Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 616 1964440 1952552 2026-05-26T18:51:52Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964440 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Lofsöngur (first recording).ogg|thumb|Lofsöngur]] [[Mynd:Plaque outside 15 London Street, Edinburgh, Scotland 2005-02-18.jpg|thumb|Árið 1974 lét [[Menntamálaráðuneytið]] koma fyrir minningartöflum að London Street 15 í [[Edinborg]], sú fyrri er á íslensku og á henni stendur: „Íslenski þjóðsöngurinn, “Ó, Guð vors lands“ lagið og hluti ljóðsins var saminn í þessu húsi árið 1874 af [[Sveinbjörn Sveinbjörnsson|Sveinbirni Sveinbjörnssyni]] og [[Matthías Jochumsson|Matthíasi Jochumssyni]]“ og á töflunni fyrir neðan hana er ritað á ensku.]] [[Mynd:15 London Street, Edinburgh, Scotland 2005-02-18.jpg|thumb|Víðmynd af minningartöflunum tveim við London Street 15.]] <onlyinclude>'''Lofsöngur''' er [[sálmur]] eftir [[Matthías Jochumsson]] við lag [[Sveinbjörn Sveinbjörnsson|Sveinbjörns Sveinbjörnssonar]] samið fyrir [[þjóðhátíð]] í tilefni af [[þúsund ára afmæli Íslandsbyggðar]] árið 1874. Lag og ljóð voru frumflutt af blönduðum kór við hátíðarguðsþjónustu sem hófst klukkan 10:30 í [[Dómkirkjan í Reykjavík|Dómkirkjunni í Reykjavík]] sunnudaginn 2. ágúst 1874 sem '''Lofsöngur í minningu Íslands þúsund ára''' og var konungur Danmerkur (og þar með konungur Íslands), [[Kristján IX]], viðstaddur þá athöfn. Ljóðið öðlaðist í kjölfar þess vinsældir meðal almennings sem þjóðsöngur og var flutt sem slíkt við [[fullveldistakan|fullveldistökuna]] 1918, sú staða ljóðs og lags var svo fest í „lög um þjóðsöng Íslendinga“,<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/lagas/nuna/1983007.html|title=7/1983: Lög um þjóðsöng Íslendinga|last=|first=|date=|website=Alþingi|language=is|archive-url=|archive-date=}}</ref> sem voru samþykkt á Alþingi 8. mars 1983 og tóku gildi 25. mars sama ár. Áður var vísan [[Eldgamla Ísafold]] eftir [[Bjarni Thorarensen|Bjarna Thorarensen]] við lagið [[God Save the Queen]] oft sungin sem einhvers konar þjóðsöngur, en það þótti ekki hæfa að notast við sama lag og aðrar þjóðir nota við þjóðsöng sinn. Lofsöngurinn gengur oftast undir heitinu '''Ó, Guð vors lands''', sem er fyrsta ljóðlína hans og er það meðal annars notað sem heiti ljóðsins í lögum um þjóðsönginn, en er þó skrifað þar án [[komma|kommu]] á eftir [[ó|ó-inu]].</onlyinclude> == Saga == Gefinn var út [[konungsúrskurður]] þann 8. september 1873 þess efnis að opinber guðsþjónusta skyldi haldin í öllum kirkjum landsins í tilefni [[1000 ára afmæli Íslandsbyggðar]] sumarið 1874, og átti [[biskup Íslands]] samkvæmt honum að ákveða messudag og ræðutexta, [[Pétur Pétursson]] sem þá þjónaði sem biskup ákvað að [[messa|messudagurinn]] skyldi vera 2. ágúst 1874 og að [[sálmur]]inn sem flytja skyldi væri [[90. Davíðssálmur]], 1.-4. og 12.-17. [[vers]], og urðu þau vers innblástur Matthíasar Jochumssonar að Lofsöngnum:{{heimild vantar|urðu þau vers innblástur Matthíasar Jochumssonar að lofsöngum}} :Drottinn, þú hefir verið oss athvarf :frá kyni til kyns. :Áður en fjöllin fæddust :og jörðin og heimurinn urðu til, :frá eilífð til eilífðar ert þú, ó Guð. :Þú lætur manninn hverfa aftur til duftsins :og segir: "Hverfið aftur, þér mannanna börn!" :Því að þúsund ár eru í þínum augum :sem dagurinn í gær, þegar hann er liðinn, :já, eins og næturvaka. :Kenn oss að telja daga vora, :að vér megum öðlast viturt hjarta. :Snú þú aftur, Drottinn. Hversu lengi er þess að bíða, :að þú aumkist yfir þjóna þína? :Metta oss að morgni með miskunn þinni, :að vér megum fagna og gleðjast alla daga vora. :Veit oss gleði í stað daga þeirra, er þú hefir lægt oss, :ára þeirra, er vér höfum illt reynt. :Lát dáðir þínar birtast þjónum þínum :og dýrð þína börnum þeirra. :Hylli Drottins, Guðs vors, sé yfir oss, :styrk þú verk handa vorra. Ljóðið var ort á [[Bretland]]seyjum veturinn 1873-1874, fyrsta erindið á heimili Sveinbjörns Sveinbjörnssonar að London Street 15 í [[Edinborg]] árið 1873, þar sem Matthías dvaldi um hríð en annað og þriðja erindið í [[Lundúnir|Lundúnum]] og segir Matthías svo frá yrkingu þess í [[sjálfsævisaga|sjálfsævisögu]] sinni, [[Sögukaflar af sjálfum mér]], í kaflanum „Þriðja útförin mín“, undirkaflanum „Hjá kunningjum á Bretlandi“: {{tilvitnun2|Ég bjó hjá Svb. Sveinbjörnsson tónskáldi, og vorum við skólabræður. Þá orti ég nokkur smákvæði, þar á meðal „[[Lýsti sól]]“, „[[Minni Ingólfs]]“ og þar bjó ég til byrjun lofsöngsins, „Ó, guð vors lands“. Sveinbjörn athugaði vandlega textann, en kvaðst ekki treysta sér til að búa til lag við; fór svo, að ég um veturinn sendi honum aftur og aftur eggjan og áskorun að reyna sig á sálminum. Og loks kom lagið um vorið og náði nauðlega heim um Þjóðhátíðina. Síðari versin tvö orti ég í Lundúnum, og hefur mér aldrei þótt mikið til þeirra koma.}} [[Brynjólfur Tóbíasson]] segir í bók sinni, ''Þjóðhátíðin 1874'', þannig frá fyrsta flutningi Lofsöngsins: {{tilvitnun2|''Söngurinn í kirkjunni undir stjórn Péturs Guðjohnsen organleikara þótti áhrifamikill. Sálmar sem Helgi Hálfdánarson, síðar lektor, hafði ort við þetta tækifæri, voru sungnir. Og nú var í fyrsta sinn sunginn sálmur sr. Matthíasar Jochumssonar, er síðar var þjóðsöngur vor: Ó guð vors lands, undir hinu fagra lagi Sveinbjarnar Sveinbjörnssonar, tónskálds. Hafði lofsöngur þessi djúp áhrif á marga þá, er hlýddu''.<ref>[http://www.timarit.is/?issueID=421957&pageSelected=24&lang=0 Morgunblaðið 1974]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>}} === Minningartafla === Árið 1974 lét [[Menntamálaráðuneytið]] koma fyrir minningartöflum að London Street 15 í [[Edinborg]], sú fyrri er á íslensku og á henni stendur: „Íslenski þjóðsöngurinn, “Ó, Guð vors lands“ lagið og hluti ljóðsins var saminn í þessu húsi árið 1874 af [[Sveinbjörn Sveinbjörnsson|Sveinbirni Sveinbjörnssyni]] og [[Matthías Jochumsson|Matthíasi Jochumssyni]]“ og á töflunni fyrir neðan hana er ritað á ensku: „The Icelandic national anthem “Ó, Guð vors lands“ by the composer Sveinbjörn Sveinbjörnsson and the poet Matthías Jochumsson was written and composed in this house in 1874.“ Frumkvæðið að því að koma fyrir töflunum átti [[doktor|dr.]] [[Símon Jóhannes Ágústsson]], sem ritaði ráðuneytinu um málið, en sendiráð Íslands í Lundúnum og [[aðalræðismaðurinn í Edinborg]] aðstoðuðu við framkvæmd þess. Tvennt er athugavert við textann á töflunum, í fyrsta lagi er á þeim báðum staðhæft að lag og ljóð hafi verið samið 1874 en í æviminningum Matthíasar kemur fram að það hafi verið veturinn 1873-1874, í öðru lagi er misræmi á milli þeirra eftir tungumálum, á íslensku útgáfunni er staðhæft að ljóðið hafi að hluta til verið samið í húsinu sem er rétt en á þeirri ensku er staðhæft að það hafi verið samið þar sem er rangt, en síðari versin voru samin í Lundúnum. == Umræður um að skipta um þjóðsöng == Reglulega hefur sú hugmynd komið upp í þjóðfélagsumræðunni að skipta um þjóðsöng og hafa þá oft verið nefnd lögin [[Ísland er land þitt]] eftir [[Magnús Þór Sigmundsson]] við texta [[Margrét Jónsdóttir (skáld)|Margrétar Jónsdóttur]] og ljóð [[Eggert Ólafsson|Eggerts Ólafssonar]] [[Ísland ögrum skorið]] við lag [[Sigvaldi Kaldalóns|Sigvalda Kaldalóns]] og [[Öxar við ána]], lag [[Helgi Helgason|Helga Helgasonar]] við ljóð [[Steingrímur Thorsteinsson|Steingríms Thorsteinssonar]]. Þjóðsöngurinn hefur einkum verið gagnrýndur fyrir að þykja torsunginn; að vera of langur, en iðulega þarf að auka spilunarhraða lagsins eða stytta það, oftast niður í fyrsta erindið, við alþjóðlega kappleiki og aðrar þjóðlegar samkomur; fyrir að vera torskilinn og að lokum fyrir að fjalla aðallega um Guð kristinna manna. Árið 1996 (121. löggjafarþing, 35. mál) var lögð fram þingsályktunartillaga um „endurskoðun á lögum um þjóðsöng Íslendinga“ og m.a. lagt til að taka upp annan þjóðsöng ásamt lofsöngnum og hafa þá tvo þjóðsöngva (líkt og t.d. [[Nýja Sjáland]] hefur gert), tillagan var felld. Þann 8. nóvember 2004 (131. löggjafarþing, 279. mál) lögðu tveir [[þingmaður|þingmenn]] [[sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] úr [[Norðausturkjördæmi]], [[Sigríður Ingvarsdóttir]] og [[Hilmar Gunnlaugsson]] fram [[þingsályktunartillaga|þingsályktunartillögu]] þess efnis að kannað yrði hvort rétt væri að skipta um þjóðsöng, „með það fyrir augum að taka upp nýjan þjóðsöng sem væri auðveldari í flutningi og hentaði betur til almennrar notkunar, svo sem í skólum, á íþróttakappleikjum og við önnur svipuð tækifæri.“<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/131/s/0301.html|title=301/131 þáltill.: nýr þjóðsöngur|website=Alþingi|language=is|access-date=2019-08-30}}</ref> Þau mæltu einkum með tveimur staðgenglum: ljóðinu [[Ísland ögrum skorið]] og laginu [[Ísland er land þitt]]. Fyrri umræða var haldin 16. nóvember 2004 og var ákveðið skv. atkvæðagreiðslu að halda henni áfram í síðari umræðu.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/thingstorf/thingmalin/atkvaedagreidsla/?nnafnak=32109|title=Atkvæðagreiðsla|website=Alþingi|language=is|access-date=2019-08-30}}</ref> Í könnun [[Gallup]] í mars 1994 var spurt tveggja spurninga: „Hvað heitir þjóðsöngurinn?“ og „Á að skipta um þjóðsöng?“ Við fyrri spurningunni svöruðu 60% „Ó guð vors lands“, 1,8% „Lofsöngur“, 6% nefndu aðra söngva, 32% aðspurðra kváðust ekki vita nafn þjóðsöngsins. Mikill munur var eftir aldri á því hvort aðspurðir vissu hver þjóðsöngurinn væri, eða um 30% 15-24 ára fólks og 90% 55-69 ára. Við seinni spurningunni svöruðu 65% því að þeir vildu halda sig við núverandi þjóðsöng, tæplega 5% kusu Öxar við ána.<ref>{{cite web |url=http://gallup.is/main/view.jsp?branch=683612&e342RecordID=385&e342DataStoreID=514738 |title=Geymd eintak |access-date=2007-09-29 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929112018/http://gallup.is/main/view.jsp?branch=683612&e342RecordID=385&e342DataStoreID=514738 |url-status=dead }}</ref> Í annarri Gallupkönnun sem gerð var í nóvember 1996 í kjölfar umræðna á Alþingi um hvort skipta ætti um þjóðsöng, vildu 68% halda núverandi þjóðsöng og tæplega 32% vildu nýjan.<ref>{{cite web |url=http://gallup.is/main/view.jsp?branch=683612&e342RecordID=230&e342DataStoreID=514738 |title=Geymd eintak |access-date=2007-09-29 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929112012/http://gallup.is/main/view.jsp?branch=683612&e342RecordID=230&e342DataStoreID=514738 |url-status=dead }}</ref> Stuðningur við þjóðsönginn jókst með hækkandi aldri en fór þó aldrei niður fyrir 50%. Athuga skal, að í hvorugri könnuninni gaf Gallup upp stærð úrtaks eða svarhlutfall. == Lagaleg staða == „Lög um þjóðsöng Íslendinga“, þar sem söngurinn er nefndur „Ó Guð vors lands“, voru samþykkt á Alþingi 8. mars 1983 og tóku gildi 25. mars sama ár. Þar er m.a. staðhæft að hann sé eign íslensku þjóðarinnar, að hann skuli ekki flytja eða birta í annarri mynd en hinni upprunalegu, að eigi sé heimilt að nota hann í viðskipta- eða auglýsingaskyni, að forsætisráðherra skuli skera úr um allan ágreining um rétta notkun hans og að [[Forsætisráðuneyti Íslands|forsætisráðuneytið]] fari með umráð yfir útgáfurétti hans. Forsetinn hefur svo vald til að setja nánari ákvæði um notkun hans með [[forsetaúrskurður|forsetaúrskurði]] ef þörf þykir. Brot á lögunum vörðuðu upprunalega varðhaldi allt að 2 árum, en því var breytt með lögum nr. 82, 16. júní 1998. Eftir að þau tóku gildi varðaði brot á lögum um þjóðsöng Íslendinga fangelsisvist allt að 2 árum. ==Ljóðið== Lofsöngurinn samanstendur af þremur erindum og er yfirleitt látið nægja að syngja það fyrsta við opinberar samkomur nema við innsetningarathöfn forseta Íslands. === 1. erindi === :Ó, guð vors lands! Ó, lands vors guð! :Vér lofum þitt heilaga, heilaga nafn! :Úr sólkerfum himnanna hnýta þér krans :þínir herskarar, tímanna safn. :Fyrir þér er einn dagur sem þúsund ár :og þúsund ár dagur, ei meir: :eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár, :sem tilbiður guð sinn og deyr. ::Íslands þúsund ár, ::Íslands þúsund ár, :eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár, :sem tilbiður guð sinn og deyr. === 2. erindi === :Ó, guð, ó, guð! Vér föllum fram :og fórnum þér brennandi, brennandi sál, :guð faðir, vor drottinn frá kyni til kyns, :og vér kvökum vort helgasta mál. :Vér kvökum og þökkum í þúsund ár, :því þú ert vort einasta skjól. :Vér kvökum og þökkum með titrandi tár, :því þú tilbjóst vort forlagahjól. ::Íslands þúsund ár ::Íslands þúsund ár :voru morgunsins húmköldu, hrynjandi tár, :sem hitna við skínandi sól. === 3. erindi === :Ó, guð vors lands! Ó, lands vors guð! :Vér lifum sem blaktandi, blaktandi strá. :Vér deyjum, ef þú ert ei ljós það og líf, :sem að lyftir oss duftinu frá. :Ó, vert þú hvern morgun vort ljúfasta líf, :vor leiðtogi í daganna þraut :og á kvöldin vor himneska hvíld og vor hlíf :og vor hertogi á þjóðlífsins braut. ::Íslands þúsund ár ::Íslands þúsund ár :verði gróandi þjóðlíf með þverrandi tár, :sem þroskast á guðsríkis braut. == Sjá einnig == *[[Íslenski fáninn]] *[[Skjaldarmerki Íslands]] == Tilvísanir == <references /> == Heimild == * ''Sögukaflar af sjálfum mér'' eftir Matthías Jochumsson. 1959. == Tenglar == {{commons|Lofsöngur|lofsöngnum}} * [http://handrit.is/is/manuscript/view/Lbs02-0627 Upprunalegt nótnahandrit Lofsöngsins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190824223825/https://handrit.is/is/manuscript/view/Lbs02-0627 |date=2019-08-24 }} * [http://www.althingi.is/lagas/nuna/1983007.html Lög um þjóðsöng Íslendinga] {{lög|24|8. mars|1983}}. og [http://www.althingi.is/altext/stjt/1998.082.html lög um breytingu á þeim (ásamt öðrum lögum)] ({{lög|82|16. júní|1998}}). * [http://althingi.is/dba-bin/ferill.pl?ltg=131&mnr=279 Tillaga til þingsályktunar um nýjan þjóðsöng,] útbýtt 8. nóvember 2004. * [http://forsaetisraduneyti.is/upplysingar/thjodsongurinn/Sagan/ Vefsíða Forsætisráðuneytisins um þjóðsönginn] þar sem farið er í sögu hans, sýndar eru [[nóta|nótur]] fyrir blandaðan kór, [[píanó]] og karlakór, auk þess sem hýstar eru þýðingar á fyrsta erindi ljóðsins yfir á fjölmörg [[tungumál]]. * [http://forsaetisraduneyti.is/upplysingar/thjodsongurinn/Sagan/nr/1631 Þjóðsöngur Íslendinga - formáli eftir Steingrím J. Þorsteinsson - 1957] * [http://forsaetisraduneyti.is/upplysingar/thjodsongurinn/Sagan/nr/505 Ágrip af sögu þjóðsöngsins eftir Birgi Thorlacius - 1991] * [http://www.musik.is/Lof/lof-isl.html „Ó, Guð vors lands“ - Þjóðsöngur Íslendinga“] inniheldur m.a. sönginn [http://www.musik.is/Lof/Hljod/thodvocal.mp3 í flutningi blandaðs kórs] og [http://www.musik.is/Lof/Hljod/thjodvocal2.mp3 blandaðs kórs ásamt hljómsveit]. ;Greinar um lofsöngin * [http://www.vantru.net/2004/10/31/00.00/ ''Land vors guðs? - Saga lofsöngsins''; af Vantru.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050512100256/http://www.vantru.net/2004/10/31/00.00/ |date=2005-05-12 }}. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2741082 ''Nú vantar þjóðsönginn''; grein eftir Halldór Laxness, birtist í Þjóðviljanum 1944] * [https://timarit.is/files/16568651 „Ætti medalíu skilið“; grein í Morgunblaðinu 1972] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407223414/https://timarit.is/files/16568651 |date=2022-04-07 }} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Íslensk tónlist]] [[Flokkur:Sálmar]] [[Flokkur:Þjóðartákn Íslands]] [[Flokkur:Þjóðsöngvar]] gj0nrc7fmyauj3s0ictk0csl1ujpcs1 0 793 1964447 1946668 2026-05-26T21:36:46Z Berserkur 10188 1964447 wikitext text/x-wiki {{Sveitarfélagstafla | nafn = Hafnarfjarðarkaupstaður | nafn_í_eignarfalli = Hafnarfjarðarkaupstaðar | mynd = HafnarfjörðurHarbourView.JPG | mynd_texti = | skjaldarmerki = Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png | kort = Hafnarfjarðarkaupstaður frá 1937 kort.png | hnit = {{hnit|64|04|07|N|21|57|25|W|display=inline|region:IS_type:city}} | kjördæmi = [[Suðvesturkjördæmi]] | þéttbýli = Hafnarfjörður | sveitarstjóri_titill = [[Bæjarstjóri]] | sveitarstjóri = [[Þórður Þórarinsson]] | póstnúmer = 220, 221, 222 | sveitarfélagsnúmer = 1400 | vefsíða = {{URL|hafnarfjordur.is}} }} '''Hafnarfjörður''' {{efn|{{IPAc-is|framb|h|a|p|n|a|r|f|j|œ|r|ð|ʏ|r}} eða {{IPA-is|h|a|p|n|a|f|j|œ|r|ð|ʏ|r}}}} er bær á [[Höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðinu]]. Þar bjuggu tæp 32.777 manns 1. mars árið [[2025]] og hefur bærinn vaxið gríðarlega á síðustu árum og áratugum líkt og önnur [[Sveitarfélög á Íslandi|sveitarfélög]] á höfuðborgarsvæðinu hafa gert. Höfnin sem bærinn er kenndur við var ein stærsta verslunarhöfn landsins allt frá 16. öld og mikil útgerð hefur verið stunduð þaðan í sögunni. Á 18. öld var rætt um að gera Hafnarfjörð að höfuðstað Íslands, en slæm samgönguskilyrði þangað, lítil [[Mór|mótekja]] og lítið undirlendi urðu helstu ástæður þess að [[Reykjavík]] varð ofan á í valinu. Hafnarfjörður heyrði undir [[Álftaneshreppur (Gullbringusýslu)|Álftaneshrepp]] framan af en eftir skiptingu hans árið [[1878]] varð bærinn hluti hins nýmyndaða [[Garðahreppur|Garðahrepps]]. Hinn [[1. júní]] [[1908]] fékk Hafnarfjörður kaupstaðarréttindi og varð þá að sjálfstæðu bæjarfélagi. Íbúar voru þá orðnir 1469 talsins. Skammt vestan Hafnarfjarðarbæjar er [[Straumsvík]] þar sem [[Alcan á Íslandi]] rekur [[Álverið í Straumsvík|álver]]. [[Mynd:Hafnarfjardarkirkja.jpg|thumb|250px|Hafnarfjarðarkirkja]] == Sagan == === Upphaf byggðar og verslunar === Hafnarfjörður var í landnámi Ásbjarnar Özurarsonar, bróðursonar Ingólfs Arnarsonar. Hafnarfjörður er fyrst nefndur í Hauksbók [[Landnámabók|Landnámu]], þar sem segir frá brottför [[Hrafna-Flóki Vilgerðarson|Hrafna-Flóka]] og samferðamanna hans frá Íslandi. Frá upphafi landnáms á Íslandi og fram til upphafs 15. aldar kemur staðurinn annars lítið sem ekkert við sögu.<br /> Vegna góðra hafnarskilyrða frá náttúrunnar hendi varð Hafnarfjörður ein helsta verslunar- og fiskveiðihöfn landsins frá og með upphafi 15. aldar, eftir því sem skreið tók við af [[Vaðmál|vaðmál]] sem eftirsóttasta útflutningsvara Íslendinga. Í upphafi 15. aldar hófu Englendingar fiskveiðar og verslun við Ísland. Árið 1413 kom fyrsta enska kaupskipið að landi sem sögur fara af við Hafnarfjörð. Íslendingar tóku ensku kaupmönnunum vel, en Danakonungur reyndi að koma í veg fyrir verslun Englendinga við Ísland og þess vegna kom oft til átaka milli Englendinga og sendimanna Danakonungs. Eftir því sem árin liðu urðu Englendingarnir ekki eins vel liðnir vegna yfirgangs. Einnig áttu þeir til að ræna skreið frá Íslendingum.<br /> Um 1468 hófu þýskir [[Hansasambandið|Hansakaupmenn]] siglingar til Íslands frá Bergen í Noregi. Næstu tvo áratugina var hörð samkeppni á milli Englendinga og Hansakaupmanna, sem leiddist oft út í slagsmál og bardaga. Þýsku kaupmennirnir höfðu betur að lokum. Þeir gátu boðið ódýrari og fjölbreyttari vöru heldur en Englendingarnir. Á 16. öld var Hafnarfjörður orðinn aðalhöfn Hamborgarmanna á Íslandi. Um miðja öldina reyndu Danakonungar enn að koma í veg fyrir verslun Þjóðverja á Íslandi og koma versluninni í hendur danskra kaupmanna. Árið 1602 gaf [[Kristján IV|Kristján 4. Danakonungur]] út tilskipun um [[Einokunarverslunin|einokunarverslun]] og þar með varð úti um verslunarsamband milli Íslands og Þýskalands.<br /> Á fyrri hluta einokunartímabilsins var Hafnarfjörður helsti verslunarstaður á Íslandi. Frá 1602-1774 var verslunin í höndum danskra kaupmanna og verslunarfélaga, en árið 1774 tók konungurinn við versluninni. Árið 1787 voru eignir konungsverslunarinnar seldar starfsmönnum hennar. Þá myndaðist vísir að samkeppni í verslunarrekstri þegar lausakaupmenn fóru að keppa við arftaka konungsverslunarinnar. Ekkert varð þó meira úr þessari samkeppni, þar sem dönsku kaupmennirnir höfðu yfirhöndina. Árið 1795 kærðu bændur dönsku kaupmennina fyrir of hátt verð á innfluttum vörum og kröfðust þess að verslun yrði gefin algerlega frjáls.<br /> Árið 1794 keypti [[Bjarni Sívertsen]] verslunarhús konungsverslunarinnar. Hann gerðist brátt umsvifamikill kaupmaður og útgerðarmaður. Hann keypti gamlar bújarðir í landi Hafnarfjarðar og kom upp skipasmíðastöð. Bjarni varð einn af fyrstu Íslendingunum til að fá verslunarleyfi eftir að danska einokunarverslunin var lögð niður. Vegna umsvifa sinna í Hafnarfirði hefur hann oft verið nefndur faðir Hafnarfjarðar.<br /> Frá árinu 1787 til 1908 voru flestir kaupmenn í Hafnarfirði danskir. Einn norskur kaupmaður var þar, Hans Wingaard Friis frá Álasundi í Noregi og hann búsettist í Hafnarfirði. Í upphafi tuttugustu aldar fór íslenskum kaupmönnum hins vegar að fjölga, en þeim dönsku fór fækkandi að sama skapi.<ref>Ásgeir Guðmundsson. Bls. 9-23</ref> Fyrsta almenningsrafveitan á Íslandi var sett upp [[12. desember]] [[1904]] í Hafnarfirði af [[Jóhannes Reykdal|Jóhannesi Reykdal]], veitan liggur í gegnum Hamarskotslæk. Hann er líka einn mesti gufustaður landsins. === Kaupstaðarréttindi === Upphaflega var Hafnarfjörður hluti af [[Álftaneshreppur (Gullbringusýslu)|Álftaneshreppi]]. Hafnarfjörður hafði þá sérstöðu miðað við aðra staði í hreppnum að aðalatvinnuvegur þar var sjávarútvegur, en ekki landbúnaður. Vegna þessarar sérstöðu var vilji til þess að gera Hafnarfjörð að sérstöku sveitarfélagi og kom hugmyndin fyrst fram opinberlega árið 1876.<br /> Árið 1878 var haldinn hreppsnefndarfundur í Álftaneshreppi, þar sem samþykkt var að skipta hreppnum í þrennt: Álftaneshrepp, [[Garðahreppur|Garðahrepp]] og Hafnarfjörð. Gengi það ekki var ákveðið að hreppnum yrði skipt í tvennt: [[Bessastaðahreppur|Bessastaðahrepp]] og Garðahrepp. Seinni tillagan var samþykkt og varð Hafnarfjörður því hluti af Garðahreppi.<br /> Aftur var reynt að fá [[Kaupstaður|kaupstaðarréttindi]] árið 1890. Á fundi hreppsnefndar Garðahrepps í júní það ár var kosin nefnd til að ræða um kaupstaðarréttindi Hafnarfjarðar. Nefndin hélt fund 27. febrúar 1891, þar sem kosið var um skiptingu hreppsins, en meirihluti fundarmanna var andvígur skiptingunni. Var málið því látið niður falla og lá það niðri næstu árin vegna erfiðra tíma í Hafnarfirði.<br /> Næst var hreyft við málinu árið 1903. Í mars það ár komu nokkrir íbúar í Hafnarfirði því til leiðar að [[Frumvarp|frumvarp]] var lagt fram á [[Alþingi]] til laga um kaupstaðarréttindi Hafnarfjarðar. Í frumvarpinu var m.a. gert ráð fyrir því að bæjarfógetinn í Hafnarfirði yrði jafnframt bæjarstjóri og laun hans yrðu greidd úr landssjóði. Frumvarpið var fellt í atkvæðagreiðslu á Alþingi. Það var lagt fram aftur á Alþingi árið 1905, en aftur fellt í atkvæðagreiðslu. Hins vegar afgreiddi Alþingi frumvörp sem gáfu kauptúnum meiri sjálfstjórn en áður, en þau gengu ekki nógu langt til að Hafnfirðingar yrðu ánægðir.<br /> Enn var því komið til leiðar að frumvarp um kaupstaðarréttindi Hafnarfjarðar var lagt fyrir Alþingi, nú árið 1907. Meðal breytinga frá fyrra frumvarpinu var sú að nú var gert ráð fyrir því að bæjarstjóri fengi greidd laun úr bæjarsjóði en ekki landssjóði. Þetta frumvarp var samþykkt sem [[Lög|lög]] nr. 75, 22. nóvember 1907 og tóku lögin gildi [[1. júní]] [[1908]]. Hafnarfjörður varð þar með fimmta bæjarfélagið á Íslandi sem fékk kaupstaðarréttindi.<ref>Ásgeir Guðmundsson. Bls. 39-52</ref> == Bæjarstjórn == {| class="wikitable" align=right ! Listi ! ! Kjörnir bæjarfulltrúar |- | style="text-align:center" | B | style="background-color:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}} | | [[Valdimar Víðisson]] |- | style="text-align:center" | B | style="background-color:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}} | | [[Margrét Vala Marteinsdóttir]] |- | style="text-align:center" | C | style="background-color:{{flokkslitur|Viðreisn}} | | Jón Ingi Hákonarson |- | style="text-align:center" | D | style="background-color:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}} | | [[Rósa Guðbjartsdóttir]] |- | style="text-align:center" | D | style="background-color:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}} | | Orri Björnsson |- | style="text-align:center" | D | style="background-color:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}} | | Kristinn Andersen |- | style="text-align:center" | D | style="background-color:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}} | | Kristín Thoroddsen |- | style="text-align:center" | S | style="background-color:{{flokkslitur|Samfylkingin}} | | [[Guðmundur Árni Stefánsson]] |- | style="text-align:center" | S | style="background-color:{{flokkslitur|Samfylkingin}} | | Sigrún Sverrisdóttir |- | style="text-align:center" | S | style="background-color:{{flokkslitur|Samfylkingin}} | | Árni Rúnar Þorvaldsson |- | style="text-align:center" | S | style="background-color:{{flokkslitur|Samfylkingin}} | | Hildur Rós Guðbjargardóttir |- |} {{aðalgrein|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} Í bæjarstjórn Hafnarfjarðar eru ellefu bæjarfulltrúar. Kosningar til bæjarstjórnar fóru síðast fram [[26. maí]] [[2018]]. Bæjarstjóri er [[Valdimar Víðisson]], formaður borgarráðs er [[Valdimar Víðisson|Rósa Guðbjartsdóttir]] og forseti bæjarstjórnar er [[Kristinn Andersen]]. == Gaflarar == Orðið ''Gaflari'' hefur verið notað um Hafnfirðinga um árabil. Upphaf orðsins má rekja til kreppuáranna milli heimsstyrjaldanna, þegar [[Atvinnuleysi|atvinnuleysi]] var mikið. Var orðið þá notað um [[Sjómaður|sjómenn]] og [[Verkamaður|verkamenn]] í Hafnarfirði sem biðu undir húsgöflum í von um að fá vinnu.<ref>{{Vísindavefurinn|52339|Af hverju eru Hafnfirðingar stundum kallaðir Gaflarar?}}</ref> Skilgreining orðsins hefur verið nokkuð á reiki undanfarin ár. Í hugum margra eru Gaflarar aðeins þeir sem eru bæði fæddir og uppaldir í Hafnarfirði.<ref>[http://timarit.is/files/9625790.pdf#navpanes=1&view=FitH Innfæddir eru kallaðir Gaflarar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Fréttablaðið - Hafnarfjörður 100 ára. 19. júní 2008. (Bls.8).</ref> (Samkvæmt þeirri skilgreiningu hefur alvöru Göflurum farið fækkandi á undanförnum áratugum, þar sem [[Fæðingardeild|fæðingardeild]] hefur ekki verið starfrækt í Hafnarfirði síðan í [[Júní|júní]] [[1976]]).<ref>[http://timarit.is/files/18011867.pdf#navpanes=1&view=FitH Sólvangur í Hafnarfirði 40 ára]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Morgunblaðið, 22. október 1993. (Bls. 19)</ref> Öðrum finnst nóg að menn búi í Hafnarfirði eða hafi einhverntíma búið þar til að geta talist Gaflarar.<ref>[http://timarit.is/files/9682126.pdf#navpanes=1&view=FitH Auglýsa eftir ungum mönnum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Fréttablaðið, 13. september 2008 (Bls. 38).</ref> Vorið [[1993]] hófst framleiðsla á Gaflarabrúðum í Hafnarfirði. Brúðan var hönnuð af Katrínu Þorvaldsdóttur og átti að tákna hinn eina sanna Gaflara.<ref>[http://timarit.is/files/11363472.pdf#navpanes=1&view=FitH Gaflarinn - Hinn sanni Hafnfirðingur]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Vikublaðið - Hafnarfjörður. 21. maí 1993. (Bls. 6).</ref> Nú eru brúðurnar ófáanlegar.<ref>[http://timarit.is/files/9625790.pdf#navpanes=1&view=FitH Innfæddir eru kallaðir Gaflarar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Fréttablaðið - Hafnarfjörður 100 ára. 19. júní 2008. (Bls.8).</ref> == Vinabæir == *[[Mynd:Flag of Denmark.svg|20px]] [[Frederiksberg]] *[[Mynd:Flag of Estonia.svg|20px]] [[Tartu]] *[[Mynd:Flag of Finland.svg|20px]] [[Hämeenlinna]] *[[Mynd:Flag of Greenland.svg|20px]] [[Ilulissat]] *[[Mynd:Flag of Iceland.svg|20px]] [[Akureyri]] *[[Mynd:Flag of Norway.svg|20px]] [[Bærum]] *[[Mynd:Flag of Sweden.svg|20px]] [[Uppsalir|Uppsala]] *[[Mynd:Flag of Germany.svg|20px]] [[Cuxhaven]] *[[Mynd:Flag of the Faroe Islands.svg|20px]] [[Sveitarfélagið Tvøroyri|Tvøroyri]] *[[Mynd:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] [[Baoding]]<ref>Upplýsingar af [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060214135825/www.hafnarfjordur.is/um_hafnarfjord/vinabaeir/ heimasíðu Hafnarfjarðarbæjar]</ref> == Skólar == Í Hafnarfirði eru reknir sautján leikskólar, átta grunnskólar, tveir framhaldsskólar og einn tónlistarskóli. Í miðstöð símenntunar fer auk þess fram starfsemi Námsflokka Hafnarfjarðar. === Leikskólar === Arnarberg, Álfaberg, Álfasteinn, Bjarkavellir, Hamravellir, Hjalli, Hlíðarberg, Hlíðarendi, Hraunvallaskóli, Hvammur, Hörðuvellir, Norðurberg, Smáralundur/Kató, Stekkjarás, Tjarnarás, Vesturkot og Víðivellir. === Grunnskólar === [[Áslandsskóli]], Engidalsskóli, [[Hraunvallaskóli]], [[Hvaleyrarskóli]], [[Lækjarskóli]], [[Setbergsskóli]], [[Víðistaðaskóli]], [[Öldutúnsskóli]], og [[Skarðshlíðarskóli]]. === Framhaldsskólar === [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]], [[Tækniskólinn]] === Tónlistarskóli === [[Tónlistarskóli Hafnarfjarðar]] með lúðrasveit. (stofnaður í September, 1950) [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060214144028/www.hafnarfjordur.is/tonlistarskoli/] == Íþróttafélög == [[Badmintonfélag Hafnarfjarðar]], [[Fimleikafélagið Björk]], [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]], [[Golfklúbburinn Keilir]], [[Siglingaklúbburinn Þytur]], [[Knattspyrnufélagið Haukar]], Skotíþróttafélag Hafnarfjarðar, Sundfélag Hafnarfjarðar og Fjörður Íþróttafélag fatlaðara. == Athugasemdir == {{notelist}} == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * Ásgeir Guðmundsson. ''Saga Hafnarfjarðar 1908-1983'' - Fyrsta bindi. Skuggsjá - Bókabúð Olivers Steins SF, 1983. == Tenglar == * [https://www.hafnarfjordur.is/ Vefsíða Hafnarfjarðar] * [http://www.mbl.is/frettir/innlent/2014/03/16/sakar_baejaryfirvold_um_leyndarhyggju/ Sakar bæjaryfirvöld í Hafnarfirði um leyndarhyggju] * [https://timarit.is/page/4885626?iabr=on#page/n4/mode/1up/search/%22Bjarni%20s%C3%ADvertsen%22%20%20%22bjarni%20riddari%22 Hafnarfjörður&ndash;útgerðarbær;] Sigurður Pétursson, Ægir ágúst 1986, bls. 450&ndash;490. {{commonscat|Hafnarfjörður|Hafnarfirði}} {{Sveitarfélög Íslands}} {{SSH}} {{Borgir og bæir á Íslandi}} [[Flokkur:Hafnarfjörður| ]] [[Flokkur:Þéttbýlisstaðir Íslands]] dzxxwy35ov3xvhtpkqpyick76qxlyqd 0 1015 1964450 1848114 2026-05-26T21:46:45Z Akigka 183 1964450 wikitext text/x-wiki {{Aðgreiningartengill1|kvikmyndina [[Hlemmur (kvikmynd)|Hlemmur]]}} [[Mynd:Hlemmur_bus_terminl_2013-09-18_20-45.jpg|thumb|right|Hlemmur meðan hann var enn skiptistöð Strætó 2013.]] '''Hlemmur''' er yfirbyggt [[torg]] sem stendur efst á [[Hverfisgata|Hverfisgötu]], gegnt aðallögreglustöð borgarinnar. Þar er nú [[mathöll]]in Hlemmur - Mathöll. Nafnið Hlemmur vísar til brúarstubbs sem þar var yfir lækinn Rauðará, sem [[Rauðarárstígur]] í Reykjavík er kenndur við. Komið var upp vatnsþró á Hlemmtorgi,<ref>''Morgunblaðið'', 23. október 1958, bls. 20.</ref> til að brynna hestum, skömmu eftir stofnun [[Vatnsveita Reykjavíkur|Vatnsveitu Reykjavíkur]]. Árið [[2005]] var höggmyndin „Klyfjahesturinn“ eftir [[Sigurjón Ólafsson]], sem stóð áður við [[Sogamýri]], sett niður rétt við Hlemm til minnis um þetta. Á fyrri hluta tuttugustu aldar stóð [[Gasstöð Reykjavíkur]] við Hlemm. Hana hefur [[Megas]] sungið um. Einnig kemur Gasstöðin við sögu í skáldsögu [[Arnaldur Indriðason|Arnaldar Indriðasonar]], ''Grafarþögn''. Þar sem torgið er nú stóðu meðal annars bensínstöð og leigubílastöð Hreyfils áður en núverandi bygging var reist. Árið 1978 var byggingin á Hlemmi reist sem ein af aðalskiptistöðvum [[Strætisvagnar Reykjavíkur|Strætisvagna Reykjavíkur]] eftir teikningu [[Gunnar Hansson (arkitekt)|Gunnars Hanssonar]] arkitekts. Þar voru mörg þjónustufyrirtæki til húsa: sjoppa, bakarí og ljósmyndastofa meðal annars; auk afgreiðslu Strætisvagna Reykjavíkur. Skiptistöðin var um árabil eins konar afdrep útigangsfólks í Reykjavík. Kvikmyndin ''[[Hlemmur (kvikmynd)|Hlemmur]]'' frá 2003 fjallar um það. Frá 1980-1984 var Hlemmur auk þess ein aðalfélagsmiðstöð ungra upprennandi [[pönk]]ara sem komu saman á hverjum degi og héngu þar saman. Á þeim tíma var töluvert um afþreyingarstarfsemi í kringum Hlemm, svo sem skyndibitastaðir, spilasalir og vídeóleigur. Árið 2017 kom fram sú hugmynd að [[BSÍ]] tæki við af Hlemmi sem samgöngumiðstöð fyrir höfuðborgarsvæðið. Sama ár var Hlemmur - Mathöll opnuð þar eftir miklar endurbætur á húsnæðinu. Árið 2019 var kynnt nýtt deiliskipulag fyrir Hlemm og nærliggjandi svæði þar ákveðið var að stækka torgið austan við Hlemm (Hlemmtorg) og leiða umferð frá Suðurlandsbraut þar norðan við. <ref>[https://reykjavik.is/frettir/ny-asynd-og-hlutverk-fyrir-hlemmtorg Ný ásýnd og hlutverk fyrir Hlemmtorg] Reykjavík.is, skoðað 13. ágúst 2020</ref> Vorið 2024 hætti umferð Strætó um Hlemm vegna framkvæmda við nýtt Hlemmtorg. Ætlunin er að innviðir fyrir [[Borgarlína|Borgarlínu]] komi norðan megin við torgið.<ref>{{cite web|url=https://straeto.is/skipuleggja-ferd/leidakerfisbreytingar-vegna-framkvaemda-vid-hlemm|title=Leiðakerfisbreytingar vegna framkvæmda við Hlemm|website=Strætó|date=7/2 2024}}</ref> == Tilvísanir og heimildir == {{reflist}} {{Stubbur|Reykjavík}} [[Flokkur:Torg í Reykjavík]] [[Flokkur:Hlíðar]] mxs7dcfgb2razigmyck9dkyj1s2a7u3 0 1676 1964434 1945937 2026-05-26T16:19:11Z Berserkur 10188 /* Atburðir */ 1964434 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1907]]|[[1908]]|[[1909]]|[[1910]]|[[1911]]|[[1912]]|[[1913]]| [[1891–1900]]|[[1901–1910]]|[[1911–1920]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1910''' ('''MCMX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) ==Ísland== ===Atburðir=== * [[1. janúar]] - [[Metrakerfið]] var innleitt á Íslandi. * [[22. janúar]] - Jarðskjálfti, einn sá öflugasti sem mælst hefur á Íslandi, 7,1 stig á Richter, en litlar skemmdir urðu. Miðjan var út af [[Öxarfjörður|Öxarfirði]]. * [[18. febrúar]] - 20 manns fórust í snjóflóði í [[Hnífsdalur|Hnífsdal]]. * [[1. mars]] - 4 fórust í [[snjóflóð]]i í [[Skálavík]]. * [[28. febrúar]] - Fjöldi báta skemmdist í ofsaveðri á suð-vesturhluta Íslands og talið víst að tíu manns á bát hefðu drukknað. * [[11. júní]] - [[Gasstöð Reykjavíkur]] tók til starfa. * [[1. september]] - Heilsuhælið á [[Vífilsstaðir|Vífilsstöðum]] opnaði undir stjórn Sigurðar Magnússonar yfirlæknis. * [[12. september]] - [[Íþróttasamband Reykjavíkur]] var stofnað. * Dagblaðið ''[[Vísir (dagblað)|Vísir]]'' hóf göngu sína. Var það fyrsta eiginlega dagblaðið á Íslandi. * [[Íþróttasamband Reykjavíkur]] var stofnað. * [[Eldgos]] varð vestur af Grímsvötnum um sumarið. * [[Ráðherrabústaðurinn]] var fluttur til Reykjavíkur frá Flateyri. '''Fædd''' * [[4. febrúar]] - [[Petrína K. Jakobsson]], bæjarfulltrúi í Reykjavík (d. [[1991]]). * [[7. maí]] -[[Sigurður Halldórsson]]. verslunarstjóri hjá ÁTVR, knattspyrnumaður og formaður Knattspyrnufélagsins Fram. * [[18. júlí]] - [[Eðvarð Sigurðsson]], íslenskur verkalýðsforingi. * [[20. júlí]] - [[Þórunn Elfa Magnúsdóttir]], rithöfundur. * [[13. ágúst]] - [[Jens Steindór Benediktsson]], guðfræðingur, blaðamaður, þýðandi og rithöfundur. * [[24. september]] - [[Gestur Guðfinnsson]], ljóðskáld og blaðamaður. * [[3. október]] - [[Jón Jónsson (jarðfræðingur)|Jón Jónsson]], jarðfræðingur. * [[4. október]] - [[Guðmundur Daníelsson]] rithöfundur, kennari og skólastjóri. * [[19. október]] - [[Benjamín H. J. Eiríksson]], íslenskur hagfræðingur. * [[2. nóvember]] [[Lúðvík Þorgeirsson]], kaupmaður, knattspyrnumaður og formaður Knattspyrnufélagsins Fram. * [[10. nóvember]] - [[Hallgrímur Hallgrímsson (f. 1910)|Hallgrímur Hallgrímsson]], verkalýðsleiðtogi. * [[29. desember]] - [[Gunnar Thoroddsen]], íslenskur lögfræðingur og forsætisráðherra (d. [[1983]]). '''Dáin''' * [[7. janúar]] - [[Lárus Sveinbjörnsson]], lögfræðingur, sýslumaður, háyfirdómari, alþingismaður og bankastjóri. * [[28. janúar]] - [[Einar Baldvin Guðmundsson]] frá Hraunum, hreppstjóri, alþingismaður og dannebrogsmaður (f. [[1841]]). * [[9. febrúar]] - [[Páll Melsteð]] sagnfræðingur, sýslumaður og alþingismaður. * [[22. nóvember]] - [[Jónas Jónassen]], landlæknir 1895 – 1906. Einnig forstöðumaður Læknaskólans, alþingismaður og sat í bæjarstjórn Reykjavíkur. ==Erlendis== === Atburðir === *[[8. janúar]] - [[Bútan]] varð verndarsvæði innan [[Breska heimsveldið|Breska heimsveldisins]]. * [[12. febrúar]] - 2000 kínverskir hermenn réða‚u‘st inn í [[Lhasa]] í Tíbet og 13. [[Dalai Lama]], trúarleiðtogi Tíbeta, flúði til Indlands. * [[19. febrúar]] - Knattspyrnuvöllurinn [[Old Trafford]] var tekinn í notkun. * [[20. febrúar]] - [[Boutros Gali]], fyrsti innfæddi [[forsætisráðherra]] [[Egyptaland]]s, var myrtur. * [[1. mars]] - [[Snjóflóð]] féll á farþegalest í [[Fossafjöll]]um í Washingtonfylki með þeim afleiðingum að 96 létust. * [[10. mars]] - [[Þrælahald]] varð ólöglegt í Kína. * [[18. mars]] - Kvikmyndin um [[Frankenstein]] kom út, álitin fyrsta hryllingsmyndin. * [[6. maí]] - [[Georg 5.]] tók við krúnunni í [[Bretland]]i eftir lát föður síns, [[Játvarður VII|Játvarðs 7.]] * [[5. júní]] - [[Roald Amundsen]] hélt frá Kristjaníu (Osló) til [[Suðurskautið|Suðurskautslandsins]]. 12 dögum síðar hélt [[Robert Falcon Scott]] í sama tilgangi frá [[Cardiff]]. * [[22. júlí]] - [[Zeppelin-loftfar]]ið flaug í fyrsta skiptið. * [[22. ágúst]] - [[Japan]] innlimaði [[Kórea|Kóreu]]. 7 dögum síðar var konungsveldið í Kóreu aflagt. * [[5. október]] - Fyrsta lýðveldið var stofnað í [[Portúgal]]. [[Emmanúel 2.]] [[konungur]] landsins flúði til [[England]]s. * [[7. nóvember]] - Fyrsta fraktflugið var farið milli Dayton og Columbus í [[Ohio]]. * [[20. nóvember]] - [[Mexíkóska byltingin]] hófst. * [[23. nóvember]] - Síðasta aftakan fór fram í Svíþjóð. * [[21. desember]] - Námuslysið í Westhoughton, [[Lancashire]], England. 344 námumenn fórust í sprengingu. Einn lifði af. == Fædd == * [[23. janúar]] - [[Django Reinhardt]], belgískur sígauni sem spilaði jazztónlist (d. [[1953]]). * [[5. febrúar]] - [[Francisco Varallo]], argentínskur knattspyrnumaður (d. [[2010]]). * [[10. febrúar]] - [[Dominique Pire]], belgískur prestur og friðarverðlaunarhafi Nóbels. * [[27. febrúar]] - [[Robert Buron]], franskur stjórnmálamaður (d. [[1973]]). * [[1. mars]] - [[David Niven]], enskur leikari og rithöfundur. * [[4. mars]] - [[Tancredo Neves]], brasilískur stjórnmálamaður. * [[23. mars]] - [[Akíra Kúrósava]], japanskur kvikmyndaleikstjóri (d. 1998). * [[28. mars]] - [[Ingiríður Danadrottning]] * [[15. apríl]] - [[Miguel Najdorf]], pólskur stórmeistari í skák. * [[12. maí]] - [[Dorothy Hodgkin]], breskur efnafræðingur. [[11. júní]] - [[Jacques Cousteau]], franskur sjóliðsforingi, kafari, rithöfundur og kvikmyndagerðarmaður. * [[27. júní]] - [[Pierre Joubert]], franskur bókaskreytingamaður (d. [[2002]]). * [[4. júlí]] - [[Gloria Stuart]], bandarísk leikkona (d. 2010). * [[10. júlí]] - [[Ne Win]], búrmískur stjórnmálamaður og herforingi (d. 2002). * [[15. júlí]] - [[Aleksandar Tirnanić]], júgóslavneskur knattspyrnumaður og -þjálfari (d. [[1992]]). * [[21. júlí]] - [[Viggo Kampmann]], danskur forsætisráðherra (d. [[1976]]). * [[26. ágúst]] - [[Móðir Teresa]], (d. [[1997]]). * [[1. október]] - [[Bonnie og Clyde|Bonnie Elizabeth Parker]], bandarískur glæpamaður * [[29. október]] - [[Alfred Jules Ayer]], breskur heimspekingur (d. [[1989]]). * [[29. október]] - [[Hermann Lindemann]], þýskur knattspyrnumaður og þjálfari Knattspyrnufélagsins Fram. * [[1. nóvember]] - [[Magda Gerber]], bandarískur uppeldisfræðingur * [[29. desember]] - [[Ronald Coase]], breskur hagfræðingur og nóbelsverðlaunahafi. * [[30. desember]] - [[Paul Bowles]], bandarískur rithöfundur (d. [[1999]]). == Dáin == * [[21. apríl]] - [[Mark Twain]], bandarískur rithöfundur (f. [[1835]]). * [[26. apríl]] - [[Bjørnstjerne Bjørnson]] * [[6. maí]] - [[Játvarður 7. Bretlandskonungur]] * [[27. maí]] - [[Robert Koch]], þýskur örverufræðingur (f. [[1843]]). * [[26. ágúst]] - [[William James]], bandarískur heimspekingur (f. [[1842]]). * [[30. október]] - [[Henri Dunant]], svissneskur athafnamaður, mannvinur og aðgerðasinni. * [[20. nóvember]] - [[Lev Tolstoj]], rússneskur rithöfundur (f. [[1828]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Johannes Diderik van der Waals]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Otto Wallach|Otto]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Albrecht Kossel]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Paul Johann Ludwig Heyse]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Alþjóðafriðarskrifstofan]] [[Flokkur:1910]] liuw7lt1eznmyau2igcqh6b3wyutxyv 14 1807 1964461 1422910 2026-05-27T07:10:27Z MyraMidnight 41218 Bætti við flokkur:spil 1964461 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|Board games}} [[Flokkur:Leikir]] [[Flokkur:Spil]] ijloxzd5d5emewpslfeoj9npm119k1i 0 2163 1964402 1958236 2026-05-26T13:52:54Z Akigka 183 /* Tenglar */ 1964402 wikitext text/x-wiki '''Þjóðfundurinn 1851''' var afdrifaríkur atburður í [[sjálfstæðisbarátta Íslendinga|sjálfstæðisbaráttu Íslendinga]]. Kallað hafði verið til fundarins í stað reglulegs [[Alþingi]]s, sem hafði verið endurreist sex árum áður. Fundurinn var haldinn á sal [[Lærði skólinn|Lærða skólans]] í [[Reykjavík]] þann [[9. ágúst]] [[1851]], en kosið hafði verið til fundarins sumarið áður. Á fundinum átti að taka fyrir mál er vörðuðu stjórnskipun [[Ísland]]s eftir afnám [[einveldi]]s í [[Danmörk]]u 1848. Til umræðu var [[lagafrumvarp]] dönsku stjórnarinnar sem fól í sér að Ísland yrði innlimað í Danmörku, landið hefði sömu lög og reglur og Danmörk, Alþingi yrði [[amt]]ráð, en Íslendingar fengju sex fulltrúa á [[þing Danmerkur|danska þinginu]]. Þetta var í andstöðu við ályktanir [[Þingvallafundur|Þingvallafundar]] sumarið áður þar sem fundarmenn lýstu þeirri ósk að Ísland yrði sambandsland Danmerkur en ekki hluti hennar.<ref>{{cite journal|url=http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300037&lang=0|journal=Undirbúningsblað undir Þjóðfundinn að sumri 1851|title=Þingvallafundurinn|year=1850|archive-date=2007-10-29|access-date=2008-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071029192712/http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300037&lang=0|url-status=dead}}</ref> Frumvarpið var áður tekið fyrir í stjórnlaganefnd sem ræddi það í tvær vikur. Þjóðkjörnu fulltrúarnir voru andvígir frumvarpinu þar sem réttindi Íslendinga væru nær engin og lítið tillit tekið til óska þeirra. Nefndin samdi því annað frumvarp að undirlagi [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]]. [[Jørgen Ditlev Trampe|Trampe]] sá fram á að þjóðkjörnu fulltrúarnir myndu fella stjórnarfrumvarpið og sleit því fundinum strax, áður en til atkvæðagreiðslu kæmi. Mótmælti Jón Sigurðsson þá í nafni konungs og þjóðarinnar því ranglæti sem haft væri í frammi. Flestir íslensku fulltrúarnir risu þá úr sætum og sögðu hin fleygu orð, sem síðan eru oft kennd við Jón: „Vér mótmælum allir.“<ref>{{cite web|url=https://www.skjaladagur.is/2005/001_02.html|website=Skjaladagur.is|date=12. nóvember 2005|title=Vér mótmælum allir: Mynd af lokasíðu fundargerðar þjóðfundarins}}</ref> Í tengslum við [[Lýðveldishátíðin 1944|Lýðveldishátíðina]] á Þingvöllum sumarið 1944 var ákveðið að fá [[Gunnlaugur Blöndal|Gunnlaug Blöndal]] til að gera stórt sögulegt málverk af þjóðfundinum. Fullklárað málverkið var hengt upp í anddyri [[Alþingishúsið|Alþingishússins]] árið 1956. == Orðaskipti á fundinum== Þann 8. ágúst boðaði þingforseti, [[Páll Melsteð (amtmaður)|Páll Melsteð]], til fundar um hádegi daginn eftir, en þá mundi stiftamtmaður bera fram erindi nokkurt við fundarmenn. Fundur þessi, sem varð einn hinn sögulegasti í þingsögu Íslendinga, hófst á tilsettum tíma. Tók Trampe þá til máls og var allþungorður í garð fundarmanna og þó einkum stjórnlaganefndarinnar. Kvað hann málum nú í óvænt efni komið, en tilgangslaust væri að halda slíku áfram og myndi hann því slíta fundinum þá þegar. Trampe: „Og lýsi ég því yfir, í nafni konungs...“ Jón Sigurðsson greip þá fram í: „Má ég biðja mér hljóðs, til að forsvara aðgerðir nefndarinnar og þingsins?“ Páll Melsteð: „Nei.“ Trampe: „...að fundinum er slitið“. Jón: „Þá mótmæli ég þessari aðferð...“ Um leið og Trampe og Páll Melsteð þingforseti viku frá sætum sínum, mælti Trampe: „Ég vona, að þingmenn hafi heyrt, að ég hef slitið fundinum í nafni konungs.“ Jón: „Og ég mótmæli í nafni konungs og þjóðarinnar þessari aðferð, og ég áskil þinginu rétt til þess að klaga til konungs vors yfir lögleysu þeirri, sem hér er höfð í frammi.“ Þá risu þingmenn upp og mæltu nálega í einu hljóði: „Vér mótmælum allir.“ Þannig lauk þjóðfundinum. <ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/page/3279751|journal=Lesbók Morgunblaðsins|year=1951|author=Þorkell Jóhannesson|volume=26|number=28|title=Þjóðfundurinn 1851|pages=357-361}}</ref> == Þjóðfundarmenn == * Sr. [[Árni Böðvarsson (f. 1818)|Árni Böðvarsson]] sat þjóðfundinn fyrir [[Snæfellsnessýsla|Snæfellsnessýslu]] ásamt [[Páll Melsteð (sagnfræðingur)|Páli Melsteð]] sem þá var settur sýslumaður á Snæfellsnesi sem var kjörinn á þing fyrir sömu sýslu 1858–64. Faðir Páls, Páll Melsteð amtmaður Vesturamts var konungkjörinn þingmaður 1847, 1849 og á þjóðfundinum. *[[Ásgeir Einarsson]] bóndi í [[Kollafjarðarnes]]i var þingmaður Strandamanna frá 1845–65 og sat þjóðfundinn fyrir [[Strandasýsla|Strandasýslu]]. Auk Ásgeirs sat sr. [[Þórarinn Kristjánsson í Vatnsfirði|Þórarinn Kristjánsson]], þá prestur á Stað í Hrútafirði, þjóðfundinn fyrir Strandasýslu. *Nafnarnir [[Björn Halldórsson (f. 1823)|Björn Halldórsson]], þá heimiliskennari í [[Laufás (Grýtubakkahreppi)|Laufás]]i, og [[Björn Jónsson (f. 1802)|Björn Jónsson]] verslunarstjóri á [[Akureyri]], sátu þjóðfundinn fyrir [[Norður-Þingeyjarsýsla|Norður-Þingeyjarsýslu]]. *[[Brynjólfur Benedictsen (f. 1807)|Brynjólfur Benedictsen]] í Flatey var þjóðfundarmaður [[Barðastrandarsýsla|Barðastrandarsýslu]]. Auk Brynjólfs sat sr. [[Ólafur Johnsen (f. 1809)|Ólafur Johnsen]] prestur á Stað á Reykjanesi, þjóðfundinn fyrir Barðarstrandarsýslu. *Bræðurnir [[Eggert Briem|Eggert]], Jóhann og [[Ólafur Briem (f. 1808)|Ólafur Briem]] sátu þjóðfundinn. Eggert og Ólafur fyrir [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjarðarsýslu]], en Jóhann fyrir [[Árnessýsla|Árnesinga]] ásamt [[Gísli Magnússon (f. 1816)|Gísla Magnússyni]] kennara við Lærða skólann. *[[Stefán Jónsson (f. 1802)|Stefán Jónsson]] bóndi á Syðri-Reistará 1823–56, var þjóðfundarmaður [[Skagafjarðarsýsla|Skagfirðinga]]. *[[Guðmundur Brandsson]] bóndi í Landakoti á Vatnsleysuströnd var þingmaður [[Gullbringu- og Kjósarsýsla|Gullbringu- og Kjósarsýslu]] 1849–61 og sat sem slíkur á þjóðfundinum ásamt [[Jens Sigurðsson|Jens Sigurðssyni]] kennara við Lærða skólann, bróður Jóns forseta, sem sat þjóðfundinn fyrir [[Ísafjarðarsýsla|Ísafjarðarsýslu]]. Auk Jóns sat sr. [[Lárus M. Johnsen|Lárus M. Johnsen]] prestur í Holti í Önundarfirði þjóðfundinn fyrir Ísfirðinga. *Tengdafaðir Lárusar, [[Þorvaldur Sívertsen (f. 1798)|Þorvaldur Sívertsen]] í [[Hrappsey]], var þingmaður [[Dalasýsla|Dalamanna]] frá 1845 til og með þjóðfundinum 1851. Ásamt Þorvaldi sat sr. [[Guðmundur Einarsson (f. 1816)|Guðmundur Einarsson]] prestur í Kvennabrekku, þjóðfundinn fyrir Dalamenn. *[[Guttormur Vigfússon (f. 1804)|Guttormur Vigfússon]] bóndi á Arnheiðarstöðum var þingmaður [[Norður-Múlasýsla|Norður-Múlasýslu]] frá 1847. Auk Guttorms sat [[Sigurður Gunnarsson (f. 1812)|Sigurður Gunnarsson]], prestur á Desjamýri, þjóðfundinn fyrir Norðmýlinga. *Sr. [[Hallgrímur Jónsson (f.1811)|Hallgrímur Jónsson]] prestur að Hólmum í Reyðarfirði var þjóðfundarmaður [[Suður-Múlasýsla|Suður-Múlasýslu]]. *Sr. [[Sveinbjörn Hallgrímsson (f. 1814)|Sveinbjörn Hallgrímsson]] ritstjóri Þjóðólfs var þjóðfundarmaður [[Borgarfjarðarsýsla|Borgfirðinga]] ásamt sr. [[Hannes Stephensen|Hannesi Stephensen]], prófasti Borgarfjarðarprófastsdæmis. *Bróðir Hannesar, [[Magnús Stephensen (f. 1797)|Magnús]], sýslumaður [[Rangárvallasýsla|Rangárvallasýslu]], var þjóðfundarmaður sýslunnar ásamt [[Páll Sigurðsson (f. 1808)|Páli Sigurðssyni]] bónda í Árkvörn í [[Fljótshlíð]]. *Sr. [[Jakob Guðmundsson (f.1817)|Jakob Guðmundsson]] prestur á Kálfatjörn var þjóðfundarmaður [[Reykjavík]]ur ásamt [[Kristján Kristjánsson (f.1806)|Kristjáni Kristjánssyni]] (''Chr. Christiansson'') land- og bæjarfógeta sem hafði áður verið konungskjörinn. *[[Jón Guðmundsson (f. 1807)|Jón Guðmundsson]], settur sýslumaður [[Skaftafellssýsla|Skaftafellssýslu]], var fulltrúi [[Vestur-Skaftafellssýsla|vesturhlutans]] 1858–69. Hinn þjóðfundarmaður sýslunnar var sr. [[Páll Pálsson (f. 1797)|Páll Pálsson]] í Hörgsdal. *[[Jón Jónsson (f. 1804)|Jón Jónsson]] bóndi á Munkaþverá, var þjóðfundarmaður [[Suður-Þingeyjarsýsla|Suður-Þingeyjarsýslu]] ásamt [[Jón Jónsson (f. 1816)|Jóni Jónssyni]] bónda á Grænavatni. *[[Jón Sigurðsson (f. 1808)|Jón Sigurðsson]], bóndi í Tandraseli var fulltrúi [[Mýrasýsla|Mýrasýslu]] ásamt [[Magnús Gíslason (f. 1814)|Magnúsi Gíslasyni]] er hafði verið settur sýslumaður þar árið áður. *[[Jósep Skaftason|Jósep Skaftason]] læknir var þjóðfundarmaður [[Húnaþing|Húnvetninga]] ásamt sr. [[Sveinn Níelsson|Sveini Níelssyni]] presti á [[Staðarstaður|Staðarstað]]. *[[Magnús Austmann]] bóndi í Nýjabæ var þjóðfundarmaður Vestmannaeyja. Konungkjörnir voru þeir sr. [[Halldór Jónsson (f. 1810)|Halldór Jónsson]] prestur á Hofi í Vopnafirði, sr. [[Helgi G. Thordersen|Helgi Thordersen]] biskup (konungkjörinn 1845–65), sr. [[Pétur Pétursson (biskup)|Pétur Pétursson]] forstöðumaður Prestaskólans í Reykjavík, síðar biskup (konungkjörinn 1849–87), [[Þórður Jónassen (Stiftamtmaður)|Þórður Jónassen]], dómari (konungkjörinn 1845–59 og 1869–75), og [[Þórður Sveinbjörnsson]] háyfirdómari (konungkjörinn 1845–56). == Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://timarit.is/page/3281095 ''Niður með landshöfðingjann''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1953] * [https://timarit.is/page/3276693 ''Þegar Ísland var afvopnað''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1946] [[Flokkur:Sjálfstæðisbarátta Íslendinga]] [[Flokkur:1851]] 21hxlx0yypaf6r16c9vow6e7u9t9bl8 0 2438 1964445 1847922 2026-05-26T21:18:51Z Akigka 183 1964445 wikitext text/x-wiki {{dagatal|maí}} '''26. maí''' er 146. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (147. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 219 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1056]] - [[Ísleifur Gissurarson]] vígður [[biskup]] til [[Skálholt]]s, þá um fimmtugt. Hann var fyrsti íslenski biskupinn. * [[1381]] - [[Guttormur Ormsson]], faðir [[Loftur Guttormsson|Lofts Guttormssonar]], var veginn í [[Snóksdalur|Snóksdal]]. * [[1421]] - [[Mehmet 1.]] soldán dó og sonur hans [[Múrat 2.]] tók við. * [[1603]] - [[Áttatíu ára stríðið]]: Holland og Spánn áttust við í sjóorrustu við Sluis við strendur Belgíu. Hollendingar unnu stórsigur og hundruðir Spánverja týndu lífi. * [[1607]] - Um 200 indíánar réðust á [[Jamestown]] í Virginíu, drápu tvo landnema og særðu tíu. * [[1636]] - Soldáninn í [[Golkonda]] gekkst Mógúlkeisaranum [[Shah Jahan]] á hönd. * [[1637]] - Englendingar og frumbyggjabandamenn þeirra kveiktu í þorpi Pequot-frumbyggja við Mystic River í Massachusetts með þeim afleiðingum að 400-700 létust. * [[1652]] - [[Þriðja enska borgarastyrjöldin]]: [[Dunnottar-kastali]], síðasta vígi konungssina í Skotlandi, féll í hendur [[George Monck]]. * [[1670]] - [[Karl 2. Englandskonungur]] og [[Loðvík 14.]] Frakkakonungur gerðu með sér leynilegan friðarsamning þar sem Loðvík lofaði að greiða Karli 200.000 pund árlega en Karl á móti lofaði að létta á andkaþólskri löggjöf í Englandi, styðja Frakka gegn Hollendingum og snúast sjálfur til kaþólskrar trúar. * [[1805]] - [[Napoléon Bonaparte]] var krýndur járnkórónu Langbarða í [[Mílanó]]. * [[1828]] - [[Kaspar Hauser]] fannst í Nürnberg í Þýskalandi. * [[1838]] - [[Táraslóðin]]: [[Sérókar]] voru fluttir nauðungarflutningum í Bandaríkjunum. * [[1859]] - Hersveitir [[Giuseppe Garibaldi]] sigruðu Austurríkismenn í Langbarðalandi. * [[1868]] - Síðasta opinbera hengingin í Bretlandi fór fram þegar írski aðgerðasinninn [[Michael Barrett]] var hengdur við [[Newgate-fangelsi]]. * [[1885]] - [[Garðyrkjufélag Íslands]] var stofnað. * [[1892]] - [[Kristján IX|Kristján]] [[konungur]] níundi og drottning hans, Louise af Hessen-Kassel, áttu [[gullbrúðkaup]], sem haldið var upp á með hátíðarguðsþjónustu í [[Dómkirkjan í Reykjavík|Dómkirkjunni]]. * [[1896]] - [[Dow Jones-vísitalan]] var gefin út í fyrsta skipti. * [[1897]] - Skáldsagan ''[[Drakúla]]'' eftir írska rithöfundinn [[Bram Stoker]] kom fyrst út. * [[1908]] - Fyrsti stóri olíufundurinn í Miðausturlöndum varð í [[Masjed Soleyman]] í Suðvestur-[[Persía|Persíu]]. Bretar tryggðu sér réttinn á nýtingu olíunnar. * [[1918]] - [[Georgía]] lýsti yfir sjálfstæði frá Rússneska keisaradæminu. * [[1923]] - Íbúar í [[Þykkvibær|Þykkvabæ]] hófust handa við að reista 400 metra langa stíflu við [[Djúpós]] í [[Hólsá]]. * [[1929]] - [[Björgunarbáturinn Þorsteinn]], sá fyrsti sem [[Slysavarnafélag Íslands]] eignaðist, var vígður í Reykjavík. Bátnum var síðar komið fyrir í Sandgerði sem björgunarbátur. Báturinn er enn til og er geymdur þar. * [[1940]] - [[Orrustan um Dunkerque]] hófst. * [[1945]] - Íþróttamenn fögnuðu 100 ára [[dánarafmæli]] [[Jónas Hallgrímsson|Jónasar Hallgrímssonar]], en eitt af því sem hann þýddi á íslensku fyrstur manna voru sundreglur. * [[1965]] - Ný og endurskoðuð [[SOLAS-samþykktin|SOLAS-samþykkt]] um öryggi mannslífa á hafinu tók gildi eftir að tilskildum fjölda undirskrifta var náð. * [[1966]] - [[Gvæjana]] fékk sjálfstæði frá [[Bretland|Bretum]]. * [[1967]] - Áttunda breiðskífa Bítlanna, ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'', kom út. * [[1968]] - [[H-dagurinn]]: Hægri umferð gekk í gildi á [[Ísland]]i. * [[1969]] - [[John Lennon]] og [[Yoko Ono]] hófu önnur [[Bed-In]]-mótmæli á hóteli í Montreal. Lennon samdi lagið „[[Give Peace a Chance]]“ við það tækifæri. * 1969 - [[Andesbandalagið]] var stofnað í Suður-Ameríku. * 1969 - ''[[Apollo 10]]'' sneri aftur til jarðar eftir prófanir fyrir áætlaða tungllendingu. * [[1970]] - Sovéska flugvélin [[Tupolev Tu-144]] varð fyrsta farþegaflugvél heims sem náði yfir [[Mach-tala|Mach]] 2. * [[1972]] - [[Richard Nixon]] og [[Leoníd Bresnjev]] undirrituðu [[Samningur um fækkun langdrægra kjarnaflauga|Samning um fækkun langdrægra kjarnaflauga]] (SALT I) og [[Samningur gegn kjarnaskotflaugum|Samning gegn kjarnaskotflaugum]] (ABM). * [[1973]] - [[Varðskipið Ægir]] skaut föstum skotum á togarann Everton, sem var að veiðum 20 [[sjómíla|sjómílur]] innan 50 mílna markanna. Mikill leki kom að togaranum, en ekki urðu slys á mönnum. * [[1974]] - [[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1974|Sveitarstjórnarkosningar]] á Íslandi. * [[1978]] - Fyrsta löglega [[spilavíti]]ð á austurströnd Bandaríkjanna var opnað í [[Atlantic City]]. * [[1979]] - [[Ísrael]] lét [[Egyptaland]]i aftur eftir borgina [[Arish]] á Sínaískaga í samræmi við [[Camp David-samkomulagið]]. * [[1980]] - Áhangendur [[farmtrú]]ar réðust á stjórnarsetur á eyjunni [[Tanna]] á [[Vanúatú]]. * [[1983]] - [[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]] tók til starfa. * [[1983]] - 104 biðu bana í öflugum jarðskjálfta á norðurhluta [[Honshū]] í Japan. * [[1984]] - Sextán létust í metangassprengingu í vatnshreinsistöð í [[Abbeystead]] í Lancashire á Englandi. * [[1989]] - [[Vändåtberget]]-þjóðgarðurinn var stofnaður í Svíþjóð. * [[1990]] - [[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1990|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar á Íslandi. * [[1992]] - [[Charles Geschke]], forstjóra [[Adobe Systems]], var rænt. Ræningjarnir náðust fjórum dögum síðar. * [[1998]] - [[Bear Grylls]] varð yngstur Breta til að komast á tind [[Everestfjall]]s. * [[1998]] - [[National Sorry Day]] var haldinn í fyrsta sinn í Ástralíu til að minnast ranginda sem [[frumbyggjar Ástralíu]] voru beittir. * [[1999]] - [[Manchester United]] sigruðu [[Meistaradeild Evrópu]] með 2-1 sigri á [[Bayern München]]. * [[1999]] - Fyrsta [[þing Wales]] í yfir 600 ár kom saman í [[Cardiff]]. * [[1999]] - [[Indverski flugherinn]] gerði árásir á uppreisnarmenn og pakistanska hermenn í [[Kasmír]]héraði. * [[2008]] - Yfir 200 fórust í [[Flóðin í Kína 2008|flóðum í Kína]]. <onlyinclude> * [[2011]] - [[Ratko Mladić]], fyrrverandi herforingi [[Bosníu-Serbar|Bosníu-Serba]] var handtekinn eftir að hafa verið eftirlýstur fyrir [[stríðsglæpur|stríðsglæpi]], [[þjóðarmorð]] og [[glæpur gegn mannkyni|glæpi gegn mannkyni]] í tæp 15 ár. * [[2012]] - Sænska söngkonan [[Loreen]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012]] með laginu „Euphoria“. * [[2015]] - Yfir 2000 manns fórust í hitabylgju á [[Indland]]i þar sem hitinn fór upp í 50 gráður. * [[2018]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar á Íslandi. * [[2020]] – [[Hjónaband samkynhneigðra]] varð löglegt í [[Kosta Ríka]]. * [[2020]] – [[LATAM Airlines]], stærsta flugfélag Rómönsku Ameríku, varð gjaldþrota. * [[2024]] - [[Gitanas Nausėda]] var endurkjörinn forseti [[Litáen]]s.</onlyinclude> == Fædd == * [[1478]] - [[Klemens 7.]], páfi (d. [[1534]]). * [[1556]] - [[Mehmet 3.]] Tyrkjasoldán (d. [[1603]]). * [[1602]] - [[Philippe de Champaigne]], franskur listmálari (d. [[1674]]). * [[1623]] - [[William Petty]], enskur hagfræðingur (d. [[1687]]). * [[1810]] - [[Christen Købke]], danskur listmálari (d. [[1848]]). * [[1830]] - [[Geir Zoëga]], íslenskur útgerðarmaður (d. [[1917]]). * [[1886]] - [[Þórarinn Kr. Eldjárn]], íslenskur bóndi (d. [[1968]]). * [[1892]] - [[Héðinn Valdimarsson]], íslenskur verkalýðsforingi (d. [[1948]]). * [[1898]] - [[Brynjólfur Bjarnason]], íslenskur heimspekingur (d. [[1989]]). * [[1907]] - [[John Wayne]], bandarískur kvikmyndaleikari (d. [[1979]]). * [[1912]] - [[János Kádár]], ungverskur stjórnmálamaður (d. [[1989]]). * [[1913]] - [[Peter Cushing]], enskur leikari (d. [[1994]]). * [[1921]] - [[Hermann Pálsson]], íslenskur fræðimaður og þýðandi (d. [[2002]]). * [[1923]] - [[Horst Tappert]], þýskur leikari (d. [[2008]]). * [[1924]] - [[Peter Foote]], enskur textafræðingur (d. [[2009]]). * [[1926]] - [[Miles Davis]], bandarískur tónlistarmaður (d. [[1991]]). * [[1928]] - [[Jack Kevorkian]], bandarískur læknir (d. [[2011]]). * [[1930]] - [[Ragnhildur Helgadóttir]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[2016]]). * 1930 - [[Villi Valli]], íslenskur tónlistarmaður (d. [[2024]]). * [[1936]] - [[Hiroshi Saeki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1941]] - [[Kenji Tochio]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1949]] - [[Jeremy Corbyn]], breskur stjórnmálamaður. * [[1951]] - [[Sally Ride]], bandarískur geimfari (d. [[2012]]). * [[1954]] - [[Alan Hollinghurst]], breskur rithöfundur. * [[1957]] - [[Sigurlaugur Elíasson]], íslenskt skáld og myndlistarmaður. * [[1968]] - [[Friðrik 10. Danakonungur]]. * [[1971]] - [[Matt Stone]], einn höfunda South Park. * [[1971]] - [[Gunnar Hansson]], íslenskur leikari. * [[1975]] - [[Nicki Lynn Aycox]], bandarísk leikkona. * [[1979]] - [[Elisabeth Harnois]], bandarísk leikkona. == Dáin == * [[735]] - [[Beda prestur]], engilsaxneskur sagnaritari. * [[946]] - [[Játmundur stórfenglegi]], Englandskonungur (f. um 921). * [[1264]] - [[Brandur Jónsson (biskup)|Brandur Jónsson]] Hólabiskup. * [[1381]] - [[Guttormur Ormsson]], faðir [[Loftur Guttormsson|Lofts Guttormssonar]], var veginn í [[Snóksdalur|Snóksdal]]. * [[1635]] - [[Jón Sigurðsson (lögmaður)|Jón Sigurðsson]], íslenskur lögmaður (f. um 1565). * [[1703]] - [[Samuel Pepys]], enskur dagbókarhöfundur (f. [[1633]]). * [[1780]] - [[Guillaume-François Le Trosne]], franskur hagfræðingur (f. [[1729]]). * [[1845]] - [[Jónas Hallgrímsson]], náttúrufræðingur, skáld og einn Fjölnismanna (f. [[1807]]). * [[1915]] - [[Gísli Hjálmarsson]], íslenskur óreglumaður (f. [[1848]]). * [[1928]] - [[John Burnet]], skoskur fornfræðingur (f. [[1863]]). * [[1950]] - [[Sigurjón Friðjónsson]], íslenskt skáld (f. [[1867]]). * [[1950]] - [[Vigfús Sigurðsson]], íslenskur leiðsögumaður (f. [[1875]]). * [[1962]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], ríkisféhirðir á Íslandi (f. [[1888]]). * [[1976]] - [[Martin Heidegger]], þýskur heimspekingur (f. [[1889]]). * [[1989]] - [[Don Revie]], enskur knattspyrnuþjálfari (f. [[1927]]). * [[2000]] - [[Jón Kr. Gunnarsson]], íslenskur skipstjóri og rithöfundur (f. [[1929]]). * [[2001]] - [[Anne Haney]], bandarískur leikari (f. [[1934]]). * [[2019]] - [[Prem Tinsulanonda]], taílenskur herforingi (f. [[1920]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Maí]] p2a4fmincdblx8kj9xfykznip9htzp5 1964448 1964445 2026-05-26T21:40:45Z Akigka 183 /* Fædd */ 1964448 wikitext text/x-wiki {{dagatal|maí}} '''26. maí''' er 146. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (147. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 219 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1056]] - [[Ísleifur Gissurarson]] vígður [[biskup]] til [[Skálholt]]s, þá um fimmtugt. Hann var fyrsti íslenski biskupinn. * [[1381]] - [[Guttormur Ormsson]], faðir [[Loftur Guttormsson|Lofts Guttormssonar]], var veginn í [[Snóksdalur|Snóksdal]]. * [[1421]] - [[Mehmet 1.]] soldán dó og sonur hans [[Múrat 2.]] tók við. * [[1603]] - [[Áttatíu ára stríðið]]: Holland og Spánn áttust við í sjóorrustu við Sluis við strendur Belgíu. Hollendingar unnu stórsigur og hundruðir Spánverja týndu lífi. * [[1607]] - Um 200 indíánar réðust á [[Jamestown]] í Virginíu, drápu tvo landnema og særðu tíu. * [[1636]] - Soldáninn í [[Golkonda]] gekkst Mógúlkeisaranum [[Shah Jahan]] á hönd. * [[1637]] - Englendingar og frumbyggjabandamenn þeirra kveiktu í þorpi Pequot-frumbyggja við Mystic River í Massachusetts með þeim afleiðingum að 400-700 létust. * [[1652]] - [[Þriðja enska borgarastyrjöldin]]: [[Dunnottar-kastali]], síðasta vígi konungssina í Skotlandi, féll í hendur [[George Monck]]. * [[1670]] - [[Karl 2. Englandskonungur]] og [[Loðvík 14.]] Frakkakonungur gerðu með sér leynilegan friðarsamning þar sem Loðvík lofaði að greiða Karli 200.000 pund árlega en Karl á móti lofaði að létta á andkaþólskri löggjöf í Englandi, styðja Frakka gegn Hollendingum og snúast sjálfur til kaþólskrar trúar. * [[1805]] - [[Napoléon Bonaparte]] var krýndur járnkórónu Langbarða í [[Mílanó]]. * [[1828]] - [[Kaspar Hauser]] fannst í Nürnberg í Þýskalandi. * [[1838]] - [[Táraslóðin]]: [[Sérókar]] voru fluttir nauðungarflutningum í Bandaríkjunum. * [[1859]] - Hersveitir [[Giuseppe Garibaldi]] sigruðu Austurríkismenn í Langbarðalandi. * [[1868]] - Síðasta opinbera hengingin í Bretlandi fór fram þegar írski aðgerðasinninn [[Michael Barrett]] var hengdur við [[Newgate-fangelsi]]. * [[1885]] - [[Garðyrkjufélag Íslands]] var stofnað. * [[1892]] - [[Kristján IX|Kristján]] [[konungur]] níundi og drottning hans, Louise af Hessen-Kassel, áttu [[gullbrúðkaup]], sem haldið var upp á með hátíðarguðsþjónustu í [[Dómkirkjan í Reykjavík|Dómkirkjunni]]. * [[1896]] - [[Dow Jones-vísitalan]] var gefin út í fyrsta skipti. * [[1897]] - Skáldsagan ''[[Drakúla]]'' eftir írska rithöfundinn [[Bram Stoker]] kom fyrst út. * [[1908]] - Fyrsti stóri olíufundurinn í Miðausturlöndum varð í [[Masjed Soleyman]] í Suðvestur-[[Persía|Persíu]]. Bretar tryggðu sér réttinn á nýtingu olíunnar. * [[1918]] - [[Georgía]] lýsti yfir sjálfstæði frá Rússneska keisaradæminu. * [[1923]] - Íbúar í [[Þykkvibær|Þykkvabæ]] hófust handa við að reista 400 metra langa stíflu við [[Djúpós]] í [[Hólsá]]. * [[1929]] - [[Björgunarbáturinn Þorsteinn]], sá fyrsti sem [[Slysavarnafélag Íslands]] eignaðist, var vígður í Reykjavík. Bátnum var síðar komið fyrir í Sandgerði sem björgunarbátur. Báturinn er enn til og er geymdur þar. * [[1940]] - [[Orrustan um Dunkerque]] hófst. * [[1945]] - Íþróttamenn fögnuðu 100 ára [[dánarafmæli]] [[Jónas Hallgrímsson|Jónasar Hallgrímssonar]], en eitt af því sem hann þýddi á íslensku fyrstur manna voru sundreglur. * [[1965]] - Ný og endurskoðuð [[SOLAS-samþykktin|SOLAS-samþykkt]] um öryggi mannslífa á hafinu tók gildi eftir að tilskildum fjölda undirskrifta var náð. * [[1966]] - [[Gvæjana]] fékk sjálfstæði frá [[Bretland|Bretum]]. * [[1967]] - Áttunda breiðskífa Bítlanna, ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'', kom út. * [[1968]] - [[H-dagurinn]]: Hægri umferð gekk í gildi á [[Ísland]]i. * [[1969]] - [[John Lennon]] og [[Yoko Ono]] hófu önnur [[Bed-In]]-mótmæli á hóteli í Montreal. Lennon samdi lagið „[[Give Peace a Chance]]“ við það tækifæri. * 1969 - [[Andesbandalagið]] var stofnað í Suður-Ameríku. * 1969 - ''[[Apollo 10]]'' sneri aftur til jarðar eftir prófanir fyrir áætlaða tungllendingu. * [[1970]] - Sovéska flugvélin [[Tupolev Tu-144]] varð fyrsta farþegaflugvél heims sem náði yfir [[Mach-tala|Mach]] 2. * [[1972]] - [[Richard Nixon]] og [[Leoníd Bresnjev]] undirrituðu [[Samningur um fækkun langdrægra kjarnaflauga|Samning um fækkun langdrægra kjarnaflauga]] (SALT I) og [[Samningur gegn kjarnaskotflaugum|Samning gegn kjarnaskotflaugum]] (ABM). * [[1973]] - [[Varðskipið Ægir]] skaut föstum skotum á togarann Everton, sem var að veiðum 20 [[sjómíla|sjómílur]] innan 50 mílna markanna. Mikill leki kom að togaranum, en ekki urðu slys á mönnum. * [[1974]] - [[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1974|Sveitarstjórnarkosningar]] á Íslandi. * [[1978]] - Fyrsta löglega [[spilavíti]]ð á austurströnd Bandaríkjanna var opnað í [[Atlantic City]]. * [[1979]] - [[Ísrael]] lét [[Egyptaland]]i aftur eftir borgina [[Arish]] á Sínaískaga í samræmi við [[Camp David-samkomulagið]]. * [[1980]] - Áhangendur [[farmtrú]]ar réðust á stjórnarsetur á eyjunni [[Tanna]] á [[Vanúatú]]. * [[1983]] - [[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]] tók til starfa. * [[1983]] - 104 biðu bana í öflugum jarðskjálfta á norðurhluta [[Honshū]] í Japan. * [[1984]] - Sextán létust í metangassprengingu í vatnshreinsistöð í [[Abbeystead]] í Lancashire á Englandi. * [[1989]] - [[Vändåtberget]]-þjóðgarðurinn var stofnaður í Svíþjóð. * [[1990]] - [[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1990|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar á Íslandi. * [[1992]] - [[Charles Geschke]], forstjóra [[Adobe Systems]], var rænt. Ræningjarnir náðust fjórum dögum síðar. * [[1998]] - [[Bear Grylls]] varð yngstur Breta til að komast á tind [[Everestfjall]]s. * [[1998]] - [[National Sorry Day]] var haldinn í fyrsta sinn í Ástralíu til að minnast ranginda sem [[frumbyggjar Ástralíu]] voru beittir. * [[1999]] - [[Manchester United]] sigruðu [[Meistaradeild Evrópu]] með 2-1 sigri á [[Bayern München]]. * [[1999]] - Fyrsta [[þing Wales]] í yfir 600 ár kom saman í [[Cardiff]]. * [[1999]] - [[Indverski flugherinn]] gerði árásir á uppreisnarmenn og pakistanska hermenn í [[Kasmír]]héraði. * [[2008]] - Yfir 200 fórust í [[Flóðin í Kína 2008|flóðum í Kína]]. <onlyinclude> * [[2011]] - [[Ratko Mladić]], fyrrverandi herforingi [[Bosníu-Serbar|Bosníu-Serba]] var handtekinn eftir að hafa verið eftirlýstur fyrir [[stríðsglæpur|stríðsglæpi]], [[þjóðarmorð]] og [[glæpur gegn mannkyni|glæpi gegn mannkyni]] í tæp 15 ár. * [[2012]] - Sænska söngkonan [[Loreen]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012]] með laginu „Euphoria“. * [[2015]] - Yfir 2000 manns fórust í hitabylgju á [[Indland]]i þar sem hitinn fór upp í 50 gráður. * [[2018]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar á Íslandi. * [[2020]] – [[Hjónaband samkynhneigðra]] varð löglegt í [[Kosta Ríka]]. * [[2020]] – [[LATAM Airlines]], stærsta flugfélag Rómönsku Ameríku, varð gjaldþrota. * [[2024]] - [[Gitanas Nausėda]] var endurkjörinn forseti [[Litáen]]s.</onlyinclude> == Fædd == * [[1478]] - [[Klemens 7.]], páfi (d. [[1534]]). * [[1556]] - [[Mehmet 3.]] Tyrkjasoldán (d. [[1603]]). * [[1602]] - [[Philippe de Champaigne]], franskur listmálari (d. [[1674]]). * [[1623]] - [[William Petty]], enskur hagfræðingur (d. [[1687]]). * [[1810]] - [[Christen Købke]], danskur listmálari (d. [[1848]]). * [[1830]] - [[Geir Zoëga]], íslenskur útgerðarmaður (d. [[1917]]). * [[1886]] - [[Þórarinn Kr. Eldjárn]], íslenskur bóndi (d. [[1968]]). * [[1892]] - [[Héðinn Valdimarsson]], íslenskur verkalýðsforingi (d. [[1948]]). * [[1898]] - [[Brynjólfur Bjarnason]], íslenskur heimspekingur (d. [[1989]]). * [[1907]] - [[John Wayne]], bandarískur kvikmyndaleikari (d. [[1979]]). * [[1912]] - [[János Kádár]], ungverskur stjórnmálamaður (d. [[1989]]). * [[1913]] - [[Peter Cushing]], enskur leikari (d. [[1994]]). * [[1921]] - [[Hermann Pálsson]], íslenskur fræðimaður og þýðandi (d. [[2002]]). * [[1923]] - [[Horst Tappert]], þýskur leikari (d. [[2008]]). * [[1924]] - [[Peter Foote]], enskur textafræðingur (d. [[2009]]). * [[1926]] - [[Miles Davis]], bandarískur tónlistarmaður (d. [[1991]]). * [[1928]] - [[Jack Kevorkian]], bandarískur læknir (d. [[2011]]). * [[1930]] - [[Ragnhildur Helgadóttir]], íslenskur stjórnmálamaður (d. [[2016]]). * 1930 - [[Villi Valli]], íslenskur tónlistarmaður (d. [[2024]]). * [[1936]] - [[Hiroshi Saeki]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1941]] - [[Kenji Tochio]], japanskur knattspyrnumaður. * [[1949]] - [[Jeremy Corbyn]], breskur stjórnmálamaður. * [[1951]] - [[Sally Ride]], bandarískur geimfari (d. [[2012]]). * [[1954]] - [[Alan Hollinghurst]], breskur rithöfundur. * [[1957]] - [[Sigurlaugur Elíasson]], íslenskt skáld og myndlistarmaður. * [[1968]] - [[Friðrik 10. Danakonungur]]. * [[1971]] - [[Matt Stone]], einn höfunda South Park. * [[1971]] - [[Gunnar Hansson (leikari)|Gunnar Hansson]], íslenskur leikari. * [[1975]] - [[Nicki Lynn Aycox]], bandarísk leikkona. * [[1979]] - [[Elisabeth Harnois]], bandarísk leikkona. == Dáin == * [[735]] - [[Beda prestur]], engilsaxneskur sagnaritari. * [[946]] - [[Játmundur stórfenglegi]], Englandskonungur (f. um 921). * [[1264]] - [[Brandur Jónsson (biskup)|Brandur Jónsson]] Hólabiskup. * [[1381]] - [[Guttormur Ormsson]], faðir [[Loftur Guttormsson|Lofts Guttormssonar]], var veginn í [[Snóksdalur|Snóksdal]]. * [[1635]] - [[Jón Sigurðsson (lögmaður)|Jón Sigurðsson]], íslenskur lögmaður (f. um 1565). * [[1703]] - [[Samuel Pepys]], enskur dagbókarhöfundur (f. [[1633]]). * [[1780]] - [[Guillaume-François Le Trosne]], franskur hagfræðingur (f. [[1729]]). * [[1845]] - [[Jónas Hallgrímsson]], náttúrufræðingur, skáld og einn Fjölnismanna (f. [[1807]]). * [[1915]] - [[Gísli Hjálmarsson]], íslenskur óreglumaður (f. [[1848]]). * [[1928]] - [[John Burnet]], skoskur fornfræðingur (f. [[1863]]). * [[1950]] - [[Sigurjón Friðjónsson]], íslenskt skáld (f. [[1867]]). * [[1950]] - [[Vigfús Sigurðsson]], íslenskur leiðsögumaður (f. [[1875]]). * [[1962]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], ríkisféhirðir á Íslandi (f. [[1888]]). * [[1976]] - [[Martin Heidegger]], þýskur heimspekingur (f. [[1889]]). * [[1989]] - [[Don Revie]], enskur knattspyrnuþjálfari (f. [[1927]]). * [[2000]] - [[Jón Kr. Gunnarsson]], íslenskur skipstjóri og rithöfundur (f. [[1929]]). * [[2001]] - [[Anne Haney]], bandarískur leikari (f. [[1934]]). * [[2019]] - [[Prem Tinsulanonda]], taílenskur herforingi (f. [[1920]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Maí]] 06s5rs689lk7v2h0rn3rv85dnekg8ta 0 3732 1964439 1962303 2026-05-26T18:15:50Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 3 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964439 wikitext text/x-wiki Listi yfir algengar málvillur og ritvillur í [[Íslenska|íslensku]], hér eru aðeins skráð [[orð]] og [[Orðasamband|orðasambönd]] sem alltaf teljast röng en ekki bara röng í vissu samhengi. Minni háttar stafsetningarvillum (t.d. ''afhverju'' og ''aldrey'') er sleppt þar sem þær eru nánast óteljandi, en fróðleik um slíkar villur má finna í [https://ritreglur.arnastofnun.is/ íslenskum ritreglum]. {| class="wikitable" |-align="center" !width="130"|Málfræðivilla/Stafsetningarvilla!!width="200"|Leiðrétting!!width="470"|Útskýring |- |einhvað / eikkhvað|| eitthvað||Eingöngu í nefnifalli og þolfalli í hvorugkyni eintölu er fyrri liðurinn '''eitt'''-<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/66369|title=Málfarsbankinn|website=malfar.arnastofnun.is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |einmanna|| einmana||Samsett úr orðunum ein og mana, sem merkir í þessu tilfelli hugur.<ref>{{Cite web|url=https://ordsifjabok.arnastofnun.is/|title=Íslensk orðsifjabók|website=ordsifjabok.arnastofnun.is|access-date=2024-06-06|archive-date=2025-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20250605010705/https://ordsifjabok.arnastofnun.is/|url-status=dead}}</ref> |- |hlægja|| hlæja|| Sögnin beygist þannig: Hlæja (nh.) - hló (þt. et.) - hlógum (þt. ft.) - hlegið (lh. þt.). Sögnin ''að hlægja'' merkir að fá einhvern til að hlæja.<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/69954|title=Málfarsbankinn|website=malfar.arnastofnun.is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |fleirra|| fleira||Algeng framburðarmynd sem kom fyrir í ritmáli. Margur í miðstigi (fleiri).<ref>{{Cite web|url=https://bin.arnastofnun.is/beyging/478739|title=Beygingarlýsing íslensks nútímamáls|website=bin.arnastofnun.is|language=is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |hnéið/tréið|| hnéð/tréð||Hvorugkynsnafnorð sem enda á sérhljóða en eru án beygingarendingar í þágufalli taka beygingarviðskeytið -ð.