirra stóðu hlið við hlið þannig að Þór, sem er þeirra máttugastur, á sæti í miðjum salnum, en Óðinn situr honum til annarrar handar, en Freyr til hinnar.'' ''Merking þeirra er sem hér segir: „Þór,“ segja þeir, „drottnar í lofti og ræður þrumum og eldingum, vindum og rigningu, heiðríkju og uppskeru.“ Óðinn, það er heiftin'' <nowiki>[id est furor]</nowiki>, ''er dýrkaður sem stríðsguð og gefur mönnum styrk gegn óvinum sínum. Sá þriðji er Freyr, sem veitir dauðlegum'' <nowiki>[mortalibus]</nowiki> ''mönnum frið, ánægju og frjósemi. Risastór getnaðarlimur'' <nowiki>[cum ingenti priapo]</nowiki> ''er á styttu hans. Stytta Óðins sýnir hann vopnaðan eins og við höfum sýnt [[Mars (guð)|guðin Mars]]'' <nowiki>[sicut nostri Martem solent]</nowiki> ''en Þór hefur veldissprota og virðist þannig líkja eftir [[Júpíter (guð)|Júpíter]]'' <nowiki>[Iovem sceptro imitans]</nowiki>.“<ref>Descriptio ... Kap. 26</ref> „''Prestar þeirra færa guðunum fórnir allt eftir eiginleikum þeirra. Ef plága og hungursneyð ógnar eru færðar fórnir til Þórs, ef stríð ógnar, til Óðins, ef brúðkaup á að fara fram, til Freys.'' ''Það er einnig venja að halda sameiginlega hátíð allra héraða Svíþjóðar í Uppsölum á níu ára fresti. Enginn fær undanþágu frá þátttöku. Konungar og alþýða senda gjafir sínar Uppsala, og það sem er grimmari en nokkur refsing, er að þeir sem þegar hafa tekið upp kristni þurfa að endurleysa sig frá þeim með helgiathöfnum. Slík er þá fórnin. Í þessari athöfn voru níu karlkyns dýr af hverri tegund fórnað og blóð þeirra friðaði guðina. Líkin eru síðan hengd upp í lund sem er við hliðina á musterinu. Heiðingjarnir telja þennan lund heilagan og hvert tré í honum er talið vera guðlegt vegna dauða og rotnunar þeirra sem var fórnað. Þar eru hundar og hestar hengdir upp með mönnum, en kristinn maður sagði mér að hann hafi séð lík þeirra hanga þar saman. Þessi fórnarathöfn fer fram um vorjafndægur''. “ <ref>Descriptio ... Kap. 27</ref> Mikið hefur verið skrifað um þessa lýsingu Adams, bæði á hofinu í Uppsölum og á manna og dýrafórnum, og margir fræðimenn hafa dregið í efa sannleiksgildi þess. <ref> Nell Andersson (2019). ''Uppsalatemplet – myt eller verklighet? En diskursanalys över debatten kring Adam av Bremens tempelskildring''. Lunds Universitet</ref><ref>Hansson, M. (2024). ''Från fornnordisk tro till reformation: gravar, kristnande och kyrkobygge (ca 600-1658)''. I P. Carelli, A. Häggström, L. Malmgren, & L. Åkesson (Red.), Blekinges historia : band I (s. 245-277). Blekinge museum.</ref><ref>Sundqvist, O. (2017) ''The Temple, the Tree and the Well: A Topos or Cosmic Symbolism at Cultic Sites in Pre-Christian Northern Europe?'' I Hermann, P., Mitchell, S. A., Schjödt, J. P., Rose, A. J. (red.) (2017) ''Old Norse Mythology – Comparative Perspectives''. Cambridge: The Milman Parry Collection of Oral Litterature, Harvard University.</ref> ===Lokaorð Adams=== Adam líkur bókinni með því að undirstrika mikilvægi erkibiskupsdæmis Hamborgar-Bremen í kristni Norðurlanda: „''Það sem við höfum lært um eðli norðursvæðanna er mjög til heiðurs hinni heilögu kirkju í Hamborg, sem með gjöf guðlegrar guðrækni hefur snúið óteljandi fjölda fólks til kristni. ...'' ''Sjáið þessa grimmu þjóðir Dana, Norðmanna og Svía, ... Sjáið þetta sjóræningjafólk, sem eitt sinn lögði öll héruð Gallíu og Þýskalands í rúst, er nú ánægð með sín eigin landamæri og segja með postulanum: „Við höfum enga varanlega borg hér, en við bíðum einnar sem mun koma“ Sjáið hvernig þetta hræðilega land hefur snúist sem áður var alltaf ófögnuður vegna skurðgoðadýrkuna''r''.“<ref>Descriptio ... Kap. 42</ref>'' == Tilvísanir == {{reflist}} == Ítarefni== * Bartusik, Grzegorz; Biskup, Radosław; Morawiec, Jakub, eds. (2022). Adam of Bremen's Gesta Hammaburgensis Ecclesiae Pontificum: Origins, Reception and Significance. Studies in Medieval History and Culture. London: Routledge. doi:10.4324/9781003223030. ISBN 9781003223030. * [http://www.kb.dk/permalink/2006/manus/345/eng/ Konunglega bókasfnið í kaupmannahöfn, Handrit NKS 1463 2°] * Adamus Bremensis [https://www.intratext.com/IXT/LAT0975/_P63.HTM Gesta Hammaburgensis Ecclesiae Pontificum], öll bókin aågengileg á latínu.] [[Flokkur:Fólk dáið á 11. öld]] [[Flokkur:Þýskir sagnfræðingar]] [[Flokkur:Saga Norðurlanda]] [[Flokkur:Hamborg]] [[Flokkur:Bremen]] scg5gt0tvzh07auq1fsuoo4mgbwvceo Mynd:Hulstur nydonsk ekki er a allt kosid.jpg 6 191081 1964298 1964042 2026-05-25T21:50:21Z Olafurbjorns 105113 /* Lýsing */ 1964298 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Ekki er á allt kosið'' með Nýdönsk | uppruni = Skönnun fengin af vefnum hljodsafn.is | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Ekki er á allt kosið'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 1990 }} == Leyfisupplýsingar: == {{Hljómplata}} 0nsalw5bwp0cwtrtz1tafk82tu7eeq2 Mynd:Umslag nydonsk regnbogaland 1990.jpg 6 191082 1964297 1964058 2026-05-25T21:49:48Z Olafurbjorns 105113 /* Lýsing */ 1964297 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Regnbogaland'' með Nýdönsk | uppruni = Skönnun af eigin eintaki | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Regnbogaland'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 1990 }} == Leyfisupplýsingar: == {{Hljómplata}} oc6wl8081nqzey4nmgkk7iu1s7o10n8 Mynd:Umslag nydonsk deluxe 1991.png 6 191083 1964296 1964061 2026-05-25T21:49:08Z Olafurbjorns 105113 /* Lýsing */ 1964296 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Deluxe'' með Nýdönsk | uppruni = Mynd af hljodsafn.is | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Deluxe'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 1991 }} == Leyfisupplýsingar: == {{Hljómplata}} 9a92587lcv4s0ryp07u9h8397vfb535 Mynd:Umslag nydonsk himnasending 1992.jpg 6 191084 1964291 1964063 2026-05-25T21:48:22Z Olafurbjorns 105113 /* Lýsing */ 1964291 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Himnasending'' með Nýdönsk | uppruni = Skönnun af eigin eintaki | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Himnasending'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 1992 }} == Leyfisupplýsingar: == {{Hljómplata}} jnpd4u5si5pdi2vr3lnhzg91cv8yadu Julius Erving 0 191091 1964340 1964107 2026-05-26T07:13:40Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964340 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Julius Erving | image = Julius Erving 2016.jpg | caption = Erving árið 2016 | height_cm = 201 | weight_kg = 91 | birth_date = {{fæðingardagur og aldur|1950|2|22}} | birth_place = East Meadow, [[New York-fylki|New York]], Bandaríkin | college = UMass (1969–1971) | draft_year = 1972 | draft_round = 1 | draft_pick = 12 | draft_team = [[Milwaukee Bucks]] | career_start = 1971 | career_end = 1987 | career_position = Framherji | career_number = 32, 6 | years1 = 1971–1973 | team1 = [[Virginia Squires]] | years2 = 1973–1976 | team2 = [[New York Nets]] | years3 = 1976–1987 | team3 = [[Philadelphia 76ers]] | stats_league = ABA og NBA | stat1label = Stig | stat1value = 30.026 (24,2) | stat2label = Fráköst | stat2value = 10.525 (8,5) | stat3label = Stoðsendingar | stat3value = 5.176 (4,2) }} '''Julius Winfield Erving II''' (fæddur 22. febrúar 1950) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann hjálpaði til við að koma ABA-deildinni á kortið sem alvöru keppninaut við NBA-deildina, og var þekktasti leikmaður deildarinnar þegar hún sameinaðist við NBA árið 1976. == Ferill == Hann hóf atvinnumannaferil sinn í [[American Basketball Association|ABA]]-deildinni með Virginia Squares árið 1971 en gekk tveimur árum seinna til liðs við New York Nets þar sem hann vann tvo meistaratitla og var þrívegis valinn besti leikmaður deildarinnar. Þegar ABA sameinaðist við [[National Basketball Association|NBA]]-deildina árið 1976 neyddist Nets að skipta honum til [[Philadelphia 76ers]] vegna fjárhagsörðuleika. Hjá 76ers var valinn besti leikmaður deildarinnar árið 1981 og vann meistaratitilinn árið 1983.<ref>{{Cite news |title=Julius Erving {{!}} Biography, Stats, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Julius-Erving |archive-url=https://web.archive.org/web/20251125090953/https://www.britannica.com/biography/Julius-Erving |archive-date=2025-11-25 |access-date=2026-05-24 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |url-status=live }}</ref> ==Titlar og viðurkenningar== *[[American Basketball Association|ABA]] **Meistari (2): 1974, 1976 **MVP (3): 1974, 1975, 1976 **Stigakóngur (3): 1973, 1974, 1976) *[[National Basketball Association|NBA]] **Meistari: 1983 **MVP: 1981 ==Tilvísanir== {{reflist}} {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Erving, Julius}} {{f|1950}} [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:NBA leikmenn]] i7td7pjdan768cn8w64ee5nevx3dnlv Ferdinand 1. Rúmeníukonungur 0 191099 1964228 2026-05-25T15:10:14Z TKSnaevarr 53243 . 1964228 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Rúmeníu | ætt = Hohenzollern-ætt | skjaldarmerki = Kingdom of Romania - Big CoA.svg | nafn = Ferdinand 1. | mynd = King Ferdinand of Romania.jpg | skírnarnafn = Ferdinand Viktor Albert Meinrad | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1865|8|24}} | fæðingarstaður = [[Sigmaringen-höll]], [[Sigmaringen]], [[Þýska ríkjasambandið|þýska ríkjasambandinu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1927|7|20|1865|8|24}} | dánarstaður = [[Peleș-kastali|Peleș-kastala]], [[Sinaia]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | grafinn = [[Curtea de Argeș]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | ríkisár = 10. október 1914 – 20. júlí 1927 | faðir = [[Leópold, fursti af Hohenzollern]] | móðir = [[Antonía Portúgalsprinsessa]] | maki = {{gifting|[[María Rúmeníudrottning|María af Edinborg]]|1893}} | titill_maka = Drottning | börn = {{Plain list | *[[Karl 2. Rúmeníukonungur]] *[[Elísabet Grikkjadrottning]] *[[María Júgóslavíudrottning]] *[[Nikulás Rúmeníuprins]] *[[Helena Rúmeníuprinsessa]] *Mircea Rúmeníuprins}} | undirskrift = Ferdinand I of Romania signature.svg }} '''Ferdinand 1.''' (24. ágúst 1865 – 20. júlí 1927), kallaður '''sameinarinn''' ([[rúmenska]]: {{lang|ro|Întregitorul}}; {{IPA|ɨn.tre.d͡ʒiˈto.rul|lang|Ro - Intregitorul.ogg}}) var [[konungur]] [[Rúmenía|Rúmeníu]] frá 10. október 1914 til dauðadags árið 1927. Ferdinand var annar sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern]] og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (dóttur [[María 2. Portúgalsdrottning|Maríu 2. Portúgalsdrottningar]]). Fjölskylda hans var hluti af [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskri]] ættkvísl [[Prússland|prússnesku]] [[Hohenzollern-ætt|Hohenzollern-konungsættarinnar]] frá [[Sváfaland]]i. Í stjórnartíð Ferdinands börðust Rúmenar með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] gegn [[Öxulveldin|öxulveldunum]] í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari]], frændi Ferdinands, lét strika nafn hans út úr ættartölum Hohenzollern-ættarinnar eftir að Rúmenía tók afstöðu gegn Þýskalandi í stríðinu. == Æviágrip == Ferdinand var sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern-Sigmaringen]] (1835-1905) og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (1845-1913) og bróðursonur [[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karls 1. Rúmeníukonungs]]. Árið 1886 lýsti Karl hann erfingja að rúmensku krúnunni. === Fyrri heimsstyrjöldin === Ferdinand tók við krúnunni þann 9. október 1914 eftir andlát Karls 1., þá 48 ára gamall. Innan tveggja ára frá valdatöku Ferdinands stóð Rúmenía á barmi styrjaldar gegn Þýskalandi, ættlands konungsins. Ferdinand var ekki eins mikill Þýskalandsvinur og Karl hafði verið en vildi þó ekki að Rúmenía berðist í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni gegn Þjóðverjum.{{sfn|Renouvin|1962|p=372}} Eiginkona Ferdinands, [[María Rúmeníudrottning|María frá Edinborg]], stuðlaði að því að Rúmenía sleit bandalagi sínu við Þjóðverja og gekk í lið með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] með bréfaskrifum við frændur sína, [[Nikulás 2.|Nikulás 2. Rússakeisara]] og [[Georg 5.|Georg 5. Bretakonung]].<ref>{{lien web|url=https://shs.cairn.info/revue-guerres-mondiales-et-conflits-contemporains-2016-4-page-7?lang=fr|titre=« L’homme fort du royaume ». La reine Marie et la construction de la grande Roumanie (1913-1922)|auteur=Jean-Noël Grandhomme|pages=7 à 22|périodique= Guerres mondiales et conflits contemporains|année=2016|volume=4 |numéro=264}}.</ref> Ferdinand neyddist til að ganga til liðs við bandamenn vegna almenningsálits Rúmena og utanríkisstefnu ríkisstjórnar [[Ion I. C. Brătianu]]. Árið 1914 hafði hann skrifað bréf til frænda síns í Þýskalandi þar sem hann sagðist vonast til þess að Þjóðverjar ynnu stríðið.