<ref>{{Cite web|url=https://bin.arnastofnun.is/beyging/1591|title=Beygingarlýsing íslensks nútímamáls|website=bin.arnastofnun.is|language=is|access-date=2025-07-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bin.arnastofnun.is/beyging/3861|title=Beygingarlýsing íslensks nútímamáls|website=bin.arnastofnun.is|language=is|access-date=2025-07-03}}</ref> |- |talva||[[tölva]]||Nýyrðið var búið til með því að blanda saman „tölu-völva“ (talna-spákona)<ref>{{Cite web|url=http://www.visindavefur.is/svar.php?id=1013|title=Er jafnrétt að nota orðið tölva og talva?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |þæginlegt|| þægilegt||Forliðurinn þægi er af þægur, sem merkir hentugur<ref>{{Cite web|url=https://ordsifjabok.arnastofnun.is/|title=Íslensk orðsifjabók|website=ordsifjabok.arnastofnun.is|access-date=2024-06-06|archive-date=2025-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20250605010705/https://ordsifjabok.arnastofnun.is/|url-status=dead}}</ref> |- |þáttaka|| þátttaka|| Orðið merkir „það að taka þátt“ og er þannig myndað, að sögninni „að taka“ er skeytt aftan við stofn nafnorðsins „þáttur“ þannig að úr verður þátt-taka.<ref>{{Cite web|url=https://ritreglur.arnastofnun.is/#18.3|title=Ritreglur|website=ritreglur.arnastofnun.is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |trúnna|| trúna|| Það er eitt „n“ í orðunum ''trúna, kúna, ána, brúna''. Dæmi: „missa trúna, mjólka kúna, vaða yfir ána eða fara yfir brúna.“<ref>{{Cite web|url=https://uni.hi.is/eirikur/2020/07/21/gongum-yfir-brunna/|title=Eiríkur Rögnvaldsson » Göngum yfir brúnna|language=is|access-date=2025-07-03}}</ref> |- |haldfang |handfang |Handfang er sá hluti einhvers sem '''hendur''' geta '''fangað''', til dæmis í því skyni að lyfta viðkomandi hlut, halda á honum eða færa hann úr stað. Orðið „haldfang“ er hins vegar hvergi að finna í íslenskri orðabók. |- |mannsal|| mansal|| Orðið „man“ merkir „ófrjáls manneskja“.<ref>{{Cite web|url=https://ordsifjabok.arnastofnun.is/|title=Íslensk orðsifjabók|website=ordsifjabok.arnastofnun.is|access-date=2024-06-06|archive-date=2025-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20250605010705/https://ordsifjabok.arnastofnun.is/|url-status=dead}}</ref> |- |harmlaus|| meinlaus|| Hér er dæmi um [[falsvinir|falsvini]]. Hér er verið að rugla saman enska orðinu ''harmless'' og íslenska orðinu ''harmlaus'' (laus við harm (þ.e. sorg)), en ''harmless'' er venjulega þýtt sem: meinlaus, skaðlaus, saklaus. Orðið „harmlaus“ er hins vegar hvergi að finna í íslenskri orðabók. |- |ítrasta|| ýtrasta||'''ítrasta''' sem er komið af orðinu '''ítur''': ''fallegur, ágætur'' er oft ruglað saman við efsta stig af '''ýtrari''' sem þýðir: ''frekar, rækilegar'', en efsta stigið er: ''ýtrast(ur)'': eins og t.d. í orðasambandinu: '''til hins ýtrasta''' af fremsta megni - eða - '''mitt ýtrasta ráð''': síðasta ráð mitt.<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/73095|title=Málfarsbankinn|website=malfar.arnastofnun.is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |hæðsti/hæðstur|| hæsti/hæstur||Efsta stig lýsingarorðsins 'hár'.<ref>{{Cite web|url=https://bin.arnastofnun.is/beyging/408593|title=Beygingarlýsing íslensks nútímamáls|website=bin.arnastofnun.is|language=is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |keyptu|| kauptu|| Þegar notaður er boðháttur sagnarinnar ''að kaupa'' í eintölu á hann að vera „kauptu“ en ekki „keyptu“. Orðmyndin „keyptu“ er þó ekki alltaf röng, hún er rétt sem 3. persóna fleirtölu í þátíð.<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/67235|title=Málfarsbankinn|website=malfar.arnastofnun.is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |meiga|| mega||''sjá:'' [[núþáleg sögn]] |- |mánaðarmót|| mánaðamót|| Tveir mánuðir mætast og því er orðið mánuður í [[eignarfall]]i fleirtölu, ekki eintölu.<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/71821|title=Málfarsbankinn|website=malfar.arnastofnun.is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |útileiga |útilega |Þú ferð í útilegu og gistir í tjaldi, ferðavagn, eða gistir jafnvel úti í náttúrunni. Það getur jafnvel verið að þú leigir þér ferðavagninn, sem þá er í útleigu. En útileiga er ekki til.<ref>{{Cite web|url=https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/44024|title=Íslensk nútímamálsorðabók|website=islenskordabok.arnastofnun.is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |mig/mér hlakkar til|| ég hlakka til||''sjá: [[þágufallssýki]]'' |- |tvær buxur |tvennar buxur |Rétt er að segja tvennar buxur, þar sem orðið buxur er fleirtöluorð og lýsingarorðið tvennar er notað með fleirtöluorðum.<ref>{{Cite web|url=https://bin.arnastofnun.is/korn/39|title=Um tíu þúsund vinstrifótarskó, tvennar buxur og og tvennan klæðnað.|website=bin.arnastofnun.is|language=is|access-date=2024-06-08}}</ref> |- |vegna -ingu(nnar) |vegna -ingar(innar) |Orð sem nota þessa beygingarendingu (-ing) eru kvenkynsnafnorð og fallbeygjast svona:<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/greinar//flokkur/1/undirflokkur/4|title=Málfarsbankinn|website=malfar.arnastofnun.is|access-date=2025-07-03}}</ref> Nf. -ing Þf. -ingu Þgf. -ingu Ef. -ingar |- |hvorki...eða|| hvorki...né||''sjá: [[fleiryrt samtenging]]'' |- |jafn margir...en...|| jafn margir...og...||Rangt er að skrifa: Óvíða eru jafnmargar bifreiðar miðað við íbúa '''en''' á Íslandi. Þarna á annaðhvort að standa: '''jafnmargar...og''' eða '''fleiri...en'''...<ref>{{Cite web|url=https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/22918|title=Íslensk nútímamálsorðabók|website=islenskordabok.arnastofnun.is|language=|access-date=2025-07-03}}</ref> |- |koma frá Akureyri, koma frá Reykjavík|| vera frá Akureyri, vera frá Reykjavík. ||Það eru ensk áhrif að tala um að „koma frá“ einhverjum stað. Talað er um að menn séu frá Akureyri (en úr Svarfaðardal til dæmis) eða úr Reykjavík eða frá, en menn „koma“ ekki frá neinum stað ef menn eru að tala um uppruna einhvers.<ref>{{Timarit|1515669|Íslenskt mál|blað=Morgunblaðið|blaðsíða=6|höfundur=Gísli Jónsson|útgáfudagsetning=21. júní 1979}}</ref> |- |að öðru leiti|| að öðru leyti|| í orðasambandi eins og „að öðru leyti“ og „um þetta leyti“ skal ekki skrifa „leiti“; „leiti“ þýðir hæð og á að nota í orðasambandi eins og „á næsta leiti“ og í staðarheitum eins og „Efstaleiti“.<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/73083|title=Málfarsbankinn|website=malfar.arnastofnun.is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |mér langar/vantar|| mig langar/vantar|| Sagnirnar „að langa“ og „að vanta“ eru [[ópersónuleg sögn|ópersónuleg sagnir]] sem taka með sér [[þolfall]].<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.visindavefur.is/svar.php?id=74384|title=Hvenær á að nota „mig“ og hvenær á að nota „mér“ með sagnorðum?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |ég vill|| ég vil||Vill er sögnin að vilja í þriðju persónu en Ég er fyrstu persónu persónufornafn. Það er því rétt að segja ég vil. Í þriðju persónu er sagt hann vill, hún vill og það vill sem dæmi.<ref>{{Cite web|url=http://www.visindavefur.is/svar.php?id=3776|title=Hverjar eru algengustu villurnar í talaðri íslensku?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |lýst á|| líst á||Sagnmyndin „líst“ er ópersónuleg notkun af sögninni „líta“, sem þýðir að álita/meta e-ð, á meðan „lýst“ er þátíð af sögninni „lýsa“, sem þýðir að lýsa einhverju. Þess vegna er sagt að manni „líst á“ eitthvað þegar eitthvað fellur í geð.<ref>{{Cite web|url=https://islenskordabok.arnastofnun.is/ord/26707|title=Íslensk nútímamálsorðabók|website=islenskordabok.arnastofnun.is|access-date=2024-06-08}}</ref> |- |víst (að)... || fyrst...|| Menn rugla saman tveimur orðum, ''víst'' og ''fyrst''. Hið fyrrnefnda er komið af orðinu vissa en hitt er úr [[talmál]]i og haft í merkingunni: úr því að, þar sem (um orsök). Dæmi: ''Fyrst'' ég get þetta þá getur þú þetta, þ.e.a.s: Þar eð ég get þetta þá getur þú þetta. En ''víst'' er notað um vissu: Það er nokkuð ''víst að'' ég geti gert þetta.<ref>{{Cite web|url=https://uni.hi.is/eirikur/2019/09/06/rangur-misskilningur/|title=Eiríkur Rögnvaldsson » Rangur misskilningur|language=is|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |gamminn geysa|| gamminn geisa|| Gammur er frár hestur. Láta gamminn geisa.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F1861559%2F%3Ft%3D750081858&page_name=article&grein_id=1861559|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|url-access=registration|access-date=2024-06-06}}</ref> |- |hellast úr lestinni |heltast úr lestinni |Orðatiltækið á uppruna sinn að rekja til þess þeim tíma þegar hestar voru helsti fararskjótinn, en þá gat komið sér illa þegar margir voru á ferð saman ef einn hestur varð haltur og gat ekki fylgt lestinni lengur. Þar sem slík lest er ekki ílát er hins vegar ekki hægt að hella neinu úr henni.<ref>{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/71420|title=Málfarsbankinn|website=malfar.arnastofnun.is|access-date=2024-06-08}}</ref> |- |telur - eitthvað telur|| skiptir máli||Á ensku er stundum sagt: ''everything counts'', en á íslensku er ekki rétt að segja ''?að allt telji'', eða ''?að mörk telji'' (að hvert mark telji) o.s.frv., heldur skipta þau máli (hvert mark skiptir máli).<ref>Algengt talmál meðal íþróttamanna: {{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2021-04-16-hopurinn-er-mjog-flottur-nuna/|title=„Hópurinn er mjög flottur núna“ - RÚV.is|date=2021-04-16|website=RÚV|access-date=2024-06-08}}</ref> |} == Tenglar == * {{vísindavefurinn|3776|Hverjar eru algengustu villurnar í talaðri íslensku?}} * [https://yfirlestur.is/ Yfirlestur.is] Málrýni fyrir íslensku * [https://malstadur.mideind.is/malfridur Málfríður] Gervigreindardrifið leiðréttingarforrit fyrir íslensku == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:Íslenska]] [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi]] [[Flokkur:Íslensk málfræði]] i22o7qsu1huhfoltg9yhrvvl96wjute 0 6429 1964436 1963857 2026-05-26T17:42:50Z Masae 538 orðalag 1964436 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Gisli thorlaksson.jpg|thumb|[[Gísli Þorláksson]] Hólabiskup (1657-1684) ásamt Ragnheiði Jónsdóttur eiginkonu sinni og tveimur fyrri konum sínum, Gróu Þorleifsdóttur og Ingibjörgu Benediktsdóttur. Myndin máluð í [[Kaupmannahöfn]] 1684]] '''Biskup''' (áður skrifað '''byskup''') er titill embættismanna í hinum ýmsu [[Kristni|kristnu]] kirkjum, og hlutverk þeirra mismunandi eftir kirkjudeildum. Orðið ''biskup'' er komið í íslensku frá [[gríska]] orðinu ''episkopos'' (επισκοπος) gegnum [[latína|latneska]] orðið ''episcopus'', sem þýða má sem ''biskup'', ''eftirlitsmaður'' , ''yfirmaður'', ''umsjónarmaður'' eða ''verndari''. Það hefur einnig verð þýtt á íslensku sem ''skyggnari'', dæmi eru um að það hafi verið notað sem heiti á biskupi til forna. Biskupar voru einnig nefndir ''klerkagoðar'' í skáldamáli. voru Undirbiskupar kaþólskra [[erkibiskup]]a voru áður nefndir nefndir ''lýðbiskupar'' (eða ''ljóðbiskupar'') á íslensku, en þar er sambærileg embætti ''[[Vígslubiskup|vígslubiskupa]]''. Fyrst eftir [[siðaskiptin]] voru biskupar á íslandi nefndir ''súperintent''. Ástæðan var að [[Mótmælendatrú|mótmælendur]] í Norður-Þýskalandi og á Norðurlöndum vildu forðast kaþólska titilinn „biskup“, þar sem hann var sterklega tengdur valdi og þrepaskiptingu kaþólsku kirkjunnar. Biskupsdæmi eru misvaldamikil og oft fer vald biskupa eftir trúarlegu hlutverki þeirra og hefðum. Í sumum kirkjudeildum (svo sem þeim [[Rómversk-kaþólska|rómversk-kaþólsku]] og [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunni]]) eru til fleiri en ein gerð biskupa, sem hafa mismunandi valdsvið, til dæmis erkibiskupar og [[patríarkar]]. [[Páfi]]nn í [[Róm]] er formlega rómversk-kaþólski biskup Rómaborgar og jafnframt æðsti biskup rómversk-kaþólsku kirkjunnar. Meðal þess sem biskupar sjá oft um er að vígja [[Prestur|presta]] og guðshús og stjórna ýmsum athöfnum. == Tengt efni == * [[Biskup Íslands]], æðsti maður [[Íslenska þjóðkirkjan|þjóðkirkjunnar]]. * [[Erkibiskup]] * [[Biskupsdæmi]] == Tenglar == * [http://visindavefur.hi.is/svar.asp?id=2611 Hvað merkir orðið biskup upphaflega og hverjar eru orðsifjar þess? Svar á Vísindavefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060216143514/http://visindavefur.hi.is/svar.asp?id=2611 |date=2006-02-16 }} * [https://www.biskup.is/ Vefur biskups Íslands] * [https://catholica.is Reykjavíkurbiskupsdæmi kaþólsku kirkjunnar] [[Flokkur:Kristni]] k5bc73frngjk5iytwnp99eg3mzyzqlt 1964437 1964436 2026-05-26T17:43:33Z Masae 538 1964437 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Gisli thorlaksson.jpg|thumb|[[Gísli Þorláksson]] Hólabiskup (1657-1684) ásamt Ragnheiði Jónsdóttur eiginkonu sinni og tveimur fyrri konum sínum, Gróu Þorleifsdóttur og Ingibjörgu Benediktsdóttur. Myndin máluð í [[Kaupmannahöfn]] 1684]] '''Biskup''' (áður skrifað '''byskup''') er titill embættismanna í hinum ýmsu [[Kristni|kristnu]] kirkjum, og hlutverk þeirra mismunandi eftir kirkjudeildum. Orðið ''biskup'' er komið í íslensku frá [[gríska]] orðinu ''episkopos'' (επισκοπος) gegnum [[latína|latneska]] orðið ''episcopus'', sem þýða má sem ''biskup'', ''eftirlitsmaður'' , ''yfirmaður'', ''umsjónarmaður'' eða ''verndari''. Það hefur einnig verð þýtt á íslensku sem ''skyggnari'', dæmi eru um að það hafi verið notað sem heiti á biskupi til forna. Biskupar voru einnig nefndir ''klerkagoðar'' í skáldamáli. Undirbiskupar kaþólskra [[erkibiskup]]a voru áður nefndir nefndir ''lýðbiskupar'' (eða ''ljóðbiskupar'') á íslensku, en þar er sambærileg embætti ''[[Vígslubiskup|vígslubiskupa]]''. Fyrst eftir [[siðaskiptin]] voru biskupar á íslandi nefndir ''súperintent''. Ástæðan var að [[Mótmælendatrú|mótmælendur]] í Norður-Þýskalandi og á Norðurlöndum vildu forðast kaþólska titilinn „biskup“, þar sem hann var sterklega tengdur valdi og þrepaskiptingu kaþólsku kirkjunnar. Biskupsdæmi eru misvaldamikil og oft fer vald biskupa eftir trúarlegu hlutverki þeirra og hefðum. Í sumum kirkjudeildum (svo sem þeim [[Rómversk-kaþólska|rómversk-kaþólsku]] og [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunni]]) eru til fleiri en ein gerð biskupa, sem hafa mismunandi valdsvið, til dæmis erkibiskupar og [[patríarkar]]. [[Páfi]]nn í [[Róm]] er formlega rómversk-kaþólski biskup Rómaborgar og jafnframt æðsti biskup rómversk-kaþólsku kirkjunnar. Meðal þess sem biskupar sjá oft um er að vígja [[Prestur|presta]] og guðshús og stjórna ýmsum athöfnum. == Tengt efni == * [[Biskup Íslands]], æðsti maður [[Íslenska þjóðkirkjan|þjóðkirkjunnar]]. * [[Erkibiskup]] * [[Biskupsdæmi]] == Tenglar == * [http://visindavefur.hi.is/svar.asp?id=2611 Hvað merkir orðið biskup upphaflega og hverjar eru orðsifjar þess? Svar á Vísindavefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060216143514/http://visindavefur.hi.is/svar.asp?id=2611 |date=2006-02-16 }} * [https://www.biskup.is/ Vefur biskups Íslands] * [https://catholica.is Reykjavíkurbiskupsdæmi kaþólsku kirkjunnar] [[Flokkur:Kristni]] dxgga7ncm094wp32k1nxi32qoii7q94 0 6681 1964383 1964375 2026-05-26T12:07:29Z Bjarki S 9 1964383 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|höfuðborg landsins|Brasilía (borg)}} {{Land | nafn = Sambandslýðveldið Brasilía | nafn_á_frummáli = República Federativa do Brasil | nafn_í_eignarfalli = Brasilíu | fáni = Flag of Brazil.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Brazil.svg | kjörorð = Ordem e Progresso | kjörorð_tungumál = portúgalska | kjörorð_þýðing = Regla og framfarir | staðsetningarkort = BRA orthographic.svg | tungumál = [[Portúgalska]] | höfuðborg = [[Brasilía (borg)|Brasilía]]<br /> | stjórnarfar = [[Sambandslýðveldi]], [[forsetaræði]] | titill_leiðtoga = [[Forseti Brasilíu|Forseti]] | nöfn_leiðtoga = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] |titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Brasilía|Varaforseti]] | nafn_leiðtoga2 = [[Geraldo Alckmin]] | staða = Stofnun | atburður1 = Sjálfstæði | dagsetning1 = [[7. september]] [[1822]] | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning2 = [[29. ágúst]] [[1825]] | flatarmál = 8.514.215 | hlutfall_vatns = 0,65 | stærðarsæti = 5 | fólksfjöldi = 213 milljónir. | mannfjöldaár = 2025 | mannfjöldasæti = 5 | íbúar_á_ferkílómetra = 24 | VLF = 2.294 | VLF_sæti = 7 | VLF_ár = 2011 | VLF_á_mann = 11.769 | VLF_á_mann_sæti = 75 | VÞL = {{ágóði}} 0,946 | VÞL_sæti = 17 | VÞL_ár = 2011 | gjaldmiðill = [[ríal]] | tímabelti = UTC -2 til -5 | þjóðsöngur = [[Hino Nacional Brasileiro]] | tld = br | símakóði = 55 }} '''Brasilía''' ([[portúgalska]]: ''Brasil''), opinberlega '''Sambandslýðveldið Brasilía''' (portúgalska: ''República Federativa do Brasil'') er stærsta og fjölmennasta land [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.514.877 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum [[Atlantshaf]]sins að rótum [[Andesfjöll|Andesfjalla]] og innan landamæra þess er megnið af [[Amasónfrumskógurinn|Amasónregnskóginum]], stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil [[landbúnaður|landbúnaðarsvæði]]. [[Strandlína]] Brasilíu er 7367 km löng. ==Söguágrip== [[Frumbyggjar Ameríku|Frumbyggjar]] hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði [[Pedro Alvares Cabral]] tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta [[Portúgal]]a var um 1532 og [[nýlendustefna]] hófst þegar [[Jóhann 3. Portúgalskonungur]] skipti landinu í 15 sjálfstæð [[Nýlenda|nýlendusvæði]]. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta [[miðstýring|miðstýrðu]] valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var [[sykur]] orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum. Árið 1808 flutti [[Jóhann 6. Portúgalskonungur]] til Brasilíu tímabundið vegna [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjaldanna]]. Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið [[1822]] lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með [[Dom Pedro]] sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825. Árið 1888 var [[þrælahald]] afnumið í landinu. Ári síðar var Dom [[Pedro II]] komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, [[Argentína|Argentínu]], [[Úrúgvæ]] og [[Paragvæ]] um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku. Í [[fyrri heimstyrjöld]] var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á [[Atlantshaf]]i árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við [[Miðveldin]]. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi. Árið 1930 náði [[Getúlio Vargas]] völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun. Í [[seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöld]] var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamenn]] eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við [[Öxulveldin]]. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu brasilískir herforingjar valdarán]] gegn stjórn [[João Goulart]] forseta undir því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti [[herforingjastjórn]] til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á. [[Luiz Inácio Lula da Silva]] var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið [[Petrobras]] hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og síðar ákærður og fangelsaður. Tugir stjórnmálamanna voru bendlaðir við málið.<ref>[http://www.ruv.is/frett/tugir-sakadir-um-spillingu-i-brasiliu Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu] Rúv, skoðað 12. maí, 2016.</ref> Árið 2016 var [[Dilma Rousseff|Dilmu Rousseff]] vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. [[Michel Temer]] varaforseti tók við embætti forseta.<ref>[http://www.ruv.is/frett/forseta-brasiliu-vikid-ur-embaetti Forseta Brasilíu vikið úr embætti] Rúv. Skoðað 12. maí, 2016</ref> Árið 2014 var haldin [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu]] í Brasilíu og árið 2016 voru [[Sumarólympíuleikarnir 2016|Ólympíuleikarnir]] í Río de Janeiro. Barátta vinstri og hægri afla kristallaðist í [[Árásin á Brasilíuþing 2023|árás á brasilíska þingið árið 2023]] þegar fylgismenn íhaldsforsetans fráfarandi [[Jair Bolsonaro]] réðust þar inn. Árásin minnti á árásina á bandaríkjaþing 2020. Bolsonaro tapaði kosningum fyrir fyrrum forsetanum Lula og flutti til Bandaríkjanna. == Landafræði == [[Mynd:Congresso do Brasil.jpg|thumb|Þjóðþingið]] [[Mynd:Mapa do Brasil atualmente.png|thumb|Kort af fylkjunum.]] Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir: {| class="wikitable" |- ! Nr. ! Nafn ! Lykill ! Höfuðborg |- |1. | [[Acre (fylki)|Acre]] | AC | [[Rio Branco]] |- |2. | [[Alagoas]] | AL | [[Maceió]] |- |3. | [[Amapá]] | AP | [[Macapá]] |- |4. | [[Amazonas]] | AM | [[Manaus]] |- |5. | [[Bahia]] | BA | [[Salvador]] |- |6. | [[Ceará]] | CE | [[Fortaleza]] |- |7. | [[Espírito Santo]] | ES | [[Vitória]] |- | 8. | [[Goiás]] | GO | [[Goiânia]] |- | 9. |[[Maranhão]] | MA | [[São Luís]] |- | 10. | [[Mato Grosso]] | MT | [[Cuiabá]] |- | 11. | [[Mato Grosso do Sul]] | MS | [[Campo Grande]] |- | 12. | [[Minas Gerais]] | MG | [[Belo Horizonte]] |- | 13. | [[Pará]] | PA | [[Belém]] |- | 14. | [[Paraíba]] | PB | [[João Pessoa]] |- | 15. | [[Paraná (fylki)|Paraná]] | PR | [[Curitiba]] |- | 16. | [[Pernambuco]] | PE | [[Recife]] |- | 17. | [[Piauí]] | PI | [[Teresina]] |- | 18. | [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]] | RJ | [[Rio de Janeiro]] |- | 19. | [[Rio Grande do Norte]] | RN | [[Natal]] |- | 20. | [[Rio Grande do Sul]] | RS | [[Porto Alegre]] |- | 21. | [[Rondônia]] | RO | [[Porto Velho]] |- | 22. | [[Roraima]] | RR | [[Boa Vista]] |- | 23. | [[Santa Catarina (fylki)|Santa Catarina]] | SC | [[Florianópolis]] |- | 24. | [[São Paulo (fylki)|São Paulo]] | SP | [[São Paulo]] |- | 25. | [[Sergipe]] | SE | [[Aracaju]] |- | 26. | [[Tocantins]] | TO | [[Palmas]] |- | 27. | [[Distrito Federal]] | DF | [[Brasilía (borg)|Brasilía]] |- |} ==Samfélag== Brasilía fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 213 milljónir (2025). Tæplega helmingur íbúa Brasilíu eru hvítir, 43% eru af blönduðum uppruna hvítra og svartra, rúm 7% eru blökkumenn en 1-2% eru frumbyggjar eða fólk af asískum uppruna. Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Ríó de Janeiró.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=18250 Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar?] Vísindavefurinn. Skoðað 1. október, 2016.</ref> ==Náttúrufar== Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra [[spendýr]]a og 16% þekktra [[fugl]]a). Af stórum spendýrum má nefna [[jagúar]] og [[fjallaljón]], [[tapír]]a, [[mauraætur]], [[letidýr]], pekkaríusvín, [[beltisdýr]], fjölmargar tegundir [[hjartardýr]]a og margar tegundir [[prímatar|prímata]]. Tegundaauðgi [[froskdýr]]a er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir [[skordýr]]a og [[áttfætlur|áttfætlna]] lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund. <ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=5393 Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum [[Amasónfrumskógurinn|Amason]], miklum ám og [[votlendi]]ssvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og [[grasslétta|grassléttur]] í austurhluta landsins.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=60387 Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir?] Vísindavefur. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> [[Amasonfljót]]ið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni [[Níl]]. Það er vatnsmesta fljót í heimi og [[vatnasvið]] þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.<ref>[http://www.visindavefur.is/svar.php?id=6633 Hvað veist þú um Amasonfljótið?] Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.</ref> Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli. == Menning == [[Mynd:Heitor Villa-Lobos (c. 1922).jpg|thumb|upright|right|[[Heitor Villa-Lobos]] var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.]] {{Aðalgrein|Brasilísk menning}} Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr [[Portúgölsk menning|portúgalskri menningu]] vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og [[Kaþólsk trú|kaþólska trú]]. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og [[Afríka|Afríku]] auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra [[Frumbyggjar Brasilíu|frumbyggja]]. Meðal annarra má nefna nýbúa frá [[Ítalía|Ítalíu]], [[Þýskaland]]i, [[Japan]] og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska [[tónlist]], [[dans]] og [[trúarbrögð]].<ref>{{cite news |last=Freyre |first=Gilberto |title=The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture |publisher=UNESCO |year=1986 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022 |accessdate=8. júní 2008 |archiveurl=https://archive.today/20120530050909/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1310/is_1986_May-June/ai_4375022/ |archivedate=2012-05-30 }}</ref> === Listasaga === [[Brasilísk list]] hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars [[Barokk í Brasilíu|Barokk]], sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, [[rómantík]], [[nútímalist]], [[expressjónismi|expressjónisma]], [[kúbismi|kúbisma]], [[súrrealismi|súrrealisma]] og [[abstrakt list]]. Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni. === Tónlist === {{Aðalgrein|Brasilísk tónlist}} Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna [[samba]], [[Música Popular Brasileira|MPB]], [[choro]], [[Sertanejo]], [[brega (tónlist)|brega]], [[forró]], [[frevo]], [[maracatu]], [[bossa nova]] og [[Axé-tónlist]]. [[Mynd:Machado de Assis aos 57 anos.jpg|thumb|upright|right|[[Machado de Assis]], skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.]] Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna [[Francisco Manuel da Silva]], [[Antônio Carlos Gomes]], [[Elias Álvares Lobo]], [[Brasílio Itiberê da Cunha]], [[Luciano Gallet]], [[Alexandre Levy]], [[Alberto Nepomuceno]], [[Oscar Lorenzo Fernández]], [[Henrique Oswald]], [[Francisco Mignone]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Camargo Guarnieri]], [[Pixinguinha]], [[Hermeto Pascoal]], [[Antônio Carlos Jobim]], [[Edson Zampronha]], [[João Gilberto]], [[Nara Leão]], [[Elis Regina]], [[Caetano Veloso]], [[Maria Bethânia]], [[Chico Buarque]], [[Jorge Ben Jor]], [[Pato Fu]], [[Marisa Monte]], [[Pitty]] og [[Amon Tobin]]. === Bókmenntir === {{Aðalgrein|Brasilískar bókmenntir}} Saga [[Brasilískar bókmenntir|brasilískra bókmennta]] nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var [[Pêro Vaz de Caminha]]. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við [[Joaquim Manuel de Macedo]] og [[José de Alencar]] skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum ''[[O Guarany]]'', ''[[Iracema]]'', ''[[Ubirajara]]''.<ref>[https://web.archive.org/web/20110725100730/http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html „Brazilian Literature: An Introduction“]; afrit af [http://www.brasembottawa.org/en/culture_academic/literature.html upphaflegu eintaki]. Skoðað 2. nóvember 2009.</ref> === Matarmenning === [[Mynd:Feijoada 01.jpg|thumb|left|[[Feijoada]], réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum]] {{Aðalgrein|Brasilískur matur}} Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. [[Feijoada]] er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á [[vatapá]], [[moqueca]], [[polenta]] og [[acarajé]], sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir. Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur. Þjóðardrykkir Brasilíu er [[kaffi]] og [[cachaça]], sem er [[áfengur drykkur]] gerður úr [[sykurreyr]] og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, [[caipirinha]]. Margvíslegt [[sælgæti]] er til í Brasilíu, svo sem [[brigadeiro]], sem eru [[súkkulaði]]frauðkúlur; [[cocada]] og [[beijinho]] sem er hvort tveggja [[Kókoshneta|kókoshnetusælgæti]]; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr [[Ostur|osti]] með guavasultu, sem kallast [[goiabada]]. Úr [[Hneta|hnetum]] er gert [[paçoca]], [[rapadura]] og [[pé-de-moleque]]. Meðal [[ávöxtur|ávaxta]], sem vaxa í Brasilíu, má nefna [[açaí]], [[cupuaçu]], [[mangó]], [[papaja]], [[kókóbaun]]ir, [[Kasjúhneta|kasjúhnetur]], [[guava]], [[appelsína|appelsínur]], [[ástaraldin]] og [[ananas]]. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar. == Borgir == <gallery> Image:Esplanada dos Ministérios, Brasília DF 04 2006 (modificada).jpg|[[Brasilía (borg)|Brasilía]] Image:Climate in Southern Brazil.jpg|[[Curitiba]] Image:Ponte Hercílio Luz Florianopolis-edit.jpg|[[Florianópolis]] Image:Caminhada com Maria.JPG|[[Fortaleza]] Image:Goiania-vaca-brava.jpg|[[Goiânia]] Image:Maceio02.jpg|[[Maceió]] Image:Natal-Praia-do-Meio-Santos-Reis.jpg|[[Natal]] Image:Porto601737 89.jpg|[[Porto Alegre]] Image:Boa viagem.jpg|[[Recife]] Image:Rio Corcovado Pain de Sucre.jpg|[[Rio de Janeiro]] Image:Salvador BA.jpg|[[Salvador]] Image:Jansen lagoon.jpg|[[São Luis]] Image:Jardim Paulistano2.jpg|[[São Paulo]]</gallery> ==Heimild== Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: {{wpheimild|tungumál= en|titill= Brazil|mánuðurskoðað= 12. maí|árskoðað= 2016 }} == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Ítarefni == * Bellos, Alex (2003). ''Futebol: The Brazilian Way of Life''. London: Bloomsbury Publishing plc. * Bethell, Leslie (1991). ''Colonial Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Fausto, Boris (1999). ''A Concise History of Brazil''. Cambridge: Cambridge University Press. * Skidmore, Thomas E. (1974). ''Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought''. Oxford: Oxford University Press. * Wagley, Charles (1963). ''An Introduction to Brazil''. New York, New York: Columbia University Press. == Tenglar == {{Commonscat|Brazil|Brasilíu}} * [http://www.brasil.gov.br/ Brasilía Portal] * [http://www.planalto.gov.br/ Formennska Brasilíu] * [http://www.camara.leg.br/ Þing Brasilíu] * [http://www.senado.leg.br/ Öldungadeild Brasilíu] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1489513 „Íslendingar í Brasilíu“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1977] {{Fylki Brasilíu}} {{Suður-Ameríka}} {{G-20}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Brasilía| ]] k6d8vl6ykcq3dj82xw6uu84dlbr5w97 0 11707 1964442 1648220 2026-05-26T20:00:57Z Huldar98 70847 Bæti við mynd af sængvara sem syngur með Alsatískum hrein 1964442 wikitext text/x-wiki {{tungumál|nafn=Alemanníska|nafn2=Alsacien / Elsässisch |ættarlitur=Indóevrópskt |ríki=[[Elsass]] |svæði=[[Mið-Evrópa]] |talendur=1.500.000 |sæti= |ætt=[[Indóevrópsk tungumál|Indóevrópskt]]<br /> &nbsp;[[Germönsk tungumál|Germanskt]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Vesturgermönsk tungumál|Vesturgermanskt]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Hágermönsk tungumál|Hágermanskt]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Alemanníska|Alemannískt]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''alsatíska''' |stafróf=[[Latneskt stafróf]] |þjóð= |stýrt af= |iso1=|iso2=gsw|sil=ALS}} [[Mynd:Bernard_Guntz_en_2014.jpg | thumb | hægri | Bernard Guntz, söngvari sem syngur með Alsatískum hreim. Mynd frá 2014]] '''Alsatíska''' ([[franska]]: '''Alsacien''', [[þýska]]: '''Elsässisch''') er [[Alemanníska|alemannísk]] [[mállýska]] sem töluð er í [[Elsass]]-héraði í [[austur]] [[Frakkland]]i, þar á meðal í [[Strassborg]]. {{Wiktionary|Alsatíska}} {{InterWiki|code=als}} == Sjá == * [[Alemanníska]] == Tenglar == * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=gsw Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)] {{Germönsk tungumál}} {{Stubbur|tungumál}} [[Flokkur:Vesturgermönsk tungumál]] [[Flokkur:Þýskar mállýskur]] rcbufe9a7thj515krokmsm4fksfg809 0 12298 1964454 1914024 2026-05-26T22:22:39Z Akigka 183 1964454 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Sérstjórnarhérað Alþýðulýðveldisins Kína Hong Kong | nafn_á_frummáli = 中華人民共和國香港特別行政區'''<br />'''Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China | nafn_í_eignarfalli = Hong Kong | fáni = Flag of Hong Kong.svg | skjaldarmerki = Regional_Emblem_of_Hong_Kong.svg | staðsetningarkort = Hong-Kong-location-MAP-in-China.jpg | þjóðsöngur = [[Þjóðsöngur Kína]] | höfuðborg = Hong Kong | tungumál = [[enska]] og [[kínverska]] ([[kantónska]]) | stjórnarfar = [[Flokksræði]] | titill_leiðtoga = [[Stjórnarformaður Hong Kong|Stjórnarformaður]] | nöfn_leiðtoga = [[John Lee]] | stærðarsæti = 168 | flatarmál = 1.108 | hlutfall_vatns = 3,16 | mannfjöldaár = 2020 | mannfjöldasæti = 102 | fólksfjöldi = 7.413.070 | íbúar_á_ferkílómetra = 6.777 | staða = [[Sérstakt sjálfstjórnarhérað í Kína]] | atburður1 = Stofnun | dagsetning1 = 29. ágúst 1842 | atburður2 = Stjórn flutt<br />til [[Alþýðulýðveldið Kína|Kínverska<br />alþýðulýðveldisins]] | dagsetning2 = 1. júlí 1997 | VLF_ár = 2019 | VLF_sæti = 44 | VLF_á_mann_sæti = 4 | VLF = 490,880 | VLF_á_mann = 64.928 | VÞL_ár = 2015 | VÞL_sæti = 7 | VÞL = {{hækkun}} 0.933 | gjaldmiðill = [[Hong Kong-dalur]] (HKD) | tímabelti = [[UTC]]+8 | tld = hk | símakóði = 852 }} '''Hong Kong''' ''([[Kínverska|kínverska:]] ''香港''; [[Pinyin|rómönskun:]] Xiānggǎng)'', opinberlega '''Sérstjórnarhérað Alþýðulýðveldisins Kína Hong Kong''', er [[sérstakt sjálfstjórnarhérað í Kína|sérstakt sjálfstjórnarhérað]] í [[Alþýðulýðveldið Kína|Kínverska alþýðulýðveldinu]], á austurbakka árósa [[Perlufljót|Perlufljóts]] í suðurhluta [[Kína]]. Hong Kong er einn af þéttbýlustu stöðum heims, með 7,4 milljónir íbúa af margvíslegum uppruna á 1.104 ferkílómetra svæði. Hong Kong varð [[Breska Hong Kong|bresk nýlenda]] við að [[Tjingveldið]] gaf [[Hong Kong-eyja|Hong Kong-eyju]] eftir þegar [[Fyrra ópíumstríðið|Fyrra ópíumstríðinu]] lauk árið 1842. Eftir [[Annað ópíumstríðið]] 1860 var nýlendan stækkuð þannig að hún náði líka yfir [[Kowloon-skagi|Kowloon-skaga]]. Hún var síðan stækkuð enn frekar þegar Bretar fengu 99 ára samning um [[Nýju umdæmin]] árið 1898. Alþýðulýðveldið Kína tók við stjórn svæðisins þegar samningurinn rann út árið 1997. Borgin hefur umtalsvert sjálfstæði sem sérstjórnarhérað samkvæmt hugmyndinni um [[eitt land, tvö kerfi]]. Í Hong Kong ríkir [[markaðshagkerfi]] sem er með þeim frjálslyndustu í heimi. Hong Kong á [[Grunnlög Hong Kong|stjórnarskrárbundinn]] rétt til mikils sjálfræðis, þar á meðal eigin [[lagakerfi]]s, eigin [[gjaldmiðill|gjaldmiðils]], eigin [[Tollalög|tollalaga]] og rétt til að gera alþjóðasamninga, svo sem um [[flugumferð]] og [[innflytjandi|innflytjendur]]. Einungis [[varnarmál]] og [[alþjóðasamskipti]] eru í höndum stjórnarinnar í [[Peking]]. Upphaflega var svæðið þar sem Hong Kong stendur strjálbýlt sveitahérað með nokkrum fiskiþorpum. Nú eru þar ein af helstu fjármálamiðstöðvum heims og ein af stærstu verslunarhöfnum heims. Borgin er 10. mesta útflutningsland heims og 9. mesta innflutningslandið. Gjaldmiðill Hong Kong, [[Hong Kong-dalur]], er 9. mest notaði gjaldmiðill heims í gjaldeyrisviðskiptum (2019). Í Hong Kong býr hlutfallslega mest af forríkum einstaklingum, en þótt [[verg landsframleiðsla]] á mann sé með því sem mest gerist er ójöfnuður líka mikill. Hong Kong er [[þróað land|háþróað land]] og er í sjöunda sæti á lista yfir lönd eftir [[Vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. Í borginni eru flestir [[skýjakljúfur|skýjakljúfar]] af borgum heims og íbúar þar njóta einna mesta langlífis. Yfir 90% íbúa notast við [[almenningssamgöngur]]. [[Loftmengun]] af völdum [[svifryk]]s er samt mikið vandamál. == Heiti == [[File:Hong_Kong_in_China_(zoomed)_(+all_claims_hatched).svg|thumb|right|alt=Staðsetning Hong Kong sérstjórnarhéraði í Kína.|<small>Staðsetning Hong Kong sérstjórnarhéraði í Kína.</small>]] Nafn svæðisins, sem upprunalega var stafað með latínuletri He-Ong-Kong árið 1780<ref>{{Bókaheimild|titill=Empson, Hal (1992). Mapping Hong Kong: A Historical Atlas. Government Information Services. OCLC 29939947.}}</ref> vísaði upprunalega í víkina milli [[Aberdeen-eyja]]r og syðri strandar Hong Kong-eyjar. [[Aberdeen (Hong Kong)|Aberdeen]] var staðurinn þar sem breskir sjómenn mættu fyrst fiskimönnum frá svæðinu.<ref>{{Bókaheimild|titill=Bishop, Kevin; Roberts, Annabel (1997). China's Imperial Way. Odyssey Publications. ISBN 978-962-217-511-2.}}</ref> Þótt uppruni latneska heitisins sé óþekktur er talið að nafngiftin vísi í kantónskan framburð á ''hēung góng'', sem merkir ilmandi höfn eða reykelsishöfn. Ilmurinn gæti verið vísun í reykelsisverksmiðjur Norður-Kowloon en reykelsið var geymt nærri Aberdeen-höfn áður en Viktoríuhöfn tók við hlutverki hennar. Annar landstjóri Hong Kong, [[John Francis Davis]], setti fram aðra kenningu um nafnið; að það væri dregið af Hoong-keang, rauða strauminum sem vísar í hvernig jarðvegurinn á eyjunni litaði fossa hennar. Einfaldaða útgáfan Hong Kong var almennt notuð um 1810. Nafnið var líka skrifað í einu orði, Hongkong, til 1926 þegar stjórnin tók formlega upp tveggja orða nafnið. Sum fyrirtæki sem voru stofnuð fyrir þann tíma notast enn við þennan rithátt, eins og [[Hongkong Land]], [[Hongkong Electric Company]], [[Hongkong and Shanghai Hotels]] og [[The Hongkong and Shanghai Banking Corporation]] (HSBC). == Saga == Fyrst er vitað um mannabyggð við Hong Kong á [[Nýsteinöld]] fyrir um 6000 árum síðan.<ref>{{Bókaheimild|titill=Meacham, William (1999). "Neolithic to Historic in the Hong Kong Region". Indo-Pacific Prehistory Association Bulletin. 18 (2): 121–128. eISSN 0156-1316.}}</ref> Fyrstu íbúar svæðisins fluttust þangað frá meginlandinu og fluttu með sér þekkingu á hrísgrjónaræktun. Svæðið tilheyrði [[Herför Qin-veldisins gegn Yue-ættbálkunum|Baiyue-ættbálkunum]] þar til [[Qin-veldið]] sigraði þá og innlimaði svæðið í Kína árið [[214 f.Kr.]] Svæðið varð hluti af forn-víetnamska konungdæminu [[Nanyue]] eftir hrun Qin-veldisins þar til [[Han-veldið]] hertók það [[111 f.Kr.]]<ref>{{Bókaheimild|titill=Keat, Ooi Gin (2004). Southeast Asia: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-770-2.}}</ref> Eftir það var Hong Kong undir stjórn ýmissa kínverskra keisaravelda og konungdæma. Saltframleiðsla, perluveiðar og viðskipti döfnuðu þar til [[Songveldið|Song-keisarahirðin]] flúði undan Mongólum á 13. öld og setti upp höfuðstöðvar sínar á Lantau-eyju og síðar [[Kowloon-borg]] (sem eru hluti af Hong Kong í dag). Song-veldið var svo endanlega sigrað af Mongólum í [[Orrustan við Yamen|bardaganum við Yamen]] og eftir það fór Hong Kong undir [[Júanveldið]].<ref>{{Bókaheimild|titill=Barber, Nicola (2004). Hong Kong. Gareth Stevens. ISBN 978-0-8368-5198-4.}}</ref> Undir lok Júanveldisins var landið að mestu í eigu sjö stórra ætta. Undir stjórn [[Mingveldið|Mingveldisins]] héldu landnemar áfram að flytja til svæðisins frá nærliggjandi héruðum. Fyrstu Evrópubúarnir til að versla á svæðinu voru Portúgalar, en portúgalski könnuðurinn [[Jorge Álvarez]] kom þangað árið 1513.<ref>{{Bókaheimild|titill=Porter, Jonathan (1996). Macau, the Imaginary City: Culture and Society, 1557 to the Present. Westview Press. ISBN 978-0-8133-2836-2.}}</ref> Portúgalar stofnuðu verslunarstaðinn [[Tamão]] nærri Hong Kong fyrir verslun við Suður-Kína. Þeir voru hraktir á brott eftir [[Orrustan við Tamaó|nokkrar skærur]] á [[1521-1530|3. áratug 16. aldar]]. Verslunarsamband milli Kína og Portúgals komst aftur á 1549 og Portúgalar fengu varanlegan samning um stofnun verslunarstöðvar í [[Makaó]] árið 1557. Eftir að [[Tjingveldið]] hafði lagt land [[Mingveldið|Mingveldisins]] undir sig var sett [[Haijin|hafnbann]] á strendur Kína. [[Kangxi]] aflétti banninu og leyfði útlendingum að sigla til kínverskra hafna árið 1684. Kínversk stjórnvöld tóku upp [[Kantónkerfið]] til að hafa betri stjórn á utanríkisverslun árið 1757. Þá þurftu öll skip, nema rússnesk, að sigla til borgarinnar Kantón ([[Guangzhou]]). Kínverjar höfðu lítinn áhuga á evrópskum vörum meðan eftirspurn eftir kínverskum vörum (postulíni, tei, silki o.fl.) var gríðarmikil í Evrópu. Kínverskar vörur fengust þannig aðeins keyptar gegn góðmálmum. Til að bregðast við þessu ójafnvægi hófu Bretar að selja mikið magn [[ópíum]]s, sem framleitt var á [[Indland]]i, í Kína. Verslunin leiddi til útbreiddrar ópíumfíknar meðal Kínverja sem stjórnvöld reyndu að bregðast við með sífellt strangari takmörkunum á ópíumverslunina. Árið 1839 hafnaði [[Daoguang]] keisari tillögum um að aflétta banni við ópíumverslun og taka upp skattlagningu í staðinn. Hann skipaði þess í stað embættismanninum [[Lin Zexu]] að uppræta ópíumverslunina með öllu. Lin Zexu lét eyðileggja ópíumbirgðir í landinu og bannaði verslun við erlend skip. Bretar brugðust við með hervaldi sem leiddi til [[Fyrra ópíumstríðið|Fyrra ópíumstríðsins]] 1840. Tjingveldið gafst fljótlega upp og gaf Hong Kong eftir með [[Chuenpi-sáttmálinn|Chuenpi-sáttmálanum]]. Hvorugt ríkið fullgilti þó sáttmálann og átökin héldu áfram til 1842 þegar ríkin gerðu [[Nanking-sáttmálinn|Nanking-sáttmálann]]. Þá tók Bretland formlega yfir stjórn Hong Kong-eyju. [[Mynd:City_of_Victoria.jpg|thumb|right|<small>Viktoríuhöfn á 7. áratug 19. aldar.</small>]] Nýlendustjórnin kom upp stjórnsýslu snemma árs 1842 en sjórán, sjúkdómar og andstaða Tjingveldisins hömluðu vexti nýlendunnar. Aðstæður bötnuðu eftir [[Taiping-uppreisnin]]a á [[1851-1860|6. áratugnum]] þegar margir kínverskir flóttamenn, þar á meðal auðugir kaupmenn, flúðu til nýlendunnar vegna óróans á meginlandinu. Áframhaldandi spenna milli Breta og Kínverja vegna ópíumverslunarinnar leiddi til [[Annað ópíumstríðið|Annars ópíumstríðsins]] 1856. Tjingveldið beið aftur ósigur og neyddist til að gefa [[Kowloon]] og [[Steinsmiðaeyja|Steinsmiðaeyju]] eftir með [[Pekingsáttmálinn|Pekingsáttmálanum]]. Undir lok stríðsins var Hong Kong orðin að mikilvægri umskipunarhöfn. Hraður vöxtur dró að sér erlenda fjárfestingu um leið og trú á framtíð Hong Kong óx. Nýlendan stækkaði enn árið 1898 þegar Bretar fengu 99 ára samning um [[Nýju umdæmin]]. [[Hong Kong-háskóli]] var stofnaður 1911 og [[Kai Tak-flugvöllur]] hóf starfsemi 1924. Nýlendan komst hjá langvarandi niðursveiflu vegna [[Kantón-Hong Kong-verkfallið|Kantón-Hong Kong-verkfallsins]] 1925-1926. Þegar [[Annað stríð Kína og Japans]] hófst 1937 lýsti landstjórinn, [[Geoffry Northcote]], Hong Kong hlutlaust svæði til að verja stöðu hafnarinnar. Árið 1940 bjóst nýlendustjórnin undir átök með því að flytja allar breskar konur og börn frá borginni. [[Japanski keisaraherinn]] gerði árás á borgina sama dag og þeir réðust á Perluhöfn 8. desember 1941. Hong Kong var [[hernám Hong Kong|hernumin]] í nær fjögur ár. Bretar tóku aftur við stjórn borgarinnar 30. ágúst 1945. Íbúafjöldinn tók hratt við sér eftir stríðið. Kínverskt handverksfólk flúði til eyjarinnar þegar [[borgarastyrjöldin í Kína]] hófst, og fleiri flúðu þangað eftir að [[Kommúnistaflokkur Kína]] tók völdin á meginlandinu 1949. Hong Kong varð fyrsti [[Asíutígrarnir|Asíutígurinn]] til að iðnvæðast á [[1951-1960|6. áratug 20. aldar]]. Nýlendustjórnin beitti sér fyrir umbótum vegna ört vaxandi fólksfjölda með því að reisa hagkvæmar íbúðir, með stofnun sjálfstæðrar nefndar til að uppræta spillingu í stjórnkerfinu og með uppsetningu [[Mass Transit Railway|lestarkerfis]]. Þótt samkeppnisstaða borgarinnar versnaði á sviði framleiðsluiðnaðar batnaði hún á sviði þjónustu. Undir lok aldarinnar var Hong Kong orðin að alþjóðlegri fjármálamiðstöð og skipaflutningahöfn. [[Mynd:Hong_Kong_1978.jpg|thumb|right|<small>Kowloon og Hong Kong á 8. áratug 20. aldar.</small>]] Óvissa um framtíð nýlendunnar fór vaxandi eftir því sem lok 99 ára samningsins við Kína nálguðust.<ref> {{vísindavefurinn|77930|Af hverju skiluðu Bretar Hong Kong aftur til Kínverja?|höfundur=Geir Sigurðsson|dags=30.8.2019}}</ref> [[Murray MacLehose]] landstjóri vakti máls á þessu við [[Deng Xiaoping]] þegar árið 1979. Eftir samningaviðræður milli Bretlands og Kína var gefin út sameiginleg yfirlýsing árið 1984 þar sem Bretar samþykktu að afhenda Kína nýlenduna árið 1997 en að Kína myndi tryggja efnahagslegt og stjórnsýslulegt sjálfstæði hennar í 50 ár eftir yfirfærsluna. Mikill fjöldi flutti engu að síður frá Hong Kong í aðdraganda yfirfærslunnar vegna ótta við versnandi lífskjör. Um hálf milljón flutti frá Hong Kong milli 1987 og 1996. Þann 1. júlí 1997 tóku Kínverjar yfir stjórn nýlendunnar eftir 156 ár af breskum yfirráðum. Fljótlega eftir þetta varð Hong Kong fyrir nokkrum alvarlegum áföllum. [[Asíukreppan]] kostaði stjórnvöld stóran hluta af gjaldeyrisbirgðum landsins til að viðhalda tengingu Hong Kong-dalsins við Bandaríkjadal. Eftir að kreppunni lauk gekk [[H5N1]]-fuglaflensufaraldurinn yfir sem hægði á vexti. Á eftir fylgdi svo [[bráðalungnabólga]] ([[HABL]]) sem leiddi til alvarlegrar efnahagskreppu. Stjórnmáladeilur eftir yfirfærsluna hafa snúist um lýðræðisþróun héraðsins og trúnað miðstjórnar Alþýðulýðveldisins við hugmyndina um eitt land, tvö kerfi. Lýðræðisumbætur sem nýlendustjórnin réðist í 1994 voru teknar aftur af kínverskum stjórnvöldum. Héraðsstjórnin reyndi án árangurs að koma í gegn nýrri öryggislöggjöf samkvæmt grein 23 í grunnlögum Hong Kong. Sú ákvörðun miðstjórnar Kína að krefjast samþykkis frambjóðenda til embættis stjórnarformanns leiddi til [[mótmælin í Hong Kong 2014|öldu mótmæla 2014]] sem urðu þekkt sem regnhlífabyltingin. Árið 2019 hófust útbreidd [[Mótmælin í Hong Kong 2019–20|mótmæli]] vegna lagafrumvarps um framsal flóttamanna til meginlands Kína. Í maí árið 2020 var frumvarp lagt fram á kínverska Alþýðuþinginu um öryggislög sem banna uppreisnaráróður, landráð og sjálf­stæðisumleitanir sér­stjórn­ar­héraðsins.<ref>{{Vefheimild|titill=Vilja inn­leiða ný ör­ygg­is­lög í Hong Kong|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/05/21/vilja_innleida_ny_oryggislog_i_hong_kong/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=21. maí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=1. júlí}}</ref> Öryggislögin voru samþykkt á kínverska þinginu þann 22. maí og er meðal annars ætlað að koma í veg fyrir mótmæli af sömu stærðargráðu og áður í Hong Kong.<ref>{{Vefheimild|titill=Um­deild ör­ygg­is­lög um Hong Kong samþykkt|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/05/22/umdeild_oryggislog_um_hong_kong_samthykkt/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=22. maí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=1. júlí}}</ref> ==Stjórnmál== ===Stjórnsýsluumdæmi=== Héraðið skiptist í 18 stjórnsýsluumdæmi. Í [[umdæmisráð Hong Kong|umdæmisráði]] sitja 479 fulltrúar, þar af 452 kosnir með beinni kosningu sem fulltrúar síns umdæmis. Umdæmisráðið er ráðgefandi aðili gagnvart héraðsstjórninni í sveitarstjórnarmálefnum. {| |- style="vertical-align: top;" | | '''Hong Kong-eyja''' # [[Mið- og Vesturumdæmi|Mið- og Vestur]] # [[Wan Chai]] # [[Austurumdæmi (Hong Kong)|Austur]] # [[Suðurumdæmi (Hong Kong)|Suður]] | '''Kowloon''' # <li value="5"> [[Yau Tsim Mong]] </li> # [[Sham Shui Po]] # [[Kowloon-borg]] # [[Wong Tai Sin]] # [[Kwun Tong]] | '''Nýju umdæmin''' # <li value="10">[[Kwai Tsing]]</li> # [[Tsuen Wan]] # [[Tuen Mun]] # [[Yuen Long]] # [[Norðurumdæmi (Hong Kong)|Norður]] # [[Tai Po]] # [[Sha Tin]] # [[Sai Kung]] # [[Eyjaumdæmi]] | [[Mynd:Map_of_Hong_Kong_18_Districts_international.svg|400px|right|Stjórnsýsluumdæmi Hong Kong.]] |} == Landfræði == [[Mynd:Hong_Kong,_China.jpg|thumb|right|<small>Gervihnattarmynd þar sem skilin milli byggðra og óbyggðra svæða sjást vel.</small>]] Hong Kong stendur við suðurströnd [[Kína]], austan megin við mynni [[Perlufljót|Perlufljóts]], 60 km austan við [[Maká]]. [[Suður-Kínahaf]] liggur að borginni á allar hliðar nema að norðanverðu þar sem borgin [[Shenzhen]] stendur við [[Sam Chun-á]]. Héraðið nær yfir 2.755 km² svæði þar sem eru [[Hong Kong-eyja]], [[Kowloon-skagi]], [[Nýju umdæmin]], [[Lantau-eyja]] og yfir 200 aðrar eyjar. Af þessu svæði eru 1.073 km² af þurrlendi og 35 km² af ferskvatni, afgangurinn sjór. Hæsti tindur svæðisins er [[Tai Mo Shan]] sem nær 957 metra hæð. Mest byggingarland er á Kowloon-skaga, Hong Kong-eyju og nýjum bæjum i Nýju umdæmunum. Stór hluti þeirra rís á [[landfylling]]um vegna skorts á byggingarlandi. 70 km², eða 25% af byggingarlandi, er á landfyllingum. Óbyggt land er í hæðum eða fjalllendi, með mjög litlu flatlendi, og er mest graslendi, skóglendi, kjarr eða ræktarland. Um 40% af þessu landi er þjóðgarðar eða náttúruverndarsvæði. Vistkerfi svæðisins er fjölbreytt, með 3.000 tegundir [[æðplanta|æðplantna]] (þar af 300 innlendar) og þúsundir tegunda skordýra, fugla og sjávardýra. === Veðurfar === Ríkjandi loftslag í Hong Kong er [[rakt heittemprað loftslag]] sem einkennir Suður-Kína. Sumur eru heit og rök með stöku úrhelli og þrumuveðri og hlýju lofti sem berst úr suðaustri. Á þeim tíma geta orðið til [[hitabeltisfellibylur|hitabeltisfellibylir]] sem geta valdið flóðum og skriðum. Vetur eru mildir og oftast sólríkir í byrjun með auknum skýjum í febrúar og stöku kuldaskilum með sterkum vindum úr norðri. Veðurblíða er mest á vorin (sem geta verið breytileg) og haustin, sem eru oftast hlý og sólrík. Snjókoma er mjög sjaldgæf og fellur oftast í mikilli hæð. Meðalsólartími í Hong Kong eru 1.709 stundir á ári. Hæsti og lægsti hiti sem mælst hefur hjá [[Veðurstofa Hong Kong|Veðurstofu Hong Kong]] eru 36,6°C 22. ágúst 2017 og 0,0°C 18. janúar 1893. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stjórnsýslueiningar í Alþýðulýðveldinu Kína}} {{APEC}} {{asía}} [[Flokkur:Borgir í Kína]] [[Flokkur:Hong Kong| ]] [[Flokkur:Fyrrum breskar nýlendur]] 8ldlf9p935x1d0yd59efn0jeyo3frwf 0 22881 1964459 1956326 2026-05-27T00:20:44Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964459 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Portrait of Milton Friedman.jpg|thumb|Milton Friedman]] '''Milton Friedman''' ([[31. júlí]] [[1912]] – [[16. nóvember]] [[2006]]) var [[Bandaríkin|bandarískur]] [[hagfræði]]ngur, sem hlaut Nóbelsverðlaunin í hagfræði árið [[1976]] og er kunnur af eindregnum stuðningi sínum við [[Frjálshyggja|frjálshyggju]]. Hann er einna kunnastur [[Chicago-hagfræðingarnir|Chicago-hagfræðinganna]] svonefndu. == Ævi == Friedman fæddist í New York og var sonur fátækra gyðingjahjóna frá austurhluta [[Ungverjaland|Ungverjalands]], sem nú er hluti [[Úkraína|Úkraínu]]. Hann stundaði hagfræðinám í [[Rutgers University]] og [[University of Chicago]], þar sem hann var lærisveinn [[Frank H. Knight|Franks H. Knights]]. Seinna lauk hann doktorsprófi frá [[Columbia University]] í New York. Hann var lengst hagfræðiprófessor í [[University of Chicago]], þar sem hann hafði feikileg áhrif á nemendur sína, en frá [[1977]] til 2006 var hann fræðimaður í Hoover Institution í [[Stanford University]]. Friedman er einhver kunnasti og áhrifamesti hagfræðingur heims í upphafi [[21. öld|21. Aldar]] === Önnur störf og pólitík === Hann skrifaði lengi fastan dálk í vikublaðið Newsweek, þar sem hann varpaði fram fjölda róttækra hugmynda, sem allar voru þó um það, að leysa mætti mál í frjálsum viðskiptum frekar en með ríkisafskiptum. Ein hugmyndin var um að fella niður almenna [[Herskylda|herskyldu]] (og fóru Bandaríkjamenn um það að ráðum hans), önnur að leyfa sölu ýmissa [[Fíkniefni|fíkniefna]], enda telur hann, að afleiðingarnar af því að banna þau séu verri en af því að leyfa þau. Friedman gerði líka árið [[1980]] sjónvarpsþættina Frelsi til að velja (Free to Choose), sem sýndir voru víða um heim og vöktu mikla athygli. Hann var einn af stofnendum [[Mont Pèlerin Society]], Mont Pèlerin samtakanna, [[1947]] og hafði mikil áhrif á ýmsa stjórnmálamenn, þar á meðal [[Margrét Thatcher|Margréti Thatcher]] í Stóra-Bretlandi og [[Ronald Reagan]] í Bandaríkjunum. Einn lærisveinn hans var þó enn umdeildari en þau Thatcher og Reagan, herforinginn [[Augusto Pinochet]], sem var lengi einræðisherra í [[Chile]]. Pinochet kvaddi til ráðgjafar ýmsa hagfræðinga, sem höfðu stundað hagfræðinám í University of Chicago, og gerbreyttu þeir [[Atvinnulíf|atvinnulífi]] landsins, seldu ríkisfyrirtæki, lækkuðu skatta og felldu niður margvíslega tollvernd. Þegar Friedman tók á móti Nóbelsverðlaununum í Stokkhólmi [[1976]], skipulögðu andstæðingar herforingjastjórnarinnar í Chile mótmæli. Friedman svaraði því hins vegar til, að hann hafi vissulega flutt fyrirlestra í Chile og talað þar við ráðamenn. En hann hafi flutt sömu fyrirlestra í einræðisríkinu Kína og talað þar við ráðamenn, án þess að nokkur hafi hreyft mótmælum. Boðskapur sinn sé alls staðar hinn sami, að lækka skatta, selja ríkisfyrirtæki, auka frelsi til viðskipta, víkka út [[Eignarréttur|eignarrétt]]. Hann sé hlynntur [[lýðræði]] og virðingu fyrir almennum [[Mannréttindi|mannréttindum]], en bestu skilyrðin fyrir þessu felist í víðtæku atvinnufrelsi. Friedman kom til [[Ísland|Íslands]] í ágústlok [[1984]] og flutti fyrirlestur undir heitinu „Í sjálfheldu sérhagsmunanna“ (The Tyranny of the Status Quo), þar sem hann sagði, að einn meginvandinn af ríkisafskiptum væri, að gróðinn af þeim dreifðist á fáa, en tapið á marga, svo að hinir fáu, sem græddu á afskiptunum, berðust harðar en hinir mörgu, sem töpuðu, og sigruðu því ósjaldan. == Kenningar == === Peningamagnskenningin === Friedman stundaði einkum rannsóknir í [[peningamálahagfræði]]. Hann blés nýju lífi í hina fornu [[Peningamagnskenning|peningamagnskenningu]] sem kennd er við klassíska hagfræði en kenning hans er jafnan þekkt undir nafninu [[peningamagnshyggja]]. Hún segir að peningamagn sé mikilvægasti áhrifavaldur á verðlag og [[Hagsveifla|hagsveiflur]]. [[Verðbólga]] stafar samkvæmt henni af því, að peningamagn í umferð eykst hraðar en [[Verg landsframleiðsla|landsframleiðsla]]. Kenningin segir jafnframt að verðbólga sé alls staðar og að það sama gildi um peninga og aðrar vörur á markaði, ef framboðið minnkar þá hækkar verðið, sé eftirspurnin sú sama. Þess vegna er til einfalt ráð gegn verðbólgu, segir Friedman. Það er að stöðva peningaprentun og draga þannig úr framboðinu. Málið er þó miklu flóknara, eins og Friedman viðurkennir fyrstur manna, meðal annars vegna þess að erfitt er að skilgreina peningamagn í umferð og hafa fullkomna stjórn á því. En meginatriði kenningarinnar er að ríkið láti sér nægja að framleiða trausta peninga, halda uppi stöðugu verðlagi, en treysti að öðru leyti á sjálfstýringarmátt hins [[Frjáls markaður|frjálsa markaðar]]. Friedman lagði til að seðlabankinn væri bundinn ákveðnum reglum um peningamagn þannig að magnið væri aukið í takt við aukna þjóðarframleiðslu og hagvöxt. Þannig lagði hann áherslu á að efnahagsstefna stjórnvalda væri bundin föstum reglum en ekki sett saman af geðþótta og einungis notuð sem gildi og viðmið.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=60392|title=Hver var Milton Friedman og hvert var hans framlag til hagfræðinnar?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2021-10-30}}</ref> Áhersla Friedman á peningamálastefnu var talsvert á skjön við hugmyndir margra hagfræðinga á þessum tíma sem töldu að peningmálastefnur væru að miklu leyti gagnslausar við hagstjórn og töldu fjármálastefnur hins opinbera mun mikilvægari.<ref name=":0" /> Friedman birti fyrstu skrif sín um peningamagnshyggjuna árið [[1956]] í bókinni Rannsóknir á peningamagnskenningunni (e. ''[[The Quantity Theory of Money: A restatement]]'') en það var svo árið [[1963]] sem peningamagnshyggjan birtist í fullri mynd þegar hann gaf út bókina Saga peningamála í Bandaríkjunum,1867-1960 (e. ''[[A Monetary History of the United States,1867-1960]])'' ásamt [[Anna Schwartz|Önnu Schwartz]]. === A Theory of the Consumption Function === Eitt af áhrifamiklu ritum Friedmans er Kenningin um neyslufallið (e. ''[[A Theory of the Consumption Function]]'') sem kom út árið [[1957]]. Í ritinu setti hann fram nýjar kenningar og andmælti hefðbundnum [[Keynesískum]] sjónarmiðum um heimilishaldið, sem voru ríkjandi á þessum tíma. Friedman hélt því fram að neysla einstaklingsins sé ekki einungis háð núverandi tekjum heldur hafi væntanlegt tekjustig einnig áhrif á það hvernig neytandinn mun breyta neysluútgjöldum sínum. Kenningin endurskilgreindi sambandið á milli samanlagðrar neyslu/sparnaðar og heildartekna. Friedman þróaði jafnframt hugtakið [[varanlegar tekjur]] sem eru þær tekjur sem menn búast við að hafa að jafnaði yfir ævina. Þessi kenning hjálpaði til við að skýra til dæmis hvers vegna tímabundin skattahækkun getur ekki leitt til fyrirhugaðrar samdráttar í neyslu, í staðinn getur þessi skattahækkun verið fjármögnuð með sparnaði og neysla þannig haldist óbreytt.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Milton-Friedman|title=Milton Friedman {{!}} Biography & Facts|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2021-10-30}}</ref> Eftir Friedmann liggja margar kenningar og rit. Þegar ljóst varð upp úr [[1970]], að hagstjórnarhugmyndir [[John Maynard Keynes|Johns Maynards Keynes]] skiluðu ekki góðum árangri, hlutu kenningar Friedmans óvænt brautargengi, þótt þeim hafi reitt misjafnlega af í fræðilegum umræðum eftir það. == Verk == === Saga peningamála í Bandaríkjunum, 1867-1960 === Saga peningamála í Bandaríkjunum 1867-1960 (e. ''A Monetary History of the United States,1867-1960'') er bók eftir Friedman og Schwartz sem kom út árið 1963. Í bókinni setja höfundar fram ítarlega greiningu á peningamagni Bandaríkjanna allt frá lokum [[Þrælastríðið|borgarastyrjaldarinnar]] til seinni hluta [[20. öldin|20.aldar]]. Þau nota söguleg gögn og greiningar til að styðja kenningar um að peningastefna skipti gífurlegu máli í hagstjórn, sérstaklega þegar hagsveiflur eru miklar.<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/258805|title=A monetary history of the United States, 1867-1960|last=Friedman|first=Milton|date=1963|publisher=Princeton University Press|others=Anna J. Schwartz|isbn=0-691-04147-4|location=Princeton|oclc=258805}}</ref> Í ritinu gagnrýna þau meðal annars [[Seðlabanki Bandaríkjanna|bandaríska seðlabankann]] fyrir að hafa ekki komið í veg fyrir samdrátt í peningamagni í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] í [[Kreppan mikla|kreppunni miklu]] og segja að orsakir hennar megi beinlínis finna í rangri [[Peningamálastefna|peningamálastefnu]] seðlabankans.<ref>{{Cite journal|last=Eichengreen|first=Barry|date=1992|title=The Origins and Nature of the Great Slump Revisited|url=https://www.jstor.org/stable/2597621|journal=The Economic History Review|volume=45|issue=2|pages=213–239|doi=10.2307/2597621|issn=0013-0117}}</ref> Útgáfa bókarinnar hafði mikil áhrif á hagfræðina en Friedman og aðrir sem fylgdu peningamagnshyggjunni, höfðu þau áhrif að peningamálastefna varð talin aðalatriði hvað varðar hagsveiflur og hagstjórn sem er ólíkt fyrri Keynesískum viðhorfum. Bókin er almennt talin vera meðal áhrifamestu hagfræði rita sem hafa verið skrifuð.<ref name=":0" /> === Vinsælar bækur og greinar === * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=1160805 ''Capitalism and Freedom'' ISBN 0-226-26401-7 (1962)] * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=55066803 ''Social Security: Universal or Selective?'' with Wilbur J. Cohen (1972)] * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=58556230 ''There's No Such Thing as a Free Lunch'' (1975)], columns from ''Newsweek'' * ''Free to Choose: A personal statement'', with Rose Friedman, (1980) * ''Economic Freedom, Human Freedom, Political Freedom'' ISBN 1-883969-00-X (1992), short pamphlet * ''Two Lucky People: Memoirs'' (with Rose Friedman) ISBN 0-226-26414-9 (1998) * ''Money Mischief: Episodes in Monetary History'' ISBN 0-15-162042-3 (1994) * "The Case for Free Trade" with Rose Friedman, 1997, Hoover Digest === Fræðibækur og -greinar === * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=95881258 ''Income from Independent Professional Practice'' with Simon Kuznets (1945)], MF’s PhD thesis * "Utility Analysis of Choices Involving Risk" with L. Savage, 1948, Journal of Political Economy. * "A Monetary and Fiscal Framework for Economic Stability", 1948, ‘’American Economic Review’‘ [in JSTOR]. * "Some Comments on the Significance of Labor Unions for Economic Policy", 1951, in D. McC. Wright, editor, The Impact of the Union. New York: Harcourt Brace. * "Commodity-Reserve Currency", 1951, Journal of Political Economy * "The Expected-Utility Hypothesis and the Measurability of Utility", with L. Savage, 1952, Journal of Political Economy * [https://web.archive.org/web/20030426125710/http://www.lib.pku.edu.cn/webcourse/new_econ/readings/Methodology.pdf The Methodology of Positive Economics (1953)] * ''Essays in Positive Economics'' (1953) * "The Quantity Theory of Money: A restatement", 1956, in Friedman, editor, Studies in Quantity Theory. * ''A Theory of the Consumption Function'' (1957) * "The Supply of Money and Changes in Prices and Output", 1958, in Relationship of Prices to Economic Stability and Growth. * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=22831717 ''A Program for Monetary Stability'' (1960)] * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=4007165 "The Demand for Money: Some theoretical and empirical results", 1959, ‘’Journal of Political Economy’‘] [also in JSTOR] * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=22831717 ‘’A Program for Monetary Stability’‘ (1960)] * "The Lag in Effect of Monetary Policy", 1961, ‘’Journal of Political Economy’‘ [in JSTOR] * "Should There be an Independent Monetary Authority?", in L.B. Yeager, editor, In Search of a Monetary Constitution * Inflation: Causes and consequences, 1963. * A Monetary History of the United States, 1867-1960, with Anna J. Schwartz, 1963. * "Money and Business Cycles" with A.J. Schwartz, 1963, REStat. * "The Relative Stability of Monetary Velocity and the Investment Multiplier in the United States, 1898-1958", with D. Meiselman, 1963, in Stabilization Policies. * "A Reply to Donald Hester", with D. Meiselman, 1964, REStat * "Interest Rates and the Demand for Money", 1966, JlawE * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=34254696 ''The Balance of Payments: Free Versus Fixed Exchange Rates'' with Robert V. Roosa (1967)] * "What Price Guideposts?", in G.P. Schultz, R.Z. Aliber, editors, Guidelines * "The Role of Monetary Policy: Presidential Address to AEA", 1968, ‘’American Economic Review’‘ [in JSTOR] * "Money: the Quantity Theory", 1968, IESS * "The Definition of Money" with Anna J. Schwartz, 1969. * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=98848905 ''Monetary vs. Fiscal Policy'' with Walter W. Heller (1969)] * "Comment on Tobin", 1970, Quarterly Journal of Economics * Monetary Statistics of the United States: Sources, methods. with Anna J. Schwartz, 1970. * "A Theoretical Framework for Monetary Analysis", 1970, ‘’Journal of Political Economy’‘ [in JSTOR]. * The Counter-Revolution in Monetary Theory. 1970. * "A Monetary Theory of National Income", 1971, ''Journal of Political Economy'' [in JSTOR] * "Comments on the Critics", 1974, in Gordon, Milton Friedman and his Critics. * Monetary Correction: A proposal for escalation clauses to reduce the cost of ending inflation, 1974 * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=61722575 ''The Optimum Quantity of Money: And Other Essays'' (1976)] * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=96344103 ''Price Theory'' (1976)] * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=34255071 ''Milton Friedman in Australia, 1975'' (1975)] * ''Milton Friedman's Monetary Framework: A Debate with His Critics'' (1975) * "Comments on Tobin and Buiter", 1976, in J. Stein, editor, Monetarism. * "Inflation and Unemployment: Nobel lecture", 1977, ‘’Journal of Political Economy’‘ [in JSTOR]. * "Interrelations between the United States and the United Kingdom, 1873-1975.", with A.J. Schwartz,, 1982, J Int Money and Finance * Monetary Trends in the United States and the United Kingdom: Their relations to income, prices and interest rates, 1876-1975. with Anna J. Schwartz, 1982 * "Monetary Policy: Tactics versus strategy", 1984, in Moore, editor, To Promote Prosperity. * "The Case for Overhauling the Federal Reserve", 1985, Challenge * "Has Government Any Role in Money?" with Anna J. Schwartz, 1986, JME * "Quantity Theory of Money", in J. Eatwell, M. Milgate, P. Newman, editors, The New Palgrave (1998) * "George J. Stigler, 1911-1991: Biographical Memoir", 1998, at National Academy of Science == Gagnrýni á Friedman == Friedmann hefur verið gagnrýndur fyrir samfélagssýn sína og að hún leggi of mikla áherslu á markað og viðskipti. Hann hefur jafnframt verið gagnrýndur fyrir það að forsendur frjálshyggjunnar gangi ekki upp, einstaklingur hugsi ekki alltaf um eigin hagsmuni og að í frjálshyggjunni sé ekki falið jafnrétti heldur hafi þeir það betra sem hafa meira á milli handanna.<ref name=":1">{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/694391055|title=Eilífðarvélin : uppgjör við nýfrjálshyggjuna|date=2010|publisher=Háskólaútgáfan|others=Kolbeinn Stefánsson, Giorgio Baruchello|isbn=978-9979-54-870-6|location=Reykjavík|oclc=694391055}}</ref> Margir telja Friedman hafa verið hagfræðilegan vísindahyggjumann sem neitaði að ræða siðferðileg álitamál og telja enn fremur að ef litið er fram hjá þeim málum sé hætta á að sýnin á atferli mannsins verði of einföld. Gagnrýnendur Friedmans telja mikilvægt að hafa sameiginleg markmið samfélagsins að leiðarljósi en ekki sérhagsmuni einstaklinga eins hann var gjarn á.<ref name=":1" /> Skrif hans og Schwartz í bókinni ''Saga peningamála í Bandaríkjunum, 1867-1960'' hafa verið mikið gagnrýnd þar sem þau kenna seðlabanka Bandaríkjana um kreppuna miklu. [[Paul Krugman]] heldur því fram að efnahagskreppan 2008 sanni það að á meðan samdrætti stendur geti seðlabanki ekki stjórnað peningamagni.<ref>{{Citation|title=Milton Friedman|date=2021-10-28|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Milton_Friedman&oldid=1052351239|work=Wikipedia|language=en|access-date=2021-10-30}}</ref> == Tengt efni == {{wikiquote}} * [[Frjálshyggja]] * [[Frjálslyndisstefna]] * [[Markaðsvæðing]] * [[Nýfrjálshyggja]] === Gagnrýni hugmynda Friedman === * [http://www.questia.com/library/economics-and-business/economics/schools-of-economics/milton-friedman-and-monetarism.jsp Milton Friedman and Monetarism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060115063443/http://www.questia.com/library/economics-and-business/economics/schools-of-economics/milton-friedman-and-monetarism.jsp |date=2006-01-15 }} * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=24670801 Rayack, Elton. ''Not So Free to Choose: The Political Economy of Milton Friedman and Ronald Reagan'' (1987)] == Tenglar == * [https://www.friedmanfoundation.org/ The Friedman Foundation] * [http://pricetheory.uchicago.edu The Initiative on Chicago Price Theory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050812015604/http://pricetheory.uchicago.edu/ |date=2005-08-12 }} === Ævisagnarit === * [http://www-hoover.stanford.edu/bios/friedman.html Home page of Milton Friedman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060502191606/http://www-hoover.stanford.edu/bios/friedman.html |date=2006-05-02 }} * [http://www.nobel-winners.com/Economics/milton_friedman.html About Milton Friedman] * [https://www.pbs.org/wgbh/commandingheights/hi/people/pe_name.html PBS interview, profile and video] * [http://www.booktv.org/InDepth/archive_2000.asp Video of September 3, 2000 BookTV 'In Depth' interview] * [http://nobelprize.org/economics/laureates/1976/index.html 1976 Prize in Economics, from the official Nobel Prize website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518093750/http://nobelprize.org/economics/laureates/1976/index.html |date=2008-05-18 }} === Greinar === * [http://hannesgi.blog.is/blog/hannesgi/entry/184843/ Minningabrot um Milton Friedman] Grein eftir Hannes H. Gissurarson í Þjóðmálum 2007 * [http://www.cato.org/pubs/policy_report/v21n2/friedman.html March/April 1999 - The Business Community's Suicidal Impulse] (talks about protectionism, bank regulation, privatized schooling, antitrust laws, bureaucracy, government burden) * [https://www.pbs.org/wgbh/commandingheights/shared/minitext/int_miltonfriedman.html#10 His view of the Chilean government] * [http://www-hoover.stanford.edu/publications/digest/974/bckr3.html Gary Becker on Friedman's influence in South America] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19980419024800/http://www-hoover.stanford.edu/publications/digest/974/bckr3.html |date=1998-04-19 }} * [http://www.dissidentvoice.org/April2004/Shirazi0413.htm "Two Ideas of Freedom" by Said Shirazi] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20050423130659/http://www.dissidentvoice.org/April2004/Shirazi0413.htm |date=2005-04-23 }} - A leftist critique of Friedman and Amartya Sen ==Tilvísanir== <references/> {{Nóbelsverðlaun í hagfræði}} {{fde|1912|2006|Friedman, Milton}} [[Flokkur:Frjálshyggjumenn|Friedman, Milton]] [[Flokkur:Félagar í Mont Pelerin Society|Friedman, Milton]] [[Flokkur:Þjóðhagfræði|Friedman, Milton]] [[Flokkur:Bandarískir hagfræðingar|Friedman, Milton]] [[Flokkur:Chicago-hagfræðingar|Friedman, Milton]] [[Flokkur:Nóbelsverðlaunahafar í hagfræði|Friedman, Milton]] 7cjbmtvvehj2ok8g1e69wfdr626sltd 0 35526 1964474 1963978 2026-05-27T10:13:22Z ~2026-31759-75 117024 Heiðursverðlaun 2018: Guðrún Ásmundsdóttir 1964474 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin | land = Ísland | umsjón = Sviðslistasamband Íslands | ár = 2003 | undirtitill = áður ''Íslensku leiklistarverðlaunin'' | mynd = | veitt_fyrir = Framúrskarandi árangur í leiklist á Íslandi | stjórnandi = | vefsíða = {{URL|https://www.griman.is/}} }} '''Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin''' eru [[Ísland|íslensk]] [[leiklist]]arverðlaun sem veitt eru árlega af Sviðslistasambandi Íslands (áður Leiklistarsamband Íslands). Verðlaunin voru fyrst veitt sumarið 2003. == Verðlaunaflokkar == * [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Sýning ársins|Sýning ársins]] * [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikskáld ársins og Leikrit ársins|Leikskáld ársins]] * [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikstjóri ársins|Leikstjóri ársins]] * [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikari ársins í aðalhlutverki|Leikari ársins í aðalhlutverki]] * [[Íslensku leiklistarverðlaunin#Leikkona ársins í aðalhlutverki|Leikkona ársins í aðalhlutverki]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikari ársins í aukahlutverki|Leikari ársins í aukahlutverki]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikkona ársins í aukahlutverki|Leikkona ársins í aukahlutverki]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Leikmynd ársins|Leikmynd ársins]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Búningar ársins|Búningar ársins]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Lýsing ársins|Lýsing ársins]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Tónlist ársins|Tónlist ársins]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Söngvari ársins|Söngvari ársins]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Dansari ársins|Dansari ársins]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Danshöfundur ársins|Danshöfundur ársins]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Barnasýning ársins|Barnasýning ársins]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Útvarpsverk ársins|Útvarpsverk ársins]] * [[Gríman – Íslensku sviðslistaverðlaunin#Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands|Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands]] == Verðlaunahafar == === Sýning ársins === {| class="wikitable" |- ! Ár !! Sýning !! Höfundur !Leikstjórn/Leikgerð!! Sviðsetning |- | 2003 (1.) || ''Kvetch''|| [[Steven Berkoff]] | [[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]]|| Á senunni |- | 2004 (2.) || ''Þetta er allt að koma''|| [[Hallgrímur Helgason]] | [[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]] |- | 2005 (3.) || ''Draumleikur''|| [[August Strindberg]] | [[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ |- | 2006 (4.) || [[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']]|| [[Henrik Ibsen]] |[[Baltasar Kormákur]]|| [[Þjóðleikhúsið]] |- | 2007 (5.) || ''Dagur vonar''|| [[Birgir Sigurðsson]] |[[Hilmir Snær Guðnason]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]] |- | 2008 (6.) || ''[[Hamskiptin]]''|| [[Franz Kafka]] |[[David Farr]] og [[Gísli Örn Garðarsson]]|| Lyric Hammersmith^{([[:en:Lyric_Theatre_(Hammersmith)|en]])}, [[Vesturport]] og [[Þjóðleikhúsið]] |- | 2009 (7.) || ''Utan gátta''|| [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]] |[[Kristín Jóhannesdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]] |- | 2010 (8.) || ''Jesús litli''|| [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]] |[[Benedikt Erlingsson]]|| [[Leikfélag Reykjavíkur]] |- |2011 (9.) |''Lér konungur'' |[[William Shakespeare]] |[[Benedict Andrews]] |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2012 (10.) |''Tengdó'' |[[Valur Freyr Einarsson]] |Jón Páll Eyjólfsson |[[Borgarleikhúsið]] |- |2013 (11.) |''Macbeth'' |[[William Shakespeare]] |[[Benedict Andrews]] |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2014 (12.) |''Ragnheiður'' |[[Gunnar Þórðarson]] og [[Friðrik Erlingsson]] |Stefán Baldursson |[[Íslenska óperan]] |- | 2015 (13.) ||''Dúkkuheimili''|| [[Henrik Ibsen]] | Harpa Arnardóttir||[[Borgarleikhúsið]] |- | 2016 (14.) || ''Njála''|| [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]] | [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| [[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2017 (15.) |''Fórn - No Tomorrow'' |[[Margrét Bjarnadóttir]] og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]] | |[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2018 (16.) |''Himnaríki og helvíti'' |Bjarni Jónsson og [[Jón Kalman Stefánsson]] |[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]] |[[Borgarleikhúsið]] |- | 2019 (17.) || ''Ríkharður III'' || [[William Shakespeare]] | [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]||[[Borgarleikhúsið]] |- | 2020 (18.) || ''Atómstöðin - endurlit'' || [[Dóri DNA|Halldór Laxness Halldórsson]] og [[Una Þorleifsdóttir]] | [[Una Þorleifsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]] |- | 2021 (19.) || ''Vertu úlfur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]] | [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]]|| [[Þjóðleikhúsið]] |- | 2022 (20.) || ''9 Líf'' || [[Ólafur Egill Ólafsson]] | [[Ólafur Egill Ólafsson]]|| [[Borgarleikhúsið]] |- | 2023 (21.) || ''Ellen B.'' || [[Marius von Mayenburg]] | [[Benedict Andrews]]|| [[Þjóðleikhúsið]] |- | 2024 (22.) || ''Saknaðarilmur'' || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] | [[Björn Thors]]||[[Þjóðleikhúsið]] |- |2025 (23.) |''Hringir Orfeusar og annað slúður'' |[[Erna Ómarsdóttir]] | |[[Íslenski dansflokkurinn]] |} === Leikskáld ársins og Leikrit ársins === {| class="wikitable" |- ! Ár !! Höfundur !! Sýning !Sviðsetning |- ! colspan="4" |Verðlaun veitt sem ''Leikskáld ársins'' |- | 2003 (1.) || [[Þorvaldur Þorsteinsson]]|| ''And Björk, of course...'' | |- | 2004 (2.) || [[Jón Atli Jónasson]]|| ''Brim'' | |- | 2005 (3.) || [[Kristín Ómarsdóttir]]|| ''Segðu mér allt'' | |- | 2006 (4.) || [[Hugleikur Dagsson]]|| ''Forðist okkur'' |CommonNonsense og Leiklistardeild Listaháskóla Íslands |- | 2007 (5.) || [[Benedikt Erlingsson]]|| ''Mr. Skallagrímsson'' |[[Söguleikhús Landnámsseturs]] |- | 2008 (6.) || [[Brynhildur Guðjónsdóttir]]|| ''Brák'' |[[Söguleikhús Landnámsseturs]] |- | 2009 (7.) || [[Sigurður Pálsson (skáld)|Sigurður Pálsson]]|| ''Utan gátta'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- | 2010 (8.) || [[Benedikt Erlingsson]], [[Bergur Þór Ingólfsson]], [[Halldóra Geirharðsdóttir]], [[Kristjana Stefánsdóttir]] og [[Snorri Freyr Hilmarsson]]|| ''Jesús litli'' |[[Leikfélag Reykjavíkur]] |- |2011 (9.) |[[Auður Jónsdóttir]] og [[Ólafur Egill Egilsson]] |''Fólkið í kjallaranum'' | |- |2012 (10.) |[[Valur Freyr Einarsson]] |''Tengdó'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2013 (11.) |[[Þorleifur Örn Arnarsson]] og [[Símon Birgisson]] |''Englar alheimsins'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- ! colspan="4" |Verðlaun veitt sem ''Leikrit ársins'' |- |2014 (12.) |[[Lilja Sigurðardóttir]] |''Stóru börnin'' |Lab Loki |- | 2015 (13.) || [[Hallgrímur Helgason]]||''Konan við 1000°'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- | 2016 (14.) || [[Mikael Torfason]] og [[Þorleifur Örn Arnarsson]]|| ''Njála'' |[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2017 (15.) |[[María Reyndal]] og [[Sólveig Guðmundsdóttir]] |''Sóley Rós ræstitæknir'' |[[Kvenfélagið Garpur]] |- |2018 (16.) |Bjarni Jónsson |Himnaríki og helvíti |[[Borgarleikhúsið]] |- | 2019 (17.) || [[Friðgeir Einarsson]]|| ''Club Rom­antica'' |[[Borgarleikhúsið]] |- | 2020 (18.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Helgi Þór rofnar'' |[[Borgarleikhúsið]] |- | 2021 (19.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] og [[Héðinn Unnsteinsson]]|| ''Vertu úlfur'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- | 2022 (20.) || [[Tyrfingur Tyrfingsson]]|| ''Sjö ævintýri um skömm'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- | 2023 (21.) || [[Matthías Tryggvi Haraldsson]]|| ''Síðustu dagar Sæunnar'' |[[Borgarleikhúsið]] |- | 2024 (22.) || [[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] || ''Saknaðarilmur'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2025 (23.) | | | |} === Leikstjóri ársins === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Sýning !Sviðsetning |- ! colspan="4" |Verðlaun veitt sem ''Leikstjórn ársins'' |- |2003 (1.) |[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]] |''Kvetch'' |Á senunni |- |2004 (2.) |[[Baltasar Kormákur]] |''Þetta er allt að koma'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- ! colspan="4" |Verðlaun veitt sem ''Leikstjóri ársins'' |- |2005 (3.) |[[Benedikt Erlingsson]] |''Draumleikur'' |[[Leikfélag Reykjavíkur]] í samstarfi við Nemendaleikhús LHÍ |- |2006 (4.) |[[Baltasar Kormákur]] |[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']] |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2007 (5.) |[[Benedikt Erlingsson]] |''Ófagra veröld'' |[[Leikfélag Reykjavíkur]] |- |2008 (6.) |[[Kristín Eysteinsdóttir]] |''Sá ljóti'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2009 (7.) |[[Kristín Jóhannesdóttir]] |''Utan gátta'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2010 (8.) |[[Hilmir Snær Guðnason]] |''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu'' |[[Leikfélag Reykjavíkur]] |- |2011 (9.) |[[Benedict Andrews]] |''Lér konungur'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2012 (10.) |[[Guðjón Pedersen]] |''Afmælisveislan'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2013 (11.) |[[Ragnar Bragason]] |''Gullregn'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2014 (12.) |[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]] |''Gullna hliðið'' |[[Leikfélag Akureyrar]] |- |2015 (13.) |[[Harpa Arnardóttir]] |''Dúkkuheimili'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2016 (14.) |[[Þorleifur Örn Arnarsson]] |''Njála'' |[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2017 (15.) |[[Una Þorleifsdóttir]] |''Gott fólk'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2018 (16.) |[[Egill Heiðar Anton Pálsson|Eg­ill Heiðar Ant­on Pálsson]] |''Himnaríki og helvíti'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2019 (17.) |[[Brynhildur Guðjónsdóttir|Bryn­hild­ur Guðjóns­dótt­ir]] |''Rík­h­arður III'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2020 (18.) |[[Una Þorleifsdóttir]] |''Atómstöðin - endurlit'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2021 (19.) |[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] |''Vertu úlfur'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2022 (20.) |[[Stefán Jónsson (f. 1964)|Stefán Jónsson]] |''Sjö ævintýri um skömm'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2023 (21.) |[[Benedict Andrews]] |''Ellen B.'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2024 (22.) |[[Agnar Jón Egilsson]] |''Fúsi - aldur og fyrri störf'' |Sviðslistahópurinn Monochrome í samstarfi við [[Borgarleikhúsið]] og List án landamæra |- |2025 (23.) |Þorleifur Örn Arnarsson |Köttur á heitu blikkþaki |[[Borgarleikhúsið]] |} === Leikari ársins í aðalhlutverki === {| class="wikitable" !Ár !Leikari !Sýning !Sviðsetning |- |2003 (1.) |[[Hilmir Snær Guðnason]] |''Veislan'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2004 (2.) |[[Eggert Þorleifsson]] |''Belgíska Kongó'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2005 (3.) |[[Ólafur Egill Egilsson]] |''Óliver!'' og ''Svört Mjólk'' |[[Leikfélag Akureyrar]] (''Óliver!'') |- |2006 (4.) |[[Hilmir Snær Guðnason]] |Ég er mín eigin kona |Leikhúsið Skámáni |- |2007 (5.) |[[Benedikt Erlingsson]] |''Mr. Skallagrímsson'' |Söguleikhús Landnámsseturs |- |2008 (6.) |[[Þröstur Leó Gunnarsson]] |''Ökutíminn'' |[[Leikfélag Akureyrar]] |- |2009 (7.) |[[Björn Thors]] |''Vestrið eina'' |[[Leikfélag Reykjavíkur]] |- |2010 (8.) |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |''Íslandsklukkan'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2011 (9.) |[[Arnar Jónsson]] |''Lér konungur'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2012 (10.) |[[Valur Freyr Einarsson]] |''Tengdó'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2013 (11.) |[[Ólafur Darri Ólafsson]] |''Mýs og menn'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2014 (12.) |[[Hilmir Snær Guðnason]] |''Eldraunina'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2015 (13.) |[[Þór Tulinius]] |''Endatafl'' |Leikhópurinn Svipir og [[Tjarnarbíó]] |- |2016 (14.) |[[Hilmir Snær Guðnason]] |''Hver er hræddur við Virginíu Woolf?'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2017 (15.) |[[Stefán Hallur Stefánsson]] |''Gott fólk'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2018 (16.) |[[Eggert Þorleifsson]] |''Faðirinn'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2019 (17.) |[[Hjörtur Jóhann Jónsson]] |''Ríkharður III'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2020 (18.) |[[Sveinn Ólafur Gunnarsson]] |''Rocky'' |Óskabörn ógæfunnar |- |2021 (19.) |[[Björn Thors]] |''Vertu úlfur'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2022 (20.) |[[Hilmir Snær Guðnason]] |''Sjö ævintýri um skömm'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2023 (21.) |[[Hallgrímur Ólafsson]] |''Íslandsklukkan'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2024 (22.) |[[Sigurður Þór Óskarsson]] |''Deleríum Búbónis'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2025 (23.) |Sigurður Sigurjónsson |Heim |[[Þjóðleikhúsið]] |} === Leikkona ársins í aðalhlutverki === {| class="wikitable" !Ár !Leikari !Sýning !Sviðsetning |- |2003 (1.) |[[Edda Heiðrún Backman]] |''Hægan Elektra'' og ''Kvetch'' | |- |2004 (2.) |[[Brynhildur Guðjónsdóttir]] |''Edith Piaf'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2005 (3.) |[[Hanna María Karlsdóttir]] |''Héri Hérason'' | |- |2006 (4.) |[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]] |[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']] |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2007 (5.) |[[Sigrún Edda Björnsdóttir]] |''Dagur vonar'' |[[Leikfélag Reykjavíkur]] |- |2008 (6.) |[[Brynhildur Guðjónsdóttir]] |''Brák'' |Landnámssetrið Borgarnesi |- |2009 (7.) |[[Harpa Arnardóttir]] |''Steinar í djúpinu'' |Lab Loki og Hafnarfjarðarleikhúsið |- |2010 (8.) |[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]] |''Fjölskyldan - ágúst í Osaga-sýslu'' |[[Leikfélag Reykjavíkur]] |- |2011 (9.) |[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] |''Elsku barn'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2012 (10.) |[[Kristbjörg Kjeld]] |''Afmælisveislan'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2013 (11.) |[[Kristbjörg Kjeld]] |''Jónsmessunótt'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2014 (12.) |[[Mar­grét Vil­hjálms­dótt­ir]] |''Eld­raun­in'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2015 (13.) |[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] |''Dúkkuheimili'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2016 (14.) |[[Brynhildur Guðjónsdóttir]] |''Njála'' |[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2017 (15.) |[[Sólveig Guðmundsdóttir]] |''Sóley Rós ræstitæknir'' |[[Kvenfélagið Garpur]] |- |2018 (16.) |[[Nína Dögg Filippusdóttir]] |''Fólk, staðir, hlutir'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2019 (17.) |[[Sólveig Guðmundsdóttir]] |''Rejúníon'' |Lakehouse |- |2020 (18.) |[[Ebba Katrín Finnsdóttir]] |''Atómstöðin - endurlit'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2021 (19.) |[[Edda Björg Eyjólfsdóttir]] |''Haukur og Lilja - Opnun'' |EP Sviðslistahópur |- |2022 (20.) |[[Halldóra Geirharðsdóttir]] |''9 líf'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2023 (21.) |[[Nína Dögg Filippusdóttir]] |''Ex'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2024 (22.) |[[Unnur Ösp Stefánsdóttir]] |''Saknaðarilmur'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2025 (23.) |Birna Pétursdóttir |Ungfrú Ísland |[[Borgarleikhúsið]] |} === Leikari ársins í aukahlutverki === {| class="wikitable" !Ár !Leikari !Sýning !Sviðsetning |- |2003 (1.) |[[Ólafur Darri Ólafsson]] |''Kvetch'' og ''Rómeó og Júlía'' | |- |2004 (2.) |[[Björn Thors]] |''Græna landið'' | |- |2005 (3.) |[[Þröstur Leó Gunnarsson]] |''Koddamaðurinn'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2006 (4.) |[[Ingvar E. Sigurðsson]] |[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']] |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2007 (5.) |[[Þröstur Leó Gunnarsson]] |''Killer Joe'' |Leikhúsið Skámáni |- |2008 (6.) |[[Ólafur Darri Ólafsson]] |''Ívanov'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2009 (7.) |[[Bergur Þór Ingólfsson]] |''Milljarðamærin snýr aftur'' |[[Leikfélag Reykjavíkur]] |- |2010 (8.) |[[Björn Thors]] |''Íslandsklukkan'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2011 (9.) |[[Atli Rafn Sigurðarson]] |''Lér konungur'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2012 (10.) |[[Björn Thors]] |''Afmælisveislan'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2013 (11.) |[[Hilmar Guðjónsson]] |''Rautt'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2014 (12.) |[[Bergur Þór Ingólfsson]] |''Furðulegt hátta­lag hunds um nótt'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2015 (13.) |[[Ólafur Egill Egilsson]] |''Sjálfstætt fólk'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2016 (14.) |[[Hjörtur Jóhann Jónsson]] |''Njála'' |[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2017 (15.) |[[Björn Hlynur Haraldsson]] |''Óþelló'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2018 (16.) |[[Valur Freyr Einarsson]] |''1984'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2019 (17.) |[[Stefán Hallur Stefánsson|Stefán Hall­ur Stef­áns­son]] |''Samþykki'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2020 (18.) |[[Hilmir Snær Guðnason]] |''Vanja frændi'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2021 (19.) |[[Kjartan Darri Kristjánsson]] |''Kafbátur'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2022 (20.) |[[Vilhjálmur B. Bragason]] |''[[Skugga-Sveinn]]'' |[[Leikfélag Akureyrar]] |- |2023 (21.) |[[Benedikt Erlingsson]] |''Ellen B.'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2024 (22.) |[[Þröstur Leó Gunnarsson]] |''Ást Fedru'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2025 (23.) |Hákon Jóhannesson |Sýslumaður dauðans |[[Borgarleikhúsið]] |} === Leikkona ársins í aukahlutverki === {| class="wikitable" !Ár !Leikari !Sýning !Sviðsetning |- |2003 (1.) |[[Edda Heiðrún Backman]] |''Kryddlegin hjörtu'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2004 (2.) |[[Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir]] |''Ríkarður III'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2005 (3.) |[[Guðrún Gísladóttir|Guðrún S. Gísladóttir]] |''Mýrarljós'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2006 (4.) |[[Brynhildur Guðjónsdóttir]] |[[Pétur Gautur (leikrit)|''Pétur Gautur'']] |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2007 (5.) |[[Charlotte Bøving]] |''Ófagra veröld'' |[[Leikfélag Reykjavíkur]] |- |2008 (6.) |[[Ilmur Kristjánsdóttir]] |''Ívanov'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2009 (7.) |[[Birna Hafstein]] |''Steinar í djúpinu'' |Lab Loki og Hafnarfjarðarleikhúsið |- |2010 (8.) |[[Kristbjörg Kjeld]] |''Hænuungarnir'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2011 (9.) |[[Margrét Vilhjálmsdóttir]] |''Lér konungur'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2012 (10.) |[[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]] |''Heimsljós'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2013 (11.) |[[Brynhildur Guðjónsdóttir]] |''Gullregn'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2014 (12.) |[[Nanna Kristín Magnúsdóttir]] |''Óskasteinar'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2015 (13.) |[[Halldóra Geirharðsdóttir]] |''Billy Elliot'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2016 (14.) |[[Kristín Þóra Haraldsdóttir]] |''Auglýsing ársins'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2017 (15.) |[[Kristbjörg Kjeld]] |''Húsið'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2018 (16.) |[[Sigrún Edda Björnsdóttir]] |''Fólk, staðir, hlutir'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2019 (17.) |[[Vala Kristín Eiríksdóttir]] |''Matthildur'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2020 (18.) |[[Kristbjörg Kjeld]] |''Er ég mamma mín?'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2021 (19.) |[[Birna Pétursdóttir]] |''Benedikt Búálfur'' |[[Leikfélag Akureyrar]] |- |2022 (20.) |[[Margrét Guðmundsdóttir]] |''Ein komst undan'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2023 (21.) |[[Íris Tanja Flygenring]] |''Samdrættir'' |Tjarnarbíó |- |2024 (22.) |[[Vigdís Hrefna Pálsdóttir]] |''Mútta Courage'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2025 (23.) |Katla Margrét Þorgeirsdóttir |Köttur á heitu blikkþaki |[[Borgarleikhúsið]] |} === Leikmynd ársins === {| class="wikitable" !Ár !Leikmyndahöfundur !Sýning !Sviðsetning |- |2003 (1.) |Sigurjón Jóhannsson |''Sölumaður deyr'' | |- |2004 (2.) | | | |- |2005 (3.) | | | |- |2006 (4.) | | | |- |2007 (5.) | | | |- |2008 (6.) | | | |- |2009 (7.) | | | |- |2010 (8.) | | | |- |2011 (9.) | | | |- |2012 (10.) | | | |- |2013 (11.) | | | |- |2014 (12.) | | | |- |2015 (13.) | | | |- |2016 (14.) | | | |- |2017 (15.) | | | |- |2018 (16.) | | | |- |2019 (17.) | | | |- |2020 (18.) | | | |- |2021 (19.) | | | |- |2022 (20.) |Börkur Jónsson |''Sjö ævintýri um skömm'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2023 (21.) | | | |- |2024 (22.) | | | |- |2025 (23.) | | | |} === Búningar ársins === {| class="wikitable" !Ár !Búningahönnuður !Sýning !Sviðsetning |- |2003 (1.) |Þórunn Elísabet Sveinsdóttir |''Rómeó og Júlía'' | |- |2004 (2.) | | | |- |2005 (3.) | | | |- |2006 (4.) | | | |- |2007 (5.) | | | |- |2008 (6.) | | | |- |2009 (7.) | | | |- |2010 (8.) | | | |- |2011 (9.) | | | |- |2012 (10.) | | | |- |2013 (11.) | | | |- |2014 (12.) | | | |- |2015 (13.) | | | |- |2016 (14.) | | | |- |2017 (15.) | | | |- |2018 (16.) | | | |- |2019 (17.) | | | |- |2020 (18.) | | | |- |2021 (19.) | | | |- |2022 (20.) |Þórunn Elísabet Sveinsdóttir |''Sjö ævintýri um skömm'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2023 (21.) |Mirek Kaczmarek |Prinsessuleikarnir |[[Borgarleikhúsið]] |- |2024 (22.) |Guðný Hrund Sigurðardóttir, Hákon Pálson og Rósa Ómarsdóttir |Molta | |- |2025 (23.) |Axel Hallkell Jóhannesson |Fjallabak |[[Borgarleikhúsið]] |} === Lýsing ársins === {| class="wikitable" !Ár !Ljósahönnuður !Sýning !Sviðsetning |- |2003 (1.) |Björn Bergsteinn Guðmundsson |''Hægan, Elektra'', ''Veislan'' og ''Grettissaga'' | |- |2004 (2.) | | | |- |2005 (3.) | | | |- |2006 (4.) | | | |- |2007 (5.) | | | |- |2008 (6.) | | | |- |2009 (7.) | | | |- |2010 (8.) | | | |- |2011 (9.) | | | |- |2012 (10.) | | | |- |2013 (11.) | | | |- |2014 (12.) |Björn Bergsteinn Guðmundsson og Petr Hlousek |Furðulegt háttalag hunds um nótt |[[Borgarleikhúsið]] |- |2015 (13.) | | | |- |2016 (14.) |Björn Bergsteinn Guðmundsson |Njála |[[Borgarleikhúsið]] |- |2017 (15.) |Björn Bergsteinn Guðmundsson |Fórn - shrine | |- |2018 (16.) | | | |- |2019 (17.) |Björn Bergsteinn Guðmundsson |Ríkarður III |[[Borgarleikhúsið]] |- |2020 (18.) |Ólafur Ágúst Stefánsson |Atómstöðin - endurlit |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2021 (19.) |Björn Bergsteinn Guðmundsson og Halldór Örn Óskarsson |Vertu Úlfur |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2022 (20.) |Halldór Örn Óskarsson |''Sjö ævintýri um skömm'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2023 (21.) |Kjartan Þórisson |Geigengeist |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2024 (22.) |Ásta Jónína Arnardóttir |Ást Fedru |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2025 (23.) |Pálmi Jónsson |Hringir Orfeusar og annað slúður |[[Íslenski dansflokkurinn]] |} === Tónlist ársins === {| class="wikitable" !Ár !Tónskáld !Sýning !Sviðsetning |- |2003 (1.) |Hjálmar H. Ragnarsson |''Cyrano'' | |- |2004 (2.) |Jóhann G. Jóhannsson |''Edith Piaf'' | |- |2005 (3.) |[[Eivør Pálsdóttir|Eivör Pálsdóttir]] |''Úlfhamssaga'' | |- |2006 (4.) |[[Nick Cave]] og [[Warren Ellis]] |''Woyzeck'' |[[Leikfélag Reykjavíkur]] og [[Vesturport]] |- |2007 (5.) |Flís |''Leg'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2008 (6.) |[[Lay Low]] |''Ökutímar'' |[[Leikfélag Akureyrar]] |- |2009 (7.) |Guðni Franzson |''Steinar í djúpinu'' |Lab Loki og Hafnarfjarðarleikhúsið |- |2010 (8.) |Eiríkur Stephensen og Hjörleifur Hjartarson |''Íslandsklukkan'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2011 (9.) |[[Hildur Guðnadóttir]] |''Lér konungur'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2012 (10.) |Eiríkur G. Stephensen og Hjörleifur Hjartarson |''Saga þjóðar'' |Hundur í óskilum, Leikfélag Akureyrar og [[Borgarleikhúsið]] |- |2013 (11.) |Oren Ambarchi |''Macbeth'' |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2014 (12.) |[[Gunnar Þórðarson]] |''Ragnheiður'' |[[Íslenska óperan]] |- |2015 (13.) |Ben Frost |''Black Marrow'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2016 (14.) |Árni Heiðar Karlsson og Valdimar Jóhannsson |''Njála'' |[[Borgarleikhúsið]] og [[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2017 (15.) |Kristjana Stefánsdóttir |''Blái hnötturinn'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2018 (16.) |Hjálmar H. Ragnarsson |''Himnaríki og helvíti'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2019 (17.) |Daníel Bjarnason |''Brothers'' | |- |2020 (18.) |Gunnar Karel Másson |''Eyður'' |Marmarabörn og [[Þjóðleikhúsið]] |- |2021 (19.) |Friðrik Margrétar Guðmundsson |''Ekkert er sorglegra en manneskjan'' |Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]] |- |2022 (20.) |[[Anna S. Þorvaldsdóttir|Anna Þorvaldsdóttir]] |''Aiōn'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] og [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]] |- |2023 (21.) |Gígja Jónsdóttir og Pétur Eggertsson |''Geigengeist'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2024 (22.) |[[Ólöf Arnalds]] og Skúli Sverrisson |''Saknaðarilmur'' | |- ! colspan="4" |Verðlaun veitt sem ''Tónlist og hljóðmynd ársins'' |- |2025 (23.) |Friðrik Margrétar Guðmundsson |''BRÍM'' |Murmur productions og [[Tjarnarbíó]] |} === Söngvari ársins === {| class="wikitable" !Ár !Söngvari !Sýning !Sviðsetning |- |2003 (1.) |? | | |- |2004 (2.) |? | | |- |2005 (3.) |? | | |- |2006 (4.) |[[Andrea Gylfadóttir]] |''[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)|Litla hryllingsbúðin]]'' |[[Leikfélag Akureyrar]] og [[Íslenska óperan]] |- |2007 (5.) |[[Bjarni Thor Kristinsson]] |''Brottnámið úr kvennabúrinu'' |[[Íslenska óperan]] |- |2008 (6.) |[[Sigrún Pálmadóttir]] |''[[La traviata|La Traviata]]'' |[[Íslenska óperan]] |- |2009 (7.) |[[Valgerður Guðnadóttir]] |''Söngvaseiður'' |[[Leikfélag Reykjavíkur]] |- |2010 (8.) |Ágúst Ólafsson |''Ástardrykkurinn'' |[[Íslenska óperan]] |- |2011 (9.) |? | | |- |2012 (10.) |? | | |- |2013 (11.) |? | | |- |2014 (12.) |[[Elmar Gilbertsson]] |''Ragnheiður'' |[[Íslenska óperan]] |- |2015 (13.) |[[Kristinn Sigmundsson]] |''Don Carlo'' |[[Íslenska óperan]] |- |2016 (14.) |[[Elmar Gilbertsson]] |''Don Giovanni'' |[[Íslenska óperan]] |- |2017 (15.) |[[Katrín Halldóra Sigurðardóttir]] |''Elly'' |[[Borgarleikhúsið]] og [[Vesturport]] |- |2018 (16.) |? | | |- |2019 (17.) |Herdís Anna Jónasdóttir |''[[La traviata|La Traviata]]'' |[[Íslenska óperan]] |- |2020 (18.) |Karin Torbjörnsdóttir |''Brúðkaup Fígarós'' |[[Íslenska óperan]] og [[Þjóðleikhúsið]] |- |2021 (19.) |María Sól Ingólfsdóttir |''Ekkert er sorglegra en manneskjan'' |Adolf Smári Unnarsson, Friðrik Margrétar Guðmundsson og [[Tjarnarbíó]] |- |2022 (20.) |[[Halldóra Geirharðsdóttir]] |''Níu líf'' |[[Borgarleikhúsið]] |- |2023 (21.) |[[Björgvin Franz Gíslason]] |''Chicago'' |[[Leikfélag Akureyrar]] |- |2024 (22.) |Heiða Árnadóttir |''Mörsugur'' | |- |2025 (23.) |Bryndís Guðjónsdóttir |Brúðkaup Fígarós | |} === Dansari ársins === {| class="wikitable" !Ár !Sigurvegari !Sýning !Sviðsetning |- ! colspan="4" |Dansverðlaun ársins |- |2003 (1.) |[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari |''Eva í þriðja veldi'' | |- |2004 (2.) |Lára Stefánsdóttir - Danshöfundur |''Lúna'' | |- |2005 (3.) |[[Erna Ómarsdóttir]] - Dansari |''Marlene Dietrich FOR'' | |- ! colspan="4" |Dansari ársins |- |2006 (4.) |Lovísa Ósk Gunnarsdóttir |''Áróra Bórealis'' og ''Critic's Choice?'' |Bórealis Ensemble og [[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2007 (5.) |[[Erna Ómarsdóttir]] |''Mysteries of Love'' |Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson |- |2008 (6.) |Emilía B. Gísladóttir |''Kvart'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2009 (7.) |Margrét Bjarnadóttir |''Húmanímal'' |Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið |- |2010 (8.) |Steinunn Ketilsdóttir |''Superhero'' |Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival |- |2011 (9.) |Gunnlaugur Egilsson |''Bræður'' |Pars Pro Toto í samstarfi við Listahátíð í Reykjavík og Þjóðleikhúsið |- |2012 (10.) |Ásgeir Helgi Magnússon |''Á vit...'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] og GusGUs í samvinnu við Listahátíð í Reykjavík |- |2013 (11.) |Aðalheiður Halldórsdóttir |''Walking Mad'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2014 (12.) |Brian Gerke |''Farangur'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2015 (13.) |Þyri Huld Árnadóttir |''Sin'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2016 (14.) |Aðalheiður Halldórsdóttir |''Persóna - What a feeling'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2017 (15.) |Katrín Gunnarsdóttir |''Shades of History'' |Tjarnarbíó |- |2018 (16.) |Þyri Huld Árnadóttir |''Hin lánsömu'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2019 (17.) |Bára Sigfúsdsdóttir |''The Lover'' |Listahátíð í Reykjavík |- |2020 (18.) |Shota Inoue |''ÞEL'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2021 (19.) |Inga Maren Rúnarsdóttir |''ÆVI'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2022 (20.) |Shota Inoue |''Rómeó <3 Júlía'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2023 (21.) |Þyri Huld Árnadóttir |''Hringrás'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2024 (22.) |Elín Signý W. Ragnarsdóttir |''The simple act of letting go'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2025 (23.) | | | |} === Danshöfundur ársins === {| class="wikitable" !Ár !Danshöfundur !Sýning !Sviðsetning |- |2003 (1.) | | | |- |2004 (2.) | | | |- |2005 (3.) | | | |- |2006 (4.) |Leikhópurinn |''Forðist okkur'' |CommonNonsense og Leiklistardeild Listaháskóla Íslands. |- |2007 (5.) |Erna Ómarsdóttir og Margrét Sara Guðjónsdóttir |''Mysteries of Love'' |Erna Ómarsdóttir og Jóhann Jóhannsson |- |2008 (6.) |Jo Strömgren |''Kvart'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2009 (7.) |Margrét Bjarnadóttir og Saga Sigurðardóttir |''Húmanímal'' |Ég og vinir mínir í samstarfi við Hafnarfjarðarleikhúsið |- |2010 (8.) |Steinunn Ketilsdóttir |''Superhero'' |Steinunn og Brian í samstarfi við Reykjavík Dance Festival |- |2011 (9.) |Valgerður Rúnarsdóttir |''Eyjarskegg'' |Reykjavík Dance Festival |- |2012 (10.) |Anton Lachky |''Fullkominn dagur til drauma'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2013 (11.) |Katrín Gunnarsdóttir og Melkorka Sigríður Magnúsdóttir |''Coming Up'' |Tjarnarbíó |- |2014 (12.) |Valgerður Rúnarsdóttir |''Farangur'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2015 (13.) |Damien Jalet |''Blæði: obsidian pieces'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2016 (14.) |Inga Huld Hákonardóttir og Rósa Ómarsdóttir |''The Valley'' |Menningarfélagið Tvíeindar, Reykjavík Dance Festival og [[Tjarnarbíó]] |- |2017 (15.) |Margrét Bjarnadóttir og [[Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)|Ragnar Kjartansson]] |''No tomorrow'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2018 (16.) |Katrín Gunnarsdóttir |''Crescendo'' |Menningarfélagið Tær í samstarfi við [[Tjarnarbíó]] |- |2019 (17.) |Bára Sigfúsdóttir |''The Lover'' |Listahátíð í Reykjavík |- |2020 (18.) |Katrín Gunnarsdóttir |''Þel'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2021 (19.) |Inga Maren Rúnarsdóttir |''ÆVI'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2022 (20.) |Erna Ómarsdóttir |''AION'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] og Sinfóníuhljómsveit Íslands |- |2023 (21.) |Þyri Huld Árnadóttir |''Hringrás'' |[[Íslenski dansflokkurinn]] |- |2024 (22.) |Rósa Ómarsdóttir |''Molta'' |Rósa Ómarsdóttir og Íslenski dansflokkurinn í samstarfi við Gerðarsafn. |- |2025 (23.) | | | |} === Barnasýning ársins === {| class="wikitable" !Ár !Sýning !Höfundur !Leikstjórn/Leikgerð !Sviðsetning |- |2003 (1.) |''Völuspá'' |[[Þórarinn Eldjárn]] | |Möguleikhúsið |- |2004 (2.) |[[Dýrin í Hálsaskógi|''Dýrin í hálsaskógi'']] |[[Thorbjørn Egner]] | |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2005 (3.) |''Klaufar og kóngsdætur'' | | |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2006 (4.) |''Leitin að jólunum'' |[[Þorvaldur Þorsteinsson]] |[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]] |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2007 (5.) |''Abbababb!'' |Gunnar Lárus Hjálmarsson |[[María Reyndal]] |Á senunni og Hafnarfjarðarleikhúsið |- |2008 (6.) |''Gott kvöld'' |[[Áslaug Jónsdóttir]] |[[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]] |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2009 (7.) |''Bólu-Hjálmar'' |Ármann Guðmundsson, Snæbjörn Ragnarsson, Sævar Sigurgeirsson og Þorgeir Tryggvason |Ágústa Skúladóttir |Stoppleikhópurinn |- |2010 (8.) |''Horn á höfði'' |[[Bergur Þór Ingólfsson]] og Guðmundur S. Brynjólfsson |[[Bergur Þór Ingólfsson]] |GRALS - Grindvíska atvinnuleikhúsið |- |2011 (9.) |? | | | |- |2012 (10.) |? | | | |- |2013 (11.) |? | | | |- |2014 (12.) |''Hamlet litli'' |[[Bergur Þór Ingólfsson]] | |[[Borgarleikhúsið]] |- |2015 (13.) |''Lífið – stórskemmtilegt drullumall'' |[[Helga Arnalds]], [[Charlotte Böving]], [[Sólveig Guðmundsdóttir]] og [[Sveinn Ólafur Gunnarsson]] | | |- |2016 (14.) |''Vera og vatnið'' |Tinna Grétarsdóttir, Snædís Lilja Ingadóttir, Guðný Hrund Sigurðardóttir og Sólrún Sumarliðadóttir | |Bíbí og blaka |- |2017 (15.) |''Blái hnötturinn'' |[[Andri Snær Magnason]] |[[Bergur Þór Ingólfsson]] |[[Borgarleikhúsið]] |- |2018 (16.) |? | | | |- |2019 (17.) |''Ronja ræningjadóttir'' |[[Astrid Lindgren]] | | |- |2020 (18.) |''Gosi, ævintýri spýtustráks'' |Carla Collodi |Ágústa Skúladóttir, Karl Ágúst Úlfsson og leikhópinn |[[Borgarleikhúsið]] |- |2021 (19.) |''Kafbátur'' |Gunnar Eiríksson |Harpa Arnardóttir |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2022 (20.) |''Emil í Kattholti'' |[[Astrid Lindgren]] | |[[Borgarleikhúsið]] |- |2023 (21.) |''Draumaþjófurinn'' |Gunnar Helgason, Björk Jakobsdóttir og Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson |Stefán Jónsson |[[Þjóðleikhúsið]] |- |2024 (22.) |''Hollvættir á heiði'' |Þór Túliníus | |Leikhópurinn Svipir í samstarfi við Sláturhúsið |- |2025 (23.) |Blómin á þakinu |Ingibjörg Sigurðardóttir, Brian Pilkington og Agnes Wild |Agnes Wild |[[Þjóðleikhúsið]] |} === Útvarpsverk ársins === {| class="wikitable" !Ár !Sýning !Höfundur !Leikstjórn/Leikgerð !Hljóðsetning |- |2003 (1.) |''Stoðir samfélagsins'' |[[Henrik Ibsen]] |María Kristjánsdóttir | |- |2004 (2.) |''Hinn íslenski aðall'' |Bjarni Jónsson |[[Viðar Eggertsson]] | |- |2005 (3.) |''Englabörn'' |Hávar Sigurjónsson |Hávar Sigurjónsson | |- |2006 (4.) |''Skáld leitar harms'' |[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]] |[[Sigrún Edda Björnsdóttir]] |Hjörtur Svavarsson |- |2007 (5.) |''Harún og sagnahafið'' |[[Salman Rushdie]] |[[Guðmundur Ingi Þorvaldsson]] |Björn Eysteinsson |- |2008 (6.) | | | | |- |2009 (7.) | | | | |- |2010 (8.) | | | | |- |2011 (9.) | | | | |- |2012 (10.) | | | | |- |2013 (11.) | | | | |- |2014 (12.) | | | | |- |2015 (13.) | | | | |- |2016 (14.) | | | | |- |2017 (15.) | | | | |- |2018 (16.) | | | | |- |2019 (17.) | | | | |- |2020 (18.) | | | | |- |2021 (19.) | | | | |- |2022 (20.) | | | | |- |2023 (21.) | | | | |- |2024 (22.) | | | | |- |2025 (23.) | | | | |} === Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands === {| class="wikitable" |- ! Ár !! Verðlaunahafi !! Ástæða |- ! colspan="3" |Heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands |- | 2003 (1.) || Sveinn Einarsson|| Fyrir ævistarf í þágu leiklistar |- | 2004 (2.) || Sigríður Ármann|| Fyrir frumkvöðlastarf á sviði listdans |- | 2005 (3.) || [[Jón Sigurbjörnsson]]|| Fyrir ævistarf sitt í þágu sviðslista |- | 2006 (4.) || [[Vigdís Finnbogadóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu menningar og lista á Íslandi |- | 2007 (5.) || [[Herdís Þorvaldsdóttir]] og [[Róbert Arnfinnsson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu leiklistar á Íslandi |- | 2008 (6.) || [[Þuríður Pálsdóttir]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu sönglistar á Íslandi |- | 2009 (7.) || [[Helgi Tómasson (dansari)|Helgi Tómasson]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu danslistar |- | 2010 (8.) || [[Árni Tryggvason]]|| Fyrir framúrskarandi ævistarf í þágu leiklistar |- |2011 (9.) |[[Oddur Björnsson (leikskáld)|Oddur Björnsson]] | |- |2012 (10.) |Steinþór Sigurðsson og Sigurjón Jóhannsson | |- |2013 (11.) |[[Gunnar Eyjólfsson]] | |- |2014 (12.) |[[Kristbjörg Kjeld|Krist­björg Kj­eld]] | |- ! colspan="3" |Heiðurverðlaun Sviðslistasambands Íslands |- | 2015 (13.) || [[Edda Heiðrún Backman|Edda Heiðrún Bachman]]|| |- | 2016 (14.) || [[Stefán Baldursson]]|| |- |2017 (15.) |[[Garðar Cortes]] | |- |2018 (16.) |Guðrún Ásmundsdóttir | |- | 2019 (17.) || [[Þórhildur Þorleifsdóttir|Þór­hild­ur Þor­leifs­dótt­ir]]|| |- | 2020 (18.) || [[Ingibjörg Björnsdóttir]]|| |- | 2021 (19.) || [[Hallveig Thorlacius]] og [[Þórhallur Sigurðsson (f. 1946)|Þórhallur Sigurðsson]]|| Fyrir framlag þeirra til íslensks barnaleikhúss |- | 2022 (20.) || [[Ólafur Haukur Símonarson]]|| |- | 2023 (21.) || [[Arnar Jónsson]]|| |- | 2024 (22.) ||[[Margrét Helga Jóhannsdóttir]]|| |- |2025 (23.) |[[Kjartan Ragnarsson]] | |}{{Stubbur|menning}} [[Flokkur:Íslensk leiklistarverðlaun]] {{s|2003}} 99ak3y5zaulp6r93xzkjmpy1jsilk2z 0 42626 1964432 1942881 2026-05-26T16:17:29Z Berserkur 10188 1964432 wikitext text/x-wiki {{hnit|53|27|7|N|2|17|29|W|display=title|region:uk}} {{Leikvangur | nafn = Old Trafford | gælunafn = ''Leikhús Draumanna'' | mynd = [[Mynd:Inside Old Trafford Football Stadium - geograph.org.uk - 1777320.jpg|250px]] | myndatexti = | fullt_nafn = | staðsetning = [[Manchester]], [[England]] | hnit = | byggður = 1909 | opnaður = 19. febrúar 1910 | endurnýjaður = | stækkaður = | lokaður = | rifinn = | eigandi = [[Manchester United]] | yfirborð = Gras | byggingakostnaður = £90m GBP | arkitekt = [[Archibald Leitch]] | verktaki = | verkefnisstjóri = | eldri_nöfn = | notendur = [[Manchester United]] ''(1910-nú)'' | sætafjöldi = 74.300 | stæðisfjöldi = 0 | stærð = }} '''Old Trafford''' er [[knattspyrna|knattspyrnuvöllur]] í bænum [[Stretford]] rétt fyrir utan [[Manchester]], [[England]]i og heimavöllur [[Manchester United]]. Völlurinn rúmar rúmlega 74 þús manns í sæti og er því næststærsti knattspyrnuvöllur Englands (á eftir [[Wembley-leikvangur|Wembley]] í [[London]]) hvað sætafjölda varðar. == Saga Old Trafford == === Byggingarár === Það var John Davies, sem nýorðinn var forseti knattspyrnufélagsins Manchester United, sem ákvað upp á sitt einsdæmi að láta reisa nýjan völl fyrir félagið. Áður hafði félagið haft North Road og Bank Street til afnota, en báðir vellirnir voru slitnir og lélegir. [[1909]] lagði Davies til peninga í sjóð og leitaði sjálfur að heppilegum stað. Í lokin sættist hann á lóð við Bridgewater-skipaskurðinn í hverfinu Old Trafford. Vandamálið var að þar áttu járnbrautarlínur að rísa, ásamt lestarstöð. Samið var um málið, en á endanum reis nýi völlurinn á reitnum, en lestarstöðin, Trafford Park, reis aðeins lengra frá. Framkvæmdir hófust strax og lauk áður en árið var á enda. Völlurinn átti að rúma 100 þús manns. Stúka fyrir sæti á einni hlið, en standpallar á hinar þrjár hliðar. Nýi völlurinn hlaut heitið Old Trafford eftir hverfinu. Hann varð þegar í stað heimavöllur Manchester United og hefur verið það síðan, að undanskildum 8 árum þegar völlurinn skemmdist í loftárásum Þjóðverja. === Frá upphafi til stríðs === Jómfrúarleikur vallarins fór fram [[19. febrúar]] [[1910]], en þá áttust heimamenn við [[Liverpool (knattspyrnufélag)|Liverpool]]. Gestirnir unnu 4-3. [[1911]] fór fyrsti bikarúrslitaleikur fram á Old Trafford og áttu þeir eftir að verða fleiri þar til Wembley-leikvangurinn í London var tekinn í notkun [[1923]]. [[27. desember]] [[1920]] settu áhorfendur vallarmet fyrir leik Manchester United er 70.504 keyptu sig inn á leik heimamanna gegn [[Aston Villa]]. United tapaði leiknum 3-1. Fyrsti landsleikur vallarins var leikinn [[17. apríl]] [[1926]], en þá tók enska landsliðið á móti því skoska fyrir framan 49 þús áhorfendur. Skotar unnu leikinn 1-0. [[25. mars]] [[1939]] var vallarmet sett er 76.962 áhorfendur komu á völlinn til að sjá [[Wolverhampton Wanderers|Wolves]] og [[Grimsby (knattspyrnufélag)|Grimsby]] leika í undanúrslitum bikarkeppninnar. Met þetta stendur enn. Old Trafford fékk nýtt þak yfir eina hlið [[1936]] og annað [[1938]]. Þegar [[heimstyrjöldin síðari]] hófst [[1939]] krafðist herinn þess að fá að nota leikvanginn fyrir hergagnageymslu. Þrátt fyrir það héldu leikir áfram á vellinum allt til [[jól]]a [[1940]]. [[22. desember]] varð Manchester fyrir miklum loftárásum þýskra flugvéla og við það skemmdist Old Trafford nokkuð. Eftir bráðabirgðaviðgerð gátu kappleikir haldið áfram [[8. mars]] [[1941]], en aðeins þremur dögum síðar varð leikvangurinn aftur fyrir loftárasum. Að þessu sinni stórskemmdist völlurinn og þurfti yfirstjórn félagsins að flytja í nýtt húsnæði. Viðgerðir hófust ekki fyrr en eftir stríð, ekki síst sökum peningaleysis. Á tímabilinu [[1941]]-[[1949|49]] lék Manchester United því heimaleiki sína á [[Maine Road]], heimavöll [[Manchester City]], gegn árlegu leigugjaldi. === Nútíma leikvangur === [[Mynd:OldTraffordPlan-en.svg|thumb|Stúkuplanið á Old Trafford]] [[Mynd:Old Trafford football ground - geograph.org.uk - 1770907.jpg|thumb|Austurhliðin að utan]] [[1949]] var Old Trafford í leikfæru ástandi á ný, en var þaklaust. Fyrsti leikurinn fór fram [[24. ágúst]] að viðstöddum 41 þús gestum, sem sáu heimalið sitt leggja [[Bolton Wanderers]] 3-0 að velli. Þak var ekki reist á völlinn fyrr en [[1951]] og þá aðeins á eina hlið. Hinar þrjár hliðar fengu þak skömmu síðar. Verkinu lauk [[1959]]. Við það tækifæri voru flóðljós í fyrsta sinn sett upp. Þetta gerði Manchester United kleyft að leika Evrópuleiki á miðri viku, eftir að dimmdi, í stað að notast við helgarnar þegar deildarleikir voru á dagskrá. [[1965]] var norðurhliðin algjörlega endurbyggð. Hún fékk nýtt þak og sæti fyrir 20 þús manns. Þá voru einkaklefar einnig settir upp, þeir fyrstu í enskum leikvangi. Austurhliðin fékk sömu andlitslyftingu [[1973]]. Auk þess var raftöflu bætt við, en fram að þessu hafði skortaflan verið handvirk. [[1971]] hófst vandamál fótboltabullanna fyrir alvöru er áhorfandi henti hnífi inn á völlinn. Í kjölfarið var varnargrindverk reist í kringum stúkurnar, þær fyrstu á enskum velli. [[1973]] var völlurinn stækkaður og komið fyrir svítum og veitingasal fyrir heldri gesti. Einnig voru skrifstofur félagsins fluttar úr suðausturhorninu í austurstúkuna. Við hverja breytingu minnkaði sætafjöldinn, enda hurfu sætaraðir fyrir svítur, veitingahús og annað. Fjöldinn minnkaði úr 80 þús niður í 60 þús, og aftur niður í 44 þús. Við byggingu á nýrri stúku [[1992]] jókst sætafjöldinn aftur í 55 þús og árið [[2000]] var enn nýrri stúku bætt við, þannig að sætafjöldinn fór í 58 þús. Þannig varð Old Trafford orðin að einum stærsta leikvangi Englands. [[2003]] var leikvangurinn í fyrsta sinn notaður fyrir úrslitaleik í [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildinni]]. Það ár kepptu [[AC Milan]] og [[Juventus]], sem hinir fyrrnefndu unnu í vítaspyrnukeppni. Þegar gamli Wembley-leikvangurinn var rifinn [[2001]], lék enska landsliðið 27 heimaleiki á ýmsum stöðum í Englandi frá [[2001]]-[[2007]] þar til nýi Wembley-leikvangurinn var opnaður. Tólf þeirra fóru fram á Old Trafford. Síðasti landsleikurinn þar fór fram [[7. febrúar]] 2007, en þá töpuðu Englendingar fyrir [[Spánn|Spán]] 1-0 fyrir framan 58 þús áhorfendur (fullt hús). Síðasta stækkun vallarins fór fram [[2005]]-[[2006]], en þá var tveimur hornstúkum bætt við. Við það fór sætafjöldinn upp í 76 þús. [[31. mars]] [[2007]] var aðsóknarmet vallarins slegið (eftir stríð) er 76.098 manns horfðu á United sigra [[Blackburn Rovers]] 4-1. Aðeins 114 sæti voru auð. [[2009]] voru nokkrar sætaraðir endurskipulagðar, þannig að sætunum fækkaði niður í 75.957, sem þau eru enn í dag. Vallarmet verður því ekki slegið fyrr en að sætum fjölgar á ný. Old Trafford kom við sögu á [[Sumarólympíuleikarnir 2012|Ólympíuleikunum 2012]], sem að mestu voru haldnir í London, en þar fóru fram nokkrir landsleikir í knattspyrnukeppninni, þ.e. fimm leiki í riðlakeppni, leik í fjórðungsúrslitum og leik í undanúrslitum í karlakeppni. Í kvennakeppni fóru fram einn leikur í riðlakeppni og einn leikur í undanúrslitunum. Þetta voru fyrstu kvenlandsleikirnir sem fram fóru á Old Trafford. == Aldarafmæli == [[19. febrúar]] [[2010]] hélt Manchester United uppá aldarafmæli leikvangsins Old Trafford. Í því tilefni setti heimasíða félagsins upp 100 ógleymanleg atvik á leikvanginum á netið, 1 atvik fyrir hvern dag í 100 daga fram að afmælinu. Í lokin voru 10 bestu atvikin valin af nefnd. Ný sýning um Old Trafford var opnuð í galleríi leikvangsins. Þar var einnig sett upp módel af leikvanginum í stærðinni 1:220. Í afmælisleiknum á móti [[Fulham F.C.|Fulham]], sem var deildarleikur, fengu áhorfendur prógram eins og það leit út við fyrsta leikinn á Old Trafford 100 árum áður. Í hálfleik komu fram ættingjar þeirra sem léku fyrsta leikinn. Einnig var tímahylki jarðað með sögulegum minningum. == Stúkur == === Alex Ferguson stúkan === [[Mynd:Old Trafford inside 20060726 1.jpg|thumb|Alex Ferguson stúkan er stærsta stúkan á Old Trafford]] Á Old Trafford eru fjórar aðalstúkur. Sú sem er í norðri var nefnd ''Alex Ferguson stúkan'' [[2011]] til heiðurs hinum fræga þjálfara Manchester United til margra ára. Hann hafði þá verið þjálfari liðsins í 25 ár, lengur en nokkur annar þjálfari liðsins. Stúkan er þrílyft og tekur 26 þús manns í sæti. Hún er því stærsta stúkan á leikvanginum. Þar eru líka svítur og einkaklefar. Undir stúkunni er kaffitería og sögusafn. Safnið sjálft var sett á laggirnar [[1986]] í suðausturhorni leikvangsins og var þá fyrsta sinnar tegundar á knattspyrnuvelli. Það flutti í Alex Ferguson stúkuna [[1998]] og var það brasilíski snillingurinn [[Pelé]] sem opnaði hana við hátíðlegt tækifæri. Safnið er mjög vinsælt. [[2009]] sóttu 300 þús manns það heim. Hluti af safninu er sýningargluggi með bikurum og öðrum verðlaunagripum, og eru þeir ófáir. Á torginu fyrir utan stúkuna er stytta af [[Alex Ferguson|Sir Alex]] sem sett var upp [[2012]]. === Suðurstúkan === [[Mynd:Munich Tunnel 2.jpg|thumb|Munich Tunnel]] Gegnt Alex Ferguson stúkunni er suðurstúkan. Hún var áður fyrr aðalstúka leikvangsins. Stúkan er bara einlyft, en þar eru samt sem áður aðsetur fjölmiðlamanna, ásamt stúdíóklefum. Þar er einnig MUTV með aðsetur, sjónvarpsstöð Manchester United. Stúkan hýsir fjölmargar svítur fyrir mikilvæga gesti. Neðst undir stúkunni er starfsfólk viðhalds með aðsetur. Þar í kjallaranum eru einnig göng til búningsklefa liðanna, bæði heimaliðs og gestaliðs. Það er einnig hægt að aka inn í þau að utan, s.s. með aðföng, mikilvæga gesti, o.fl. [[2008]] var nafn ganganna breytt í Munich Tunnel (Münchengöngin) til minningar um [[flugslysið í München 1958]] þegar stór hluti liðs Manchester United lést. === Vesturstúkan === Vesturstúkan heitir öðru nafni Stretford End. Þar hittast heitustu United áhangendur á leiki og þar lætur hæst í stuðningsmönnum. Stúkan er tvílyft og tekur 20 þús manns í sæti. Hún var ekki fullkláruð fyrr en [[2000]]. Undir stúkunni er stytta af [[Denis Law]], fyrrum leikmanni og snillingi liðsins. === Austurstúkan === [[Mynd:Manchester The United trinity.jpg|thumb|Heilaga þrenningin er stytta af George Best, Denis Law og Bobby Charlton]] Austurstúkan kallast einnig Scoreboard End (Tímatöfluhornið), þar sem upphaflega tímataflan og skorið var staðsett. Stúkan tekur 12 þús manns í sæti. Þar er einnig aðstaða fyrir fatlaða og þar sitja aðallega áhangendur gestaliðsins, ásamt því að sitja í Alex Ferguson stúkunni. Bak við glervegg sem snýr að bílastæði eru aðalstöðvar Manchester United. Þar eru skrifstofur stjórnenda liðsins, útgáfublað Manchester United og ýmislegt fleira. Þar er einnig minjagripaverslun með vörur fyrir aðdáendur. Verslunin hefur mátt þola marga flutninga uns henni var fundinn staður undir austurstúkunni árið 2000. Á göngutorgi fyrir utan stúkuna er stytta af [[George Best]], [[Denis Law]] og [[Bobby Charlton]]. Hún var sett upp [[2008]] og kallast Holy Trinity (Heilaga þrenningin). == Völlurinn == Völlurinn sjálfur er 105x68 m að lengd og breidd, ásamt nokkrum aukametrum við endanna. Miðja vallarins er örlítið hærri en hliðarnar svo að rigningarvatn geti runnið undan. Fyrir neðan grasið eru 37 km af vatnsrörum til hitunar. Grasið er vökvað reglulega og slegið þrisvar í viku á sumrin, en aðeins einu sinni í viku á veturna. == Aðrir viðburðir == Á Old Trafford er ekki eingöngu spiluð knattspyrna. Þar hefur [[rúgbý]] verið leikið alveg síðan [[1924]], bæði deildarleikir og fjöldi landsleikja. Framtíðaráætlanir gera ráð fyrir að rúgbý verði áfram leikið þar. Áður fyrr var völlurinn einnig notaður fyrir [[Hafnabolti|hafnabolta]] og [[krikket]]. Auk íþrótta hafa tónleikar verið haldnir á Old Trafford. Frægir tónlistarmenn sem hafa troðið þar upp eru m.a. [[Bon Jovi]], [[Genesis]], [[Bruce Springsteen]], [[Status Quo]], [[Rod Stewart]], [[Simply Red]] o.fl. Þar fyrir utan er leikvangurinn gjarnan notaður af einkaaðilum, s.s. fyrir brúðkaup, risaveislur og ráðstefnur. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál=en|titill=Old Trafford|mánuðurskoðað=21. janúar|árskoðað=2013}} {{commonscat|Old Trafford}} {{S|1910}} [[Flokkur:Íþróttamannvirki í Manchester]] [[Flokkur:Ensk margnota íþróttamannvirki]] [[Flokkur:Manchester United]] nsou3q82xh87gc7on9dqe2z28piqzh7 0 50791 1964406 1964362 2026-05-26T14:33:33Z MyraMidnight 41218 Bætti við lokun Nexus í Kringlunni og endurgerði greinina örlítið, bætti við dálk fyrir nafnabreytingar og verslanir 1964406 wikitext text/x-wiki {{hnit|display=title|64|8|39|N|21|55|1|W}} {{fyrirtæki | nafn = Nexus | gerð = Sérvöruverslun | stofnað = [[1992]] | staðsetning = [[Glæsibær]] | starfsemi = Selur fjölskyldu og spunaspil, bækur, teiknimyndasögur, leikföng, búninga, DVD/Blu-ray diska, fatnað, smávöru og öllu sem annars tengist nörda/söfnunar/spilaáráttu landans. }} [[Mynd:Nexus röð.jpg|thumb|Verslunin Nexus mörgum klukkutímum áður en sala hófst á bókinni Harry Potter and the Deathly Hallows. Veggi búðarinnar prýða myndir úr [[Death Note]] og af [[Superman]].]] '''Nexus''' eru sérvöruverslun í [[Glæsibær (verslunarmiðstöð)|Glæsibæ]], [[Reykjavík]], sem er þekkt fyrir að selja ýmsar vörur sem tengjast [[vísindaskáldskapur|vísindaskáldskap]] og [[Fantasía|fantasíu]], þar allra helst [[Spil (leikur)|borðspil]] og [[spunaspil]] (t.d. [[Warhammer]] og [[D&D|Dungeons & Dragons]]), [[Bók|bækur]] (þar á meðal [[Teiknimyndasaga|teiknimyndasögur]] og [[manga]]), [[leikfang|leikföng]] og [[anime]]. == Nafnabreytingar og verslanir == '''Nexus''' hefur starfað síðan [[1992]] en hét þá upphaflega Goðsögn sem varð síðan Fáfnir spilaverslun ([[1994]]), báðar verslanir á Rauðarárstíg. Síðar fluttist starfsemin á Hverfisgötu ([[1996]]) og hét verslunin lengi vel Fáfnir spilaverslun, svo Nexus VI ([[1997]]) og að lokum Nexus ([[1998]]). Síðar flutti verslunin í Nóatúnið ([[2013]]) og þaðan í Glæsibæ ([[2018]]). ''Goðsögn: 1992-1993'' ''Fáfnir spilaverslun: 1994-1997'' ''Nexus VI: 1997-1998'' ''Nexus: 1998 - til dagsins í dag'' ''Nexus í [[Kringlan|Kringlunni]]: 2016 - 29. maí 2026.''<ref>{{Cite web|url=https://esports.is/nexus-lokar-i-kringlunni-og-pedro-fagnar/|title=Nexus lokar í Kringlunni og Pedro fagnar|date=2026-05-25|website=esports.is|language=is-IS|access-date=2026-05-26}}</ref> == Viðburðir == === Nexus-forsýningar === Nexus hefur í mörg ár staðið fyrir sérstökum forsýningum á kvikmyndum. Þær eru þá nokkrum dögum, jafnvel vikum á undan frumsýningunni á Íslandi. Miðaverð er hærra en á almennar sýningar, en stundum er boðið uppá fríar veitingar í staðinn. Nexus-sýningar eru alltaf hlélausar og reynt er að hafa þær textalausar. Eftirfarandi kvikmyndir hafa fengið Nexus-forsýningu þegar þetta er skrifað: {| class="wikitable" |- ! Titill !! Nexus-forsýning !! Frumsýning |- | [[The Thirteenth Floor]]|| [[1. júlí]], [[1999]] || |- | [[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]] || || |- | [[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]] || || |- | [[Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal]] || || |- | [[Köngulóarmaðurinn (kvikmynd)|Köngulóarmaðurinn]] || || |- | [[Köngulóarmaðurinn 2 (kvikmynd)|Köngulóarmaðurinn 2]]|| || |- | [[Hellboy (kvikmynd)|Hellboy]]|| || |- | [[Stjörnustríð: Kafli III - Hefnd Sith]]|| || |- | [[Hulk (kvikmynd)|Hulk]]|| || |- | [[Tortímandinn 3]]|| || |- | [[Blade 2]]|| || |- | [[Blade 3]]|| || |- | [[Star Trek: Nemesis]]|| [[28. janúar]], [[2003]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2003/01/30/nexus_forsyning_a_star_trek/|website=www.mbl.is|language=is|title=Nexus-forsýning á Star Trek|access-date=2026-05-26}}</ref> || [[7. febrúar]] |- | [[Sin City (kvikmynd)|Sin City]] || || |- | [[Superman Returns]]|| || |- | [[300 (kvikmynd)|300]]|| || |- | [[War of the Worlds (kvikmynd)|War of the Worlds]]|| || |- | [[Transformers (kvikmynd)|Transformers]] || || |- | [[Cloverfield]]|| [[17. janúar]], [[2008]] || |- | [[The Dark Knight (kvikmynd)|The Dark Knight]]|| || |- | [[Watchmen (kvikmynd)|Watchmen]]|| [[6. mars]], [[2009]] || |- | [[Star Trek]] || || |- | [[Terminator Salvation]]|| || |- | [[Transformers Revenge of the Fallen]]|| || |- | [[Avatar]] || [[16. desember]], [[2009]] || |- | [[Kick-Ass]]|| || |} === Ókeypis Myndasögudagurinn === Nexus hefur tekið þátt í að halda upp á Ókeypis Myndasögudaginn (e. [[w:Free Comic Book Day|Free Comic Book Day]]) síðan 2003<ref>{{Cite web|url=https://varnish-21.visir.is/g/2010116245257/okeypis-myndasogudagurinn-a-morgun|title="Ókeypis myndasögudagurinn á morgun"|website=www.visir.is|access-date=2026-05-26}}</ref>. Það er árlegur viðburður sem haldinn er fyrsta laugardaginn í maí þar sem myndasögubúðir um allan heim gefa frá sér ókeypis myndasögur. ==Áhugavert efni== * Hin íslenska kvikmynd [[Astrópía]], hefur samnefnda sérvöruverslun sem líkist Nexus mjög mikið. ==Heimildir== <references/> {{stubbur|reykjavík}} [[Flokkur:Verslanir]] [[Flokkur:Spunaspil]] [[Flokkur:Myndasögur]] [[Flokkur:Borðspil]] j50i6ir4t4wp2p6pj51vpgyfiv4mxru 1964433 1964406 2026-05-26T16:18:04Z MyraMidnight 41218 Smá stafsetningarvillur leiðréttar, og fann einhverja heimild fyrir forsýningunum á skemmunni 1964433 wikitext text/x-wiki {{hnit|display=title|64|8|39|N|21|55|1|W}} {{fyrirtæki | nafn = Nexus | gerð = Sérvöruverslun | stofnað = [[1992]] | staðsetning = [[Glæsibær]] | starfsemi = Selur fjölskyldu og spunaspil, bækur, teiknimyndasögur, leikföng, búninga, DVD/Blu-ray diska, fatnað, smávöru og öllu sem annars tengist nörda/söfnunar/spilaáráttu landans. }} [[Mynd:Nexus röð.jpg|thumb|Verslunin Nexus mörgum klukkutímum áður en sala hófst á bókinni Harry Potter and the Deathly Hallows. Veggi búðarinnar prýða myndir úr [[Death Note]] og af [[Superman]].]] '''Nexus''' er sérvöruverslun í [[Glæsibær (verslunarmiðstöð)|Glæsibæ]], [[Reykjavík]], sem er þekkt fyrir að selja ýmsar vörur sem tengjast [[vísindaskáldskapur|vísindaskáldskap]] og [[Fantasía|fantasíu]], þar allra helst [[Spil (leikur)|borðspil]] og [[spunaspil]] (t.d. [[Warhammer]] og [[D&D|Dungeons & Dragons]]), [[Bók|bækur]] (þar á meðal [[Teiknimyndasaga|teiknimyndasögur]] og [[manga]]), [[leikfang|leikföng]] og [[anime]]. == Nafnabreytingar og verslanir == '''Nexus''' hefur starfað síðan [[1992]] en hét þá upphaflega Goðsögn sem varð síðan Fáfnir spilaverslun ([[1994]]), báðar verslanir á Rauðarárstíg. Síðar fluttist starfsemin á Hverfisgötu ([[1996]]) og hét verslunin lengi vel Fáfnir spilaverslun, svo Nexus VI ([[1997]]) og að lokum Nexus ([[1998]]). Síðar flutti verslunin í Nóatúnið ([[2013]]) og þaðan í Glæsibæ ([[2018]]). ''Goðsögn: 1992-1993'' ''Fáfnir spilaverslun: 1994-1997'' ''Nexus VI: 1997-1998'' ''Nexus: 1998 - til dagsins í dag'' ''Nexus í [[Kringlan|Kringlunni]]: 2016 - 29. maí 2026.''<ref>{{Cite web|url=https://esports.is/nexus-lokar-i-kringlunni-og-pedro-fagnar/|title=Nexus lokar í Kringlunni og Pedro fagnar|date=2026-05-25|website=esports.is|language=is-IS|access-date=2026-05-26}}</ref> == Viðburðir == === Nexus-forsýningar === Nexus hefur í mörg ár staðið fyrir sérstökum forsýningum á kvikmyndum. Þær eru þá nokkrum dögum, jafnvel vikum á undan frumsýningunni á Íslandi. Miðaverð er hærra en á almennar sýningar, en stundum er boðið uppá fríar veitingar í staðinn. Nexus-sýningar eru alltaf hlélausar og reynt er að hafa þær textalausar. Eftirfarandi kvikmyndir hafa fengið Nexus-forsýningu þegar þetta er skrifað: {| class="wikitable" |- ! Titill !! Nexus-forsýning !! Frumsýning |- | [[The Thirteenth Floor]]|| [[1. júlí]], [[1999]]<ref name="heterotopia">{{Cite web|url=https://skemman.is/handle/1946/45723|title=Menningarkimi í Nexus: Heterótópía nörda í Reykjavík|author=Ægir Ragnar Ægisson|lang=Íslenska}}</ref> || |- | [[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]] || || |- | [[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]] || || |- | [[Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal]] || || |- | [[Köngulóarmaðurinn (kvikmynd)|Köngulóarmaðurinn]] || || |- | [[Köngulóarmaðurinn 2 (kvikmynd)|Köngulóarmaðurinn 2]]|| || |- | [[Hellboy (kvikmynd)|Hellboy]]|| || |- | [[Stjörnustríð: Kafli III - Hefnd Sith]]|| || |- | [[Hulk (kvikmynd)|Hulk]]|| || |- | [[Tortímandinn 3]]|| || |- | [[Blade 2]]|| || |- | [[Blade 3]]|| || |- | [[Star Trek: Nemesis]]|| [[28. janúar]], [[2003]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2003/01/30/nexus_forsyning_a_star_trek/|website=www.mbl.is|language=is|title=Nexus-forsýning á Star Trek|access-date=2026-05-26}}</ref> || [[7. febrúar]] [[2003]] |- | [[Sin City (kvikmynd)|Sin City]] || || |- | [[Superman Returns]]|| || |- | [[300 (kvikmynd)|300]]|| || |- | [[War of the Worlds (kvikmynd)|War of the Worlds]]|| || |- | [[Transformers (kvikmynd)|Transformers]] || || |- | [[Cloverfield]]|| [[17. janúar]], [[2008]] || |- | [[The Dark Knight (kvikmynd)|The Dark Knight]]|| || |- | [[Watchmen (kvikmynd)|Watchmen]]|| [[6. mars]], [[2009]] || |- | [[Star Trek]] || || |- | [[Terminator Salvation]]|| || |- | [[Transformers Revenge of the Fallen]]|| || |- | [[Avatar]] || [[16. desember]], [[2009]] || |- | [[Kick-Ass]]|| [[2010]]<ref name="heterotopia"/>|| |} === Ókeypis Myndasögudagurinn === Nexus hefur tekið þátt í að halda upp á Ókeypis Myndasögudaginn (e. [[w:Free Comic Book Day|Free Comic Book Day]]) síðan 2003<ref>{{Cite web|url=https://varnish-21.visir.is/g/2010116245257/okeypis-myndasogudagurinn-a-morgun|title=Ókeypis myndasögudagurinn á morgun|website=www.visir.is|access-date=2026-05-26}}</ref>. Það er árlegur viðburður sem haldinn er fyrsta laugardaginn í maí þar sem myndasögubúðir um allan heim gefa frá sér ókeypis myndasögur. ==Áhugavert efni== * Hin íslenska kvikmynd [[Astrópía]], hefur samnefnda sérvöruverslun sem líkist Nexus mjög mikið. ==Heimildir== <references/> {{stubbur|reykjavík}} [[Flokkur:Verslanir]] [[Flokkur:Spunaspil]] [[Flokkur:Myndasögur]] [[Flokkur:Borðspil]] s24v4e24a06vdfidfsm1s0m27xbdsaw 0 57058 1964411 1906142 2026-05-26T15:02:10Z ~2026-31414-37 117016 Heiðursborgari Reykjavíkur 2026 1964411 wikitext text/x-wiki '''Guðjón Friðriksson''' (f. 9. mars 1945) er íslenskur [[sagnfræðingur]] og [[rithöfundur]]. == Ferill == Guðjón lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] árið 1965 og BA-prófi í [[íslenska|íslensku]] og [[sagnfræði]] frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið 1970. Hann var kennari í [[Gagnfræðiskólinn við Laugalæk|Gagnfræðaskólanum við Laugalæk]] 1970 - 1972 og íslenskukennari í [[Menntaskólinn á Ísafirði|Menntaskólanum á Ísafirði]] 1972 - 1975. Blaðamaður á [[Þjóðviljinn|Þjóðviljanum]] í [[Reykjavík]] 1976 - 1985, þar af ritstjóri Sunnudagsblaðs [[Þjóðviljinn|Þjóðviljans]] 1980 - 1984. Árið 1985 var Guðjón ráðinn af Reykjavíkurborg sem einn af ritstjórum Sögu Reykjavíkur og var í því starfi til 1991. Síðan hefur hann verið sjálfstætt starfandi [[rithöfundur]] og [[sagnfræðingur]] og liggja eftir hann fjölmörg ritverk. Starfandi í [[Reykjavíkurakademían|Reykjavíkurakademíunni]] 2001-2015. Guðjón var kosinn heiðursfélagi í [[Sagnfræðingafélag Íslands|Sagnfræðingafélagi Íslands]] 2025. == Bækur == *''Forsetakjör 1980'' (1980) *''Vigdís forseti'' (1981) *''Togarasaga Magnúsar Runólfssonar'' (1983) *''Á tímum friðar og ófriðar 1924-1925.Heimildaljósmyndir Skafta Guðjónssonar'' (1983) *''Reykjavík bernsku minnar. Viðtalsbók'' (1985) *''Bærinn vaknar. Saga Reykjavíkur 1870-1940'' (tvö bindi 1991 og 1994) *Saga Jónasar Jónssonar frá Hriflu: *''Með sverðið í annari hendi og plóginn í hinni'' (1991) *''Dómsmálaráðherrann'' (1992) *''Ljónið öskrar'' (1993) *''Indæla Reykjavík. Þingholt og sunnanvert Skólavörðuholt'' (1995) *''Indæla Reykjavík. Gamli Vesturbærinn'' (1996) *''Einar Benediktsson. Ævisaga'' (þrjú bindi 1997, 1998 og 2000) *''Nýjustu fréttir! Saga fjölmiðlunar frá upphafi til vorra daga'' (2000) *''Jón Sigurðsson. Ævisaga'' (tvö bindi 2002 og 2003) *''Ég elska þig stormur. Ævisaga Hannesar Hafstein'' (2005) *''Saga af forseta. Forsetatíð Ólafs Ragnars Grímssonar'' (2008) *''Hér heilsast skipin. Saga Faxaflóahafna'' (tvö bindi) (2013) *''Kaupmannahöfn sem höfuðborg Íslands'' (ásamt Jóni Þ. Þór)(tvö bindi) (2013) *''Reykjavik Walk. Explore the Old City Centre and Neighbourhood. Six illustrated 1-2 hour walks'' (2014) *''Úr fjötrum. Saga Alþýðuflokksins'' (2016) *''Litbrigði húsanna. Saga Minjaverndar og endurgerðra húsa um allt land'' (2017) *''Halldór Ásgrímsson. Ævisaga'' (2019) *''Samvinna á Suðurlandi I-IV. Héraðssaga kaupfélaga og annarra samvinnufyrirtækja í Árnessýslu, Rangárvallasýslu, Vestur-Skaftafellssýslu og Vestmannaeyjum'' (2020) *''Cloacina. Saga fráveitu'' (2021) *R''auði krossinn á Íslandi. Hundrað ára saga.'' (2024) *''Börn í Reykjaví''k (2024) == Helstu félagsstörf == Í Stúdentaráði [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] 1966 - 1967, menningarráði Ísafjarðar 1974 - 1975, stjórn [[Torfusamtökin|Torfusamtakanna]] frá 1985, formaður þeirra 1988 - 1996, stjórn Minja og sögu 1988-2016, stjórn Búseta um tíma, stjórn [[Rithöfundasambands Íslands]] 1996 - 2002, stjórn, [[Minjavernd|Minjaverndar]] 1997 - 2000, menningaráði [[Hannesarholts]] 2012-2016 og stjórn Hollvinasamtaka Þjóðskjalasafns Íslands 2022-2024.. == Viðurkenningar == {| class="wikitable" !Verðlaun !Ár !Verk !Niðurstaða |- |Móðurmálsverðlaun Björns Jónssonar |1985 | |{{Vann}} |- | rowspan="7" |[[Íslensku bókmenntaverðlaunin]] |1991 |''Bærinn vaknar 1870-1940'' |{{Vann}} |- |1992 | |{{Tilnefn}} |- |1993 | |{{Tilnefn}} |- |1997 |''Einar Benediktsson'' |{{Vann}} |- |2003 |''Jón Sigurðsson, ævisaga II'' |{{Vann}} |- |2005 | |{{Tilnefn}} |- |2024 |''Börn í Reykjavík'' |{{Vann}} |- |Menningarverðlaun VISA-Ísland fyrir ritstörf |2000 | |{{Vann}} |- |[[Verðlaun Jóns Sigurðssonar]] |2008 |''Jón Sigurðsson. Ævisaga'' |{{Vann}} |- |[[Orðuveitingar Hinnar íslensku fálkaorðu 2011-2020|Riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] |2015 |{{N/a}} |{{Vann}} |- |[[Verðlaun Jónasar Hallgrímssonar]] |2015 |{{N/a}} |{{Vann}} |- |[[Sagnfræðingafélag Íslands#Heiðursfélagar|Heiðursfélagi í Sagnfræðingafélagi Íslands]] |2025 | |Útnefndur |} [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskir sagnfræðingar]] Heiðursborgari Reykjavíkur{{f|1945}}2026 [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] [[Flokkur:Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1945]] 7lp93ueb53h0x1th3o73qkibawvesq7 0 58642 1964407 1963086 2026-05-26T14:49:53Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964407 wikitext text/x-wiki [[Mynd:2022-08-27 05 View of L'Anse aux Meadows, NFL CAN.jpg|right|thumb|Þorpið L’Anse-aux-Meadows til vinstri og norrænu búðirnar til hægri]] [[Mynd:L'Anse aux Meadows map.png|right|thumb|Nýfundnaland, rauði depillinn sýnir staðsetningu L'Anse aux Meadows]] '''L'Anse aux Meadows''' er á nyrsta tanga hins mikla norðurskaga [[Nýfundnaland|Nýfundnalands]], í fylkinu [[Nýfundnaland og Labrador]] í [[Kanada]], um einum kílómetra sunnan við samnefnt lítið þorp og um 20 km frá bænum St. Anthony. Árið 1960 fundu norsku fornleifafræðingarnir [[Helge Ingstad]] og [[Anne Stine Ingstad]] fornminjar á L'Anse aux Meadows frá norrænni menningu. [[C-14 aldursgreining|Kolefnisaldursgreiningar]] benda til að minjarnar séu frá tímabilinu 990 til 1050 e.Kr. <ref>Nydal, R. (1989). [https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/652904/1229-1480-1-PB.pdf?sequence=1&isAllowed=y A critical review of radiocarbon dating of a Norse settlement at L'Anse aux Meadows, Newfoundland Canada.] Radiocarbon, 31(3), 976-985.With an assumed total systematic error of 30 ± 20 years, as a mean for various tree rings, the calibrated age range of L'Anse aux Meadows is AD 975–1020. This agrees well with the assumed historical age of ca AD 1000, a result which has also been recently corroborated by high-precision accelerator dating at the University of Toronto.</ref><ref>Cordell, Linda S.; Lightfoot, Kent; McManamon, Francis; Milner, George (2009). "L'Anse aux Meadows National Historic Site". Archaeology in America: An Encyclopedia. ABC-CLIO. bls. 82. ISBN 978-0-313-02189-3.</ref> og aldursgreining árshringja að tré sem notuð voru í byggingarnar var höggvið 1021,<ref> Ledger, Paul M.; Girdland-Flink, Linus; Forbes, Véronique (15 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ "New horizons at L'Anse aux Meadows".] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341–15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/PNAS.1907986116. eISSN 1091-6490. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231. Modeling results were remarkably consistent, and model A suggests Norse occupation began Cal AD 910–1030..... A weighted mean of twig dates—notwithstanding issues associated with combination of 14C ages from multiple individuals—provided a result of AD 986–1022 </ref><ref> Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M.; Forbes, Véronique; Vermeeren, Caroline (20 October 2021). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8770119/ "Evidence for European presence in the Americas in AD 1021".] Nature. 601 (7893): 388–391. Bibcode:2022Natur.601..388K. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. ISSN 1476-4687. PMC 8770119. PMID 34671168. S2CID 239051036. Our result of AD 1021 for the cutting year constitutes the only secure calendar date for the presence of Europeans across the Atlantic before the voyages of Columbus. Moreover, the fact that our results, on three different trees, converge on the same year is notable and unexpected. This coincidence strongly suggests Norse activity at L'Anse aux Meadows in AD 1021. In addition, our research demonstrates the potential of the AD 993 anomaly in atmospheric 14C concentrations for pinpointing the ages of past migrations and cultural interactions.</ref> og það gerir L'Anse aux Meadows án efa að elsta stað þar sem Evrópubúar komu til landa vestan við [[Grænland]]. Fornleifarnar og tímasettningin koma nokkuð heim og saman við frásögurnar í tveimum [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]]: [[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]] og [[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]] sem stundum eru nefndar saman sem Vínlandssögurnar. Í þessum sögum er sagt frá ferðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna frá Grænlandi]] til landa sem þeir nefndu [[Helluland]], [[Markland]] og [[Vínland]]. Fornleifarnar benda til þess að byggðin hafi þjónað fremur sem bækistöð fyrir verðmætaöflun sunnar heldur en tilraun til landnáms. <ref>Páll Bergþórsson (1997). [https://baekur.is/bok/010b2d7f-4046-41b2-b72b-a1ad878e4887 Vínlandsgátan]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Mál og menning, ISBN 9979315849</ref> Svæðið nær yfir 31 ferkílómetra, bæði af landi og sjó, þar eru leifar átta bygginga úr [[Torfbær|torfi]] yfir viðargrind. Þar hafa fundist yfir 800 norrænir munir,<ref> Sarolta Anna Takacs; Eric H. Cline (17 July 2015). The Ancient World, Volumes 1–5. Routledge. bls. 272–. ISBN 978-1-317-45839-5.</ref> þar á meðal hlutir úr [[Brons|bronsi]], beinum og steini og [[Gjall|gjallmolar]] og [[Viðarkol|viðarkolaleifar]] benda greinilegar til rauðajárnframleiðslu.<ref> Kirsten Wolf (2004). Daily Life of the Vikings. Greenwood Publishing Group. bls. 139–. ISBN 978-0-313-32269-3. OCLC 253909682.</ref> Staðurinn var útnefndur þjóðminjastaður Kanada árið 1968 og á [[Heimsminjaskrá UNESCO|heimsminjaskrá UNESCO]] árið 1978. ==Saga== ===Frumbyggjar=== Áður en Norðmenn komu til Nýfundnalands eru frumbyggjaþjóða á L'Anse aux Meadows svæðinu fyrir komu norrænna manna þangað, elstu minjarnar eru um 6.000 ára gamlar. Hins vegar virðist en þeirra búið samtímis norrænu byggðinni. Mest áberandi minjar um fyrri byggð eru frá svo nefndu [[Dorset-menning|Dorset-fólki]], sem bjuggu á svæðinu um 300 árum á undan norrænu byggðinni. Samkvæmt kolefnisaldursgreiningum hefur fyrsta þjóðin, sem kölluð er Maritime Archaic á ensku, búið frá 4000 f.Kr, þangað til um 1000 f.Kr. Þetta fólk notaði trébáta og lifðu aðallega á veiðum á [[Sjávarspendýr|sjávarspendýrum]]. <ref>James A. Tuck (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/maritime-archaic.php Maritime Archaic tradition]. Heritage The Newfoundland and Labrador</ref> Frá 1000 f.Kr. þangað til um 800 – 850 mismunandi Dorset-hópar.<ref>Ralph T. Pastore (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/palaeo-eskimo.php Palaeo-Eskimo Peoples]. Heritage The Newfoundland and Labrador</ref> Eftir norrænu byggðina um 1200 og fram til um það bil 1500 e.Kr. bjuggu þar [[Beothuk]] frumbyggjar.<ref>Ralph T. Pastore (1997). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/beothuk.php The Beothuk]. Heritage The Newfoundland and Labrador</ref> ===Norræn byggð=== Fornminjar í L'Anse aux Meadows voru grafnar upp undir stjórn Helge og Anne Stine Ingstad á árunum 1961-1968, meðal annars með þátttöku [[Kristján Eldjárn|Kristjáns Eldjárns]] 1962.<ref> Kristján Eldjárn (2012), Vínlandsdagbók. Útgefandi: Forlagið, ISBN: 9789979535775</ref> [[Mynd:Authentic Viking recreation.jpg|right|thumb|Norrænar tilgátubyggingar á L’Anse-aux-Meadows, á Nýfundnalandi.]] [[mynd:L'Anse aux Meadows National Historic Site - features map with labels - 2025.svg|upright=1.4|thumb|Kort af norræna svæðinu á L'Anse aux Meadows<br/> <br/> Norrænar búðatóftir:<br/> '''A''' - Skáli, '''B''' - Hús, '''C''' - Kofi, '''D''' – Skáli, '''E''' - Kofi, '''F''' – Meginskáli, '''G''' - Kofi, '''J''' - Smiðja<br/> <br/> Nýbyggingar:<br/> '''1''' - Tilgátubyggingar A, B, C, og J]] Nú er svæðið að mestu leyti opið graslendi en fyrir 1000 árum var þar skógur sem hefur verið hentugur til að höggva tré til bátasmíði, húsabyggingar og vinnslu á rauðajárni.<ref> : The Excavation of a Norse Settlement in L'Anse Aux Meadows, Newfoundland. Breakwater Books. ISBN 978-1-55081-158-2.</ref> Tóftir átta bygginga (merktar frá A–J á kortinu) fundust. Fornleifafræðingarnir rannsökuðu leifar átta norrænna húsa og eina kolagröf, fyrir utan ýmiskonar minjar frumbyggja.<ref> Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi.</ref> Þrjú húsanna voru líklega íveruhús með langeldum á miðju gólfi, hin eru talin vera vöruskemmur eða verkstæði. Öll húsin voru byggð úr [[Torfbær|torfi]] með timburgrind að innan, og var torf bæði í þaki og veggjum. Bæði hafa verið notaðir strengir, hnausar og klömbrur í byggingarnar. Flestir veggir voru tvíhlaðnir með sandi og möl sem fyllingu og styrktir með strengjatorfi sent var lagt þversum, en ytri og innri hleðsla úr hnausum og strengjum. Þetta er sama byggingarlag og tíðkaðist á íslandi og Grænlandi.<ref>Birgitta Wallace, (1990) bls. 134</ref> Stærsti skálinn (F) var 28,8 m × 15,6 m, og var skipt í nokkur rými.<ref> Wallace, Birgitta (2021). [https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lanse-aux-meadows "L'Anse aux Meadows".] The Canadian Encyclopedia. Historica Canada.</ref> Þrjár minni byggingar (B, C, G) gætu verið vöruskemmur eða verkstæði. Eitt af þeim var smiðja og rauðablásturshús og viðarkolagröf í grennd, samskonar og fundist hafa í Noregi og á Íslandi.<ref>Birgitta Wallace, (1990) bls. 140</ref> (bygging J), annað bygging fyrir smíðar (bygging D), þar fannst meðal annars sundurklipptur hnoðsaumur, tréspónn og aflóga smíðisgripir. Þar fyrir utan voru fjögur lítil naust grafin neðan við fjörukambin. Hins vegar hafa engar vísbendingar um [[Fjós|fjós]] eða önnur gripahús eða búfé fundist í L'Anse aux Meadows. [[Mynd:L'AnseAuxMeadowsModel.jpg|upright=1.4|thumb|Þrívíddarmódel af norrænu byggðinni í L'Anse aux Meadows]]Mikið af minjum hefur fundist en heimilisáhöld og persónulegir munir eru fáir og nær eingöngu smáhlutir sem eigendur gátu auðveldlega glutrað niður. Meðal þess var lítil hringnæla sem var notuð til að næla saman föt, einnig [[Snælda|snældusnúður]] úr tálgusteini og lítið nálabrýni úr kvarsi.<ref>Birgitta Wallace, (1990) bls. 142</ref> Engin leið að vita hversu margt fólk var í búðunum á hverjum tíma, þó að íveruhúsin gætu hýst 30 til 160 manns.<ref> Kolodny, Annette (2012). In Search of First Contact: The Vikings of Vinland, the Peoples of the Dawnland, and the Anglo-American Anxiety of Discovery. Duke University Press. bls. 95. ISBN 978-0-8223-5286-0.</ref> Heildaríbúafjöldi Grænlands á þeim tíma var um 2.500 til 3000, sem þýðir að L'Anse aux Meadows-svæðið var minna en 10 prósent af norrænu byggðunum á Grænlandi.<ref>Richards, J. D. (2005). The Vikings: A Very Short Introduction. Oxford University Press. Bls. 112. doi:10.1093/actrade/9780192806079.003.0011. ISBN 978-0-19-280607-9.</ref> Ekki er hægt að ákveða með neinni nákvæmni hvað þessi hús voru lengi notuð til búsetu en það hefur sennilega verið um fá ár að ræða, eða í mesta lagi fáeina áratugi fremur en aldir. Allar líkur eru á að byggðin hafi ekki staðið lengi því að öskuhaugar eru ekki miklir, í mesta lagi nokkur ár, og engin merki eru um grafreiti.<ref>Páll Bergþórsson (1997). Bls. 169</ref> Árið 2021 sýndu rannsóknir að tré som notað var við byggingarnar hafi verið fellt ár 1021, það sýnir hins vegar ekki hvenær norrænir menn komu þangað eða eða hversu lengi þeir voru þar. Þessi aldursgreiningin byggist á kolefnisaldursgreiningu á viðarstykkjum sem hafa verið skornir með málmverkfærum sem frumbyggjar á svæðinu notuðu ekki. <ref>Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M. (20. oktober 2021).[ https://www.nature.com/articles/s41586-021-03972-8 «Evidence for European presence in the Americas in ad 1021».] Nature: 1–4. ISSN 1476-4687. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. «However, it has thus far not been possible to determine when this activity took place. Here we provide evidence that the Vikings were present in Newfoundland in AD 1021. We overcome the imprecision of previous age estimates by making use of the cosmic-ray-induced upsurge in atmospheric radiocarbon concentrations in AD 993 (ref. 6). Our new date lays down a marker for European cognisance of the Americas, and represents the first known point at which humans encircled the globe.»