<ref>{{Ouvrage |langue=ro |titre=Ultima romantică |sous-titre=viaţa Reginei Maria a României |passage=217 |éditeur=Lider |date=2004-01-01 |pages totales=544 |isbn=978-973-629-040-4 |lire en ligne=https://books.google.com/books?id=yOu5rQEACAAJ |consulté le=2015-12-26}}.</ref> Hann tók engu að síður ýmsar ákvarðanirnar sem leiddu að stríðsyfirlýsingu Rúmeníu gegn [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki]].{{sfn|Renouvin|1962|p=374}} Þegar Rúmenía var komin í stríð gegn [[Miðveldin|miðveldunum]] var Ferdinand trúr sínu ríki og heimsótti vígstöðvarnar oft. Daginn sem Rúmenía lýsti yfir stríði gegn Austurríki-Ungverjalandi fullvissaði Ferdinand austurríska sendiherrann í Búkarest að Rúmenía myndi viðhalda hlutleysi sínu. Undir lok dagsins hafði Rúmenía hins vegar slitið stjórnmálasambandi sínu við Austurríki-Ungverjaland.{{sfn|Schiavon|2011|p=137}} Árið 1917 sömdu Rússar um frið við Þjóðverja í styrjöldinni og Rúmenía neyddist því einnig til að viðurkenna ósigur gegn Þjóðverjum og bandamönnum þeirra. Eftir tillögu austurrísk-ungversks hermálafulltrúa í Búkarest sendi Ferdinand tillögu til miðveldanna um friðarviðræður þann 10. febrúar 1918.{{sfn|Renouvin|1962|p=31}} Ferdinand neyddist til að ganga að afarkostum miðveldanna þann 5. mars 1918 til þess að forðast að vera vísað frá Rúmeníu ásamt konungsætt sinni. Hann skipaði nýjan forsætisráðherra, [[Alexandru Marghiloman]], sem hafði verið hlynntur áframhaldandi hlutleysi Rúmeníu árið 1916.{{sfn|Renouvin|1962|p=532}} Rúmenar kölluðu konunginn „Ferdinand hinn trygga“ vegna tryggðar hans við Rúmeníu. Eftir að austurrísk-ungverska keisaradæmið var leyst upp í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar buðu ungverskir aðalsmenn honum að verða konungur Ungverjalands og sáu fyrir sér að Ungverjaland og Rúmenía yrðu í konungssambandi með landamærin frá árinu 1918. Þessar áætlanir runnu út í sandinn vegna einarðrar andstöðu rúmenskra stjórnmálamanna, sem vildu heldur að Rúmenía innlimaði austurrísk-ungverskt landsvæði þar sem íbúar voru að meirihluta rúmenskumælandi.<ref>{{Ouvrage |langue=en |prénom1=Prince Michel |nom1=Sturdza |titre=The Suicide of Europe : Memoirs of Prince Michel Sturdza Former Foreign Minister of Rumania |passage=22 |éditeur=Western Islands Publishers |année=1968 |consulté le=2016-02-26}}.</ref> Þessi útþensla varð að veruleika undir lok ársins 1918 og var viðurkennd af alþjóðasamfélaginu með Saint-Germain-sáttmálanum 1919 og Trianon-sáttmálanum 1920. === Millistríðsárin === Þann 15. október 1922 var Ferdinand krýndur konungur Stór-Rúmeníu í borginni Alba Iulia. Borgin var valin vegna táknræns mikilvægis hennar fyrir sögu Rúmeníu. Borgin hafði verið höfuðborg [[Mikael djarfi|Mikaels djarfa]], fursta af [[Vallakía|Vallakíu]], [[Transylvanía|Transylvaníu]] og [[Moldavía|Moldavíu]]. Þann 1. desember 1918 hafði endursameining Transylvaníu við Rúmeníu jafnframt verið tilkynnt 1. desember 1918. Árið 1925 þrýsti ríkisstjórn Rúmeníu á Ferdinand og son hans, [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]], að svipta Karl erfðarétti að rúmensku krúnunni vegna ósiðlegs lifnaðar hans, eyðslusemi hans í spilavítum víðs vear um Evrópu og framhjáhald hans með konu að nafni Magda Lupescu sem hafði vakið hneysklu. Ferdinand féll að þessu og þegar hann lést árið 1927 tók sonarsonur hans, [[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael]], því við krúnunni. Ráð ríkisstjóra var skipað undir forystu [[Miron Cristea|Mirons Cristea]], prímata [[Rúmenska rétttrúnaðarkirkjan|rúmensku rétttrúnaðarkirkjunnar]]. == Fjölskylda == Ferdinand 1. var af ættinni Hohenzollern-Sigmaringen, sem var undirgrein Hohenzollern-ættarinnar frá Svefalandi. === Hjónaband og börn === Árið 1889 kynntist Ferdinand Hélène Vacarescu, ungum rithöfundi sem naut stuðnings [[Elísabet Rúmeníudrottning|Elísabetar drottningar]], eiginkonu Karls 1. Rúmeníukonungs. Ferdinand varð ástfanginn af henni og bað um að fá að kvænast henni. Stjórnarskrá Rúmeníu bannaði hins vegar konungnum að kvænast Rúmena, sem átti að koma í veg fyrir að ein fjölskylda [[Bojarar|bojara]] næði yfirtökum í konungshirðinni. Karl konungur gerði Elísabetu útlæga til [[Neuwied]] fyrir að hvetja til stjórnarskrárbrots með stuðningi sínum við sambandið. Hélène flutti til Parísar og Ferdinand varð að finna sér ásættanlegt kvonfang. Þann 10. janúar 1893 kvæntist Ferdinand [[María Rúmeníudrottning|Maríu frá Edinborg]] (1875-1938), dóttur [[Alfreð af Sachsen-Coburg-Gotha|Alfreðs af Sachsen-Coburg-Gotha]], hertogans af Edinborg, og [[María Alexandrovna stórhertogaynja|Maríu Alexandrovnu stórhertogaynju]] af Rússlandi. Þau eignuðust sex börn: * [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]] (1893-1953), sem varð konungur Rúmeníu frá 1930 til 1940 undir nafninu Karl 2. (''Carol II''). * [[Elísabet Grikkjadrottning|Elísabetu]] (1894-1956), sem giftist árið 1921 [[Georg 2. Grikkjakonungur|Georg 2. Grikkjakonungi]] (1890-1947) en skildi við hann 1935. * [[María Júgóslavíudrottning|Maríu]] (1900-1961), sem kvæntist árið 1922 [[Alexander 1. Júgóslavíukonungur|Alexander 1. Júgóslavíukonungi]] (1888-1934). * [[Nikulás Rúmeníuprins|Nikulás]] (1903-1978), sem kvæmtist árið 1931 Jeanne Dumitrescu-Tohani (1909-1963) og kvæntist síðar 1967 Thérèse Figueira de Mello (1913-1997). * [[Helena Rúmeníuprinsessa|Helenu]] (1909-1991), sem giftist árið 1931 [[Anton von Habsburg-Lothringen]] erkihertoga (1901-1987), skildi við hann árið 1954, giftist sama ár Ștefan Isărescu (1906-2002) og skildi við hann 1965. * Mircea (1913-1916), sem lést úr [[taugaveiki]]. ==Tilvísanir== <references/> === Heimildir === * {{Ouvrage |langue=de |prénom1=Edda |nom1=Binder-Iijima |directeur1=Edda Binder-Iijima |prénom2=Heinz-Dietrich |nom2=Löwe |directeur2=Heinz-Dietrich Löwe |prénom3=Gerald |nom3=Volkmer |directeur3=Gerald Volkmer |titre=Die Hohenzollern in Rumänien 1866–1947. Eine monarchische Herrschaftsordnung im europäischen Kontext |traduction titre=Les Hohenzollern en Roumanie (1866-1947) : un système de gouvernement monarchique dans un contexte européen |éditeur=[[Böhlau Verlag]] |lieu=[[Köln]] |année=2010 |series=Studia Transsylvanica |volume=41 |isbn=978-3-412-20540-9 }} * {{Ouvrage |langue=ro |prénom1=Boris |nom1=Crăciun |année=1997 |titre=Regii și reginele României |sous-titre=O istorie ilustrata a Casei Regale |traduction titre=Konungar og drottningar Rúmeníu: Útgáfa með myndlýsingum eftir konungshirðina|lieu=Iași |éditeur=Editura Porțile Orientului |isbn=973-97442-2-2 }} * {{Ouvrage |prénom1=Fritz |nom1=Fischer |lien auteur1=Fritz Fischer |traducteur=Geneviève Migeon et Henri Thiès |titre=Les Buts de guerre de l’Allemagne impériale (1914-1918) |titre original=Griff nach der Weltmacht |lieu=Paris |éditeur=Éditions de Trévise |année=1970 |pages totales=654 |bnf=35255571j |id=Fisc}}. * {{Ouvrage |langue=de |prénom=Michael |nom=Kroner |titre=Die Hohenzollern als Könige von Rumänien |sous-titre=Lebensbilder von vier Monarchen 1866–2004 |traduction titre=Hohenzollern-ættin, konungar Rúmeníu: Ævisögur fjögurra erfðaeinvalda 1866-2004 |éditeur=Johannis-Reeg-Verlag |lieu=[[Heilbronn]] |année=2004 |isbn=978-3-937320-30-4 }} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Annie |nom1=Lacroix-Riz |lien auteur1=Annie Lacroix-Riz |titre=Le Vatican, l'Europe et le Reich |sous-titre=De la Première Guerre mondiale à la guerre froide |lieu=Paris |éditeur=Armand Colin |collection=Références Histoire |année=1996 |pages totales=539 |isbn=2-200-21641-6 |id=Lac |édition révisée=2010 <!--PARAMETRE 'édition révisée' N'EXISTE PAS -->}}. * {{Ouvrage |langue=ro |auteur=Musée national d'histoire de Roumanie |lien auteur=Musée national d'histoire de Roumanie |titre=Familia regala |sous-titre=O istorie in imagini |traduction titre=Konungsfjölskyldan: Saga í myndum |éditeur=Cetatea de Scaun |année=2009 |isbn=978-973-8966-97-0 }} * {{Ouvrage |prénom1=Pierre |nom1=Renouvin |lien auteur1=Pierre Renouvin |titre=La Crise européenne et la Première Guerre mondiale |lieu=Paris |éditeur=Presses universitaires de France |collection=Peuples et civilisations |numéro dans collection=19 |année=1962 |année première édition=1934 |réimpression=1939, 1948, 1969 et 1972 |pages totales=779 |bnf=33152114f |id=Ren}} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Max |nom1=Schiavon |titre=L'Autriche-Hongrie la Première Guerre mondiale |sous-titre=La fin d'un empire |lieu=Paris |éditeur=Éditions SOTECA, 14-18 Éditions |collection=Les Nations dans la Grande Guerre |année=2011 |pages totales=298 |isbn=978-2-916385-59-4 |id=Sch}} * {{lien web |langue=de |prénom=Krista |nom=Zach |titre=Ferdinand I., König von Rumänien |lire en ligne=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=815 |encyclopédie=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas |tome=1 |passage=508-509 |lieu=[[Oldenbourg]], [[Munich]] |année=1974 |isbn=3-486-47871-0 }} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Konungur Rúmeníu |frá= 10. október 1914 |til= 20. júlí 1927 |fyrir=[[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karl 1.]] |eftir=[[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael 1.]] }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Rúmeníu}} {{fd|1865|1927}} [[Flokkur:Hohenzollern-ætt]] [[Flokkur:Konungar Rúmeníu]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] qeam3r490nqggsq5zr53ojvcxluofoc 1964230 1964228 2026-05-25T15:12:02Z TKSnaevarr 53243 1964230 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Rúmeníu | ætt = Hohenzollern-ætt | skjaldarmerki = Kingdom of Romania - Big CoA.svg | nafn = Ferdinand 1. | mynd = King Ferdinand of Romania.jpg | skírnarnafn = Ferdinand Viktor Albert Meinrad | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1865|8|24}} | fæðingarstaður = [[Sigmaringen-höll]], [[Sigmaringen]], [[Þýska ríkjasambandið|þýska ríkjasambandinu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1927|7|20|1865|8|24}} | dánarstaður = [[Peleș-kastali|Peleș-kastala]], [[Sinaia]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | grafinn = [[Curtea de Argeș]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | ríkisár = 10. október 1914 – 20. júlí 1927 | faðir = [[Leópold, fursti af Hohenzollern]] | móðir = [[Antonía Portúgalsprinsessa]] | maki = {{gifting|[[María Rúmeníudrottning|María af Edinborg]]|1893}} | titill_maka = Drottning | börn = {{Plain list | *[[Karl 2. Rúmeníukonungur]] *[[Elísabet Grikkjadrottning]] *[[María Júgóslavíudrottning]] *[[Nikulás Rúmeníuprins]] *[[Helena Rúmeníuprinsessa]] *Mircea Rúmeníuprins}} | undirskrift = Ferdinand I of Romania signature.svg }} '''Ferdinand 1.''' (24. ágúst 1865 – 20. júlí 1927), kallaður '''sameinarinn''' ([[rúmenska]]: {{lang|ro|Întregitorul}}; {{IPA|ɨn.tre.d͡ʒiˈto.rul|lang|Ro - Intregitorul.ogg}}) var [[konungur]] [[Rúmenía|Rúmeníu]] frá 10. október 1914 til dauðadags árið 1927. Ferdinand var annar sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern]] og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (dóttur [[María 2. Portúgalsdrottning|Maríu 2. Portúgalsdrottningar]]). Fjölskylda hans var hluti af [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskri]] ættkvísl [[Prússland|prússnesku]] [[Hohenzollern-ætt|Hohenzollern-konungsættarinnar]] frá [[Sváfaland]]i. Í stjórnartíð Ferdinands börðust Rúmenar með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] gegn [[Öxulveldin|öxulveldunum]] í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari]], frændi Ferdinands, lét strika nafn hans út úr ættartölum Hohenzollern-ættarinnar eftir að Rúmenía tók afstöðu gegn Þýskalandi í stríðinu. == Æviágrip == Ferdinand var sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern-Sigmaringen]] (1835-1905) og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (1845-1913) og bróðursonur [[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karls 1. Rúmeníukonungs]]. Árið 1886 lýsti Karl hann erfingja að rúmensku krúnunni. === Fyrri heimsstyrjöldin === Ferdinand tók við krúnunni þann 9. október 1914 eftir andlát Karls 1., þá 48 ára gamall. Innan tveggja ára frá valdatöku Ferdinands stóð Rúmenía á barmi styrjaldar gegn Þýskalandi, ættlands konungsins. Ferdinand var ekki eins mikill Þýskalandsvinur og Karl hafði verið en vildi þó ekki að Rúmenía berðist í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni gegn Þjóðverjum.{{sfn|Renouvin|1962|p=372}} Eiginkona Ferdinands, [[María Rúmeníudrottning|María frá Edinborg]], stuðlaði að því að Rúmenía sleit bandalagi sínu við Þjóðverja og gekk í lið með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] með bréfaskrifum við frændur sína, [[Nikulás 2.|Nikulás 2. Rússakeisara]] og [[Georg 5.|Georg 5. Bretakonung]].<ref>{{lien web|url=https://shs.cairn.info/revue-guerres-mondiales-et-conflits-contemporains-2016-4-page-7?lang=fr|titre=« L’homme fort du royaume ». La reine Marie et la construction de la grande Roumanie (1913-1922)|auteur=Jean-Noël Grandhomme|pages=7 à 22|périodique= Guerres mondiales et conflits contemporains|année=2016|volume=4 |numéro=264}}.