</ref><ref>Brian Handwerk, [https://www.smithsonianmag.com/science-nature/new-dating-method-shows-vikings-occupied-newfoundland-in-1021-ce-180978903/ New Dating Method Shows Vikings Occupied Newfoundland in 1021 C.E.] Smithsonian Magazine, October 20, 2021</ref> Samkvæmt rannsókn frá árinu 2019, sem var birt í vísindatímaritinu PNAS, er mögulegt að norræn umsvif hafi verið í L'Anse aux Meadows í allt að heila öld. <ref>Forbes, Véronique; Girdland-Flink, Linus; Ledger, Paul M. (10 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ "New horizons at L'Anse aux Meadows".] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341 15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/pnas.1907986116. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231.</ref> Flestir fræðimenn eru nú á þeirri skoðun að L’Anse aux Meadows hafi ekki verið Vínland. Ekki síst vegna þess að þar er ekkert að finna af þeim gæðum Vínlands sem sögurnar segja frá, svo sem [[Vínber|vínberjum]] eða kjörviði. Hins vegar telja þeir að L’Anse aux Meadows hafi verið bækistöð þegar komið var frá Grænlandi því þar opnaðist leiðin suður á bóginn að suðurströnd St. Lawrenceflóa, til hins eiginlega Vínlands og mögulega enn lengra. Einnig bækistöð þegar aftur var haldið til Grænlands. [[Birgitta Wallace]] taldi að Straumfjörður og Leifsbúðir sem nefndir í Eiríkssögu rauða og Grænlendingasögu væru L‘Anse aux Meadows.<ref> Birgitta Wallace, [https://id.erudit.org/iderudit/nflds19_1art02 The Norse in Newfoundland:L'Anse aux Meadows and Vinland]. Newfoundland and Labrador Studies. Volume 19, Number 1, Spring 2003, bls. 5–43</ref> Í bækistöðunum hafa skipshafnirnar notað búðirnar til hvíldar og til að gera við skipin. Einnig gætu þeir haft þar vetursetu til að geta haldið áfram næsta sumar að sækja vörur frá hinu eiginlega Vínlandi eða bíða þess að ísa leysi við Nýfundnaland og Larbrador. Siglingaleiðin frá Leifsbúðum til Grænlands er mun styttri en frá Vínlandi sjálfu ef það hefur verið langt í suður. Norður og vestur Labradorhaf, allt suður að norðhluta Nýfundnalands er þakið hafís frá október byrjun fram til loka maí eða byrjun júní.<ref>[ https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/ice-forecasts-observations/latest-conditions/climatology.html Canadian Ice Service Ice Climatology]</ref> [[Mynd:NAS-031 Juglans cinerea.png|thumb|Lauf smjörhnetutrés og hnetur ]] Þótt almennt sé nú talið að L'Anse aux Meadows hafi verið bækistöð norrænna manna í landaleit og í leit að timbri og öðrum verðmætum en ekki tilraun til landnáms, þá er enn umdeilt hversu langt suður þeir fóru. Í Vínlandssögunum er sagt að vínber hafi fundist á Vínlandi og það bendir til þess að þeir hafi að minnsta kosti farið til suðurstrandar [[St. Lawrence-fljót]]s og fundið bæði villtan vínvið og hnetutré. Þrjár smjörhnetur (''Juglans cinerea'') fundust við L'Anse aux Meadows, en þessi hnetutegund vex aðeins sunnan við St. Lawrence-fljót.<ref>[https://publications.gc.ca/pub?id=9.840850&sl=0 COSEWIC assessment and status report on the butternut, Juglans cinerea, in Canada]</ref><ref> Birgitta Wallace, [https://www.researchgate.net/publication/250260771_L'Anse_Aux_Meadows_Leif_Eriksson's_Home_in_Vinland "L’Anse aux Meadows, Leif Eriksson's Home in Vinland"], Norse Greenland: Selected Papers from the Hvalsey Conference 2008 Journal of the North Atlantic, 2009, bls. 114-125. DOI:10.3721/037.002.s212</ref> [[Mynd:Vitis riparia 15-p.bot-vitis.rip-02.jpg|thumb|Lækjavínviðarber]] Vínberin sem sagt er að hafi fundist í Vínlandi gætu verið lækjavínviður (''Vitis riparia''), tegund af villtum þrúgum sem vaxa á trjám en en hafa aldrei vaxið á Nýfundnalandi. Grænlendingarnir hafa fundið tré umvafin lækjavínviði sunnan við L'Anse aux Meadows og kallað þau vínvið.<ref>[https://data.canadensys.net/vascan/name/Vitis%20riparia Vitis riparia - Database of Vascular Plants of Canada (VASCAN)]</ref> L'Anse Aux Meadows hefur að öllum líkindum verið lítil og skammlíf bækistöð, fyrst og fremst notuð við skógarhögg og timburflutninga og einnig skipaviðhalds, frekar en til landnáms eins og á Grænlandi.<ref>Frakes, Jerold C., "Vikings, Vínland and the Discourse of Eurocentrism." The Journal of English and Germanic Philology 100, no. 2 (April, 2001):197</ref> ==Sjá einnig== * [[Helluland]] * [[Markland]] * [[Vínland]] * [[Norrænir Grænlendingar]] ===Tilvitnanir=== <references/> ==Ítarefni== * Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi. * Gunnar Karlsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=125 „Hvor var á undan að finna Ameríku, Leifur heppni eða Bjarni Herjólfsson?“] Vísindavefurinn, 19. febrúar 2000. * Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82673 „Hafa fundist fornleifar á Grænlandi og Vínlandi eftir norræna víkinga?“] Vísindavefurinn, 22. nóvember 2021. * Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82287 „Hvar voru skip víkinga sem sigldu til Vesturheims smíðuð?“] Vísindavefurinn, 8. september 2021. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3521297 ''Vínland Þorfinns karlsefnis og Guðríðar Þorbjarnardóttur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2001] * [https://timarit.is/page/5680588?iabr=on Halldór Hermannsson, Vínlandsferðirnar,Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 1. tölublað (01.04.1919)] [[Flokkur:Vínland]] [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Saga Grænlands]] [[Flokkur:Saga Kanada]] [[Flokkur:Kanada]] [[Flokkur:Nýfundnaland og Labrador]] [[Flokkur:Nýfundnaland]] 09epsf9lf5bivhd7anbg9jqf96hi8qf 0 66632 1964416 1449652 2026-05-26T15:40:49Z MyraMidnight 41218 1964416 wikitext text/x-wiki '''Fimbulfamb''' er [[spil (leikur)|spil]] sem gengur út á að útskýra sjaldgæf eða illa þekkt orð í [[Íslenska|íslensku máli]]. Þetta er íslensk útgáfa af spilinu '''Balderdash'''. == Spilareglur == Spilið gengur þannig fyrir sig að sá sem er elstur byrjar að vera svokallaður „Fambi“. Hlutverk fambans er það að draga spjald úr bunka sem fylgir spilinu. Á spjaldinu eru fjögur forn orð og gert er ráð fyrir því að spilendur þekki ekki orðið. Fambinn velur orð eftir því hvaða reit á spilaborðinu hann er staddur. Hinir leikmennirnir eiga að skrifa niður á blað hvað þeir halda að rétta merkingin á orðinu er. Ráðlegt er að skrifa eitthvað gáfulegt því að eftir að allir eru búnir er skrifa niður þá skýringu sem þeir halda að sé rétt tekur Fambinn við þeim. Fambinn les svo allar skýringarnar ásamt réttu skýringunni sem stendur aftan á spjaldinu sem hann dró. Svo er farið hringinn og allir giska á eina skýringu. Leyfilegt er að giska á skýringu sem einhver annar giskar á. === Dæmi === Fambinn les af spjaldinu orðið „flekán“. Atli Kalli, Bragi Palli, Cleopatra Siggi og Davíð Gummi eru hinir leikmennirnir og hver og einn skrifar það sem þeir halda að orðið þýði. Atli skrifar ermahnappur. Bragi skrifar þráðlaga þaragróður. Cleopatra skrifar hraðahindrun. Davíð skrifar ónytjungur. Fambinn fær alla miðana og les af þeim ásamt skýringunni sem stendur aftan á miðanum. Fambinn: „Flekán þýðir: ónytjungur, ermahnappur, hraðahindrun, lauslát kona (rétta skýringin) og þráðlaga þaragróður“. Svo giska keppendur á eina skýringu, hver á fætur örðum. Atli giskar á þráðlaga þaragróður. Bragi giskar á lauslát kona. Cleopatra giskar á ónytjungur Davíð giskar á þráðlaga þaragróður líka. === Stigagjöf miðað við dæmið hér að ofan === Atli fær 0 stig; hann giskaði hvorki á rétt svar og enginn giskaði á hans skýringu. Bragi fær 3 stig; 1 fyrir að giska á rétt og 2 því að Atli og Davíð giskuðu báðir á hans skýringu. Cleopatra fær 0 stig Davíð fær 1 stig vegna þess að Siggi giskaði á hans skýringu. Hefði enginn giskað á rétta skýringu hefði Fambinn fengið 2 stig. [[Flokkur:Borðspil]] ruycfiqz2mbxjyqefi52c3wjrses3ed 1964457 1964416 2026-05-26T22:54:24Z MyraMidnight 41218 Tók mynd af spilinu, bætti texta, uppsetningu og heimildum 1964457 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Boardgame fimbulfamb.jpg|thumb|alt=fimbulfamb borðspilið|Nýja Fimbulfamb borðspilið]] '''Fimbulfamb''' er íslensk afbrigði af [[borðspil|borðspilinu]] '''Balderdash''' og tilgangur leiksins er að sannfæra hina keppenduna um þín útskýring á sjaldgæfum eða fornum orðum í [[Íslenska|íslensku máli]] sé sú rétta. [[Vaka-Helgafell]] gaf fyrst út spilið árið 1993,<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1798028#page/n12/mode/2up|title=Fimbulfamb spilað í Kringlunni|website=www.tímarit.is|publisher=Morgunblaðið|page=13|date=Sunnudagurinn 19. desember 1993}}</ref> en framleiðandinn [[Veröld]] sá um að gefa út nýja útgafu af '''Fimbulfamb''' árið 2010.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6377846#page/n13/mode/2up|title=Partý Alias besta spilið|website=www.tímarit.is|publisher=Dagblaðið Vísir - DV|page=14|date=Mánudagurinn 13. desember 2010}}</ref> == Orðaval == Orðin sem koma fram í '''Fimbulfamb''' koma víða að * Meirihluti þeirra er fenginn úr Íslenskri orðabók * ''Íslensk-danskri orðabók'' Sigfúsar Blöndals * ''Ordbog over det gamle norske sprog'' eftir Johan Fritzner * ''Lexicon poeticum, Slangurorðabók'' * ''Íslenskri orðsifjabók'' * Skrár Íslenskrar málstöðvar og skrár Orðabókar Háskólans. * Einnig voru orð sótt í fjölmmörg fræði- og vísindarit, íðorðasöfn og skáldverk. == Leikreglur == === Gangur leiksins === Spilið gengur þannig fyrir sig að sá sem er elstur byrjar að vera svokallaður „Fambi“. Hlutverk fambans er það að draga spjald úr meðfylgjandi bunka og lesa upp eitt af fjórum orðum af spjaldinu. Gert er ráð fyrir því að leikspilarar þekki ekki orðið. # Fambinn velur orð sem samsvarar því tákni á þeim reit sem hann er staddur á leikborðinu. # Hinir leikmennirnir eiga að skrifa niður á blað hvað þeir halda að rétta merkingin á orðinu er. Ráðlagt er að skrifa eitthvað gáfulegt sem sannfærir aðra um að þeirra svar sé raunveruleg merking orðsins, því að þegar fambinn tekur við útskýringunum þá fær sá stig sem sannfærir sem flesta. # Allir brjóta miðann sinn í tvennt og láta fambann fá hann, enginn á að vita hver skrifaði hvaða útskýringu. # Fambinn les svo allar skýringarnar ásamt réttu skýringunni sem stendur aftan á spjaldinu sem hann dró. # Svo er farið hringinn og allir giska á eina skýringu. Leyfilegt er að giska á skýringu sem einhver annar giskar á. === Stigagjöf === Þegar allir leikmenn hafa giskað þá eru stigin tekin saman, og stigafjöldinn ákveður hversu mörg skref hver og einn tekur. * Ef keppandi giskar á þína skýringu, þá færð þú 1 stig * Ef keppandi giskaði á rétta skýringu orðsins þá fær hann 1 stig * Ef enginn giskaði á rétta skýringu þá fær fambinn 2 stig * Ef keppandi skrifaði rétta skýringu þá fær hann 2 stig == Sýnidæmi == Fambinn les af spjaldinu orðið „flekán“. Atli, Bragi, Cleopatra og Davíð eru hinir leikmennirnir og hver og einn skrifar það sem þeir halda að orðið þýði. *Atli skrifar ''ermahnappur''. *Bragi skrifar ''þráðlaga þaragróður''. *Cleopatra skrifar ''hraðahindrun''. *Davíð skrifar ''ónytjungur''. Fambinn fær alla miðana og les af þeim ásamt skýringunni sem stendur aftan á miðanum. Fambinn: „Flekán þýðir: ''ónytjungur'', ''ermahnappur'', ''hraðahindrun'', ''lauslát kona'' (rétta skýringin) og ''þráðlaga þaragróður''“. Svo giska keppendur á eina skýringu, hver á fætur örðum. *Atli giskar á ''þráðlaga þaragróður'' *Bragi giskar á ''lauslát kona'' *Cleopatra giskar á ''ónytjungur'' *Davíð giskar líka á ''þráðlaga þaragróður'' === Stigagjöf dæmis === *Atli fær 0 stig; hann giskaði hvorki á rétt svar og enginn giskaði á hans skýringu. *Bragi fær 3 stig; 1 fyrir að giska á rétt og 2 því að Atli og Davíð giskuðu báðir á hans skýringu. *Cleopatra fær 0 stig *Davíð fær 1 stig vegna þess að Siggi giskaði á hans skýringu. Hefði enginn giskað á rétta skýringu hefði Fambinn fengið 2 stig. == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063736853195 Facebook síða Fimbulfambs] [[Flokkur:Borðspil]] e3e9i6nr274rfmspvcvojg9t1eahp91 1964458 1964457 2026-05-26T23:07:23Z MyraMidnight 41218 smá stafsetningarvillur og orðaval 1964458 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Boardgame fimbulfamb.jpg|thumb|alt=fimbulfamb borðspilið|Nýja Fimbulfamb borðspilið]] '''Fimbulfamb''' er íslenskt afbrigði af [[borðspil|borðspilinu]] '''Balderdash''' og tilgangur leiksins er að sannfæra hina keppenduna um að þín útskýring á sjaldgæfum eða fornum orðum í [[Íslenska|íslensku máli]] sé sú rétta. [[Vaka-Helgafell]] gaf fyrst út spilið árið 1993,<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1798028#page/n12/mode/2up|title=Fimbulfamb spilað í Kringlunni|website=www.tímarit.is|publisher=Morgunblaðið|page=13|date=Sunnudagurinn 19. desember 1993}}</ref> en framleiðandinn [[Veröld]] sá um að gefa út nýja útgafu af '''Fimbulfamb''' árið 2010.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6377846#page/n13/mode/2up|title=Partý Alias besta spilið|website=www.tímarit.is|publisher=Dagblaðið Vísir - DV|page=14|date=Mánudagurinn 13. desember 2010}}</ref> == Orðaval == Orðin sem koma fram í '''Fimbulfamb''' koma víða að * Meirihluti þeirra er fenginn úr Íslenskri orðabók * ''Íslensk-danskri orðabók'' Sigfúsar Blöndals * ''Ordbog over det gamle norske sprog'' eftir Johan Fritzner * ''Lexicon poeticum, Slangurorðabók, Íslenskri orðsifjabók'' * Skrár Íslenskrar málstöðvar og skrár Orðabókar Háskólans. * Einnig voru orð sótt í fjölmörg fræði- og vísindarit, íðorðasöfn og skáldverk. == Leikreglur == === Gangur leiksins === Spilið gengur þannig fyrir sig að sá sem er elstur byrjar að vera svokallaður „Fambi“. Hlutverk fambans er það að draga spjald úr meðfylgjandi bunka og lesa upp eitt af fjórum orðum af spjaldinu. Gert er ráð fyrir því að leikspilarar þekki ekki orðið. # Fambinn velur orð sem samsvarar því tákni á þeim reit sem hann er staddur á leikborðinu. # Hinir leikmennirnir eiga að skrifa niður á blað hvað þeir halda að rétta merkingin á orðinu er. Ráðlagt er að skrifa eitthvað gáfulegt sem sannfærir aðra um að þeirra svar sé raunveruleg merking orðsins, því að þegar fambinn tekur við útskýringunum þá fær sá stig sem sannfærir sem flesta. # Allir brjóta miðann sinn í tvennt og láta fambann fá hann, enginn á að vita hver skrifaði hvaða útskýringu. # Fambinn les svo allar skýringarnar ásamt réttu skýringunni sem stendur aftan á spjaldinu sem hann dró. # Svo er farið hringinn og allir giska á eina skýringu. Leyfilegt er að giska á skýringu sem einhver annar giskar á. === Stigagjöf === Þegar allir leikmenn hafa giskað þá eru stigin tekin saman, og stigafjöldinn ákveður hversu mörg skref hver og einn tekur. * Ef keppandi giskar á þína skýringu, þá færð þú 1 stig * Ef keppandi giskaði á rétta skýringu orðsins þá fær hann 1 stig * Ef enginn giskaði á rétta skýringu þá fær fambinn 2 stig * Ef keppandi skrifaði rétta skýringu þá fær hann 2 stig == Sýnidæmi == Fambinn les af spjaldinu orðið „flekán“. Atli, Bragi, Cleopatra og Davíð eru hinir leikmennirnir og hver og einn skrifar það sem þeir halda að orðið þýði. *Atli skrifar ''ermahnappur''. *Bragi skrifar ''þráðlaga þaragróður''. *Cleopatra skrifar ''hraðahindrun''. *Davíð skrifar ''ónytjungur''. Fambinn fær alla miðana og les af þeim ásamt skýringunni sem stendur aftan á miðanum. Fambinn les upphátt skýringarnar: „Flekán merkir: ''ónytjungur'', ''ermahnappur'', ''hraðahindrun'', ''lauslát kona'' (rétta skýringin) eða ''þráðlaga þaragróður''“. Svo giska keppendur á eina skýringu, hver á fætur örðum. *Atli giskar á ''þráðlaga þaragróður'' *Bragi giskar á ''lauslát kona'' *Cleopatra giskar á ''ónytjungur'' *Davíð giskar líka á ''þráðlaga þaragróður'' === Stigagjöf dæmis === *Atli fær 0 stig; hann giskaði hvorki á rétt svar og enginn giskaði á hans skýringu. *Bragi fær 3 stig; 1 fyrir að giska á rétt og 2 því að Atli og Davíð giskuðu báðir á hans skýringu. *Cleopatra fær 0 stig *Davíð fær 1 stig vegna þess að Siggi giskaði á hans skýringu. Hefði enginn giskað á rétta skýringu hefði Fambinn fengið 2 stig. == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063736853195 Facebook síða Fimbulfambs] [[Flokkur:Borðspil]] 6vrxacruqe4m0xwblwqzk3lqpkdrthu 1964464 1964458 2026-05-27T08:19:11Z MyraMidnight 41218 Bætti flokkir:Íslensk borðspil 1964464 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Boardgame fimbulfamb.jpg|thumb|alt=fimbulfamb borðspilið|Nýja Fimbulfamb borðspilið]] '''Fimbulfamb''' er íslenskt afbrigði af [[borðspil|borðspilinu]] '''Balderdash''' og tilgangur leiksins er að sannfæra hina keppenduna um að þín útskýring á sjaldgæfum eða fornum orðum í [[Íslenska|íslensku máli]] sé sú rétta. [[Vaka-Helgafell]] gaf fyrst út spilið árið 1993,<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1798028#page/n12/mode/2up|title=Fimbulfamb spilað í Kringlunni|website=www.tímarit.is|publisher=Morgunblaðið|page=13|date=Sunnudagurinn 19. desember 1993}}</ref> en framleiðandinn [[Veröld]] sá um að gefa út nýja útgafu af '''Fimbulfamb''' árið 2010.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6377846#page/n13/mode/2up|title=Partý Alias besta spilið|website=www.tímarit.is|publisher=Dagblaðið Vísir - DV|page=14|date=Mánudagurinn 13. desember 2010}}</ref> == Orðaval == Orðin sem koma fram í '''Fimbulfamb''' koma víða að * Meirihluti þeirra er fenginn úr Íslenskri orðabók * ''Íslensk-danskri orðabók'' Sigfúsar Blöndals * ''Ordbog over det gamle norske sprog'' eftir Johan Fritzner * ''Lexicon poeticum, Slangurorðabók, Íslenskri orðsifjabók'' * Skrár Íslenskrar málstöðvar og skrár Orðabókar Háskólans. * Einnig voru orð sótt í fjölmörg fræði- og vísindarit, íðorðasöfn og skáldverk. == Leikreglur == === Gangur leiksins === Spilið gengur þannig fyrir sig að sá sem er elstur byrjar að vera svokallaður „Fambi“. Hlutverk fambans er það að draga spjald úr meðfylgjandi bunka og lesa upp eitt af fjórum orðum af spjaldinu. Gert er ráð fyrir því að leikspilarar þekki ekki orðið. # Fambinn velur orð sem samsvarar því tákni á þeim reit sem hann er staddur á leikborðinu. # Hinir leikmennirnir eiga að skrifa niður á blað hvað þeir halda að rétta merkingin á orðinu er. Ráðlagt er að skrifa eitthvað gáfulegt sem sannfærir aðra um að þeirra svar sé raunveruleg merking orðsins, því að þegar fambinn tekur við útskýringunum þá fær sá stig sem sannfærir sem flesta. # Allir brjóta miðann sinn í tvennt og láta fambann fá hann, enginn á að vita hver skrifaði hvaða útskýringu. # Fambinn les svo allar skýringarnar ásamt réttu skýringunni sem stendur aftan á spjaldinu sem hann dró. # Svo er farið hringinn og allir giska á eina skýringu. Leyfilegt er að giska á skýringu sem einhver annar giskar á. === Stigagjöf === Þegar allir leikmenn hafa giskað þá eru stigin tekin saman, og stigafjöldinn ákveður hversu mörg skref hver og einn tekur. * Ef keppandi giskar á þína skýringu, þá færð þú 1 stig * Ef keppandi giskaði á rétta skýringu orðsins þá fær hann 1 stig * Ef enginn giskaði á rétta skýringu þá fær fambinn 2 stig * Ef keppandi skrifaði rétta skýringu þá fær hann 2 stig == Sýnidæmi == Fambinn les af spjaldinu orðið „flekán“. Atli, Bragi, Cleopatra og Davíð eru hinir leikmennirnir og hver og einn skrifar það sem þeir halda að orðið þýði. *Atli skrifar ''ermahnappur''. *Bragi skrifar ''þráðlaga þaragróður''. *Cleopatra skrifar ''hraðahindrun''. *Davíð skrifar ''ónytjungur''. Fambinn fær alla miðana og les af þeim ásamt skýringunni sem stendur aftan á miðanum. Fambinn les upphátt skýringarnar: „Flekán merkir: ''ónytjungur'', ''ermahnappur'', ''hraðahindrun'', ''lauslát kona'' (rétta skýringin) eða ''þráðlaga þaragróður''“. Svo giska keppendur á eina skýringu, hver á fætur örðum. *Atli giskar á ''þráðlaga þaragróður'' *Bragi giskar á ''lauslát kona'' *Cleopatra giskar á ''ónytjungur'' *Davíð giskar líka á ''þráðlaga þaragróður'' === Stigagjöf dæmis === *Atli fær 0 stig; hann giskaði hvorki á rétt svar og enginn giskaði á hans skýringu. *Bragi fær 3 stig; 1 fyrir að giska á rétt og 2 því að Atli og Davíð giskuðu báðir á hans skýringu. *Cleopatra fær 0 stig *Davíð fær 1 stig vegna þess að Siggi giskaði á hans skýringu. Hefði enginn giskað á rétta skýringu hefði Fambinn fengið 2 stig. == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063736853195 Facebook síða Fimbulfambs] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Íslensk borðspil]] nwwvasgugiyjuivbintammg2i3o39hd 0 69995 1964443 1954046 2026-05-26T20:48:45Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964443 wikitext text/x-wiki '''Magnús Stephensen''' ([[27. desember]] [[1762]] – [[17. mars]] [[1833]]) var [[Ísland|íslenskur]] lögfræðingur og embættismaður á 18. og 19. öld. Hann varð dómstjóri í landsyfirdómi árið [[1800]] eftir frækilegan feril í námi og starfi. Magnús átti mestan þátt í stofnun og starfi [[Landsuppfræðingarfélagið|Landsuppfræðingarfélagsins]] (stofnað 1794) og var mjög mikilvirkur boðberi fræðslu og upplýsingar og atkvæðamikill í [[bókaútgáfa|bókaútgáfu]]. == Ævi == Magnús fæddist á [[Leirá (Leirársveit)|Leirá]] í [[Leirársveit]], sonur [[Ólafur Stephensen|Ólafs Stephensen]] stiftamtmanns og konu hans Sigríðar Magnúsdóttur, dóttur [[Magnús Gíslason (amtmaður)|Magnúsar Gíslasonar]] amtmanns. Magnús var skírður 1762 og gaf afi hans og nafni honum Brokey, stærstu eyju Breiðafjarðar, í nafngjöf.<ref>{{Bókaheimild|titill=Íslensk ættarveldi|höfundur=Guðmundur magnússon}}</ref> Hann ólst að mestu upp á [[Innri-Hólmur|Innra-Hólmi]]. Magnús varð stúdent utanskóla frá [[Hannes Finnsson|Hannesi Finnsyni]] biskupi [[1779]] og fór síðan í [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] og lauk þaðan lögfræðiprófi [[1788]]. Á námsárunum var hann sendur til Íslands á vegum danskra stjórnvalda til að rannsaka [[Skaftáreldar|Skaftárelda]] og afleiðingar þeirra. Hann fór með skipi sem sigldi frá [[Kaupmannahöfn]] haustið [[1783]] en hraktist til Noregs. Þar dvaldist Magnús um veturinn hjá [[Þorkell Fjeldsted|Þorkatli Fjeldsted]] [[etatsráð]]i í góðu yfirlæti en þegar heim kom biðu hans skelfilegar upplifanir, eins og hann segir frá í sjálfsævisögubroti: „... húsfyllir dag eftir dag af dauðvona aumingjum, flúnum að norðan, austan og vestan, og uppflosningum, konum, börnum og gamalmennum til að leita sér líknar og saðnings, margir um seinan, því þeir deyðu þar og allsstaðar hrönnum saman af hungri og hungursóttum, pestnæmum sjúkleikum, er leiddu af eldgosinu, við óholt loft, langvinnan sult, eður nautn hor- og pestardauðra gamalla hrossa- og kindahræja“. Magnús hlaut skjótan embættisframa að loknu prófi. Hann varð [[lögmaður]] norðan lands og austan [[1789]], settur [[landfógeti]] 1793-1795 og árið 1800 varð hann [[dómstjóri]] í [[Landsyfirréttur|Landsyfirrétti]], sem þá var nýstofnaður. Hann þótti mildur í dómum og mannúðlegur. Hann gegndi líka stiftamtmannsstarfi um tíma, var ráðgjafi við dönsku hirðina og var eftir það titlaður [[konferensráð]]. Magnús var að mörgu leyti frjálslyndur skynsemishyggjumaður sem vildi stuðla að framförum. Hann var alþjóðlegur í hugsun og gagnrýndi mjög heimóttarhátt landa sinna og vildi upplýsa þá og kynna þeim erlenda menningu og atvinnuhætti. Hann var einn öflugasti liðsmaður [[upplýsingin á Íslandi|upplýsingarinnar á Íslandi]] og gekkst meðal annars fyrir stofnun [[Landsuppfræðingarfélagið|Hins íslenska landsuppfræðingarfélags]] árið [[1794]]. Tilgangur þess var upphaflega að festa kaup á [[Hrappseyjarprentsmiðja|Hrappseyjarprentsmiðju]] og var það gert og hún flutt að [[Leirárgarðar|Leirárgörðum]], í nábýli við Magnús. Fimm árum síðar var [[Hólaprentsmiðja]] sameinuð henni og mátti þá heita að Magnús réði einn yfir einu [[prentsmiðja|prentsmiðju]] landsins. Þótti sumum hann nokkuð ráðríkur. == Útgáfa og ritstörf == Magnús gaf meðal annars út tvö tímarit, ''[[Minnisverð tíðindi]]'', sem komu út 1796-1808 og var fréttatímarit sem flutti innlendar og erlendar fréttir og ''[[Klausturpósturinn|Klausturpóstinn]]'', sem kom út 1818-1827 og flutti fréttir og greinar af ýmsu tagi. Hann gaf líka út ýmis fræðslurit, meðal annars um hagfræðileg, lögfræðileg og söguleg efni, svo og bækur um guðfræði, en umdeildust bóka hans var [[sálmabók]]in sem hann gaf út árið 1801 og var uppnefnd [[Leirgerður]]. Um hana var mikið rifist. Sálmarnir þóttu sumir illa ortir og svo var markmið Magnúsar að útrýma [[Satan|kölska]] úr sálmabókinni og voru ekki allir sáttir við þá áherslubreytingu. Hann gaf líka út skáldskap af ýmsu tagi, bæði þýtt efni og frumsamið. Magnús var mikilvirkur rithöfundur en þótti ekki gott ljóðskáld. Ein þeirra bóka sem Magnús gaf út var ''[[Einfalt matreiðsluvasakver fyrir heldri manna húsfreyjur]]'', sem kom út undir nafni [[Marta María Stephensen|Mörtu Maríu Stephensen]], konu [[Stefán Stephensen|Stefáns amtmanns]], bróður hans, og er fyrsta íslenska [[matreiðslubók]]in. Í ævisögu sinni segir Magnús að hann hafi sjálfur skrifað bókina að mestu þegar hann var tepptur í Noregi veturinn 1783-1784 og þá væntanlega upp úr uppskriftabók frú Fjeldsted en þetta er þó allt óljóst og óvíst hvort þeirra á meiri þátt í bókinni. Kona Magnúsar (g. 1788) var Guðrún Vigfúsdóttir Scheving, dóttir [[Vigfús Scheving|Vigfúsar Scheving]] sýslumanns á [[Víðivellir|Víðivöllum]] í Skagafirði og Önnu Stefánsdóttur konu hans. Börn þeirra voru [[Ólafur Stephensen (dómsmálaritari)|Ólafur Stephensen]] dómsmálaritari í Viðey og Þórunn kona Hannesar Stephensen prófasts á Ytra-Hólmi. Magnús og Guðrún bjuggu á Leirá, síðar á Innra-Hólmi og síðast í [[Viðey]]. Þar dó Magnús 1833. == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2317831|titill=Autobiographia Drs. Magnúsar Stephensen (Brot). Tímarit hins íslenzka bókmenntafélags, 9. árgangur, 1888}} * {{vefheimild|url=https://www.musik.is/Baldur/TsagaRvk/1000-1800/til1800_8.html|titill=Tónlistarsaga Reykjavíkur. Aldamótabókin 1801.}} ==Tenglar== * [http://baekur.is/is/search/Magn$00fas+Stephensen/AUTHOR Verk eftir Magnús Stephensen á Bækur.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://handrit.is/en/biography/view/MagSte001 Handrit tengd Magnúsi Stephensen á Handrit.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220319060759/https://handrit.is/en/biography/view/MagSte001 |date=2022-03-19 }} * [https://glatkistan.com/2019/08/01/magnus-stephensen/ Glatkistan] * [https://timarit.is/page/4654968?iabr=on Magnús Stephensen eftir Þorkel Jóhannesson, Skírnir - 1. Tölublað (01.01.1933)] * [https://timarit.is/page/4035184?iabr=on Blaðaútgáfa Magnúsar Stephensen fyrri hluti, Tíminn - 179. Tölublað (10.08.1986)] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Stefán Þórarinsson]] | titill=[[Lögmenn norðan og vestan|Lögmaður norðan og vestan]] | frá=[[1790]] | til=[[1800]] | eftir=Enginn }} {{Töfluendir}} {{Landfógetar á Íslandi}} [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir útgefendur]] [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Landfógetar]] [[Flokkur:Landsyfirréttur]] [[Flokkur:Lögmenn á Íslandi]] [[Flokkur:Matreiðslubókahöfundar]] [[Flokkur:Stefánungar]] {{fd|1762|1833}} 74kpi54e5tpcd4m7g32pmt32p450x83 0 78182 1964446 1951931 2026-05-26T21:18:56Z Akigka 183 1964446 wikitext text/x-wiki {{Stækka-en}} '''H-dagurinn''' þann 26. maí 1968 er dagurinn sem umferð á [[Ísland]]i færðist af vinstri akrein yfir á þá hægri.<ref name="mbl260519681">{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1394083 |title=''Morgunblaðið'' 26. maí 1968, bls. 1 |access-date=2009-08-14 |archive-date=2017-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903163803/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1394083 |url-status=dead }}</ref> Breytingin gerðist klukkan 6 árdegis. Ekið hafði verið vinstra megin frá upphafi bílaaldar á Íslandi. Áður hafði staðið til að breyta í hægri umferð árið [[1940]], en því hafði verið frestað vegna hernáms [[Bretland|Breta]]. Forsagan er sú að [[Alþingi]] ályktaði svohljóðandi þann 13. maí 1964<ref name="Umferd1">{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2329632 |title=''Umferð'', 7. árgangur, 1. tölublað, bls. 3 |access-date=2009-08-14 |archive-date=2017-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903163214/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2329632 |url-status=dead }}</ref>: ''„Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina að láta hefja hið allra fyrsta undirbúning að því, að upp verði tekinn hægri handar akstur hér á landi.“'' Umferðarnefnd var falið að sjá um undirbúninginn. Heildarkostnaður nam rúmlega 33 milljónum króna vegna [[strætisvagn]]a og 12 milljónum króna vegna umferðarmannvirkja. 1662 skiltum um allt land var skipt út aðfararnóttina sjálfa og höfðu þá alls 5727 skilti verið færð til.<ref name="mbl196805263">{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1394085 |title=''Morgunblaðið'' 26. maí 1968, bls. 1 |access-date=2009-08-14 |archive-date=2017-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903163300/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1394085 |url-status=dead }}</ref> Eina slysið vegna breytinganna þann dag var drengur á hjóli sem fótbrotnaði.<ref>''New York Times'', 28 May 1968, bls. 94</ref> == Heimildir == <div class="references-small"><references /></div> [[Flokkur:1968]] [[Flokkur:Samgöngur á Íslandi]] [[Flokkur:Saga Íslands]] 6ga5slm2lbtxa6xcpltiik4xzokq4do 0 87373 1964471 1947760 2026-05-27T09:25:24Z CommonsDelinker 1159 Skipti út Field_Marshall_Keitel_signs_German_surrender_terms_in_Berlin_8_May_1945_-_Restoration.jpg fyrir [[Mynd:Field_Marshal_Keitel_signs_German_surrender_terms_in_Berlin_8_May_1945_-_Restoration.jpg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] v 1964471 wikitext text/x-wiki [[Mynd:2010 Moscow Victory Day Parade-5.jpeg|thumb|right|250px|„Sigurdagurinn“ er haldinn hátíðlegur í Rússlandi 9. maí ár hvert. Það er ma. gert með hersýningum á Rauða torginu. Árið 2010 tóku herdeildir úr röðum bandamanna þátt ma. Frakkar, Bretar og Bandaríkjamenn.]] '''Sigurdagurinn í Evrópu''' er merksidagur, sem haldinn er hátíðlegur [[8. maí]] ár hvert í mörgum ríkjum [[Evrópa|Evrópu]] til að minnast sigurs [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamanna]] á [[Þýskaland|Þjóðverjum]] í [[seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]]. Þennan dag, árið [[1945]], undirritaði [[Karl Dönitz]], forseti Þýskalands, uppgjafarsáttmála fyrir hönd Þjóðverja, sem fól í sér skilyrðislausa uppgjöf herja Þýskalands og mörkuðu þannig endalok [[Þriðja ríkið|Þriðja ríkis]] og seinni heimsstyrjaldarinnar. Yfirlýsing um hernaðarlega uppgjöf var undirrituð þann 7. maí í [[Reims]], Frakklandi og fullgilt þann 8. maí í Berlín, Þýskalandi. Uppgjöfin gekk í gildi kl. 23:01 að [[miðevrópskur tími|miðevrópskum tíma]] þann 8 maí. Sigurdagurinn er því haldinn hátíðlegur þann 8. maí hjá ríkjum vestan megin Berlínar en ríki Austur Evrópu halda sigurdaginn [[9. maí]]. [[Mynd:Winston Churchill waves to crowds in Whitehall in London as they celebrate VE Day, 8 May 1945. H41849.jpg|thumb|right|250px|[[Winston Churchill]] forsætisráðherra heilsar fagnandi mannfjöldanum á Sigurdaginn.]] [[Mynd:German instrument of surrender2.jpg|right|thumb|250px| Yfirlýsingin um hernaðarlega uppgjöf sem undirrituð var í Reims þann 7. maí 1945.]] == Hátíðarhöld == Milljónir manna um fögnuðu endalokum stríðsins. Í [[London]], streymdi mannfjöldi frá [[Trafalgar Square|Trafalgar-torg]]i upp að [[Buckingham-höll]], þar sem [[Georg 6. Bretlandskonungur|George VI konungur]] og [[Elísabet drottningarmóðir|Elizabeth drottning]], í fylgd með [[Winston Churchill]] forsætisráðherra, birtust á hallarsvölunum og heilsuðu fagnandi mannfjöldanum. [[File:Field Marshal Keitel signs German surrender terms in Berlin 8 May 1945 - Restoration.jpg|250px|right|thumb|[[Wilhelm Keitel]] hersöfðingi þýsku herjanna undirritar skilmála um skilyrðislausa uppgjöf]] [[Harry S. Truman]] forseti Bandaríkjanna, sem átti 61 árs afmæli þennan dag, tileinkað sigurdaginn minningu um forvera sinn, [[Franklin D. Roosevelt]], sem lést tæplega mánuði fyrr, þann 12. apríl. Flaggað var því í hálfa stöng vegna 30 daga yfirlýstra sorgardaga, sem lauk 12. maí. Mikil hátíðahöld fóru fram í [[Chicago]], [[Los Angeles]], [[Miami]], og sérstaklega á [[Times Square]] torgi í [[New York]]-borg. == Sigurdagur Sovétríkjanna (9. maí) == Þegar uppgjafaryfirlýsing herja Þjóðverja tók gildi kl. 23:01 CET var kominn [[9. maí]] í [[Moskva|Moskvu]]. Sigurdagurinn er því haldinn hátíðlegur þann 8. maí hjá ríkjum vestan megin Berlínar en ríki Austur Evrópu halda sigurdaginn 9. maí. == Friði fagnað á Íslandi - Róstursamt í Reykjavík == Mikill og einlægur fögnuður var um allt Ísland. Frelsun Norðurlanda var einnig fagnað sérstaklega. Í [[Reykjavík]], [[Akureyri]] og fleiri kaupstöðum og kauptúnum var mikið um dýrðir. Þennan dag var Reykjavík var fánum prýdd. Allar verslanir og stofnanir voru lokaðar frá hádegi. Skip í Reykjavíkurhöfn þeyttu flautur í klukkustund. Vinna féll alls staðar niður frá hádegi og litlu síðar fór fólk að streyma saman í miðbænum úr öllum áttum. Gríðarlegur mannfjöldi var samankominn í miðbæ Reykjavíkur til þess að fagna sigri bandamanna í Evrópu.Eftir hádegi hófst hátíðahald við Austurvöll að tilhlutan ríkisstjórnarinnar og borgarstjórans í Reykjavík. Þar fluttu [[Sveinn Björnsson]] forseti Íslands og [[Ólafur Thors]] forsætisráðherra ávörp og sendiherrar. Þegar líða tók á kvöld varð mjög róstusamt í miðborginni. Víða fóru hópar syngjandi hermanna um. Til átaka kom og varð lögregla að beita [[táragas]]i í fyrsta skipti í Reykjavík til að dreifa mannfjöldanum og stilla til friðar. Rúður voru brotnar í verslunum og tjón var talsvert. Á Akureyri voru fánar við hún frá því snemma um morguninn í sunnan andvara og sól. Fólk safnaðist saman á Ráðhústorgi til að fagna. Gjallarhorni hafði verið komið fyrir á torginu og heyrðist útvarp frá Reykjavík um torgið og nágrenni. Fjöldi manns hlýddi þar á ávörp forseta Íslands og forsætisráðherra. Lúðrasveit Akureyrar lék og Karlakór Akureyrar og „Geysir“ sungu þjóðsöngva Norðurlanda. Síðan var samkoma í MA. [[Mynd:Morgunbladid forsida 8 mai 1945.jpg|250px|right|thumb|Mikill fögnuður var í Reykjavík á sigurdaginn 8. maí 1945. Endaði það með rósturum og táragasi.]] == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Victory in Europe Day|mánuðurskoðað = 8. maí|árskoðað = 2010}} * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Victory Day (9 May)|mánuðurskoðað = 8. maí|árskoðað = 2010}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1255219 „Reykjvíkingar fagna friðnum“] Morgunblaðið, 103 tbl. 10. maí 1945. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1156987 „Þúsundir Reykvíkinga fagna Evrópfriðnum“] Blaðið Vísir fjallar Sigurdaginn í Reykjavík. Vísir 103. tbl. 9. maí 1945. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2645407 „Friður í Norðurálfu“] Blaðið Dagur fjallar styrjaldarlok í Evrópu og fögnuð á Íslandi. Dagur 19. tbl. 9. maí 1945. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1002252 „Styrjaldarlok í Evrópu dag“] Blaðið Tíminn fjallar styrjaldarlok í Evrópu á sigurdaginn. Tíminn, 34. tbl. 8. maí 1945. * [http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/4497987/2010/05/09/10/ „Hermenn NATO á Rauða torginu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100515205456/http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/4497987/2010/05/09/10/ |date=2010-05-15 }} - Frétt RÚV Sjónvarps frá hátíðarhöldunum á sigurdeginum í Moskvu 9. maí 2010. [[Flokkur:Seinni heimsstyrjöldin]] [[Flokkur:1945]] [[nl:Bevrijdingsdag]] [[pl:Dzień Zwycięstwa]] [[sv:Segerdagen 1945]] 813hdljrc04n5841aloy9o2291b9s79 0 88940 1964403 1899990 2026-05-26T14:16:50Z ~2026-31474-61 117015 /* Forsetar SFHR síðustu ár */ 1964403 wikitext text/x-wiki '''Stúdentafélag HR''' (SFHR) er nemendafélag við [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólann í Reykjavík]]. == Um félagið == Stúdentafélagið (SFHR) er hagsmunafélag stúdenta við Háskólann í Reykjavík. Félaginu ber að standa vörð um hagsmuni félagsmanna sinna sem og að auka einingu meðal nemenda skólans. Allir nemendur Háskólans í Reykjavík eru meðlimir í SFHR og eru félagsgjöld engin. Stjórn SFHR er skipuð sjö aðilum sem sitja eitt skólaár í senn og fara kosningar fram á vorönn. Starfsemi félagsins gengur að miklu leyti út á að veita skólanum aðhald hvað varðar gæði kennslunnar og aðstöðu nemenda til náms. Félagið er því í góðu sambandi við stjórnendur skólans og er oft kallað eftir áliti stjórnar SFHR varðandi úrlausn ýmissa mála. Stjórn SFHR situr í ýmsum nefndum og ráðum Háskólans í Reykjavík, til dæmis námsráð, siðanefnd, jafnréttisnefnd og fleira. Forseti situr í framkvæmdarráði skólans sem er æðsta vald HR fyrir utan stjórnarfundi eigenda. Hver deild við skólann hefur sitt hagsmuna- og nemendafélag sem stendur vörð um hagsmuni félagsmanna sinna. Formaður hvers félags situr í fulltrúaráði SFHR og hefur þannig áhrif á stefnur og verkefni SFHR. Aðilar að SFHR eru sjálfkrafa aðilar að Byggingarfélagi námsmanna (BN) og Bandalagi íslenskra námsmanna (BÍSN). BN sér um byggingu og viðhald námsmannaíbúða sem standa nemendum HR til boða á nemendagörðum sem staðsettir eru víðsvegar um borgina. Einnig eru fulltrúar SFHR í fulltrúaráði [[Landssamtök íslenskra stúdenta|Landssamtaka Íslenskra Stúdenta]] (LÍS). Skrifstofa Stúdentafélagsins er staðsett í HR á 2. hæð í Mars (M205). Heimasíða félagsins er https://sfhr.is/ == Forsetar SFHR síðustu ár == {| class="wikitable" |+Forsetar (áður formaður) síðustu ár* !Nafn !Tímabil |- |Rúnar Gauti Gunnarsson |2026-2027 |- |Særún Björk Jónasdóttir |2025-2026 |- |Magnús Már Gunnlaugsson |2024-2025 |- |Jakob Daníelsson |2023-2024 |- |Jón Goði Ingvarsson |2022-2023 |- |Alexander Mar |2021-2022 |- |Arna Rut Arnarsdóttir |2020-2021 |- |Eygló María Björnsdóttir |2019-2020 |- |Eygló María Björnsdóttir |2018-2019 |- |Rebekka Rún Jóhannesdóttir |2016-2017 |- |Elísabet Erlendsdóttir |2015-2016 |- |Andri Sigurðsson |2014-2015 |- |Aníta Brá Ingvadóttir |2013-2014 |- |Nafn vantar |2012-2013 |- |Kristján Pétur Sæmundsson |2011-2012 |- |Magnús Júlíusson |2010-2011 |- |Sunna Magnúsdóttir |2009-2010 |} ''*Listinn er ekki með öllum forsetum heldur þeim sem skráð eru í ársskýrslur félagsins síðustu ár.'' [[Flokkur:Háskólinn í Reykjavík]] [[Flokkur:Íslensk nemendafélög]] b93uieclpl53htwgn92lkqz2r28x6ws 0 105229 1964414 1945570 2026-05-26T15:40:15Z Friðþjófur 104929 1964414 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | núverandi= | Fullt nafn =Real Madrid CF | Mynd = [[Mynd:Real Madrid - Barça (3495454182).jpg|250px]] | Gælunafn = Los Blancos'' þeir Hvítu'' ,Los Vikingos ''Víkingarnir'' | Stytt nafn = Real Madrid | Stofnað = {{Fæðingardagur og aldur|1902|3|6}} | Leikvöllur = [[Santiago Bernabeu]] | Stærð = 81.044 | Stjórnarformaður = Florentino Pérez | Knattspyrnustjóri = [[Álvaro Arbeloa]] | Deild = [[La Liga]] | Tímabil = 2025/2026 | Staðsetning= 2. sæti | pattern_la1 = _realmadridcf2324h | pattern_b1 = _realmadridcf2324h | pattern_ra1 = _realmadridcf2324h | pattern_sh1 = _realmadridcf2324h | pattern_so1 = _realmadridcf2324hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _realmadridcf2324a | pattern_b2 = _realmadridcf2324a | pattern_ra2 = _realmadridcf2324a | pattern_sh2 = _realmadridcf2324a | pattern_so2 = _realmadridcf2324al | leftarm2 = 000030 | body2 = 000030 | rightarm2 = 000030 | shorts2 = 000030 | socks2 = 000030 | pattern_la3 = _realmadridcf2324t | pattern_b3 = _realmadridcf2324t | pattern_ra3 = _realmadridcf2324t | pattern_sh3 = _realmadridcf2324t | pattern_so3 = _realmadridcf2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''Real Madrid Club de Fútbol''' oftast þekkt sem '''Real Madrid''' er spænskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Madrid]]. Félagið var stofnað árið 1902 og hefur síðan haldið í hvíta litinn á búningunum á heimavelli. Félagið fékk konunglega heitið Real árið 1920 frá þáverandi konungi Spánar [[Alfons 13. Spánarkonungur|Alfonso XIII]]. Félagið fékk kórónuna í merki félagsins. Félagið var stutt af [[Francisco Franco]] einræðisherra Spánar. Síðan árið 1947 hefur Real Madrid spilað heimaleiki sína á [[Santiago Bernabéu]], sem rúmar 85.454 áhorfendur í sæti. Ólíkt mörgum öðrum félögum í Evrópu, eru það meðlimirnir, sem eiga og reka félagið. Real Madrid er eitt af einungis þrem félögum í [[La Liga]] sem aldrei hafa fallið. Hin liðin eru [[Athletic Bilbao]] og [[FC Barcelona]]. Real Madrid hefur verið með ríg við önnur félög en sá þekktasti er án nokkurs vafa ''El clasico'', sem leikir Real Madrid og FC Barcelona eru gjarnan kallaðir. Þar hafa einnig kristallast félagspólitísk átök Katalóníu og Kastilíu. Félagið hefur unnið 36 titla í [[La Liga]], 19 í [[Copa del Rey]], 11 Supercopas de España, 1 Copa Eva Duarte og 1 Copa de la Liga, og 13 sinnum hefur það sigrað [[Meistaradeild Evrópu]], oftast allra liða. <ref>[http://bleacherreport.com/articles/510011-world-football-the-11-most-successful-european-clubs-in-history/page/12 Bleacherreport.com]</ref> == Leikmenn 2022-23== {{Fs start}} {{fs player|no=1|pos=GK|nat=BEL|name=[[Thibaut Courtois]]}} {{fs player|no=2|pos=DF|nat=ESP|name=[[Dani Carvajal]]}} {{fs player|no=3|pos=DF|nat=BRA|name=[[Éder Militão]]}} {{fs player|no=4|pos=DF|nat=AUT|name=[[David Alaba]]}} {{fs player|no=5|pos=DF|nat=ESP|name=[[Jesús Vallejo]]}} {{fs player|no=6|pos=DF|nat=ESP|name=[[Nacho]]}} {{fs player|no=8|pos=MF|nat=GER|name=[[Toni Kroos]]}} {{fs player|no=10|pos=MF|nat=HRV|name=[[Luka Modrić]]|}} {{fs player|name=[[Marco Asensio]]|nat=ESP|no=11|pos=FW}} {{fs mid}} {{fs player|no=12|pos=MF|nat=FRA|name=[[Eduardo Camavinga]]}} {{fs player|no=13|pos=GK|nat=UKR|name=[[Andriy Lunin]]}} {{fs player|no=16|pos=DF|nat=ESP|name=[[Álvaro Odriozola]]}} {{fs player|no=15|pos=MF|nat=URY|name=[[Federico Valverde]]}} {{fs player|no=17|pos=FW|nat=ESP|name=[[Lucas Vázquez]]}} {{fs player|no=18|pos=MF|nat=FRA|name=[[Aurélien Tchouaméni]]}} {{fs player|no=20|pos=FW|nat=BRA|name=[[Vinícius Júnior]]}} {{fs player|no=21|pos=FW|nat=BRA|name=[[Rodrygo]]}} {{fs player|no=22|pos=DF|nat=GER|name=[[Antionio Rüdiger]]}} {{Fs player|name=[[Ferland Mendy]]|nat=FRA|no=23|pos=DF}} {{fs player|no=24|pos=FW|nat=DOM|name=[[Mariano Diaz]]}} {{fs end}} [[Mynd: Real2007.jpg | thumb | 200px | Real Madrid í leik á[[Santiago Bernabéu]] á móti [[Real Betis]]]] == Forsetar í gegnum tíðina== [[Mynd:Florentino perez.jpg|thumb|[[Florentino Pérez]] er núverandi forseti Real Madrid.]] {| class="wikitable" style="text-align: left" |- !|Nafn !|Frá !|Til |- |{{ESP}} [[Julián Palacios]] |align=left|1900 |align=left|6. mars 1902 |- |{{ESP}} [[Juan Padrós]] |align=left|6. mars 1902 |align=left|Janùar 1904 |- |{{ESP}} [[Carlos Padrós]] |align=left|janúar 1904 |align=left|1908 |- |{{ESP}} [[Adolfo Meléndez]] |align=left|1908 |align=left|júli 1916 |- |{{ESP}} [[Pedro Parages]] |align=left|júlí 1916 |align=left|16. maí 1926 |- |{{ESP}} [[Luis de Urquijo]] |align=left|1. maí 1926 |align=left|1930 |- |{{ESP}} [[Luis Usera Bugallal|Luis Usera]] |align=left|1930 |align=left|31. maí 1935 |- |{{ESP}} [[Rafael Sánchez Guerra]] |align=left|31. maí 1935 |align=left|4. ágúst 1936 |- |{{ESP}} [[Adolfo Meléndez]] |align=left|4. ágúst 1936 |align=left|1940 |- |{{ESP}} [[Antonio Santos Peralba]] |align=left|1940 |align=left|11. september 1943 |- |{{ESP}} [[Santiago Bernabéu Yeste]] |align=left|11. september 1943 |align=left|2. júní 1978 |- |{{ESP}} [[Luis de Carlos]] |align=left|September 1978 |align=left|24. maí 1985 |- |{{ESP}} [[Ramón Mendoza]] |align=left|24. maí 1985 |align=left|26. nóvember 1995 |- |{{ESP}} [[Lorenzo Sanz]] |align=left|26. nóvember 1995 |align=left|16. júlí 2000 |- |{{ESP}} [[Florentino Pérez]] |align=left|16. júli 2000 |align=left|27. febrúar 2006 |- |{{ESP}} [[Fernando Martín Álvarez]] |align=left|27. febrúar 2006 |align=left|26. apríl 2006 |- |{{ESP}} [[Luis Gómez-Montejano]] |align=left|26. apríl 2006 |align=left|2. júlí 2006 |- |{{ESP}} [[Ramón Calderón]] |align=left|2. júlí 2006 |align=left|16. janúar 2009 |- |{{ESP}} [[Vicente Boluda]] |align=left|16. janúar 2009 |align=left|31. maí 2009 |- |{{ESP}} [[Florentino Pérez]] |align=left|1. júní 2009 |align=left|''núverandi'' |} == Titlar == '''Innanlands''' {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Ár |----- | [[La Liga]] ||align=center|'''36''' | [[Primera División 1931-1932|1931–32]], [[Primera División 1932-1933|1932–33]], [[Primera División 1953-1954|1953–54]], [[Primera División 1954-1955|1954–55]], [[Primera División 1956-1957|1956–57]], [[Primera División 1957-1958|1957–58]], [[Primera División 1960-1961|1960–61]], [[Primera División 1961-1962|1961–62]], [[Primera División 1962-1963|1962–63]], [[Primera División 1963-1964|1963–64]], [[Primera División 1964-1965|1964–65]], [[Primera División 1966-1967|1966–67]], [[Primera División 1967-1968|1967–68]], [[Primera División 1968-1969|1968–69]], [[Primera División 1971-1972|1971–72]], [[Primera División 1974-1975|1974–75]], [[Primera División 1975-1976|1975–76]], [[Primera División 1977-1978|1977–78]], [[Primera División 1978-1979|1978–79]], [[Primera División 1979-1980|1979–80]], [[Primera División 1985-1986|1985–86]], [[Primera División 1986-1987|1986–87]], [[Primera División 1987-1988|1987–88]], [[Primera División 1988-1989|1988–89]], [[Primera División 1989-1990|1989–90]], [[Primera División 1994-1995|1994–95]], [[Primera División 1996-1997|1996–97]], [[Primera División 2000-2001|2000–01]], [[Primera División 2002-2003|2002-03]], [[Primera División 2006-2007|2006–07]], [[Primera División 2007-2008|2007-08]], [[Primera División 2011-2012|2011–12]], [[Primera División 2016-2017|2016–17]], 2019-20, 2021-2022, 2023-2024 |----- | [[Copa del Rey]] ||align=center|'''20''' || 1905, 1906, 1907, 1908, 1917, 1934, 1936, 1946, 1947, 1961–62, 1969–70, 1973–74, 1974–75, 1979–80, 1981–82, 1988–89, 1992–93, 2010–11, 2013-14, 2022-23 |----- | [[Supercopa de España]] ||align=center|'''11''' | 1988, 1989, 1990, 1993, 1997, 2001, 2003, 2008, 2012, 2017, 2020, 2024 |} <big>'''Alþjóðlegar keppnir'''</big> {| class="wikitable" ! Titill ! Fjöldi ! Ár |----- | [[Meistaradeild Evrópu]] ||align=center|'''15''' | 1955–56, 1956–57, 1957–58, 1958–59, 1959–60, 1965–66, 1997–98, 1999–00, 2001–02, 2013–14, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2021-2022, 2023-2024 |----- | [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]] ||align=center|'''2''' || 1984–85, 1985–86 |----- | [[Evrópski ofurbikarinn]] ||align=center|'''6''' |2002, 2014, 2016, 2017, 2022, 2024 |- | [[Heimsmeistarakeppni félagsliða í knattspyrnu|HM félagsliða]] ||align=center|'''5''' |2014, 2016, 2017, 2018, 2022 |- | [[Litla heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu|Pequeña Copa del Mundo]] ||align=center|'''2''' |1952, 1956 |} === Þekktir (landsliðsmenn) sem hafa spilað fyrir félagið === '''Argentína''' * {{ARG}} [[Esteban Cambiasso]] * {{ARG}} [[Ángel Di María]] * {{ARG}} [[Alfredo Di Stéfano]] * {{ARG}} [[Gabriel Heinze]] * {{ARG}} [[Gonzalo Higuain]] * {{ARG}} [[Fernando Redondo]] * {{ARG}} [[Oscar Ruggeri]] * {{ARG}} [[Walter Samuel]] * {{ARG}} [[Javier Saviola]] * {{ARG}} [[Santiago Hernán Solari]] * {{ARG}} [[Jorge Valdano]] '''Brasilía''' * {{BRA}} [[Cicinho]] * {{BRA}} [[Evaristo de Macedo|Evaristo]] * {{BRA}} [[Júlio Baptista]] * {{BRA}} [[Kaká]] * {{BRA}} [[Ricardo Rocha]] * {{BRA}} [[Roberto Carlos]] * {{BRA}} [[Robinho]] * {{BRA}} [[Ronaldo Luís Nazário de Lima|Ronaldo]] * {{BRA}} [[Sávio]] * {{BRA}} [[Marcelo]] '''Kólumbía''' * {{COL}} [[Freddy Rincón]] * {{COL}} [[James Rodriguez]] '''Danmörk''' * {{DNK}} [[Michael Laudrup]] * {{DNK}} [[Thomas Gravesen]] '''England''' * {{ENG}} [[David Beckham]] * {{ENG}} [[Laurie Cunningham]] * {{ENG}} [[Steve McManaman]] * {{ENG}} [[Michael Owen]] * {{ENG}} [[Jonathan Woodgate]] '''Frakkland''' * {{FRA}} [[Nicolas Anelka]] * {{FRA}} [[Raymond Kopa]] * {{FRA}} [[Claude Makélélé]] * {{FRA}} [[Zinedine Zidane]] (einnig þjálfari liðsins um 2 skeið) * {{FRA}} [[Karim Benzema]] '''Ítalía''' * {{ITA}} [[Fabio Cannavaro]] * {{ITA}} [[Antonio Cassano]] * {{ITA}} [[Christian Panucci]] '''Kamerún''' * {{CMR}} [[Samuel Eto'o]] '''Króatía''' * {{HRV}} [[Robert Jarni]] * {{HRV}} [[Davor Šuker]] * {{HRV}} [[Luka Modric]] '''Mexíkó''' * {{MEX}} [[Hugo Sánchez]] * {{MEX}} [[Javier Hernández]] '''Holland''' * {{NLD}} [[Arjen Robben]] * {{NLD}} [[Wesley Sneijder]] * {{NLD}} [[Clarence Seedorf]] * {{NLD}} [[Ruud van Nistelrooy]] * {{NLD}} [[Rafael van der Vaart]] * {{NLD}} [[Klaas-Jan Huntelaar]] '''Belgía''' * {{BEL}} [[Eden Hazard]] '''Portúgal''' * {{PRT}} [[Luis Figo]] * {{PRT}} [[Jorge Mari Márinez]] * {{PRT}} [[Cristiano Ronaldo]] * {{PRT}} [[Pepe]] * {{PRT}} [[Ricardo Carvalho]] '''Spánn''' * {{ESP}} [[Rafael Alkorta]] * {{ESP}} [[Amancio Amaro]] * {{ESP}} [[Vicente del Bosque]] * {{ESP}} [[Emilio Butragueño]] * {{ESP}} [[Iván Campo]] * {{ESP}} [[Fernando Morientes]] * {{ESP}} [[Ivan Helguera]] * {{ESP}} [[Miguel Muñoz]] * {{ESP}} [[Míchel Salgado]] * {{ESP}} [[Raúl]] * {{ESP}} [[Iker Casillas]] * {{ESP}} [[Sergio Ramos]] * {{ESP}} [[Xabi Alonso]] * {{ESP}} [[Isco]] '''Tógó''' * {{TGO}} [[Emmanuel Adebayor]] '''Þýskaland''' * {{GER}} [[Paul Breitner]] * {{GER}} [[Sami Khedira]] * {{GER}} [[Günter Netzer]] * {{GER}} [[Bernd Schuster]] * {{GER}} [[Uli Stielike]] * {{GER}} [[Mesut Özil]] * {{GER}} [[Christoph Metzelder]] * {{GER}} [[Toni Kroos]] '''Ungverjaland''' * {{HUN}} [[Ferenc Puskás]] '''Wales''' * {{WAL}}[[Gareth Bale]] ==Tilvísanir== [[Flokkur:Spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Íþróttalið frá Madríd]] {{s|1899}} dwvzqi0z9houmegpo2600u3itp53b1e 0 107706 1964397 1880430 2026-05-26T13:13:22Z ~2026-31385-83 117012 /* Tilvísanir */ 1964397 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Инаугурационная Конституция Российской Федерации.jpg|thumb|right|250px|Stjórnarskrá forseta Rússlands]] '''Stjórnarskrá Rússlands''' ([[rússneska]]: ''Конституция России'') eru æðstu lög [[Rússland]]s sem voru samþykkt af stjórnlagaþinginu [[12. desember]] [[1993]]. Stjórnarskrá Rússlands er nánast óbreytanleg en til þess að breyta henni þarf mikinn meirihluta á þingi og auk þess í mörgum tilfellum, þjóðaratkvæðagreiðslu. Henni hefur þó verið breytt nokkrum sinnum. Síðast voru gerðar breytingar á stjórnarskránni með stórtækri endurskoðun sem staðfest var í þjóðaratkvæðagreiðslu þann 1. júlí árið 2020. Með breytingunum var hjónaband formlega skilgreint sem samband milli karls og konu og þannig loku skotið fyrir að [[hjónaband samkynhneigðra]] verði leyft í Rússlandi með almennum lögum. Jafnframt var embættistíð [[Vladímír Pútín|Vladímírs Pútín]] Rússlandsforseta núllstillt með breytingunum og möguleikinn því opnaður á að hann bjóði sig fram til endurkjörs í fimmta sinn.<ref>{{Vefheimild|titill=Yfirgnæfandi meirihluti samþykkti breytingar Pútíns|url=https://www.ruv.is/frett/2020/07/01/yfirgnaefandi-meirihluti-samthykkti-breytingar-putins|útgefandi=RÚV|höfundur=Dagný Hulda Erlendsdóttir|ár=2020|mánuður=1. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=4. júlí}}</ref> Með stjórnarskrárbreytingunum var einnig fært inn ákvæði sem felur í sér viðurkenningu á „forfeðrum sem létu [Rússum] eftir hugsjónir sínar og trú á guði“, bannað var að gera lítið úr framlagi [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]] og bannað að leggja til að Rússar láti nokkurn tímann af hendi landsvæði sem þeir ráða yfir (til að mynda umdeild landsvæði eins og [[Kúrileyjar]] og [[Krímskagi|Krímskaga]]).<ref>{{Vefheimild|titill=Pútín vill guð og „hefðbundið“ hjónaband í stjórnarskrá|url=https://www.visir.is/g/202010952d|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=3. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=4. júlí}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> * [https://en.openlaws.ru OpenLaws] - Er alþjóðleg lagaleg vettvangur tileinkað lögum rússlands (á ensku) [[Flokkur:Stjórnarskrár|Rússland]] [[Flokkur:Rússnesk stjórnmál]] l2axopmc1nyetye6i6xi9qsjk0tteru 1964399 1964397 2026-05-26T13:19:09Z TKSnaevarr 53243 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-31385-83|~2026-31385-83]] ([[User talk:~2026-31385-83|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Arkady2512|Arkady2512]] 1880430 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Инаугурационная Конституция Российской Федерации.jpg|thumb|right|250px|Stjórnarskrá forseta Rússlands]] '''Stjórnarskrá Rússlands''' ([[rússneska]]: ''Конституция России'') eru æðstu lög [[Rússland]]s sem voru samþykkt af stjórnlagaþinginu [[12. desember]] [[1993]]. Stjórnarskrá Rússlands er nánast óbreytanleg en til þess að breyta henni þarf mikinn meirihluta á þingi og auk þess í mörgum tilfellum, þjóðaratkvæðagreiðslu. Henni hefur þó verið breytt nokkrum sinnum. Síðast voru gerðar breytingar á stjórnarskránni með stórtækri endurskoðun sem staðfest var í þjóðaratkvæðagreiðslu þann 1. júlí árið 2020. Með breytingunum var hjónaband formlega skilgreint sem samband milli karls og konu og þannig loku skotið fyrir að [[hjónaband samkynhneigðra]] verði leyft í Rússlandi með almennum lögum. Jafnframt var embættistíð [[Vladímír Pútín|Vladímírs Pútín]] Rússlandsforseta núllstillt með breytingunum og möguleikinn því opnaður á að hann bjóði sig fram til endurkjörs í fimmta sinn.<ref>{{Vefheimild|titill=Yfirgnæfandi meirihluti samþykkti breytingar Pútíns|url=https://www.ruv.is/frett/2020/07/01/yfirgnaefandi-meirihluti-samthykkti-breytingar-putins|útgefandi=RÚV|höfundur=Dagný Hulda Erlendsdóttir|ár=2020|mánuður=1. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=4. júlí}}</ref> Með stjórnarskrárbreytingunum var einnig fært inn ákvæði sem felur í sér viðurkenningu á „forfeðrum sem létu [Rússum] eftir hugsjónir sínar og trú á guði“, bannað var að gera lítið úr framlagi [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]] og bannað að leggja til að Rússar láti nokkurn tímann af hendi landsvæði sem þeir ráða yfir (til að mynda umdeild landsvæði eins og [[Kúrileyjar]] og [[Krímskagi|Krímskaga]]).<ref>{{Vefheimild|titill=Pútín vill guð og „hefðbundið“ hjónaband í stjórnarskrá|url=https://www.visir.is/g/202010952d|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=3. mars|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=4. júlí}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Stjórnarskrár|Rússland]] [[Flokkur:Rússnesk stjórnmál]] qo8etumquxne4mcbpry4op16v4kg3xy 0 115073 1964410 1890216 2026-05-26T14:59:48Z Akigka 183 1964410 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Turpentine_distilled_old_way.jpg|thumb|right|Terpentína eimuð á gamla mátann.]] '''Terpentína''' er [[vökvi]] sem er unninn úr [[trjákvoða|kvoðu]] lifandi trjáa, aðallega [[furutré|furu]]. Terpentína er notuð sem [[leysiefni]] í [[olíumálning|olíumálun]] og [[lakk|lökkun]], og sem hráefni í efnaframleiðslu. Terpentína er líka notuð í bón til að leysa upp [[vax]], í vatnshelt [[sement]], sem [[hreinsiefni]], [[sótthreinsun|sótthreinsiefni]], [[gúmmí]]vörur, í [[vefnaður|vefnaði]] o.s.frv. Terpentína er yfirleitt framleidd úr [[fura|furukvoðu]]. Skurðir eru gerðir í stofninn sem valda því að kvoðan rennur úr trénu. Síðan er kvoðan hreinsuð og [[eiming|eimuð]]. Orðið terpentína getur líka átt við um [[steinefnaterpentína|steinefnaterpentínu]] (e. ''white spirit'') sem er unnin úr [[jarðolía|jarðolíu]] og notuð á sama hátt. {{stubbur}} [[Flokkur:Leysiefni]] irocgcee4dm70rrhv8kuwsfj341d8s3 0 116902 1964395 1956162 2026-05-26T12:44:54Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964395 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Lbs fragm 82, 0001r - 0.jpg|thumb|right|Framsíða Kringlublaðsins.]] [[Mynd:Lbs fragm 82, 0001v - 1.jpg|thumb|right|Baksíða Kringlublaðsins.]] '''Kringlublaðið''' er stakt skinnblað, skrifað á Íslandi um árið [[1260]]. Blaðið er það eina sem hefur varðveist af handriti sem var nefnt [[Kringla (handrit)|Kringla]] og var í Háskólabókasafninu í [[Kaupmannahöfn]], á lofti [[Þrenningarkirkjan|Þrenningarkirkju]] við [[Sívaliturn|Sívalaturn]]. Háskólabókasafnið [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|brann árið 1728]] með öllu sem í því var. Skömmu áður (1682) hafði Íslendingurinn [[Jón Eggertsson (f. 1643)|Jón Eggertsson]] skrifað Kringlu upp fyrir [[Sænska fornfræðaráðið]], og mun hafa tekið blaðið úr handritinu og farið með það til [[Svíþjóð]]ar. Þar var það varðveitt í [[Konunglega bókasafnið, Stokkhólmi|Konunglega bókasafninu]] í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] (Perg fol nr. 9, I), og vissi enginn úr hvaða handriti það var. Kringla hafði að geyma konungsögur sem eru þekktar undir heitinu [[Heimskringla]]. Höfundur þeirra var skáldið og stjórnmálamaðurinn [[Snorri Sturluson]] (1178–1241). Þegar [[Finnur Jónsson (málfræðingur)|Finnur Jónsson]] var að undirbúa Heimskringluútgáfu sína um 1894, fór hann til Stokkhólms til þess að skoða brot úr Heimskringluhandritum sem þar voru. Hann áttaði sig fljótt á því að eitt blaðið væri úr Kringlu, og gaf hann það út ljósprentað árið 1895. Áður var talið að handritið hefði allt brunnið 1728. Þetta eina blað gefur miklar upplýsingar um Kringlu, um stærð handritsins, aldur og rithönd, en sama hönd er á fleiri handritum sem varðveist hafa. [[Karl 16. Gústaf]] Svíakonungur afhenti íslensku þjóðinni Kringlublaðið til eignar í opinberri heimsókn árið 1975 og skyldi það varðveitt í [[Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn|Landsbókasafni]] (Lbs. fragm. 82). Textinn á blaðinu er úr [[Ólafs saga helga|Ólafs sögu helga]]. == Heimildir == * Finnur Jónsson: ''De bevarede brudstykker af skindbøgerne Kringla og Jöfraskinna i fototypisk gengivelse'', Kbh. 1895. * [[Jon Gunnar Jørgensen]]: ''The lost Vellum Kringla'', Kbh. 2007. — ''[[Bibliotheca Arnamagnæana]]'' 45. == Tengill == * [https://handrit.is/is/manuscript/view/LbsFragm-0082 Lbs. fragm. 82: Ólafs saga helga — Heimskringla; ritað á Íslandi 1258–1264.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030192941/https://handrit.is/is/manuscript/view/LbsFragm-0082 |date=2020-10-30 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3137404 Kringum Kringlu] — grein eftir Stefán Karlsson í ''Árbók Landsbókasafns Íslands'' 1977. [[Flokkur:1260]] [[Flokkur:Íslensk handrit]] 0egquntgq4ddfkl4xxifbvu7tijhzic 0 125279 1964417 1963473 2026-05-26T15:40:58Z Friðþjófur 104929 1964417 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | núverandi= | Fullt nafn =Club Atlético de Madrid | Mynd = | Gælunafn = indios, Los Colchoneros, Los Rojiblancos | Stytt nafn = Atlético de Madrid | Stofnað = 1903 | Leikvöllur = [[Wanda Metropolitano]] | Stærð = 67.703 | Stjórnarformaður = Enrique Cerezo | Knattspyrnustjóri = [[Diego Simeone]] | Deild = [[La Liga]] | Tímabil = 2025-26 | Staðsetning= 4. ''(La Liga)'' | pattern_la1 = _atleticomadrid2526h | pattern_b1 = _atleticomadrid2526h | pattern_ra1 = _atleticomadrid2526h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _atleticomadrid2526a | pattern_b2 = _atleticomadrid2526a | pattern_ra2 = _atleticomadrid2526a | pattern_sh2 = _atleticomadrid2526a | pattern_so2 = _atleticomadrid2526al | leftarm2 = 3B3C62 | body2 = 3B3C62 | rightarm2 = 3B3C62 | shorts2 = 3B3C62 | socks2 = 3B3C62 | pattern_la3 = _atleticomadrid2526t | pattern_b3 = _atleticomadrid2526t | pattern_ra3 = _atleticomadrid2526t | pattern_sh3 = _atleticomadrid2526t | pattern_so3 = | leftarm3 = 0088FF | body3 = 0088FF | rightarm3 = 0088FF | shorts3 =0088FF | socks3 = 0088FF }} '''Club Atlético de Madrid''' eða '''Atlético Madrid''' er spænskt knattspyrnufélag frá [[Madríd]] sem spilar í [[La Liga|spænsku úrvalsdeildinni]]. Atlético Madrid er þriðja sigursælasta félagið í spænskri knattspyrnu með ellefu meistaratitla og tíu bikarmeistaratitla. Félagið hefur í þrígang leikið til úrslita í [[Meistaradeild Evrópu]] án þess að ná að vinna og fjórum sinnum unnið sigur í öðrum Evrópukeppnum. ==Saga== ===Stofnun og upphafsár=== Atlético Madrid var stofnað [[26. apríl]] árið [[1903]] af þremur [[baskar|Böskum]] sem búsettir voru í Madríd. Stofnendurnir litu á félagið sem nokkurs konar Madrídar-deild uppeldisfélags þeirra [[Athletic Bilbao]] sem skömmu áður hafði unnið spænsku bikarkeppnina í höfuðborginni. Árið eftir efldist félagið til muna þegar óánægðir félagar í [[Real Madrid]] gengu til liðs við það. Félagið tók þegar upp einkennisliti Athletic Bilbao, hvítan og bláan og breytti því síðar í rauðan og hvítan til samræmis við baksneska félagið. Hin nánu tengsl félaganna tveggja voru undirstrikuð í spænsku bikarkeppninni árið 1911 þegar Athletic Bilbao fór með sigur af hólmi með lánsmenn frá Atlético Madrid innanborðs. Fyrsti heimavöllurinn var ''Ronda de Vallecas'' í einu af verkamannahverfunum í sunnanverðri Madrídarborg. Árið 1919 festi ''Compañía Urbanizadora Metropolitana'', sem rak lestakerfi borgarinnar, kaup á landi undir nýjan völl og árið 1921 hóf félagið leik á nýjum heimavelli ''Estadio Metropolitano de Madrid'' og rauf þar með tengslin við móðurfélagið Athletic Bilbao. Þetta var heimavöllur Atlético til ársins 1966. Á hinum nýja velli, sem tók rúmlega 35 þúsund áhorfendur, varð Atlético sigursælt í héraðsmótum í [[Kastilía|Kastilíu]] og komst tvívegis í úrslitaleik spænsku bikarkeppninnar á þriðja áratugnum en tapaði í bæði skiptin. Leiktíðina 1928-29 var það eitt af keppnisliðunum þegar [[La Liga|Spænska deildarkeppnin]] fór fram í fyrsta sinn. Árangurinn var þó takmarkaður fyrstu árin. ===Atlético og flugherinn (1939-1947)=== Eftir [[spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldina]] hófst keppni í La Liga að nýju árið 1939. Spænsk stjórnvöld höfðu lofað sveit lofthersins, ''Aviación Nacional'', sem staðsett var í [[Zaragoza]] sæti í keppninni. Þegar til átti að taka reyndist knattspyrnusambandið ekki reiðubúið til að standa við loforðið. Málamiðlunin varð sú að steypa saman vængbrotnu liði Atlético, sem misst hafði fjölda lykilmanna í átökunum og flughersins. Útkoman varð liðið ''Athletic Aviación de Madrid''. Hið nýja lið fékk úthlutað sæti í La Liga fyrir leiktíðina 1939-40 og keppti þar undir stjórn hins [[Ricardo Zamora]]. Félagið vann sinn fyrsta meistaratitil þetta ár og varði hann árið 1941. Að kröfu [[Francisco Franco]], sem var andsnúinn erlendum nafngiftum íþróttafélaga var nafninu breytt í ''Atlético Aviación de Madrid''. Árið 1947 var svo ákveðið að fella hernaðartenginguna úr nafninu og hlaut það þá núverandi heiti sitt, ''Club Atlético de Madrid''. Sama ár bar það helst til tíðinda að Atlético vann 5:0 sigur á nágrönnum sínum í Real og er það enn í dag stærsti sigur þeirra á erkiféndunum. ===Í skugga þeirra hvítklæddu (1947-1965)=== [[Mynd:Larbi Benbarek.jpg|thumb|left|Töframaðurinn [[Larbi Benbarek]] frá Marokkó.]] Undir stjórn [[Helenio Herrera]] varð Atlético meistari á ný árin 1950 og 1951, með [[Frakkland|fransk]]/[[Marokkó|marokkóska]] leikmanninum [[Larbi Benbarek]] í broddi fylkingar. Eftir brotthvarf Herrera árið 1953 minnkaði stríðsgæfa félagsins á sama tíma og Real Madrid og [[FC Barcelona|Barcelona]] festu sig í sessi sem tvö sterkustu félagsliðin á meðan Atlético mátti sætta sig við að berjast um þriðja sætið við gamla systurfélagið Athletic Bilbao. Á sjöunda og áttunda áratugnum efldist Atlético Madrid á nýjan leik og gerði atlögu að stöðu Barcelona sem næstöflugasta félag Spánar. Leiktíðina 1958-59 keppti liðið í [[Meistaradeildin|Evrópukeppni meistararliða]] og komst alla leið í undanúrslit, þar sem það tapaði fyrir Real Madrid í oddaleik. Árin 1960 og 1961 kom Atlético fram hefndum með því að sigra erkifjendurna í úrslitum spænska bikarsins í tvígang. Árið 1962 fór liðið svo með sigur af hólmi í [[Evrópukeppni bikarhafa]] og komst alla leið í úrslitaleikinn árið eftir. ===Meistaratitlar og úrslitaleikur í Brüssel (1965-1980)=== Segja má að blómaskeið Atlético hafi fallið saman við drottnunarskeið Real Madrid í sæpnskum fótbolta. Frá 1961-80 varð Real Madrid fjórtán sinnum meistari og var Atlético Madrid í raun eina liðið sem stóð uppi í hárinu á Real með því að vinna fjóra meistaratitla, árin 1966, 1970, 1973 og 1976. Þá hafnaði félagið þrívegis í öðru sæti. Þá varð liðið þrisvar bikarmeistari, 1965, 1972 og 1976. Á þessum árum tefldi Atlético fram mörgum kunnum spænskum leikmönnum, en einnig voru alþjóðleg tengsl sterk. Má þar nefna [[Austurríki|austurríska]] þjálfarann [[Max Merkel]] sem stýrði liðinu til bikarmeistaratitils 1972 og meistaratitils árið eftir. Óheppileg ummæli hans utan vallar urðu þó til að kosta Merkel starfið og við af honum tók [[Argentína|Argentínumaðurinn]] [[Juan Carlos Lorenzo]], sem aðhylltist afar varnarsinnaðan en árangursríkan leikstíl sem löngum hefur verið aðalsmerki félagsins. Undir hans stjórn komst Atlético í úrslitaleik Evrópukeppni meistaraliða árið 1974, sem fram fór í [[Brüssel]]. Mótherjarnir þar voru gríðarsterkt og stjörnuprýtt lið [[Bayern München]]. Atlético náði forystu en [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þjóðverjarnir]] jöfnuðu í lokin. Í aukaleiknum voru yfirburðir þýska liðsins miklir og lokatölur urðu 4:0. Skömmu eftir úrslitaleikinn í Brüssel tók [[Luis Aragonés]] við þjálfun Atlético í frysta sinn. Hann átti eftir að gegna stöðunni fjórum sinnum á aldarfjórðungs tímabili og varð með tímanum einn áhrifamesti maður í sögu félagsins. ===Árin með Aragonés (1974-1987)=== [[Mynd:BALBUENA-INDEPENDIENTE-ATLÉTICO-MADRID.jpg|thumb|right|Independiente frá Argentínu nær forystu í úrslitaleik álfukeppninnar 1974. Atlético sigraði 2:1.]] Luis Aragonés átti langan feril að baki sem leikmaður Atlético þegar hann var gerður að knattspyrnustjóra, 36 ára að aldri. Hans fyrsti titill vannst þegar á fyrsta ári þegar Bayern München neitaði að taka þátt í keppni Evrópumeistara og Suður-Ameríkumeistara. Atlético lagði argentínska liðið [[Club Atlético Independiente|Independiente]] í tveggja leikja einvígi og varð því heimsmeistari félagsliða í fyrsta og eina sinn. Hann stýrði Atlético fyrst frá 1974-80 og aftur frá 1982-87. Síðar var hann kallaður til leiks frá 1991-93 og loks frá 2002-03. Undir hans stjórn varð liðið spænskur bikarmeistari og lék til úrslita í Evrópukeppni bikarhafa árið 1986. Árið eftir koms félagið í eigu stjórnmálamannsins og athafnamannsins [[Jesús Gil]] sem var við stjórnvölinn til ársins 2003. Gil þótti með afbrigðum litríkur eigandi og varð frægur fyrir að ráða og reka knattspyrnustjóra við minnsta mótlæti, auk þess að blanda sér meira í daglegan rekstur liðsins en eðlilegt þótti. ===Utangarðsmenn (1987-2005)=== Tíu ár voru liðin frá síðasta meistaratitli Atlético þegar Jesús Gil tók við stjórninni. Nýi eigandinn var staðráðinn í að slást við risana tvo og var litlu til sparað. Þar á meðal var [[Portúgal|Portúgalinn]] [[Paulo Futre]] fenginn til liðsins fyrir metfé. Þrátt fyrir þetta varð uppskeran einungis tveir bikarmeistaratitlar. Næst meistatitlinum koms Atlético veturinn 1990-91, þar sem liðið varð þó tíu stigum á eftir Barcelona. Ítrekuð vonbrigði urðu til þess að Gil rak hvern stjórann á fætur öðrum og gilti þar einu þótt um kunna kappa væri að ræða á borð við [[César Luis Menotti]], [[Ron Atkinson]], [[Javier Clemente]] og sjálfan Luis Aragonés. [[Júgóslavía|Júgóslavinn]] [[Radomir Antić]] stýrði félaginu í þrígang á árunum 1995-2000. Hann kom til liðsins vorið 1995 eftir að hafa vakið mikla athygli sem stjóri [[Real Oviedo]], en þetta ár hafði Atlético átt í vök að verjast og ekki bjargað sér frá falli fyrr en í lokaumferðinni. Antić gerði talsverðar breytingar og tókst að byggja upp harðan kjarna með mönnum á borð við [[José Francisco Molina]] og [[Diego Simeone]] sem öllum að óvörum hafnaði Spánarmeistaratitlinum strax á fyrsta tímabili og varð liðið einnig bikarmeistari. Ekki tókst að fylgja eftir þessum góða árangri leiktíðina 1996-97, en Atlético tók í fyrsta sinn þátt í Meistaradeildinni og féll þar út fyrir [[Ajax Amsterdam]] í vítaspyrnukeppni í fjórðungsúrslitum. Árið eftir hélt Jesús Gil áfram að eyða stórfé í leikmenn og festi t.d. kaup á [[Christian Vieri]] og [[Juninho]]. Þegar það bar ekki árangur var Radomir Antić sagt upp störfum. Þjálfarahringekjan hélt áfram að snúast hratt hjá Atlético þar sem [[Arrigo Sacchi]] og [[Claudio Ranieri]] endust báðir í fáeina mánuði, auk þess sem Antić var fenginn aftur í skamma stund. Um svipað leyti tóku spænsk yfirvöld félagið til rannsóknar þar sem Jesús Gil var grunaður um að hafa farið á svig við lög og reglur í rekstri félagsins. Vandræðagangurinn náði hámarki sínu árið 2000 þegar Atlético Madrid féll úr efstu deild. Búist var við að Atlético skytist beint upp í efstu deild á ný, en það tókst þó ekki fyrr en í annarri tilraun og þá undir stjórn gömlu goðsagnarinnar Luis Aragonés sem tók við liðinu í fjórða og síðasta sinn. Í liðinu sem komst aftur upp um deild vakti kornungur og efnilegur framherji, [[Fernando Torres]], talsverða athygli. ===Brotist í fremstu röð (2005-2011)=== Frá því að Aragonés lét af þjálfun Atlético sumarið 2003 til ársloka 2011 voru níu manns við stjórnvölinn hjá félaginu, lengst allra [[Mexíkó|Mexíkóinn]] [[Javier Aguirre]] frá 2006-09. Þrátt fyrir óstöðugleikann og titlaþurrðina á leikvellinum, voru mikilvæg skref fyrir uppbyggingu félagsins tekin utan hans. Í júlí 2007 náðu stjórn Atlético og borgaryfirvöld í Madríd samkomulagi um sölu á landinu sem hýsti heimavöll félagsins, ''Vicente Calderón-leikvanginn'', þess í stað mynd Atlético eignast frjálsíþróttaleikvang borgarinnar sem reistur hafði verið snemma á tíunda áratugnum. Ljóst var að ráðast þyrfti í gagngerar endurbætur á leikvangnum og opnaði hann loks árið 2017 undir nýju heiti, ''Estadio Metropolitano''. Veturinn 2007-08 náði liðið fjórða sæti í spænsku deildinni og komst í Meistaradeildina í fyrsta sinn í rúman áratug. Árið eftir endurtók liðið leikinn og var það ekki hvað síst að þakka markaskorun framherjans [[Diego Forlán]] frá [[Úrúgvæ]] sem hlaut gullskóinn sem markahæsti leikmaður Evrópu. Veturinn 2009-10, undir stjórn [[Quique Sánchez Flores]] hóf Atlético leik í Meistaradeildinni en færðist síðan yfir í [[Evrópudeild UEFA]] þegar kom að 32-liða úrslitum. Fór liðið með sigur af hólmi í keppninni eftir að hafa unnið [[Liverpool FC]] í undanúrslitum og [[Fulham FC]] í úrslitaleiknum þar sem Diego Forlán gerði sigurmarkið í lok framlengingar. ===Undir Simeone (2011-)=== Í desember 2011 tók [[Diego Simeone]] við stjórn Atlético í kjölfar slaks gengis liðsins í spænsku deildinni mánuðina á undan. Þá um vorið hafði félagið með herkjum komist í Evrópudeildina. Undir stjórn Argentínumannsins vann Atlético keppnina í annað sinn á þremur árum, eftir sigur á Athletic Bilbao í spænskum úrslitaleik. Sigurinn veitti þátttökurétt í ''Evrópska ofurbikarnum'' þar sem Atlético vann [[Inter Milan]] 4:1. Vorið 2013 bætti Simeone þriðja titlinum í safnið þegar Atlético sigraði Real Madrid í úrslitaleik spænska bikarsins og var það fyrsti sigur félagsins í borgarslagnum í heil fjórtán ár. Leiktíðina 2013-14 tókst Atlético að vinna langþráðan meistaratitil, þann fyrsta frá árinu 1996. Viku eftir að titillinn var í höfn lék Atlético til úrslita í Meistaradeildinni í fyrsta sinn frá 1974. Andstæðingarnir voru Real Madrid og var þetta í fyrsta sinn sem tvö lið frá sömu borg mættust í úrslitum. Real hafði betur eftir framlengingu. Tveimur árum síðar mættust liðin á ný í úrslitum sömu keppni og aftur vann Real, í það skiptið eftir vítaspyrnukeppni. Árið 2018 hlaut Atlético sinn þriðja Evróputitil eftir 3:0 sigur á [[Olympique de Marseille]] í úrslitum Evrópudeildarinnar. Vorið 2021 varð Atlético meistari í ellefta sinn eftir æsilega baráttu við Real Madrid, Barcelona og Sevilla sem lauk ekki fyrr en í síðustu umferð. ==Þjálfarar== [[Mynd:Pepe y aguero.jpg|200px|thumbnail|Atlético Madrid í leik gegn nágrönnum sínum í [[Real Madrid]] árið 2010. Atlético Madrid leikur í rauð- og hvítröndóttum treyjum.]] Þessir þjálfarar unnu að minnstakosti einn titil sem þjálfarar Atlético Madrid: {| class="wikitable" |- !Nafn !Tímabil !Titlar |- |[[Ricardo Zamora]] |1939–46 |2 [[La Liga]], [[Copa Eva Duarte|Supercopa de España]] |- | [[Emilio Vidal]] |1946–48 |[[Copa Presidente FEF]] |- | [[Helenio Herrera]] |1949–53 |2 [[La Liga]], [[Copa Eva Duarte|Supercopa de España]] |- | [[José Villalonga]] |1960–62 |2 [[Copa del Rey]], [[Evrópukeppni bikarhafa]] |- | [[Otto Bumbel]] |1964–65 |1 [[Copa del Rey]] |- | [[Domènec Balmanya]] |1965–66 |[[La Liga]] |- | [[Marcel Domingo]] |1969–72, 1979–80 |[[La Liga]] |- | [[Max Merkel]] |1971–73 |[[La Liga]], [[Copa del Rey]] |- | [[Luis Aragonés]] |1974–80, 1982–87, 1991–93, 2001–03 |[[Intercontinental Cup (football)|Intercontinental Cup]], [[La Liga]], 3 [[Copa del Rey|Copas del Rey]],<br /> [[Supercopa de España]], [[Iberian Cup]], [[Segunda División]] |- | [[Tomislav Ivić]] |1990–91 |[[Copa del Rey]] |- |[[Iselín Santos Ovejero]] |1992–93, 1994–95 |[[Copa del Rey]] |- |[[Radomir Antić]] |1995–98 |[[La Liga]], [[Copa del Rey]] |- | [[Javier Aguirre]] |2006–09 |[[UEFA Intertoto Cup]] |- |[[Quique Flores]] |2009–2011 |[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]],[[Evrópski ofurbikarinn]] |- | [[Diego Simeone]] |2011– |[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]], [[Evrópski ofurbikarinn]], [[Copa del Rey]], 2 [[La Liga]],<br /> [[Supercopa de España]] |} ==Formenn== {| |- style="vertical-align:top" || * 1. Enrique Allende ''(1903)'' * 2. Eduardo de Acha ''(1903–07)'' * 3. Ricardo de Gondra ''(1907–09)'' * 4. Ramón de Cárdenas ''(1909–12)'' * 5. Julián Ruete ''(1912–19)'' * 6. Álvaro de Aguilar ''(1919–20)'' * 7. Julián Ruete ''(1920–23)'' * 8. Juan de Estefanía ''(1923–26)'' * 9. Luciano Urquijo ''(1926–31)'' * 10. Rafael González ''(1931–35)'' || * 11. José L. del Valle ''(1935–36)'' * 12. José María Fernández ''(1936–39)'' * 13. Francisco Vives ''(1939)'' * 14. Luis Navarro ''(1939–41)'' * 15. Manuel Gallego ''(1941–45)'' * 16. Juan Touzón ''(1946–47)'' * 17. Cesáreo Galindez ''(1947–52)'' * 18. Marqués de la Florida ''(1952–55)'' * 19. Juan Suevos ''(1955)'' * 20. Javier Barroso ''(1963–64)'' || * 21. [[Vicente Calderón]] ''(1964–80)'' * 22. Ricardo Irezábal ''(1980)'' * 23. Alfonso Cabeza ''(1980–82)'' * 24. Antonio del Hoyo ''(1982)'' * 25. Agustín Cotorruelo ''(1982)'' * 26. [[Vicente Calderón]] ''(1982–87)'' * 27. Francisco Castedo ''(1987)'' * 28. [[Jesús Gil]] ''(1987–2003)'' * 29. [[Enrique Cerezo]] ''(2003–)'' |} ==Titlar== ===Innanlands=== *'''[[La Liga]]''' ** '''Sigrar (11):''' [[1939–40 La Liga|1939–40]], [[1940–41 La Liga|1940–41]], [[1949–50 La Liga|1949–50]], [[1950–51 La Liga|1950–51]], [[1965–66 La Liga|1965–66]], [[1969–70 La Liga|1969–70]], [[1972–73 La Liga|1972–73]], [[1976–77 La Liga|1976–77]], [[1995–96 La Liga|1995–96]], [[2013–14 La Liga|2013–14]], [[2020–21 La Liga|2020–21]] ** Númer tvö (8): [[1943–44 La Liga|1943–44]], [[1957–58 La Liga|1957–58]], [[1960–61 La Liga|1960–61]], [[1962–63 La Liga|1962–63]], [[1964–65 La Liga|1964–65]], [[1973–74 La Liga|1973–74]], [[1984–85 La Liga|1984–85]], [[La Liga 1990–91|1990–91]] *'''[[Copa del Rey]]''' ** '''Sigrar (10):''' [[1959–60 Copa del Rey|1959–60]], [[1960–61 Copa del Rey|1960–61]], [[1964–65 Copa del Rey|1964–65]], [[1971–72 Copa del Rey|1971–72]], [[1975–76 Copa del Rey|1975–76]], [[1984–85 Copa del Rey|1984–85]], [[1990–91 Copa del Rey|1990–91]], [[1991–92 Copa del Rey|1991–92]], [[1995–96 Copa del Rey|1995–96]], [[2012–13 Copa del Rey|2012–13]] ** Númer tvö (10): [[1921 Copa del Rey|1921]], [[1926 Copa del Rey|1926]], [[1956 Copa del Rey|1956]], [[1963–64 Copa del Rey|1963–64]], [[1974–75 Copa del Rey|1974–75]], [[1986–87 Copa del Rey|1986–87]], [[1998–99 Copa del Rey|1998–99]], [[Copa del Rey 1999–2000|1999-00]], [[Copa del Rey 2009–10|2009–10]], [[Copa del Rey 2025–26|2025–26]] *'''[[Supercopa de España]]''' ** '''Sigrar (2):''' [[1985 Supercopa de España|1985]], [[2014 Supercopa de España|2014]] ** Númer tvö (4): [[1991 Supercopa de España|1991]], [[1992 Supercopa de España|1992]], [[1996 Supercopa de España|1996]], [[2013 Supercopa de España|2013]] *'''[[Segunda División]]''' ** '''Sigrar (1):''' [[Segunda División 2001–02|2001–02]] ** Númer tvö (2): [[Segunda División 1932–33|1932–33]], [[Segunda División 1933–34|1933–34]] ===Alþjóðlegar Keppnir=== *[[Meistaradeild Evrópu]] ** 2.sæti (3): 1973-1974, 2013-2014, 2015-2016 *[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]] ** '''Sigrar''' (2): 2009-2010, 2011-2012 *[[Evrópski ofurbikarinn]] ** '''Sigrar (3):''' 1961-1962, 2010, 2012 ** 2.sæti (2): 1962–63, 1985–86, 2014 *'''HM Félagsliða''' ** '''Sigrar (1):''' 1974 == Þekktir fyrrum leikmenn == {| |- style='vertical-align:top' || * [[Sergio Agüero]] * [[Diego Simeone]] * [[Germán Burgos]] * [[Fabricio Coloccini]] * [[Luciano Galletti]] * [[Rubén Ayala]] * [[Ramón Heredia]] * [[Iselín Ovejero]] * [[Panadero Díaz]] * [[Javier Pinola]] * [[Gerhard Rodax]] * [[Alemão]] * [[Emerson Moisés Costa]] * [[Juninho Paulista]] * [[Dirceu]] * [[Vavá]] * [[Leivinha]] * [[Luís Pereira]] * [[Baltazar Maria de Morais Júnior]] * [[Moacir Rodrigues Santos]] * [[Mario De Oliveira Costa]] * [[Ivan Rocha Lima]] * [[Andrei Frascarelli]] || * [[Rodrigo Fabri]] * [[Luboslav Penev]] * [[Adolfo Valencia]] * [[Radamel Falcao]] * [[Jesper Grønkjær]] * [[Armando Álvarez Álvarez]] * [[Bernd Schuster]] * [[Demis Nikolaidis]] * [[José Cardona]] * [[Christian Vieri]] * [[Demetrio Albertini]] * [[Avi Nimni]] * [[Luis García Postigo]] * [[Hugo Sánchez]] * [[Jimmy Floyd Hasselbaink]] * [[Celso Ayala]] * [[Miguel Ángel Benítez]] * [[Carlos Gamarra]] * [[Daniel da Cruz Carvalho]] * [[Daniel Prodan]] * [[Cosmin Contra]] * [[Igor Dobrovolski]] * [[Mateja Kežman]] || * [[Milinko Pantić]] * [[Quinton Fortune]] * [[Henry Carlsson]] * [[Gonzalo de los Santos]] * [[Richard Núñez]] * [[Marcelo Sosa]] * [[Diego Forlán]] * [[Luis Aragonés]] * [[José Marí]] * [[Raúl]] * [[Julio Salinas]] * [[Sergi Barjuán]] * [[José Eulogio Gárate]] * [[Francisco 'Kiko' Narváez]] * [[Juan Carlos Valerón]] * [[Joaquín Peiró]] * [[Fernando Torres]] * [[José Armando Ufarte]] |} [[Flokkur:Íþróttalið frá Madríd]] [[Flokkur:Spænsk knattspyrnufélög]] {{S|1903}} 8wjoef8xfxa3ktl7549cd0ippradizs 0 125320 1964438 1918785 2026-05-26T18:13:30Z Berserkur 10188 1964438 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn= Ángel Di María | mynd = NIG-ARG (5).jpg |fullt nafn= Ángel Fabián Di María |fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1988|2|14}} |fæðingarbær= [[Rosario]] |fæðingarland= [[Argentína]] |hæð= 1,78 m |staða= Vængmaður, framsækinn miðherji |núverandi lið= Rosario Central |númer= 11 |ár í yngri flokkum= 1991–1992<br>1992-2005 |yngriflokkalið= [[Torito]]<br>[[Rosario Central]] |ár1=2005-2007 |ár2=2007–2010 |ár3=2010-2014 |ár4=2014-2015 |ár5=2015-2022 |ár6=2022-2023 |ár7=2023-2025 |ár8=2025- |lið1=[[Rosario Central]] |lið2=[[S.L. Benfica]] |lið3=[[Real Madrid]] |lið4=[[Manchester United]] |lið5=[[Paris Saint-Germain]] |lið6=[[Juventus]] |lið7=[[S.L. Benfica]] |lið8=Rosario Central |leikir (mörk)1=35 (6) |leikir (mörk)2=76 (7) |leikir (mörk)3=124 (22) |leikir (mörk)4=27 (3) |leikir (mörk)5=197 (56) |leikir (mörk)6=26 (4) |leikir (mörk)7=53 (17) |leikir (mörk)8=30 (12) |landsliðsár= 2007<br>2008<br>2008-2024 |landslið= [[U20-landslið Argentínu karla í knattspyrnu|Argentína U-20]]<br/>[[U23-landslið Argentínu karla í knattspyrnu|Argentína U-23]]<br>[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |landsliðsleikir (mörk)= 13 (3)<br> 6 (2)<br>145 (31) |mfuppfært= maí 2026 |lluppfært= }} '''Ángel Di María''' (f. [[14. febrúar]] [[1988]]) er [[Argentína|argentískur]] knattspyrnumaður sem spilar fyrir Rosario Central í Argentínu. María hefur spilað með stórliðum í Evrópu og spilaði m.a. í 7 ár með [[Paris Saint-Germain]]. Dvöl hans hjá [[Manchester United]] gekk ekki vel og átti hann í deilum við þjálfarann [[Louis van Gaal]] <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/ckgppvz2z8yo Van Gaal fallout made Di Maria 'hate' Man Utd, but he has no regrets] BBC, sótt 26. maí 2026</ref>. Hann var þar aðeins eitt tímabil. Di María skoraði sigurmarkið í [[Copa America]] 2021 gegn Brasilíu og fyrsta markið í 3-3 í úrslitaleik [[HM 2022]] þegar Argentína vann heimsmeistaratitillinn í vítakeppni. Hann lagði landsliðsskóna á hilluna árið 2024. {{stubbur|íþrótt}} ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Argentínskir knattspyrnumenn]] {{f|1988|}} pqy2zu80tjdswbjnddlh1ci1ar6oim3 0 131138 1964476 1964264 2026-05-27T10:52:30Z Berserkur 10188 1964476 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega. * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] var haldið í Austurríki. Lagið ''Bangaranga'' frá Búlgaríu vann. * [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Úkraínu. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. Sjálfstæðisflokkurinn átti góðu gengi að fagna í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinaðist [[Borgarbyggð]]. * [[19. maí]] - [[Arsenal]] varð meistari í ensku úrvalsdeildinni í fyrsta sinn í 22 ár. * [[23. maí]] - Rússland gerði yfir 600 dróna og loftskeytaárásir á Úkraínu. * [[24. maí]] - Hátt í 90 manns létust í námuslysi í norður-[[Kína]]. * [[25. maí]] - Hitamet var sett fyrir maí á Englandi þegar hiti fór í tæpar 35 C° í [[Konunglegi grasagarðurinn í Kew|Kew-grasagarðinum]]. *[[27. maí]] - [[Sjálfstæðisflokkur]], [[Viðreisn]] og [[Framsókn]] mynduðu meirihluta í [[borgarstjórn Reykjavíkur]]. ===Júní=== * [[11. júní]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] hefst. Mótið er haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. * Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). * [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]]) [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] eng3mr83r8auh3ebm4z271pj1x75888 0 131732 1964404 1516598 2026-05-26T14:32:47Z TKSnaevarr 53243 1964404 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} [[Mynd:Le_Figaro_logo.png|thumb|250px|Merki blaðsins]] [[Mynd:Figaro_4_aout_1914.jpg|thumb|250px|Forsíða blaðsins þann 4. ágúst 1914]] '''''Le Figaro''''' er [[Frakkland|franskt]] dagblað sem kemur út daglega. Blaðið var stofnað árið [[1826]] og er gefið út í [[París]]. Það er oft borið saman við keppinaut sinn ''[[Le Monde]]''. Ritstjórnarskoðun blaðins er [[hægristefna|miðhægrisinnuð]]. Það er næststærsta blað í Frakklandi sem dreift er út um allt landið á eftir ''[[Le Parisien]]'' og á undan ''[[Le Monde]]'', en sum svæðisbundin dagblöð hafa fleiri lesendur. {{stubbur|dagblað|Frakkland}} {{DEFAULTSORT:Figaro, Le}} {{S|1826}} [[Flokkur:Frönsk dagblöð]] 2b1bpz7uasht69zw98ceddaed0ps1f5 0 138842 1964401 1964379 2026-05-26T13:46:35Z TKSnaevarr 53243 1964401 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Philippe Pétain | mynd = Pétain - Portrait photographique 1941.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Frakklands]] | stjórnartíð_start = [[16. júní]] [[1940]] | stjórnartíð_end = [[17. apríl]] [[1942]] | forseti = [[Albert Lebrun]] {{small|(1940)}} | forveri = [[Paul Reynaud]] | eftirmaður = [[Pierre Laval]] | titill2= Þjóðhöfðingi [[Vichy-stjórnin|franska ríkisins]] | stjórnartíð_start2 = [[11. júlí]] [[1940]] | stjórnartíð_end2 = [[20. ágúst]] [[1944]] | forsætisráðherra2 = [[Pierre Laval]] | forveri2 = [[Albert Lebrun]]<br>{{small|(sem forseti Frakklands)}} | eftirmaður2 = [[Charles de Gaulle]]<br>{{small|(sem forseti bráðabirgðastjórnar)}} | myndatexti1 = {{small|Áróðursmynd af Pétain frá árinu 1941.}} | fæddur = [[24. apríl]] [[1856]] | fæðingarstaður = [[Cauchy-à-la-Tour]], [[Pas-de-Calais]], [[Síðara franska keisaraveldið|franska keisaraveldinu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1951|7|23|1856|4|24}} | dánarstaður = [[Île d'Yeu]], [[Fjórða franska lýðveldið|Frakklandi]] | þjóderni = [[Frakkland|Franskur]] | maki = Eugénie Hardon Pétain (g. 1920) | stjórnmálaflokkur = | börn = | þekktur_fyrir = | bústaður = | atvinna = | háskóli = | starf = | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] |undirskrift = Signature Philippe Pétain.svg }} '''Henri Philippe Benoni Omer Joseph Pétain''' (24. apríl 1856 – 23. júlí 1951), yfirleitt kallaður '''Philippe Pétain''' eða '''Pétain marskálkur''', var franskur herforingi og stjórnmálamaður. == Æviágrip == Philippe Pétain varð liðsforingi í [[Frakklandsher|franska hernum]] árið 1878 og vann lengi sem kennari í herskóla.<ref name=þþ/> Hann var lítið þekktur þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] hófst en hann varð einn ástsælasti stríðsforingi Frakka með forystu sinni í [[Orrustan við Verdun|orrustunni við Verdun]]. Pétain er jafnan eignaður heiðurinn af því að Frakkar unnu orrustuna, sem var ein sú mannskæðasta í styrjöldinni.<ref>{{Tímarit.is|1115733|Petain Maðurinn frá Verdun|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|útgáfudagsetning=13. júní 1916|blaðsíða=2}}</ref><ref>{{Tímarit.is|3326059|Verdun og Petain|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=29. júlí 1967|blaðsíða=6; 12}}</ref> Ásamt [[Georges Clemenceau]] var hann einn ástsælasti leiðtogi Frakka í stríðinu og tókst einna best að stappa stálinu í hermennina eftir uppreisn franska hersins árið 1917.<ref name=þþ>{{Tímarit.is|999714|Philippe Petain|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=13. febrúar 1941|blaðsíða=70}}</ref> Það ár var Pétain gerður að yfirhershöfðingja franska heraflans og gegndi þeirri stöðu til stríðsloka, en þurfti þó að hlýða stefnu yfirstjórnar sameinaðs hers [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamanna]], sem var undir stjórn keppinautar hans, [[Ferdinand Foch|Ferdinands Foch]]. Pétain var gerður [[marskálkur Frakklands]] árið 1918. Árið 1925 varð Pétain herforingi Frakka í [[Rif-stríðið|stríðinu við Rif]] í [[Marokkó]] ásamt Spánverjum. Eftir fyrri heimsstyrjöldina var Pétain einn virtasti stjórnmálamaður í Frakklandi og gegndi embætti hermálaráðherra frá árinu 1934 auk þess sem hann var gerður sendiherra til [[Spánn|Spánar]] eftir valdatöku [[Francisco Franco]] árið 1939. Pétain var kallaður til stjórnarstarfa á ný þann 17. maí 1940 við [[Orrustan um Frakkland|innrás Þjóðverja í Frakkland]].<ref>{{Tímarit.is|4470820|Pétain – nýr þáttur í sögulegum harmleik|blað=[[Vikan]]|útgáfudagsetning=12. apríl 1973|blaðsíða=26–27; 52–53|höfundur=Dagur Þorleifsson}}</ref> Hann mótmælti því að Frakkar berðust áfram þar sem hann taldi stríðinu tapað, og kenndi lýðræðisstjórn Frakklands um ósigurinn. Þann 16. júní varð Pétain forsætisráðherra og gaf út skipun strax næsta dag um að láta af bardaganum við Þjóðverja. Þann 22. júní skrifaði Pétain undir friðarsamninga ásamt [[Adolf Hitler]] í Rethondes, í sama lestarvagni og Þjóðverjar höfðu undirritað samninga um vopnahlé í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar. Franska þingið veitti Pétain í kjölfarið titilinn „þjóðhöfðingja franska ríkisins“ sem hann bar í þau fjögur ár sem Frakkland var hernumið af Þjóðverjum. Pétain settist á valdastól í bænum [[Vichy]] og stofnaði þjóðernissinnaða alræðisstjórn sem nam úr gildi franskar lýðræðisstofnanir og almenn mannréttindi. [[Vichy-stjórnin]] vann með þýska innrásarhernum við að uppræta franska [[Gyðingar|gyðinga]] og setti ýmis lög sem beindust gegn gyðingum í Frakklandi.<ref>{{Tímarit.is|2744183|Réttarhöldin gegn svikurunum|blað=[[Þjóðviljinn]]|útgáfudagsetning=12. ágúst 1945|blaðsíða=4|höfundur=Ilja Ehrenburg}}</ref> Vichy-stjórnin entist til ársins 1944 en var steypt af stóli við [[Innrásin í Normandí|innrás Bandamanna í Frakkland]]. [[Charles de Gaulle]] lýsti því yfir að Vichy-stjórnin hefði verið ólögmæt leppstjórn Þjóðverja og hefði aldrei haft neitt umboð til að tala fyrir frönsku þjóðina. Við [[frelsun Frakklands]] var Pétain og öðrum ráðamönnum Vichy-stjórnarinnar forðað til [[Sigmaringen]] í Þýskalandi. Pétain flúði hins vegar úr haldi til Sviss til þess að gefa sig fram til hinna nýju frönsku stjórnvalda. Árið 1945 var Pétain dæmdur til dauða af hæstarétti Frakklands fyrir landráð. Dómurinn var mildaður í ævilangt fangelsi að áeggjan de Gaulle vegna hás aldurs Pétain og þjónustu hans í fyrri heimsstyrjöldinni. Pétain dó í fangavist á eyjunni [[Île d'Yeu]] árið 1951 og er grafinn þar.<ref>{{Tímarit.is|1281509|Petain síðasti marskálkurinn ljest í fangelsi á Yeu-eyju|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=28. júlí 1951|blaðsíða=7}}</ref> == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = Fr | titill = Philippe Pétain | mánuðurskoðað = 18. júní | árskoðað = 2017}} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Frakklands]] | frá = [[16. júní]] [[1940]]| til = [[17. apríl]] [[1942]] | fyrir = [[Paul Reynaud]] | eftir = [[Pierre Laval]] | }} {{Erfðatafla | titill = Þjóðhöfðingi [[Vichy-stjórnin|franska ríkisins]] | frá = [[11. júlí]] [[1940]]| til = [[20. ágúst]] [[1944]]| fyrir = [[Albert Lebrun]]<br>{{small|(sem forseti Frakklands)}}| eftir = [[Charles de Gaulle]]<br>{{small|(sem forseti bráðabirgðastjórnar)}}| }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Frakklands}} {{DEFAULTSORT:Pétain, Philippe}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Frakklands]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1951]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1856]] [[Flokkur:Herforingjar í fyrri heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Frakklands]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Franskir marskálkar]] [[Flokkur:Fasistaleiðtogar]] rzwykgrn4cuctrmmznvaixh2rredg4t 0 142243 1964475 1898327 2026-05-27T10:47:58Z Berserkur 10188 1964475 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður | mynd = [[File:Kasper Schmeichel Celtic-20240722 (cropped).jpg|250px]] | nafn = Kasper Schmeichel | fullt nafn = Kasper Peter Schmeichel | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1986|5|11}} | fæðingarbær = Kaupmannahöfn | fæðingarland = Danmörk | hæð = 1,89m | staða = Markvörður | núverandi lið = | númer = | ár í yngri flokkum = 2000-2006 | yngriflokkalið = Estoril , Oure og [[Manchester City]] | ár1 = 2006-2009 | ár2 = 2006 | ár3 = 2006 | ár4 = 2007 | ár5 = 2007-2008 | ár6 = 2008 | ár7 = 2009-2010 | ár8 = 2010-2011 | ár9 = 2011-2022 | ár10 = 2022-2023 | ár11 = 2023-2024 | ár12 = 2024-2026 | lið1 = [[Manchester City]] | lið2 = →[[Darlington F.C.]] (lán) | lið3 = →[[Bury F.C.]] (lán) | lið4 = →[[Falkirk F.C.]] (lán) | lið5 = →[[Cardiff City]] (lán) | lið6 = →[[Coventry City]] (lán) | lið7 = [[Notts County]] | lið8 = [[Leeds United]] | lið9 = [[Leicester City]] | lið10 = [[OGC Nice]] | lið11 = [[RSC Anderlecht]] | lið12 = [[Celtic F.C.]] | leikir (mörk)1 = 8 (0) | leikir (mörk)2 = 4 (0) | leikir (mörk)3 = 29 (0) | leikir (mörk)4 = 15 (0) | leikir (mörk)5 = 14 (0) | leikir (mörk)6 = 9 (0) | leikir (mörk)7 = 43 (0) | leikir (mörk)8 = 37 (0) | leikir (mörk)9 = 414 (0) | leikir (mörk)10 = 37 (0) | leikir (mörk)11 = 31 (0) | leikir (mörk)12 = 58 (0) | landsliðsár = 2004-2005<br>2006<br>2007-2008<br>2013-2025 | landslið = Danmörk U19<br> Danmörk U20<br>Danmörk U21<br>[[Danska karlalandsliðið í knattspyrnu|Danmörk]] | landsliðsleikir (mörk) = 8 (0)<br>1 (0)<br>17 (0)<br>120 (0) }} [[Mynd:Kasper Schmeichel 2021 vs Spartak Moscow.jpg|thumb|Kasper Schmeichel (2021).]] '''Kasper Peter Schmeichel''' (fæddur 5. nóvember 1986 í [[Kaupmannahöfn]]) er fyrrum danskur knattspyrnumaður. Hann er sonur markmannsins [[Peter Schmeichel]] sem spilaði með [[Manchester United]] lengst af. Schmeichel hóf ferilinn með [[Manchester City]] en fékk fá tækifæri þar sem [[Joe Hart]] og [[Shay Given]] voru í meiri forgangi. Þar var hann frá 2005 til 2009 en var lánaður til ýmissa félaga á þessu tímabili. Eftir það spreytti hann sig með [[Notts County]] og [[Leeds United]]. Frá 2011 var hann með [[Leicester City]] og vann ensku meistaradeildina árið 2013-2014 og ensku úrvalsdeildina með félaginu árið 2015-2016 ásamt bikar 2021. Árið 2022 yfirgaf hann Leicester. Hann spilaði í 11 ár með félaginu og 479 leiki. Hann fór til nokkurra félaga og endaði ferilinn með [[Glasgow Celtic]] þar sem hann vann tvo deildartitla og bikar. Hann lagði hanskana á hilluna árið 2026 eftir þrálát axlarmeiðsli. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/cx21jgp2wdeo Schmeichel retires because of serious shoulder injury] BBC, sótt 27. maí 2026</ref> Schmeichel spilaði með danska landsliðinu síðan árið 2012 til 2025. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip}} {{commonscat|Kasper Schmeichel}} {{DEFAULTSORT:Schmeichel, Kasper }} [[Flokkur:Danskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1986]] 7oydaw6ijjtnbb7rak0rr6temkwropv 0 143933 1964427 1964154 2026-05-26T16:14:26Z Berserkur 10188 1964427 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Wolverhampton Wanderers Football Club | Gælunafn = Wolves (Úlfarnir), Wanderers | Stofnað =1877, sem ''St. Luke's F.C'' | Leikvöllur =[[Molineux Stadium]] | Stærð = 32.050 | Stjórnarformaður ={{CHN}} Jeff Shi | Knattspyrnustjóri = Vitor Pereira | Deild =[[Enska úrvalsdeildin]] | Tímabil =2025-2026 | Staðsetning =20. sæti | pattern_la1 = _wolverhampton2223h | pattern_b1 = _wolverhampton2223h | pattern_ra1 = _wolverhampton2223h | pattern_sh1 = _wolverhampton2223h | pattern_so1 = | leftarm1 = FDB913 | body1 = FDB913 | rightarm1 = FDB913 | shorts1 = 000000 | socks1 = FDB913 | pattern_la2 = _wolverhampton2223a | pattern_b2 = _wolverhampton2223a | pattern_ra2 = _wolverhampton2223a | pattern_sh2 = _wolverhampton2223a | pattern_so2 = | leftarm2 = 008080 | body2 = 008080 | rightarm2 = 008080 | shorts2 = 008080 | socks2 = 008080 | pattern_la3 = _wolverhampton2223t | pattern_b3 = _wolverhampton2223t | pattern_ra3 = _wolverhampton2223t | pattern_sh3 = _wolverhampton2223t | pattern_so3 = | leftarm3 = E0E0E0 | body3 = E0E0E0 | rightarm3 = E0E0E0 | shorts3 = E0E0E0 | socks3 = E0E0E0 }} '''Wolverhampton Wanderers Football Club''' einnig kallað '''Wolves''' ('''Úlfarnir''') er enskt knattspyrnufélag frá [[Wolverhampton]] sem stofnað var árið [[1877]]. Liðið hefur verið 63 tímabil í efstu deild á Englandi og unnið titillinn þrisvar ásamt því að hafa unnið [[FA-bikarinn]] fjórum sinnum. Tímabilið 2017-2018 varð liðið meistari í [[enska meistaradeildin|ensku meistaradeildinni]] og komst í úrvalsdeildina. Síðast voru Úlfarnir frá 2009-2012 í úrvalsdeildinni. Liðið féll svo úr úrvalsdeild árið 2026. Heimavöllur liðsins er [[Molineux Stadium]] sem tekur rúm 32.000 í sæti. ==Saga== [[Mynd:Wolverhampton wanderers 1893.jpg|thumb|left|Bikarmeistaralið Úlfanna árið 1893.]]Wolverhampton Wanderers var stofnað sem ''St. Luke's Football Club'' af nokkrum nemendum í Skóla heilags Lúkasar í Blakenhall-hverfinu í Wolverhampton árið 1877. Tveimur árum síðar sameinaðist það krikket- og knattspyrnufélagi í nágrenninu sem gekk undir nafninu ''The Wanderers'' og fékk hið sameinaða félag núverandi nafn sitt. Árið 1888 var félagið í hópi stofenda [[Enska fyrsta deildin (1888-1992)|ensku deildarkeppninnar]] og hafnaði í þriðja sæti strax á fyrsta ári. Á sömu leiktíð komust Úlfarnir í fyrsta sinn í úrslitaleik [[Enski bikarinn|bikarkeppninnar]] en töpuðu þar fyrir tvöföldum meisturum [[Preston North End F.C.|Preston North End]]. Úlfarnir léku í efstu deild óslitið til 1906 þegar liðið féll í fyrsta sinn. Á því tímabili varð félagið bikarmeistari í fyrsta sinn þegar það lagði [[Everton]] að velli 1:0 árið 1893, þar sem úrslitaleikurinn fór í fyrsta og eina skiptið fram á [[Fallowfield Stadium|Fallowfield-leikvangnum]] í [[Manchester]]. Troðningur áhorfenda umhverfis völlinn var slíkur að megnið af tímanum stóð hópur fólks inni á leikvellinum. Stjórnendur Everton kærðu framkvæmd leiksins á þessari forsendu en þeim umkvörtunum var vísað frá. ===Annar bikar og árin milli stríða=== Árið 1908 urðu Úlfarnir bikarmeistarar í annað sinn eftir 3:1 sigur á [[Newcastle United F.C.|Newcastle]] í úrslitum. Sigurinn var afar óvæntur enda Newcastle í hópi sterkari liða 1. deildar en Úlfarnir miðlungslið í 2. deild. Þetta reyndist hins vegar síðasti stóri titill félagsins í meira en fjóra áratugi. Lið Úlfanna var lengst af um miðbik 2. deildar og gerði sjaldnast atlögu að sæti í efstu deild. Vorið 1923 féll liðið meira að segja niður í 3. deild (norður) en komst þegar í stað upp aftur sem meistari. Árið 1932 vann félagið svo 2. deildina og komst í hóp þeirra bestu á ný eftir um aldarfjórðungs fjarveru. Eftir rólega byrjun í 1. deildinni styrktust Úlfarnir þegar leið á fjórða áratuginn og undir lok hans voru þeir komnir í hóp öflugari liða, allan tímann undir stjórn Frank Buckley sem var knattspyrnustjóri félagsins frá 1927 til 1944. Árið 1937 náði liðið fimmta sæti og árið eftir máttu Úlfarnir bíta í það súra epli að enda í öðru sæti eftir að hafa misst meistaratitilinn til [[Arsenal F.C.|Arsenal]] í lokaumferðinni eftir tap gegn [[Sunderland A.F.C.|Sunderland]] sem hafði ekki að neinu að keppa. Arið 1939 fékk liðið aftur silfurverðlaunin, að þessu sinni á eftir Everton. Úlfarnir virtust þó komnir á beinu brautina og aðeins spurning um tíma hvenær liðið yrði fyrst Englandsmeistari, en [[síðari heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldin]] átti þó eftir að setja strik í reikninginn. ===Stan Cullins kemur til skjalanna=== Úlfarnir voru í dauðafæri að verða fyrstu Englandsmeistararnir eftir stríð, leiktíðina 1946-47. Liverpool og Úlfarnir mættust í hreinum úrslitaleik um titilinn í lokaumferðinni, Liverpool vann 2:1 og Úlfarnir máttu sætta sig við þriðja sætið. Þetta var jafnframt síðasti leikur Stan Cullins í búningi Wolverhampton Wanderers en ári síðar átti hann eftir að snúa aftur, þá í hlutverki knattspyrnustjóra. Þegar á fyrsta ári sínu landaði Cullins titli þegar Úlfarnir urðu bikarmeistarar vorið 1949 eftir 3:1 sigur á [[Leicester City F.C.|Leicester]]. Úrslitin voru ekki talin óvænt enda hafði Leicester verið í fallbaráttu í 2. deild og mætti í leikinn án síns besta leikmanns, [[Don Revie]]. Leiktíðina 1949-50 misstu Úlfarnir Englandsmeistaratitilinn til [[Portsmouth F.C.|Portsmouth]] á markatölu. Í kjölfarið komu tvö tímabil þar sem Úlfarnir höfnuðu í neðri hluta deildarinnar en leiktíðina 1952-53 blandaði liðið sér á ný í slaginn um meistaratitilinn og hafnaði í þriðja sæti, fast á hæla Arsenal og Preston North End. Að lokum tókst að brjóta ísinn veturinn 1953-54. Ríkjandi meistarar Arsenal áttu afleitt tímabil og féllu niður í tólfta sæti en nágrannaliðin og erkifjendurnir Wolves og [[West Bromwich Albion F.C.|West Bromwich Albion]] bitust um titilinn. Úlfarnir náðu mest átján leikjum án ósigurs í deildinni og luku keppni fjórum stigum á undan WBA á toppnum. Knattspyrnustíll liðsins undir stjórn Cullins var mjög skilvirkur og var oft lýst sem ''kick & rush'' (''sparkað og hlaupið''). ===Á alþjóðasviðinu=== Í kjölfar meistaratitilsins óx frægð Úlfanna mjög, einnig utan landsteinanna. Árið 1953 varð félagið eitt af þeim fyrstu til að koma sér upp öflugum flóðljósum sem gerðu það mögulegt að leika kvöldleiki í miðri viku yfir vetrarmánuðina. Þar var einkum um að ræða vináttuleiki við erlend félög, sem vakið gáðu gríðarlega athygli og skilað miklum tekjum. [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|Enska landsliðið]] var í sögulegri lægð eftir afhroð gegn [[Ungverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ungverjum]] á árinu 1953 og leituðu knattspyrnuáhugamenn huggunar í að fylgjast með leikjum félagsliða við útlend lið. Meðal mótherja Úlfanna í þessum vináttuleikjum voru [[Real Madrid]], [[Spartak Moskva]], [[Sovéska karlalandsliðið í knattspyrnu|landslið Sovétríkjanna]] og [[Argentína|argentínska]] félagið [[Racing Club de Avellaneda|Racing Club]]. Mesta athygli vakti þó 3:2 sigur á [[Honvéd]] með [[Ferenc Puskás]] í broddi fylkingar sem sjónvarpað var á [[BBC]]. Með sigrinum voru Úlfarnir taldir endurheimta hluta af stolti enska fótboltans eftir afhroðið gegn ungverska landsliðinu árið áður og gripu sum götublöðin til þess að kalla Úlfana ''heimsmeistara í knattspyrnu''. Sú athygli sem Honvéd-leikurinn vakti og vinsældir slíkta alþjóðakappleikja í miðri viku undir flóðljósum er talin veigamikil ástæða fyrir því að ákveðið var að stofnsetja [[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni meistaraliða]]. ===Gullöldin=== Úlfunum tókst ekki að fylgja meistaratitlinum 1954 á næstu leiktíð. Þeir höfnuðu í öðru sæti, fjórum stigum á eftir [[Chelsea F.C.|Chelsea]]. Leiktíðina 1955-56 deildu Úlfarnir og [[Blackpool FC|Blackpool]] öðru og þriðja sætinu, heilum ellefu stigum á eftir [[Manchester United]] undir stjórn [[Matt Busby]]. Árið 1956-57 gekk allt á afturfótunum og Úlfarnir enduðu í sjötta sæti. Stjórnin ákvað þó að halda tryggð við Stan Cullins og sú ákvörðun átti eftir að reynast gifturík. [[File:Billy Wright (1961).jpg|thumb|Billy Wright]] Leiktíðarinnar 1957-58 er af flestum minnst fyrir flugslysið í [[München]] sem þurrkaði út helminginn af tvöföldu meistaraliði Manchester United. Úlfarnir komu hins vegar sterkir til leiks og enduðu á toppnum fimm stigum á undan [[Preston North End F.C.|Preston North End]]. Úlfarnir vörðu titilinn 1958-59, þar sem fyrirliðinn [[Billy Wright]] lagði skóna á hilluna eftir lokaleikinn. Úlfarnir kepptu einnig í [[Evrópukeppni meistaraliða]] sem haldin var í annað sinn þennan vetur. Þeir féllu úr leik gegn [[FC Schalke 04|Schalke]] strax í fyrstu umferð. Ekki tókst Úlfunum að vinna þriðja árið í röð leiktíðina 1959-60, þótt litlu mætti muna. Þeir voru á toppnum eftir lokaleik sinn en [[Burnley F.C.|Burnley]] átti leik til góða og nældi sér í meistaratitilinn með naumindum. Í bikarkeppninni urðu Úlfarnir hins vegar meistarar eftir 3:0 sigur á [[Blackburn Rovers]] í úrslitum. Evrópukeppni meistaraliða fóru Úlfarnir ágætlega af stað en brotlentu svo í fjórðungsúrslitum á móti [[FC Barcelona|Barcelona]], 4:0 og 5:2. [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] tókst leiktíðina 1960-61 þar sem Úlfarnir og Manchester United höfðu árangurslaust reynt á árunum á undan, að verða fyrsta liðið á 20. öldinni til að vinna tvöfalt. Úlfarnir máttu sætta sig við þriðja sætið en [[Evrópukeppni bikarhafa]] bauð upp á mestu skemmtunina. Mótið var haldið í fyrsta sinn og einungis tíu lið voru skráð til leiks. Úlfarnir og [[Rangers FC|Rangers]] frá [[Skotland|Skotlandi]] mættust í undanúrslitaeinvígi þar sem Glasgow-liðið hafði betur. Áratugur átti eftir að líða uns Úlfarnir tóku aftur þátt í Evrópukeppni. ===Hallar undan fæti=== Gengi Úlfanna fór hnignandi sjöunda áratugnum. Árin 1962 og 1964 hafnaði liðið í 18. og 16. sæti. Eftir afleita byrjun leiktíðarinnar 1964-65 var Stan Cullins rekinn eftir átján ára þjónustu, en brottreksturinn kom þó ekki í veg fyrir fall þá um vorið. Árin í 2. deildinni urðu þó ekki nema tvö að þessu sinni. Sumarið 1967, eftir að efstu deildar sætið var tryggt á nýjan leik, héldu Úlfarnir í víking til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] þar sem þeir tóku þátt í knattspyrnudeild með ellefu öðrum evrópskum og suður-amerískum félagsliðum. Úlfarnir kepptu þar undir heitinu ''Los Angeles Wolves'' og fóru með sigur af hólmi í mótinu sem var undanfari NASL-deildarinnar vestanhafs. Eftir nokkur róleg ár í 1. deildinni áttu Úlfarnir gott tímabil 1970-71 þar sem þeir höfnuðu ásamt Tottenham í þriðja til fjórða sæti. Það tryggði báðum liðum keppnisrétt í [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]] næsta vetur, sem átti eftir að reynast sögulegt. ===Enskir úrslitaleikir=== Úlfarnir fengu strembið verkefni í fjórðungsúrslitum Evrópukeppni félagsliða 1971-72 þegar þeir mættu [[Juventus FC|Juventus]]. Skotinn Jim McCalliog jafnaði metin í fyrri viðureigninni í [[Tórínó]] og á Molineux náði liðið að herja fram 2:1 sigur. Í undanúrslitum voru mótherjarnir [[Ferencváros]] frá Ungverjalandi. Úlfarnir jöfnuðu metin, 2:2, seint í útileiknum og unnu svo 2:1 á heimavelli. Þar með var ljóst að úrslitaleikir keppninnar yrðu enskir, þar sem Tottenham Hotspur tryggði sér hitt sætið. [[Martin Shivers]] skoraði tvö mörk fyrir Tottenham í 1:2 sigri gestanna í fyrri leiknum. Brekkan var því brött á [[White Hart Lane]] þar sem liðin skildu jöfn 1:1. Úlfunum hafði því mistekist að bæta Evróputitli í bikarasafn sitt. ===Deildarbikarar og fölsk dögun=== Keppni um enska deildarbikarinn hófst leiktíðina 1966-67. Árið 1973 komust Úlfarnir alla leið í undanúrslitin en féllu þar naumlega úr leik fyrir Tottenham. Árið eftir komst liðið alla leið í úrslitaleikinn á Wembley og sigraði þar Manchester City 2:1 með marki undir lokin. Þetta var fyrsti verðlaunagripur félagsins frá bikarsigrinum 1960 ef Ameríkumótið er undanskilið. Sex árum síðar, árið 1980, urðu Úlfarnir deildarbikarmeistarar í annað sinn. Í það skiptið eftir 1:0 sigur á [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]] með marki [[Andy Gray]]. Gray hafði verið keyptur til félagsins fyrir nýtt enskt félagaskiptamet, 1,49 milljónir punda og með hann innanborðs náði liðið sjötta sæti og komst í Evrópukeppni í fyrsta sinn í áraraðir. En það sem leit út fyrir að vera byrjun á nýju blómaskeiði var fljótt að snúast upp í andhverfu sína. [[PSV Eindhoven]] sló Úlfana úr leik ´strax í fyrstu umferð Evrópumótsins. Úlfarnir enduðu tveimur stigum frá falli og eini ljósi punkturinn á tímabilinu 1980-81 var að félaginu komst í undanúrslit bikarkeppninnar en tapaði þar fyrir Tottenham í aukaleik. Verra átti þó eftir að taka við. ===Í frjálsu falli=== Eigendur Wolverhampton Wanderers réðust í löngu tímabærar framkvæmdir á heimavelli liðsins árið 1979 en þær reyndust félaginu þungar í skauti. Keppnistímabilið 1981-82 var leikið í skugga þrálátrar umræðu um mögulegt gjaldþrot félagsins og liðið féll sama ár með langverstu markatölu allra liðanna í 1. deildinni. Tvísýnt var hvort Úlfarnir hefðu fjárhagslegt bolmagn til að mæta til keppni í 2. deildinni 1982-83. Á síðustu stundu steig þó gamall leikmaður, Derek Dougan inn með fjármagn og félagið komst beint aftur upp í 1. deildina. Leynilegir fjárhagslegir bakhjarlar Dougan reyndust vera kaupsýslumenn frá [[Sádi Arabía|Sádi Arabíu]] sem höfðu hug á að reisa verslunarmiðstöð á hluta af landi félagsins. Endurkoman í 1. deild varð skammvinn. Úlfarnir sátu rækilega á botni deildarinnar nær alla leiktíðina 1983-84 og féllu niður á nýjan leik. Skoski reyndluboltinn [[Tommy Docherty]] var fenginn til að stýra liðinu í 2. deildinni en tókst ekki að koma veg fyrir að Úlfarnir enduðu í botnsætinu annað árið í röð. Þótt ekki væri búist við neinum stórræðum í 3. deildinni veturinn 1985-86 áttu fæstir von á þriðja fallinu á jafn mörgum árum. Úlfarnir enduðu næst neðstir og höfðu þar með farið úr efstu niður í neðstu deild ensku deildarkeppninnar á skemmsta mögulega tíma. ===Félaginu bjargað=== Sumarið 1986 misstu hinir illa þokkuðu sádi-arabísku eigendur félagið úr höndum sér og borgarstjórn Wolverhampton steig inní og festi kaup á leikvangi liðsins. Úlfarnir léku í fjórðu efstu deild í fyrsta sinn í sögu sinni 1986-87 og höfnuðu í fjórða sæti, sem þýddi að þeirra beið þátttaka í umspili sem tekið var upp í fyrsta sinn sama ár. Ekki var farið að leika umspilsúrslitaleiki á Wembley heldur voru tveir leikir, heima og heiman þar sem Úlfarnir töpuðu fyrir [[Aldershot Town F.C.|Aldershot]]. Lykilmaður liðsins þetta árið var tvítugi framherjinn [[Steve Bull]] sem átti eftir að verða markakóngur félagsins átta ár í röð og níu sinnum alls á næstu þrettán árum sínum hjá Úlfunum. Undir forystu Bull unnu Úlfarnir 4. deildina veturinn 1987-88 og urðu að euki bikarmeistarar liða í 3. og 4. deild þegar þeir unnu Burnley í úrslitum. Knattspyrnustjóri liðsins var Graham Turner. Leiktíðina 1988-89 urðu Úlfarnir fyrsta liðið í sögu ensku knattspyrnunnar til að vinna allar fjórar deildinar þegar félagið endaði á toppi 3. deildar. Steve Bull varð markakóngur og fyrstur allra til að skora meira fimmtíu mörk, tvö tímabil í röð. Þessi frammistaða, þótt í neðri deildunum væri, vakti slíka athygli að Bull var valinn í enska landsliðið sumarið 1989 þrátt fyrir að vera enn tæknilega 3. deildar leikmaður og var slíkt afar óvenjulegt. Alls lék Bull þrettán sinnum fyrir enska landsliði og skoraði fjögur mörk, en hann var ekki valinn í leikmannahópinn fyrir [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1990|HM á Ítalíu]]. ===Í næstefstu deild=== Eftir að hafa farið sex sinnum milli deilda á sjö árum rann loks upp tími stöðugleika hjá Úlfunum, sem voru í næstefstu deild óslitið frá 1989 til 2003. Deildin skipti þó um nafn á tímabilinu í kjölfar stofnunar Ensku úrvalsdeildarinnar og var heiti hennar breytt úr 2. deild í 1. deild. Árin 1995, 1997 og 2002 komust Úlfarnir í umspil um að fara upp í efstu deild en töpuðu í öll skiptin í undanúrslitum. Árið 2003 tókst þó loks að höggva á hnútinn undir stjórn stjórans David Jones. Úlfarnir unnu Sheffield United á Millenium-leikvangnum í [[Cardiff]]. Dvölin í Úrvalsdeildinni varð ekki löng, því Úlfarnir voru eitt þriggja liða sem enduðu á botninum með 33 stig. Félagið fór því aftur niður í næstefstu deild en var þó reynslunni ríkara. ===Sveiflukennt gengi=== [[Glenn Hoddle]], fyrrum landsliðsþjálfari Englendinga, tók við liði Úlfanna á miðju tímabili þegar fallið blasti við og hélt áfram með liðið í næstefstu deild. Arftaki hans, [[Mick McCarthy]], tók við árið 2006 og átti eftir að stýra félaginu næstu árin. Vorið 2009 komst félagið á ný upp í úrvalsdeildina og tókst að halda sér uppi fyrstu tvö árin. Leiktíðina 2011-12 fór hins vegar allt í skrúfuna og Úlfarnr kolféllu. Árið eftir féll liðið aftur niður um deild, þótt dvölin í þriðju neðstu deildinni varði ekki nema í eitt tímabil. Knattspyrnustjóraskipti voru ör á þessum árum og þjálfarar komu og fóru. Eftir fjögur ár í næst efstu deild fóru Úlfarnir upp sem meistarar árið 2018. Frá því ári hefur liðið verið í úrvalsdeildinni. Þegar á fyrsta árinu, 2018-19 náðu Úlfarnir sjöunda sæti sem dugði þeim til þátttöku í [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópudeildinni]] á næstu leiktíð. Vegna Covid-faraldursins fóru síðustu umferðir Evrópudeildarinnar fram með óvænjulegu sniðu þar sem liðin mættust á hlutlausum velli í einni viðureign í stað þess að leika heima og heiman. Úlfarnir féllu naumlega út fyrir meistaraefnum [[Sevilla FC|Sevilla]] í 8-liða úrslitum keppninnar sumarið 2020. {{Enska úrvalsdeildin}} == Heimildir == <references/> * {{wpheimild|tungumál = En|titill = Wolverhampton Wanderers F.C.|mánuðurskoðað = 23. október|árskoðað = 2023}} [[Flokkur:Ensk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Stofnað 1877]] p6myyo6lxeopd1z2xyrcdixfwwg99gy 0 144764 1964413 1876042 2026-05-26T15:28:54Z ~2026-31460-68 117018 /* */ 1964413 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Michelle Obama | mynd = Michelle Obama 2013 official portrait.jpg | myndatexti1 = Michelle Obama árið 2013. | titill= Forsetafrú Bandaríkjanna | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[2009]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2017]] | forseti = [[Barack Obama]] | forveri = [[Laura Bush]] | eftirmaður = [[Melania Trump]] | fæðingarnafn = Michelle LaVaughn Robinson | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1964|1|17}} | fæðingarstaður = [[Chicago]], [[Illinois]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | starf = Lögfræðingur | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | maki = [[Barack Obama]] (g. 1992) | börn = Malia, Sasha | háskóli = [[Princeton-háskóli]]<br>[[Harvard-háskóli]] | undirskrift = Michelle Obama signature.svg }} '''Michelle LaVaughn Robinson Obama''' (f. 17. janúar 1964) er [[Bandaríkin|bandarískur]] lögfræðingur og rithöfundur sem var [[forsetafrú Bandaríkjanna]] frá 2009 til 2017. Hún er gift [[Barack Obama]], 44. [[Forseti Bandaríkjanna|forseta Bandaríkjanna]], og er fyrsta fyrsta þeldökka konan sem hefur verið forsetafrú í Bandaríkjunum. Obama ólst upp í suðurhluta [[Chicago]] í [[Illinois]] og útskrifaðist úr [[Princeton-háskóli|Princeton-háskóla]] og [[Harvard-háskóli|Harvard-lagaskólanum]]. Snemma á lagaferli sínum vann Michelle hjá lögfræðistofunni Sidley Austin, þar sem hún kynntist eiginmanni sínum. Barack og Michelle giftust árið 1992 og eiga tvær dætur saman þær Maliu og Söshu. Michelle Obama tók þátt í kosningabaráttu eiginmanns síns árin 2007 og 2008. Hún flutti ræðu á flokksþingi Demókrataflokksins árið 2008 og aftur árið 2012 til stuðnings eiginmanni sínum og árið 2016 til stuðnings [[Hillary Clinton]]. Sem forsetafrú reyndi Obama að vera konum fyrirmynd, vekja athygli á fátækt, menntun, næringu, hreyfingu og heilsusamlegu mataræði.<ref>{{cite news|url=http://www.chicagotribune.com/shopping/chi-michelle-obama-1112_qnov12,0,5421281.story|work=[[Chicago Tribune]]|title=Michelle Obama emerges as an American fashion icon|accessdate=4. júní 2011|first=Wendy|last=Donahue}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.washingtontimes.com/news/2009/apr/10/michelle-obama-settling-in-as-a-role-model/|first=Christina|last= Bellantoni |title=Michelle Obama settling in as a role model|work=[[The Washington Times]]|date=April 10, 2009|accessdate=4. júní 2011}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forsetafrú Bandaríkjanna]] | frá = 20. janúar 2009 | til = 20. janúar 2017 | fyrir = [[Laura Bush]] | eftir = [[Melania Trump]] }} {{Töfluendir}} {{stubbur|æviágrip|Bandaríkin}} {{f|1964|Obama, Michelle}} {{DEFAULTSORT:Obama, Michelle}} [[Flokkur:Bandarískir lögfræðingar]] [[Flokkur:Demókratar]] [[Flokkur:Forsetafrúr Bandaríkjanna]] jpygbca7thlbxweov86w7xjdtbev8wv 1964441 1964413 2026-05-26T19:59:24Z TKSnaevarr 53243 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-31460-68|~2026-31460-68]] ([[User talk:~2026-31460-68|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] 1876042 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Michelle Obama | mynd = Michelle Obama 2013 official portrait.jpg | myndatexti1 = Michelle Obama árið 2013. | titill= Forsetafrú Bandaríkjanna | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[2009]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2017]] | forseti = [[Barack Obama]] | forveri = [[Laura Bush]] | eftirmaður = [[Melania Trump]] | fæðingarnafn = Michelle LaVaughn Robinson | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1964|1|17}} | fæðingarstaður = [[Chicago]], [[Illinois]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | starf = Lögfræðingur | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | maki = [[Barack Obama]] (g. 1992) | börn = Malia, Sasha | háskóli = [[Princeton-háskóli]]<br>[[Harvard-háskóli]] | undirskrift = Michelle Obama signature.svg }} '''Michelle LaVaughn Robinson Obama''' (f. 17. janúar 1964) er [[Bandaríkin|bandarískur]] lögfræðingur og rithöfundur sem var [[forsetafrú Bandaríkjanna]] frá 2009 til 2017. Hún er gift [[Barack Obama]], 44. [[Forseti Bandaríkjanna|forseta Bandaríkjanna]], og er fyrsta fyrsta þeldökka konan sem hefur verið forsetafrú í Bandaríkjunum. Obama ólst upp í suðurhluta [[Chicago]] í [[Illinois]] og útskrifaðist úr [[Princeton-háskóli|Princeton-háskóla]] og [[Harvard-háskóli|Harvard-lagaskólanum]]. Snemma á lagaferli sínum vann Michelle hjá lögfræðistofunni Sidley Austin, þar sem hún kynntist eiginmanni sínum. Barack og Michelle giftust árið 1992 og eiga tvær dætur saman. Michelle Obama tók þátt í kosningabaráttu eiginmanns síns árin 2007 og 2008. Hún flutti ræðu á flokksþingi Demókrataflokksins árið 2008 og aftur árið 2012 til stuðnings eiginmanni sínum og árið 2016 til stuðnings [[Hillary Clinton]]. Sem forsetafrú reyndi Obama að vera konum fyrirmynd, vekja athygli á fátækt, menntun, næringu, hreyfingu og heilsusamlegu mataræði.<ref>{{cite news|url=http://www.chicagotribune.com/shopping/chi-michelle-obama-1112_qnov12,0,5421281.story|work=[[Chicago Tribune]]|title=Michelle Obama emerges as an American fashion icon|accessdate=4. júní 2011|first=Wendy|last=Donahue}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.washingtontimes.com/news/2009/apr/10/michelle-obama-settling-in-as-a-role-model/|first=Christina|last= Bellantoni |title=Michelle Obama settling in as a role model|work=[[The Washington Times]]|date=April 10, 2009|accessdate=4. júní 2011}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forsetafrú Bandaríkjanna]] | frá = 20. janúar 2009 | til = 20. janúar 2017 | fyrir = [[Laura Bush]] | eftir = [[Melania Trump]] }} {{Töfluendir}} {{stubbur|æviágrip|Bandaríkin}} {{f|1964|Obama, Michelle}} {{DEFAULTSORT:Obama, Michelle}} [[Flokkur:Bandarískir lögfræðingar]] [[Flokkur:Demókratar]] [[Flokkur:Forsetafrúr Bandaríkjanna]] haaupnns5mvcdfl1brss8imqn49p73t 0 145113 1964473 1918204 2026-05-27T09:56:39Z TKSnaevarr 53243 1964473 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Múhameð Naguib | nafn_á_frummáli = {{Nobold|محمد نجيب}} | mynd = Mohamed Naguib1952.jpg | myndatexti1 = Múhameð Naguib árið 1952. | titill= [[Forseti Egyptalands]] | stjórnartíð_start = [[18. júní]] [[1953]] | stjórnartíð_end = [[14. nóvember]] [[1954]] | forsætisráðherra = ''Hann sjálfur''<br>[[Gamal Abdel Nasser]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður = [[Gamal Abdel Nasser]] | fæðingarnafn = Múhameð Naguib Youssef Kotp Elkashlan | fæddur = [[19. febrúar]] [[1901]] | fæðingarstaður = [[Kartúm]], [[Súdan]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1984|8|28|1901|2|19}} | dánarstaður = [[Kaíró]], [[Egyptaland]]i | orsök_dauða = | stjórnmálaflokkur = | þekktur_fyrir = | starf = Herforingi, stjórnmálamaður | laun = | trú = | maki = {{gifting|Aziza M. Labib|1934|1971|orsök=dó}} | börn = 4 | foreldrar = | heimasíða = | niðurmál = | hæð = | þyngd = |undirskrift = Muhammad Naguib Signature.jpg }} '''Múhameð Naguib Youssef Kotp Elkashlan''' ('''محمد نجيب''' á arabísku letri; 19. febrúar 1901 – 28. ágúst 1984) var [[Egyptaland|egypskur]] herforingi, stjórnmálamaður og fyrsti [[forseti Egyptalands]]. Hann gegndi forsetaembættinu frá stofnun egypska lýðveldisins þann 18. júní 1953 til 14. nóvember 1954. ==Æviágrip== Múhameð Naguib fæddist í [[Kartúm]] í [[Súdan]] til egypsks föður og súdanskrar móður. Hann kom úr frægri fjölskyldu egypskra vísindamanna og faðir hans hafði gegnt þjónustu í egypska hernum í Súdan. Naguib varði æskuárum sínum í Súdan, þar sem hann lék sér við dýr og með tindáta. Hús fjölskyldunnar var skreytt veiðigripum en faðir hans vildi ekki að hann fetaði í fótspor sín og gerðist hermaður. Naguib vann því sem túlkur og hlaut síðar gráðu í stjórnmálafræði og réttarvísindum. Þegar faðir hans lést árið 1916 hafði Naguib sest að í Kaíró. Hann lauk aldrei doktorsgráðu sinni því hann var farinn að klífa metorðastigann í egypska hernum þvert gegn óskum foreldra sinna. Naguib hafði betrumbætt ensku-, frönsku- og ítölskukunnáttu sína og var byrjaður að læra hebresku. Hann átti síðar eftir að fyrirskipa að hebreska yrði kennd í egypskum herskólum svo hermenn gætu ráðið skilaboð Ísraela þegar til stríðs kæmi gegn Ísrael. ===Ferill=== Naguib var einn af leiðtogum herforingjauppreisnarinnar sem steypti af stóli [[Farúk Egyptalandskonungur|Farúk Egyptalandskonungi]] þann 23. júlí 1952. Þann 17. september 1952 varð Naguib forsætisráðherra [[Fúad 2. Egyptalandskonungur|Fúads konungs]], sem hafði tekið við af Farúk. Þann 18. júní 1953 lýsti Naguib yfir endalokum egypska konungdæmisins og stofnun lýðveldis þar sem hann yrði fyrsti forsetinn og í senn áfram forsætisráðherra. [[Gamal Abdel Nasser]] varð næsti forsætisráðherra Naguibs. Nasser sakaði Naguib um að vera of hallur undir [[Bræðralag múslima]], sem Nasser áleit ógn við samfélagsskipulag Egyptalands. Auk þess kom ágreiningur upp á milli þeirra þar sem Naguib vildi snúa aftur til stjórnarskrárbundins lýðveldis fremur en stjórn byltingardómstóla sem Nasser aðhylltist.<ref name="brit">{{Vefheimild| url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/401705/Muhammad-Naguib | titill= Biography of Mohammed Naguib.| mánuðurskoðað = 12. júlí|árskoðað=2018|tungumál=enska|útgefandi=''Encyclopedia Britannica''}}</ref> Vegna andstöðu Nassers neyddist Naguib til að segja af sér embætti þann 14. nóvember 1954. Nasser tók við af honum með því skilyrði að stofnað yrði stjórnlagaráð til að semja stjórnarskrá fyrir egypska lýðveldið.<ref name="brit" /> Undir lok ársins 1954 var Naguib settur í stofufangelsi, sakaður um að hafa átt þátt í morðtilræði gegn Nasser.<ref name="brit" /> Hann var fangelsaður til ársins 1970, þegar Nasser dó. Eftir að hann hlaut frelsi sitt tók hann ekki frekari þátt í egypskum stjórnmálum.<ref name="brit" /> == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = Fr | titill = Mohammed Naguib | mánuðurskoðað = 12. júlí | árskoðað = 2018}} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forseti Egyptalands]] |frá=[[18. júní]] [[1953]] |til=[[14. nóvember]] [[1954]] |fyrir=Fyrstur í embætti |eftir=[[Gamal Abdel Nasser]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Egyptalands}} {{fd|1901|1984}} {{DEFAULTSORT:Naguib, Múhameð}} [[Flokkur:Forsetar Egyptalands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Egyptalands]] gjmjsot94a2j5pqordf1rdz6c2ylq44 0 145155 1964415 1919309 2026-05-26T15:40:37Z Friðþjófur 104929 1964415 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|núverandi=|Fullt nafn=Villarreal CF|mynd=|Gælunafn=|Stytt nafn=|Stofnað=1934|Leikvöllur=Estadio de la Cerámica|Stærð=24,890|Stjórnarformaður=|Knattspyrnustjóri= |Deild=La Liga |Tímabil=2025-26 |Staðsetning= 3. sæti | pattern_la1 = _villarreal1819h | pattern_b1 = _villarreal1819h | pattern_ra1 = _villarreal1819h | pattern_so1 = | pattern_sh1 = _villarreal1819h | leftarm1 = FFFF00 | body1 = FFFF00 | rightarm1 = FFFF00 | shorts1 = FFFF00 | socks1 = FFFF00 | pattern_la2 = _villarreal1819a | pattern_b2 = _villarreal1819a | pattern_ra2 = _villarreal1819a | pattern_so2 = | pattern_sh2 = _villarreal1819a | leftarm2 = DD0011 | body2 = DD0011 | rightarm2 = DD0011 | shorts2 = DD0011 | socks2 = 710057 | pattern_la3 = _villarreal1819t | pattern_b3 = _villarreal1819t | pattern_ra3 = _villarreal1819t | pattern_so3 = | pattern_sh3 = _villarreal1819t | leftarm3 = 666666 | body3 = 666666 | rightarm3 = 666666 | shorts3 = 666666 | socks3 = 000000 }} [[Mynd:Villarreal CF - UD Almería (2012-13).JPG|thumb|Estadio de la Cerámica.]] '''Villarreal Cf''' er lið frá borginni [[Villareal]] á A-Spáni sem spilar í [[La Liga|spænsku úrvalsdeildinni í knattspyrnu]]. Liðið var stofnað árið 1934. Núverandi völlur Estadio de la Cerámica tekur tæp 25.000 í sæti. Liðið spilaði gegn [[Manchester United]] í úrslitum Evrópudeildarinnar 2021 og vann 11-10 í vítakeppni. Það var fyrsti titill liðsins. {{s|1934}} [[Flokkur:Spænsk knattspyrnufélög]] 98prcrj9k5bxhsda3qu682zlhc3fxle 0 145535 1964396 1943254 2026-05-26T12:59:02Z TKSnaevarr 53243 1964396 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra |forskeyti = |nafn = Getúlio Vargas |viðskeyti = |mynd = Getulio Vargas (1930).jpg |titill = [[Forseti Brasilíu]] |stjórnartíð_start2 = 3. nóvember 1930 |stjórnartíð_end2 = 29. október 1945 |vara_forseti2 = ''Enginn'' |forveri2=[[Washington Luís]] |eftirmaður2=[[José Linhares]] |stjórnartíð_start = 31. janúar 1951 |stjórnartíð_end = 24. ágúst 1954 |vara_forseti = [[Café Filho]] |forveri = [[Eurico Dutra]] |eftirmaður = [[Café Filho]] |myndatexti1 = Vargas árið 1930. |fæddur = {{fæðingardagur|1882|4|19}} |fæðingarstaður = [[São Borja]], [[Rio Grande do Sul]], [[Brasilía|Brasilíu]] |dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1954|8|24|1882|4|19}} |dánarstaður = [[Catete-höll]], [[Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] |orsök_dauða = [[Sjálfsmorð]] |þjóderni = [[Brasilía|Brasilískur]] |stjórnmálaflokkur = Rio-Grandense-lýðveldisflokkurinn (1909–1930)<br>Óflokksbundinn (1930–1946)<br>Verkamannaflokkurinn (1946–1954) |maki = Darci Sarmanho (g. 1911) |vandamenn = |börn = Lutero (1912–89)<br>Jandira (1913–80)<br>Alzira (1914–92)<br>Manuel (1916–97)<br>Getúlio Filho (1917–43) |bústaður = |háskóli = Universidade Federal do Rio Grande do Sul |atvinna = |starf = |trúarbrögð = |undirskrift = Getúlio Vargas Signature.svg }} '''Getúlio Dornelles Vargas''' (19. apríl 1882 – 24. ágúst 1954) var [[Brasilía|brasilískur]] lögfræðingur og stjórnmálamaður sem gegndi embætti [[Forseti Brasilíu|forseta Brasilíu]] á tveimur tímabilum. Fyrri forsetatíð hans var frá 1930–1945, en á þeim tíma var hann starfsforseti frá 1930–1934, forseti frá 1934–1937 og [[einræðisherra]] frá 1937–1945. Eftir að Vargas var steypt af stóli árið 1945 tókst honum að snúa aftur til valda sem lýðræðislega kjörinn forseti árið 1951. Hann sat í embætti þar til hann framdi sjálfsmorð árið 1954. Vargas var forseti í 18 ár, lengur en nokkur annar forseti Brasilíu og næstlengst allra brasilískra þjóðhöfðingja á eftir [[Pedro 2. Brasilíukeisari|Pedro 2. keisara]]. Vargas aðhylltist [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]], [[iðnvæðing]]u, [[miðstýring]]u, [[Félagshyggja|samfélagsvelferð]] og [[Lýðhyggja|lýðhyggju]]. Vegna þessara stefnumála var Vargas kallaður „faðir hinna fátæku“.<ref>{{cite web|last1=Poppino|first1=Rollie E.|title=Getúlio Vargas: President of Brazil|url=https://www.britannica.com/biography/Getulio-Vargas|website=Encyclopædia Britannica|accessdate=7. mars 2017}}</ref> Vargas var í hópi popúlista á borð við [[Lázaro Cárdenas]] og [[Juan Perón]] sem komust til valda í Rómönsku Ameríku á fjórða áratuginum með því að leggja áherslu á þjóðernishyggju og samfélagsumbætur.<ref>{{cite book|last1=Benajmin|first1=Keen|last2=Keith|first2=Haynes|title=A History of Latin America|date=2004|publisher=Houghton Mifflin|location=New York|pages=300–303, 329–334, 364–376|edition=Sjöunda}}</ref> Hann var í senn stuðningsmaður verkamannaréttinda og svarinn [[Andkommúnismi|andkommúnisti]]. Vargas komst fyrst til valda með hjálp pólitískra utangarðsmanna og almennra hermanna í byltingu árið 1930 sem gerð var í kjölfar ósigurs hans í kosningum fyrr sama ár. Með valdatöku Vargas leið gamla brasilíska lýðveldið undir lok og með því pólitísk yfirráð ríkra landeigenda og kaffiræktarbaróna frá [[São Paulo]]. Vargas tókst að vinna sigur í kosningum árið 1934 og notfærði sér hræðslu við kommúnistabyltingu til þess að setja árið 1937 á fót [[Samráðsskipan|samráðssinnaða]] alræðisstjórn sem hann kallaði „nýja ríkið“. Ríkisstjórn hans sótti innblástur til [[Fasismi|fasistastjórna]] [[António de Oliveira Salazar|Salazars]] í Portúgal og [[Benito Mussolini|Mussolini]] á Ítalíu. Vargas náði brátt mjög sterku persónufylgi meðal áhagenda stjórnarinnar og byggði upp sterka [[áróður]]smaskínu í kringum persónu sína. Vargas vildi breyta Brasilíu úr plantekruhagkerfi í iðnaðarveldi undir umsjón ríkisvaldsins. Hann léði innlendum iðnaði hjálparhönd með því að setja upp [[Verndartollur|verndartolla]] og með því að fjárfesta í ýmsum iðnaðarinnviðum. Vargas ríkisvæddi olíu-, námu-, salt- og bílaiðnaðinn. Stefnumál hans mótuðu efnahag Brasilíu í marga áratugi, bæði á valdatíðum vinstrimanna eins og [[João Goulart]] og hægrisinnuðu herstjórnarinnar sem réð frá 1964 til 1985. Endi var bundinn á verndarhyggju Vargas á tíunda ártuginum með frjálslyndisumbótum [[Fernando Collor de Mello]] og [[Fernando Henrique Cardoso]]. Vegna aukinna krafa um lýðræði í kjölfar [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjaldarinnar]] sagði Vargas af sér árið 1945 og [[José Linhares]] tók við forsetaembættinu. Vargas var þó nógu vinsæll meðal Brasilíumanna til að vinna sigur í forsetakosningum og komst aftur til valda árið 1951. Á seinni embættistíð sinni glímdi Vargas við þunglyndi vegna aukinna pólitískra deilna og gagnrýni á aðferðum hans. Hann framdi sjálfsmorð í ágúst árið 1954 með því að skjóta sig í bringuna með skammbyssu. Vargas var fyrsti brasilíski forsetinn sem sótti stuðning til alþýðunnar og er gjarnan talinn áhrifamesti brasilíski stjórnmálamaður tuttugustu aldarinnar.<ref>Hassan Arvin-Rad, Maria José Willumsen, [[Ann Dryden Witte]]. ''Industrialização e Desenvolvimento no Governo Vargas: Uma Análise Empírica de Mudanças Estruturais''. [[Universidade de São Paulo]]. Estudos Econômicos, Vol 27 No 1.</ref> == Tengt efni == * [[Getúlio (kvikmynd)|Getúlio]] ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Brasilíu]] | frá = [[3. nóvember]] [[1930]] | til = [[29. október]] [[1945]] | fyrir = [[Washington Luís]] | eftir = [[José Linhares]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Brasilíu]] | frá = [[31. janúar]] [[1951]] | til = [[24. ágúst]] [[1954]] | fyrir = [[Eurico Gaspar Dutra]] | eftir = [[Café Filho]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Brasilíu}} {{fd|1882|1954}} {{DEFAULTSORT:Vargas, Getúlio}} [[Flokkur:Forsetar Brasilíu]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum sjálfsmorða]] p4vogyq7osw42j2hdltans2bthrspu3 0 151201 1964429 1829299 2026-05-26T16:15:55Z Berserkur 10188 1964429 wikitext text/x-wiki {{Leikvangur | nafn = City of Manchester Stadium | gælunafn = | mynd = [[Mynd:Etihad Stadium.jpg|250px]] | myndatexti = | fullt_nafn = | staðsetning = [[Manchester]], [[England]] | hnit = | byggður = 1999 | opnaður = 2002 | endurnýjaður = | stækkaður = 2014-2015 | lokaður = | rifinn = | eigandi = [[Manchester City Concil]] | yfirborð = | byggingakostnaður = | arkitekt = [[Arupsport]] | verktaki = Laing Constructions | verkefnisstjóri = | eldri_nöfn = | notendur = [[Manchester City]] ''(2003-)'' | sætafjöldi = 55.097 | stæðisfjöldi = 60.000 | stærð = }} '''The City of Manchester Stadium''', betur þekktur sem '''Etihad Stadium''' er íþróttavöllur í [[Manchester]], Englandi. Hann er heimavöllur [[Manchester City]] og tekur rúmlega 55 þúsund sem gerir hann 5. stærsta völlinn á Englandi. Völlurinn hýsir líka aðrar íþróttir og tónleika. Völlurinn var byggður ári 1999- 2002 og var fyrst notaður til að hýsa Bresku samveldisleikana (Commonwealth games). Fyrirhugað er að stækka hann upp í 63.000 sæti. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál=en|titill=City of Manchester Stadium|mánuðurskoðað=13. maí|árskoðað=2019}} [[Flokkur:Ensk margnota íþróttamannvirki]] [[Flokkur:Íþróttamannvirki í Manchester]] nspbku0oomlzupd1qqh5zkypkllsen4 0 157399 1964384 1673659 2026-05-26T12:08:24Z ~2026-31542-98 117009 breytti "einkarekinn" í "sjálfstætt starfandi" samkvæmt því sem skólastjórinn segjir um rekstur skólans. Skólinn fær fjármagn sitt af meirihluta frá Reykjavíkurborg og er orðalagið "einkarekinn" því villandi 1964384 wikitext text/x-wiki '''Landakotsskóli''' er sjálfstætt starfandi grunnskóli fyrir nemendur í 1.-10. bekk. Skólinn er til húsa að [[Túngata|Túngötu]] 15 við Landakotstún í Vesturbæ Reykjavíkur. Skólinn tók til starfa árið 1896 og er einn elsti grunnskóli landsins. Skólinn var rekinn af Kaþólsku kirkjunni til ársins 2005 en er nú rekinn sem sjálfseignarstofnun undir sjálfstæðri stjórn.<ref>Landakotsskoli.is, [https://www.landakotsskoli.is/index.php/skolinn/um-okkur „Um okkur“] (skoðað 14. maí 2020)</ref> Eftir aldamót kom upp hneykslismál varðandi skólann þegar nemendur stigu fram og ásökuðu skólastjóra og kennara um kynferðislega misnotkun. ==Þekktir nemendur== [[Vigdís Finnbogadóttir]] == Tilvísanir == [[Flokkur:Stofnað 1896]] [[Flokkur:Grunnskólar í Reykjavík]] [[Flokkur:Vesturbær Reykjavíkur]] r2fraezkmook7m1qmgtvrdarqw4q0gr 0 159062 1964423 1919307 2026-05-26T15:44:21Z Friðþjófur 104929 1964423 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Sevilla Fútbol Club, S.A.D | Gælunafn = Los Nervionenses/Los Palanganas | Stytt nafn = SFC | Stofnað = 25. janúar 1890 sem Sevilla Foot-ball Club | Leikvöllur = Estadio Ramón Sánchez Pizjuán | Stærð = 43.883 áhorfendur | Stjórnarformaður = José María del Nido Carrasco | Knattspyrnustjóri = Francisco Javier García Pimienta | Deild = [[La Liga]] | Tímabil = 2025-2026 | Staðsetning = 13. sæti | pattern_la1 = _redborder | pattern_b1 = _sevilla2021h | pattern_ra1 = _redborder | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _whiteborder | pattern_b2 = _sevilla2021a | pattern_ra2 = _whiteborder | leftarm2 = FF0000 | body2 = FF0000 | rightarm2 = FF0000 | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 }} '''Sevilla Fútbol Club''' er knattspyrnufélag sem er starfrækt í [[Sevilla]] á [[Spánn|Spáni]], sem er höfuðborg og stærsta borg sjálfsstjórnarhéraðsins [[Andalúsía|Andalúsíu]]. Sevilla keppir í efstu deild á Spáni, [[La Liga]]. Sevilla hefur unnið flesta titla í [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópubikarnum]] eða sjö titla síðast árið [[2023]] auk þess að hafa unnið [[Evrópski ofurbikarinn|Evrópska ofurbikarinn]] einu sinni sem gerir Sevilla eitt af sigursælustu liðinum í Evrópukeppnum. Auk þess hefur Sevilla orðið spænskur meistari einum sinni, tímabilið 1945-46, unnið fimm [[Copa del Rey|Spænska Bikarmeistaratitla]] (1935, 1939, 1948, 2007 og 2010), einn [[Spænski ofurbikarinn|Spænskan Ofurbikar]] (2007) auk eins [[Evrópski ofurbikarinn|Evrópsks Ofurbikars]] (2006). ==Titlar== *'''[[La Liga]]''' ** '''Sigrar (1):''' 1945-46 ** Númer tvö (4): 1939-40, 1942-43, 1950-51, 1956-57 *'''[[Copa del Rey]]''' ** '''Sigrar (5):''' 1935, 1939, 1947–48, 2006–07, 2009–10 ** Númer tvö (4): 1955, 1961–62, 2015–16, 2017–18 *'''[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópudeildin]]''' (7): 2005–06, 2006–07, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2019–20, 2022-23 [[Flokkur:Íþróttafélög frá Sevilla]] [[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1890]] oaomfafz1b7p6d8z5f2b0k7flnu650f 0 159326 1964422 1939276 2026-05-26T15:44:00Z Friðþjófur 104929 1964422 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Athletic Club | Gælunafn = | Stytt nafn = ATH | Stofnað = 1898. 07. 18 | Leikvöllur = San Mamés Stadium | Stærð = 53.289 áhorfendur | Stjórnarformaður = Aitor Elizegi | Knattspyrnustjóri = Gaizka Garitano | Deild = [[La Liga]] | Tímabil = 2025-2026 | Staðsetning = 12. sæti | pattern_la1 = _athletic2021h | pattern_b1 = _athletic2021h | pattern_ra1 = _athletic2021h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _athletic2021H | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _athletic2021a | pattern_b2 = _athletic2021a | pattern_ra2 = _athletic2021a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _athletic2021A | leftarm2 = BBBBCC | body2 = BBBBCC | rightarm2 = BBBBCC | shorts2 = BBBBCC | socks2 = BBBBCC | pattern_la3 = _athletic1920a | pattern_b3 = _athletic1920a | pattern_ra3 = _athletic1920a | pattern_sh3 = _athletic1920a | pattern_so3 = _athletic1920a | leftarm3 = 008000 | body3 = 008000 | rightarm3 = 008000 | shorts3 = 008000 | socks3 = 008000 }} '''Athletic Club''',yfirleitt þekkt sem '''Athletic Bilbao''' eða bara '''Athletic''' ,er spænskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[Bilbao]] í [[Baskaland (landsvæði)|Baskalandi]] [[Spánn|spánar]]. Félagið hefur stranga stefnu í leikmannamálum, og notar einungis leikmenn sem eru af baskneskum uppruna eða hafa einhverja tengingu við [[Baskaland (landsvæði)|Baskaland ]]. Búningar þeirra eru rauðir og hvítir, þeir hafa átta sinnum orðið spænskir meistarar, síðast árið 1984. == Titlar == * '''[[La Liga|Spænska úrvalsdeildin]]: 8''' ** 1929/30, 1930/31, 1933/34, 1935/36, 1942/43, 1955/56, 1982/83, 1983/84 * '''[[Copa del Rey|Konungsbikarinn]]: 24''' ** 1903, 1904, 1910, 1911, 1914, 1915, 1916, 1921, 1923, 1930, 1931, 1932, 1933, 1943, 1944, 1945, 1950, 1955, 1956, 1958, 1969, 1973, 1984, 2024 * '''[[Krýningarbikarinn 1902|Krýningarbikarinn]]: 1''' ** 1902 * '''Spænska Ofurbikarinn : 3''' ** 1984, 2015, 2021 *Bikar Evu Duarte : 1 1950 * '''[[Litla heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu|Pequeña Copa del Mundo]]: 1''' ** 1967 [[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1898]] nnz4hht8wlngd049r2fdho92r5lkmy2 0 159523 1964419 1919308 2026-05-26T15:42:25Z Friðþjófur 104929 1964419 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Valencia Club de Fútbol |Gælunafn=Los murciélagos (''Leðurblökurnar'')|Stytt nafn=VCF, VAL|Stofnað=18 Mars 1919 sem ''Valencia Futbol Club''|Leikvöllur=Mestalla|Stærð=48.600 áhorfendur|Stjórnarformaður=Kiat Lim|Knattspyrnustjóri=[[Carlos Corberán]] |Deild=[[La Liga]]|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=9. sæti | | pattern_la1 = _valencia2425h | pattern_b1 = _valencia2425h | pattern_ra1 = _valencia2425h | pattern_sh1 = _valencia2425h | leftarm1 = 000000 | body1 = FFFFFF | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _valencia2425h | pattern_b2 = _valencia2425a | pattern_ra2 = _valencia2425h | pattern_sh2 = _valencia2425h | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _valencia2425t | pattern_b3 = _valencia2425t | pattern_ra3 = _valencia2425t | pattern_sh3 = _valencia2425t | leftarm3 = FC8228 | body3 = FC8228 | rightarm3 = FC8228 | shorts3 = 47785A | socks3 = 47785A }} [[Mynd:Mestallapanoramic4.jpg|thumb|left|250px|Mestalla Leikvangurinn.]] '''Valencia Club de Fútbol''', oftast kallað '''Valencia CF''' eða '''Valencia''', er spænskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] frá [[València]] og spilar í [[La Liga]]. Það var stofnað árið 1919. Valencia hefur unnið alls sex La Liga deildartitla , átta sinnum konungsbikarinn ''[[Copa del Rey]]''. Það hefur tvisvar sinnum unnið [[Borgakeppni Evrópu í knattspyrnu|Borgakeppni Evrópu]] og einu sinni [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]] og einu sinni [[Evrópukeppni bikarhafa]]. Einnig hefur liðið komist tvisvar í úrslit [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]. Árið 2000, þegar það tapaði gegn erkifjendunum í [[Real Madrid]] og ári síðar þegar þeir töpuðu í vítspyrnukeppni gegn [[Bayern München]]. Heimavöllurinn [[Mestalla]] tekur 48.600 áhorfendur í sæti. Valencia er fjórða mest studda félag Spánar á eftir [[Real Madrid]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Atletico Madrid]]. == Titlar == * '''[[La Liga]]''' ** Sigrar (6): 1941-42, 1943-44, 1946-47, 1970-71, 2001-02, 2003-04 * '''[[Copa del Rey]]''' ** Sigrar (8): 1940-41, 1948-49, 1953-54, 1966-67, 1978-79, 1998-99, 2007-08, 2018-19 * '''[[Borgakeppni Evrópu í knattspyrnu|Borgakeppni Evrópu]]''' ** Sigrar (2): 1961-62, 1962-63 * '''[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]]''' ** Sigrar (1): 2003-04 * '''[[Evrópukeppni bikarhafa]]''' ** Sigrar (1): 1979-80 * '''[[Evrópski ofurbikarinn]]''' ** Sigrar (2): 1980, 2004 * '''[[Litla heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu|Pequeña Copa del Mundo]]''' ** Sigrar (1): 1966 * Valencia hefur tvisvar sinnum tapað í úrslitum Meistaradeildar Evrópu, árið 2000 og 2001 gegn Real Madrid (3-0) og á móti Bayern München (1-1 eftir venjulegan leiktíma., 5-4 í vítaspyrnukeppni). == Þekktir leikmenn == * [[Romário]] * [[David Villa]] * [[Santiago Cañizares]] * [[Roberto Ayala]] * [[Fernando Morientes]] * [[Gaizka Mendieta]] * [[David Silva]] * [[Rubén Baraja]] * [[Pablo Aimar]] * [[Mario Kempes]] * [[Kily González]] * [[Vicente Rodríguez]] * [[Juan Mata]] * [[Roberto Soldado]] * [[Pablo Hernandez]] * [[Jordi Alba]] * [[Raul Albiol]] * [[David Albelda]] * [[Joaquin Sanchez]] * [[Mista]] * [[Patrick Kluivert]] * [[Éver Banega]] * [[Claudio López]] * [[Sergio Canales]] * [[Shkodran Mustafi]] * [[Diego Alves]] * [[Simone Zaza]] ==Þekktir þjálfarar== *[[Alfredo Di Stéfano]] *[[Alejandro Scopelli]] *[[Claudio Ranieri]] *[[Rafael Benítez]] *[[Ronald Koeman]] [[Flokkur:Spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1919]] gir4b0acp90177uzkymll2bml83058x 0 159548 1964425 1919304 2026-05-26T15:46:24Z Friðþjófur 104929 1964425 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Real Club Deportivo Mallorca, S.A.D. |Gælunafn= Mallorqueta |Stytt nafn=Mallorca|Stofnað=5. mars 1916 sem ''Alfonso XIII Foot-Ball Club''|Leikvöllur=Visit Mallorca Stadium|Stærð= 23.142 áhorfendur|Stjórnarformaður=Andy Kohlberg|Knattspyrnustjóri=Javier Aguirre |Deild=[[La Liga]]|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=18. sæti (fall) | pattern_la1 = _mallorca2021h | pattern_b1 = _mallorca2021h | pattern_ra1 = _mallorca2021h | pattern_sh1 = _mallorca2021h | pattern_so1 = _redtop | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _mallorca2021a | pattern_b2 = _mallorca2021a | pattern_ra2 = _mallorca2021a | pattern_sh2 = _mallorca2021a | pattern_so2 = _mallorca2021a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _mallorca2021T | pattern_b3 = _mallorca2021T | pattern_ra3 = _mallorca2021T | pattern_sh3 = _mallorca2021T | pattern_so3 = _mallorca2021T | leftarm3 = FF80C0 | body3 = FF80C0 | rightarm3 = FF80C0 | shorts3 = FF80C0 | socks3 = FF0080 }} '''Real Club Deportivo Mallorca, ''', oftast þekkt sem '''Real Mallorca''' eða bara '''Mallorca''' er spænskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Palma de Mallorca|Palma]] á [[Mallorca]] eyju. Félagið var stofnað 5. mars 1916 og spilar það nú í [[Segunda División]]. Heimavöllur þess er [[Visit Mallorca Stadium]] sem tekur rúma 23.000 áhorfendur í sæti. Bestu ár félagsins voru á 10. áratug 20. aldar og fyrri hluta 1. áratugs 21.aldar. Það náði sínum besta árangri þegar það lenti í 3.sæti í [[La Liga]] árin 1998-99 og 2000-2001 og sigraði [[Copa del Rey]] (''Konungsbikarinn'') árið 2003. Mallorca komst í úrslitaleik [[Evrópukeppni bikarhafa]] árið 1999. == Titlar == * [[Copa del Rey]] (''Konungsbikarinn''): (2003) * [[Supercopa de España]]: (1998) * [[Segunda División]]: (1959/1960, 1964/1965) * [[Segunda División B]]: (1980/1981) === Flestir Leikir === [[Mynd:Jose Nunes 2011.jpg|miniatyr|130px|[[José Nunes]].]] [[Mynd:Samuel Eto'o.jpg|miniatyr|130px|[[Samuel Eto'o]].]] {| class="wikitable" |- ! # !! Nafn !! Fjöldi Leikja |- | '''1''' || [[Miguel Ángel Nadal]] || 255 |- | '''2''' || [[José Nunes]] || 222 |- | '''3''' || [[Javier Olaizola Rodríguez]] || 206 |- | '''4''' || [[Ariel Ibagaza]] || 204 |- | '''5''' || [[Víctor Casadesús]] || 197 |- | '''6''' || [[Juan Arango]] || 183 |- | '''7''' || [[Marcos Martín de la Fuente]] || 171 |- | '''8''' || [[Francisco Soler Atencia]] || 168 |- | '''9''' || [[Iván Ramis]] || 164 |- | '''10''' || [[Josep Lluis Martí Soler]] || 161 |} === Flest Mörk === {| class="wikitable" |- ! # !! Nafn !! Mörk |- | '''1''' || [[Samuel Eto'o]] || 54 |- | '''2''' || [[Juan Arango]] || 46 |- | '''3''' || [[Víctor Casadesús]] || 37 |- | '''4''' || [[Daniel Güiza]] || 28 |- | '''5''' || [[Pierre Webó]] || 27 |} ==Heimasíða félags== *https://www.rcdmallorca.es/ ==Heimildir== *https://www.diariogol.com/ [[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1916]] qiokmd6e5ycaw46sfpzmkjbbknk86y1 0 159948 1964426 1873387 2026-05-26T15:47:03Z Friðþjófur 104929 1964426 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Girona Futbol Club, S.A.D. |Gælunafn=Blanquivermells (''Þeir hvítu og rauðu''), Gironistes |Stytt nafn= |Stofnað=23. júlí 1930 |Leikvöllur=[[Estadi Montilivi]] |Stærð=14.300 áhorfendur |Stjórnarformaður=Delfí Geli |Knattspyrnustjóri=[[Míchel Sánchez]] |Deild = [[La Liga]] |Tímabil=2025-2026|Staðsetning=19. sæti (fall) | | pattern_la1=_girona24251 | pattern_b1= _girona24251 | pattern_ra1=_girona24251 | pattern_sh1= | pattern_so1= | leftarm1=FFFFFF | body1=FF0000 | rightarm1= | shorts1=FF0000 | socks1=FFFFFF |pattern_la2=_girona24252 |pattern_b2=_girona24252 |pattern_ra2=_girona24252 |pattern_sh2=_girona24252 |pattern_so2 = |leftarm2=FFDD00 |body2=FFDD00 |rightarm2=FFDD00 |shorts2=06192e |socks2=06192e |pattern_la3=_girona2021t |pattern_b3=_girona2021t |pattern_ra3=_girona2021t |pattern_sh3= |pattern_so3= |leftarm3=7bb4e7 |body3=7bb4e7 |rightarm3=7bb4e7 |shorts3=7bb4e7 }} '''Girona Futbol Club, S.A.D''' er knattspyrnufélag sem er starfrækt í [[Girona]] í [[Katalónía|Katalóníu-héraði]] á [[Spánn|Spáni]] og stofnað árið [[1930]]. Eftir að hafa varið gjörvallri sögu sinni í neðri deildum spænsku knattspyrnunnar komst Girona í fyrsta sinn í [[La Liga|efstu deild]] árið 2017 og aftur árið 2022. Stuðningsmenn félagsins eru margir hverjir virkir í sjálfstæðisbaráttu Katalóna og slagorð í þá veru eru oft áberandi á heimavelli liðsins. ==Saga== Knattspyrna hefur verið iðkuð í Girona frá því í undir lok 19. aldar. Fyrsta burðuga knattspyrnuliðið í borginni var ''Strong Esport'', sem stofnað var árið 1902 undir heitinu ''FC Gerundense''. Á þriðja áratugnum komu svo fram tvö félög til viðbótar sem eitthvað kvað að, ''CE Girona'' og ''UD Girona''. Eftir að síðarnefnda liðið lagði upp laupana var ákveðið að koma nýju félagi á laggirnar. Þann 23. júlí árið 1930 var Girona Futbol Club stofnað á kaffihúsi við aðalverslunargötu borgarinnar. Viku síðar heimiluðu borgaryfirvöld félaginu að fella merki borgarinnar inn í félagsmerkið. Í kjölfarið hóf liðið keppni í héraðsmótum í Katalóníu og leiktíðina 1933-34 hóf það keppni í 3. deild spænsku deildarkeppninnar. Félagið markaði ekki djúp spor í sögu spænsku deildarinnar næstu áratugina. Í tvígang féll það meira að segja niður úr deildarkeppninni og í héraðskeppnir, leiktíðirnar 1982-83 og 1997-99. Vorið 2008 tókst Girona hins vegar að vinna sér sæti í næstefstu deild í fyrsta sinn frá árinu 1943. Eftir það fór hagur liðsins ört vænkandi. ===Í fyrsta sinn í La Liga=== Sumarið 2010 var tilkynnt um kaup nýrra fjárfesta á meirihluta hlutafjár í Girona. Nýju eigendurnir komu meðal annars á laggirnar varaliði og styrktu innviði félagsins á ýmsan hátt. Á árunum 2013-16 var Girona í þrígang nærri því að tryggja sér sæti í deild hinna bestu og það tókst að lokum vorið 2017 við mikinn fögnuð stuðningsmanna. Um það bil sem leiktíðin 2017-18 var að hefjast var tilkynnt um kaup fjárfestingarfélags frá [[Abú Dabí]] á 44,3% hlutafjár í félaginu. Jafnstór hlutur var í eigu ''Girona Football Group'' undir stjórn Pere Guardiola, bróður knattspyrnustjórans [[Pep Guardiola]]. Snemma á þessu fyrsta tímabili í La Liga tókst Girona að vinna eftirminnilegan 2:1 sigur á Evrópumeisturum [[Real Madrid]]. Girona lauk keppni í 10. sæti vorið 2018. Ekki tókst að fylgja þeim árangri eftir og vorið 2019 féll liðið aftur niður í næstefstu deild. ===Snúið aftur með látum=== [[Úrúgvæ|Úrúgvæski]] leikmaðurinn [[Cristhian Stuani]] var í lykilhlutverki hjá Girona í La Liga og fylgdi félaginu niður í 2. deild. Þar hélt hann áfram að raða inn mörkum og átti stóran þátt í að liðinu tókst að komast upp á nýjan leik í gegnum umspil vorið 2022. Leiktíðina 2022-23 jafnaði Girona sinn besta árangur í La Liga þegar það endaði í 10. sæti og var aðeins fjórum stigum frá því að komast í Evrópukeppni í fyrsta sinn. Tímabilið eftir náði liðið að hreppa 3. sæti deildarinnar. ==Heimasíða Félags== *https://www.gironafc.cat// [[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1930]] hhgy0t1ozstfde0ovacte952rgp0xl6 0 160424 1964418 1919305 2026-05-26T15:41:24Z Friðþjófur 104929 1964418 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Real Betis Balompié|Gælunafn=Los Verdiblancos (''Þeir grænu og hvítu'') Verderones (''Þeir grænu''), Lobos (''Úlfarnir'') |Stytt nafn=RBB|Stofnað=12.september 1907|Leikvöllur=Estadio Benito Villamarín|Stærð=60,720 áhorfendur|Stjórnarformaður=Ángel Haro |Knattspyrnustjóri=[[Manuel Pellegrini]] |Deild=[[La Liga]] |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning= 5. sæti |pattern_la1 = |pattern_b1 = _betis2324h |pattern_ra1 = |pattern_sh1 = _betis2324h |pattern_so1 = _betis2324h |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = FFFFFF |pattern_la2 = _betis2324a |pattern_b2 = _betis2324a |pattern_ra2 = _betis2324a |pattern_sh2 = _betis2324a |pattern_so2 = _betis2324al |leftarm2 = 009B00 |body2 = 009B00 |rightarm2 = 009B00 |shorts2 = 009B00 |socks2 = 009B00}} '''Real Betis Balompié''', oftast þekkt sem '''Real Betis''' eða bara '''Betis''', er spænskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Sevilla]]. Félagið var stofnað árið 1907, þeir spila í [[La Liga]]. Þeir spila heimaleiki sína á [[Estadio Benito Villamarín]] í suðurhluta borgarinna sem tekur 60,720 áhorfendur í sæti.<ref>{{Cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/laliga-top-10-stadiums-power-13974425|title=We ranked the top 10 stadium in La Liga - with a surprise No.1|last=Jones|first=Rich|date=2019-02-09|website=mirror|access-date=2020-01-25}}</ref> ==Titlar== *'''[[La Liga]]''' ** '''Sigrar (1):''' 1934-35 *'''[[Copa del Rey]]''' ** '''Sigrar (3):''' 1976-77, 2004-05, 2021-22 ** Númer tvö (2): 1931, 1996-97 ==Heimasíða Félags== *https://www.realbetisbalompie.es/ == Heimildir == <references/> [[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1907]] [[Flokkur:Íþróttafélög frá Sevilla]] j5ox9q49yvme923rb5cy0j0yar7ja1i 0 160442 1964424 1919301 2026-05-26T15:45:32Z Friðþjófur 104929 1964424 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Deportivo Alavés, S.A.D.|Gælunafn=El Glorioso (''Það mikilfenglega'') |Stytt nafn=Alavés|Stofnað=23. janúar 1921 sem (''Sport Friends Club'')|Leikvöllur=Mendizorrotza|Stærð=19,840 áhorfendur|Stjórnarformaður=Alfonso Fernández de Trocóniz|Knattspyrnustjóri=Pablo Machín |Deild= La Liga |Tímabil=2025-2026 |Staðsetning= 14. sæti | pattern_la1 = _alaves2021h | pattern_b1 = _alaves2021h | pattern_ra1 = _alaves2021h | pattern_sh1 = _alaves2021h | pattern_so1 = _alaves2021H | leftarm1 = 001EFC | body1 = 001EFC | rightarm1 = 001EFC | shorts1 = 001EFC | socks1 = 001EFC | pattern_la2 = _alaves2021a | pattern_b2 = _alaves2021a | pattern_ra2 = _alaves2021a | pattern_sh2 = _alaves2021a | pattern_so2 = _alaves2021a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _alaves2021t | pattern_b3 = _alaves2021t | pattern_ra3 = _alaves2021t | pattern_sh3 = | pattern_so3 = _alaves2021t | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000}} '''Deportivo Alavés, S.A.D ''', oftast þekkt sem '''Sporting Alavés''' eða bara '''Alavés''', er spænskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Vitoria-Gasteiz]] í [[Baskaland (landsvæði)|Baskahéraði]] [[Spánn|Spánar]]. Félagið var stofnað árið 1921, það spilar í [[La Liga]]. Heimavöllur þess er [[Mendizorrotza]]. ==Heimasíða Félags== *https://www.deportivoalaves.com// [[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1921]] dv6fqag4f2ej59mhsihoj6y3ji4e157 0 160630 1964420 1960502 2026-05-26T15:42:48Z Friðþjófur 104929 1964420 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Real Sociedad de Fútbol|Gælunafn=Txuri-urdinak (Þeir hvítu og bláu) |Stytt nafn=|Stofnað=7. september 1909|Leikvöllur=Anoeta Stadium|Stærð=39.500 áhorfendur|Stjórnarformaður= |Knattspyrnustjóri=MImanol Alguacil |Deild=[[La Liga]]|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=10. sæti |pattern_la1 = _realsociedad2021H |pattern_b1 = _realsociedad2021H |pattern_ra1 = _realsociedad2021H |pattern_sh1 = _realsociedad2021H |pattern_so1 = _rsf2021h |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = FFFFFF |pattern_la2 = _realsociedad2021A |pattern_b2 = _realsociedad2021A |pattern_ra2 = _realsociedad2021A |pattern_sh2 = _realsociedad2021A |pattern_so2 = _monterrey1213t1 |leftarm2 = 000000 |body2 = 000000 |rightarm2 = 000000 |shorts2 = 000000 |socks2 = 000000 |pattern_la3 = |pattern_b3 = |pattern_ra3 = |pattern_sh3 = |pattern_so3 = |leftarm3 = |body3 = |rightarm3 = |shorts3 = |socks3 = }} '''Real Sociedad de Fútbol''', oftast þekkt sem '''Real Sociedad''', er spænskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[San Sebastian]] í [[Baskaland (landsvæði)|Baskalandi]] [[Spánn|Spánar]]. Félagið var stofnað árið 1909, það spilar í [[La Liga]]. Þeir spila heimaleiki sína á [[Anoeta Stadium]]. ==Saga== Knattspyrnuíþróttin barst til San Sebastian í upphafi tuttugustu aldar með námsmönnum og verkamönnum sem starfað höfðu í [[Bretland|Bretlandi]]. Árið 1904 stofnaði þessi hópur félagið ''San Sebastian Recreation Club'' sem tók þátt í [[Copa del Rey]] árið eftir. Næstu misserin keppti félagið undir ýmsum nöfnum í opninberum knattspyrnumótum, sem snerist oft um skriffinnsku. Þannig varð félagið bikarmeistari árið 1909 undir heitinu ''Club Ciclista de San Sebastián'' eftir sigur á ''Club Español de Madrid'' í úrslitaleiknum. Telst það fyrsti titill Real Sociedad. Árið eftir hafnaði félagið í öðru sæti, þá sem ''Vasconia de San Sebastián''. Síðar á árinu 1910 komst regla á nafnamálin þegar [[Alfons 13. Spánarkonungur]], sem varði sumarleyfum sínum í San Sebastian gaf félaginu leyfi til að taka upp konungstitilinn í nafni sínu og ''Real Sociedad de Fútbo'' varð til. Real Sociedad var í hópi stofnfélaga [[La Liga|spænsku deildarkeppninnar]] árið 1929. Í tíð spænska lýðveldisins var konungsveldið afnumið og nafni félagsins var þá um skeið breytt í ''Donostia Club de Futbol'' en að [[Spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldinni]] lokinni var fyrra heiti tekið upp á ný. Drjúgan hluta tuttugustu aldarinnar flakkaði Real Sociedad milli tveggja efstu deildanna og tókst meira að segja að fara sjö sinnum upp eða niður um deild á fimmta áratugnum. ===Sigursæld á níunda áratugnum=== Leiktíðina 1979-80 hafnaði Real Sociedad í öðru sæti í La Liga, einungis stigu á eftir meisturum [[Real Madrid]]. Enn betri varð árangurinn árið eftir þar sem Real Madrid og Sociedad enduðu jöfn að stigum, en síðarnefnda liðið varð meistari vegna úrslita í innbyrðisviðureignum. Alberto Ormaetxea, fyrrum leikmaður félagsins, stýrði því þar með til síns fyrsta Spánarmeistaratitils. Frumraun Real Sociedad í [[Evrópukeppni meistaraliða]] olli vonbrigðum, þar sem liðið féll úr leik fyrir [[Búlgaría|búlgörsku]] meisturunum í ''CSKA Sofia'' strax í fyrstu umferð. [[Barcelona FC|Barcelona]] veitti Real Sociedad mesta samkeppni leiktíðina 1981-82, þar sem baskneska félaginu tókst að verja titil sinn. Var það síðasti Spánarmeistaratitill liðsins til þessa dags. Árið eftir komst Real Sociedad alla leið í undanúrslit Evrópukeppninnar, en tapaði þar fyrir meistaraefnunum í [[Hamburger SV]] eftir að hafa m.a. slegið [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkinga]] úr keppni. [[Wales|Walesverjinn]] [[John Toshack]] tók við stjórn Real Sociedad og gegndi starfinu með hléum til 1994. Hann gerði liðið að bikarmeisturum leiktíðina 1986-87 eftir sigur á [[Atlético Madrid]] í [[vítaspyrnukeppni (knattspyrna)|vítaspyrnukeppni]]. Árið eftir hafnaði félagið í öðru sæti deildarinnar, allnokkuð á eftir meisturum Real Madrid. Um árabil hélt Real Sociedad í heiðri sömu vinnureglu og grannar þeirra í [[Athletic Bilbao]] að tefla einungis fram baskneskum leikmönnum. Frá því var horfið árið 1989 þegar [[Írland|Írinn]] [[John Aldridge]] gekk til liðs við félagið. Árið eftir varð [[England|Englendingurinn]] Dalian Atkinson fyrsti þeldökki leikmaðurinn í sögu félagsins. Þrátt fyrir mikla velgengni innan vallar hurfu þeir félagarnir fljótlega aftur heim til Englands og vegur Real Sociedad fór hnignandi. ===Skin og skúrir=== Leiktíðina 1997-98 hafnaði Real Sociedad í þriðja sæti í La Liga. Þessi árangur tryggði félaginu sæti í [[UEFA bikarinn|Evrópukeppni félagsliða]] árið eftir þar sem Sociedad lagði [[Sparta Prag]] og [[Dynamo Moskva]] að velli áður en Atlético Madrid sló liðið út í þriðju umferð keppninnar. Annað sætið kom í hlut Real Sociedad leiktíðina 2002-03, sem var besti árangur félagsins frá 1988. Real Madrid varð meistari með tveimur stigum meira en baskneska liðið sem Frakkinn Raynald Denoueix stjórnaði. Meistaratitillinn rann úr greipum Sociedad í lokaumferðinni þegar liðið tapaði fyrir [[Celta de Vigo]], 3:2 á útivelli. Vonbrigðin voru sár en tryggðu þó þátttökurétt í [[Meistaradeild Evrópu]] veturinn 2003-04. Þar komst liðið áfram úr erfiðum riðli en féll úr leik í 16-liða úrslitum eftir tap gegn [[Olympique Lyonnais]]. Á heimavígstöðvunum lenti félagið í miklum vandræðum og hafnaði í fimmtánda sæti og slapp naumlega við fall. Vorið 2007 lauk 40 ára samfelldri dvöl Real Sociedad í efstu deild þegar félagið kolféll úr La Liga. Ekki leið þó á löngu uns félagið komst aftur í hóp hinna bestu. ===Stjórnarskipti og efnileg ungstirni=== Vorið 2013 hafnaði Real Sociedad í fjórða sæti í La Liga og tryggði sér þar með þátttökurétt í Meistaradeild Evrópu í fyrsta sinn í áratug. Fyrst þurfti liðið þó að slá Lyon úr leik í forkeppni. Ekki reyndist árangurinn í riðlakeppninni upp á marga fiska, þar sem Sociedad náði einungis einu stigi. Í nóvember 2014 var [[Skotland|Skotinn]] [[David Moyes]] ráðinn knattspyrnustjóri, sá sjötti slíki frá Bretlandseyjum í sögu félagsins. Honum var sagt upp störfum ári síðar. Næstu misserin einkenndust af örum þjálfaraskiptum. Heimamaðurinn Imanol Alguacil tók við stjórntaumunum á öðrum degi jóla árið 2018. Undir hans stjórn varð breyting á spilamennsku liðsins, sem sneri baki við þunglamalegum varnarleik en lagði í staðinn áherslu á hraðann sóknarbolta. Þann 3. apríl 2021 varð Real Sociedad bikarmeistari á ný. Um var að ræða frestaðan úrslitaleik frá fyrra ári vegna Covid-19 faraldursins. Í úrslitum lagði Sociedad granna sína í Athletic Bilbao. Árið 2026 endurtóku þeir leikinn og unnu [[Atletico Madrid]] í úrslitum bikarsins í vítakeppni. ==Þekktir leikmenn== *[[Nacho Monreal]] *[[David Silva]] *[[Antoine Griezmann]] *[[Martin Ødegaard]] *[[Xabi Alonso]] *[[Ion Andoni Goikoetxea]] *[[Alexander Isak]] *[[Mikel Arteta]] ===Íslenskir leikmenn=== *[[Alfreð Finnbogason]] 2014-2016 *[[Orri Steinn Óskarsson]] 2024- ==Titlar== *'''[[La Liga]]''' ** '''Sigrar (2):''' [[1980–81 La Liga|1980–81]], [[1981–82 La Liga|1981–82]] ** Annað sæti (3): [[1979–80 La Liga|1979–80]], [[1987–88 La Liga|1987–88]], [[1979–80 La Liga|2002–03]] *'''[[Copa del Rey]]''' ** '''Sigrar (4):''' 1909, 1986-87, 2019-20, 2025-2026 ** Annað sæti (5): 1910, 1913, 1928, 1951, 1987-88 ==Heimasíða Félags== *https://www.realsociedad.eus/en == Heimildir == <references/> [[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1909]] 0mzxfmzc7ijtwtu7p4f8ylzofgvu7lk 0 160689 1964421 1919303 2026-05-26T15:43:20Z Friðþjófur 104929 1964421 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Reial Club Deportiu Espanyol de Barcelona, S.A.D.|Gælunafn=Periquitos (Páfagaukarnir), Blanquiazules (Hvítbláir)|Stytt nafn=RCDE|Stofnað=13. október 1900|Leikvöllur=[[RCDE Stadium]]|Stærð=40.000 áhorfendur|Stjórnarformaður=Chen Yansheng|Knattspyrnustjóri=Diego Martinez |Deild=[[Segunda División]]|Tímabil=2025-2026|Staðsetning=11. sæti| | || pattern_la1 = _espanyol2021h | pattern_b1 = _espanyol2021h | pattern_ra1 = _espanyol2021h | pattern_sh1 = _espanyol2021h | pattern_so1 = _espanyol2021H | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 0040FF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _espanyol2021a | pattern_b2 = _espanyol2021a | pattern_ra2 = _espanyol2021a | pattern_sh2 = _espanyol2021a | pattern_so2 = _espanyol2021A | leftarm2 = 00324A | body2 = 00324A | rightarm2 = 00324A | shorts2 = 00324A | socks2 = 00324A | pattern_la3 = _espanyol2021t | pattern_b3 = _espanyol2021t | pattern_ra3 = _espanyol2021t | pattern_sh3 = _espanyol2021t | pattern_so3 = _espanyol2021T | leftarm3 = FFEFCA | body3 = FFEFCA | rightarm3 = FFEFCA | shorts3 = FFDB89 | socks3 = FFDB89}} '''Reial Club Deportiu Espanyol''' eða '''Espanyol''' er katalónskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í Cornellà de Llobregat í suðvestur-[[Barcelona]]. ==Saga== Espanyol var stofnað þann 13. október árið 1900 af nokkrum háskólanemum í Barcelona. Var það fyrsta knattspyrnufélagið á Spáni sem alfarið var stofnað af heimamönnum, en fyrri félög höfðu öll innihaldið [[Bretland|Breta]] sem búsettir voru í landinu. Espanyol var meðal þátttökuliða þegar [[Copa del Rey|spænska bikarkeppnin]] fór fyrst fram árið 1903. Þremur árum síðar lognaðist félagið út af vegna fjárhagsörðugleika og leikmenn þess gengu flestir til liðs við ''X Sporting Club'' sem átti góðu gengi að fagna í knattspyrnukeppni [[Katalónía|Katalóníu]] á þeim árum. Árið 1909 var félagið endurreist og ári síðar tók það upp núverandi aðalbúning sinn, hvítar og bláröndóttar treyjur. Espanyol er eitt þeirra mörgu spænsku félaga sem fengið hafa leyfi frá krúnunni til að kalla sig ''konunglegt'' íþróttalið. Það var [[Alfons_13._Spánarkonungur|Alfons 13.]] sem veitti félaginu þá heimild. Á lýðveldistímanum hætti félagið tímabundið að kenna sig við konungsvaldið en tók það upp aftur að borgarastyrjöldinni lokinni. Ýmsar smábreytingar hafa verið gerðar á nafni félagsins í gegnum tíðina til að laga það að katalónskri stafsetningu o.fl. Félagið varð nokkrum sinnum katalónskur meistari í knattspyrnu en lét minna fyrir sér fara á landsvísu. Espanyol varð þó bikarmeistari árin 1929 og 1940, í bæði skiptin eftir sigra á [[Real Madrid]] í úrslitum. Ekkert félag hefur keppt jafn oft í [[La Liga]] án þess að ná að verða meistari. [[Javier Clemente]] stýrði Espanyol frá 1986-89 og kom liðinu best í þriðja sæti árið 1987. Það gaf þátttökurétt í [[UEFA bikarinn|Evrópukeppni félagsliða]] leiktíðina á eftir. Þar sló Espanyol m.a. út [[Ítalía|ítölsku]] stórliðin [[A.C. Milan]] og [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] en tapaði í úrslitunum fyrir [[Bayer 04 Leverkusen]] eftir vítaspyrnukeppni. Árið 2000 varð Espanyol bikarmeistari í fyrsta sinn í 60 ár, eftir sigur á [[Atlético Madrid]]. Bikarmeistaratitillinn gaf keppnisrétt í UEFA bikarnum á nýjan leik og aftur komst Espanyol alla leik í úrslitaleikinn til þess eins að tapa á ný í vítaspyrnukeppni, að þessu sinni gegn [[Sevilla FC]]. Fjórði og síðasti bikarmeistaratitillinn vannst árið 2006 eftir sigur á [[Real Zaragoza]]. Frá 2009-12 stýrði [[Argentína|Argentínumaðurinn]] [[Mauricio Pochettino]] félaginu, en hann hafði áður leikið með Espanyol við góðan orðstír. Var þetta fyrsta þjálfarastarf hans. Í stjóratíð hans bar það helst til tíðinda að nýr heimavöllur var tekinn í notkun. ==Titlar== *'''[[Copa del Rey]]''' ** '''Sigrar (4):''' 1929, 1940, 1999–2000, 2005–06 ==Heimasíða Félags== *https://www.rcdespanyol.com/ [[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1900]] osxwdeix6xirv47q9go6uvvsdtf44o4 0 162184 1964408 1829301 2026-05-26T14:50:05Z Akigka 183 1964408 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Fallowfield_stadium,_Manchester,_1985.jpg|thumb|Ruðningsleikur á Fallowfield Stadium árið 1985.]] '''Fallowfield Stadium''' var íþróttaleikvangur í [[Manchester]]. Hann var tekinn í notkun árið 1892 af [[frjálsar íþróttir|frjálsíþróttafélagi]] í borginni, en var einkum notaður til [[hjólreiðar|hjólreiðakeppna]], auk þess að hýsa fáeina landsleiki í ruðningi. [[Háskólinn í Manchester]] eignaðist völlinn á sjöunda áratugnum og notaði til íþróttaiðkana en hann var rifinn árið 1994. Þekktastur er Fallowfield Stadium líklega fyrir að hýsa úrslitaleik [[Enski bikarinn|bikarkeppninnar í knattspyrnu]] árið 1893. Var það einungis í annað sinn sem leikið hafði verið til úrslita í keppninni utan [[Lundúnir|Lundúna]]. [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]] og [[Everton]] mættust í úrslitaleik þessum að viðstöddum 45 þúsund manns. Það var um þrefaldur áætlaður áhorfendafjöldi vallarins og fyrir vikið sá meirihluti áhorfenda ekkert af leiknum sem Wolves unnu 1:0. {{stubbur}} {{sa|1892|1994}} [[Flokkur:Ensk margnota íþróttamannvirki]] 57gk0v88d1vwnqmg8foeognuzjt8vju 1964409 1964408 2026-05-26T14:50:23Z Akigka 183 1964409 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Fallowfield_stadium,_Manchester,_1985.jpg|thumb|Knattspyrnuleikur á Fallowfield Stadium árið 1985.]] '''Fallowfield Stadium''' var íþróttaleikvangur í [[Manchester]]. Hann var tekinn í notkun árið 1892 af [[frjálsar íþróttir|frjálsíþróttafélagi]] í borginni, en var einkum notaður til [[hjólreiðar|hjólreiðakeppna]], auk þess að hýsa fáeina landsleiki í ruðningi. [[Háskólinn í Manchester]] eignaðist völlinn á sjöunda áratugnum og notaði til íþróttaiðkana en hann var rifinn árið 1994. Þekktastur er Fallowfield Stadium líklega fyrir að hýsa úrslitaleik [[Enski bikarinn|bikarkeppninnar í knattspyrnu]] árið 1893. Var það einungis í annað sinn sem leikið hafði verið til úrslita í keppninni utan [[Lundúnir|Lundúna]]. [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]] og [[Everton]] mættust í úrslitaleik þessum að viðstöddum 45 þúsund manns. Það var um þrefaldur áætlaður áhorfendafjöldi vallarins og fyrir vikið sá meirihluti áhorfenda ekkert af leiknum sem Wolves unnu 1:0. {{stubbur}} {{sa|1892|1994}} [[Flokkur:Ensk margnota íþróttamannvirki]] kucc0qhakxefdi6e8i7fjfsdp3gsjlc 1964428 1964409 2026-05-26T16:15:17Z Berserkur 10188 1964428 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Fallowfield_stadium,_Manchester,_1985.jpg|thumb|Knattspyrnuleikur á Fallowfield Stadium árið 1985.]] '''Fallowfield Stadium''' var íþróttaleikvangur í [[Manchester]]. Hann var tekinn í notkun árið 1892 af [[frjálsar íþróttir|frjálsíþróttafélagi]] í borginni, en var einkum notaður til [[hjólreiðar|hjólreiðakeppna]], auk þess að hýsa fáeina landsleiki í ruðningi. [[Háskólinn í Manchester]] eignaðist völlinn á sjöunda áratugnum og notaði til íþróttaiðkana en hann var rifinn árið 1994. Þekktastur er Fallowfield Stadium líklega fyrir að hýsa úrslitaleik [[Enski bikarinn|bikarkeppninnar í knattspyrnu]] árið 1893. Var það einungis í annað sinn sem leikið hafði verið til úrslita í keppninni utan [[Lundúnir|Lundúna]]. [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]] og [[Everton]] mættust í úrslitaleik þessum að viðstöddum 45 þúsund manns. Það var um þrefaldur áætlaður áhorfendafjöldi vallarins og fyrir vikið sá meirihluti áhorfenda ekkert af leiknum sem Wolves unnu 1:0. {{stubbur}} {{sa|1892|1994}} [[Íþróttamannvirki í Manchester]] [[Flokkur:Ensk margnota íþróttamannvirki]] 23n928i3ttvh6pv5ement63wu4hixs8 1964430 1964428 2026-05-26T16:16:18Z Berserkur 10188 1964430 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Fallowfield_stadium,_Manchester,_1985.jpg|thumb|Knattspyrnuleikur á Fallowfield Stadium árið 1985.]] '''Fallowfield Stadium''' var íþróttaleikvangur í [[Manchester]]. Hann var tekinn í notkun árið 1892 af [[frjálsar íþróttir|frjálsíþróttafélagi]] í borginni, en var einkum notaður til [[hjólreiðar|hjólreiðakeppna]], auk þess að hýsa fáeina landsleiki í ruðningi. [[Háskólinn í Manchester]] eignaðist völlinn á sjöunda áratugnum og notaði til íþróttaiðkana en hann var rifinn árið 1994. Þekktastur er Fallowfield Stadium líklega fyrir að hýsa úrslitaleik [[Enski bikarinn|bikarkeppninnar í knattspyrnu]] árið 1893. Var það einungis í annað sinn sem leikið hafði verið til úrslita í keppninni utan [[Lundúnir|Lundúna]]. [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]] og [[Everton]] mættust í úrslitaleik þessum að viðstöddum 45 þúsund manns. Það var um þrefaldur áætlaður áhorfendafjöldi vallarins og fyrir vikið sá meirihluti áhorfenda ekkert af leiknum sem Wolves unnu 1:0. {{stubbur}} {{sa|1892|1994}} [[Flokkur:Íþróttamannvirki í Manchester]] [[Flokkur:Ensk margnota íþróttamannvirki]] kuv6wo0yix6xzfhl9klmyqhg0gsp9ma 0 166702 1964451 1962107 2026-05-26T21:49:59Z Berserkur 10188 1964451 wikitext text/x-wiki [[Mynd:OrriBjornsson.jpg|thumb|Orri Björnsson]] '''Orri Björnsson''' (f. 1971) er bæjarfulltrúi í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Hann er fyrrum forstjóri líftæknifyrirtækisins Algalíf í Reykjanesbæ. <ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2022/02/02/algalif_25_milljarda_virdi/|title=Algalíf 25 milljarða virði?|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> Velgengni Algalífs hefur hlotið mikla innlenda<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/kynningar/frumkvolakraftur-a-reykjanesi-skapar-eitt-oflugasta-liftknifyrirtki-landsins/|title=Frumkvöðlakraftur skapar eitt öflugasta líftæknifyrirtæki landsins|last=Ritstjórn|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vb.is/frettir/algalif-vottad-kolefnishlutlaust/172557/|title=Algalíf vottað kolefnishlutlaust - Viðskiptablaðið|website=www.vb.is|language=en-us|access-date=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2014/10/08/su_fullkomnasta_sinnar_tegundar/|title=Sú fullkomnasta sinnar tegundar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> og alþjóðlega umfjöllun.<ref>{{Cite web|url=https://startup.info/orri-bjornsson-algalif/|title=Algalíf - The Company Where Sustainability is a Way of Life|last=Adzo|first=Kossi|date=2021-02-13|language=en-US|access-date=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.businessfocusmagazine.com/2021/05/17/algalif-iceland-leading-a-young-industry/|title=Algalif Iceland - Leading a Young Industry|date=2021-05-17|website=Business Focus Magazine|language=en|access-date=2022-02-07|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207115054/https://www.businessfocusmagazine.com/2021/05/17/algalif-iceland-leading-a-young-industry/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.schott.com/innovation/en/tomorrows-green-raw-material/|title=Tomorrow's green raw material|date=2020-10-13|website=SCHOTT Innovation|language=en-US|access-date=2022-02-07|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207115050/https://www.schott.com/innovation/en/tomorrows-green-raw-material/|url-status=dead}}</ref> Bæði Orri og Algalíf hafa hlotið fjölda innlendra og alþjóðlegra verðlauna og viðurkenninga fyrir árangursríka nýsköpun í grænni líftækni.<ref>{{Cite web|url=https://algalif.is/awards/|title=Awards|website=Algalif, Icelandic Producer of Pure, High-Grade, Natural Astaxanthin from Microalgae|language=en-US|access-date=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.si.is/frettasafn/vaxtarsproti-arsins-er-1939-games-sem-sextanfaldadi-veltu|title=Vaxtarsproti ársins er 1939 Games sem sextánfaldaði veltu|website=Samtök iðnaðarins - íslenskur iðnaður|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ghp-news.com/issues/biotechnology-awards-2021/23/|title=Biotechnology Awards 2021|website=www.ghp-news.com|access-date=2022-02-07|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207115050/https://www.ghp-news.com/issues/biotechnology-awards-2021/23/|url-status=dead}}</ref> Orri er fæddur í Reykjavík árið 1971 en flutti ungur til Hafnarfjarðar. Hann hefur búið og starfað víða um heim þar sem hann leiddi ýmis verkefni í lyfja- og líftæknigeirunum.<ref>{{Cite web|url=https://www.mannlif.is/frettir/athafnamadurinn-orri-bjornsson-hja-algalif-ad-vinna-grettisbeltid-var-audvitad-hapunkturinn/|title=Athafnamaðurinn og hörkutólið Orri Björnsson: „Að vinna Grettisbeltið var auðvitað hápunkturinn“|date=2021-10-19|website=Mannlíf.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> Hann var einnig um skeið sérstakur ráðgjafi á vegum Sameinuðu þjóðanna.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/sjonvarp/spila/segdu-mer/24558/7hqbj3|title=Segðu mér - Orri Björnsson forstjóri Algalífs {{!}} RÚV Sjónvarp|website=www.ruv.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> Orri hefur starfað fyrir Sjálfstæðisflokkinn og gengt fjölmörgum trúnaðarstöðum fyrir flokkinn bæði í Hafnarfirði<ref>{{Cite web|url=https://xorri.is/um-orra/|title=Um Orra – xorri.is|language=en-US|access-date=2022-02-07|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207115050/https://xorri.is/um-orra/|url-status=dead}}</ref> og á landsvísu. Í bæjarmálum hefur hann gengt formennsku í ýmsum starfshópum, ráðum og nefndum, auk starfa í bæjarstjórn.<ref>{{Cite web|url=https://www.hafnarfjordur.is/stjornsysla/rad-og-nefndir/rad-og-nefndir/nr/1665|title=Ráð og nefndir|website=Hafnarfjörður|language=is|access-date=2022-02-07|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207115053/https://www.hafnarfjordur.is/stjornsysla/rad-og-nefndir/rad-og-nefndir/nr/1665|url-status=dead}}</ref> Þá var Orri einnig um árabil fulltrúi Hafnfirðinga og Sjálfstæðisflokksins í stjórn HS Veitna.<ref>{{Cite web|url=https://www.planitor.io/s/hafnarfjordur/nr/1802262/wOyo|title=HS veitur hf, aðalfundur 2018 — Planitor|website=www.planitor.io|language=is|access-date=2022-02-07}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Orri var lengi í forystusveit íslensku [[glíma|glímuhreyfingarinnar]] en hann er liðtækur glímumaður og vann [[Grettisbeltið]] árið 1994. Á yngri árum var hann í [[Gettu betur]] liði Flensborgar og hann keppti fyrir hönd Hafnarfjarðar í spurningaþættinum [[Útsvar]]i á RÚV.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5814782|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> ==Tilvísanir== {{f|1971}} [[Flokkur:Íslenskir glímukappar]] 2rszmo3f4xczlltxtekey4gfg0zh4sk 1964452 1964451 2026-05-26T21:54:52Z Berserkur 10188 1964452 wikitext text/x-wiki [[Mynd:OrriBjornsson.jpg|thumb|Orri Björnsson]] '''Skarphéðinn Orri Björnsson''' (f. [[25. janúar]] [[1971]]) er bæjarfulltrúi í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Hann er fyrrum forstjóri líftæknifyrirtækisins Algalíf í Reykjanesbæ. <ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2022/02/02/algalif_25_milljarda_virdi/|title=Algalíf 25 milljarða virði?|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> Velgengni Algalífs hefur hlotið mikla innlenda<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/kynningar/frumkvolakraftur-a-reykjanesi-skapar-eitt-oflugasta-liftknifyrirtki-landsins/|title=Frumkvöðlakraftur skapar eitt öflugasta líftæknifyrirtæki landsins|last=Ritstjórn|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vb.is/frettir/algalif-vottad-kolefnishlutlaust/172557/|title=Algalíf vottað kolefnishlutlaust - Viðskiptablaðið|website=www.vb.is|language=en-us|access-date=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2014/10/08/su_fullkomnasta_sinnar_tegundar/|title=Sú fullkomnasta sinnar tegundar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> og alþjóðlega umfjöllun.<ref>{{Cite web|url=https://startup.info/orri-bjornsson-algalif/|title=Algalíf - The Company Where Sustainability is a Way of Life|last=Adzo|first=Kossi|date=2021-02-13|language=en-US|access-date=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.businessfocusmagazine.com/2021/05/17/algalif-iceland-leading-a-young-industry/|title=Algalif Iceland - Leading a Young Industry|date=2021-05-17|website=Business Focus Magazine|language=en|access-date=2022-02-07|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207115054/https://www.businessfocusmagazine.com/2021/05/17/algalif-iceland-leading-a-young-industry/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.schott.com/innovation/en/tomorrows-green-raw-material/|title=Tomorrow's green raw material|date=2020-10-13|website=SCHOTT Innovation|language=en-US|access-date=2022-02-07|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207115050/https://www.schott.com/innovation/en/tomorrows-green-raw-material/|url-status=dead}}</ref> Bæði Orri og Algalíf hafa hlotið fjölda innlendra og alþjóðlegra verðlauna og viðurkenninga fyrir árangursríka nýsköpun í grænni líftækni.<ref>{{Cite web|url=https://algalif.is/awards/|title=Awards|website=Algalif, Icelandic Producer of Pure, High-Grade, Natural Astaxanthin from Microalgae|language=en-US|access-date=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.si.is/frettasafn/vaxtarsproti-arsins-er-1939-games-sem-sextanfaldadi-veltu|title=Vaxtarsproti ársins er 1939 Games sem sextánfaldaði veltu|website=Samtök iðnaðarins - íslenskur iðnaður|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ghp-news.com/issues/biotechnology-awards-2021/23/|title=Biotechnology Awards 2021|website=www.ghp-news.com|access-date=2022-02-07|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207115050/https://www.ghp-news.com/issues/biotechnology-awards-2021/23/|url-status=dead}}</ref> Orri er fæddur í Reykjavík árið 1971 en flutti ungur til Hafnarfjarðar. Hann hefur búið og starfað víða um heim þar sem hann leiddi ýmis verkefni í lyfja- og líftæknigeirunum.<ref>{{Cite web|url=https://www.mannlif.is/frettir/athafnamadurinn-orri-bjornsson-hja-algalif-ad-vinna-grettisbeltid-var-audvitad-hapunkturinn/|title=Athafnamaðurinn og hörkutólið Orri Björnsson: „Að vinna Grettisbeltið var auðvitað hápunkturinn“|date=2021-10-19|website=Mannlíf.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> Hann var einnig um skeið sérstakur ráðgjafi á vegum Sameinuðu þjóðanna.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/sjonvarp/spila/segdu-mer/24558/7hqbj3|title=Segðu mér - Orri Björnsson forstjóri Algalífs {{!}} RÚV Sjónvarp|website=www.ruv.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> Orri hefur starfað fyrir Sjálfstæðisflokkinn og gengt fjölmörgum trúnaðarstöðum fyrir flokkinn bæði í Hafnarfirði<ref>{{Cite web|url=https://xorri.is/um-orra/|title=Um Orra – xorri.is|language=en-US|access-date=2022-02-07|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207115050/https://xorri.is/um-orra/|url-status=dead}}</ref> og á landsvísu. Í bæjarmálum hefur hann gengt formennsku í ýmsum starfshópum, ráðum og nefndum, auk starfa í bæjarstjórn.<ref>{{Cite web|url=https://www.hafnarfjordur.is/stjornsysla/rad-og-nefndir/rad-og-nefndir/nr/1665|title=Ráð og nefndir|website=Hafnarfjörður|language=is|access-date=2022-02-07|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207115053/https://www.hafnarfjordur.is/stjornsysla/rad-og-nefndir/rad-og-nefndir/nr/1665|url-status=dead}}</ref> Þá var Orri einnig um árabil fulltrúi Hafnfirðinga og Sjálfstæðisflokksins í stjórn HS Veitna.<ref>{{Cite web|url=https://www.planitor.io/s/hafnarfjordur/nr/1802262/wOyo|title=HS veitur hf, aðalfundur 2018 — Planitor|website=www.planitor.io|language=is|access-date=2022-02-07}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Orri var lengi í forystusveit íslensku [[glíma|glímuhreyfingarinnar]] en hann er liðtækur glímumaður og vann [[Grettisbeltið]] árið 1994. Á yngri árum var hann í [[Gettu betur]] liði Flensborgar og hann keppti fyrir hönd Hafnarfjarðar í spurningaþættinum [[Útsvar]]i á RÚV.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5814782|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2022-02-07}}</ref> ==Tilvísanir== {{f|1971}} [[Flokkur:Íslenskir glímukappar]] 3x87fpwz775fnq3akb00hcrr68884dp 0 168513 1964389 1964366 2026-05-26T12:37:25Z Berserkur 10188 1964389 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Húsafell Stone.png|thumb|Húsafellssteinninn.]] [[Mynd:Husafell-carry-brodick-2017.jpg|thumb|Eftirlíking af steininum í alþjóðlegri keppni.]] '''Húsafellssteinninn''' eða ''Kvíahella'' er steinn við [[Húsafell]] sem vegur 186 kg og var notaður nálægt réttum á 18. öld. Snorri Björnsson prestur á Húsafelli var fyrst þekktur fyrir að lyfta steininum. Hann hefur verið notaður í kraftlyftingakeppnum. Sá sem getur lyft honum upp að hnjám er ''amlóði'', upp að mitti er '' hálfsterkur'' og upp að brjósti og gengið með hann er ''fullsterkur''. Eftirlíkingar hafa verið gerðar af steininum í alþjóðlegum keppnum. [[Hafþór Júlíus Björnsson]] setti met þegar hann bar steininn meira en 98 metra árið 2019. ==Tengill== *[https://is.nat.is/husafell/ Nat.is Húsafell] [[Flokkur:Kraftlyftingar]] [[Flokkur:Húsafell]] 97nn3pegda4nk7yt92fxrwyxt2yi8cn 1964390 1964389 2026-05-26T12:38:40Z Berserkur 10188 1964390 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Húsafell Stone.png|thumb|Húsafellssteinninn.]] [[Mynd:Husafell-carry-brodick-2017.jpg|thumb|Eftirlíking af steininum í alþjóðlegri keppni.]] '''Húsafellssteinninn''' eða ''Kvíahella'' er steinn við [[Húsafell]] sem vegur 186 kg og var notaður nálægt réttum á 18. öld. [[Snorri Björnsson]] prestur á Húsafelli var fyrst þekktur fyrir að lyfta steininum. Hann hefur verið notaður í [[kraftlyftingar|kraftlyftingakeppnum]]. Sá sem getur lyft honum upp að hnjám er ''amlóði'', upp að mitti er '' hálfsterkur'' og upp að brjósti og gengið með hann er ''fullsterkur''. Eftirlíkingar hafa verið gerðar af steininum í alþjóðlegum keppnum. [[Hafþór Júlíus Björnsson]] setti met þegar hann bar steininn meira en 98 metra árið 2019. ==Tengill== *[https://is.nat.is/husafell/ Nat.is Húsafell] [[Flokkur:Kraftlyftingar]] [[Flokkur:Húsafell]] lm1zlcotz5mj2ck5my7hzi82rmv362q 1964393 1964390 2026-05-26T12:41:41Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Húsafellssteininn]] á [[Húsafellssteinninn]] 1964390 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Húsafell Stone.png|thumb|Húsafellssteinninn.]] [[Mynd:Husafell-carry-brodick-2017.jpg|thumb|Eftirlíking af steininum í alþjóðlegri keppni.]] '''Húsafellssteinninn''' eða ''Kvíahella'' er steinn við [[Húsafell]] sem vegur 186 kg og var notaður nálægt réttum á 18. öld. [[Snorri Björnsson]] prestur á Húsafelli var fyrst þekktur fyrir að lyfta steininum. Hann hefur verið notaður í [[kraftlyftingar|kraftlyftingakeppnum]]. Sá sem getur lyft honum upp að hnjám er ''amlóði'', upp að mitti er '' hálfsterkur'' og upp að brjósti og gengið með hann er ''fullsterkur''. Eftirlíkingar hafa verið gerðar af steininum í alþjóðlegum keppnum. [[Hafþór Júlíus Björnsson]] setti met þegar hann bar steininn meira en 98 metra árið 2019. ==Tengill== *[https://is.nat.is/husafell/ Nat.is Húsafell] [[Flokkur:Kraftlyftingar]] [[Flokkur:Húsafell]] lm1zlcotz5mj2ck5my7hzi82rmv362q 0 170347 1964460 1957411 2026-05-27T05:37:41Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964460 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Oleksandra Matvíjtsjúk | nafn_á_frum = {{nobold|Олександра Матвійчук}} | búseta = | mynd = Oleksandra Matviichuk - 2022 (cropped).jpg | myndatexti = Oleksandra Matvíjtsjúk árið 2022. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1983|10|8}} | fæðingarstaður = [[Bojarka]], [[Sovétlýðveldið Úkraína|úkraínska sovétlýðveldinu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] | þjóðerni = [[Úkraína|Úkraínsk]] | starf = Lögfræðingur | háskóli = [[Taras Sjevtsjenko-þjóðarháskólinn í Kænugarði]] | þekkt_fyrir = Störf með [[Miðstöð borgaralegra réttinda]] }} '''Oleksandra Vjatsjeslavívna Matvíjtsjúk''' ([[úkraínska]]: Олександра В’ячеславівна Матвійчук; f. 8. október 1983) er [[Úkraína|úkraínskur]] mannréttindalögfræðingur og aðgerðasinni með aðsetur í [[Kænugarður|Kænugarði]]. Hún er forstöðumaður mannréttindasamtakanna [[Miðstöð borgaralegra réttinda|Miðstöðvar borgaralegra réttinda]] og er virkur þátttakandi í herferðum fyrir lýðræðisumbótum í Úkraínu og á [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu|ÖSE-svæðinu]]. == Menntun == Oleksandra Matvíjtsjúk gekk í [[Taras Sjevtsjenko-þjóðarháskólinn í Kænugarði|Taras Sjevtsjenko-þjóðarháskólann í Kænugarði]] og útskrifaðist þaðan með LL.M.-gráðu árið 2007. Árið 2017 varð hún fyrsta konan til að taka þátt í verkefninu „Komandi leiðtogar Úkraínu“ við [[Stanford-háskóli|Stanford-háskóla]].<ref>{{Cite web|title=Ukrainian Emerging Leaders Cohort 2017-18|url=https://fsi.stanford.edu/content/ukrainian-emerging-leaders-cohort-2017-18|access-date=17 August 2021|website=fsi.stanford.edu|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|date=27 April 2018|title=Oleksandra Matviichuk {{!}} CivilMPlus|url=https://civilmplus.org/fr/experts/oleksandra-matviichuk/|access-date=17 August 2021|language=fr-FR|archive-date=4 júní 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604182333/https://civilmplus.org/fr/experts/oleksandra-matviichuk/|url-status=dead}}</ref> == Starfsferill == Matvíjtsjúk hóf störf fyrir [[Miðstöð borgaralegra réttinda]] árið 2007, þegar samtökin voru stofnuð.<ref name="freiheitMatviichuk">{{Cite web |last=Todorov |first=Svetoslav |title=Meet Oleksandra Matviichuk from Ukraine |url=https://www.freiheit.org/east-and-southeast-europe/meet-oleksandra-matviichuk-ukraine |date=2022-02-14 |access-date=2022-10-07 |website=[[Friedrich Naumann Foundation]] |language=en-UK |archive-date=2022-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210095244/https://www.freiheit.org/east-and-southeast-europe/meet-oleksandra-matviichuk-ukraine |url-status=dead }}</ref> Árið 2012 varð Matvíjtsjúk meðlimur í ráðgjafarnefnd mannréttindastjóra úkraínska þingsins (Verkhovna Rada).<ref>{{Cite web|title=Про створення консультативної ради|url=https://zakon.rada.gov.ua/go/v06_8715-12|access-date=17 August 2021|website=Офіційний вебпортал парламенту України|language=uk}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-07 |title=Women Pursue a Democratic Future for Ukraine |url=https://www.ned.org/women-pursue-a-democratic-future-for-ukraine-message-from-oleksandra-matviychuk/ |access-date=2022-06-13 |website=National Endowment for Democracy |language=en-US}}</ref> Eftir að stjórn Úkraínu beitti ofbeldi gegn friðsamlegum mótmælum á Sjálfstæðistorginu í [[Kænugarður|Kænugarði]] þann 30. nóvember 2013 stýrði Matvíjtsjúk borgaraframtakinu Evromajdan SOS (úkraínska: Євромайдан SOS). Framtakið snerist um að veita fólki sem hafði verið handtekið í [[Evromajdan]]-mótmælunum lagalega aðstoð í Kænugarði og öðrum úkraínskum borgum og safna og greina upplýsingar til að vernda mótmælendur.<ref>{{Cite web|title=Євромайдан SOS|url=https://maidanmuseum.org/storinka/yevromaydan-sos|access-date=17 August 2021|website=maidanmuseum.org|language=uk}}</ref> Matvíjtsjúk hefur síðar staðið fyrir nokkrum alþjóðlegum herferðum fyrir lausn [[Samviskufangi|samviskufanga]], meðal annars #letmypeoplego-herferðinni og herferð fyrir lausn kvikmyndagerðarmannsins [[Oleh Sentsov|Olehs Sentsov]] og annarra sem hafa verið ólöglega fangelsaðir í [[Rússland]]i og hernámssvæði Rússa á [[Krímskagi|Krímskaga]] og í [[Donbas]].<ref>{{Cite web|title=Oleksandra Matviichuk|url=https://religiousfreedom.in.ua/public/en/secretariat/co-coordinator|access-date=17 August 2021|website=religiousfreedom.in.ua|archive-date=7 október 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007101916/https://religiousfreedom.in.ua/public/en/secretariat/co-coordinator|url-status=dead}}</ref> Matvíjtsjúk er höfundur fjölda skýrslna til ýmissa stofnana [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], [[Evrópuráðið|Evrópuráðsins]], [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]], [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu|Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu]] og nokkurra innsendinga til [[Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn|Alþjóðlega sakamáladómstólsins]] í [[Haag]].<ref>{{Cite web|title=Oleksandra Matviichuk|url=https://summit.yihr.org/speaker/oleksandra-matviichuk/|access-date=17 August 2021|website=Skopje Youth Summit|language=en-US|archive-date=9 október 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009012416/https://summit.yihr.org/speaker/oleksandra-matviichuk/|url-status=dead}}</ref><ref name=":1" /> Þann 4. júní 2021 var Matvíjtsjúk skipuð í [[nefnd Sameinuðu þjóðanna gegn pyndingum]]<ref name=":0">{{Cite web |title=18th Meeting of States parties - Elections 2021 |url=https://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CAT/Pages/Elections2021.aspx |access-date=17 August 2021 |website=www.ohchr.org}}</ref> og varð fyrsta úkraínska konan til að taka sæti í nefndinni.<ref>{{Cite web |date=2021-06-04 |title=Оголошення про результати добору кандидата для висунення на обрання членом комітету ООН проти катувань |url=https://minjust.gov.ua/news/ministry/ogoloshennya-pro-rezultati-doboru-kandidata-dlya-visunennya-na-obrannya-chlenom-komitetu-oon-proti-katuvan |access-date=2022-04-01 |website=minjust.gov.ua |language=ru |archive-date=2021-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609092808/https://minjust.gov.ua/news/ministry/ogoloshennya-pro-rezultati-doboru-kandidata-dlya-visunennya-na-obrannya-chlenom-komitetu-oon-proti-katuvan |url-status=dead }}</ref> Hún hafði talað fyrir takmörkun á ofbeldi gegn konum á átakasvæðum. Frá [[Úkraínska byltingin 2014|úkraínsku byltingunni 2014]] til ársins 2022 einbeitti Matvíjtsjúk sér að því að kortleggja stríðsglæpi í [[Stríð Rússlands og Úkraínu|stríðinu í Donbas]]. Árið 2014 fundaði hún með [[Joe Biden]], þáverandi [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforseta Bandaríkjanna]], og mælti með því að fleiri vopn yrðu send til Úkraínu til að binda enda á stríðið.<ref>{{Cite web |date=2022-03-29 |title=Activist who met Biden in 2014 says 'Putin war crimes could have been stopped' |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ukraine-biden-russian-war-crimes-putin-b2046018.html |access-date=2022-06-13 |website=The Independent |language=en}}</ref> Frá upphafi [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|innrásar Rússa í Úkraínu]] árið 2022 hefur Matvíjtsjúk birst í fjölda alþjóðlegra fjölmiðla í umboði borgaralegs samfélags Úkraínu, sér í lagi í tengslum við málefni fólks sem hefur hrakist á vergang innan landsins og í tengslum við stríðsglæpi og mannréttindi. Samkvæmt tímaritinu ''[[Foreign Policy]]'' hefur hún mælt með stofnun sérstaks „blandaðs dómstóls“ til að rannsaka stríðsglæpi og mannréttindabrot.<ref>{{Cite web |last=Mackinnon |first=Robbie Gramer, Amy |title=Ukraine's 'Nuremberg Moment' Amid Flood of Alleged Russian War Crimes |url=https://foreignpolicy.com/2022/06/10/ukraines-nuremberg-moment-amid-flood-of-alleged-russian-war-crimes/ |access-date=2022-06-13 |website=[[Foreign Policy]] |language=en-US}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Matvíjtsjúk, Oleksandra}} {{f|1983}} [[Flokkur:Úkraínskir lögfræðingar]] o988csiqovs707qjfhsz32gf0t7pjx8 0 179334 1964391 1964199 2026-05-26T12:39:34Z ~2026-31586-95 117011 /* Niðurstöður */ 1964391 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' voru haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin var 61 sveitarstjórn en þeim fækkaði um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar höfðu farið fram eða tóku gildi eftir kosningarnar. Helstu tíðindi kosninganna voru gott gengi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu þar sem flokkurinn náði annað hvort hreinum meirihluta í sveitarstjórnum eða var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun. Þá náði [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] víða góðum árangri. Niðurstöðunum var gjarnan lýst sem „hægribylgju“. Meirihlutar féllu í Reykjavík, Reykjanesbæ, Akureyri, Mosfellsbæ, Skagafirði, Borgarbyggð og Ísafirði svo nokkur séu nefnd af stærri sveitarfélögum landsins. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fóru fram í 62 sveitarfélögum en kjörnar voru 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin var sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tók gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir voru kjörnar í listakosningu og samanlagt voru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan var sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fór fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> ===Framboð=== [[Sjálfstæðisflokkurinn]] var í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] buðu fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] bauð fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar voru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ===Niðurstöður=== Í töflunni hér að neðan má sjá þá stjórnmálaflokka sem starfa á landsvísu og fjölda sveitarstjórnarfulltrúa á landsvísu sem komu í hlut hvers og eins. Hér er eingöngu litið til framboða undir listabókstöfum flokkanna og því ekki tekið tillit til staðbundinna framboða sem flokkarnir eiga í einhverjum tilfellum aðkomu að. {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |seats1=128 |sc1=+15 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |seats2=54 |sc2=-15 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |seats3=38 |sc3=+12 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |seats4=23 |sc4=+17 |party5=[[Viðreisn]] (C) |seats5=9 |sc5=+4 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] (V)<br>og [[Vinstrið]] (A) |seats6=6 |sc6=-3 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |seats7=1 |sc7=-1 |party8=[[Píratar]] (P) |seats8=0 |sc8=-4 |party9=[[Flokkur fólksins]] (F) |seats9=0 |sc9=-2 |party10=Aðrir listar |seats10=156 |sc10=-9 |party11=Kjörnir í óbundnum kosningum |seats11=39 |sc11=-30 |total_sc=-17 }} Sjálfstæðisflokkurinn fékk flesta fulltrúa kjörna í sveitarstjórn og bætti nokkrum við sig á landsvísu en Miðflokkurinn bætti við sig flestum fulltrúum. Gott gengi Framsóknarflokksins í kosningunum 2022 gekk nú að nokkru leyti til baka en flokkurinn hefur þó næst flesta fulltrúa í sveitarstjórnum á landsvísu. Fulltrúum Samfylkingar og Viðreisnar fjölgaði einnig en þessir flokkar buðu nú fram undir eigin nafni í fleiri sveitarfélögum en áður. Píratar og Flokkur fólksins misstu alla fulltrúa úr sveitarstjórnum. ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand6=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes6= 4805 |seats6=1 |sc6=-3 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes4= 7436 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1=22930 |seats1=9 |sc1=+3 |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10=361 |seats10=0 |sc10= |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand8=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes8=2319 |seats8=0 |sc8=-1 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes7=2858 |seats7=1 |sc7=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=[[Ari Edwald]] |votes3=7912 |seats3=3 |sc3=+3 |party9=[[Píratar]] (P) |cand9=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes9=1348 |seats9=0 |sc9=-3 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2=12737 |seats2=5 |sc2= |party5=[[Vinstrið]] (A) |color5=#023f38 |cand5=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes5=6649 |seats5=2 |sc5=+2 |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11=306 |seats11=0 |sc11= |invalid= 228 |blank= 1107 |electorate= 108545 }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Á síðustu mánuðum fyrir kosningar sýndu skoðanakannanir meira fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hafði fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem áður var oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> Á síðustu vikum kosningabaráttunnar jókst fylgi Sjálfstæðisflokksins verulega í skoðananakönnunum og það skilaði sér í kosningunum þar sem flokkurinn náði sinni bestu niðurstöðu í Reykjavík í 16 ár sem skilaði honum níu fulltrúum í borgarstjórn. Fimm flokka meirihlutinn kolféll þar sem Samflykingin stóð í stað en Píratar og Flokkur fólksins misstu alla sína fulltrúa. Miðflokkurinn fékk bestu útkomu sem hann hefur náð í borgarstjórn með þrjá fulltrúa kjörna. ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=Orri Hlöðversson |votes4=2116 |seats4=1 |sc4=-1 |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=María Ellen Steingrímsdóttir |votes5=2068 |seats5=1 |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1=9359 |seats1=6 |sc1=+2 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7=344 |seats7=0 |sc7= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Einar Jóhannes Guðnason |votes3=2148 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Jónas Már Torfason |votes2=3869 |seats2=2 |sc2=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand6=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes6=563 |seats6=0 |sc6= |invalid=129 |blank=355 |electorate=30949 }} Sitjandi meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. Sjálfstæðisflokkurinn fékk sína bestu niðurstöðu í sögu bæjarins og hreinan meirihluta í bæjarstjórn í fyrsta skiptið. ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=[[Valdimar Víðisson]] |votes2=3752 |seats2=3 |sc2=+1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4=2204 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1=4286 |seats1=3 |sc1=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5=1768 |seats5=1 |sc5=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes3=2755 |seats3=2 |sc3=-2 |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6=684 |seats6=0 |sc6= |invalid= 63 |blank= 280 |electorate= 24593 }} Meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Hlynur Bæringsson]] |votes3=1024 |seats3=1 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=Guðlaugur Kristmundsson |votes6=721 |seats6=0 |sc6=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1=6644 |seats1=8 |sc1=+1 |party4=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color4=#ffc103 |cand4=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes4=988 |seats4=1 |sc4=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5=762 |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Kjartan Atli Kjartansson |votes2=1323 |seats2=1 |sc2=+1 |invalid= 34 |blank= 130 |electorate= 15724 |heimild=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2IQECokxMyCuaVuzGM93aS/a946ec3b0b9b13db8ed427a8eaf5c76d/Kosningask%C3%83_rsla_Gar%C3%83_ab%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Sjálfstæðisflokkurinn hefur haft hreinan meirihluta í bæjarstjórn Garðabæjar frá því að bærinn fékk kaupstaðarréttindi og ekki varð breyting á því nú. ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Sævar Birgisson |votes2=1453 |seats2=2 |sc2=-2 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes4= 708 |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Hilmar Gunnarsson |votes1=2949 |seats1=5 |sc1=+1 |party5=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color5=#ffff01 |cand5=Árni Jónsson |votes5=595 |seats5=1 |sc5= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7=517 |seats7=1 |sc7=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Ólafur Ingi Óskarsson |votes3= 764 |seats3=1 |sc3= |invalid= 23 |blank= 84 |electorate= 10391 }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1=1401 |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3=392 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2=906 |seats2=2 |sc2=-1 |invalid=8 |blank=36 |electorate=3541 }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Íbúar í Kjós (A) |cand1=Jóhanna Hreinsdóttir |votes1= |seats1=5 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2=2254 |seats2=3 |sc2=- |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5=453 |seats5=0 |sc5=- |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1=3380 |seats1=5 |sc1=+2 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4=965 |seats4=1 |sc4=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3=1577 |seats3=2 |sc3=-1 |invalid=42 |blank=149 |electorate=17086 }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3=439 |seats3=2 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand2=Haukur Andreasson |votes2=495 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4=351 |seats4=2 |sc4=+2 |party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand1=Svavar Grétarsson |votes1=663 |seats1=3 |sc1=+1 |invalid= 14 |blank= 40 |electorate= 3152 }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=Fyrir samfélagið (A) |cand2=Gunnar J. Helgason |votes2=223 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1=333 |seats1=3 |sc1= |party3=Framboðsfélag E-listans (E) |color3= |cand3=Birgir Örn Ólafsson |votes3=172 |seats3=1 |sc3=-2 |party4=Framfarafélag L-listans (L) |color4= |cand4=Kristinn Björgvinsson |votes4=125 |seats4=1 |sc4= |invalid=4 |blank=18 |electorate=1474 }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes1=367 |seats1=3 |sc1=+2 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2=351 |seats2=3 |sc2=+1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Magnús Már Jakobsson |votes3=119 |seats3=1 |sc3=-2 |invalid=1 |blank=4 |electorate=1117 }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= 1006 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4=454 |seats4=1 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= 1431 |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5=414 |seats5=1 |sc5=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3=949 |seats3=2 |sc3=-1 |invalid= 18 |blank= 118 |electorate= 6292 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/4UFP5OsTzw55vpIszPxi8o/6e7c0b978986f42387c531309da0f600/Kosningask%C3%83_rsla_Akraneskaupsta%C3%83_ur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Davíð Sigurðsson |votes2=527 |seats2=2 |sc2=-3 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Sigurður Guðmundsson |votes1=608 |seats1=3 |sc1=+1 |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3=488 |seats3=2 |sc3=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4=455 |seats4=2 |sc4=+2 |valid=2078 |invalid= 8 |blank= 60 |electorate=3140 }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. Framsóknarflokkur hafði haft hreinan meirihluta í Borgarbyggð sem féll nú. ===[[Snæfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Auður Kjartansdóttir |votes1= |seats1=7 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = 461 | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = 305 | seats2 = 3 | sc2 = | invalid = 9 | blank = 26 | electorate = 989 }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1=252 |seats1=4 |sc1=+4 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2=159 |seats2=3 |sc2=-1 |invalid= 5 |blank= 15 |electorate= 639 }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = 336 | seats1 = 5 | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = 150 | seats2 = 2 | sc2 = | invalid = 4 | blank = 17 | electorate = 657 }} ===[[Dalabyggð]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Ingibjörg Þóranna Steinudóttir || 248 || 84,6 |- | Guðbrandur Tumi Gíslason || 238 || 81,6 |- | Ingveldur Guðmundsdóttir || 228 || 77,8 |- | Skjöldur Orri Skjaldarson || 222 || 75,8 |- | Guðlaug Kristinsdóttir || 192 || 65,5 |- | Sindri Geir Sigurðsson || 142 || 48,5 |- | Bjarnheiður Jóhannsdóttir || 107 || 36,5 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 293 || 98,7 |- | Auð atkvæði || 4 || 1,3 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''297''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''534'' || ''55,6'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/753hfHNdbqNC0ITPKNuzzk/a2b7d89013e071caf77c85cbd7fdc6ef/Kosningask%C3%83_rsla_Dalabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 534 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan fjóra sem skoruðust undan því. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Guðbjörg Gunnarsdóttir || 37 || 60,7 |- | Eggert Kjartansson || 31 || 50,8 |- | Veronika G. Sigurvinsdóttir || 29 || 47,5 |- | Þröstur Aðalbjarnarson || 29 || 47,5 |- | Sigurbjörg Ottesen || 29 || 47,5 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 61 || 95,3 |- | Auð atkvæði || 2 || 3,1 |- | Ógild atkvæði || 1 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''64''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''83'' || ''77,1'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 83 og voru þeir allir í kjöri. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1=698 |seats1=4 |sc1=+1 |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2=326 |seats2=1 |sc2=+1 |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3=521 |seats3=2 |sc3=- |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4=91 |seats4=0 |sc4=- |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5=400 |seats5=2 |sc5=- |invalid=19 |blank=38 |electorate=2976 }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = 375 | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = 262 | seats2 = 3 | sc2 = +3 | invalid = 29 | electorate = 1097 }} <!-- Vantar skiptingu auðra og ógilda--> ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = 336 | seats1 = 3 | sc1 = -1 | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = 247 | seats2 = 4 | sc2 = +4 | invalid = 2 | blank = 9 | electorate = 774 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/791kRqZQ3HIJzfbp1FDTu2/c3b2644fe63c64057b139a32ce9d89ae/Kosningask%C3%83_rsla_Bolungarv%C3%83_kurkaupsta%C3%83_ur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party2 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand2 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes2 = 74 | seats2 = 1 | sc2 = +1 | party1 = Vegvísir (G) | cand1 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes1 = 141 | seats1 = 3 | sc1 = +3 | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = 69 | seats3 = 1 | sc3 = -2 | invalid = 2 | blank = 15 | electorate = 351 }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | ipct1= 71,5 | votes1 = | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = [[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | ipct2= 28,5 | votes2 = | seats2 = 1 | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = 196 }} <!-- vantar upplýsingar um atkvæðatölur og auða/ógilda --> ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party2 = Fjarðarlistinn (A) | cand2 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes2 = 53 | seats2 = 2 | sc2 = | party1 = Framtíðarlistinn (E) | cand1 = Kjartan Geir Karlsson | votes1 = 91 | seats1 = 3 | sc1 = | invalid = 0 | blank = 1 | electorate = 176 }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}</ref> ====[[Kaldrananeshreppur]]==== Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fer fram óbundin kosning. ====[[Árneshreppur]]==== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Framtíð Árneshrepps (Á) | cand1 = Sigrún Sverrisdóttir | votes1 = 31 | seats1 = 3 | sc1 = | party2 = Sólstöður (S) | cand2 = Arnibjörn Bernharðsson | votes2 = 22 | seats2 = 2 | sc2 = | invalid = 0 | blank = 1 | electorate = 57 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/IvgH9W9O4me08xi2BH4Za/6d31e47a5fdb4498adb53e43f33d4ebf/Kosningask%C3%83_rsla_%C3%83_rneshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Í Árneshreppi fór fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Einar Eðvald Einarsson |votes3=571 |seats3=2 |sc3=-1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Magnús Barðdal |votes2=767 |seats2=3 |sc2=+1 |party1=[[Byggðalistinn]] (L) |color1=black |cand1=Eyþór Fannar Sveinsson |votes1=839 |seats1=3 |sc1=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Högni Elfar Gylfason |votes4=319 |seats4=1 |sc4=+1 |invalid=5 |blank=58 |electorate=3297 }} ===[[Húnabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=Öll saman (A) |cand3=Jón Gíslason |votes3=135 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Grímur Rúnar Lárusson |votes2=298 |seats2=3 |sc2=- |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Guðmundur Haukur Jakobsson |votes1=445 |seats1=5 |sc1=+1 |invalid= 2 |blank= 17 |electorate=1034 }} ===[[Húnaþing vestra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand1=Sigurður Líndal Þórisson |votes1=239 |seats1=2 |sc1=-1 |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand3=Örn Arnarson |votes3=196 |seats3=2 |sc3=0 |party2=Nýtt afl í Húnaþingi vestra (N) |cand2=Viktor Ingi Jónsson |votes2=264 |seats2=3 |sc2=+1 |blank=12 |invalid=2 |electorate=963 }} ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Eydís Inga Sigurjónsdóttir |votes3=51 |seats3=1 |sc3= |party2=Fyrir Skagaströnd (K) |cand2=Vigdís Elva Þorgeirsdóttir |votes2=122 |seats2=2 |sc2= |party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand1=Ragnheiður Erla Stefánsdóttir |votes1=132 |seats1=2 |sc1= |blank=3 |invalid=2 |electorate=352 }} ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7=774 |seats7=1 |sc7=+1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes4=1552 |seats4=2 |sc4= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir |votes8=615 |seats8=0 |sc8= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes1=1992 |seats1=2 |sc1= |party2=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color2=#f36f21 |cand2=Óðinn Svan Óðinsson |votes2=1976 |seats2=2 |sc2=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5=829 |seats5=1 |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sindri S. Kristjánsson |votes3=1709 |seats3=2 |sc3=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6=810 |seats6=1 |sc6= |invalid=25 |blank=275 |electorate=15546 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/7IeQ931dM2Gc9kNrqFI3sR/3083f9c5705db904b0d383214acc0acc/Kosningask%C3%83_rsla_Akureyrarb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Norðurþing]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Eysteinn Heiðar Kristjánsson |votes3=298 |seats3=2 |sc3=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Helena Eydís Ingólfsdóttir |votes1=334 |seats1=2 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Listi samfélagsins]] (M) |cand4=Rúnar Traustason |votes4=251 |seats4=1 |sc4= |party5=Óskalistinn (Ó) |cand5=Ómar Gunnarsson |votes5=228 |seats5=1 |sc5=+1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Kjartan Páll Þórarinsson |votes2=306 |seats2=2 |sc2=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V-listi velferðar]] (V) |cand6=Aldey Unnar Traustadóttir |votes6=225 |seats6=1 |sc6=-1 |blank=41 |invalid=4 |electorate=2345 }} ===[[Fjallabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Tómas Atli Einarsson |votes1=420 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=H-listinn (H) |cand2=Helgi Jóhannsson |votes2=394 |seats2=2 |sc2= |party3=[[Samfylkingin|Jafnaðarmannafélag Fjallabyggðar og óháðir]] (S) |cand3=Jóhann K. Jóhannsson |votes3=363 |seats3=2 |sc3=+2 |blank=21 |invalid=4 |electorate=1555 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3ISr8784fqyIDCdsXMUprk/e2691c6228238a30173372a27a5491ef/Kosningask%C3%83_rsla_Fjallabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Dalvíkurbyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=Byggðalistinn (A) |cand4=Börkur Þór Ottósson |votes4=134 |seats4=1 |sc4=+1 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Monika Margrét Stefánsdóttir |votes3=165 |seats3=1 |sc3=-1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Benedikt Snær Magnússon |votes2=257 |seats2=2 |sc2= |party1=Dalvíkurbyggð (K) |cand1=Helgi Einarsson |votes1=512 |seats1=3 |sc1= |blank=27 |invalid=8 |electorate=1475 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2d7dMKHEuTxgVzLOybqfao/b5432f82e63a86771e2d88a33f7d299b/Kosningask%C3%83_rsla_Dalv%C3%83_kurbygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Þingeyjarsveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Ábyrgð (Á) |cand1=Knútur Emil Jónasson |votes1=390 |seats1=4 |sc1= |party3=N listinn (N) |cand3=Eyþór Kári Ingólfsson |votes3=172 |seats3=1 |sc3= |party2=Framfarir (L) |cand2=Hallgrímur Páll Leifsson |votes2=232 |seats2=2 |sc2= |blank=23 |invalid=1 |electorate=1115 }} ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=F-listinn (F) |cand1=Hermann Ingi Gunnarsson |votes1=418 |seats1=5 |sc1= |party2=K-listinn (K) |cand2=Guðmundur Sigurbjörn Óskarsson |votes2=249 |seats2=2 |sc2= |blank=11 |invalid= 1 |electorate=907 }} ===[[Hörgársveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] |cand2=Árni Rúnar Örvarsson |votes2=174 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=Gróska (G) |cand1=Sunna María Jónasdóttir |votes1=241 |seats1=2 |sc1=-1 |party3=Hörgársveit (H) |cand3=Bjarki Brynjólfsson |votes3=89 |seats3=1 |sc3=-1 |blank=4 |invalid=4 |electorate=715 }} ===[[Langanesbyggð]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Mateusz Swierczewski || 118 || 46,1 |- | Jóhann Hafberg Jónasson || 115 || 44,9 |- | Júlíus Þröstur Sigurbjartsson || 103 || 40,2 |- | Christina Elisabeth Merkel || 93 || 36,3 |- | Ólína Ingibjörg Jóhannesdóttir || 91 || 35,5 |- | Sigurður Ragnar Kristinsson || 91 || 35,5 |- | Sigurður Þór Guðmundsson || 83 || 32,4 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 256 || 97,3 |- | Auð atkvæði || 4 || 1,5 |- | Ógild atkvæði || 3 || 1,1 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''263''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''454'' || ''57,9'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 454 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því. ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=Strönd til framtíðar (H) |cand2=Ólafur Rúnar Ólafsson |votes2=100 |seats2=2 |sc2= |party3=Samstaða (S) |cand3=Sigríður Ingibjörg Stefánsdóttir |votes3=67 |seats3=1 |sc3= |party1=Ströndungur (Ö) |cand1=Bjarni Þór Guðmundsson |votes1=121 |seats1=2 |sc1= |blank=4 |invalid=3 |electorate=377 }} ===[[Grýtubakkahreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Gísli Gunnar Oddgeirsson || 164 || 84,5 |- | Þorgeir Rúnar Finnsson || 135 || 69,6 |- | Inga María Sigurbjörnsdóttir || 129 || 66,5 |- | Árni Páll Jóhannsson || 74 || 38,1 |- | Ingólfur Kr. Ásgeirsson || 71 || 36,6 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 194 || 99,5 |- | Auð atkvæði || 1 || 0,5 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''195''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''281'' || ''69,4'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 281 og voru þeir allir í kjöri. ===[[Tjörneshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Tjörneslistinn (T) |cand1=Aðalsteinn Jóhannes Halldórsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B) |cand4=Þuríður Lillý Sigurðardóttir |votes4=505 |seats4=2 |sc4=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] (D) |cand1=Ragnar Sigurðsson |votes1=749 |seats1=3 |sc1=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkur]] (M) |cand3=Hrafn Bjarnason |votes3=618 |seats3=2 |sc3=+2 |party2=[[Samfylkingin|Samfylking og annað félagshyggjufólk]] (S) |cand2=Stefán Þór Eysteinsson |votes2=707 |seats2=2 |sc2=+2 |blank=57 |invalid=3 |electorate=3972 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/XjfIo9KErDjMp53HqvCUv/29c8261f85bd90420cc4df440e240bcf/Kosningask%C3%83_rsla_Fjar%C3%83_abygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Múlaþing]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Jónína Brynjólfsdóttir |votes2=619 |seats2=3 |sc2= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Berglind Harpa Svavarsdóttir |votes1=773 |seats1=4 |sc1=+1 |party5=Austurlistinn/Viðreisn Múlaþingi (L) |cand5=Hólmfríður Rut Einarsdóttir |votes5=287 |seats5=1 |sc5=-1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Lárus Bjarnason |votes4=378 |seats4=1 |sc4= |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|VG og óháð]] (V) |cand3=Ásrún Mjöll Stefánsdóttir |votes3=498 |seats3=2 |sc3= |blank=65 |invalid=10 |electorate=3949 }} ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Sterk Stoð (O) |cand1=Íris Edda Jónsdóttir |votes1= |seats1=7 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ===[[Fljótsdalshreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Halla Auðunardóttir || 58 || 90,6 |- | Guðni Jónsson || 47 || 73,4 |- | Þórhallur Jóhannsson || 30 || 46,9 |- | Lárus Heiðarsson || 28 || 43,8 |- | Helga Eyjólfsdóttir || 27 || 42,2 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 64 || 95,1 |- | Auð og ógild atkvæði || 3 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''67''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''96'' || ''69,8'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3M04uFpF65gkqkhf9QfFjj/7eabf5f76515c02ccb8ff9936c584936/Kosningask%C3%83_rsla_Flj%C3%83_tsdalshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 96 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan þrjá sem sérstaklega höfðu skorast undan því. Tveir urðu jafnir í 5. og 6. sæti með 27 atkvæði og var þá notast við hlutkesti til að ákveða hvor yrði aðalmaður í sveitarstjórn. ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Matthías Bjarnason |votes2=1309 |seats2=2 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Heiðrún Kristmundsdóttir |votes4=481 |seats4=1 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Bragi Bjarnason |votes1=3332 |seats1=6 |sc1= |party3=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand3=Sigurjón Vídalín Guðmundsson |votes3=1184 |seats3=2 |sc3= |blank=200 |invalid=23 |electorate=9567 }} ===[[Vestmannaeyjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Eyþór Harðarson |votes1=1422 |seats1=5 |sc1=+1 |party3=Eyjalistinn (E) |cand3=Arndís María Kjartansdóttir |votes3=488 |seats3=2 |sc3= |party2=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand2=Jón Þór Guðjónsson |votes2=643 |seats2=2 |sc2=+2 |blank=84 |invalid=12 |electorate=3540 }} ===[[Hveragerðisbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B) |cand3=Marta Rut Ólafsdóttir |votes3=295 |seats3=1 |sc3=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Ingimar Guðmundsson |votes1=869 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=Okkar Hveragerði (O) |cand2=Lárus Jónsson |votes2=559 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Samfylkingin|Samfylking og óflokksbundin]] (S) |cand4=Birgitta Ragnarsdóttir |votes4=256 |seats4=1 |sc4=+1 |blank=5 |invalid=20 |electorate=2567 }} ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Samfylkingin|Samfylking og félagar]] (S) |cand2=Gunnsteinn R Ómarsson |votes2=474 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Grétar Ingi Erlendsson |votes1=1070 |seats1=5 |sc1=+1 |blank=29 |invalid=0 |electorate=2212 }} ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og stuðningsmenn]] (B) |cand1=Hjalti Þór Vignisson |votes1=623 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Gauti Árnason |votes2=361 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=Kex framboð (K) |cand4=Eyrún Fríða Árnadóttir |votes4=187 |seats4=1 |sc4=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Reynir Ásgeirsson |votes3=219 |seats3=1 |sc3=+1 |blank=19 |invalid=12 |electorate=1922 }} ===[[Rangárþing eystra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Rafn Bergsson |votes2=320 |seats2=2 |sc2=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og aðrir lýðræðissinnar]] (D) |cand1=Anton Kári Halldórsson |votes1=624 |seats1=4 |sc1=+1 |party3=N-listinn (N) |cand3=Tómas Birgir Magnússon |votes3=189 |seats3=1 |sc3=- |blank=9 |invalid=3 |electorate=1547 }} ===[[Rangárþing ytra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Á-listinn (Á) |cand1=Eggert Valur Guðmundsson |votes1=574 |seats1=4 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listi sjálfstæðismanna]] (D) |cand2=Ingvar Pétur Guðbjörnsson |votes2=545 |seats2=3 |sc2= |blank=36 |invalid=8 |electorate=1518 }} ===[[Bláskógabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=T listi (T) |cand1=Helgi Kjartansson |votes1=456 |seats1=5 |sc1= |party2=Þ listi (Þ) |cand2=Anna Greta Ólafsdóttir |votes2=210 |seats2=2 |sc2= |blank=13 |invalid=4 |electorate=990 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3lsH8RcfwiMeBjwbzneUAV/c26c1988f0e69f02c7e6eb60d67b5648/Kosningask%C3%83_rsla_Bl%C3%83_sk%C3%83_gabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Hrunamannahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Jón Bjarnason |votes1=330 |seats1=3 |sc1= |party2=L-listinn (L) |cand2=Daði Geir Samúelsson |votes2=170 |seats2=2 |sc2= |invalid=12 |electorate=675 }} ===[[Flóahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Framfaralistinn (I) |cand1=Árni Eiríksson |votes1=357 |seats1=4 |sc1= |party2=T listinn (T) |cand2=Almar Sigurðsson |votes2=108 |seats2=1 |sc2= |blank = 9 |invalid= 5 |electorate=568 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3xJJeONahD7MNonlZBBLxd/702a2b186c84a03ea895e61b37567041/Kosningask%C3%83_rsla_Fl%C3%83_ahreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Mýrdalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=A fyrir alla (A) |cand2=Anna Huld Óskarsdóttir |votes2=170 |seats2=2 |sc2= |party1=Samfélagið (Z) |cand1=Björn Þór Ólafsson |votes1=236 |seats1=3 |sc1= |blank=10 |invalid=1 |electorate=666 }} ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Uppbygging (E) |cand1=Gunnar Örn Marteinsson |votes1=179 |seats1=2 |sc1= |party2=Samvinnulistinn (L) |cand2=Haraldur Þór Jónsson |votes2=240 |seats2=3 |sc2= |blank=2 |invalid=3 |electorate=496 }} ===[[Skaftárhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Sveinn Hreiðar Jensson |votes1=199 |seats1=3 |sc1=+2 |party2=Öflugt samfélag (Ö) |cand2=Jóhannes Gissurarson |votes2=121 |seats2=2 |sc2=-2 |blank=6 |invalid=4 |electorate=454 }} ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Framboðslisti um öflugt samfélag í vaxandi sveitarfélagi (A) |cand1=Guðmundur Finnbogason |votes1=309 |seats1=4 |sc1= |party2=Betri sveit - fyrir okkur öll (Ö) |cand2=Andrés Bertelsen |votes2=154 |seats2=1 |sc2= |blank=9 |invalid=1 |electorate=579 }} ===[[Ásahreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Ísleifur Jónasson|| 86 || 68,8 |- | Helga Björg Helgadóttir || 86 || 68,8 |- | Kristín Hreinsdóttir || 72 || 57,6 |- | Gréta Vilborg Guðmundsdóttir || 47 || 37,6 |- | Emil Þórðarson || 46 || 36,8 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 125 || 98,4 |- | Ógild atkvæði || 0 || 1,6 |- | Auð atkvæði || 2 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''127''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''224'' || ''56,7'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 224 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] sndmhgo5jh83ak7k7crmfs8y5k1yfbl 1964398 1964391 2026-05-26T13:16:35Z Bjarki S 9 /* Niðurstöður */ 1964398 wikitext text/x-wiki '''Sveitastjórnarkosningarnar á Íslandi 2026''' voru haldnar þann [[16. maí]] [[2026]]. Kjörin var 61 sveitarstjórn en þeim fækkaði um þrjár frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|seinustu kosningum]] vegna sameininga sveitarfélaga sem þegar höfðu farið fram eða tóku gildi eftir kosningarnar. Helstu tíðindi kosninganna voru gott gengi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] í stærstu sveitarfélögum landsins á suðvesturhorninu þar sem flokkurinn náði annað hvort hreinum meirihluta í sveitarstjórnum eða var í lykilstöðu fyrir meirihlutamyndun. Þá náði [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] víða góðum árangri. Niðurstöðunum var gjarnan lýst sem „hægribylgju“. Meirihlutar féllu í Reykjavík, Reykjanesbæ, Akureyri, Mosfellsbæ, Skagafirði, Borgarbyggð og Ísafirði svo nokkur séu nefnd af stærri sveitarfélögum landsins. ==Framkvæmd== Sveitarstjórnir eru kjörnar annað hvort með [[Listakosning|listakosningu]] eða [[Óbundin kosning|óbundinni kosningu]] en síðari kosturinn felur í sér persónukjör þar sem allir kjörgengir einstaklingar í sveitarfélagi eru í framboði nema þeir sem sérstaklega hafa skorast undan því. Óbundin kosning fer fram ef enginn framboðslisti kemur fram fyrir framboðsfrest en ef aðeins einn framboðslisti berst, þá teljast efstu menn þess lista sjálfkjörnir (jafn margir og sætin eru í sveitarstjórninni). Fjöldi sveitarstjórnarmanna er misjafn eftir sveitarfélögum en stendur þó alltaf á oddatölu. Fæstir geta þeir verið fimm en flestir eru þeir í Reykjavík þar sem þeir eru 23. Fyrir þessar sveitarstjórnarkosningar var sett í kosningalög sérstakt tímabundið ákvæði vegna [[Sundhnúkseldar|náttúruhamfara við Grindavík]] sem leyfir þeim kjósendum sem höfðu [[lögheimili]] þar fyrir rýmingu bæjarins 10. nóvember 2023 en hafa flutt það í annað sveitarfélag að velja hvort þeir verði á kjörskrá í Grindavík eða í því sveitarfélagi þar sem þeir hafa nú lögheimili.