</ref> Ferdinand neyddist til að ganga til liðs við bandamenn vegna almenningsálits Rúmena og utanríkisstefnu ríkisstjórnar [[Ion I. C. Brătianu]]. Árið 1914 hafði hann skrifað bréf til frænda síns í Þýskalandi þar sem hann sagðist vonast til þess að Þjóðverjar ynnu stríðið.<ref>{{Ouvrage |langue=ro |titre=Ultima romantică |sous-titre=viaţa Reginei Maria a României |passage=217 |éditeur=Lider |date=2004-01-01 |pages totales=544 |isbn=978-973-629-040-4 |lire en ligne=https://books.google.com/books?id=yOu5rQEACAAJ |consulté le=2015-12-26}}.</ref> Hann tók engu að síður ýmsar ákvarðanirnar sem leiddu að stríðsyfirlýsingu Rúmeníu gegn [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki]].{{sfn|Renouvin|1962|p=374}} Þegar Rúmenía var komin í stríð gegn [[Miðveldin|miðveldunum]] var Ferdinand trúr sínu ríki og heimsótti vígstöðvarnar oft. Daginn sem Rúmenía lýsti yfir stríði gegn Austurríki-Ungverjalandi fullvissaði Ferdinand austurríska sendiherrann í Búkarest að Rúmenía myndi viðhalda hlutleysi sínu. Undir lok dagsins hafði Rúmenía hins vegar slitið stjórnmálasambandi sínu við Austurríki-Ungverjaland.{{sfn|Schiavon|2011|p=137}} Árið 1917 sömdu Rússar um frið við Þjóðverja í styrjöldinni og Rúmenía neyddist því einnig til að viðurkenna ósigur gegn Þjóðverjum og bandamönnum þeirra. Eftir tillögu austurrísk-ungversks hermálafulltrúa í Búkarest sendi Ferdinand tillögu til miðveldanna um friðarviðræður þann 10. febrúar 1918.{{sfn|Renouvin|1962|p=31}} Ferdinand neyddist til að ganga að afarkostum miðveldanna þann 5. mars 1918 til þess að forðast að vera vísað frá Rúmeníu ásamt konungsætt sinni. Hann skipaði nýjan forsætisráðherra, [[Alexandru Marghiloman]], sem hafði verið hlynntur áframhaldandi hlutleysi Rúmeníu árið 1916.{{sfn|Renouvin|1962|p=532}} Rúmenar kölluðu konunginn „Ferdinand hinn trygga“ vegna tryggðar hans við Rúmeníu. Eftir að austurrísk-ungverska keisaradæmið var leyst upp í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar buðu ungverskir aðalsmenn honum að verða konungur Ungverjalands og sáu fyrir sér að Ungverjaland og Rúmenía yrðu í konungssambandi með landamærin frá árinu 1918. Þessar áætlanir runnu út í sandinn vegna einarðrar andstöðu rúmenskra stjórnmálamanna, sem vildu heldur að Rúmenía innlimaði austurrísk-ungverskt landsvæði þar sem íbúar voru að meirihluta rúmenskumælandi.<ref>{{Ouvrage |langue=en |prénom1=Prince Michel |nom1=Sturdza |titre=The Suicide of Europe : Memoirs of Prince Michel Sturdza Former Foreign Minister of Rumania |passage=22 |éditeur=Western Islands Publishers |année=1968 |consulté le=2016-02-26}}.</ref> Þessi útþensla varð að veruleika undir lok ársins 1918 og var viðurkennd af alþjóðasamfélaginu með Saint-Germain-sáttmálanum 1919 og Trianon-sáttmálanum 1920. === Millistríðsárin === Þann 15. október 1922 var Ferdinand krýndur konungur Stór-Rúmeníu í borginni Alba Iulia. Borgin var valin vegna táknræns mikilvægis hennar fyrir sögu Rúmeníu. Borgin hafði verið höfuðborg [[Mikael djarfi|Mikaels djarfa]], fursta af [[Vallakía|Vallakíu]], [[Transylvanía|Transylvaníu]] og [[Moldavía|Moldavíu]]. Þann 1. desember 1918 hafði endursameining Transylvaníu við Rúmeníu jafnframt verið tilkynnt 1. desember 1918. Árið 1925 þrýsti ríkisstjórn Rúmeníu á Ferdinand og son hans, [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]], að svipta Karl erfðarétti að rúmensku krúnunni vegna ósiðlegs lifnaðar hans, eyðslusemi hans í spilavítum víðs vear um Evrópu og framhjáhald hans með konu að nafni Magda Lupescu sem hafði vakið hneysklu. Ferdinand féll að þessu og þegar hann lést árið 1927 tók sonarsonur hans, [[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael]], því við krúnunni. Ráð ríkisstjóra var skipað undir forystu [[Miron Cristea|Mirons Cristea]], prímata [[Rúmenska rétttrúnaðarkirkjan|rúmensku rétttrúnaðarkirkjunnar]]. == Fjölskylda == Ferdinand 1. var af ættinni Hohenzollern-Sigmaringen, sem var undirgrein Hohenzollern-ættarinnar frá Svefalandi. === Hjónaband og börn === Árið 1889 kynntist Ferdinand Hélène Vacarescu, ungum rithöfundi sem naut stuðnings [[Elísabet Rúmeníudrottning|Elísabetar drottningar]], eiginkonu Karls 1. Rúmeníukonungs. Ferdinand varð ástfanginn af henni og bað um að fá að kvænast henni. Stjórnarskrá Rúmeníu bannaði hins vegar konungnum að kvænast Rúmena, sem átti að koma í veg fyrir að ein fjölskylda [[Bojarar|bojara]] næði yfirtökum í konungshirðinni. Karl konungur gerði Elísabetu útlæga til [[Neuwied]] fyrir að hvetja til stjórnarskrárbrots með stuðningi sínum við sambandið. Hélène flutti til Parísar og Ferdinand varð að finna sér ásættanlegt kvonfang. Þann 10. janúar 1893 kvæntist Ferdinand [[María Rúmeníudrottning|Maríu frá Edinborg]] (1875-1938), dóttur [[Alfreð af Sachsen-Coburg-Gotha|Alfreðs af Sachsen-Coburg-Gotha]], hertogans af Edinborg, og [[María Alexandrovna stórhertogaynja|Maríu Alexandrovnu stórhertogaynju]] af Rússlandi. Þau eignuðust sex börn: * [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]] (1893-1953), sem varð konungur Rúmeníu frá 1930 til 1940 undir nafninu Karl 2. (''Carol II''). * [[Elísabet Grikkjadrottning|Elísabetu]] (1894-1956), sem giftist árið 1921 [[Georg 2. Grikkjakonungur|Georg 2. Grikkjakonungi]] (1890-1947) en skildi við hann 1935. * [[María Júgóslavíudrottning|Maríu]] (1900-1961), sem kvæntist árið 1922 [[Alexander 1. Júgóslavíukonungur|Alexander 1. Júgóslavíukonungi]] (1888-1934). * [[Nikulás Rúmeníuprins|Nikulás]] (1903-1978), sem kvæmtist árið 1931 Jeanne Dumitrescu-Tohani (1909-1963) og kvæntist síðar 1967 Thérèse Figueira de Mello (1913-1997). * [[Helena Rúmeníuprinsessa|Helenu]] (1909-1991), sem giftist árið 1931 [[Anton von Habsburg-Lothringen]] erkihertoga (1901-1987), skildi við hann árið 1954, giftist sama ár Ștefan Isărescu (1906-2002) og skildi við hann 1965. * Mircea (1913-1916), sem lést úr [[taugaveiki]]. ==Tilvísanir== <references/> === Heimildir === * {{Ouvrage |langue=de |prénom1=Edda |nom1=Binder-Iijima |directeur1=Edda Binder-Iijima |prénom2=Heinz-Dietrich |nom2=Löwe |directeur2=Heinz-Dietrich Löwe |prénom3=Gerald |nom3=Volkmer |directeur3=Gerald Volkmer |titre=Die Hohenzollern in Rumänien 1866–1947. Eine monarchische Herrschaftsordnung im europäischen Kontext |traduction titre=Les Hohenzollern en Roumanie (1866-1947) : un système de gouvernement monarchique dans un contexte européen |éditeur=[[Böhlau Verlag]] |lieu=[[Köln]] |année=2010 |series=Studia Transsylvanica |volume=41 |isbn=978-3-412-20540-9 }} * {{Ouvrage |langue=ro |prénom1=Boris |nom1=Crăciun |année=1997 |titre=Regii și reginele României |sous-titre=O istorie ilustrata a Casei Regale |traduction titre=Konungar og drottningar Rúmeníu: Útgáfa með myndlýsingum eftir konungshirðina|lieu=Iași |éditeur=Editura Porțile Orientului |isbn=973-97442-2-2 }} * {{Ouvrage |prénom1=Fritz |nom1=Fischer |lien auteur1=Fritz Fischer |traducteur=Geneviève Migeon et Henri Thiès |titre=Les Buts de guerre de l’Allemagne impériale (1914-1918) |titre original=Griff nach der Weltmacht |lieu=Paris |éditeur=Éditions de Trévise |année=1970 |pages totales=654 |bnf=35255571j |id=Fisc}}. * {{Ouvrage |langue=de |prénom=Michael |nom=Kroner |titre=Die Hohenzollern als Könige von Rumänien |sous-titre=Lebensbilder von vier Monarchen 1866–2004 |traduction titre=Hohenzollern-ættin, konungar Rúmeníu: Ævisögur fjögurra erfðaeinvalda 1866-2004 |éditeur=Johannis-Reeg-Verlag |lieu=[[Heilbronn]] |année=2004 |isbn=978-3-937320-30-4 }} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Annie |nom1=Lacroix-Riz |lien auteur1=Annie Lacroix-Riz |titre=Le Vatican, l'Europe et le Reich |sous-titre=De la Première Guerre mondiale à la guerre froide |lieu=Paris |éditeur=Armand Colin |collection=Références Histoire |année=1996 |pages totales=539 |isbn=2-200-21641-6 |id=Lac |édition révisée=2010 <!--PARAMETRE 'édition révisée' N'EXISTE PAS -->}}. * {{Ouvrage |langue=ro |auteur=Þjóðminjasafn Rúmeníu|titre=Familia regala |sous-titre=O istorie in imagini |traduction titre=Konungsfjölskyldan: Saga í myndum |éditeur=Cetatea de Scaun |année=2009 |isbn=978-973-8966-97-0 }} * {{Ouvrage |prénom1=Pierre |nom1=Renouvin |lien auteur1=Pierre Renouvin |titre=La Crise européenne et la Première Guerre mondiale |lieu=Paris |éditeur=Presses universitaires de France |collection=Peuples et civilisations |numéro dans collection=19 |année=1962 |année première édition=1934 |réimpression=1939, 1948, 1969 et 1972 |pages totales=779 |bnf=33152114f |id=Ren}} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Max |nom1=Schiavon |titre=L'Autriche-Hongrie la Première Guerre mondiale |sous-titre=La fin d'un empire |lieu=Paris |éditeur=Éditions SOTECA, 14-18 Éditions |collection=Les Nations dans la Grande Guerre |année=2011 |pages totales=298 |isbn=978-2-916385-59-4 |id=Sch}} * {{lien web |langue=de |prénom=Krista |nom=Zach |titre=Ferdinand I., König von Rumänien |lire en ligne=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=815 |encyclopédie=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas |tome=1 |passage=508-509 |lieu=[[Aldinborg]], [[München]] |année=1974 |isbn=3-486-47871-0 }} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Konungur Rúmeníu |frá= 10. október 1914 |til= 20. júlí 1927 |fyrir=[[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karl 1.]] |eftir=[[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael 1.]] }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Rúmeníu}} {{fd|1865|1927}} [[Flokkur:Hohenzollern-ætt]] [[Flokkur:Konungar Rúmeníu]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] pf7hpg2wqptfljvesbhazvbmrjkr2qi 1964234 1964230 2026-05-25T15:21:47Z TKSnaevarr 53243 1964234 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Rúmeníu | ætt = Hohenzollern-ætt | skjaldarmerki = Kingdom of Romania - Big CoA.svg | nafn = Ferdinand 1. | mynd = King Ferdinand of Romania.jpg | skírnarnafn = Ferdinand Viktor Albert Meinrad | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1865|8|24}} | fæðingarstaður = [[Sigmaringen-höll]], [[Sigmaringen]], [[Þýska ríkjasambandið|þýska ríkjasambandinu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1927|7|20|1865|8|24}} | dánarstaður = [[Peleș-kastali|Peleș-kastala]], [[Sinaia]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | grafinn = [[Curtea de Argeș]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | ríkisár = 10. október 1914 – 20. júlí 1927 | faðir = [[Leópold, fursti af Hohenzollern]] | móðir = [[Antonía Portúgalsprinsessa]] | maki = {{gifting|[[María Rúmeníudrottning|María af Edinborg]]|1893}} | titill_maka = Drottning | börn = {{Plain list | *[[Karl 2. Rúmeníukonungur]] *[[Elísabet Grikkjadrottning]] *[[María Júgóslavíudrottning]] *[[Nikulás Rúmeníuprins]] *[[Helena Rúmeníuprinsessa]] *Mircea Rúmeníuprins}} | undirskrift = Ferdinand I of Romania signature.svg }} '''Ferdinand 1.''' (24. ágúst 1865 – 20. júlí 1927), kallaður '''sameinarinn''' ([[rúmenska]]: {{lang|ro|Întregitorul}}; {{IPA|ɨn.tre.d͡ʒiˈto.rul|lang|Ro - Intregitorul.ogg}}) var [[konungur]] [[Rúmenía|Rúmeníu]] frá 10. október 1914 til dauðadags árið 1927. Ferdinand var annar sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern]] og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (dóttur [[María 2. Portúgalsdrottning|Maríu 2. Portúgalsdrottningar]]). Fjölskylda hans var hluti af [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskri]] ættkvísl [[Prússland|prússnesku]] [[Hohenzollern-ætt|Hohenzollern-konungsættarinnar]] frá [[Sváfaland]]i. Í stjórnartíð Ferdinands börðust Rúmenar með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] gegn [[Öxulveldin|öxulveldunum]] í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari]], frændi Ferdinands, lét strika nafn hans út úr ættartölum Hohenzollern-ættarinnar eftir að Rúmenía tók afstöðu gegn Þýskalandi í stríðinu. == Æviágrip == Ferdinand var sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern-Sigmaringen]] (1835-1905) og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (1845-1913) og bróðursonur [[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karls 1. Rúmeníukonungs]]. Árið 1886 lýsti Karl hann erfingja að rúmensku krúnunni. === Fyrri heimsstyrjöldin === Ferdinand tók við krúnunni þann 9. október 1914 eftir andlát Karls 1., þá 48 ára gamall. Innan tveggja ára frá valdatöku Ferdinands stóð Rúmenía á barmi styrjaldar gegn Þýskalandi, ættlands konungsins. Ferdinand var ekki eins mikill Þýskalandsvinur og Karl hafði verið en vildi þó ekki að Rúmenía berðist í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni gegn Þjóðverjum.{{sfn|Renouvin|1962|p=372}} Eiginkona Ferdinands, [[María Rúmeníudrottning|María frá Edinborg]], stuðlaði að því að Rúmenía sleit bandalagi sínu við Þjóðverja og gekk í lið með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] með bréfaskrifum við frændur sína, [[Nikulás 2.|Nikulás 2. Rússakeisara]] og [[Georg 5.|Georg 5. Bretakonung]].<ref>{{lien web|url=https://shs.cairn.info/revue-guerres-mondiales-et-conflits-contemporains-2016-4-page-7?lang=fr|titre=« L’homme fort du royaume ». La reine Marie et la construction de la grande Roumanie (1913-1922)|auteur=Jean-Noël Grandhomme|pages=7 à 22|périodique= Guerres mondiales et conflits contemporains|année=2016|volume=4 |numéro=264}}.</ref> [[File:WWI Poster Rumania.jpg|thumb|left|Ferdinand með [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskanslari|Vilhjálmi 2. Þýskalandskeisara]] á bresku áróðursplakati.]] Ferdinand neyddist til að ganga til liðs við bandamenn vegna almenningsálits Rúmena og utanríkisstefnu ríkisstjórnar [[Ion I. C. Brătianu]]. Árið 1914 hafði hann skrifað bréf til frænda síns í Þýskalandi þar sem hann sagðist vonast til þess að Þjóðverjar ynnu stríðið.<ref>{{Ouvrage |langue=ro |titre=Ultima romantică |sous-titre=viaţa Reginei Maria a României |passage=217 |éditeur=Lider |date=2004-01-01 |pages totales=544 |isbn=978-973-629-040-4 |lire en ligne=https://books.google.com/books?id=yOu5rQEACAAJ |consulté le=2015-12-26}}.</ref> Hann tók engu að síður ýmsar ákvarðanirnar sem leiddu að stríðsyfirlýsingu Rúmeníu gegn [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki]].{{sfn|Renouvin|1962|p=374}} Þegar Rúmenía var komin í stríð gegn [[Miðveldin|miðveldunum]] var Ferdinand trúr sínu ríki og heimsótti vígstöðvarnar oft. Daginn sem Rúmenía lýsti yfir stríði gegn Austurríki-Ungverjalandi fullvissaði Ferdinand austurríska sendiherrann í Búkarest að Rúmenía myndi viðhalda hlutleysi sínu. Undir lok dagsins hafði Rúmenía hins vegar slitið stjórnmálasambandi sínu við Austurríki-Ungverjaland.{{sfn|Schiavon|2011|p=137}} Árið 1917 [[Brest-Litovsk-sáttmálinn|sömdu Rússar um frið við Þjóðverja]] í styrjöldinni og Rúmenía neyddist því einnig til að viðurkenna ósigur gegn Þjóðverjum og bandamönnum þeirra. Eftir tillögu austurrísk-ungversks hermálafulltrúa í Búkarest sendi Ferdinand tillögu til miðveldanna um friðarviðræður þann 10. febrúar 1918.{{sfn|Renouvin|1962|p=31}} Ferdinand neyddist til að ganga að afarkostum miðveldanna þann 5. mars 1918 til þess að forðast að vera vísað frá Rúmeníu ásamt konungsætt sinni. Hann skipaði nýjan forsætisráðherra, [[Alexandru Marghiloman]], sem hafði verið hlynntur áframhaldandi hlutleysi Rúmeníu árið 1916.{{sfn|Renouvin|1962|p=532}} Rúmenar sömdu um friðarsáttmála en að endingu neitaði Ferdinand að undirrita hann. Eftir þetta sóttu bandamenn fram á vígstöðvunum í [[Þessalóníka|Þessalóníku]] og sigruðu Búlgaríu, sem barðist með miðveldunum. Ferdinand kallaði rúmenska herinn á ný og Rúmenía gekk aftur inn í styrjöldina við hlið bandamanna, sem unnu stríðið að lokum. Rúmenar kölluðu konunginn „Ferdinand hinn trygga“ vegna tryggðar hans við Rúmeníu. Eftir að austurrísk-ungverska keisaradæmið var leyst upp í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar buðu ungverskir aðalsmenn honum að verða konungur Ungverjalands og sáu fyrir sér að Ungverjaland og Rúmenía yrðu í konungssambandi með landamærin frá árinu 1918. Þessar áætlanir runnu út í sandinn vegna einarðrar andstöðu rúmenskra stjórnmálamanna, sem vildu heldur að Rúmenía innlimaði austurrísk-ungverskt landsvæði þar sem íbúar voru að meirihluta rúmenskumælandi.<ref>{{Ouvrage |langue=en |prénom1=Prince Michel |nom1=Sturdza |titre=The Suicide of Europe : Memoirs of Prince Michel Sturdza Former Foreign Minister of Rumania |passage=22 |éditeur=Western Islands Publishers |année=1968 |consulté le=2016-02-26}}.</ref> Þessi útþensla varð að veruleika undir lok ársins 1918 og var viðurkennd af alþjóðasamfélaginu með Saint-Germain-sáttmálanum 1919 og Trianon-sáttmálanum 1920. === Millistríðsárin === Þann 15. október 1922 var Ferdinand krýndur konungur Stór-Rúmeníu í borginni Alba Iulia. Borgin var valin vegna táknræns mikilvægis hennar fyrir sögu Rúmeníu. Borgin hafði verið höfuðborg [[Mikael djarfi|Mikaels djarfa]], fursta af [[Vallakía|Vallakíu]], [[Transylvanía|Transylvaníu]] og [[Moldavía|Moldavíu]]. Þann 1. desember 1918 hafði endursameining Transylvaníu við Rúmeníu jafnframt verið tilkynnt 1. desember 1918. Árið 1925 þrýsti ríkisstjórn Rúmeníu á Ferdinand og son hans, [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]], að svipta Karl erfðarétti að rúmensku krúnunni vegna ósiðlegs lifnaðar hans, eyðslusemi hans í spilavítum víðs vear um Evrópu og framhjáhald hans með konu að nafni Magda Lupescu sem hafði vakið hneysklu. Ferdinand féll að þessu og þegar hann lést árið 1927 tók sonarsonur hans, [[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael]], því við krúnunni. Ráð ríkisstjóra var skipað undir forystu [[Miron Cristea|Mirons Cristea]], prímata [[Rúmenska rétttrúnaðarkirkjan|rúmensku rétttrúnaðarkirkjunnar]]. == Fjölskylda == Ferdinand 1. var af ættinni Hohenzollern-Sigmaringen, sem var undirgrein Hohenzollern-ættarinnar frá Svefalandi. === Hjónaband og börn === Árið 1889 kynntist Ferdinand Hélène Vacarescu, ungum rithöfundi sem naut stuðnings [[Elísabet Rúmeníudrottning|Elísabetar drottningar]], eiginkonu Karls 1. Rúmeníukonungs. Ferdinand varð ástfanginn af henni og bað um að fá að kvænast henni. Stjórnarskrá Rúmeníu bannaði hins vegar konungnum að kvænast Rúmena, sem átti að koma í veg fyrir að ein fjölskylda [[Bojarar|bojara]] næði yfirtökum í konungshirðinni. Karl konungur gerði Elísabetu útlæga til [[Neuwied]] fyrir að hvetja til stjórnarskrárbrots með stuðningi sínum við sambandið. Hélène flutti til Parísar og Ferdinand varð að finna sér ásættanlegt kvonfang. Þann 10. janúar 1893 kvæntist Ferdinand [[María Rúmeníudrottning|Maríu frá Edinborg]] (1875-1938), dóttur [[Alfreð af Sachsen-Coburg-Gotha|Alfreðs af Sachsen-Coburg-Gotha]], hertogans af Edinborg, og [[María Alexandrovna stórhertogaynja|Maríu Alexandrovnu stórhertogaynju]] af Rússlandi. Þau eignuðust sex börn: * [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]] (1893-1953), sem varð konungur Rúmeníu frá 1930 til 1940 undir nafninu Karl 2. (''Carol II''). * [[Elísabet Grikkjadrottning|Elísabetu]] (1894-1956), sem giftist árið 1921 [[Georg 2. Grikkjakonungur|Georg 2. Grikkjakonungi]] (1890-1947) en skildi við hann 1935. * [[María Júgóslavíudrottning|Maríu]] (1900-1961), sem kvæntist árið 1922 [[Alexander 1. Júgóslavíukonungur|Alexander 1. Júgóslavíukonungi]] (1888-1934). * [[Nikulás Rúmeníuprins|Nikulás]] (1903-1978), sem kvæmtist árið 1931 Jeanne Dumitrescu-Tohani (1909-1963) og kvæntist síðar 1967 Thérèse Figueira de Mello (1913-1997). * [[Helena Rúmeníuprinsessa|Helenu]] (1909-1991), sem giftist árið 1931 [[Anton von Habsburg-Lothringen]] erkihertoga (1901-1987), skildi við hann árið 1954, giftist sama ár Ștefan Isărescu (1906-2002) og skildi við hann 1965. * Mircea (1913-1916), sem lést úr [[taugaveiki]]. ==Tilvísanir== <references/> === Heimildir === * {{Ouvrage |langue=de |prénom1=Edda |nom1=Binder-Iijima |directeur1=Edda Binder-Iijima |prénom2=Heinz-Dietrich |nom2=Löwe |directeur2=Heinz-Dietrich Löwe |prénom3=Gerald |nom3=Volkmer |directeur3=Gerald Volkmer |titre=Die Hohenzollern in Rumänien 1866–1947. Eine monarchische Herrschaftsordnung im europäischen Kontext |traduction titre=Les Hohenzollern en Roumanie (1866-1947) : un système de gouvernement monarchique dans un contexte européen |éditeur=[[Böhlau Verlag]] |lieu=[[Köln]] |année=2010 |series=Studia Transsylvanica |volume=41 |isbn=978-3-412-20540-9 }} * {{Ouvrage |langue=ro |prénom1=Boris |nom1=Crăciun |année=1997 |titre=Regii și reginele României |sous-titre=O istorie ilustrata a Casei Regale |traduction titre=Konungar og drottningar Rúmeníu: Útgáfa með myndlýsingum eftir konungshirðina|lieu=Iași |éditeur=Editura Porțile Orientului |isbn=973-97442-2-2 }} * {{Ouvrage |prénom1=Fritz |nom1=Fischer |lien auteur1=Fritz Fischer |traducteur=Geneviève Migeon et Henri Thiès |titre=Les Buts de guerre de l’Allemagne impériale (1914-1918) |titre original=Griff nach der Weltmacht |lieu=Paris |éditeur=Éditions de Trévise |année=1970 |pages totales=654 |bnf=35255571j |id=Fisc}}. * {{Ouvrage |langue=de |prénom=Michael |nom=Kroner |titre=Die Hohenzollern als Könige von Rumänien |sous-titre=Lebensbilder von vier Monarchen 1866–2004 |traduction titre=Hohenzollern-ættin, konungar Rúmeníu: Ævisögur fjögurra erfðaeinvalda 1866-2004 |éditeur=Johannis-Reeg-Verlag |lieu=[[Heilbronn]] |année=2004 |isbn=978-3-937320-30-4 }} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Annie |nom1=Lacroix-Riz |lien auteur1=Annie Lacroix-Riz |titre=Le Vatican, l'Europe et le Reich |sous-titre=De la Première Guerre mondiale à la guerre froide |lieu=Paris |éditeur=Armand Colin |collection=Références Histoire |année=1996 |pages totales=539 |isbn=2-200-21641-6 |id=Lac |édition révisée=2010 <!--PARAMETRE 'édition révisée' N'EXISTE PAS -->}}. * {{Ouvrage |langue=ro |auteur=Þjóðminjasafn Rúmeníu|titre=Familia regala |sous-titre=O istorie in imagini |traduction titre=Konungsfjölskyldan: Saga í myndum |éditeur=Cetatea de Scaun |année=2009 |isbn=978-973-8966-97-0 }} * {{Ouvrage |prénom1=Pierre |nom1=Renouvin |lien auteur1=Pierre Renouvin |titre=La Crise européenne et la Première Guerre mondiale |lieu=Paris |éditeur=Presses universitaires de France |collection=Peuples et civilisations |numéro dans collection=19 |année=1962 |année première édition=1934 |réimpression=1939, 1948, 1969 et 1972 |pages totales=779 |bnf=33152114f |id=Ren}} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Max |nom1=Schiavon |titre=L'Autriche-Hongrie la Première Guerre mondiale |sous-titre=La fin d'un empire |lieu=Paris |éditeur=Éditions SOTECA, 14-18 Éditions |collection=Les Nations dans la Grande Guerre |année=2011 |pages totales=298 |isbn=978-2-916385-59-4 |id=Sch}} * {{lien web |langue=de |prénom=Krista |nom=Zach |titre=Ferdinand I., König von Rumänien |lire en ligne=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=815 |encyclopédie=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas |tome=1 |passage=508-509 |lieu=[[Aldinborg]], [[München]] |année=1974 |isbn=3-486-47871-0 }} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Konungur Rúmeníu |frá= 10. október 1914 |til= 20. júlí 1927 |fyrir=[[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karl 1.]] |eftir=[[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael 1.]] }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Rúmeníu}} {{fd|1865|1927}} [[Flokkur:Hohenzollern-ætt]] [[Flokkur:Konungar Rúmeníu]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] 51rimheoz6ncm4kb9wo8q96yzyo23r8 1964235 1964234 2026-05-25T15:22:19Z TKSnaevarr 53243 /* Fyrri heimsstyrjöldin */ 1964235 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Rúmeníu | ætt = Hohenzollern-ætt | skjaldarmerki = Kingdom of Romania - Big CoA.svg | nafn = Ferdinand 1. | mynd = King Ferdinand of Romania.jpg | skírnarnafn = Ferdinand Viktor Albert Meinrad | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1865|8|24}} | fæðingarstaður = [[Sigmaringen-höll]], [[Sigmaringen]], [[Þýska ríkjasambandið|þýska ríkjasambandinu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1927|7|20|1865|8|24}} | dánarstaður = [[Peleș-kastali|Peleș-kastala]], [[Sinaia]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | grafinn = [[Curtea de Argeș]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | ríkisár = 10. október 1914 – 20. júlí 1927 | faðir = [[Leópold, fursti af Hohenzollern]] | móðir = [[Antonía Portúgalsprinsessa]] | maki = {{gifting|[[María Rúmeníudrottning|María af Edinborg]]|1893}} | titill_maka = Drottning | börn = {{Plain list | *[[Karl 2. Rúmeníukonungur]] *[[Elísabet Grikkjadrottning]] *[[María Júgóslavíudrottning]] *[[Nikulás Rúmeníuprins]] *[[Helena Rúmeníuprinsessa]] *Mircea Rúmeníuprins}} | undirskrift = Ferdinand I of Romania signature.svg }} '''Ferdinand 1.''' (24. ágúst 1865 – 20. júlí 1927), kallaður '''sameinarinn''' ([[rúmenska]]: {{lang|ro|Întregitorul}}; {{IPA|ɨn.tre.d͡ʒiˈto.rul|lang|Ro - Intregitorul.ogg}}) var [[konungur]] [[Rúmenía|Rúmeníu]] frá 10. október 1914 til dauðadags árið 1927. Ferdinand var annar sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern]] og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (dóttur [[María 2. Portúgalsdrottning|Maríu 2. Portúgalsdrottningar]]). Fjölskylda hans var hluti af [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskri]] ættkvísl [[Prússland|prússnesku]] [[Hohenzollern-ætt|Hohenzollern-konungsættarinnar]] frá [[Sváfaland]]i. Í stjórnartíð Ferdinands börðust Rúmenar með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] gegn [[Öxulveldin|öxulveldunum]] í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari]], frændi Ferdinands, lét strika nafn hans út úr ættartölum Hohenzollern-ættarinnar eftir að Rúmenía tók afstöðu gegn Þýskalandi í stríðinu. == Æviágrip == Ferdinand var sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern-Sigmaringen]] (1835-1905) og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (1845-1913) og bróðursonur [[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karls 1. Rúmeníukonungs]]. Árið 1886 lýsti Karl hann erfingja að rúmensku krúnunni. === Fyrri heimsstyrjöldin === Ferdinand tók við krúnunni þann 9. október 1914 eftir andlát Karls 1., þá 48 ára gamall. Innan tveggja ára frá valdatöku Ferdinands stóð Rúmenía á barmi styrjaldar gegn Þýskalandi, ættlands konungsins. Ferdinand var ekki eins mikill Þýskalandsvinur og Karl hafði verið en vildi þó ekki að Rúmenía berðist í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni gegn Þjóðverjum.{{sfn|Renouvin|1962|p=372}} Eiginkona Ferdinands, [[María Rúmeníudrottning|María frá Edinborg]], stuðlaði að því að Rúmenía sleit bandalagi sínu við Þjóðverja og gekk í lið með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] með bréfaskrifum við frændur sína, [[Nikulás 2.|Nikulás 2. Rússakeisara]] og [[Georg 5.|Georg 5. Bretakonung]].<ref>{{lien web|url=https://shs.cairn.info/revue-guerres-mondiales-et-conflits-contemporains-2016-4-page-7?lang=fr|titre=« L’homme fort du royaume ». La reine Marie et la construction de la grande Roumanie (1913-1922)|auteur=Jean-Noël Grandhomme|pages=7 à 22|périodique= Guerres mondiales et conflits contemporains|année=2016|volume=4 |numéro=264}}.</ref> [[File:WWI Poster Rumania.jpg|thumb|left|Ferdinand með [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálmi 2. Þýskalandskeisara]] á bresku áróðursplakati.]] Ferdinand neyddist til að ganga til liðs við bandamenn vegna almenningsálits Rúmena og utanríkisstefnu ríkisstjórnar [[Ion I. C. Brătianu]]. Árið 1914 hafði hann skrifað bréf til frænda síns í Þýskalandi þar sem hann sagðist vonast til þess að Þjóðverjar ynnu stríðið.<ref>{{Ouvrage |langue=ro |titre=Ultima romantică |sous-titre=viaţa Reginei Maria a României |passage=217 |éditeur=Lider |date=2004-01-01 |pages totales=544 |isbn=978-973-629-040-4 |lire en ligne=https://books.google.com/books?id=yOu5rQEACAAJ |consulté le=2015-12-26}}.</ref> Hann tók engu að síður ýmsar ákvarðanirnar sem leiddu að stríðsyfirlýsingu Rúmeníu gegn [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki]].{{sfn|Renouvin|1962|p=374}} Þegar Rúmenía var komin í stríð gegn [[Miðveldin|miðveldunum]] var Ferdinand trúr sínu ríki og heimsótti vígstöðvarnar oft. Daginn sem Rúmenía lýsti yfir stríði gegn Austurríki-Ungverjalandi fullvissaði Ferdinand austurríska sendiherrann í Búkarest að Rúmenía myndi viðhalda hlutleysi sínu. Undir lok dagsins hafði Rúmenía hins vegar slitið stjórnmálasambandi sínu við Austurríki-Ungverjaland.{{sfn|Schiavon|2011|p=137}} Árið 1917 [[Brest-Litovsk-sáttmálinn|sömdu Rússar um frið við Þjóðverja]] í styrjöldinni og Rúmenía neyddist því einnig til að viðurkenna ósigur gegn Þjóðverjum og bandamönnum þeirra. Eftir tillögu austurrísk-ungversks hermálafulltrúa í Búkarest sendi Ferdinand tillögu til miðveldanna um friðarviðræður þann 10. febrúar 1918.{{sfn|Renouvin|1962|p=31}} Ferdinand neyddist til að ganga að afarkostum miðveldanna þann 5. mars 1918 til þess að forðast að vera vísað frá Rúmeníu ásamt konungsætt sinni. Hann skipaði nýjan forsætisráðherra, [[Alexandru Marghiloman]], sem hafði verið hlynntur áframhaldandi hlutleysi Rúmeníu árið 1916.{{sfn|Renouvin|1962|p=532}} Rúmenar sömdu um friðarsáttmála en að endingu neitaði Ferdinand að undirrita hann. Eftir þetta sóttu bandamenn fram á vígstöðvunum í [[Þessalóníka|Þessalóníku]] og sigruðu Búlgaríu, sem barðist með miðveldunum. Ferdinand kallaði rúmenska herinn á ný og Rúmenía gekk aftur inn í styrjöldina við hlið bandamanna, sem unnu stríðið að lokum. Rúmenar kölluðu konunginn „Ferdinand hinn trygga“ vegna tryggðar hans við Rúmeníu. Eftir að austurrísk-ungverska keisaradæmið var leyst upp í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar buðu ungverskir aðalsmenn honum að verða konungur Ungverjalands og sáu fyrir sér að Ungverjaland og Rúmenía yrðu í konungssambandi með landamærin frá árinu 1918. Þessar áætlanir runnu út í sandinn vegna einarðrar andstöðu rúmenskra stjórnmálamanna, sem vildu heldur að Rúmenía innlimaði austurrísk-ungverskt landsvæði þar sem íbúar voru að meirihluta rúmenskumælandi.<ref>{{Ouvrage |langue=en |prénom1=Prince Michel |nom1=Sturdza |titre=The Suicide of Europe : Memoirs of Prince Michel Sturdza Former Foreign Minister of Rumania |passage=22 |éditeur=Western Islands Publishers |année=1968 |consulté le=2016-02-26}}.</ref> Þessi útþensla varð að veruleika undir lok ársins 1918 og var viðurkennd af alþjóðasamfélaginu með Saint-Germain-sáttmálanum 1919 og Trianon-sáttmálanum 1920. === Millistríðsárin === Þann 15. október 1922 var Ferdinand krýndur konungur Stór-Rúmeníu í borginni Alba Iulia. Borgin var valin vegna táknræns mikilvægis hennar fyrir sögu Rúmeníu. Borgin hafði verið höfuðborg [[Mikael djarfi|Mikaels djarfa]], fursta af [[Vallakía|Vallakíu]], [[Transylvanía|Transylvaníu]] og [[Moldavía|Moldavíu]]. Þann 1. desember 1918 hafði endursameining Transylvaníu við Rúmeníu jafnframt verið tilkynnt 1. desember 1918. Árið 1925 þrýsti ríkisstjórn Rúmeníu á Ferdinand og son hans, [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]], að svipta Karl erfðarétti að rúmensku krúnunni vegna ósiðlegs lifnaðar hans, eyðslusemi hans í spilavítum víðs vear um Evrópu og framhjáhald hans með konu að nafni Magda Lupescu sem hafði vakið hneysklu. Ferdinand féll að þessu og þegar hann lést árið 1927 tók sonarsonur hans, [[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael]], því við krúnunni. Ráð ríkisstjóra var skipað undir forystu [[Miron Cristea|Mirons Cristea]], prímata [[Rúmenska rétttrúnaðarkirkjan|rúmensku rétttrúnaðarkirkjunnar]]. == Fjölskylda == Ferdinand 1. var af ættinni Hohenzollern-Sigmaringen, sem var undirgrein Hohenzollern-ættarinnar frá Svefalandi. === Hjónaband og börn === Árið 1889 kynntist Ferdinand Hélène Vacarescu, ungum rithöfundi sem naut stuðnings [[Elísabet Rúmeníudrottning|Elísabetar drottningar]], eiginkonu Karls 1. Rúmeníukonungs. Ferdinand varð ástfanginn af henni og bað um að fá að kvænast henni. Stjórnarskrá Rúmeníu bannaði hins vegar konungnum að kvænast Rúmena, sem átti að koma í veg fyrir að ein fjölskylda [[Bojarar|bojara]] næði yfirtökum í konungshirðinni. Karl konungur gerði Elísabetu útlæga til [[Neuwied]] fyrir að hvetja til stjórnarskrárbrots með stuðningi sínum við sambandið. Hélène flutti til Parísar og Ferdinand varð að finna sér ásættanlegt kvonfang. Þann 10. janúar 1893 kvæntist Ferdinand [[María Rúmeníudrottning|Maríu frá Edinborg]] (1875-1938), dóttur [[Alfreð af Sachsen-Coburg-Gotha|Alfreðs af Sachsen-Coburg-Gotha]], hertogans af Edinborg, og [[María Alexandrovna stórhertogaynja|Maríu Alexandrovnu stórhertogaynju]] af Rússlandi. Þau eignuðust sex börn: * [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]] (1893-1953), sem varð konungur Rúmeníu frá 1930 til 1940 undir nafninu Karl 2. (''Carol II''). * [[Elísabet Grikkjadrottning|Elísabetu]] (1894-1956), sem giftist árið 1921 [[Georg 2. Grikkjakonungur|Georg 2. Grikkjakonungi]] (1890-1947) en skildi við hann 1935. * [[María Júgóslavíudrottning|Maríu]] (1900-1961), sem kvæntist árið 1922 [[Alexander 1. Júgóslavíukonungur|Alexander 1. Júgóslavíukonungi]] (1888-1934). * [[Nikulás Rúmeníuprins|Nikulás]] (1903-1978), sem kvæmtist árið 1931 Jeanne Dumitrescu-Tohani (1909-1963) og kvæntist síðar 1967 Thérèse Figueira de Mello (1913-1997). * [[Helena Rúmeníuprinsessa|Helenu]] (1909-1991), sem giftist árið 1931 [[Anton von Habsburg-Lothringen]] erkihertoga (1901-1987), skildi við hann árið 1954, giftist sama ár Ștefan Isărescu (1906-2002) og skildi við hann 1965. * Mircea (1913-1916), sem lést úr [[taugaveiki]]. ==Tilvísanir== <references/> === Heimildir === * {{Ouvrage |langue=de |prénom1=Edda |nom1=Binder-Iijima |directeur1=Edda Binder-Iijima |prénom2=Heinz-Dietrich |nom2=Löwe |directeur2=Heinz-Dietrich Löwe |prénom3=Gerald |nom3=Volkmer |directeur3=Gerald Volkmer |titre=Die Hohenzollern in Rumänien 1866–1947. Eine monarchische Herrschaftsordnung im europäischen Kontext |traduction titre=Les Hohenzollern en Roumanie (1866-1947) : un système de gouvernement monarchique dans un contexte européen |éditeur=[[Böhlau Verlag]] |lieu=[[Köln]] |année=2010 |series=Studia Transsylvanica |volume=41 |isbn=978-3-412-20540-9 }} * {{Ouvrage |langue=ro |prénom1=Boris |nom1=Crăciun |année=1997 |titre=Regii și reginele României |sous-titre=O istorie ilustrata a Casei Regale |traduction titre=Konungar og drottningar Rúmeníu: Útgáfa með myndlýsingum eftir konungshirðina|lieu=Iași |éditeur=Editura Porțile Orientului |isbn=973-97442-2-2 }} * {{Ouvrage |prénom1=Fritz |nom1=Fischer |lien auteur1=Fritz Fischer |traducteur=Geneviève Migeon et Henri Thiès |titre=Les Buts de guerre de l’Allemagne impériale (1914-1918) |titre original=Griff nach der Weltmacht |lieu=Paris |éditeur=Éditions de Trévise |année=1970 |pages totales=654 |bnf=35255571j |id=Fisc}}. * {{Ouvrage |langue=de |prénom=Michael |nom=Kroner |titre=Die Hohenzollern als Könige von Rumänien |sous-titre=Lebensbilder von vier Monarchen 1866–2004 |traduction titre=Hohenzollern-ættin, konungar Rúmeníu: Ævisögur fjögurra erfðaeinvalda 1866-2004 |éditeur=Johannis-Reeg-Verlag |lieu=[[Heilbronn]] |année=2004 |isbn=978-3-937320-30-4 }} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Annie |nom1=Lacroix-Riz |lien auteur1=Annie Lacroix-Riz |titre=Le Vatican, l'Europe et le Reich |sous-titre=De la Première Guerre mondiale à la guerre froide |lieu=Paris |éditeur=Armand Colin |collection=Références Histoire |année=1996 |pages totales=539 |isbn=2-200-21641-6 |id=Lac |édition révisée=2010 <!--PARAMETRE 'édition révisée' N'EXISTE PAS -->}}. * {{Ouvrage |langue=ro |auteur=Þjóðminjasafn Rúmeníu|titre=Familia regala |sous-titre=O istorie in imagini |traduction titre=Konungsfjölskyldan: Saga í myndum |éditeur=Cetatea de Scaun |année=2009 |isbn=978-973-8966-97-0 }} * {{Ouvrage |prénom1=Pierre |nom1=Renouvin |lien auteur1=Pierre Renouvin |titre=La Crise européenne et la Première Guerre mondiale |lieu=Paris |éditeur=Presses universitaires de France |collection=Peuples et civilisations |numéro dans collection=19 |année=1962 |année première édition=1934 |réimpression=1939, 1948, 1969 et 1972 |pages totales=779 |bnf=33152114f |id=Ren}} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Max |nom1=Schiavon |titre=L'Autriche-Hongrie la Première Guerre mondiale |sous-titre=La fin d'un empire |lieu=Paris |éditeur=Éditions SOTECA, 14-18 Éditions |collection=Les Nations dans la Grande Guerre |année=2011 |pages totales=298 |isbn=978-2-916385-59-4 |id=Sch}} * {{lien web |langue=de |prénom=Krista |nom=Zach |titre=Ferdinand I., König von Rumänien |lire en ligne=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=815 |encyclopédie=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas |tome=1 |passage=508-509 |lieu=[[Aldinborg]], [[München]] |année=1974 |isbn=3-486-47871-0 }} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Konungur Rúmeníu |frá= 10. október 1914 |til= 20. júlí 1927 |fyrir=[[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karl 1.]] |eftir=[[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael 1.]] }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Rúmeníu}} {{fd|1865|1927}} [[Flokkur:Hohenzollern-ætt]] [[Flokkur:Konungar Rúmeníu]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] 9lqw5bs54lkg2csik0gghua4fk7g4gi 1964236 1964235 2026-05-25T15:23:30Z TKSnaevarr 53243 /* Fyrri heimsstyrjöldin */ 1964236 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Rúmeníu | ætt = Hohenzollern-ætt | skjaldarmerki = Kingdom of Romania - Big CoA.svg | nafn = Ferdinand 1. | mynd = King Ferdinand of Romania.jpg | skírnarnafn = Ferdinand Viktor Albert Meinrad | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1865|8|24}} | fæðingarstaður = [[Sigmaringen-höll]], [[Sigmaringen]], [[Þýska ríkjasambandið|þýska ríkjasambandinu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1927|7|20|1865|8|24}} | dánarstaður = [[Peleș-kastali|Peleș-kastala]], [[Sinaia]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | grafinn = [[Curtea de Argeș]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | ríkisár = 10. október 1914 – 20. júlí 1927 | faðir = [[Leópold, fursti af Hohenzollern]] | móðir = [[Antonía Portúgalsprinsessa]] | maki = {{gifting|[[María Rúmeníudrottning|María af Edinborg]]|1893}} | titill_maka = Drottning | börn = {{Plain list | *[[Karl 2. Rúmeníukonungur]] *[[Elísabet Grikkjadrottning]] *[[María Júgóslavíudrottning]] *[[Nikulás Rúmeníuprins]] *[[Helena Rúmeníuprinsessa]] *Mircea Rúmeníuprins}} | undirskrift = Ferdinand I of Romania signature.svg }} '''Ferdinand 1.''' (24. ágúst 1865 – 20. júlí 1927), kallaður '''sameinarinn''' ([[rúmenska]]: {{lang|ro|Întregitorul}}; {{IPA|ɨn.tre.d͡ʒiˈto.rul|lang|Ro - Intregitorul.ogg}}) var [[konungur]] [[Rúmenía|Rúmeníu]] frá 10. október 1914 til dauðadags árið 1927. Ferdinand var annar sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern]] og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (dóttur [[María 2. Portúgalsdrottning|Maríu 2. Portúgalsdrottningar]]). Fjölskylda hans var hluti af [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskri]] ættkvísl [[Prússland|prússnesku]] [[Hohenzollern-ætt|Hohenzollern-konungsættarinnar]] frá [[Sváfaland]]i. Í stjórnartíð Ferdinands börðust Rúmenar með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] gegn [[Öxulveldin|öxulveldunum]] í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari]], frændi Ferdinands, lét strika nafn hans út úr ættartölum Hohenzollern-ættarinnar eftir að Rúmenía tók afstöðu gegn Þýskalandi í stríðinu. == Æviágrip == Ferdinand var sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern-Sigmaringen]] (1835-1905) og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (1845-1913) og bróðursonur [[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karls 1. Rúmeníukonungs]]. Árið 1886 lýsti Karl hann erfingja að rúmensku krúnunni. === Fyrri heimsstyrjöldin === Ferdinand tók við krúnunni þann 9. október 1914 eftir andlát Karls 1., þá 48 ára gamall. Innan tveggja ára frá valdatöku Ferdinands stóð Rúmenía á barmi styrjaldar gegn Þýskalandi, ættlands konungsins. Ferdinand var ekki eins mikill Þýskalandsvinur og Karl hafði verið en vildi þó ekki að Rúmenía berðist í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni gegn Þjóðverjum.{{sfn|Renouvin|1962|p=372}} Eiginkona Ferdinands, [[María Rúmeníudrottning|María frá Edinborg]], stuðlaði að því að Rúmenía sleit bandalagi sínu við Þjóðverja og gekk í lið með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] með bréfaskrifum við frændur sína, [[Nikulás 2.|Nikulás 2. Rússakeisara]] og [[Georg 5.|Georg 5. Bretakonung]].<ref>{{lien web|url=https://shs.cairn.info/revue-guerres-mondiales-et-conflits-contemporains-2016-4-page-7?lang=fr|titre=« L’homme fort du royaume ». La reine Marie et la construction de la grande Roumanie (1913-1922)|auteur=Jean-Noël Grandhomme|pages=7 à 22|périodique= Guerres mondiales et conflits contemporains|année=2016|volume=4 |numéro=264}}.</ref> [[File:WWI Poster Rumania.jpg|thumb|left|Ferdinand með [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálmi 2. Þýskalandskeisara]] á bresku áróðursplakati.]] Ferdinand neyddist til að ganga til liðs við bandamenn vegna almenningsálits Rúmena og utanríkisstefnu ríkisstjórnar [[Ion I. C. Brătianu]]. Árið 1914 hafði hann skrifað bréf til frænda síns í Þýskalandi þar sem hann sagðist vonast til þess að Þjóðverjar ynnu stríðið.<ref>{{Ouvrage |langue=ro |titre=Ultima romantică |sous-titre=viaţa Reginei Maria a României |passage=217 |éditeur=Lider |date=2004-01-01 |pages totales=544 |isbn=978-973-629-040-4 |lire en ligne=https://books.google.com/books?id=yOu5rQEACAAJ |consulté le=2015-12-26}}.</ref> Hann tók engu að síður ýmsar ákvarðanirnar sem leiddu að stríðsyfirlýsingu Rúmeníu gegn [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki]].{{sfn|Renouvin|1962|p=374}} Þegar Rúmenía var komin í stríð gegn [[Miðveldin|miðveldunum]] var Ferdinand trúr sínu ríki og heimsótti vígstöðvarnar oft. Daginn sem Rúmenía lýsti yfir stríði gegn Austurríki-Ungverjalandi fullvissaði Ferdinand austurríska sendiherrann í Búkarest að Rúmenía myndi viðhalda hlutleysi sínu. Undir lok dagsins hafði Rúmenía hins vegar slitið stjórnmálasambandi sínu við Austurríki-Ungverjaland.{{sfn|Schiavon|2011|p=137}} Árið 1917 [[Brest-Litovsk-samningurinn|sömdu Rússar um frið við Þjóðverja]] í styrjöldinni og Rúmenía neyddist því einnig til að viðurkenna ósigur gegn Þjóðverjum og bandamönnum þeirra. Eftir tillögu austurrísk-ungversks hermálafulltrúa í Búkarest sendi Ferdinand tillögu til miðveldanna um friðarviðræður þann 10. febrúar 1918.{{sfn|Renouvin|1962|p=31}} Ferdinand neyddist til að ganga að afarkostum miðveldanna þann 5. mars 1918 til þess að forðast að vera vísað frá Rúmeníu ásamt konungsætt sinni. Hann skipaði nýjan forsætisráðherra, [[Alexandru Marghiloman]], sem hafði verið hlynntur áframhaldandi hlutleysi Rúmeníu árið 1916.{{sfn|Renouvin|1962|p=532}} Rúmenar sömdu um friðarsáttmála en að endingu neitaði Ferdinand að undirrita hann. Eftir þetta sóttu bandamenn fram á vígstöðvunum í [[Þessalóníka|Þessalóníku]] og sigruðu Búlgaríu, sem barðist með miðveldunum. Ferdinand kallaði rúmenska herinn á ný og Rúmenía gekk aftur inn í styrjöldina við hlið bandamanna, sem unnu stríðið að lokum. Rúmenar kölluðu konunginn „Ferdinand hinn trygga“ vegna tryggðar hans við Rúmeníu. Eftir að austurrísk-ungverska keisaradæmið var leyst upp í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar buðu ungverskir aðalsmenn honum að verða konungur Ungverjalands og sáu fyrir sér að Ungverjaland og Rúmenía yrðu í konungssambandi með landamærin frá árinu 1918. Þessar áætlanir runnu út í sandinn vegna einarðrar andstöðu rúmenskra stjórnmálamanna, sem vildu heldur að Rúmenía innlimaði austurrísk-ungverskt landsvæði þar sem íbúar voru að meirihluta rúmenskumælandi.<ref>{{Ouvrage |langue=en |prénom1=Prince Michel |nom1=Sturdza |titre=The Suicide of Europe : Memoirs of Prince Michel Sturdza Former Foreign Minister of Rumania |passage=22 |éditeur=Western Islands Publishers |année=1968 |consulté le=2016-02-26}}.</ref> Þessi útþensla varð að veruleika undir lok ársins 1918 og var viðurkennd af alþjóðasamfélaginu með Saint-Germain-sáttmálanum 1919 og Trianon-sáttmálanum 1920. === Millistríðsárin === Þann 15. október 1922 var Ferdinand krýndur konungur Stór-Rúmeníu í borginni Alba Iulia. Borgin var valin vegna táknræns mikilvægis hennar fyrir sögu Rúmeníu. Borgin hafði verið höfuðborg [[Mikael djarfi|Mikaels djarfa]], fursta af [[Vallakía|Vallakíu]], [[Transylvanía|Transylvaníu]] og [[Moldavía|Moldavíu]]. Þann 1. desember 1918 hafði endursameining Transylvaníu við Rúmeníu jafnframt verið tilkynnt 1. desember 1918. Árið 1925 þrýsti ríkisstjórn Rúmeníu á Ferdinand og son hans, [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]], að svipta Karl erfðarétti að rúmensku krúnunni vegna ósiðlegs lifnaðar hans, eyðslusemi hans í spilavítum víðs vear um Evrópu og framhjáhald hans með konu að nafni Magda Lupescu sem hafði vakið hneysklu. Ferdinand féll að þessu og þegar hann lést árið 1927 tók sonarsonur hans, [[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael]], því við krúnunni. Ráð ríkisstjóra var skipað undir forystu [[Miron Cristea|Mirons Cristea]], prímata [[Rúmenska rétttrúnaðarkirkjan|rúmensku rétttrúnaðarkirkjunnar]]. == Fjölskylda == Ferdinand 1. var af ættinni Hohenzollern-Sigmaringen, sem var undirgrein Hohenzollern-ættarinnar frá Svefalandi. === Hjónaband og börn === Árið 1889 kynntist Ferdinand Hélène Vacarescu, ungum rithöfundi sem naut stuðnings [[Elísabet Rúmeníudrottning|Elísabetar drottningar]], eiginkonu Karls 1. Rúmeníukonungs. Ferdinand varð ástfanginn af henni og bað um að fá að kvænast henni. Stjórnarskrá Rúmeníu bannaði hins vegar konungnum að kvænast Rúmena, sem átti að koma í veg fyrir að ein fjölskylda [[Bojarar|bojara]] næði yfirtökum í konungshirðinni. Karl konungur gerði Elísabetu útlæga til [[Neuwied]] fyrir að hvetja til stjórnarskrárbrots með stuðningi sínum við sambandið. Hélène flutti til Parísar og Ferdinand varð að finna sér ásættanlegt kvonfang. Þann 10. janúar 1893 kvæntist Ferdinand [[María Rúmeníudrottning|Maríu frá Edinborg]] (1875-1938), dóttur [[Alfreð af Sachsen-Coburg-Gotha|Alfreðs af Sachsen-Coburg-Gotha]], hertogans af Edinborg, og [[María Alexandrovna stórhertogaynja|Maríu Alexandrovnu stórhertogaynju]] af Rússlandi. Þau eignuðust sex börn: * [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]] (1893-1953), sem varð konungur Rúmeníu frá 1930 til 1940 undir nafninu Karl 2. (''Carol II''). * [[Elísabet Grikkjadrottning|Elísabetu]] (1894-1956), sem giftist árið 1921 [[Georg 2. Grikkjakonungur|Georg 2. Grikkjakonungi]] (1890-1947) en skildi við hann 1935. * [[María Júgóslavíudrottning|Maríu]] (1900-1961), sem kvæntist árið 1922 [[Alexander 1. Júgóslavíukonungur|Alexander 1. Júgóslavíukonungi]] (1888-1934). * [[Nikulás Rúmeníuprins|Nikulás]] (1903-1978), sem kvæmtist árið 1931 Jeanne Dumitrescu-Tohani (1909-1963) og kvæntist síðar 1967 Thérèse Figueira de Mello (1913-1997). * [[Helena Rúmeníuprinsessa|Helenu]] (1909-1991), sem giftist árið 1931 [[Anton von Habsburg-Lothringen]] erkihertoga (1901-1987), skildi við hann árið 1954, giftist sama ár Ștefan Isărescu (1906-2002) og skildi við hann 1965. * Mircea (1913-1916), sem lést úr [[taugaveiki]]. ==Tilvísanir== <references/> === Heimildir === * {{Ouvrage |langue=de |prénom1=Edda |nom1=Binder-Iijima |directeur1=Edda Binder-Iijima |prénom2=Heinz-Dietrich |nom2=Löwe |directeur2=Heinz-Dietrich Löwe |prénom3=Gerald |nom3=Volkmer |directeur3=Gerald Volkmer |titre=Die Hohenzollern in Rumänien 1866–1947. Eine monarchische Herrschaftsordnung im europäischen Kontext |traduction titre=Les Hohenzollern en Roumanie (1866-1947) : un système de gouvernement monarchique dans un contexte européen |éditeur=[[Böhlau Verlag]] |lieu=[[Köln]] |année=2010 |series=Studia Transsylvanica |volume=41 |isbn=978-3-412-20540-9 }} * {{Ouvrage |langue=ro |prénom1=Boris |nom1=Crăciun |année=1997 |titre=Regii și reginele României |sous-titre=O istorie ilustrata a Casei Regale |traduction titre=Konungar og drottningar Rúmeníu: Útgáfa með myndlýsingum eftir konungshirðina|lieu=Iași |éditeur=Editura Porțile Orientului |isbn=973-97442-2-2 }} * {{Ouvrage |prénom1=Fritz |nom1=Fischer |lien auteur1=Fritz Fischer |traducteur=Geneviève Migeon et Henri Thiès |titre=Les Buts de guerre de l’Allemagne impériale (1914-1918) |titre original=Griff nach der Weltmacht |lieu=Paris |éditeur=Éditions de Trévise |année=1970 |pages totales=654 |bnf=35255571j |id=Fisc}}. * {{Ouvrage |langue=de |prénom=Michael |nom=Kroner |titre=Die Hohenzollern als Könige von Rumänien |sous-titre=Lebensbilder von vier Monarchen 1866–2004 |traduction titre=Hohenzollern-ættin, konungar Rúmeníu: Ævisögur fjögurra erfðaeinvalda 1866-2004 |éditeur=Johannis-Reeg-Verlag |lieu=[[Heilbronn]] |année=2004 |isbn=978-3-937320-30-4 }} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Annie |nom1=Lacroix-Riz |lien auteur1=Annie Lacroix-Riz |titre=Le Vatican, l'Europe et le Reich |sous-titre=De la Première Guerre mondiale à la guerre froide |lieu=Paris |éditeur=Armand Colin |collection=Références Histoire |année=1996 |pages totales=539 |isbn=2-200-21641-6 |id=Lac |édition révisée=2010 <!--PARAMETRE 'édition révisée' N'EXISTE PAS -->}}. * {{Ouvrage |langue=ro |auteur=Þjóðminjasafn Rúmeníu|titre=Familia regala |sous-titre=O istorie in imagini |traduction titre=Konungsfjölskyldan: Saga í myndum |éditeur=Cetatea de Scaun |année=2009 |isbn=978-973-8966-97-0 }} * {{Ouvrage |prénom1=Pierre |nom1=Renouvin |lien auteur1=Pierre Renouvin |titre=La Crise européenne et la Première Guerre mondiale |lieu=Paris |éditeur=Presses universitaires de France |collection=Peuples et civilisations |numéro dans collection=19 |année=1962 |année première édition=1934 |réimpression=1939, 1948, 1969 et 1972 |pages totales=779 |bnf=33152114f |id=Ren}} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Max |nom1=Schiavon |titre=L'Autriche-Hongrie la Première Guerre mondiale |sous-titre=La fin d'un empire |lieu=Paris |éditeur=Éditions SOTECA, 14-18 Éditions |collection=Les Nations dans la Grande Guerre |année=2011 |pages totales=298 |isbn=978-2-916385-59-4 |id=Sch}} * {{lien web |langue=de |prénom=Krista |nom=Zach |titre=Ferdinand I., König von Rumänien |lire en ligne=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=815 |encyclopédie=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas |tome=1 |passage=508-509 |lieu=[[Aldinborg]], [[München]] |année=1974 |isbn=3-486-47871-0 }} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Konungur Rúmeníu |frá= 10. október 1914 |til= 20. júlí 1927 |fyrir=[[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karl 1.]] |eftir=[[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael 1.]] }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Rúmeníu}} {{fd|1865|1927}} [[Flokkur:Hohenzollern-ætt]] [[Flokkur:Konungar Rúmeníu]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] onvwggmlccxxdfmhp7uereemj1iiudf 1964245 1964236 2026-05-25T15:47:52Z TKSnaevarr 53243 1964245 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Konungur Rúmeníu | ætt = Hohenzollern-ætt | skjaldarmerki = Kingdom of Romania - Big CoA.svg | nafn = Ferdinand 1. | mynd = King Ferdinand of Romania.jpg | skírnarnafn = Ferdinand Viktor Albert Meinrad | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1865|8|24}} | fæðingarstaður = [[Sigmaringen-höll]], [[Sigmaringen]], [[Þýska ríkjasambandið|þýska ríkjasambandinu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1927|7|20|1865|8|24}} | dánarstaður = [[Peleș-kastali|Peleș-kastala]], [[Sinaia]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | grafinn = [[Curtea de Argeș]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | ríkisár = 10. október 1914 – 20. júlí 1927 | faðir = [[Leópold, fursti af Hohenzollern]] | móðir = [[Antonía Portúgalsprinsessa]] | maki = {{gifting|[[María Rúmeníudrottning|María af Edinborg]]|1893}} | titill_maka = Drottning | börn = {{Plain list | *[[Karl 2. Rúmeníukonungur]] *[[Elísabet Grikkjadrottning]] *[[María Júgóslavíudrottning]] *[[Nikulás Rúmeníuprins]] *[[Helena Rúmeníuprinsessa]] *Mircea Rúmeníuprins}} | undirskrift = Ferdinand I of Romania signature.svg }} '''Ferdinand 1.''' (24. ágúst 1865 – 20. júlí 1927), kallaður '''sameinarinn''' ([[rúmenska]]: {{lang|ro|Întregitorul}}; {{IPA|ɨn.tre.d͡ʒiˈto.rul|lang|Ro - Intregitorul.ogg}}) var [[konungur]] [[Rúmenía|Rúmeníu]] frá 10. október 1914 til dauðadags árið 1927. Ferdinand var annar sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern]] og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (dóttur [[María 2. Portúgalsdrottning|Maríu 2. Portúgalsdrottningar]]). Fjölskylda hans var hluti af [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskri]] ættkvísl [[Prússland|prússnesku]] [[Hohenzollern-ætt|Hohenzollern-konungsættarinnar]] frá [[Sváfaland]]i. Í stjórnartíð Ferdinands börðust Rúmenar með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] gegn [[Miðveldin|miðveldunum]] í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari]], frændi Ferdinands, lét strika nafn hans út úr ættartölum Hohenzollern-ættarinnar eftir að Rúmenía tók afstöðu gegn Þýskalandi í stríðinu. == Æviágrip == Ferdinand var sonur [[Leópold, fursti af Hohenzollern|Leópolds fursta af Hohenzollern-Sigmaringen]] (1835-1905) og [[Antonía Portúgalsprinsessa|Antoníu Portúgalsprinsessu]] (1845-1913) og bróðursonur [[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karls 1. Rúmeníukonungs]]. Árið 1886 lýsti Karl hann erfingja að rúmensku krúnunni. === Fyrri heimsstyrjöldin === Ferdinand tók við krúnunni þann 9. október 1914 eftir andlát Karls 1., þá 48 ára gamall. Innan tveggja ára frá valdatöku Ferdinands stóð Rúmenía á barmi styrjaldar gegn Þýskalandi, ættlands konungsins. Ferdinand var ekki eins mikill Þýskalandsvinur og Karl hafði verið en vildi þó ekki að Rúmenía berðist í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni gegn Þjóðverjum.{{sfn|Renouvin|1962|p=372}} Eiginkona Ferdinands, [[María Rúmeníudrottning|María frá Edinborg]], stuðlaði að því að Rúmenía sleit bandalagi sínu við Þjóðverja og gekk í lið með [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] með bréfaskrifum við frændur sína, [[Nikulás 2.|Nikulás 2. Rússakeisara]] og [[Georg 5.|Georg 5. Bretakonung]].<ref>{{lien web|url=https://shs.cairn.info/revue-guerres-mondiales-et-conflits-contemporains-2016-4-page-7?lang=fr|titre=« L’homme fort du royaume ». La reine Marie et la construction de la grande Roumanie (1913-1922)|auteur=Jean-Noël Grandhomme|pages=7 à 22|périodique= Guerres mondiales et conflits contemporains|année=2016|volume=4 |numéro=264}}.</ref> [[File:WWI Poster Rumania.jpg|thumb|left|Ferdinand með [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálmi 2. Þýskalandskeisara]] á bresku áróðursplakati.]] Ferdinand neyddist til að ganga til liðs við bandamenn vegna almenningsálits Rúmena og utanríkisstefnu ríkisstjórnar [[Ion I. C. Brătianu]]. Árið 1914 hafði hann skrifað bréf til frænda síns í Þýskalandi þar sem hann sagðist vonast til þess að Þjóðverjar ynnu stríðið.<ref>{{Ouvrage |langue=ro |titre=Ultima romantică |sous-titre=viaţa Reginei Maria a României |passage=217 |éditeur=Lider |date=2004-01-01 |pages totales=544 |isbn=978-973-629-040-4 |lire en ligne=https://books.google.com/books?id=yOu5rQEACAAJ |consulté le=2015-12-26}}.</ref> Hann tók engu að síður ýmsar ákvarðanirnar sem leiddu að stríðsyfirlýsingu Rúmeníu gegn [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki]].{{sfn|Renouvin|1962|p=374}} Þegar Rúmenía var komin í stríð gegn [[Miðveldin|miðveldunum]] var Ferdinand trúr sínu ríki og heimsótti vígstöðvarnar oft. Daginn sem Rúmenía lýsti yfir stríði gegn Austurríki-Ungverjalandi fullvissaði Ferdinand austurríska sendiherrann í Búkarest að Rúmenía myndi viðhalda hlutleysi sínu. Undir lok dagsins hafði Rúmenía hins vegar slitið stjórnmálasambandi sínu við Austurríki-Ungverjaland.{{sfn|Schiavon|2011|p=137}} Árið 1917 [[Brest-Litovsk-samningurinn|sömdu Rússar um frið við Þjóðverja]] í styrjöldinni og Rúmenía neyddist því einnig til að viðurkenna ósigur gegn Þjóðverjum og bandamönnum þeirra. Eftir tillögu austurrísk-ungversks hermálafulltrúa í Búkarest sendi Ferdinand tillögu til miðveldanna um friðarviðræður þann 10. febrúar 1918.{{sfn|Renouvin|1962|p=31}} Ferdinand neyddist til að ganga að afarkostum miðveldanna þann 5. mars 1918 til þess að forðast að vera vísað frá Rúmeníu ásamt konungsætt sinni. Hann skipaði nýjan forsætisráðherra, [[Alexandru Marghiloman]], sem hafði verið hlynntur áframhaldandi hlutleysi Rúmeníu árið 1916.{{sfn|Renouvin|1962|p=532}} Rúmenar sömdu um friðarsáttmála en að endingu neitaði Ferdinand að undirrita hann. Eftir þetta sóttu bandamenn fram á vígstöðvunum í [[Þessalóníka|Þessalóníku]] og sigruðu Búlgaríu, sem barðist með miðveldunum. Ferdinand kallaði rúmenska herinn á ný og Rúmenía gekk aftur inn í styrjöldina við hlið bandamanna, sem unnu stríðið að lokum. Rúmenar kölluðu konunginn „Ferdinand hinn trygga“ vegna tryggðar hans við Rúmeníu. Eftir að austurrísk-ungverska keisaradæmið var leyst upp í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar buðu ungverskir aðalsmenn honum að verða konungur Ungverjalands og sáu fyrir sér að Ungverjaland og Rúmenía yrðu í konungssambandi með landamærin frá árinu 1918. Þessar áætlanir runnu út í sandinn vegna einarðrar andstöðu rúmenskra stjórnmálamanna, sem vildu heldur að Rúmenía innlimaði austurrísk-ungverskt landsvæði þar sem íbúar voru að meirihluta rúmenskumælandi.<ref>{{Ouvrage |langue=en |prénom1=Prince Michel |nom1=Sturdza |titre=The Suicide of Europe : Memoirs of Prince Michel Sturdza Former Foreign Minister of Rumania |passage=22 |éditeur=Western Islands Publishers |année=1968 |consulté le=2016-02-26}}.</ref> Þessi útþensla varð að veruleika undir lok ársins 1918 og var viðurkennd af alþjóðasamfélaginu með Saint-Germain-sáttmálanum 1919 og Trianon-sáttmálanum 1920. === Millistríðsárin === Þann 15. október 1922 var Ferdinand krýndur konungur Stór-Rúmeníu í borginni Alba Iulia. Borgin var valin vegna táknræns mikilvægis hennar fyrir sögu Rúmeníu. Borgin hafði verið höfuðborg [[Mikael djarfi|Mikaels djarfa]], fursta af [[Vallakía|Vallakíu]], [[Transylvanía|Transylvaníu]] og [[Moldavía|Moldavíu]]. Þann 1. desember 1918 hafði endursameining Transylvaníu við Rúmeníu jafnframt verið tilkynnt 1. desember 1918. Árið 1925 þrýsti ríkisstjórn Rúmeníu á Ferdinand og son hans, [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]], að svipta Karl erfðarétti að rúmensku krúnunni vegna ósiðlegs lifnaðar hans, eyðslusemi hans í spilavítum víðs vear um Evrópu og framhjáhald hans með konu að nafni Magda Lupescu sem hafði vakið hneysklu. Ferdinand féll að þessu og þegar hann lést árið 1927 tók sonarsonur hans, [[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael]], því við krúnunni. Ráð ríkisstjóra var skipað undir forystu [[Miron Cristea|Mirons Cristea]], prímata [[Rúmenska rétttrúnaðarkirkjan|rúmensku rétttrúnaðarkirkjunnar]]. == Fjölskylda == Ferdinand 1. var af ættinni Hohenzollern-Sigmaringen, sem var undirgrein Hohenzollern-ættarinnar frá Svefalandi. === Hjónaband og börn === Árið 1889 kynntist Ferdinand Hélène Vacarescu, ungum rithöfundi sem naut stuðnings [[Elísabet Rúmeníudrottning|Elísabetar drottningar]], eiginkonu Karls 1. Rúmeníukonungs. Ferdinand varð ástfanginn af henni og bað um að fá að kvænast henni. Stjórnarskrá Rúmeníu bannaði hins vegar konungnum að kvænast Rúmena, sem átti að koma í veg fyrir að ein fjölskylda [[Bojarar|bojara]] næði yfirtökum í konungshirðinni. Karl konungur gerði Elísabetu útlæga til [[Neuwied]] fyrir að hvetja til stjórnarskrárbrots með stuðningi sínum við sambandið. Hélène flutti til Parísar og Ferdinand varð að finna sér ásættanlegt kvonfang. Þann 10. janúar 1893 kvæntist Ferdinand [[María Rúmeníudrottning|Maríu frá Edinborg]] (1875-1938), dóttur [[Alfreð af Sachsen-Coburg-Gotha|Alfreðs af Sachsen-Coburg-Gotha]], hertogans af Edinborg, og [[María Alexandrovna stórhertogaynja|Maríu Alexandrovnu stórhertogaynju]] af Rússlandi. Þau eignuðust sex börn: * [[Karl 2. Rúmeníukonungur|Karl]] (1893-1953), sem varð konungur Rúmeníu frá 1930 til 1940 undir nafninu Karl 2. (''Carol II''). * [[Elísabet Grikkjadrottning|Elísabetu]] (1894-1956), sem giftist árið 1921 [[Georg 2. Grikkjakonungur|Georg 2. Grikkjakonungi]] (1890-1947) en skildi við hann 1935. * [[María Júgóslavíudrottning|Maríu]] (1900-1961), sem kvæntist árið 1922 [[Alexander 1. Júgóslavíukonungur|Alexander 1. Júgóslavíukonungi]] (1888-1934). * [[Nikulás Rúmeníuprins|Nikulás]] (1903-1978), sem kvæmtist árið 1931 Jeanne Dumitrescu-Tohani (1909-1963) og kvæntist síðar 1967 Thérèse Figueira de Mello (1913-1997). * [[Helena Rúmeníuprinsessa|Helenu]] (1909-1991), sem giftist árið 1931 [[Anton von Habsburg-Lothringen]] erkihertoga (1901-1987), skildi við hann árið 1954, giftist sama ár Ștefan Isărescu (1906-2002) og skildi við hann 1965. * Mircea (1913-1916), sem lést úr [[taugaveiki]]. ==Tilvísanir== <references/> === Heimildir === * {{Ouvrage |langue=de |prénom1=Edda |nom1=Binder-Iijima |directeur1=Edda Binder-Iijima |prénom2=Heinz-Dietrich |nom2=Löwe |directeur2=Heinz-Dietrich Löwe |prénom3=Gerald |nom3=Volkmer |directeur3=Gerald Volkmer |titre=Die Hohenzollern in Rumänien 1866–1947. Eine monarchische Herrschaftsordnung im europäischen Kontext |traduction titre=Les Hohenzollern en Roumanie (1866-1947) : un système de gouvernement monarchique dans un contexte européen |éditeur=[[Böhlau Verlag]] |lieu=[[Köln]] |année=2010 |series=Studia Transsylvanica |volume=41 |isbn=978-3-412-20540-9 }} * {{Ouvrage |langue=ro |prénom1=Boris |nom1=Crăciun |année=1997 |titre=Regii și reginele României |sous-titre=O istorie ilustrata a Casei Regale |traduction titre=Konungar og drottningar Rúmeníu: Útgáfa með myndlýsingum eftir konungshirðina|lieu=Iași |éditeur=Editura Porțile Orientului |isbn=973-97442-2-2 }} * {{Ouvrage |prénom1=Fritz |nom1=Fischer |lien auteur1=Fritz Fischer |traducteur=Geneviève Migeon et Henri Thiès |titre=Les Buts de guerre de l’Allemagne impériale (1914-1918) |titre original=Griff nach der Weltmacht |lieu=Paris |éditeur=Éditions de Trévise |année=1970 |pages totales=654 |bnf=35255571j |id=Fisc}}. * {{Ouvrage |langue=de |prénom=Michael |nom=Kroner |titre=Die Hohenzollern als Könige von Rumänien |sous-titre=Lebensbilder von vier Monarchen 1866–2004 |traduction titre=Hohenzollern-ættin, konungar Rúmeníu: Ævisögur fjögurra erfðaeinvalda 1866-2004 |éditeur=Johannis-Reeg-Verlag |lieu=[[Heilbronn]] |année=2004 |isbn=978-3-937320-30-4 }} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Annie |nom1=Lacroix-Riz |lien auteur1=Annie Lacroix-Riz |titre=Le Vatican, l'Europe et le Reich |sous-titre=De la Première Guerre mondiale à la guerre froide |lieu=Paris |éditeur=Armand Colin |collection=Références Histoire |année=1996 |pages totales=539 |isbn=2-200-21641-6 |id=Lac |édition révisée=2010 <!--PARAMETRE 'édition révisée' N'EXISTE PAS -->}}. * {{Ouvrage |langue=ro |auteur=Þjóðminjasafn Rúmeníu|titre=Familia regala |sous-titre=O istorie in imagini |traduction titre=Konungsfjölskyldan: Saga í myndum |éditeur=Cetatea de Scaun |année=2009 |isbn=978-973-8966-97-0 }} * {{Ouvrage |prénom1=Pierre |nom1=Renouvin |lien auteur1=Pierre Renouvin |titre=La Crise européenne et la Première Guerre mondiale |lieu=Paris |éditeur=Presses universitaires de France |collection=Peuples et civilisations |numéro dans collection=19 |année=1962 |année première édition=1934 |réimpression=1939, 1948, 1969 et 1972 |pages totales=779 |bnf=33152114f |id=Ren}} * {{Ouvrage |langue=fr |prénom1=Max |nom1=Schiavon |titre=L'Autriche-Hongrie la Première Guerre mondiale |sous-titre=La fin d'un empire |lieu=Paris |éditeur=Éditions SOTECA, 14-18 Éditions |collection=Les Nations dans la Grande Guerre |année=2011 |pages totales=298 |isbn=978-2-916385-59-4 |id=Sch}} * {{lien web |langue=de |prénom=Krista |nom=Zach |titre=Ferdinand I., König von Rumänien |lire en ligne=https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=815 |encyclopédie=Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas |tome=1 |passage=508-509 |lieu=[[Aldinborg]], [[München]] |année=1974 |isbn=3-486-47871-0 }} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Konungur Rúmeníu |frá= 10. október 1914 |til= 20. júlí 1927 |fyrir=[[Karl 1. Rúmeníukonungur|Karl 1.]] |eftir=[[Mikael Rúmeníukonungur|Mikael 1.]] }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar Rúmeníu}} {{fd|1865|1927}} [[Flokkur:Hohenzollern-ætt]] [[Flokkur:Konungar Rúmeníu]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] ltu0x7yuuyk4ezf7np31ig6yev44avi Spjall:Ferdinand 1. Rúmeníukonungur 1 191100 1964231 2026-05-25T15:13:13Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Þýðing |titill= Ferdinand Ier (roi de Roumanie) |tungumál=fr |id= 235825026}}“ 1964231 wikitext text/x-wiki {{Þýðing |titill= Ferdinand Ier (roi de Roumanie) |tungumál=fr |id= 235825026}} k6kjc9ol6pp4xntodge3rzal9wszcx4 Jón Þorkelsson (f. 1859) 0 191101 1964274 2026-05-25T20:22:13Z Alarichall 6274 #REDIRECT [[Jón Þorkelsson forni]] 1964274 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Jón Þorkelsson forni]] 5615xo4m4uzuj8nxee6km7vt0k50qqf Notandi:MyraMidnight/Upplýsingar 2 191103 1964282 2026-05-25T20:51:49Z MyraMidnight 41218 Bara að prófa að brjóta hlutina niður (upprifjun þannig séð) 1964282 wikitext text/x-wiki {{Notandi | nafn = Stefanía (Mýra Midnight) | búseta = Reykjavík | mynd = Engin | myndatexti = | fæðingardagur = 13. Júlí 1987 | fæðingarstaður = Reykjavík | þekktur_fyrir = Eitthvað | titill = Tölvunarfræðingur | notendakassar = {{Notandi rvk}} {{Notandi BSc}} {{Notandi anime}} {{Notandi manga}} {{babel-plain|is-N|en-4|es-1}} | litur1 = | litur2 = BEAEE8 }} Hæhæ, ég heiti Stefanía, en kallast yfirleitt '''Mýra Midnight''' á netinu, fædd 1987. Fædd og uppalin á Íslandi, ættuð frá Filippseyjum. Gift, tveggja barna móðir úr Reykjavík, listakona og útskrifaður tölvunarfræðingur með áherslu á vefþróun og bakgrunn í almennri hönnun. Ég hef sett upp nokkrar [[MediaWiki|upplýsingagáttir]] og bætt við upplýsingum á ýmsar gáttir yfir árin, þar sem ég hef alltaf haft mikið dálæti á upplýsinga arkitektúr og upplýsingaveitum. 5qspd5scfcel2whxbkqicv35jkdw4hy 1964319 1964282 2026-05-25T22:29:46Z MyraMidnight 41218 Bætti við mynd og smá lýsingu á áhugamáli 1964319 wikitext text/x-wiki {{Notandi | nafn = Stefanía (Mýra Midnight) | búseta = Reykjavík | mynd = MyraMidnight ljósmynd.jpg | myndatexti = | fæðingardagur = 13. Júlí 1987 | fæðingarstaður = Reykjavík | þekktur_fyrir = Eitthvað | titill = Tölvunarfræðingur | notendakassar = {{Notandi rvk}} {{Notandi BSc}} {{Notandi anime}} {{Notandi manga}} {{babel-plain|is-N|en-4|es-1}} | litur1 = | litur2 = BEAEE8 }} Hæhæ, ég heiti Stefanía, en kallast yfirleitt '''Mýra Midnight''' á netinu, fædd 1987. Fædd og uppalin á Íslandi, ættuð frá Filippseyjum. Gift, tveggja barna móðir úr Reykjavík, listakona og útskrifaður tölvunarfræðingur með áherslu á vefþróun og bakgrunn í almennri hönnun. Ég hef sett upp nokkrar [[MediaWiki|upplýsingagáttir]] og bætt við upplýsingum á ýmsar gáttir yfir árin, þar sem ég hef alltaf haft mikið dálæti á upplýsinga arkitektúr og upplýsingaveitum. Ég hef lengi haft áhuga á [[w:Furry fandom|loðboltunum]], sem er einstaklega fjölbreytt áhugamál að mínu mati og mjög listrænt í kjarnann. Hef alltaf haft gaman að teikna slíkar verur og föndrað grímur tendar þeim þegar maður hefur tíma til þess. Einnig gefur það manni skemmtilega persónu til að setja í forgrunninn þegar maður er á netinu. 9uc0p9pq35n3ztw9t2ibpz4atadphfh Mynd:Umslag nydonsk hunang 1994.jpg 6 191104 1964288 2026-05-25T21:44:56Z Olafurbjorns 105113 {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Hunang'' með Nýdönsk | uppruni = Mynd af hljodsafn.is | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Hunang'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 1993 }} 1964288 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Hunang'' með Nýdönsk | uppruni = Mynd af hljodsafn.is | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Hunang'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 1993 }} == Leyfisupplýsingar: == {{Hljómplata}} 3x4du1i0j5yaxsic8z9pakccinlcldz Notandi:MyraMidnight/Minnislisti og hugmyndir 2 191105 1964289 2026-05-25T21:46:35Z MyraMidnight 41218 Bara smá listi yfir það sem ég mundi eftir að vöntuðu á þessari wiki tengt þýðingarverkefni 1964289 wikitext text/x-wiki Staður fyrir pælingar og hugmyndir um efni sem ég hef tekið eftir að vantar á íslensku wikipedia. Ef einhver finnur þennan lista og finnst áhugavert að vinna í þessum punktum, þá er það í fínasta lagi, annars geymi ég þetta bara sem hugmyndir fyrir sjálfan mig um eitthvað til að vinna í. == Vintage Story == þegar ég var að vinna í því að fullþýða [[w:Vintage Story|Vintage Story]] yfir á íslensku. Það var komið upp í 100% en það er alltaf eitthvað hægt að bæta við og betrumbæta. Þessi leikur dregar mann ofan í jarðfræði, búfjárrækt, landbúnað og hvaðeina við að reyna að herma vel eftir raunveruleikanum í lífsþrautarleik. === Jarðfræðin === * "[[w:Shale|Shale]]" er [[Leirsteinn]], en þá vantaði mig að finna "[[w:Mudstone|mudstone]]" (bæði eru gerðir af "[[w:Mudrock|Mudrock]]"). Hvorugt er tengt við neitt á íslensku wiki. * Það er [[tinna]] (e. [[w:Flint|Flint]]) í leiknum, en þeir eru einnig með "[[w:Chert|Chert]]" sem virðist bara vera ljósari týpa af tinnustein og vantar tengingu í íslensku wiki. ** [https://www.britannica.com/science/chert Britannica: Chert and Flint] === Annað === * [[Múr]] (e. [[w:Brickwork|brickwork]]) virðist vanta, greinin um [[Veggur|veggi]] hefur tengt efni sem vísar í [[Múr]] en sú síða er ekki til eins og er ** Það sem leiddi mig hingað voru aðferðir/mynstur við samsetningu á múrsteins-veggjum (e. bonds). * Vantaði að finna [[nöf]] (e. [[w:Wheel#Hub|hub]]) í tengslum við [[vatnshjól]] ** Íðorðabankinn vísaði mér á orðið nöf í þessu samhengi ([https://idord.arnastofnun.is/leit/hub íðorð leit:hub]), og kunningi staðfesti við mig lauslega að það væri vissulega orðið sem ég hefði leitað að, fyrst hann hafði verið að vinna í ritgerð um vatnsknúna aflgjafa. == Annað efni == * [[Loðboltar]] (e. furries / [[w:Furry fandom|furry fandom]]) er ekki komið með grein hérna ** Ég hef lengi verið að hjálpa við að skapa lýsandi texta á íslensku sem gætu útskýrt þetta áhugamál: [https://icelandfurs.is/hvad-er-furry/ IcelandFurs.is/hvað er furry] qhpx18hotk8qewnauc5pgy8jbfzicfd Mikael Rúmeníukonungur 0 191106 1964293 2026-05-25T21:48:35Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Mikael Rúmeníukonungur]] á [[Mikael 1. Rúmeníukonungur]] yfir tilvísun 1964293 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Mikael 1. Rúmeníukonungur]] ljyrl17z2ou2hmsrzeyws6xqi1b0h46 Mynd:Umslag nydonsk turninn 2008.jpg 6 191107 1964303 2026-05-25T21:59:09Z Olafurbjorns 105113 {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Turninn'' með Nýdönsk | uppruni = Mynd af hljodsafn.is | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Turninn'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 2001 }} 1964303 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Turninn'' með Nýdönsk | uppruni = Mynd af hljodsafn.is | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Turninn'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 2001 }} == Leyfisupplýsingar: == {{Hljómplata}} 8lcu3106tx97wmn03vlsvtbe4oijusg Mynd:Umslag nydonsk husmaedragardurinn 1998.jpg 6 191108 1964305 2026-05-25T22:00:50Z Olafurbjorns 105113 {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Húsmæðragaðurinn'' með Nýdönsk | uppruni = Mynd af hljodsafn.is | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Húsmæðragarðurinn'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 1998 }} 1964305 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Húsmæðragaðurinn'' með Nýdönsk | uppruni = Mynd af hljodsafn.is | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Húsmæðragarðurinn'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 1998 }} == Leyfisupplýsingar: == {{Hljómplata}} 2lh09w26y15ccjaunxpnfrcerrxtivj Mynd:Umslag nydonsk polfarir 2001.jpg 6 191109 1964306 2026-05-25T22:02:47Z Olafurbjorns 105113 {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Pólfarir'' með Nýdönsk | uppruni = Mynd af hljodsafn.is | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Pólfarir'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 2001 }} 1964306 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Pólfarir'' með Nýdönsk | uppruni = Mynd af hljodsafn.is | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Pólfarir'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 2001 }} == Leyfisupplýsingar: == {{Hljómplata}} pdh1aee71l62ehw8h713e4fp6wporuy Mynd:Umslag nydonsk disko berlin 2014.jpg 6 191110 1964310 2026-05-25T22:10:42Z Olafurbjorns 105113 {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Diskó Berlín'' með Nýdönsk | uppruni = Skönnun af eigin eintaki | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Diskó Berlín'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 2014 }} 1964310 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag geisladisksins ''Diskó Berlín'' með Nýdönsk | uppruni = Skönnun af eigin eintaki | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Diskó Berlín'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 2014 }} == Leyfisupplýsingar: == {{Hljómplata}} 0rdyydx75hfp6kaj6wuawh8gmhyslxs Mynd:Umslag nydonsk a planetunni jord 2017.jpg 6 191111 1964311 2026-05-25T22:11:25Z Olafurbjorns 105113 {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag hljómplötunnar ''Á plánetunni jörð'' með Nýdönsk | uppruni = Skönnun af eigin eintaki | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Á plánetunni jörð'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 2017 }} 1964311 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag hljómplötunnar ''Á plánetunni jörð'' með Nýdönsk | uppruni = Skönnun af eigin eintaki | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Á plánetunni jörð'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 2017 }} == Leyfisupplýsingar: == {{Hljómplata}} qc1gx8n8k8vk74i6er1ngvuw51gq2an Mynd:Umslag nydonsk i raunheimum 2025.png 6 191112 1964312 2026-05-25T22:11:56Z Olafurbjorns 105113 {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag hljómplötunnar ''Í raunheimum'' með Nýdönsk | uppruni = Skönnun af eigin eintaki | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Í raunheimum'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 2025 }} 1964312 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Plötuumslag hljómplötunnar ''Í raunheimum'' með Nýdönsk | uppruni = Skönnun af eigin eintaki | höfundaréttshafi = Nýdönsk | útskýring = Myndin er notuð í lágri upplausn til auðkenningar og umfjöllunar um plötuna ''Í raunheimum'' í grein sem fjallar beint um verkið. | dagsetning = 2025 }} lsr5hy58ne5hzo1235k830fn1q05z5p Flokkur:Þvottur 14 191113 1964343 2026-05-26T07:54:15Z MyraMidnight 41218 Setti þetta undir flokkinn 'hreinlæti' að fyrirmynd ensku wikipedia (og sá að sá flokkur var til) 1964343 wikitext text/x-wiki :Aðalgrein: [[Þvottur]] [[FLokkur:Hreinlæti]] lfefwrdyj819hn2gxxmqoh2ihtysnrl 1964358 1964343 2026-05-26T08:56:45Z MyraMidnight 41218 Bætti við wikimedia commons sniði, tengist Category:Laundry 1964358 wikitext text/x-wiki :Aðalgrein: [[Þvottur]] {{CommonsCat|Laundry}} [[FLokkur:Hreinlæti]] dn2u9vnrnps9ixpvw2cbj21n3mdyyu0 Flokkur:Hreinlæti 14 191114 1964345 2026-05-26T07:57:11Z MyraMidnight 41218 setti undir flokkinn 'heilsa' að fyrirmynd ensku wikipedia 1964345 wikitext text/x-wiki :Aðalgrein: [[Hreinlæti]] [[Flokkur:Heilsa]] tu6iloixbx0hiybi2kcm7depy8k2syo Flokkur:Garðplöntur 14 191115 1964356 2026-05-26T08:20:52Z MyraMidnight 41218 sett þennan flokk undir 'plöntur' og 'garðar' 1964356 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Plöntur]] [[Flokkur:Garðar]] egtj24u16wx4spcccmkwxd4otvnjdhx D&D 0 191116 1964363 2026-05-26T10:06:15Z MyraMidnight 41218 það eru allavega tvær greinar að nota þessa tilvísun, áframsendi það á Dungeons & Dragons 1964363 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Dungeons & Dragons]] 5slkbndv0ib9r2rzxvqkzf354oblmiz Erkibiskupsdæmið í Bremen 0 191117 1964374 2026-05-26T11:33:59Z Masae 538 Bjó til síðu með „Bremen“ 1964374 wikitext text/x-wiki Bremen 3tly42tl2nzoftmsa67cv2i77f21e1t Hlújárn 0 191118 1964380 2026-05-26T11:47:27Z MyraMidnight 41218 smá stubbur um hlújárn 1964380 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Peasant in the vegetable garden.JPG|thumb|alt=bóndi að nota hlújárn á jörð|Bóndi að nota hlújárn við garðverk]] '''Hlújárn''' (stundum þekkt sem ''hreykijárn'') er gamalt garðyrkjuverkfæri sem var notað til þess að losa um mold, stinga upp illgresi og hlúa að jarðvegi við matjurarækt. == Tengt efni == * [[Plógur]] {{Stubbur|landbúnaður}} [[Flokkur:Verkfæri]] [[Flokkur:Landbúnaður]] 0bc416ht7zm8z0vathm6qurbft6fvjl