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-grindvikingar-fa-ad-velja-um-hvar-their-kjosa-467464|titill=Grindvíkingar fá að velja um hvar þeir kjósa|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=19. febrúar|ár=2026}}</ref> ==Yfirlit== Kosningarnar fóru fram í 62 sveitarfélögum en kjörnar voru 61 sveitarstjórn. Munurinn þarna á milli er vegna þess kjörin var sveitarstjórn í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshrepps en sameiningin tók gildi eftir kosningar. 50 sveitarstjórnir voru kjörnar í listakosningu og samanlagt voru 3.156 einstaklingar í framboði á 178 framboðslistum. Þar fyrir utan var sjálfkjörið í fjórum sveitarfélögum þar sem aðeins einn framboðslisti barst og í sjö sveitarfélögum fór fram óbundin kosning.<ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/v/sveitarstjornarkosningar-2026/frett/frambod-vid-sveitarstjornarkosningar|titill=Framboð við sveitarstjórnarkosningar|útgefandi=Landskjörstjórn|mánuður=17. apríl|ár=2026}}</ref> ===Framboð=== [[Sjálfstæðisflokkurinn]] var í framboði undir eigin nafni í 34 sveitarfélögum, [[Framsóknarflokkurinn]] í 26 sveitarfélögum, [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] og [[Samfylkingin]] í 19 sveitarfélögum hvor og Viðreisn í 10 sveitarfélögum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] buðu fram undir eigin nafni í fjórum sveitarfélögum en í kosningabandalagi undir merkjum [[Vinstrið|Vinstrisins]] í tveimur. [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] bauð fram í tveimur sveitarfélögum en [[Píratar]] og [[Flokkur fólksins]] eingöngu í Reykjavík. Aðrir framboðslistar voru staðbundnir og ekki undir merkjum stjórnmálaflokka á landsvísu. {| class="wikitable sortable" |+ Yfirlit framboða í öllum sveitarfélögum. Raðað eftir fjölda kjósenda á kjörskrá. ! colspan="2" | Sveitarfélag ! colspan="7" | Framboð í fleiri en einu sveitarfélagi ! colspan="4" rowspan="2" class=unsortable | Önnur framboð ! rowspan="2" class=unsortable |Umfjöllun |- !Nafn ! Kjósendur ! class=unsortable | {{LB|B}} ! class=unsortable | {{LB|C}} ! class=unsortable | {{LB|D}} ! class=unsortable | {{LB|J}} ! class=unsortable | {{LB|M}} ! class=unsortable | {{LB|S}} ! class=unsortable | {{LB|V}}/{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |- |[[Reykjavík]] |style="text-align:right" | 108.545 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} |{{LB|F}} |{{LB2|G|Góðan daginn}} |{{LB|P}} |{{LB2|R|Okkar borg}} |[[#Reykjavík|Umfjöllun]] |- |[[Kópavogur]] | style="text-align:right" | 30.949 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} |{{LB|J}} |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Kópavogur|Umfjöllun]] |- |[[Hafnarfjörður]] | style="text-align:right" | 24.593 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB2|A|Vinstrið|#023f38}} | | | | |[[#Hafnarfjörður|Umfjöllun]] |- |[[Reykjanesbær]] | style="text-align:right" | 17.086 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Reykjanesbær|Umfjöllun]] |- |[[Garðabær]] | style="text-align:right" | 15.730 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|G|Garðabæjarlistinn|#ffc103}} | | | |[[#Garðabær|Umfjöllun]] |- |[[Akureyri]] | style="text-align:right" | 15.547 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} |{{LB2|A|Akureyrarlistinn|#0176d3}} |{{LB2|L|Bæjarlisti Akureyrar|#f36f21}} | | |[[#Akureyri|Umfjöllun]] |- |[[Mosfellsbær]] | style="text-align:right" | 10.391 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#ffff01|#707070}} | | | |[[#Mosfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Árborg|Árborg]] | style="text-align:right" | 9.567 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Árborg|Umfjöllun]] |- |[[Akranes]] |style="text-align:right" | 6.296 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Akranes|Umfjöllun]] |- |[[Fjarðabyggð]] |style="text-align:right" | 3.976 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Fjarðabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Múlaþing]] |style="text-align:right" | 3.949 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | |{{LB|V}} |{{LB2|L|Austurlistinn og Viðreisn|#cb6be6}} | | | |[[#Múlaþing|Umfjöllun]] |- |[[Seltjarnarnes]] |style="text-align:right" | 3.541 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Seltjarnarnes|Umfjöllun]] |- |[[Vestmannaeyjar]] |style="text-align:right" | 3.540 | | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|E|Eyjalistinn|#fe8212}} | | | |[[#Vestmannaeyjar|Umfjöllun]] |- |[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]] |style="text-align:right" | 3.297 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|L|Byggðalistinn|black|white}} | | | |[[#Skagafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Suðurnesjabær]] |style="text-align:right" | 3.152 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Suðurnesjabær|Umfjöllun]] |- |[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshr.]] |style="text-align:right" | 3.141 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|A|Borgarbyggðarlistinn|#195184}} | | | |[[#Borgarbyggð og Skorradalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ísafjarðarbær]] |style="text-align:right" | 2.976 |{{LB|B}} |{{LB|C}} |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} | | | | | |[[#Ísafjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Hveragerði]] |style="text-align:right" | 2.567 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|O|Okkar Hveragerði}} | | | |[[#Hveragerði|Umfjöllun]] |- |[[Norðurþing]] |style="text-align:right" | 2.345 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} |{{LB|S}} |{{LB|V}} | | | | |[[#Norðurþing|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Ölfus|Svf. Ölfus]] |style="text-align:right | 2.212 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | | | | | |[[#Sveitarfélagið Ölfus|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Hornafjörður|Svf. Hornafjörður]] |style="text-align:right" | 1.922 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | |{{LB2|K|Kex framboðið}} | | | |[[#Sveitarfélagið Hornafjörður|Umfjöllun]] |- |[[Fjallabyggð]] |style="text-align:right" | 1.555 | | |{{LB|D}} | | |{{LB|S}} | |{{LB2|H}} | | | |[[#Fjallabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing eystra]] |style="text-align:right" | 1.547 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Rangárþing eystra|Umfjöllun]] |- |[[Rangárþing ytra]] |style="text-align:right" | 1.518 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Á}} | | | |[[#Rangárþing ytra|Umfjöllun]] |- |[[Dalvíkurbyggð]] |style="text-align:right" | 1.478 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|K}} | | |[[#Dalvíkurbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Vogar|Svf. Vogar]] |style="text-align:right" | 1.474 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | |[[#Sveitarfélagið Vogar|Umfjöllun]] |- |[[Snæfellsbær]] |style="text-align:right" | 1.269 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB|D}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Snæfellsbær|Umfjöllun]] |- |[[Grindavík]] |style="text-align:right" | 1.118 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | |{{LB|M}} | | | | | | |[[#Grindavík|Umfjöllun]] |- |[[Þingeyjarsveit]] |style="text-align:right" | 1.114 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|L}} |{{LB2|N}} | |[[#Þingeyjarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Vesturbyggð]] |style="text-align:right" | 1.097 | | | | | | | |{{LB2|N}} |{{LB2|V}} | | |[[#Vesturbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnabyggð]] |style="text-align:right" | 1.034 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|A}} | | | |[[#Húnabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Sveitarfélagið Stykkishólmur|Svf. Stykkishólmur]] |style="text-align:right" | 1.034 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Sveitarfélagið Stykkishólmur|Umfjöllun]] |- |[[Bláskógabyggð]] |style="text-align:right" | 988 | | | | | | | |{{LB2|T}} |{{LB2|Þ}} | | |[[#Bláskógabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Húnaþing vestra]] |style="text-align:right" | 963 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|N}} | | | |[[#Húnaþing vestra|Umfjöllun]] |- |[[Eyjafjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 907 | | | | | | | |{{LB2|F}} |{{LB2|K}} | | |[[#Eyjafjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Bolungarvík]] |style="text-align:right" | 774 | | | | | | | |{{LB2|K}} |{{LB2|O}} | | |[[#Bolungarvík|Umfjöllun]] |- |[[Hörgársveit]] |style="text-align:right | 715 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|H}} | | |[[#Hörgársveit|Umfjöllun]] |- |[[Hrunamannahreppur]] |style="text-align:right" | 678 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|L}} | | | |[[#Hrunamannahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Mýrdalshreppur]] |style="text-align:right" | 666 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Z}} | | |[[#Mýrdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Hvalfjarðarsveit]] |style="text-align:right" | 657 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|Í}} | | |[[#Hvalfjarðarsveit|Umfjöllun]] |- |[[Grundarfjarðarbær]] |style="text-align:right" | 639 |{{LB|B}} | |{{LB|D}} | | | | | | | | |[[#Grundarfjarðarbær|Umfjöllun]] |- |[[Grímsnes- og Grafningshreppur]] |style="text-align:right" | 579 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|Ö}} | | |[[#Grímsnes- og Grafningshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Flóahreppur]] |style="text-align:right" | 567 | | | | | | | |{{LB2|I}} |{{LB2|T}} | | |[[#Flóahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Dalabyggð]] |style="text-align:right" | 534 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Dalabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] |style="text-align:right" | 497 | | | | | | | |{{LB2|E}} |{{LB2|L}} | | |[[#Skeiða- og Gnúpverjahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Vopnafjarðarhreppur]] |style="text-align:right" | 494 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|O}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Vopnafjarðarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Langanesbyggð]] |style="text-align:right" | 455 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Langanesbyggð|Umfjöllun]] |- |[[Skaftárhreppur]] |style="text-align:right" | 454 | | |{{LB|D}} | | | | |{{LB2|Ö}} | | | |[[#Skaftárhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Svalbarðsstrandarhreppur]] |style="text-align:right" | 377 | | | | | | | |{{LB2|H}} |{{LB2|S}} |{{LB2|Ö}} | |[[#Svalbarðsstrandarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Skagaströnd|Svf. Skagaströnd]] |style="text-align:right" | 352 |{{LB|B}} | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|K}} | | | |[[#Sveitarfélagið Skagaströnd|Umfjöllun]] |- |[[Strandabyggð]] |style="text-align:right" | 350 |{{LB|B}} | | | | | | |{{LB2|G}} |{{LB2|T}} | | |[[#Strandabyggð|Umfjöllun]] |- |[[Grýtubakkahreppur]] |style="text-align:right" | 281 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Grýtubakkahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kjósarhreppur]] |style="text-align:right" | 276 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|A}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Kjósarhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Ásahreppur]] |style="text-align:right" | 224 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Ásahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Reykhólahreppur]] |style="text-align:right" | 196 | | | | | |{{LB|S}} | |{{LB2|R}} | | | |[[#Reykhólahreppur|Umfjöllun]] |- |[[Súðavíkurhreppur]] |style="text-align:right" | 176 | | | | | | | |{{LB2|A}} |{{LB2|E}} | | |[[#Súðavíkurhreppur|Umfjöllun]] |- |[[Fljótsdalshreppur]] |style="text-align:right" | 95 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Fljótsdalshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Kaldrananeshreppur]] |style="text-align:right" | 92 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Kaldrananeshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Eyja- og Miklaholtshreppur]] |style="text-align:right" | 83 | colspan="11" style="text-align:center" | ''óbundin kosning'' |[[#Eyja- og Miklaholtshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Árneshreppur]] |style="text-align:right" | 57 | | | | | | | |{{LB2|Á}} |{{LB2|S}} | | | [[#Árneshreppur|Umfjöllun]] |- |[[Tjörneshreppur]] |style="text-align:right" | 44 | colspan="11" style="text-align:center" | ''einn listi'' ({{LB2|T}}) ''kom fram og er sjálfkjörinn'' |[[#Tjörneshreppur|Umfjöllun]] |} ===Niðurstöður=== Í töflunni hér að neðan má sjá þá stjórnmálaflokka sem starfa á landsvísu og fjölda sveitarstjórnarfulltrúa á landsvísu sem komu í hlut hvers og eins. Hér er eingöngu litið til framboða undir listabókstöfum flokkanna og því ekki tekið tillit til staðbundinna framboða sem flokkarnir eiga í einhverjum tilfellum aðkomu að. {{Kosningaúrslit |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |seats1=128 |sc1=+15 |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |seats2=54 |sc2=-15 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |seats3=38 |sc3=+12 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |seats4=23 |sc4=+17 |party5=[[Viðreisn]] (C) |seats5=9 |sc5=+4 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] (V)<br>og [[Vinstrið]] (A) |seats6=6 |sc6=-3 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |seats7=1 |sc7=-1 |party8=[[Píratar]] (P) |seats8=0 |sc8=-4 |party9=[[Flokkur fólksins]] (F) |seats9=0 |sc9=-2 |party10=Aðrir listar |seats10=155 |sc10=-10 |party11=Kjörnir í óbundnum kosningum |seats11=39 |sc11=-30 |total_sc=-17 }} Sjálfstæðisflokkurinn fékk flesta fulltrúa kjörna í sveitarstjórn og bætti nokkrum við sig á landsvísu en Miðflokkurinn bætti við sig flestum fulltrúum. Gott gengi Framsóknarflokksins í kosningunum 2022 gekk nú að nokkru leyti til baka en flokkurinn hefur þó næst flesta fulltrúa í sveitarstjórnum á landsvísu. Fulltrúum Samfylkingar og Viðreisnar fjölgaði einnig en þessir flokkar buðu nú fram undir eigin nafni í fleiri sveitarfélögum en áður. Píratar og Flokkur fólksins misstu alla fulltrúa úr sveitarstjórnum. ==Höfuðborgarsvæðið== === [[Reykjavík]] === {{Sjá einnig|Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand6=[[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] |votes6= 4805 |seats6=1 |sc6=-3 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=[[Björg Magnúsdóttir]] |votes4= 7436 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Hildur Björnsdóttir]] |votes1=22930 |seats1=9 |sc1=+3 |party10=Góðan daginn (G) |color10= |cand10=Ingimar Þór Friðriksson |votes10=361 |seats10=0 |sc10= |party8=[[Flokkur fólksins]] (F) |cand8=[[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] |votes8=2319 |seats8=0 |sc8=-1 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=[[Silja Sóley Birgisdóttir]] |votes7=2858 |seats7=1 |sc7=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=[[Ari Edwald]] |votes3=7912 |seats3=3 |sc3=+3 |party9=[[Píratar]] (P) |cand9=[[Kristinn Jón Ólafsson]] |votes9=1348 |seats9=0 |sc9=-3 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=[[Pétur Marteinsson]] |votes2=12737 |seats2=5 |sc2= |party5=[[Vinstrið]] (A) |color5=#023f38 |cand5=[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] |votes5=6649 |seats5=2 |sc5=+2 |party11=Okkar borg (R) |color11= |cand11=Sigfús Aðalsteinsson |votes11=306 |seats11=0 |sc11= |invalid= 228 |blank= 1107 |electorate= 108545 }} Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Á síðustu mánuðum fyrir kosningar sýndu skoðanakannanir meira fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hafði fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem áður var oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> Á síðustu vikum kosningabaráttunnar jókst fylgi Sjálfstæðisflokksins verulega í skoðananakönnunum og það skilaði sér í kosningunum þar sem flokkurinn náði sinni bestu niðurstöðu í Reykjavík í 16 ár sem skilaði honum níu fulltrúum í borgarstjórn. Fimm flokka meirihlutinn kolféll þar sem Samflykingin stóð í stað en Píratar og Flokkur fólksins misstu alla sína fulltrúa. Miðflokkurinn fékk bestu útkomu sem hann hefur náð í borgarstjórn með þrjá fulltrúa kjörna. ===[[Kópavogur]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=Orri Hlöðversson |votes4=2116 |seats4=1 |sc4=-1 |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=María Ellen Steingrímsdóttir |votes5=2068 |seats5=1 |sc5= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Ásdís Kristjánsdóttir]] |votes1=9359 |seats1=6 |sc1=+2 |party7=[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] (J) |cand7=Markús Candi |votes7=344 |seats7=0 |sc7= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Einar Jóhannes Guðnason |votes3=2148 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Jónas Már Torfason |votes2=3869 |seats2=2 |sc2=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn og óháð]] (V) |cand6=Anna Sigríður Hafliðadóttir |votes6=563 |seats6=0 |sc6= |invalid=129 |blank=355 |electorate=30949 }} Sitjandi meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. Sjálfstæðisflokkurinn fékk sína bestu niðurstöðu í sögu bæjarins og hreinan meirihluta í bæjarstjórn í fyrsta skiptið. ===[[Hafnarfjörður]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=[[Valdimar Víðisson]] |votes2=3752 |seats2=3 |sc2=+1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Karólína Helga Símonardóttir |votes4=2204 |seats4=2 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Orri Björnsson]] |votes1=4286 |seats1=3 |sc1=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Einar Geir Þorsteinsson |votes5=1768 |seats5=1 |sc5=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=[[Guðmundur Árni Stefánsson]] |votes3=2755 |seats3=2 |sc3=-2 |party6=[[Vinstrið]] (A) |color6=#023f38 |cand6=Ester Bíbí Ásgeirsdóttir |votes6=684 |seats6=0 |sc6= |invalid= 63 |blank= 280 |electorate= 24593 }} Meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hélt velli. ===[[Garðabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=[[Hlynur Bæringsson]] |votes3=1024 |seats3=1 |sc3= |party6=[[Viðreisn]] (C) |cand6=Guðlaugur Kristmundsson |votes6=721 |seats6=0 |sc6=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Almar Guðmundsson]] |votes1=6644 |seats1=8 |sc1=+1 |party4=[[Garðabæjarlistinn]] (G) |color4=#ffc103 |cand4=Þorbjörg Þorvaldsdóttir |votes4=988 |seats4=1 |sc4=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=[[Lárus Guðmundsson]] |votes5=762 |seats5=0 |sc5= |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Kjartan Atli Kjartansson |votes2=1323 |seats2=1 |sc2=+1 |invalid= 34 |blank= 130 |electorate= 15724 |heimild=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2IQECokxMyCuaVuzGM93aS/a946ec3b0b9b13db8ed427a8eaf5c76d/Kosningask%C3%83_rsla_Gar%C3%83_ab%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Sjálfstæðisflokkurinn hefur haft hreinan meirihluta í bæjarstjórn Garðabæjar frá því að bærinn fékk kaupstaðarréttindi og ekki varð breyting á því nú. ===[[Mosfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Sævar Birgisson |votes2=1453 |seats2=2 |sc2=-2 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Gylfi Þór Þorsteinsson |votes4= 708 |seats4=1 |sc4= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Hilmar Gunnarsson |votes1=2949 |seats1=5 |sc1=+1 |party5=[[Vinir Mosfellsbæjar]] (L) |color5=#ffff01 |cand5=Árni Jónsson |votes5=595 |seats5=1 |sc5= |party7=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand7=[[Sveinn Óskar Sigurðsson]] |votes7=517 |seats7=1 |sc7=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Ólafur Ingi Óskarsson |votes3= 764 |seats3=1 |sc3= |invalid= 23 |blank= 84 |electorate= 10391 }} ===[[Seltjarnarnes]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Þór Sigurgeirsson |votes1=1401 |seats1=4 |sc1= |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Skafti Harðarson |votes3=392 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Samfylkingin|Samfylking]], [[Viðreisn]] og óháðir (S) |cand2=Kristinn Ólafsson |votes2=906 |seats2=2 |sc2=-1 |invalid=8 |blank=36 |electorate=3541 }} ===[[Kjósarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Íbúar í Kjós (A) |cand1=Jóhanna Hreinsdóttir |votes1= |seats1=5 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ==Suðurnes== ===[[Reykjanesbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Halldóra Fríða Þorvaldsdóttir |votes2=2254 |seats2=3 |sc2=- |party5=[[Viðreisn]] (C) |cand5=Arnar Páll Guðmundsson |votes5=453 |seats5=0 |sc5=- |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)|Vilhjálmur Árnason]] |votes1=3380 |seats1=5 |sc1=+2 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Gunnlaugur Kárason |votes4=965 |seats4=1 |sc4=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Guðný Birna Guðjónsdóttir |votes3=1577 |seats3=2 |sc3=-1 |invalid=42 |blank=149 |electorate=17086 }} ===[[Suðurnesjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Anton Kristinn Guðmundsson |votes3=439 |seats3=2 |sc3= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og óháðir]] (D) |cand2=Haukur Andreasson |votes2=495 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Daði Bergþórsson |votes4=351 |seats4=2 |sc4=+2 |party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand1=Svavar Grétarsson |votes1=663 |seats1=3 |sc1=+1 |invalid= 14 |blank= 40 |electorate= 3152 }} ===[[Sveitarfélagið Vogar]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=Fyrir samfélagið (A) |cand2=Gunnar J. Helgason |votes2=223 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Björg Ásta Þórðardóttir |votes1=333 |seats1=3 |sc1= |party3=Framboðsfélag E-listans (E) |color3= |cand3=Birgir Örn Ólafsson |votes3=172 |seats3=1 |sc3=-2 |party4=Framfarafélag L-listans (L) |color4= |cand4=Kristinn Björgvinsson |votes4=125 |seats4=1 |sc4= |invalid=4 |blank=18 |electorate=1474 }} ===[[Grindavík]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand1=Ásrún Helga Kristinsdóttir |votes1=367 |seats1=3 |sc1=+2 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Guðbjörg Eyjólfsdóttir |votes2=351 |seats2=3 |sc2=+1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Magnús Már Jakobsson |votes3=119 |seats3=1 |sc3=-2 |invalid=1 |blank=4 |electorate=1117 }} ==Vesturland== ===[[Akranes]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akranesi}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og frjálsir]] (B) |cand2=Ragnar Baldvin Sæmundsson |votes2= 1006 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Jón Guðni Guðmundsson |votes4=454 |seats4=1 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Líf Lárusdóttur |votes1= 1431 |seats1=3 |sc1= |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hrafn Ágúst Björnsson |votes5=414 |seats5=1 |sc5=+1 |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sigurður Vopni Vatnsdal |votes3=949 |seats3=2 |sc3=-1 |invalid= 18 |blank= 118 |electorate= 6292 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/4UFP5OsTzw55vpIszPxi8o/6e7c0b978986f42387c531309da0f600/Kosningask%C3%83_rsla_Akraneskaupsta%C3%83_ur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Davíð Sigurðsson |votes2=527 |seats2=2 |sc2=-3 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Sigurður Guðmundsson |votes1=608 |seats1=3 |sc1=+1 |party3=Borgarbyggðarlistinn (A) |color3=#fc7d14 |cand3=Jovana Pavlović |votes3=488 |seats3=2 |sc3=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)]] (M) |cand4=Haukur Þór Hauksson |votes4=455 |seats4=2 |sc4=+2 |valid=2078 |invalid= 8 |blank= 60 |electorate=3140 }} Sameining Borgarbyggðar og Skorradalshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í september 2025 og tekur gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga. Framsóknarflokkur hafði haft hreinan meirihluta í Borgarbyggð sem féll nú. ===[[Snæfellsbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Auður Kjartansdóttir |votes1= |seats1=7 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ===[[Sveitarfélagið Stykkishólmur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Listi framfarasinna (H) | cand1 = Björn Ásgeir Sumarliðason | votes1 = 461 | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = Íbúalistinn (Í) | cand2 = Sigurður Grétar Jónasson | votes2 = 305 | seats2 = 3 | sc2 = | invalid = 9 | blank = 26 | electorate = 989 }} ===[[Grundarfjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand1=Fannar Þór Þorfinnsson |votes1=252 |seats1=4 |sc1=+4 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Jósef Kjartansson |votes2=159 |seats2=3 |sc2=-1 |invalid= 5 |blank= 15 |electorate= 639 }} ===[[Hvalfjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Samhent sveit (A) | cand1 = Haraldur Benediktsson | votes1 = 336 | seats1 = 5 | sc1 = | party2 = Íbúahreyfingin (Í) | cand2 = Þóra Margrét Júlíusdóttir | votes2 = 150 | seats2 = 2 | sc2 = | invalid = 4 | blank = 17 | electorate = 657 }} ===[[Dalabyggð]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Ingibjörg Þóranna Steinudóttir || 248 || 84,6 |- | Guðbrandur Tumi Gíslason || 238 || 81,6 |- | Ingveldur Guðmundsdóttir || 228 || 77,8 |- | Skjöldur Orri Skjaldarson || 222 || 75,8 |- | Guðlaug Kristinsdóttir || 192 || 65,5 |- | Sindri Geir Sigurðsson || 142 || 48,5 |- | Bjarnheiður Jóhannsdóttir || 107 || 36,5 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 293 || 98,7 |- | Auð atkvæði || 4 || 1,3 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''297''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''534'' || ''55,6'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/753hfHNdbqNC0ITPKNuzzk/a2b7d89013e071caf77c85cbd7fdc6ef/Kosningask%C3%83_rsla_Dalabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 534 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan fjóra sem skoruðust undan því. ===[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Guðbjörg Gunnarsdóttir || 37 || 60,7 |- | Eggert Kjartansson || 31 || 50,8 |- | Veronika G. Sigurvinsdóttir || 29 || 47,5 |- | Þröstur Aðalbjarnarson || 29 || 47,5 |- | Sigurbjörg Ottesen || 29 || 47,5 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 61 || 95,3 |- | Auð atkvæði || 2 || 3,1 |- | Ógild atkvæði || 1 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''64''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''83'' || ''77,1'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 83 og voru þeir allir í kjöri. ==Vestfirðir== ===[[Ísafjarðarbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn]] og óháðir (B) |cand1=Kristján Þór Kristjánsson |votes1=698 |seats1=4 |sc1=+1 |party2=[[Viðreisn]] (C) |cand2=Gylfi Ólafsson |votes2=326 |seats2=1 |sc2=+1 |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand3=Jónas Þór Birgisson |votes3=521 |seats3=2 |sc3=- |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Sævar Óli Hjörvarsson |votes4=91 |seats4=0 |sc4=- |party5=[[Samfylkingin]] |cand5=Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir |votes5=400 |seats5=2 |sc5=- |invalid=19 |blank=38 |electorate=2976 }} ===[[Vesturbyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Ný sýn (N) | cand1 = Þórkatla Soffía Ólafsdóttir | votes1 = 375 | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = Sterkari Vesturbyggð (V) | cand2 = Hlynur Ársælsson | votes2 = 262 | seats2 = 3 | sc2 = +3 | invalid = 29 | electorate = 1097 }} <!-- Vantar skiptingu auðra og ógilda--> ===[[Bolungarvík]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Máttur meyja og manna (K) | cand1 = Guðfinnur Ragnar Jóhannsson | votes1 = 336 | seats1 = 3 | sc1 = -1 | party2 = Betri Bolungarvík (O) | cand2 = Kristján Jón Guðmundsson | votes2 = 247 | seats2 = 4 | sc2 = +4 | invalid = 2 | blank = 9 | electorate = 774 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/791kRqZQ3HIJzfbp1FDTu2/c3b2644fe63c64057b139a32ce9d89ae/Kosningask%C3%83_rsla_Bolungarv%C3%83_kurkaupsta%C3%83_ur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Strandabyggð]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party2 = Framsóknarmenn og óháðir (B) | cand2 = Sigurbjörn Rafn Úlfarsson | votes2 = 74 | seats2 = 1 | sc2 = +1 | party1 = Vegvísir (G) | cand1 = Hrafnhildur Þorsteinsdóttir | votes1 = 141 | seats1 = 3 | sc1 = +3 | party3 = Strandabandalagið (T) | cand3 = Þorgeir Pálsson | votes3 = 69 | seats3 = 1 | sc3 = -2 | invalid = 2 | blank = 15 | electorate = 351 }} ===[[Reykhólahreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Raddir okkar allra (R) | cand1 = Árný Huld Haraldsdóttir | ipct1= 71,5 | votes1 = | seats1 = 4 | sc1 = | party2 = [[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) | cand2 = Hrefna Jónsdóttir | ipct2= 28,5 | votes2 = | seats2 = 1 | sc2 = | invalid = | blank = | electorate = 196 }} <!-- vantar upplýsingar um atkvæðatölur og auða/ógilda --> ===[[Súðavíkurhreppur]]=== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party2 = Fjarðarlistinn (A) | cand2 = Kristján Rúnar Kristjánsson | votes2 = 53 | seats2 = 2 | sc2 = | party1 = Framtíðarlistinn (E) | cand1 = Kjartan Geir Karlsson | votes1 = 91 | seats1 = 3 | sc1 = | invalid = 0 | blank = 1 | electorate = 176 }} ===[[Kaldrananeshreppur]] og [[Árneshreppur]]=== Sameining Kaldrananeshrepps og Árneshrepps var samþykkt í báðum sveitarfélögum í íbúakosningum í mars 2026 og átti að taka gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna en framkvæmd íbúakosninganna var kærð til innviðaráðuneytisins sem úrskurðaði sameiningarkosninguna ógilda. Sveitarstjórnarkosningar fara því fram í sitt hvoru lagi í hreppunum en síðan þarf að endurtaka sameiningarkosninguna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-10-kosid-i-tvennu-lagi-a-strondum-thratt-fyrir-sameiningu-472418|titill=Kosið í tvennu lagi á Ströndum þrátt fyrir sameiningu|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. apríl|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-kosningar-um-sameiningu-a-strondum-ogildar-475150|titill=Kosninar um sameiningu á Ströndum ógildar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. maí|ár=2026}}</ref> ====[[Kaldrananeshreppur]]==== Í Kaldrananeshreppi barst ekkert framboð og því fer fram óbundin kosning. ====[[Árneshreppur]]==== {{Kosningaúrslit | dsv = y | candtitle = Oddviti | party1 = Framtíð Árneshrepps (Á) | cand1 = Sigrún Sverrisdóttir | votes1 = 31 | seats1 = 3 | sc1 = | party2 = Sólstöður (S) | cand2 = Arnibjörn Bernharðsson | votes2 = 22 | seats2 = 2 | sc2 = | invalid = 0 | blank = 1 | electorate = 57 | source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/IvgH9W9O4me08xi2BH4Za/6d31e47a5fdb4498adb53e43f33d4ebf/Kosningask%C3%83_rsla_%C3%83_rneshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} Í Árneshreppi fór fram listakosning í fyrsta sinn síðan 1958.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/04/23/arneshreppur_listakosning_i_fyrsta_sinn_fra_1958/|titill=Árneshreppur: Listakosning í fyrsta sinn frá 1958|útgefandi=Mbl.is|mánuður=23. apríl|ár=2026}}</ref> ==Norðurland vestra== ===[[Skagafjörður (sveitarfélag)|Skagafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Einar Eðvald Einarsson |votes3=571 |seats3=2 |sc3=-1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Magnús Barðdal |votes2=767 |seats2=3 |sc2=+1 |party1=[[Byggðalistinn]] (L) |color1=black |cand1=Eyþór Fannar Sveinsson |votes1=839 |seats1=3 |sc1=+1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Högni Elfar Gylfason |votes4=319 |seats4=1 |sc4=+1 |invalid=5 |blank=58 |electorate=3297 }} ===[[Húnabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=Öll saman (A) |cand3=Jón Gíslason |votes3=135 |seats3=1 |sc3=+1 |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Grímur Rúnar Lárusson |votes2=298 |seats2=3 |sc2=- |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Guðmundur Haukur Jakobsson |votes1=445 |seats1=5 |sc1=+1 |invalid= 2 |blank= 17 |electorate=1034 }} ===[[Húnaþing vestra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand1=Sigurður Líndal Þórisson |votes1=239 |seats1=2 |sc1=-1 |party3=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand3=Örn Arnarson |votes3=196 |seats3=2 |sc3=0 |party2=Nýtt afl í Húnaþingi vestra (N) |cand2=Viktor Ingi Jónsson |votes2=264 |seats2=3 |sc2=+1 |blank=12 |invalid=2 |electorate=963 }} ===[[Sveitarfélagið Skagaströnd]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og óháðir]] (B) |cand3=Eydís Inga Sigurjónsdóttir |votes3=51 |seats3=1 |sc3= |party2=Fyrir Skagaströnd (K) |cand2=Vigdís Elva Þorgeirsdóttir |votes2=122 |seats2=2 |sc2= |party1=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand1=Ragnheiður Erla Stefánsdóttir |votes1=132 |seats1=2 |sc1= |blank=3 |invalid=2 |electorate=352 }} ==Norðurland eystra== ===[[Akureyri]]=== {{Sjá einnig|Bæjarstjórnarkosningar á Akureyri}} {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party7=Akureyrarlistinn (A) |colour7=#0176d3 |cand7=Þórhallur Jónsson |votes7=774 |seats7=1 |sc7=+1 |party4=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand4=Sunna Hlín Jóhannesdóttir |votes4=1552 |seats4=2 |sc4= |party8=[[Viðreisn]] (C) |cand8=Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir |votes8=615 |seats8=0 |sc8= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=[[Berglind Ósk Guðmundsdóttir]] |votes1=1992 |seats1=2 |sc1= |party2=[[Bæjarlisti Akureyrar|L-listinn, Bæjarlisti Akureyrar]] (L) |color2=#f36f21 |cand2=Óðinn Svan Óðinsson |votes2=1976 |seats2=2 |sc2=-1 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand5=Hlynur Jóhannsson |votes5=829 |seats5=1 |sc5= |party3=[[Samfylkingin]] (S) |cand3=Sindri S. Kristjánsson |votes3=1709 |seats3=2 |sc3=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græn]] (V) |cand6=Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir |votes6=810 |seats6=1 |sc6= |invalid=25 |blank=275 |electorate=15546 |source=[https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/7IeQ931dM2Gc9kNrqFI3sR/3083f9c5705db904b0d383214acc0acc/Kosningask%C3%83_rsla_Akureyrarb%C3%83_r_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Norðurþing]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Eysteinn Heiðar Kristjánsson |votes3=298 |seats3=2 |sc3=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Helena Eydís Ingólfsdóttir |votes1=334 |seats1=2 |sc1= |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Listi samfélagsins]] (M) |cand4=Rúnar Traustason |votes4=251 |seats4=1 |sc4= |party5=Óskalistinn (Ó) |cand5=Ómar Gunnarsson |votes5=228 |seats5=1 |sc5=+1 |party2=[[Samfylkingin]] (S) |cand2=Kjartan Páll Þórarinsson |votes2=306 |seats2=2 |sc2=+1 |party6=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V-listi velferðar]] (V) |cand6=Aldey Unnar Traustadóttir |votes6=225 |seats6=1 |sc6=-1 |blank=41 |invalid=4 |electorate=2345 }} ===[[Fjallabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Tómas Atli Einarsson |votes1=420 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=H-listinn (H) |cand2=Helgi Jóhannsson |votes2=394 |seats2=2 |sc2= |party3=[[Samfylkingin|Jafnaðarmannafélag Fjallabyggðar og óháðir]] (S) |cand3=Jóhann K. Jóhannsson |votes3=363 |seats3=2 |sc3=+2 |blank=21 |invalid=4 |electorate=1555 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3ISr8784fqyIDCdsXMUprk/e2691c6228238a30173372a27a5491ef/Kosningask%C3%83_rsla_Fjallabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Dalvíkurbyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=Byggðalistinn (A) |cand4=Börkur Þór Ottósson |votes4=134 |seats4=1 |sc4=+1 |party3=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand3=Monika Margrét Stefánsdóttir |votes3=165 |seats3=1 |sc3=-1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Benedikt Snær Magnússon |votes2=257 |seats2=2 |sc2= |party1=Dalvíkurbyggð (K) |cand1=Helgi Einarsson |votes1=512 |seats1=3 |sc1= |blank=27 |invalid=8 |electorate=1475 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2d7dMKHEuTxgVzLOybqfao/b5432f82e63a86771e2d88a33f7d299b/Kosningask%C3%83_rsla_Dalv%C3%83_kurbygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Þingeyjarsveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Ábyrgð (Á) |cand1=Knútur Emil Jónasson |votes1=390 |seats1=4 |sc1= |party3=N listinn (N) |cand3=Eyþór Kári Ingólfsson |votes3=172 |seats3=1 |sc3= |party2=Framfarir (L) |cand2=Hallgrímur Páll Leifsson |votes2=232 |seats2=2 |sc2= |blank=23 |invalid=1 |electorate=1115 }} ===[[Eyjafjarðarsveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=F-listinn (F) |cand1=Hermann Ingi Gunnarsson |votes1=418 |seats1=5 |sc1= |party2=K-listinn (K) |cand2=Guðmundur Sigurbjörn Óskarsson |votes2=249 |seats2=2 |sc2= |blank=11 |invalid= 1 |electorate=907 }} ===[[Hörgársveit]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] |cand2=Árni Rúnar Örvarsson |votes2=174 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=Gróska (G) |cand1=Sunna María Jónasdóttir |votes1=241 |seats1=2 |sc1=-1 |party3=Hörgársveit (H) |cand3=Bjarki Brynjólfsson |votes3=89 |seats3=1 |sc3=-1 |blank=4 |invalid=4 |electorate=715 }} ===[[Langanesbyggð]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Mateusz Swierczewski || 118 || 46,1 |- | Jóhann Hafberg Jónasson || 115 || 44,9 |- | Júlíus Þröstur Sigurbjartsson || 103 || 40,2 |- | Christina Elisabeth Merkel || 93 || 36,3 |- | Ólína Ingibjörg Jóhannesdóttir || 91 || 35,5 |- | Sigurður Ragnar Kristinsson || 91 || 35,5 |- | Sigurður Þór Guðmundsson || 83 || 32,4 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 256 || 97,3 |- | Auð atkvæði || 4 || 1,5 |- | Ógild atkvæði || 3 || 1,1 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''263''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''454'' || ''57,9'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 454 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því. ===[[Svalbarðsstrandarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=Strönd til framtíðar (H) |cand2=Ólafur Rúnar Ólafsson |votes2=100 |seats2=2 |sc2= |party3=Samstaða (S) |cand3=Sigríður Ingibjörg Stefánsdóttir |votes3=67 |seats3=1 |sc3= |party1=Ströndungur (Ö) |cand1=Bjarni Þór Guðmundsson |votes1=121 |seats1=2 |sc1= |blank=4 |invalid=3 |electorate=377 }} ===[[Grýtubakkahreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Gísli Gunnar Oddgeirsson || 164 || 84,5 |- | Þorgeir Rúnar Finnsson || 135 || 69,6 |- | Inga María Sigurbjörnsdóttir || 129 || 66,5 |- | Árni Páll Jóhannsson || 74 || 38,1 |- | Ingólfur Kr. Ásgeirsson || 71 || 36,6 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 194 || 99,5 |- | Auð atkvæði || 1 || 0,5 |- | Ógild atkvæði || 0 || 0,0 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''195''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''281'' || ''69,4'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 281 og voru þeir allir í kjöri. ===[[Tjörneshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Tjörneslistinn (T) |cand1=Aðalsteinn Jóhannes Halldórsson |votes1= |seats1=5 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Fimm efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ==Austurland== ===[[Fjarðabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party4=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B) |cand4=Þuríður Lillý Sigurðardóttir |votes4=505 |seats4=2 |sc4=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] (D) |cand1=Ragnar Sigurðsson |votes1=749 |seats1=3 |sc1=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkur]] (M) |cand3=Hrafn Bjarnason |votes3=618 |seats3=2 |sc3=+2 |party2=[[Samfylkingin|Samfylking og annað félagshyggjufólk]] (S) |cand2=Stefán Þór Eysteinsson |votes2=707 |seats2=2 |sc2=+2 |blank=57 |invalid=3 |electorate=3972 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/XjfIo9KErDjMp53HqvCUv/29c8261f85bd90420cc4df440e240bcf/Kosningask%C3%83_rsla_Fjar%C3%83_abygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Múlaþing]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Jónína Brynjólfsdóttir |votes2=619 |seats2=3 |sc2= |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Berglind Harpa Svavarsdóttir |votes1=773 |seats1=4 |sc1=+1 |party5=Austurlistinn/Viðreisn Múlaþingi (L) |cand5=Hólmfríður Rut Einarsdóttir |votes5=287 |seats5=1 |sc5=-1 |party4=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand4=Lárus Bjarnason |votes4=378 |seats4=1 |sc4= |party3=[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|VG og óháð]] (V) |cand3=Ásrún Mjöll Stefánsdóttir |votes3=498 |seats3=2 |sc3= |blank=65 |invalid=10 |electorate=3949 }} ===[[Vopnafjarðarhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Sterk Stoð (O) |cand1=Íris Edda Jónsdóttir |votes1= |seats1=7 |sc1= |blank= |invalid= |electorate= }} Einungis kom fram einn framboðslisti. Sjö efstu menn hans voru því sjálfkjörnir í sveitarstjórn. ===[[Fljótsdalshreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Halla Auðunardóttir || 58 || 90,6 |- | Guðni Jónsson || 47 || 73,4 |- | Þórhallur Jóhannsson || 30 || 46,9 |- | Lárus Heiðarsson || 28 || 43,8 |- | Helga Eyjólfsdóttir || 27 || 42,2 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 64 || 95,1 |- | Auð og ógild atkvæði || 3 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''67''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''96'' || ''69,8'' |- | colspan=3 | Heimild: [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3M04uFpF65gkqkhf9QfFjj/7eabf5f76515c02ccb8ff9936c584936/Kosningask%C3%83_rsla_Flj%C3%83_tsdalshreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 96 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan þrjá sem sérstaklega höfðu skorast undan því. Tveir urðu jafnir í 5. og 6. sæti með 27 atkvæði og var þá notast við hlutkesti til að ákveða hvor yrði aðalmaður í sveitarstjórn. ==Suðurland== ===[[Sveitarfélagið Árborg]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn]] (B) |cand2=Matthías Bjarnason |votes2=1309 |seats2=2 |sc2= |party4=[[Viðreisn]] (C) |cand4=Heiðrún Kristmundsdóttir |votes4=481 |seats4=1 |sc4=+1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Bragi Bjarnason |votes1=3332 |seats1=6 |sc1= |party3=[[Samfylkingin|Samfylkingin og óháðir]] (S) |cand3=Sigurjón Vídalín Guðmundsson |votes3=1184 |seats3=2 |sc3= |blank=200 |invalid=23 |electorate=9567 }} ===[[Vestmannaeyjabær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Eyþór Harðarson |votes1=1422 |seats1=5 |sc1=+1 |party3=Eyjalistinn (E) |cand3=Arndís María Kjartansdóttir |votes3=488 |seats3=2 |sc3= |party2=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand2=Jón Þór Guðjónsson |votes2=643 |seats2=2 |sc2=+2 |blank=84 |invalid=12 |electorate=3540 }} ===[[Hveragerðisbær]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party3=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] (B) |cand3=Marta Rut Ólafsdóttir |votes3=295 |seats3=1 |sc3=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Ingimar Guðmundsson |votes1=869 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=Okkar Hveragerði (O) |cand2=Lárus Jónsson |votes2=559 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=[[Samfylkingin|Samfylking og óflokksbundin]] (S) |cand4=Birgitta Ragnarsdóttir |votes4=256 |seats4=1 |sc4=+1 |blank=5 |invalid=20 |electorate=2567 }} ===[[Sveitarfélagið Ölfus]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Samfylkingin|Samfylking og félagar]] (S) |cand2=Gunnsteinn R Ómarsson |votes2=474 |seats2=2 |sc2=+2 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand1=Grétar Ingi Erlendsson |votes1=1070 |seats1=5 |sc1=+1 |blank=29 |invalid=0 |electorate=2212 }} ===[[Sveitarfélagið Hornafjörður]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og stuðningsmenn]] (B) |cand1=Hjalti Þór Vignisson |votes1=623 |seats1=3 |sc1=+1 |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] (D) |cand2=Gauti Árnason |votes2=361 |seats2=2 |sc2=-1 |party4=Kex framboð (K) |cand4=Eyrún Fríða Árnadóttir |votes4=187 |seats4=1 |sc4=-1 |party3=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] (M) |cand3=Reynir Ásgeirsson |votes3=219 |seats3=1 |sc3=+1 |blank=19 |invalid=12 |electorate=1922 }} ===[[Rangárþing eystra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=[[Framsóknarflokkurinn|Framsókn og aðrir framfarasinnar]] (B) |cand2=Rafn Bergsson |votes2=320 |seats2=2 |sc2=-1 |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listinn og aðrir lýðræðissinnar]] (D) |cand1=Anton Kári Halldórsson |votes1=624 |seats1=4 |sc1=+1 |party3=N-listinn (N) |cand3=Tómas Birgir Magnússon |votes3=189 |seats3=1 |sc3=- |blank=9 |invalid=3 |electorate=1547 }} ===[[Rangárþing ytra]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Á-listinn (Á) |cand1=Eggert Valur Guðmundsson |votes1=574 |seats1=4 |sc1= |party2=[[Sjálfstæðisflokkurinn|D-listi sjálfstæðismanna]] (D) |cand2=Ingvar Pétur Guðbjörnsson |votes2=545 |seats2=3 |sc2= |blank=36 |invalid=8 |electorate=1518 }} ===[[Bláskógabyggð]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=T listi (T) |cand1=Helgi Kjartansson |votes1=456 |seats1=5 |sc1= |party2=Þ listi (Þ) |cand2=Anna Greta Ólafsdóttir |votes2=210 |seats2=2 |sc2= |blank=13 |invalid=4 |electorate=990 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3lsH8RcfwiMeBjwbzneUAV/c26c1988f0e69f02c7e6eb60d67b5648/Kosningask%C3%83_rsla_Bl%C3%83_sk%C3%83_gabygg%C3%83__2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Hrunamannahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Jón Bjarnason |votes1=330 |seats1=3 |sc1= |party2=L-listinn (L) |cand2=Daði Geir Samúelsson |votes2=170 |seats2=2 |sc2= |invalid=12 |electorate=675 }} ===[[Flóahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Framfaralistinn (I) |cand1=Árni Eiríksson |votes1=357 |seats1=4 |sc1= |party2=T listinn (T) |cand2=Almar Sigurðsson |votes2=108 |seats2=1 |sc2= |blank = 9 |invalid= 5 |electorate=568 |source = [https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/3xJJeONahD7MNonlZBBLxd/702a2b186c84a03ea895e61b37567041/Kosningask%C3%83_rsla_Fl%C3%83_ahreppur_2026.pdf Kosningaskýrsla] }} ===[[Mýrdalshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party2=A fyrir alla (A) |cand2=Anna Huld Óskarsdóttir |votes2=170 |seats2=2 |sc2= |party1=Samfélagið (Z) |cand1=Björn Þór Ólafsson |votes1=236 |seats1=3 |sc1= |blank=10 |invalid=1 |electorate=666 }} ===[[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Uppbygging (E) |cand1=Gunnar Örn Marteinsson |votes1=179 |seats1=2 |sc1= |party2=Samvinnulistinn (L) |cand2=Haraldur Þór Jónsson |votes2=240 |seats2=3 |sc2= |blank=2 |invalid=3 |electorate=496 }} ===[[Skaftárhreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=[[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðismenn og óháðir]] (D) |cand1=Sveinn Hreiðar Jensson |votes1=199 |seats1=3 |sc1=+2 |party2=Öflugt samfélag (Ö) |cand2=Jóhannes Gissurarson |votes2=121 |seats2=2 |sc2=-2 |blank=6 |invalid=4 |electorate=454 }} ===[[Grímsnes- og Grafningshreppur]]=== {{Kosningaúrslit |dsv=y |candtitle=Oddviti |party1=Framboðslisti um öflugt samfélag í vaxandi sveitarfélagi (A) |cand1=Guðmundur Finnbogason |votes1=309 |seats1=4 |sc1= |party2=Betri sveit - fyrir okkur öll (Ö) |cand2=Andrés Bertelsen |votes2=154 |seats2=1 |sc2= |blank=9 |invalid=1 |electorate=579 }} ===[[Ásahreppur]]=== {| class="wikitable sortable" ! Fulltrúi !! Atkvæði !! % |- | Ísleifur Jónasson|| 86 || 68,8 |- | Helga Björg Helgadóttir || 86 || 68,8 |- | Kristín Hreinsdóttir || 72 || 57,6 |- | Gréta Vilborg Guðmundsdóttir || 47 || 37,6 |- | Emil Þórðarson || 46 || 36,8 |- ! colspan=3 | |- | Gild atkvæði || 125 || 98,4 |- | Ógild atkvæði || 0 || 1,6 |- | Auð atkvæði || 2 || 1,6 |- | '''Heildarfjöldi atkvæða''' || '''127''' || '''100,0''' |- | ''Kjörskrá og kjörsókn'' || ''224'' || ''56,7'' |} Fram fór óbundin kosning. Á kjörskrá voru 224 og voru þeir allir í kjöri fyrir utan tvo sem sérstaklega höfðu skorast undan því. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Sveitarstjórnarkosningar}} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] 7xeiw10yyxfnup1cy32knis9j3a1kuo 0 180151 1964453 1886053 2026-05-26T22:12:45Z Berserkur 10188 1964453 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|2001|3|24}} | nafn = William Saliba | mynd = [[File:Lens - Marseille (22-01-2022) 15.jpg|frameless|]] | fullt nafn = William Alain André Gabriel Saliba | fæðingarbær = [[Bondy]] | fæðingarland = [[Frakkland]] | hæð = 1,92 m | staða = Miðvörður | núverandi lið = [[Arsenal]] | númer = 2 | yngriflokkalið = AS Bondy<br> FC Montfermeil<br> Saint-Étienne | ár í yngri flokkum = 2008-2014<br> 2014-2016<br> 2016-2018 | lið1 = Saint-Étienne B | ár1 = 2018 | leikir (mörk)1 = 3 (0) | lið2 = Saint-Étienne | ár2 = 2018-2019 | leikir (mörk)2 = 16 (0) | lið3 = [[Arsenal]] | ár3 = 2019- | leikir (mörk)3 = 59 (4) | lið4 = → Saint-Étienne (lán) | ár4 = 2019-2020 | leikir (mörk)4 = 12 (0) | lið5 = → Nice (lán) | leikir (mörk)5 = 20 (1) | ár5 = 2021 | lið6 = → Marseille (lán) | ár6 = 2021-2022 | leikir (mörk)6 = 36 (0) | landslið = Frakkland U16<br> Frakkland U17<br> Frakkland U18<br> Frakkland U19<br> Frakkland U20<br> Frakkland U21<br> [[Frakkland]] | lluppfært = 18. apríl 2024 | landsliðsár = 2017<br> 2017-2018<br> 2018<br> 2018<br> 2019<br> 2021<br> 2022- | landsliðsleikir (mörk) = 7 (1)<br> 6 (2)<br> 5 (1)<br> 3 (0)<br> 1 (0)<br> 5 (0)<br> 13 (0) | mfuppfært = 18. apríl 2024 }} {{Hreingera}} '''William Alain André Gabriel Saliba''' (fæddur 24. mars 2001) er [[Frakkland|franskur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]] sem spilar sem miðvörður fyrir klúbbin [[Arsenal F.C.|Arsenal]] í London og franska landsliðið. Saliba fæddist í [[Bondy]] í [[Frakkland|Frakklandi.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/men/players/william-saliba|title=William Saliba|date=2024-04-20|website=www.arsenal.com|language=en|access-date=2024-04-18}}</ref> Faðir hans er frá [[Líbanon]] og móðir hans frá [[Kamerún]]. '''Klúbbferill''' '''Saint-Étienne''' Saliba byrjaði að spila fótbolta sex ára gamall, þjálfaður af föður [[Kylian Mbappé]]. Hann flutti að lokum suður til Saint-Étienne árið 2016, og skrifaði undir sinn fyrsta samning 17 ára gamall, í maí 2018. Saliba lék síðan frumraun sína sem atvinnumaður þann 25. september 2018, með 3-2 sigri í Ligue 1 á Toulouse. Hann lék 13 byrjunarleiki á sínu fyrsta tímabili hjá Saint-Étienne. Eftir að hafa skrifað undir hjá Arsenal sneri Saliba aftur til Saint-Étienne á láni fyrir tímabilið 2019–20. Hann spilaði 17 leiki fyrir félagið í gegnum herferðina og hjálpaði Saint-Étienne að komast í úrslitaleik Coupe de France 2020; hann missti af leiknum þar sem lánssamningnum lauk tveimur vikum fyrir úrslitaleikinn, sem tafðist vegna COVID-19 heimsfaraldursins. Þrátt fyrir að hafa ætlað að framlengja lánið tímabundið, hefði Saliba verið með, þá hefði Arsenal átt að greiða Saint-Étienne 2,5 milljónir evra. Franska félagið var að sögn tregt til að afsala sér gjaldinu og óskaði einnig eftir fullri stjórn á æfingum hans. Fyrir vikið sneri Saliba aftur til Arsenal 24. júlí 2020. '''Arsenal''' Þann 25. júlí 2019 tilkynnti Arsenal að Saliba hefði skrifað undir langtímasamning við félagið. Fjölmiðlar greindu frá samningstíma til fimm ára og að flutningsgjaldið nam 27 milljónum punda. Arsenal stóð frammi fyrir samkeppni frá keppinautunum í Tottenham Hotspur um að klára samninginn, þar sem bæði félög stóðust verðmat Saint-Étienne á leikmanninum, hins vegar kaus Saliba að ganga til liðs við Arsenal, en áhugi félagsins á Saliba nær aftur til ársloka 2018. Eftir að hafa eytt tímabilinu 2019–20 á láni hjá fyrrum félaginu Saint-Étienne, fékk Saliba treyju númer 4 þegar hann sneri aftur til Arsenal árið 2020. Fyrsti leikur hans fyrir Arsenal var í vináttulandsleik á undirbúningstímabilinu gegn MK Dons 25. ágúst 2020. Hann var einnig ónotaður varamaður í 2020 FA Community Shield, sem Arsenal tryggði sér með því að sigra Liverpool 5–4 í vítaspyrnukeppni eftir að leikurinn var 1–1 eftir 90 mínútur. Hins vegar var hann þá ekki í keppnishópi félagsins fyrir tímabilið 2020–21, sem gerir hann aðeins kleift að spila fyrir U23 ára Arsenal, sem hann lék fyrir í leikjum EFL Trophy á útivelli gegn Gillingham og AFC Wimbledon, og fékk rautt spjald í síðari leikurinn. Mikel Arteta, stjóri Arsenal, myndi seinna lýsa yfir „iðrun [yfir] ákvörðuninni“ áður en hann fór í sex mánaða lán til Frakklands í janúar. == Tilvísanir == <references /> {{DEFAULTSORT:Saliba, Willian}} [[Flokkur:Wikipedia:Íþróttagreinar sem þurfa uppfærslu]] [[Flokkur:Franskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 2001]] apin480arz6fyiyl5qwfl9idbl07hke 0 180348 1964449 1894766 2026-05-26T21:45:10Z Berserkur 10188 1964449 wikitext text/x-wiki '''Valdimar Víðisson''' (f. [[10. september]] [[1978]]) er fyrrum bæjarstjóri Hafnarfjarðar fyrir [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkinn]] og skólastjóri Öldutúnsskóla. Hann sat sem varabæjarfulltrúi í Hafnarfirði kjörtímabilið 2018 til 2022 og var kjörinn í bæjarstjórn Hafnarfjarðar í sveitarstjórnarkosningunum 14. maí 2022. Valdimar tók við embætti bæjarstjóra Hafnarfjarðar þann 1. janúar 2025 af [[Rósa Guðbjartsdóttir|Rósu Guðbjartsdóttur]], en áður gegndi hann embætti formanns bæjarráðs. Hann gegndi stöðunni til maí 2026. En viðræður Framsóknar og Sjálfstæðisflokks fóru út um þúfur þegar [[Orri Björnsson]] oddviti þess síðarnefnda sakaði Valdimar um að hafa rætt við aðra flokka í miðjum viðræðum flokkana. <ref>[https://www.visir.is/g/20262887510d/a-hreinu-ad-valdimar-hefdi-fengid-baejarstjorastolinn Á hreinu að Valdimar hefði fengið bæjarstjórastólinn] Vísir, sótt 26. maí 2026</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1978]] [[Flokkur:Bæjarfulltrúar í Hafnarfirði]] [[Flokkur:Íslenskir skólameistarar]] [[Flokkur:Íslenskir kennarar]] rp9joa0ba9n0uem0xyxn08ir8xdzttx 0 182463 1964468 1935126 2026-05-27T09:13:31Z CommonsDelinker 1159 Skipti út Truman-Dewey-polls-1948.jpg fyrir [[Mynd:Untitled._(What's_the_Use_of_Going_Through_With_This_Election?)_-_DPLA_-_870db54804aa5cdd07296c3d8f6c3cfb.jpg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:FR|File renamed]]: 1964468 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Thomas E. Dewey | mynd = Thomas Dewey in 1944.jpg | myndatexti1 = {{small|Dewey árið 1944.}} | titill = [[Fylkisstjóri (Bandaríkin)|Fylkisstjóri]] [[New York-fylki|New York]] | stjórnartíð_start = [[1. janúar]] [[1943]] | stjórnartíð_end = [[31. desember]] [[1954]] | vara_ríkisstjóri = [[Thomas W. Wallace]]<br>[[Joe R. Hanley]]<br>[[Frank C. Moore]]<br>[[Arthur H. Wicks]] {{small|(starfandi)}}<br> [[Walter J. Mahoney]] {{small|(starfandi)}} | forveri = [[Charles Poletti]] | eftirmaður = [[W. Averell Harriman]] | fæddur = [[24. mars]] [[1902]] | fæðingarstaður = [[Owosso]], [[Michigan]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1971|3|16|1902|3|24}} | dánarstaður = [[Miami]], [[Flórída]], Bandaríkjunum | orsök_dauða = [[Hjartaáfall]] | starf = Lögmaður, stjórnmálamaður | stjórnmálaflokkur = [[Repúblikanaflokkurinn]] | maki = Frances Hutt (d. 1928; d. 1970) | börn = 2 | háskóli = [[Michigan-háskóli]] (BA)<br>[[Columbia-háskóli]] (LLB) | undirskrift = Thomas Dewey Signature.svg }} '''Thomas Edmund Dewey''' (24. mars 1902 – 16. mars 1971) var [[Bandaríkin|bandarískur]] stjórnmálamaður og lögmaður sem var 47. [[Fylkisstjóri (Bandaríkin)|fylkisstjóri]] [[New York-fylki|New York]], frá 1943 til 1954. Hann var frambjóðandi [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]] í forsetakosningum Bandaríkjanna [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1944|árin 1944]] og [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1948|1948]]. Dewey tapaði fyrri kosningunum fyrir [[Franklin D. Roosevelt]] og hinum seinni á móti [[Harry S. Truman]]. Flestar [[skoðanakannanir]] höfðu spáð Dewey auðveldum sigri í kosningunum 1948 og ósigur hans gegn Truman var því ein óvæntasta kosninganiðurstaða í bandarískri stjórnmálasögu. ==Æviágrip== Thomas Dewey fæddist árið 1902 í [[Owosso]] í [[Michigan]]. Faðir hans var leiðtogi [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]] í sýslunni, ritstjóri og póstmeistari staðarins. Dewey vann ungur við blaðaútburð og í sykurverksmiðju í Owosso, auk þess sem hann vann í prentsmiðju föður síns. Hann vann sér inn fé til að ganga í [[Michigan-háskóli|Michigan-háskóla]] og var ritstjóri stúdentablaðs skólans á námsárum sínum þar. Dewey útskrifaðist árið 1923 og flutti til [[New York-borg|New York]], þar sem hann hóf nám við lagadeild [[Columbia-háskóli|Columbia-háskóla]]. Hann útskrifaðist þaðan árið 1925 og hóf lögmannsstörf í New York.<ref>{{Tímarit.is|1268129|Dewey er þaulreyndur stjórnmálamaður|útgáfudagsetning=27. júní 1948|blaðsíða=7–8|blað=[[Morgunblaðið]]}}</ref> Árið 1931 var Dewey skipaður aðstoðarsaksóknari í New York. Dewey skar upp herör gegn glæpastarfsemi í borginni, meðal annars mafíuforingjanum [[Lucky Luciano]], og varð landsþekktur í Bandaríkjunum fyrir frammistöðu sína.<ref name=tíminn48>{{Tímarit.is|1005396|Thomas Dewey|útgáfudagsetning=16. febrúar 1948|blaðsíða=5|blað=[[Tíminn]]}}</ref><ref>{{Tímarit.is|1001647|Erlent yfirlit: Dewey|útgáfudagsetning=6. maí 1944|blaðsíða=1; 4|blað=[[Tíminn]]}}</ref> Árið 1935 skipaði [[Herbert H. Lehman]], fylkisstjóri New York, Dewey saksóknara og veitti honum sérstakar valdheimildir til að taka á fjárglæpastarfsemi sem viðgekkst í fylkinu. Dewey ávann sér miklar vinsældir með framgöngu sinni í baráttu gegn glæpastarfsemi borgarinnar. Hann var kjörinn saksóknari í [[Manhattan]]-umdæmi New York árið 1937.<ref name=tíminn48/> Árið 1938 völdu Repúblikanar Dewey sem frambjóðanda sinn í fylkisstjórakosningum New York. Dewey tapaði naumlega gegn sitjandi fylkisstjóranum Lehman með aðeins um 60 þúsund atkvæða mun. Vinsældir Dewey voru það miklar að hann var aftur valinn sem frambjóðandi flokksins í fylkisstjórakosningum árið 1942 og vann hann þá afgerandi sigur með um 600 þúsund atkvæða meirihluta. Hann var endurkjörinn árið 1946 með enn fleiri atkvæðum.<ref name=tíminn48/> Dewey sóttist eftir tilnefningu Repúblikanaflokksins í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1940|forsetakosningum Bandaríkjanna árið 1940]] en lét í lægra haldi fyrir [[Wendell Willkie]], sem tapaði kosningunum gegn sitjandi forsetanum [[Franklin D. Roosevelt]].<ref name=tíminn48/> Dewey sóttist aftur eftir tilnefningu flokksins í forsetakosningunum 1944 og varð í þetta sinn fyrir valinu. Hann gagnrýndi utanríkisstefnu Roosevelt í tilteknum málum, einkum ákvörðun hans um að taka upp stjórnmálasamband við [[Sovétríkin]].<ref>{{Tímarit.is|5592695|Thomas E. Dewey|útgáfudagsetning=5. júlí 1948|blaðsíða=3|blað=[[Mjölnir (tímarit)|Mjölnir]]|höfundur=Ivor Montagu}}</ref> Í þessum kosningum tapaði Dewey fyrir Roosevelt, sem naut mikillar alþýðuhylli, en hlaut þó meira fylgi en margir höfðu búist við.<ref name=tíminn48/> ===Forsetakosningarnar 1948=== [[Mynd:Untitled. (What's the Use of Going Through With This Election?) - DPLA - 870db54804aa5cdd07296c3d8f6c3cfb.jpg|thumb|left|„Til hvers að vera að halda kosningarnar?“ spyr Dewey á skopmynd af þeim Truman í aðdraganda kosninganna 1948. Langflestar skoðanakannanir spáðu Dewey afgerandi sigri, en hann tapaði kosningunum að lokum.]] Dewey hlaut tilnefningu Repúblikanaflokksins í annað skipti í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1948|forsetakosningunum árið 1948]]. Varaforsetaefni hans í kosningunum var [[Earl Warren]], fylkisstjóri [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Dewey bauð sig þar fram gegn [[Harry S. Truman]], sem hafði tekið við forsetaembætti eftir dauða Franklins D. Roosevelt árið 1945. Á þessum tíma naut Truman þverrandi vinsælda og Demókrataflokkurinn var þríklofinn á milli stuðningsmanna Trumans, íhaldssamra suðurríkjademókrata undir forystu [[Strom Thurmond|Stroms Thurmond]], og vinstrisinna undir forystu [[Henry A. Wallace]]. Því þóttu yfirgnæfandi líkur á því að Dewey myndi vinna kosningarnar og verða næsti forseti Bandaríkjanna.<ref name=bandaríkjaforsetar>{{Cite book|title=Bandaríkjaforsetar|author=Jón Þ. Þór|year=2016|publisher=Urður bókafélag|p=317|isbn=978-9935-9194-5-8|place=Hafnarfjörður}}</ref> Þar sem sigur Dewey þótti nánast öruggur rak hann máttlitla kosningabaráttu þar sem hann lagði höfuðáherslu á að koma Demókrötum frá völdum. Hann talaði lítið um stefnumál sín og kosningabarátta hans einkenndist öðru fremur af orðhengilshætti og slagorðum á borð við „To err is Truman“. Truman rak hins vegar þróttmikla kosningabaráttu þar sem hann ferðaðist um öll Bandaríkin og gagnrýndi Dewey og Repúblikana fyrir aðgerðaleysi og einangrunarstefnu.<ref name=bandaríkjaforsetar/> Þegar kom á kjördag árið 1948 vann Truman óvæntan sigur gegn Dewey með um tveggja milljóna atkvæða forskoti.<ref name=bandaríkjaforsetar/> Truman vann í 39 fylkjum og hlaut 303 atkvæði í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] en Dewey vann í 16 fylkjum og hlaut 189 kjörmannaatkvæði.{{sfn|Jón Þ. Þór|2016|p=318}} Áður en úrslit kosninganna lágu fyrir hafði dagblaðið ''[[The Chicago Tribune]]'' verið búið að prenta forsíðufrétt með fyrirsögninni „Dewey sigrar Truman“ þar sem svo litlar líkur þóttu á því að Dewey myndi tapa. Ranga fyrirsögnin varð alræmd sem dæmi um fljótfærni í bandarískri blaðamennsku.<ref name=bandaríkjaforsetar/> ==Tilvísanir== <references/> {{Fylkisstjórar New York}} {{DEFAULTSORT:Dewey, Thomas E.}} {{fd|1902|1971}} [[Flokkur:Bandarískir lögfræðingar]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1940]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1944]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1948]] [[Flokkur:Fylkisstjórar New York]] [[Flokkur:Repúblikanar]] hm6cdxere3qg1sddt36aup3n3qx3gw9 0 187229 1964388 1927101 2026-05-26T12:21:40Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964388 wikitext text/x-wiki '''Konungsbók Snorra-Eddu''', Codex Regius GKS 2367 4to, er eitt af meginhandritum [[Snorra-Edda|Snorra-Eddu]], ásamt [[Uppsala-Edda|Uppsalabók]] (Codex Upsaliensis DG 11), [[Ormsbók Snorra-Eddu|Ormsbók]] (Codex Wormianus AM 242 fol), og [[Trektarbók]] (Codex Trajectinus MSS 1374). Konungsbókin er [[Handrit|skinnhandrit]] sem var að öllu líklegu skrifað einhvern tíman á árunum frá 1300 fram til 1350. Handritið er skrifað á 55 skinnblöð, það er að segja 110 blaðsíður. Það virðist vera skrifað af sama skrifara nema eitt blað. <ref>{{Cite web |url=https://handrit.is/manuscript/view/is/GKS04-2367/53#page/25v/mode/2up |title=Geymd eintak |access-date=2025-08-16 |archive-date=2025-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211174030/https://handrit.is/manuscript/view/is/GKS04-2367/53#page/25v/mode/2up |url-status=dead }}</ref> Handritið inniheldur [[Gylfaginning|Gylfaginningu]] og Bragaræður með tilheyrandi viðbótum, [[Skáldskaparmál]], þulur og [[Háttatal]]. Í Konungsbókinni er [[Prologus Snorra-Eddu|Prologus]] verulega skertur miðað við önnur handrit þar sem vantar heilt blað fremst í handritið. Göt og rifur víða eru víða í handritinu, sumt hefur orðið við verkun skinnsins en annað eftir að handritið er skrifað. Aftan við texta Snorra-Eddu í Konungsbók eru tvö kvæði eftir [[Bjarni Kolbeinsson|Bjarna Kolbeinsson]] biskup (d. 1222) úr [[Orkneyjar|Orkneyjum]]: [[Jómsvíkingadrápa]] og Málsháttakvæði. Konungsbókin er ítarlegasta handritið af fjórum meginhandritunum og fræðimenn telja það vera það sem líkist frumhandriti. Vegna þessa er það oftast notað við þýðingar og útgáfur Snorra-Eddu. Málfar og orðalag Konungsbókar við samanburð við Ormsbók og Uppsala-Eddu er fornlegast. Þegar 14du aldar handritaskrifarar skrifuðu upp eldri handrit þá notuðu þeir sambland af sínu eigin máli og máli þess forrits sem þeir afrituðu. Þegar þeir rákust á gamlar orðmyndir sem voru þeim framandi aðlöguðu þeir þær ýmist að framburði sínum, gerðu tilraun til að færa þær nær eign málfari eða tóku þær upp óbreyttar.<ref>Sigríður Sæunn Sigurðardóttir Tilbrigði í máli í þremur miðaldahandritum Snorra-Eddu, 2011, Háskóli Íslands, https://skemman.is/bitstream/1946/8363/1/BA_Sigridur_Saeunn_Sigurdardottir.pdf</ref> Óvíst er hvar handitið var skrifað og hver ferill þess var þar til [[Brynjólfur Sveinsson|Brynjólfur Sveinsson biskup]] keypti handritið 31. janúar 1640 af Magnúsi Gunnlaugssyni í [[Skálholt|Skálholti]] en sendi það Friðriki III Danakonungi að gjöf árið 1662. Þaðan kemur nafnið Konungsbók og var það í bókhlöðu konungs uns [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum]] tók við handritinu 15. febrúar 1985.<ref> KONUNGSBÓK SNORRA-EDDU - GKS 2367 4to Skinnhandrit - 14. öld Árnastofnun https://www.arnastofnun.is/is/konungsbok-snorra-eddu-gks-2367-4to-skinnhandrit-14-old</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * Heimir Pálsson, (2003) ''Snorra-Edda''. Mál og menning * Finnur Jónsson. (1931) ''Edda Snorra Sturlusonar''. Udgivet efter håndskrifterne af kommissionen for det arnamagnæanske legat. Gyldendalske Boghandel og Nordisk Forlag * Jon Gunnar Jørgensen, Ritstjóri. (2009) ''Snorres Edda - i europeisk og islandsk kontekst'', Snorrastofa, [[Flokkur:Íslensk handrit]] [[Flokkur:Snorra-Edda]] p4dya323gwguln4pigqj7o2uqzkgs7k 0 189474 1964444 1963074 2026-05-26T20:51:50Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964444 wikitext text/x-wiki [[Mynd:HakonTheOldAndSkule-Flateyjarbok.jpg|alt=|thumb|240x240px|Mynd í handritinu ''[[Flateyjarbók]]'' gerð af Magnúsi Þórhallssyni.]] '''Magnús Þórhallsson''' var íslenskur [[Prestur|prestur]] og annar tveggja skrifara (hinn var [[Jón Þórðarson skrifari|Jón Þórðarson]]) sem rituðu handritið [[Flateyjarbók]] fyrir bóndann [[Jón Hákonarson]] í [[Víðidalstunga|Víðidalstungu]]. Magnús bar ábyrgð á seinni hluta handritsins eftir að Jón Þórðarson fór frá Íslandi til [[Noregur|Noregs]] vorið 1388. Magnús bætti einnig við þremur blöðum fremst í handritið, teiknaði upphafsstafi og lýsti (myndskreitti) allt handritið. <ref>{{Vefheimild|url=https://arnastofnun.is/is/flettibok-flateyjarbok|titill=Flettibók: Flateyjarbók|útgefandi=Árnastofnun}}</ref> Mjög lítið er vitað um ævi Magnúsar. Prestur að nafni Magnús Þórhallsson, sem talið er að sé sami maðurinn, er fyrsta vitnið sem nefnt er í tveimur bréfum sem skrifuð voru 2. apríl 1397 varðandi land sem [[Þorsteinn Snorrason ábóti]] á [[Helgafellsklaustur|Helgafelli]], keypti. Í ljósi þessa er talið að Magnús hafi verið prestur þar á þeim tíma. Talið er að Magnús hafi stundað nám við annan skóla en Jón Þórðarson, þar sem rithendur þeirra er mjög ólíkar.<ref>{{Bókaheimild|titill=The Development of Flateyjarbók: Iceland and the Norwegian Dynastic Crisis of 1389.|höfundur=Ashman Rowe, Elizabeth|útgefandi=The Viking Collection: Studies in Northern civilization. Vol. 15. Gylling: The University Press of Southern Denmark.|bls=17|ár=2005|ISBN=87-7838-927-5}}</ref> Það er hins vegar óþekkt hvar Magnús menntaðist. Auk handrita frá Helgafelli tengist Magnús ritstofunni ([[latína]]: ''scriptorium'') á [[Munkaþverárklaustur|Munkaþverá]]. [[Bókmenntafræði|Bókmenntafræðingurinn]] Stefan Drechsler hefur bent á að Magnús hafi hugsanlega hafið feril sinn sem [[Benediktsregla|Benediktsmunkur]] í klaustrinu á Munkaþverá.<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=Illuminated manuscript production in Medieval Iceland: Literary and Artistic Activities of the Monastery at Helgafell in the Fourteenth Century|höfundur=Drechsler, Stefan|útgefandi=Brepols Manuscripta Publications in Manuscript Research|ISBN=9782503589022|ár=2021}}</ref> [[Prófessor]] [[Stefán Karlsson prófessor|Stefán Karlsson]] taldi að Magnús hafi sennilega skrifað að minnsta kosti að hluta handritið [[Vatnshyrna]], hann byggir það á hversu svipuð rithönd og uppsetning Flateyjarbókar handritsins sé því afriti af Vatnshyrnu sem [[Árni Magnússon]] gerði.<ref>{{Bókaheimild|titill=Um Vatnshyrnu |höfundur=Stefán Karlsson|útgefandi=Opuscula 4 Bibliotheca Arnamagnæana (30)|ár=1970|bls=279-303}}</ref><ref name=":0" /> Vatnshyrna var einnig var skrifuð fyrir Jón Hákonarson. Rithönd Magnúsar er einnig að finna í tveimur línum neðst á blaðsíðu 51v í handritinu [[Hulda-Hrokkinskinna|Hulda]] ([https://handrit.is/manuscript/view/da/AM02-0066 AM 66 fol]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.) og á því eina skinnblaði sem varðveitir [[Grega saga|Grega sögu]]. ([https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0567-XXVI AM 567 XXVI 4to]). Auk þessa er talið að hann hafi lýst handritið [https://handrit.is/manuscript/view/da/AM02-0226 AM 226 fol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260112080448/https://handrit.is/manuscript/view/da/AM02-0226 |date=2026-01-12 }}, sem inniheldur [[Stjórn (Biblíuþýðing)|Stjórn]], [[Alexanders saga|Alexanders sögu]], Rómverja sögu og [[Gyðinga saga|Gyðinga sögu]], og unnið að [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0139 AM 226 fol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220817132532/https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0139 |date=2022-08-17 }} ([[Jónsbók]]).<ref name=":0" /> ==Tenglar== * Stefán Karlsson (2000) Um Vatnshyrnu. í Stafkrókar: Ritgerðir eftir Stefán Karlsson gefnar út í tilefni af sjötugsafmæli hans 2. desember 1998, ritstýrt af Stefán Karlsson og Guðvarður Már Gunnlaugsson. Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, bls 355. * Sigurgeir Steingrímsson. (2002). „Árni Magnússon“. ''Handritin.'' Ritgerðir um íslensk miðaldahandrit, sögu þeirra og áhrif. Ritstjórn: Gísli Sigur!sson og Vésteinn Ólason. Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi. bls. 85-99. * Soffía Guðmundsdóttir og Laufey Guðnadóttir. (2002). “Bókagerð á miðöldum“. ''Handritin.'' Ritgerðir um íslensk miðaldahandrit, sögu þeirra og áhrif. Ritstjórn: Gísli Sigurðsson og Vésteinn Ólason. Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi. Reykjavík, bls. 45-61. * [https://heimskringla.no/wiki/Flateyjarb%C3%B3k Flateyjarbók] Útgáfa Guðbrands Vigfússonar og Carls Rikards Unger, 1860-1868, (Heimskringla.no). * [https://www.arnastofnun.is/page/thekkthandrit_flateyjarb Flateyjarbók — Stofnun Árna Magnússonar]. * [https://handrit.is/en/manuscript/view/is/GKS02-1005 Flateyjarbók á Handrit.is]. ==Tilvísanir== {{Reflist}} [[Flokkur:Íslensk handrit]] [[Flokkur:Íslenskir sagnaritarar]] [[Flokkur:Íslenskir prestar]] [[Flokkur:Íslendingar á 14. öld]] 5y6bd7q94c21v97iem6s8au5tz8fha9 0 189673 1964400 1957155 2026-05-26T13:35:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1964400 wikitext text/x-wiki '''Kumlbúa þáttur''' er stuttur [[Íslendingaþættir|Íslendingaþáttur]] skráður á 13. öld. Sagan gerist við [[Breiðafjörður|Breiðafjörð]] á [[Vesturland|Vesturlandi]] á 12. öld og fjallar um bóndann Þorsteinn Þorvarðsson. ==Söguþráður== Eins og í [[Bergbúa þáttur|Bergbúa þætti]] hittir aðalpersónan veru sem flytur honum vísu. Sagan segir frá yfirnáttúrulegum atburði sem átti sér stað við Breiðafjörð einhvern tímann seint á 12. öld eða snemma á 13. öld. Aðalpersónan er samkvæmt sögunni Þorsteinn Þorvarðsson, en kona hans, Helga, var systir Þorfinns Þorgeirssonar sem var ábóti í [[Helgafellsklaustur|Helgafellsklaustri]] frá 1187 til dauðadags árið 1216. Líklegt er að það hafi verið á Helgafelli sem sagan var fyrst skráð. <ref>Janus Jónsson (1887), [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2317524 ''Um klaustrin á Íslandi''], Flateyjar- og Helgafellsklaustur, s.228.</ref> Þorsteinn hafði barnað mágkonu sína og var eitt sinn á heimleið „í órum þessum“ og gekk hann í dalverpi lítið og fann þar [[kuml]] manns. Þar lágu mannsbein og [[sverð]]. Þorsteinn snerti ekki beinin heldur tók sverðið með sér heim. Þegar hann var sofnaður dreymdi hann að maður mikill kæmi til hans. Hann bar mikla silfurslegna bolöxi í hendi sér og hótaði Þorsteini dauða ef hann skilaði ekki sverðinu. Þorsteinn lét illa í svefni svo að kona hans vakti hann og spurði hví hann léti svo illa. Hann svaraði ekki heldur sofnaði strax aftur. Þá kom sami maðurinn aftur í draumnum og kvað dróttkvætt erindi í þar sem hann skoraði á Þorstein til bardaga. Í fyrstu sjö línunum státar hann af eigin afrekum og í þeirri áttundu hótar hann að „leika sama leikinn við þig, nafni“. Maðurinn hét því Þorsteinn og gæti hafa verið forfaðir, þar sem nöfn erfðust oft innan fjölskyldunnar. Þorsteinn, sá lifandi, tekur áskoruninni í draumnum og segist hann muni ekki forðast neina bardaga og kvað vísu sem endar með orðunum „Fyrr skal eg högg við höggi, hjaldrstærir, þér gjalda.“ Draumamaðurinn játaði þá sigraðan og fór.<ref>{{Bókaheimild|titill=Kumlbúa þáttur|url=https://www.snerpa.is/net/isl/th-kumlb.htm}}</ref> Daginn eftir sagði Þorsteinn frá draumum sínum. Hann leitaði lengi að kumlinu þar sem hann hafði fundið sverðið, en það var horfið. Þetta er nokkuð dæmigert þegar kveðist er á í íslenskrum [[Þjóðsaga|þjóðsögum]]. Þorsteinn, sem lifir, hefur yfirburði yfir nafna sínum með því að hann hefur fleiri [[Kenning|kenningar]] og þar sem sá látni hefur notað ''skothendingar'', hefur sá lifandi ''aðalhendingar'' á samsvarandi stöðum, og þess vegna endar hver vísupartur á ''alrími''.<ref>{{Bókaheimild|titill=Bragfræðihandbók|url=https://www.ismus.is/bragi/handbok/}}</ref> ==Tekist á með kveðskap== Eins konar einvígi kraftaskálda eða ákvæðaskálda<ref>{{Bókaheimild|titill=Um ákvæðaskáld,|höfundur=Bo Almqvist|útgefandi=Skírnir,|ár=1. tölublað (01.01.1961)|url=https://timarit.is/gegnir/991003467189706886}}</ref> er þema í mörgum munnmælasögnum, sem fjalla um yfirnáttúrleg áhrif vísna eða kvæða. <ref>{{Bókaheimild|titill=Meeting the Other: The Cases of Draumr Þorsteins Síðu-Hallssonar and Kumlbúa þáttr. Úr Myths, Legends and Heroes: Essays on Old Norse and Old English Literature,|höfundur=Lindow, John|höfundur2=Daniel Anlezark, (ritstjóri) 9947-1]|útgefandi=University of Toronto Press|ár=2011|bls=77–90|ISBN=978-0-8020-9947-1}}</ref>[[Yfirnáttúruleg vera|Yfirnáttúruleg]] vera – [[tröll]], [[draugur]] eða [[Satan|djöfullinn]] sjálfur – skorar á skáldið með vísu sem skáldið svarar á viðeigandi hátt. Á 19. öld var þessi tegund sagna algeng, eins og [[Þjóðsögur Jóns Árnasonar]] sýna,<ref>Jón Árnason (1862), [https://is.wikisource.org/wiki/%C3%8Dslenzkar_%C3%BEj%C3%B3%C3%B0s%C3%B6gur_og_%C3%A6fint%C3%BDri/Galdras%C3%B6gur/Kraftask%C3%A1ld_(inngangur) Íslenzkar þjóðsögur og æfintýri/Galdrasögur/Kraftaskáld (inngangur)].</ref>] og tilvist hennar á 13. öld er augljós af Kumlbúa þætti. [[Snorri Sturluson|Snorri Sturlasson]] segir frá svipuðum kveðskaparmálum í [https://heimskringla.no/wiki/Skáldskaparmál Skáldskaparmálum, kafla 54]: Þegar skáldið [[Bragi hinn gamli|Bragi hinn gamli Boddason]], samkvæmt Snorra, ferðaðist um skóg eitt kvöldið hitti hann tröllkonu sem ávarpaði hann með vísu ort í þeirri grein af dróttkvæðum sem nefnd eru toglags háttur.<ref>{{Bókaheimild|titill=Bókmentasaga Íslendínga|útgefandi=Tímaritið Skáldskaparmál|ár=3.hefti 1994|url=https://timarit.is/page/6488245}}</ref> „Tröll kalla mig,“ hefst erind tröllkonunnar, og síðan fylgja sex kenningar fyrir „tröll“. Erindið endar á spurningunni „hvað er tröll nema það?“ Svar Braga er ort með sama hætti. „Skáld kalla mig,“ byrjar hann, telur síðan upp sex kenningar á „skáldi“ og lýkur með „hvað er skáld nema það?“ <ref>Anthony Faulkes 2007, (1998), [http://www.vsnrweb-publications.org.uk/Edda-2a.pdf Snorri Sturluson, ''Edda: Skáldskaparmál''], Introduction, text and Notes, Viking Society for Northern Research, s.206. {{ISBN|978-0-903521-36-9}}</ref> Kenningar tröllkonunar lýsa eðli hennar að tortíma og hræða, en Bragi leggur áherslu á jákvæða og skapandi þætti persónuleika skáldsins. Braga tekst einnig að fella þrjú [[Óðinn|Óðinsheiti]] (Víður, Gaut og Yggr) inn í persónulýsingu sína. Gera má ráð fyrir að Bragi hafi farið með sigur af hólmi í þessari vísukeppni, en Snorri fer ekki nánar út í það, hann nefnir ekki heldur hvað var í húfi. En í flestum sögum af þessu tagi liggur líf við.<ref>{{Bókaheimild|titill=Norrön niddiktning. Traditionshistoriska studier i versmagi, del 1,|höfundur=Almqvist, Bo|útgefandi=Almqvist & Wiksell|ár=1965}}</ref> Þennig er það einnig í Kumlbúa þætti. Áður en draumapersónan fer, gefur hann í skyn að Þorsteinn hefði ekki lifað af ef hann hefði ekki tekið áskoruninni. Nú var það í staðinn kumlbúinn sem neyddist til að hverfa, og það svo rækilega að hann tók kumlið með sér. Textinn hefur varðveist í brotum í [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0564a AM 564a 4to]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} og [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM02-0426 AM 426 fol.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250409113052/https://handrit.is/manuscript/view/is/AM02-0426 |date=2025-04-09 }} Gervi-Vatnshyrnu og í pappírsafritum sem [[Árni Magnússon]] gerði árið 1686 úr handritinu [[Vatnshyrna|Vatnshyrnu]] sem var frá síðari hluta fjórtándu aldar, og eyðilagðist í [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|Kaupmannahafnarbrunanum árið 1728]]. Það er sameiginlegt með Bergbúa þætti sem hefur svipað þema að sagan er ekki varðveitt hvorki sem hluti af [[Flateyjarbók]] né [[Morkinskinna|Morkinskinnu]], handritum konungasagna.<ref>{{Bókaheimild|titill=The life and death of the medieval Icelandic short story|höfundur=Ármann Jakobsson|ár=2013|útgefandi=JEGP, Journal of English and Germanic Philology. 112:|bls=279}}</ref> == Útgáfur == * Útgáfa Guðni Jónsson á [https://heimskringla.no/wiki/Bergb%C3%BAa_%C3%BE%C3%A1ttr heimskringla.no] * Nútíma útgáfa á [https://www.snerpa.is/net/isl/bergb.htm snerpa.is] ==Tilvísanir== {{Reflist}} [[Flokkur: Íslendingaþættir]] 5h50f6ekizj4qadj2m7rqj8ni5u519i 2 191105 1964387 1964289 2026-05-26T12:16:01Z MyraMidnight 41218 Bæti gosbrunninum í Kringlunni á minnislistann 1964387 wikitext text/x-wiki Staður fyrir pælingar og hugmyndir um efni sem ég hef tekið eftir að vantar á íslensku wikipedia. Ef einhver finnur þennan lista og finnst áhugavert að vinna í þessum punktum, þá er það í fínasta lagi, annars geymi ég þetta bara sem hugmyndir fyrir sjálfan mig um eitthvað til að vinna í. == Vintage Story == þegar ég var að vinna í því að fullþýða [[w:Vintage Story|Vintage Story]] yfir á íslensku. Það var komið upp í 100% en það er alltaf eitthvað hægt að bæta við og betrumbæta. Þessi leikur dregar mann ofan í jarðfræði, búfjárrækt, landbúnað og hvaðeina við að reyna að herma vel eftir raunveruleikanum í lífsþrautarleik. === Jarðfræðin === * "[[w:Shale|Shale]]" er [[Leirsteinn]], en þá vantaði mig að finna "[[w:Mudstone|mudstone]]" (bæði eru gerðir af "[[w:Mudrock|Mudrock]]"). Hvorugt er tengt við neitt á íslensku wiki. * Það er [[tinna]] (e. [[w:Flint|Flint]]) í leiknum, en þeir eru einnig með "[[w:Chert|Chert]]" sem virðist bara vera ljósari týpa af tinnustein og vantar tengingu í íslensku wiki. ** [https://www.britannica.com/science/chert Britannica: Chert and Flint] === Annað === * [[Múr]] (e. [[w:Brickwork|brickwork]]) virðist vanta, greinin um [[Veggur|veggi]] hefur tengt efni sem vísar í [[Múr]] en sú síða er ekki til eins og er ** Það sem leiddi mig hingað voru aðferðir/mynstur við samsetningu á múrsteins-veggjum (e. bonds). * Vantaði að finna [[nöf]] (e. [[w:Wheel#Hub|hub]]) í tengslum við [[vatnshjól]] ** Íðorðabankinn vísaði mér á orðið nöf í þessu samhengi ([https://idord.arnastofnun.is/leit/hub íðorð leit:hub]), og kunningi staðfesti við mig lauslega að það væri vissulega orðið sem ég hefði leitað að, fyrst hann hafði verið að vinna í ritgerð um vatnsknúna aflgjafa. == Annað efni == * [[Loðboltar]] (e. furries / [[w:Furry fandom|furry fandom]]) er ekki komið með grein hérna ** Ég hef lengi verið að hjálpa við að skapa lýsandi texta á íslensku sem gætu útskýrt þetta áhugamál: [https://icelandfurs.is/hvad-er-furry/ IcelandFurs.is/hvað er furry] * Gosbrunnurinn í [[Kringlan|Kringlunni]] ** [https://www.facebook.com/arbaejarsafn/posts/-muni%C3%B0i-eftir-gosbrunnunum-og-p%C3%A1lmatrj%C3%A1num-%C3%AD-kringlunni-hva%C3%B0-me%C3%B0-borgarkringluna/999883555487118/ Árbæjarsafn: Muniði eftir Gosbrunninum?] ** [https://eldri.reitir.is/arsskyrsla-2020/kringlan Reitir.is: Stafræn Kringla] 0pr3ui5irdpp2h94q3iva5a2l7ggy3m 0 191117 1964382 1964374 2026-05-26T12:06:56Z Masae 538 Ný grein 1964382 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Wappen Erzbistum Bremen.png|thumb|alt=Skjaldarmerki erkibiskupsins í Bremen|Skjaldarmerki erkibiskupsins í Bremen]] [[Mynd:Erzbistum Bremen 1245–1517.png|thumb|alt=Bleiki og rauðleiti liturinn sýnir Erkibiskupsdæmið í (Hamborg-)Bremen frá árinu 1245 og fram að siðaskiptunum, eftir að hafa misst Norðurlönd og vígslubiskupdæmin í Eystrasaltsríkinum |Bleiki og rauðleiti liturinn sýnir Erkibiskupsdæmið í (Hamborg-)Bremen frá árinu 1245 og fram að siðaskiptunum, eftir að hafa misst Norðurlönd og vígslubiskupdæmin í Eystrasaltsríkinum ]] '''Erkibiskupsdæmið í Bremen''' (þýska: Erzbistum Bremen; latín: Archidioecesis Bremensis), einnig kallað '''Erkibiskupsdæmið Hamborg-Bremen''', var [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskt]] erkibiskupsdæmi innan [[Heilaga rómverska ríkið|Hins Heilaga rómverska ríki]]s frá um 787 til 1540. Eftir [[Siðaskiptin|siðaskiptin]] 1540 var það [[Lúterstrú|lúterskt]] erkibiskupsdæmi fram til 1648. Erkibiskupsdæmið var svo endanlega lagt niður með [[Vestfalski friðurinn|Vestfalska friðinum]] 1648. Þegar erkibiskupsdæmið var á hártindi náði það yfir alla þýsku Norðursjávarströndina, þar á meðal borgirnar [[Hamborg]] og [[Bremen]], auk [[Norðurlöndin|Norðurlanda]] og hluta af [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltslöndunum]]. Það var stærsta kirkjuumdæmi miðalda, þar til Norðurlöndin voru klofin frá og fengu eigið norrænt erkibiskupsdæmi. [[Adam frá Brimum]] skrifaði sögu erkibiskupdæmisins á seinni hluta 11. aldar. ==Ísland og Erkibiskupsdæmið í Bremen== Erkibiskupsdæmið hafði mikilvæg áhrif á [[Kristnitakan á Íslandi|kristni á Ísland]] í upphafi. Íslensk miðaldarit nefna nokkra erlendir menn sem komu til landsins til að boða kristni, þar á meðal er tveir nafngreindir, [[Friðrekur]] og [[Þangbrandur]] sem eru sagðir koma frá [[Saxland|Saxlandi]].<ref> Hjalti Hugason. „Hver var fyrsti íslenski trúboðinn?“ Vísindavefurinn, 19. desember 2017, sótt 23. maí 2026, .</ref> Þeir hafa þá vafalaust verið tengdir Erkibiskupsdæminu í Bremen sem náði meðal annars yfir Saxland og sá um kristniboð á Norðurlöndum. Um Friðrek (latína nafn: Fridericus)<ref> D'Angelo, Francesco (2016). "Althing of 1000 and the Conversion of Iceland to Christianity". In Curta, Florin; Holt, Andrew (eds.). Great Events in Religion: An Encyclopedia of Pivotal Events in Religious History. ABC-CLIO. pp. 481–483. ISBN 978-1-61069-566-4.</ref> er lítið vitað og ekkert í erlendum heimildum. Heldur meira er vitað um Þangbrand (latneskt nafn: Theobrandus)<ref> Bagge, Sverre (2011) Theodoricus Monachus: The Kingdom of Norway and the History of Salvation (Chapter 4, Historical Narratives and Christian Identity on a European PeripheryEditor: Ildar H. Garipzanov, Publisher: Turnhout Brepols) ISBN 978-2-503-53367-4</ref> sérstaklega um vist hans hjá [[Ólafur Tryggvason|Ólafi Tryggvasyni]], [[Noregskonungar|Noregskonungi]]. Þegar [[Ísleifur Gissurarson]] (eldri stafsettning: Ísleifur Gizurarson) var valinn af Aþíngi 1055<ref> Byock, Jesse (2001). Viking Age Iceland. Penguin Books.Bls. 306. ISBN 978-0-14-029115-5.</ref> sem biskup hafði hann verið við nám í Herford klaustrinu (Stift Herford)í Þýskalandi<ref< Helge Bei der Wieden: Bischof Isleif Gissurarson und seine Erziehung in Herford. In: Historisches Jahrbuch für den Kreis Herford. Band 15, 2008, Bls. 55–61.</ref>. Hann var vígður biskup af [[Adalbert erkibiskup|Adalbert erkibiskupi]] í Bremen 1056. Íslenska kirkjan heyrði undir Erkibiskupsdæmið í Bremen frá stofnun fram til 1104 þegar erkibiskupsdæmið í [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]] var stofnað fyrir kirkjur Norðurlanda. Árið 1152 var stofnað sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Noreg og skattlönd, þar meðal með erkibiskupsstól í [[Niðarós|Niðarósi]]. ==Sögubrot== Árið 831 gerði [[Gregoríus 4.]] [[páfi]] Hamborg að erkibiskupsstól og árið 834 var [[Benediktsregla|Benediktsmunkurinn]] [[Ansgar]] ([[latína]]: Ansgarius) vígður fyrsti erkibiskupinn. Danskir [[Víkingar|víkingar]] réðust á Hamborg árið 845, rændu og ruppluð og brenndu borgina. Þess vegna var erkibiskupsstóllinn í Hamborg sameinaður biskupssetrinu í Bremen og sæti erkibiskupsins flutt til Bremen sem þótti öruggari staður fyrir árásum. [[Karlamagnús]] hafði sett biskupsstóll í Bremen 787. Ansgar var erkibiskup í hinu sameinaða erkibiskupsdæmi Hamborg-Bremen frá 848 til 865. Ansgar hafði mikil áhrif á útbreiðslu kristni á Norðurlöndum. Árið 826 fór hann fyrir hóp trúboða til [[Danmörk|Danmerkur]] og árið 831 var hann skipaður trúboðsbiskup. Árið 832 varð hann einnig útnefndur af Gregoríusi 4. sem fulltrúi páfa fyrir löndin í norðri, Danmörku og fyrir [[Slavar|Slava]] (latína: ''Legatus Papalis pro terrae septentrionales, Dania et Slavis'') <ref> Johann Hesse (2018), [ https://www.gemeindenetzwerk.de/?p=15746 Ansgar – Der Apostel des Nordens] Das Gemeindenetzwerk </ref>. Ansgar dvaldi um tíma bæði hjá [[Sveinn Ástríðarson|Sveini Ástríðarsyni]] Dankonungi og [[Björn á Haugum|Birni á Haugum]], og hjá [[Ólafur konungur Svíþjóð|Ólafi konungi]] í [[Birka]] í [[Svíþjóð]].<ref>Rimbert: Vita Anskarii. In: Josef Schmale (Hrsg.): Quellen des 9. und 11. Jahrhunderts zur Geschichte der Hamburgischen Kirche und des Reiches. Darmstadt 2000, Bls. 16–133 (Neu übertragen von Werner Trillmich)., s. a. Hans-Walter Stork, Art. III.13 Rimbert, Vita Anskarii, in: Holger Kempkens/Christiane Ruhmann (Hrsg.): Corvey und das Erbe der Antike (Ausstellungskatalog), Petersberg 2024, bls. 328 ff.</ref> Ansgar hefur þess vegna oft verið nefndur ''Postuli Norðurlanda''. Opinbert nafn hins sameinaða biskupsdæmis varð Erkibiskupsdæmi Hamborgar og biskupsdæmi Bremen (latína: Archidioecesis Hamburgensis et Dioecesis Bremensis; [[Þýska|þýska]]: Erzbistum Hamburg und Bistum Bremen) eða stytt sem Erkibiskupsdæmið Hamborg-Bremen (latína: Archidioecesis Hamburgensis-Bremensis; þýska: Erzbistum Hamburg-Bremen) . Erkibiskupinn í [[Köln]] reyndi að koma í veg fyrir sameininguna, því hún þýddi að biskupsdæmið í Bremen og norður Þýskaland yrði skilin frá kirkjusvæði Kölnar, en páfi [[Nikulás 1. páfi|Nikulás 1.]] staðfesti sameininguna ár 870. <ref> Alf Henrikson (1070). Nordens historier i bilder och beläten. útgefandi Geber. ISBN 99-0100119-6</ref> Formlega hélst þetta samband milli erkibiskupsdæmis og biskupsdæmis þar til Bremen árið 1072 var gert að erkibiskupsdæmi en erkibiskupsdæmið í Hamborg var lagt niður árið 1224. Nafnið var þá Erkibiskupsdæmið Bremen (latína: Archidioecesis Bremensis; þýska: Erzbistum Bremen) ===Valdabarátta=== Valdahlutföll veraldlegra yfirvalda og kirkjunnar þróuðust mjög ólíkt í vestur og austurhluta þess sem hafði verið Rómaveldi. [[Býsansríkið]] með keisaranum í [[Konstantínópel]] hélt velli í austri og keisarinn var formlega stjórnandi kirkjunnar og skipaði [[Biskup|biskupa]] og [[Patríarki|patríarka]]. Eingin kirkjuleg miðstjórn fyrir utan keisaraveldið var til, hver patríarki sjórnaði sínu kirkjusvæði og [[Patríarkatið í Konstantínópel|erkibiskupinn í Konstantínópel]] var einungis “f''remstur meðal jafningja''” (''Primus inter pares'') og hafði ekkert vald yifir öðrum erkibiskupum eða patríörkum. [[Vestrómverska ríkið]] féll og úr leifum þess urðu síðar til ný ríki, meðal annars [[Frankaveldi|Frankaríkið]] og síðar [[Hið Heilaga rómverska ríki]]. Páfinn í [[Róm]] var hins vegar leiðtogi og stjórnandi kirkjunnar. Leiðtogar þessara nýju ríkja leituðust eftir að fá samkonar vald yfir kirkjunni eins og keisarinn í Konstantínópel. Hinu Heilaga rómverska ríki tókst að nokkru frá og með 962 að styrkja keisaravaldið yfir kirkjunni og ráða vali páfa og skipun biskupa.<ref> Viðbrögð kirkjunnar urðu það sem kallað var [[Skrýðingardeilan|skrýðingardeilan]] (latína: Controversia de Investitura.) Á 11.og 12. öld barðist páfaveldið gegn því að veraldleg yfirvöld skipuðu (skrýddu) háttsetta embættismenn kirkjunnar, svo sem biskupa og ábóta eða val páfa. Höfuðdeilan stóð milli páfa og keisara hins Heilaga rómverska ríkis og hófst árið 1075. <ref> Blumenthal, Uta-Renate (1988). The Investiture Controversy: Church and Monarchy from the Ninth to the Twelfth Century. University of Pennsylvania Press. doi:10.9783/9780812200164. ISBN 978-0-8122-8112-5.</ref> Erkibiskupstóllinn í Hamborg-Bremen kom til að gegna lykilhlutverki í þessari deilu þar sem hann studdi keisaravaldið, Adalbert frá Brimum (erkibiskup 1043-1072) reyndi meðal annars að skapa sér embætti sem partíarki „landana í norðri“, kirkjudæmi sem næði yfir í Norður-Þýskaland, Norðurlönd og Eystrasaltsríkin eins óháð og mögulegt var frá páfanum í Róm. Tilraunir hans mættu mikilli andstöðu á Norðurlöndum, ekki síst vegna þess norrænu kirkjurnar höfðu mikið samband við ensku kirkjuna og [[Erkibiskupinn af Kantaraborg|erkibiskupinn af Kantaraborg]] (enska: Archbishop of Canterbury). <ref> Lesley Abrams (1995). [https://www.jstor.org/stable/44510026 The Anglo-Saxons and the Christianization of Scandinavia ] Anglo-Saxon England, Vol. 24 (1995), bls. 213-249. Cambridge University Press</ref> Norrænu konungarnir þrír, [[Sveinn Ástríðarson]] í Danmörku, [[Haraldur harðráði]] í Noregi og [[Emundur gamli]] í Svíþjóð voru mjög andvígir auknum þýskum völdum yfir lönd þeirra og ásamt sterkri andstöðu páfa var komið í veg fyrir tilraun Adalberts. <ref>Sawyer, Birgit and Sawyer, Peter. (1993.) Medieval Scandinavia: From Conversion to Reformation circa 800–1500 (The Nordic Series 17). Minneapolis, MN: University of Minnesota Press. Bls. 96-108</ref> Til að losna undan þýskum yfirráðum sóttust norrænu kóngarnir eftir því að fá eigið erkibiskupsdæmi. Danakonungurinn [[Eiríkur góði]] fór til Rómar 1098 til að hitta páfan [[Úrbanus 2.]] með beiðni um að Lundur yrði sjálfstæð miðstöð norrænu kirkjunnar. Sjálfstætt erkibiskupsdæmi var stofnað í Lundi á [[Skánn|Skáni]] <ref>Skánn var hluti af danska konungsríkin frá 980 þangað til 1658 þegar það var hernumið af Svíþjóð. Frá 1658 til 1720 var Skánn ekki hluti af, heldur eins konar nýlenda, svokallað „innlent, erlent land“ ("inrikes, utländskt land".) Harrison, Dick (2020). ”Försvenskningen”. Stormaktens undergång. Historiska media. ISBN 978-91-7789-216-8. Läst 29 juli 2024.</ref> 1104 og þar með hættu Norðurlönd að formlega lúta erkibiskupsdæminu Hamborg-Bremen. Þetta vakti mikla gremju og mótspyrnu erkibiskupana í Bremen sem héldu áfram að halda fram rétti sínum til yfirráða með stuðningi þýska keisarans. Árið 1152 gerðu biskupar Hamborgar nýja tilraun með stuðningi [[Friðrik barbarossa|Friðriks Barbarossa]] en árið 1156 viðurkenndu þeir að lokum sjálfsákvörðunarrétt norrænu kirkjusvæðanna.<ref> Christensen, A. E. (1976). Archbishop Asser, the emperor and the Pope: The first Archbishop of Lund and his straggle for the independence of the Nordic church. Scandinavian Journal of History, 1(1–4), 25–42. https://doi.org/10.1080/03468757608578895</ref> Árið 1152 var stofnað sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Noreg og skattlönd (það er [[Orkneyjar]], [[Hjaltlandseyjar|Hjaltland]], [[Suðureyjar]] og [[Mön]], [[Færeyjar]], [[Ísland]] og [[Grænland]]<ref> Ages Steinar Imsen (2011). Taxes, Tributes and Tributary Lands in the Making of the Scandinavian Kingdoms in the Middle Ages. Fagbokforlaget. ISBN: ‎8251928257 </ref> með erkibiskupsstól í Niðarósi. Sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Svíþjóð var stofnað 1164. === Ríki Þýsku riddaranna=== Erkibiskupsstóllinn í Bremen var þýðingarmikill í trúboði og kristnitöku í Eystrsaltslöndunum þegar [[Ríki Þýsku riddaranna]] (þýska: Staat des Deutschen Ordens; latína: Civitas Ordinis Theutonici),var stofnað á 13. öld. Eskibiskupsstóllinn sendi presta og trúboðsbiskupa till að styðja krossferðina. Þar voru stofnuð átta biskupsdæmi sem voru í stuttan tíma voru undir erkibiskupsdæminu í Bremen, eða þar til [[Ríga|Ríga-biskupsdæmið]] um 1250 var gert að erkibiskupsdæmi. <ref>Christiansen, Eric (1997). The Northern Crusades. London: Penguin Books. pp. 287. ISBN 0-14-026653-4.</ref> ===Lénsmenn keisara=== Á [[Miðaldir|miðöldum]] urðu erkibiskuparnir [[lénsmenn]] yfir um þriðjung erkibiskupsdæmisins. Erkibiskupinn var því ekki aðeins stjórnandi kirkjumála á svæðinu heldur einnig veraldlegur stjórnandi. Fyrir utan að vera erkibiskup var hann líka svo kallaður ríkisfursti (þýska: ''Reichsfürst''; latína: ''princeps regni'' einnig ''princeps imperii'') í Hinu Heilaga rómverska ríki þar semþeir fengu lénið beint frá [[keisari|keisara]]. Borgirnar Bremen og Hamborg voru hins vegar ekki undir þessum ríkisyfirráðum erkibiskups í heldur heyrðu beint undir keisara sem lénsherra (svo nefnd ''freie Reichsstadt'' á þýsku). Bremen hafði öðlast þessi réttindi árið 1186 og Hamborg 1510. ===Siðaskipti og endalok=== Þau trúskipti sem kölluð eru siðaskiptin frá kaþólskri trú til [[Mótmælendatrú|mótmælendatrúar]] áttu sér stað í Norður-Þýskalandi um 1540. [[Kalvínismi|Kalvínistar]] urðu í meirihluta í Bremenborg en erkibiskupsdæmið varð [[Evangelísk-lúthersk kirkja|lútherskt]]. Síðasti kaþólski erkibiskupinn lést árið 1566 og var erkibiskupsdæmi rómversk-kaþólsku kirkjunni þá lagt niður. Það veraldarlega ríki sem erkibiskuparnir höfðu stjórnað hélt þó áfram að starfa með mótmælendabiskupum sem ríkisfurstum. Með [[Vestfalski friðurinn|Vestfalska friðinum]] 1648 var trúarlegt umgjörð erkibiskupsdæmisins afnumið og umbreytt í veraldlegt [[Hertogadæmi|hertogadæmi]] og [[Furstadæmi|furstdæminu]] Verden í ''Hertogadæmið Bremen og Furstadæmið Verden'' (þýska: ''Herzogtum Bremen und Fürstentum Verden''). Samkvæmt Vestfalska friðarsamningnum fékk Svíþjóð yfirráð yfir Hertogadæminu og það stóð yfir fram til 1715 þegar það sameinaðist ''[[Kjörfursti|Kjörfurstadæminu]] Braunschweig-Hannover''. ===Sjá einnig=== • [[Adam frá Brimum]] == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Saga Þýskalands]] [[Flokkur:Heilaga rómverska ríkið]] [[Flokkur:Hamborg]] [[Flokkur:Bremen]] 0299ql3h7zd5to13hasm1b9xcmb0hxi 1964385 1964382 2026-05-26T12:08:51Z Masae 538 1964385 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Wappen Erzbistum Bremen.png|thumb|alt=Skjaldarmerki erkibiskupsins í Bremen|Skjaldarmerki erkibiskupsins í Bremen]] [[Mynd:Erzbistum Bremen 1245–1517.png|thumb|alt=Bleiki og rauðleiti liturinn sýnir Erkibiskupsdæmið í (Hamborg-)Bremen frá árinu 1245 og fram að siðaskiptunum, eftir að hafa misst Norðurlönd og vígslubiskupdæmin í Eystrasaltsríkinum |Bleiki og rauðleiti liturinn sýnir Erkibiskupsdæmið í (Hamborg-)Bremen frá árinu 1245 og fram að siðaskiptunum, eftir að hafa misst Norðurlönd og vígslubiskupdæmin í Eystrasaltsríkinum ]] '''Erkibiskupsdæmið í Bremen''' (þýska: Erzbistum Bremen; latín: Archidioecesis Bremensis), einnig kallað '''Erkibiskupsdæmið Hamborg-Bremen''', var [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskt]] erkibiskupsdæmi innan [[Heilaga rómverska ríkið|Hins Heilaga rómverska ríki]]s frá um 787 til 1540. Eftir [[Siðaskiptin|siðaskiptin]] 1540 var það [[Lúterstrú|lúterskt]] erkibiskupsdæmi fram til 1648. Erkibiskupsdæmið var svo endanlega lagt niður með [[Vestfalski friðurinn|Vestfalska friðinum]] 1648. Þegar erkibiskupsdæmið var á hártindi náði það yfir alla þýsku Norðursjávarströndina, þar á meðal borgirnar [[Hamborg]] og [[Bremen]], auk [[Norðurlöndin|Norðurlanda]] og hluta af [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltslöndunum]]. Það var stærsta kirkjuumdæmi miðalda, þar til Norðurlöndin voru klofin frá og fengu eigið norrænt erkibiskupsdæmi. [[Adam frá Brimum]] skrifaði sögu erkibiskupdæmisins á seinni hluta 11. aldar. ==Ísland og Erkibiskupsdæmið í Bremen== Erkibiskupsdæmið hafði mikilvæg áhrif á [[Kristnitakan á Íslandi|kristni á Ísland]] í upphafi. Íslensk miðaldarit nefna nokkra erlendir menn sem komu til landsins til að boða kristni, þar á meðal er tveir nafngreindir, [[Friðrekur]] og [[Þangbrandur]] sem eru sagðir koma frá [[Saxland|Saxlandi]].<ref> Hjalti Hugason. „Hver var fyrsti íslenski trúboðinn?“ Vísindavefurinn, 19. desember 2017, sótt 23. maí 2026, .</ref> Þeir hafa þá vafalaust verið tengdir Erkibiskupsdæminu í Bremen sem náði meðal annars yfir Saxland og sá um kristniboð á Norðurlöndum. Um Friðrek (latína nafn: Fridericus)<ref> D'Angelo, Francesco (2016). "Althing of 1000 and the Conversion of Iceland to Christianity". In Curta, Florin; Holt, Andrew (eds.). Great Events in Religion: An Encyclopedia of Pivotal Events in Religious History. ABC-CLIO. pp. 481–483. ISBN 978-1-61069-566-4.</ref> er lítið vitað og ekkert í erlendum heimildum. Heldur meira er vitað um Þangbrand (latneskt nafn: Theobrandus)<ref> Bagge, Sverre (2011) Theodoricus Monachus: The Kingdom of Norway and the History of Salvation (Chapter 4, Historical Narratives and Christian Identity on a European PeripheryEditor: Ildar H. Garipzanov, Publisher: Turnhout Brepols) ISBN 978-2-503-53367-4</ref> sérstaklega um vist hans hjá [[Ólafur Tryggvason|Ólafi Tryggvasyni]], [[Noregskonungar|Noregskonungi]]. Þegar [[Ísleifur Gissurarson]] (eldri stafsettning: Ísleifur Gizurarson) var valinn af Aþíngi 1055<ref> Byock, Jesse (2001). Viking Age Iceland. Penguin Books.Bls. 306. ISBN 978-0-14-029115-5.</ref> sem biskup hafði hann verið við nám í Herford klaustrinu (Stift Herford)í Þýskalandi<ref< Helge Bei der Wieden: Bischof Isleif Gissurarson und seine Erziehung in Herford. In: Historisches Jahrbuch für den Kreis Herford. Band 15, 2008, Bls. 55–61.</ref>. Hann var vígður biskup af [[Adalbert erkibiskup|Adalbert erkibiskupi]] í Bremen 1056. Íslenska kirkjan heyrði undir Erkibiskupsdæmið í Bremen frá stofnun fram til 1104 þegar erkibiskupsdæmið í [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]] var stofnað fyrir kirkjur Norðurlanda. Árið 1152 var stofnað sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Noreg og skattlönd, þar meðal með erkibiskupsstól í [[Niðarós|Niðarósi]]. ==Sögubrot== Árið 831 gerði [[Gregoríus 4.]] [[páfi]] Hamborg að erkibiskupsstól og árið 834 var [[Benediktsregla|Benediktsmunkurinn]] [[Ansgar]] ([[latína]]: Ansgarius) vígður fyrsti erkibiskupinn. Danskir [[Víkingar|víkingar]] réðust á Hamborg árið 845, rændu og ruppluð og brenndu borgina. Þess vegna var erkibiskupsstóllinn í Hamborg sameinaður biskupssetrinu í Bremen og sæti erkibiskupsins flutt til Bremen sem þótti öruggari staður fyrir árásum. [[Karlamagnús]] hafði sett biskupsstóll í Bremen 787. Ansgar var erkibiskup í hinu sameinaða erkibiskupsdæmi Hamborg-Bremen frá 848 til 865. Ansgar hafði mikil áhrif á útbreiðslu kristni á Norðurlöndum. Árið 826 fór hann fyrir hóp trúboða til [[Danmörk|Danmerkur]] og árið 831 var hann skipaður trúboðsbiskup. Árið 832 varð hann einnig útnefndur af Gregoríusi 4. sem fulltrúi páfa fyrir löndin í norðri, Danmörku og fyrir [[Slavar|Slava]] (latína: ''Legatus Papalis pro terrae septentrionales, Dania et Slavis'') <ref> Johann Hesse (2018), [ https://www.gemeindenetzwerk.de/?p=15746 Ansgar – Der Apostel des Nordens] Das Gemeindenetzwerk </ref>. Ansgar dvaldi um tíma bæði hjá [[Sveinn Ástríðarson|Sveini Ástríðarsyni]] Dankonungi og [[Björn á Haugum|Birni á Haugum]], og hjá [[Ólafur konungur Svíþjóð|Ólafi konungi]] í [[Birka]] í [[Svíþjóð]].<ref>Rimbert: Vita Anskarii. In: Josef Schmale (Hrsg.): Quellen des 9. und 11. Jahrhunderts zur Geschichte der Hamburgischen Kirche und des Reiches. Darmstadt 2000, Bls. 16–133 (Neu übertragen von Werner Trillmich)., s. a. Hans-Walter Stork, Art. III.13 Rimbert, Vita Anskarii, in: Holger Kempkens/Christiane Ruhmann (Hrsg.): Corvey und das Erbe der Antike (Ausstellungskatalog), Petersberg 2024, bls. 328 ff.</ref> Ansgar hefur þess vegna oft verið nefndur ''Postuli Norðurlanda''. Opinbert nafn hins sameinaða biskupsdæmis varð Erkibiskupsdæmi Hamborgar og biskupsdæmi Bremen (latína: Archidioecesis Hamburgensis et Dioecesis Bremensis; [[Þýska|þýska]]: Erzbistum Hamburg und Bistum Bremen) eða stytt sem Erkibiskupsdæmið Hamborg-Bremen (latína: Archidioecesis Hamburgensis-Bremensis; þýska: Erzbistum Hamburg-Bremen) . Erkibiskupinn í [[Köln]] reyndi að koma í veg fyrir sameininguna, því hún þýddi að biskupsdæmið í Bremen og norður Þýskaland yrði skilin frá kirkjusvæði Kölnar, en páfi [[Nikulás 1. páfi|Nikulás 1.]] staðfesti sameininguna ár 870. <ref> Alf Henrikson (1070). Nordens historier i bilder och beläten. útgefandi Geber. ISBN 99-0100119-6</ref> Formlega hélst þetta samband milli erkibiskupsdæmis og biskupsdæmis þar til Bremen árið 1072 var gert að erkibiskupsdæmi en erkibiskupsdæmið í Hamborg var lagt niður árið 1224. Nafnið var þá Erkibiskupsdæmið Bremen (latína: Archidioecesis Bremensis; þýska: Erzbistum Bremen) ===Valdabarátta=== Valdahlutföll veraldlegra yfirvalda og kirkjunnar þróuðust mjög ólíkt í vestur og austurhluta þess sem hafði verið Rómaveldi. [[Býsansríkið]] með keisaranum í [[Konstantínópel]] hélt velli í austri og keisarinn var formlega stjórnandi kirkjunnar og skipaði [[Biskup|biskupa]] og [[Patríarki|patríarka]]. Eingin kirkjuleg miðstjórn fyrir utan keisaraveldið var til, hver patríarki sjórnaði sínu kirkjusvæði og [[Patríarkatið í Konstantínópel|erkibiskupinn í Konstantínópel]] var einungis “f''remstur meðal jafningja''” (''Primus inter pares'') og hafði ekkert vald yifir öðrum erkibiskupum eða patríörkum. [[Vestrómverska ríkið]] féll og úr leifum þess urðu síðar til ný ríki, meðal annars [[Frankaveldi|Frankaríkið]] og síðar [[Hið Heilaga rómverska ríki]]. Páfinn í [[Róm]] var hins vegar leiðtogi og stjórnandi kirkjunnar. Leiðtogar þessara nýju ríkja leituðust eftir að fá samkonar vald yfir kirkjunni eins og keisarinn í Konstantínópel. Hinu Heilaga rómverska ríki tókst að nokkru frá og með 962 að styrkja keisaravaldið yfir kirkjunni og ráða vali páfa og skipun biskupa.Viðbrögð kirkjunnar urðu það sem kallað var [[Skrýðingardeilan|skrýðingardeilan]] (latína: ''Controversia de Investitura''.) Á 11.og 12. öld barðist páfaveldið gegn því að veraldleg yfirvöld skipuðu (skrýddu) háttsetta embættismenn kirkjunnar, svo sem biskupa og ábóta eða val páfa. Höfuðdeilan stóð milli páfa og keisara hins Heilaga rómverska ríkis og hófst árið 1075. <ref> Blumenthal, Uta-Renate (1988). The Investiture Controversy: Church and Monarchy from the Ninth to the Twelfth Century. University of Pennsylvania Press. doi:10.9783/9780812200164. ISBN 978-0-8122-8112-5.</ref> Erkibiskupstóllinn í Hamborg-Bremen kom til að gegna lykilhlutverki í þessari deilu þar sem hann studdi keisaravaldið, Adalbert frá Brimum (erkibiskup 1043-1072) reyndi meðal annars að skapa sér embætti sem partíarki „landana í norðri“, kirkjudæmi sem næði yfir í Norður-Þýskaland, Norðurlönd og Eystrasaltsríkin eins óháð og mögulegt var frá páfanum í Róm. Tilraunir hans mættu mikilli andstöðu á Norðurlöndum, ekki síst vegna þess norrænu kirkjurnar höfðu mikið samband við ensku kirkjuna og [[Erkibiskupinn af Kantaraborg|erkibiskupinn af Kantaraborg]] (enska: Archbishop of Canterbury). <ref> Lesley Abrams (1995). [https://www.jstor.org/stable/44510026 The Anglo-Saxons and the Christianization of Scandinavia ] Anglo-Saxon England, Vol. 24 (1995), bls. 213-249. Cambridge University Press</ref> Norrænu konungarnir þrír, [[Sveinn Ástríðarson]] í Danmörku, [[Haraldur harðráði]] í Noregi og [[Emundur gamli]] í Svíþjóð voru mjög andvígir auknum þýskum völdum yfir lönd þeirra og ásamt sterkri andstöðu páfa var komið í veg fyrir tilraun Adalberts. <ref>Sawyer, Birgit and Sawyer, Peter. (1993.) Medieval Scandinavia: From Conversion to Reformation circa 800–1500 (The Nordic Series 17). Minneapolis, MN: University of Minnesota Press. Bls. 96-108</ref> Til að losna undan þýskum yfirráðum sóttust norrænu kóngarnir eftir því að fá eigið erkibiskupsdæmi. Danakonungurinn [[Eiríkur góði]] fór til Rómar 1098 til að hitta páfan [[Úrbanus 2.]] með beiðni um að Lundur yrði sjálfstæð miðstöð norrænu kirkjunnar. Sjálfstætt erkibiskupsdæmi var stofnað í Lundi á [[Skánn|Skáni]] <ref>Skánn var hluti af danska konungsríkin frá 980 þangað til 1658 þegar það var hernumið af Svíþjóð. Frá 1658 til 1720 var Skánn ekki hluti af, heldur eins konar nýlenda, svokallað „innlent, erlent land“ ("inrikes, utländskt land".) Harrison, Dick (2020). ”Försvenskningen”. Stormaktens undergång. Historiska media. ISBN 978-91-7789-216-8. Läst 29 juli 2024.</ref> 1104 og þar með hættu Norðurlönd að formlega lúta erkibiskupsdæminu Hamborg-Bremen. Þetta vakti mikla gremju og mótspyrnu erkibiskupana í Bremen sem héldu áfram að halda fram rétti sínum til yfirráða með stuðningi þýska keisarans. Árið 1152 gerðu biskupar Hamborgar nýja tilraun með stuðningi [[Friðrik barbarossa|Friðriks Barbarossa]] en árið 1156 viðurkenndu þeir að lokum sjálfsákvörðunarrétt norrænu kirkjusvæðanna.<ref> Christensen, A. E. (1976). Archbishop Asser, the emperor and the Pope: The first Archbishop of Lund and his straggle for the independence of the Nordic church. Scandinavian Journal of History, 1(1–4), 25–42. https://doi.org/10.1080/03468757608578895</ref> Árið 1152 var stofnað sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Noreg og skattlönd (það er [[Orkneyjar]], [[Hjaltlandseyjar|Hjaltland]], [[Suðureyjar]] og [[Mön]], [[Færeyjar]], [[Ísland]] og [[Grænland]]<ref> Ages Steinar Imsen (2011). Taxes, Tributes and Tributary Lands in the Making of the Scandinavian Kingdoms in the Middle Ages. Fagbokforlaget. ISBN: ‎8251928257 </ref> með erkibiskupsstól í Niðarósi. Sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Svíþjóð var stofnað 1164. === Ríki Þýsku riddaranna=== Erkibiskupsstóllinn í Bremen var þýðingarmikill í trúboði og kristnitöku í Eystrsaltslöndunum þegar [[Ríki Þýsku riddaranna]] (þýska: Staat des Deutschen Ordens; latína: Civitas Ordinis Theutonici),var stofnað á 13. öld. Eskibiskupsstóllinn sendi presta og trúboðsbiskupa till að styðja krossferðina. Þar voru stofnuð átta biskupsdæmi sem voru í stuttan tíma voru undir erkibiskupsdæminu í Bremen, eða þar til [[Ríga|Ríga-biskupsdæmið]] um 1250 var gert að erkibiskupsdæmi. <ref>Christiansen, Eric (1997). The Northern Crusades. London: Penguin Books. pp. 287. ISBN 0-14-026653-4.</ref> ===Lénsmenn keisara=== Á [[Miðaldir|miðöldum]] urðu erkibiskuparnir [[lénsmenn]] yfir um þriðjung erkibiskupsdæmisins. Erkibiskupinn var því ekki aðeins stjórnandi kirkjumála á svæðinu heldur einnig veraldlegur stjórnandi. Fyrir utan að vera erkibiskup var hann líka svo kallaður ríkisfursti (þýska: ''Reichsfürst''; latína: ''princeps regni'' einnig ''princeps imperii'') í Hinu Heilaga rómverska ríki þar semþeir fengu lénið beint frá [[keisari|keisara]]. Borgirnar Bremen og Hamborg voru hins vegar ekki undir þessum ríkisyfirráðum erkibiskups í heldur heyrðu beint undir keisara sem lénsherra (svo nefnd ''freie Reichsstadt'' á þýsku). Bremen hafði öðlast þessi réttindi árið 1186 og Hamborg 1510. ===Siðaskipti og endalok=== Þau trúskipti sem kölluð eru siðaskiptin frá kaþólskri trú til [[Mótmælendatrú|mótmælendatrúar]] áttu sér stað í Norður-Þýskalandi um 1540. [[Kalvínismi|Kalvínistar]] urðu í meirihluta í Bremenborg en erkibiskupsdæmið varð [[Evangelísk-lúthersk kirkja|lútherskt]]. Síðasti kaþólski erkibiskupinn lést árið 1566 og var erkibiskupsdæmi rómversk-kaþólsku kirkjunni þá lagt niður. Það veraldarlega ríki sem erkibiskuparnir höfðu stjórnað hélt þó áfram að starfa með mótmælendabiskupum sem ríkisfurstum. Með [[Vestfalski friðurinn|Vestfalska friðinum]] 1648 var trúarlegt umgjörð erkibiskupsdæmisins afnumið og umbreytt í veraldlegt [[Hertogadæmi|hertogadæmi]] og [[Furstadæmi|furstdæminu]] Verden í ''Hertogadæmið Bremen og Furstadæmið Verden'' (þýska: ''Herzogtum Bremen und Fürstentum Verden''). Samkvæmt Vestfalska friðarsamningnum fékk Svíþjóð yfirráð yfir Hertogadæminu og það stóð yfir fram til 1715 þegar það sameinaðist ''[[Kjörfursti|Kjörfurstadæminu]] Braunschweig-Hannover''. ===Sjá einnig=== • [[Adam frá Brimum]] == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Saga Þýskalands]] [[Flokkur:Heilaga rómverska ríkið]] [[Flokkur:Hamborg]] [[Flokkur:Bremen]] 9adkik9wbrk82rq5a1vkovrpg2xigzf 1964386 1964385 2026-05-26T12:09:42Z Masae 538 /* Ísland og Erkibiskupsdæmið í Bremen */ 1964386 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Wappen Erzbistum Bremen.png|thumb|alt=Skjaldarmerki erkibiskupsins í Bremen|Skjaldarmerki erkibiskupsins í Bremen]] [[Mynd:Erzbistum Bremen 1245–1517.png|thumb|alt=Bleiki og rauðleiti liturinn sýnir Erkibiskupsdæmið í (Hamborg-)Bremen frá árinu 1245 og fram að siðaskiptunum, eftir að hafa misst Norðurlönd og vígslubiskupdæmin í Eystrasaltsríkinum |Bleiki og rauðleiti liturinn sýnir Erkibiskupsdæmið í (Hamborg-)Bremen frá árinu 1245 og fram að siðaskiptunum, eftir að hafa misst Norðurlönd og vígslubiskupdæmin í Eystrasaltsríkinum ]] '''Erkibiskupsdæmið í Bremen''' (þýska: Erzbistum Bremen; latín: Archidioecesis Bremensis), einnig kallað '''Erkibiskupsdæmið Hamborg-Bremen''', var [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskt]] erkibiskupsdæmi innan [[Heilaga rómverska ríkið|Hins Heilaga rómverska ríki]]s frá um 787 til 1540. Eftir [[Siðaskiptin|siðaskiptin]] 1540 var það [[Lúterstrú|lúterskt]] erkibiskupsdæmi fram til 1648. Erkibiskupsdæmið var svo endanlega lagt niður með [[Vestfalski friðurinn|Vestfalska friðinum]] 1648. Þegar erkibiskupsdæmið var á hártindi náði það yfir alla þýsku Norðursjávarströndina, þar á meðal borgirnar [[Hamborg]] og [[Bremen]], auk [[Norðurlöndin|Norðurlanda]] og hluta af [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltslöndunum]]. Það var stærsta kirkjuumdæmi miðalda, þar til Norðurlöndin voru klofin frá og fengu eigið norrænt erkibiskupsdæmi. [[Adam frá Brimum]] skrifaði sögu erkibiskupdæmisins á seinni hluta 11. aldar. ==Ísland og Erkibiskupsdæmið í Bremen== Erkibiskupsdæmið hafði mikilvæg áhrif á [[Kristnitakan á Íslandi|kristni á Ísland]] í upphafi. Íslensk miðaldarit nefna nokkra erlendir menn sem komu til landsins til að boða kristni, þar á meðal er tveir nafngreindir, [[Friðrekur]] og [[Þangbrandur]] sem eru sagðir koma frá [[Saxland|Saxlandi]].<ref> Hjalti Hugason. „Hver var fyrsti íslenski trúboðinn?“ Vísindavefurinn, 19. desember 2017, sótt 23. maí 2026, .</ref> Þeir hafa þá vafalaust verið tengdir Erkibiskupsdæminu í Bremen sem náði meðal annars yfir Saxland og sá um kristniboð á Norðurlöndum. Um Friðrek (latína nafn: Fridericus)<ref> D'Angelo, Francesco (2016). "Althing of 1000 and the Conversion of Iceland to Christianity". In Curta, Florin; Holt, Andrew (eds.). Great Events in Religion: An Encyclopedia of Pivotal Events in Religious History. ABC-CLIO. pp. 481–483. ISBN 978-1-61069-566-4.</ref> er lítið vitað og ekkert í erlendum heimildum. Heldur meira er vitað um Þangbrand (latneskt nafn: Theobrandus)<ref> Bagge, Sverre (2011) Theodoricus Monachus: The Kingdom of Norway and the History of Salvation (Chapter 4, Historical Narratives and Christian Identity on a European PeripheryEditor: Ildar H. Garipzanov, Publisher: Turnhout Brepols) ISBN 978-2-503-53367-4</ref> sérstaklega um vist hans hjá [[Ólafur Tryggvason|Ólafi Tryggvasyni]], [[Noregskonungar|Noregskonungi]]. Þegar [[Ísleifur Gissurarson]] (eldri stafsettning: Ísleifur Gizurarson) var valinn af Aþíngi 1055<ref> Byock, Jesse (2001). Viking Age Iceland. Penguin Books.Bls. 306. ISBN 978-0-14-029115-5.</ref> sem biskup hafði hann verið við nám í Herford klaustrinu (Stift Herford)í Þýskalandi<ref> Helge Bei der Wieden: Bischof Isleif Gissurarson und seine Erziehung in Herford. In: Historisches Jahrbuch für den Kreis Herford. Band 15, 2008, Bls. 55–61.</ref>. Hann var vígður biskup af [[Adalbert erkibiskup|Adalbert erkibiskupi]] í Bremen 1056. Íslenska kirkjan heyrði undir Erkibiskupsdæmið í Bremen frá stofnun fram til 1104 þegar erkibiskupsdæmið í [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]] var stofnað fyrir kirkjur Norðurlanda. Árið 1152 var stofnað sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Noreg og skattlönd, þar meðal með erkibiskupsstól í [[Niðarós|Niðarósi]]. ==Sögubrot== Árið 831 gerði [[Gregoríus 4.]] [[páfi]] Hamborg að erkibiskupsstól og árið 834 var [[Benediktsregla|Benediktsmunkurinn]] [[Ansgar]] ([[latína]]: Ansgarius) vígður fyrsti erkibiskupinn. Danskir [[Víkingar|víkingar]] réðust á Hamborg árið 845, rændu og ruppluð og brenndu borgina. Þess vegna var erkibiskupsstóllinn í Hamborg sameinaður biskupssetrinu í Bremen og sæti erkibiskupsins flutt til Bremen sem þótti öruggari staður fyrir árásum. [[Karlamagnús]] hafði sett biskupsstóll í Bremen 787. Ansgar var erkibiskup í hinu sameinaða erkibiskupsdæmi Hamborg-Bremen frá 848 til 865. Ansgar hafði mikil áhrif á útbreiðslu kristni á Norðurlöndum. Árið 826 fór hann fyrir hóp trúboða til [[Danmörk|Danmerkur]] og árið 831 var hann skipaður trúboðsbiskup. Árið 832 varð hann einnig útnefndur af Gregoríusi 4. sem fulltrúi páfa fyrir löndin í norðri, Danmörku og fyrir [[Slavar|Slava]] (latína: ''Legatus Papalis pro terrae septentrionales, Dania et Slavis'') <ref> Johann Hesse (2018), [ https://www.gemeindenetzwerk.de/?p=15746 Ansgar – Der Apostel des Nordens] Das Gemeindenetzwerk </ref>. Ansgar dvaldi um tíma bæði hjá [[Sveinn Ástríðarson|Sveini Ástríðarsyni]] Dankonungi og [[Björn á Haugum|Birni á Haugum]], og hjá [[Ólafur konungur Svíþjóð|Ólafi konungi]] í [[Birka]] í [[Svíþjóð]].<ref>Rimbert: Vita Anskarii. In: Josef Schmale (Hrsg.): Quellen des 9. und 11. Jahrhunderts zur Geschichte der Hamburgischen Kirche und des Reiches. Darmstadt 2000, Bls. 16–133 (Neu übertragen von Werner Trillmich)., s. a. Hans-Walter Stork, Art. III.13 Rimbert, Vita Anskarii, in: Holger Kempkens/Christiane Ruhmann (Hrsg.): Corvey und das Erbe der Antike (Ausstellungskatalog), Petersberg 2024, bls. 328 ff.</ref> Ansgar hefur þess vegna oft verið nefndur ''Postuli Norðurlanda''. Opinbert nafn hins sameinaða biskupsdæmis varð Erkibiskupsdæmi Hamborgar og biskupsdæmi Bremen (latína: Archidioecesis Hamburgensis et Dioecesis Bremensis; [[Þýska|þýska]]: Erzbistum Hamburg und Bistum Bremen) eða stytt sem Erkibiskupsdæmið Hamborg-Bremen (latína: Archidioecesis Hamburgensis-Bremensis; þýska: Erzbistum Hamburg-Bremen) . Erkibiskupinn í [[Köln]] reyndi að koma í veg fyrir sameininguna, því hún þýddi að biskupsdæmið í Bremen og norður Þýskaland yrði skilin frá kirkjusvæði Kölnar, en páfi [[Nikulás 1. páfi|Nikulás 1.]] staðfesti sameininguna ár 870. <ref> Alf Henrikson (1070). Nordens historier i bilder och beläten. útgefandi Geber. ISBN 99-0100119-6</ref> Formlega hélst þetta samband milli erkibiskupsdæmis og biskupsdæmis þar til Bremen árið 1072 var gert að erkibiskupsdæmi en erkibiskupsdæmið í Hamborg var lagt niður árið 1224. Nafnið var þá Erkibiskupsdæmið Bremen (latína: Archidioecesis Bremensis; þýska: Erzbistum Bremen) ===Valdabarátta=== Valdahlutföll veraldlegra yfirvalda og kirkjunnar þróuðust mjög ólíkt í vestur og austurhluta þess sem hafði verið Rómaveldi. [[Býsansríkið]] með keisaranum í [[Konstantínópel]] hélt velli í austri og keisarinn var formlega stjórnandi kirkjunnar og skipaði [[Biskup|biskupa]] og [[Patríarki|patríarka]]. Eingin kirkjuleg miðstjórn fyrir utan keisaraveldið var til, hver patríarki sjórnaði sínu kirkjusvæði og [[Patríarkatið í Konstantínópel|erkibiskupinn í Konstantínópel]] var einungis “f''remstur meðal jafningja''” (''Primus inter pares'') og hafði ekkert vald yifir öðrum erkibiskupum eða patríörkum. [[Vestrómverska ríkið]] féll og úr leifum þess urðu síðar til ný ríki, meðal annars [[Frankaveldi|Frankaríkið]] og síðar [[Hið Heilaga rómverska ríki]]. Páfinn í [[Róm]] var hins vegar leiðtogi og stjórnandi kirkjunnar. Leiðtogar þessara nýju ríkja leituðust eftir að fá samkonar vald yfir kirkjunni eins og keisarinn í Konstantínópel. Hinu Heilaga rómverska ríki tókst að nokkru frá og með 962 að styrkja keisaravaldið yfir kirkjunni og ráða vali páfa og skipun biskupa.Viðbrögð kirkjunnar urðu það sem kallað var [[Skrýðingardeilan|skrýðingardeilan]] (latína: ''Controversia de Investitura''.) Á 11.og 12. öld barðist páfaveldið gegn því að veraldleg yfirvöld skipuðu (skrýddu) háttsetta embættismenn kirkjunnar, svo sem biskupa og ábóta eða val páfa. Höfuðdeilan stóð milli páfa og keisara hins Heilaga rómverska ríkis og hófst árið 1075. <ref> Blumenthal, Uta-Renate (1988). The Investiture Controversy: Church and Monarchy from the Ninth to the Twelfth Century. University of Pennsylvania Press. doi:10.9783/9780812200164. ISBN 978-0-8122-8112-5.</ref> Erkibiskupstóllinn í Hamborg-Bremen kom til að gegna lykilhlutverki í þessari deilu þar sem hann studdi keisaravaldið, Adalbert frá Brimum (erkibiskup 1043-1072) reyndi meðal annars að skapa sér embætti sem partíarki „landana í norðri“, kirkjudæmi sem næði yfir í Norður-Þýskaland, Norðurlönd og Eystrasaltsríkin eins óháð og mögulegt var frá páfanum í Róm. Tilraunir hans mættu mikilli andstöðu á Norðurlöndum, ekki síst vegna þess norrænu kirkjurnar höfðu mikið samband við ensku kirkjuna og [[Erkibiskupinn af Kantaraborg|erkibiskupinn af Kantaraborg]] (enska: Archbishop of Canterbury). <ref> Lesley Abrams (1995). [https://www.jstor.org/stable/44510026 The Anglo-Saxons and the Christianization of Scandinavia ] Anglo-Saxon England, Vol. 24 (1995), bls. 213-249. Cambridge University Press</ref> Norrænu konungarnir þrír, [[Sveinn Ástríðarson]] í Danmörku, [[Haraldur harðráði]] í Noregi og [[Emundur gamli]] í Svíþjóð voru mjög andvígir auknum þýskum völdum yfir lönd þeirra og ásamt sterkri andstöðu páfa var komið í veg fyrir tilraun Adalberts. <ref>Sawyer, Birgit and Sawyer, Peter. (1993.) Medieval Scandinavia: From Conversion to Reformation circa 800–1500 (The Nordic Series 17). Minneapolis, MN: University of Minnesota Press. Bls. 96-108</ref> Til að losna undan þýskum yfirráðum sóttust norrænu kóngarnir eftir því að fá eigið erkibiskupsdæmi. Danakonungurinn [[Eiríkur góði]] fór til Rómar 1098 til að hitta páfan [[Úrbanus 2.]] með beiðni um að Lundur yrði sjálfstæð miðstöð norrænu kirkjunnar. Sjálfstætt erkibiskupsdæmi var stofnað í Lundi á [[Skánn|Skáni]] <ref>Skánn var hluti af danska konungsríkin frá 980 þangað til 1658 þegar það var hernumið af Svíþjóð. Frá 1658 til 1720 var Skánn ekki hluti af, heldur eins konar nýlenda, svokallað „innlent, erlent land“ ("inrikes, utländskt land".) Harrison, Dick (2020). ”Försvenskningen”. Stormaktens undergång. Historiska media. ISBN 978-91-7789-216-8. Läst 29 juli 2024.</ref> 1104 og þar með hættu Norðurlönd að formlega lúta erkibiskupsdæminu Hamborg-Bremen. Þetta vakti mikla gremju og mótspyrnu erkibiskupana í Bremen sem héldu áfram að halda fram rétti sínum til yfirráða með stuðningi þýska keisarans. Árið 1152 gerðu biskupar Hamborgar nýja tilraun með stuðningi [[Friðrik barbarossa|Friðriks Barbarossa]] en árið 1156 viðurkenndu þeir að lokum sjálfsákvörðunarrétt norrænu kirkjusvæðanna.<ref> Christensen, A. E. (1976). Archbishop Asser, the emperor and the Pope: The first Archbishop of Lund and his straggle for the independence of the Nordic church. Scandinavian Journal of History, 1(1–4), 25–42. https://doi.org/10.1080/03468757608578895</ref> Árið 1152 var stofnað sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Noreg og skattlönd (það er [[Orkneyjar]], [[Hjaltlandseyjar|Hjaltland]], [[Suðureyjar]] og [[Mön]], [[Færeyjar]], [[Ísland]] og [[Grænland]]<ref> Ages Steinar Imsen (2011). Taxes, Tributes and Tributary Lands in the Making of the Scandinavian Kingdoms in the Middle Ages. Fagbokforlaget. ISBN: ‎8251928257 </ref> með erkibiskupsstól í Niðarósi. Sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Svíþjóð var stofnað 1164. === Ríki Þýsku riddaranna=== Erkibiskupsstóllinn í Bremen var þýðingarmikill í trúboði og kristnitöku í Eystrsaltslöndunum þegar [[Ríki Þýsku riddaranna]] (þýska: Staat des Deutschen Ordens; latína: Civitas Ordinis Theutonici),var stofnað á 13. öld. Eskibiskupsstóllinn sendi presta og trúboðsbiskupa till að styðja krossferðina. Þar voru stofnuð átta biskupsdæmi sem voru í stuttan tíma voru undir erkibiskupsdæminu í Bremen, eða þar til [[Ríga|Ríga-biskupsdæmið]] um 1250 var gert að erkibiskupsdæmi. <ref>Christiansen, Eric (1997). The Northern Crusades. London: Penguin Books. pp. 287. ISBN 0-14-026653-4.</ref> ===Lénsmenn keisara=== Á [[Miðaldir|miðöldum]] urðu erkibiskuparnir [[lénsmenn]] yfir um þriðjung erkibiskupsdæmisins. Erkibiskupinn var því ekki aðeins stjórnandi kirkjumála á svæðinu heldur einnig veraldlegur stjórnandi. Fyrir utan að vera erkibiskup var hann líka svo kallaður ríkisfursti (þýska: ''Reichsfürst''; latína: ''princeps regni'' einnig ''princeps imperii'') í Hinu Heilaga rómverska ríki þar semþeir fengu lénið beint frá [[keisari|keisara]]. Borgirnar Bremen og Hamborg voru hins vegar ekki undir þessum ríkisyfirráðum erkibiskups í heldur heyrðu beint undir keisara sem lénsherra (svo nefnd ''freie Reichsstadt'' á þýsku). Bremen hafði öðlast þessi réttindi árið 1186 og Hamborg 1510. ===Siðaskipti og endalok=== Þau trúskipti sem kölluð eru siðaskiptin frá kaþólskri trú til [[Mótmælendatrú|mótmælendatrúar]] áttu sér stað í Norður-Þýskalandi um 1540. [[Kalvínismi|Kalvínistar]] urðu í meirihluta í Bremenborg en erkibiskupsdæmið varð [[Evangelísk-lúthersk kirkja|lútherskt]]. Síðasti kaþólski erkibiskupinn lést árið 1566 og var erkibiskupsdæmi rómversk-kaþólsku kirkjunni þá lagt niður. Það veraldarlega ríki sem erkibiskuparnir höfðu stjórnað hélt þó áfram að starfa með mótmælendabiskupum sem ríkisfurstum. Með [[Vestfalski friðurinn|Vestfalska friðinum]] 1648 var trúarlegt umgjörð erkibiskupsdæmisins afnumið og umbreytt í veraldlegt [[Hertogadæmi|hertogadæmi]] og [[Furstadæmi|furstdæminu]] Verden í ''Hertogadæmið Bremen og Furstadæmið Verden'' (þýska: ''Herzogtum Bremen und Fürstentum Verden''). Samkvæmt Vestfalska friðarsamningnum fékk Svíþjóð yfirráð yfir Hertogadæminu og það stóð yfir fram til 1715 þegar það sameinaðist ''[[Kjörfursti|Kjörfurstadæminu]] Braunschweig-Hannover''. ===Sjá einnig=== • [[Adam frá Brimum]] == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Saga Þýskalands]] [[Flokkur:Heilaga rómverska ríkið]] [[Flokkur:Hamborg]] [[Flokkur:Bremen]] p02x3d9tjdq96i3cm86kmvo3aooi5o8 1964412 1964386 2026-05-26T15:17:47Z Masae 538 1964412 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Wappen Erzbistum Bremen.png|thumb|alt=Skjaldarmerki erkibiskupsins í Bremen|Skjaldarmerki erkibiskupsins í Bremen]] [[Mynd:Erzbistum Bremen 1245–1517.png|thumb|alt=Bleiki og rauðleiti liturinn sýnir Erkibiskupsdæmið í (Hamborg-)Bremen frá árinu 1245 og fram að siðaskiptunum, eftir að hafa misst Norðurlönd og vígslubiskupdæmin í Eystrasaltsríkinum |Bleiki og rauðleiti liturinn sýnir Erkibiskupsdæmið í (Hamborg-)Bremen frá árinu 1245 og fram að siðaskiptunum, eftir að hafa misst Norðurlönd og vígslubiskupdæmin í Eystrasaltsríkinum ]] '''Erkibiskupsdæmið í Bremen''' (þýska: Erzbistum Bremen; latín: Archidioecesis Bremensis), einnig kallað '''Erkibiskupsdæmið Hamborg-Bremen''', var [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskt]] erkibiskupsdæmi innan [[Heilaga rómverska ríkið|Hins Heilaga rómverska ríki]]s frá um 787 til 1540. Eftir [[Siðaskiptin|siðaskiptin]] 1540 var það [[Lúterstrú|lúterskt]] erkibiskupsdæmi fram til 1648. Erkibiskupsdæmið var svo endanlega lagt niður með [[Vestfalski friðurinn|Vestfalska friðinum]] 1648. Þegar erkibiskupsdæmið var á hártindi náði það yfir alla þýsku Norðursjávarströndina, þar á meðal borgirnar [[Hamborg]] og [[Bremen]], auk [[Norðurlöndin|Norðurlanda]] og hluta af [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltslöndunum]]. Það var stærsta kirkjuumdæmi miðalda, þar til Norðurlöndin voru klofin frá og fengu eigið norrænt erkibiskupsdæmi. [[Adam frá Brimum]] skrifaði sögu erkibiskupdæmisins á seinni hluta 11. aldar. ==Ísland og Erkibiskupsdæmið í Bremen== Erkibiskupsdæmið hafði mikilvæg áhrif á [[Kristnitakan á Íslandi|kristni á Ísland]] í upphafi. Íslensk miðaldarit nefna nokkra erlendir menn sem komu til landsins til að boða kristni, þar á meðal er tveir nafngreindir, [[Friðrekur]] og [[Þangbrandur]] sem eru sagðir koma frá [[Saxland|Saxlandi]].<ref> Hjalti Hugason. „Hver var fyrsti íslenski trúboðinn?“ Vísindavefurinn, 19. desember 2017, sótt 23. maí 2026, .</ref> Þeir hafa þá vafalaust verið tengdir Erkibiskupsdæminu í Bremen sem náði meðal annars yfir Saxland og sá um kristniboð á Norðurlöndum. Um Friðrek (latína nafn: Fridericus)<ref> D'Angelo, Francesco (2016). "Althing of 1000 and the Conversion of Iceland to Christianity". In Curta, Florin; Holt, Andrew (eds.). Great Events in Religion: An Encyclopedia of Pivotal Events in Religious History. ABC-CLIO. pp. 481–483. ISBN 978-1-61069-566-4.</ref> er lítið vitað og ekkert í erlendum heimildum. Heldur meira er vitað um Þangbrand (latneskt nafn: Theobrandus)<ref> Bagge, Sverre (2011) Theodoricus Monachus: The Kingdom of Norway and the History of Salvation (Chapter 4, Historical Narratives and Christian Identity on a European PeripheryEditor: Ildar H. Garipzanov, Publisher: Turnhout Brepols) ISBN 978-2-503-53367-4</ref> sérstaklega um vist hans hjá [[Ólafur Tryggvason|Ólafi Tryggvasyni]], [[Noregskonungar|Noregskonungi]]. Þegar [[Ísleifur Gissurarson]] (eldri stafsettning: Ísleifur Gizurarson) var valinn af Aþíngi 1055<ref> Byock, Jesse (2001). Viking Age Iceland. Penguin Books.Bls. 306. ISBN 978-0-14-029115-5.</ref> sem biskup hafði hann verið við nám í Herford klaustrinu (Stift Herford)í Þýskalandi<ref> Helge Bei der Wieden: Bischof Isleif Gissurarson und seine Erziehung in Herford. In: Historisches Jahrbuch für den Kreis Herford. Band 15, 2008, Bls. 55–61.</ref>. Hann var vígður biskup af [[Adalbert erkibiskup|Adalbert erkibiskupi]] í Bremen 1056. Íslenska kirkjan heyrði undir Erkibiskupsdæmið í Bremen frá stofnun fram til 1104 þegar erkibiskupsdæmið í [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]] var stofnað fyrir kirkjur Norðurlanda. Árið 1152 var stofnað sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Noreg og skattlönd, þar meðal með erkibiskupsstól í [[Niðarós|Niðarósi]]. ==Sögubrot== Árið 831 gerði [[Gregoríus 4.]] [[páfi]] Hamborg að erkibiskupsstól og árið 834 var [[Benediktsregla|Benediktsmunkurinn]] [[Ansgar]] ([[latína]]: Ansgarius) vígður fyrsti erkibiskupinn. Danskir [[Víkingar|víkingar]] réðust á Hamborg árið 845, rændu og ruppluð og brenndu borgina. Þess vegna var erkibiskupsstóllinn í Hamborg sameinaður biskupssetrinu í Bremen og sæti erkibiskupsins flutt til Bremen sem þótti öruggari staður fyrir árásum. [[Karlamagnús]] hafði sett biskupsstóll í Bremen 787. Ansgar var erkibiskup í hinu sameinaða erkibiskupsdæmi Hamborg-Bremen frá 848 til 865. Ansgar hafði mikil áhrif á útbreiðslu kristni á Norðurlöndum. Árið 826 fór hann fyrir hóp trúboða til [[Danmörk|Danmerkur]] og árið 831 var hann skipaður trúboðsbiskup. Árið 832 varð hann einnig útnefndur af Gregoríusi 4. sem fulltrúi páfa fyrir löndin í norðri, Danmörku og fyrir [[Slavar|Slava]] (latína: ''Legatus Papalis pro terrae septentrionales, Dania et Slavis'') <ref> Johann Hesse (2018), [ https://www.gemeindenetzwerk.de/?p=15746 Ansgar – Der Apostel des Nordens] Das Gemeindenetzwerk </ref>. Ansgar dvaldi um tíma bæði hjá [[Sveinn Ástríðarson|Sveini Ástríðarsyni]] Dankonungi og [[Björn á Haugum|Birni á Haugum]], og hjá [[Ólafur konungur Svíþjóð|Ólafi konungi]] í [[Birka]] í [[Svíþjóð]].<ref>Rimbert: Vita Anskarii. In: Josef Schmale (Hrsg.): Quellen des 9. und 11. Jahrhunderts zur Geschichte der Hamburgischen Kirche und des Reiches. Darmstadt 2000, Bls. 16–133 (Neu übertragen von Werner Trillmich)., s. a. Hans-Walter Stork, Art. III.13 Rimbert, Vita Anskarii, in: Holger Kempkens/Christiane Ruhmann (Hrsg.): Corvey und das Erbe der Antike (Ausstellungskatalog), Petersberg 2024, bls. 328 ff.</ref> Ansgar hefur þess vegna oft verið nefndur ''Postuli Norðurlanda''. Opinbert nafn hins sameinaða biskupsdæmis varð ''Erkibiskupsdæmi Hamborgar og biskupsdæmi Breme''n (latína: ''Archidioecesis Hamburgensis et Dioecesis Bremensis''; [[þýska]]: ''Erzbistum Hamburg und Bistum Bremen'') eða stytt sem ''Erkibiskupsdæmið Hamborg-Bremen'' (latína: ''Archidioecesis Hamburgensis-Bremensis''; þýska: ''Erzbistum Hamburg-Bremen'') . Erkibiskupinn í [[Köln]] reyndi að koma í veg fyrir sameininguna, því hún þýddi að biskupsdæmið í Bremen og norður Þýskaland yrði skilin frá kirkjusvæði Kölnar, en páfi [[Nikulás 1. páfi|Nikulás 1.]] staðfesti sameininguna ár 870. <ref> Alf Henrikson (1070). Nordens historier i bilder och beläten. útgefandi Geber. ISBN 99-0100119-6</ref> Formlega hélst þetta samband milli erkibiskupsdæmis og biskupsdæmis þar til Bremen árið 1072 var gert að erkibiskupsdæmi en erkibiskupsdæmið í Hamborg var lagt niður árið 1224. Nafnið var þá ''Erkibiskupsdæmið Bremen'' (latína: ''Archidioecesis Bremensis''; þýska: ''Erzbistum Bremen'') ===Valdabarátta=== Valdahlutföll veraldlegra yfirvalda og kirkjunnar þróuðust mjög ólíkt í vestur og austurhluta þess sem hafði verið Rómaveldi. [[Býsansríkið]] með keisaranum í [[Konstantínópel]] hélt velli í austri og keisarinn var formlega stjórnandi kirkjunnar og skipaði [[Biskup|biskupa]] og [[Patríarki|patríarka]]. Eingin kirkjuleg miðstjórn fyrir utan keisaraveldið var til, hver patríarki sjórnaði sínu kirkjusvæði og [[Patríarkatið í Konstantínópel|erkibiskupinn í Konstantínópel]] var einungis “f''remstur meðal jafningja''” (''Primus inter pares'') og hafði ekkert vald yifir öðrum erkibiskupum eða patríörkum. [[Vestrómverska ríkið]] féll og úr leifum þess urðu síðar til ný ríki, meðal annars [[Frankaveldi|Frankaríkið]] og síðar [[Hið Heilaga rómverska ríki]]. Páfinn í [[Róm]] var hins vegar leiðtogi og stjórnandi kirkjunnar. Leiðtogar þessara nýju ríkja leituðust eftir að fá samkonar vald yfir kirkjunni eins og keisarinn í Konstantínópel. Hinu Heilaga rómverska ríki tókst að nokkru frá og með 962 að styrkja keisaravaldið yfir kirkjunni og ráða vali páfa og skipun biskupa.Viðbrögð kirkjunnar urðu það sem kallað var [[skrýðingardeilan]] (latína: ''Controversia de Investitura''.) Á 11.og 12. öld barðist páfaveldið gegn því að veraldleg yfirvöld skipuðu (skrýddu) háttsetta embættismenn kirkjunnar, svo sem biskupa og ábóta eða val páfa. Höfuðdeilan stóð milli páfa og keisara hins Heilaga rómverska ríkis og hófst árið 1075. <ref> Blumenthal, Uta-Renate (1988). The Investiture Controversy: Church and Monarchy from the Ninth to the Twelfth Century. University of Pennsylvania Press. doi:10.9783/9780812200164. ISBN 978-0-8122-8112-5.</ref> Erkibiskupstóllinn í Hamborg-Bremen kom til að gegna lykilhlutverki í þessari deilu þar sem hann studdi keisaravaldið, Adalbert frá Brimum (erkibiskup 1043-1072) reyndi meðal annars að skapa sér embætti sem partíarki „landana í norðri“, kirkjudæmi sem næði yfir í Norður-Þýskaland, Norðurlönd og Eystrasaltsríkin eins óháð og mögulegt var frá páfanum í Róm. Tilraunir hans mættu mikilli andstöðu á Norðurlöndum, ekki síst vegna þess norrænu kirkjurnar höfðu mikið samband við ensku kirkjuna og [[erkibiskupinn af Kantaraborg]] (enska: Archbishop of Canterbury). <ref> Lesley Abrams (1995). [https://www.jstor.org/stable/44510026 The Anglo-Saxons and the Christianization of Scandinavia ] Anglo-Saxon England, Vol. 24 (1995), bls. 213-249. Cambridge University Press</ref> Norrænu konungarnir þrír, [[Sveinn Ástríðarson]] í Danmörku, [[Haraldur harðráði]] í Noregi og [[Emundur gamli]] í Svíþjóð voru mjög andvígir auknum þýskum völdum yfir lönd þeirra og ásamt sterkri andstöðu páfa var komið í veg fyrir tilraun Adalberts. <ref>Sawyer, Birgit and Sawyer, Peter. (1993.) Medieval Scandinavia: From Conversion to Reformation circa 800–1500 (The Nordic Series 17). Minneapolis, MN: University of Minnesota Press. Bls. 96-108</ref> Til að losna undan þýskum yfirráðum sóttust norrænu kóngarnir eftir því að fá eigið erkibiskupsdæmi. Danakonungurinn [[Eiríkur góði]] fór til Rómar 1098 til að hitta páfan [[Úrbanus 2.]] með beiðni um að Lundur yrði sjálfstæð miðstöð norrænu kirkjunnar. Sjálfstætt erkibiskupsdæmi var stofnað í Lundi á [[Skánn|Skáni]] <ref>Skánn var hluti af danska konungsríkin frá 980 þangað til 1658 þegar það var hernumið af Svíþjóð. Frá 1658 til 1720 var Skánn ekki hluti af, heldur eins konar nýlenda, svokallað „innlent, erlent land“ ("inrikes, utländskt land".) Harrison, Dick (2020). ”Försvenskningen”. Stormaktens undergång. Historiska media. ISBN 978-91-7789-216-8. Läst 29 juli 2024.</ref> 1104 og þar með hættu Norðurlönd að formlega lúta erkibiskupsdæminu Hamborg-Bremen. Þetta vakti mikla gremju og mótspyrnu erkibiskupana í Bremen sem héldu áfram að halda fram rétti sínum til yfirráða með stuðningi þýska keisarans. Árið 1152 gerðu biskupar Hamborgar nýja tilraun með stuðningi [[Friðrik barbarossa|Friðriks Barbarossa]] en árið 1156 viðurkenndu þeir að lokum sjálfsákvörðunarrétt norrænu kirkjusvæðanna.<ref> Christensen, A. E. (1976). Archbishop Asser, the emperor and the Pope: The first Archbishop of Lund and his straggle for the independence of the Nordic church. Scandinavian Journal of History, 1(1–4), 25–42. https://doi.org/10.1080/03468757608578895</ref> Árið 1152 var stofnað sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Noreg og skattlönd (það er [[Orkneyjar]], [[Hjaltlandseyjar|Hjaltland]], [[Suðureyjar]] og [[Mön]], [[Færeyjar]], [[Ísland]] og [[Grænland]]<ref> Ages Steinar Imsen (2011). Taxes, Tributes and Tributary Lands in the Making of the Scandinavian Kingdoms in the Middle Ages. Fagbokforlaget. ISBN: ‎8251928257 </ref> með erkibiskupsstól í Niðarósi. Sérstakt erkibiskupsdæmi fyrir Svíþjóð var stofnað 1164. === Ríki Þýsku riddaranna=== Erkibiskupsstóllinn í Bremen var þýðingarmikill í trúboði og kristnitöku í Eystrsaltslöndunum þegar [[Ríki Þýsku riddaranna]] (þýska: ''Staat des Deutschen Ordens''; latína: ''Civitas Ordinis Theutonici''),var stofnað á 13. öld. Eskibiskupsstóllinn sendi presta og trúboðsbiskupa till að styðja krossferðina. Þar voru stofnuð átta biskupsdæmi sem voru í stuttan tíma voru undir erkibiskupsdæminu í Bremen, eða þar til [[Ríga|Ríga-biskupsdæmið]] um 1250 var gert að erkibiskupsdæmi. <ref>Christiansen, Eric (1997). The Northern Crusades. London: Penguin Books. pp. 287. ISBN 0-14-026653-4.</ref> ===Lénsmenn keisara=== Á [[Miðaldir|miðöldum]] urðu erkibiskuparnir [[Lénsherra|lénsmenn]] yfir um þriðjung erkibiskupsdæmisins. Erkibiskupinn var því ekki aðeins stjórnandi kirkjumála á svæðinu heldur einnig veraldlegur stjórnandi. Fyrir utan að vera erkibiskup var hann líka svo kallaður ''ríkisfursti'' (þýska: ''Reichsfürst''; latína: ''princeps regni'' einnig ''princeps imperii'') í Hinu Heilaga rómverska ríki þar semþeir fengu lénið beint frá [[keisari|keisara]]. Borgirnar Bremen og Hamborg voru hins vegar ekki undir þessum ríkisyfirráðum erkibiskups í heldur heyrðu beint undir keisara sem lénsherra (svo nefnd ''freie Reichsstadt'' á þýsku). Bremen hafði öðlast þessi réttindi árið 1186 og Hamborg 1510. ===Siðaskipti og endalok=== Þau trúskipti sem kölluð eru [[siðaskiptin]] frá kaþólskri trú til [[Mótmælendatrú|mótmælendatrúar]] áttu sér stað í Norður-Þýskalandi um 1540. [[Kalvínismi|Kalvínistar]] urðu í meirihluta í Bremenborg en erkibiskupsdæmið varð [[Evangelísk-lúthersk kirkja|lútherskt]]. Síðasti kaþólski erkibiskupinn lést árið 1566 og var erkibiskupsdæmi rómversk-kaþólsku kirkjunni þá lagt niður. Það veraldarlega ríki sem erkibiskuparnir höfðu stjórnað hélt þó áfram að starfa með mótmælendabiskupum sem ríkisfurstum. Með [[Vestfalski friðurinn|Vestfalska friðinum]] 1648 var trúarlegt umgjörð erkibiskupsdæmisins afnumið og umbreytt í veraldlegt [[Hertogadæmi|hertogadæmi]] og [[Furstadæmi|furstdæminu]] Verden í ''Hertogadæmið Bremen og Furstadæmið Verden'' (þýska: ''Herzogtum Bremen und Fürstentum Verden''). Samkvæmt Vestfalska friðarsamningnum fékk Svíþjóð yfirráð yfir Hertogadæminu og það stóð yfir fram til 1715 þegar það sameinaðist ''[[Kjörfursti|Kjörfurstadæminu]] Braunschweig-Hannover''. ===Sjá einnig=== * [[Adam frá Brimum]] == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Saga Þýskalands]] [[Flokkur:Heilaga rómverska ríkið]] [[Flokkur:Hamborg]] [[Flokkur:Bremen]] pqps8jysvf45gluv5ykgrv58l2wtgfm 0 191118 1964435 1964380 2026-05-26T17:13:11Z Salvor 70 1964435 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Peasant in the vegetable garden.JPG|thumb|alt=bóndi að nota hlújárn á jörð|Bóndi að nota hlújárn við garðverk]] '''Hlújárn''' (stundum þekkt sem ''hreykijárn'') er gamalt garðyrkjuverkfæri sem var notað til þess að losa um mold, stinga upp illgresi og hlúa að jarðvegi við matjurtarækt. == Tengt efni == * [[Plógur]] {{Stubbur|landbúnaður}} [[Flokkur:Verkfæri]] [[Flokkur:Landbúnaður]] 6m4rh48byo77t1xn3v2v6ioh07prvo7 1 191119 1964392 2026-05-26T12:40:57Z Berserkur 10188 Nýr hluti: /* Sameina */ 1964392 wikitext text/x-wiki == Sameina == þetta er það sama og [[Húsafellssteinninn]]. En hvort er réttara? [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. maí 2026 kl. 12:40 (UTC) 54q01xfz7fzq9ihibhi2tentj4hu2zt 0 191120 1964394 2026-05-26T12:41:41Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Húsafellssteininn]] á [[Húsafellssteinninn]] 1964394 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Húsafellssteinninn]] djurf3d1ugz4zrre1g4z3x1ptaxd646 14 191121 1964405 2026-05-26T14:33:26Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Dagblöð eftir löndum]] [[Flokkur:Franskir fjölmiðlar|Dagblöð]]“ 1964405 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Dagblöð eftir löndum]] [[Flokkur:Franskir fjölmiðlar|Dagblöð]] n683bggpd9bu6asuft4df6l5706kak3 14 191122 1964431 2026-05-26T16:16:38Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Manchester]]“ 1964431 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Manchester]] 5ei81whf06du0jrq60nezr41cmdl0gc 14 191123 1964455 2026-05-26T22:23:33Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Breska heimsveldið]] [[Flokkur:Fyrrum nýlendur]]“ 1964455 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Breska heimsveldið]] [[Flokkur:Fyrrum nýlendur]] gskjeo4s07wvj6nwvu33n5xtlz1lxgo 1964456 1964455 2026-05-26T22:23:52Z Akigka 183 1964456 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Breskar nýlendur]] [[Flokkur:Fyrrum nýlendur]] nfz2oydf6a71afq6pijq18ob27u7u6s 1 191124 1964462 2026-05-27T07:32:48Z MyraMidnight 41218 Nýr hluti: /* Borðspil án leikborðs? */ 1964462 wikitext text/x-wiki == Borðspil án leikborðs? == ég taldi að borðspil séu öll spil sem notast við borð ([[w:Tabletop games]]), ekki bara meðfylgjandi leikborð, [[kortaspil]] eru t.d borðspil, spunaspil eins og warhammer líka. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. maí 2026 kl. 07:32 (UTC) mf8idfhp8ymkscye03mml5mf69fz41d 1964463 1964462 2026-05-27T07:34:12Z MyraMidnight 41218 Klúðraði undirskrift 1964463 wikitext text/x-wiki == Borðspil án leikborðs? == ég taldi að borðspil séu öll spil sem notast við borð ([[w:Tabletop games]]), ekki bara meðfylgjandi leikborð, [[kortaspil]] eru t.d borðspil, spunaspil eins og warhammer líka. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. maí 2026 kl. 07:33 (UTC) 9tht2r4wh7fpcr86g6holaorvormsq2 1964465 1964463 2026-05-27T08:28:14Z Akigka 183 /* Borðspil án leikborðs? */ Svar 1964465 wikitext text/x-wiki == Borðspil án leikborðs? == ég taldi að borðspil séu öll spil sem notast við borð ([[w:Tabletop games]]), ekki bara meðfylgjandi leikborð, [[kortaspil]] eru t.d borðspil, spunaspil eins og warhammer líka. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. maí 2026 kl. 07:33 (UTC) :Ég hélt alltaf að borðspil væri einfaldlega bein þýðing á boardgame - þ.e. spil með leikborði. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. maí 2026 kl. 08:28 (UTC) o4bfciacuebj0d1m2xniityb8d0nnps 1964466 1964465 2026-05-27T08:31:57Z Akigka 183 /* Borðspil án leikborðs? */ Svar 1964466 wikitext text/x-wiki == Borðspil án leikborðs? == ég taldi að borðspil séu öll spil sem notast við borð ([[w:Tabletop games]]), ekki bara meðfylgjandi leikborð, [[kortaspil]] eru t.d borðspil, spunaspil eins og warhammer líka. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. maí 2026 kl. 07:33 (UTC) :Ég hélt alltaf að borðspil væri einfaldlega bein þýðing á boardgame - þ.e. spil með leikborði. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. maí 2026 kl. 08:28 (UTC) ::Sbr. líka [https://malid.is/leit/bor%C3%B0spil] [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. maí 2026 kl. 08:31 (UTC) 6bj1jx0b53zegdzgo2941g4el4uq0wr 1964467 1964466 2026-05-27T08:42:14Z MyraMidnight 41218 /* Borðspil án leikborðs? */ Svar 1964467 wikitext text/x-wiki == Borðspil án leikborðs? == ég taldi að borðspil séu öll spil sem notast við borð ([[w:Tabletop games]]), ekki bara meðfylgjandi leikborð, [[kortaspil]] eru t.d borðspil, spunaspil eins og warhammer líka. [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. maí 2026 kl. 07:33 (UTC) :Ég hélt alltaf að borðspil væri einfaldlega bein þýðing á boardgame - þ.e. spil með leikborði. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. maí 2026 kl. 08:28 (UTC) ::Sbr. líka [https://malid.is/leit/bor%C3%B0spil] [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. maí 2026 kl. 08:31 (UTC) ::Þá þarf kannski að fara í gegnum greinar og setja sumt undir spil frekar en borðspil, eins og með kortaspilin. Fór helst að pæla í þessu útfrá hvernig flokkar og undirflokkar leikja voru uppsettir [[Notandi:MyraMidnight|MyraMidnight]] ([[Notandaspjall:MyraMidnight|spjall]]) 27. maí 2026 kl. 08:42 (UTC) owrx58dn0ifo1izz5e1lk9ddmiqeyun 0 191125 1964469 2026-05-27T09:21:31Z MyraMidnight 41218 Sá rauðan hlekk á Boardgamegeek og ákvað að bara henda saman síðu um það 1964469 wikitext text/x-wiki '''BoardGameGeek''' er upplýsingaveita sérstaklega fyrir [[borðspil]], þar sem fólk getur bætt við borðspilunum, gagnrýnt, upplýst og gefið þeim einkunn. Áhugaverðar upplýsingar sem hægt er að finna á síðunni fyrir hvert spil fyrir sig * Stærðir á kortaspilum sem eru notuð í borðspilinu * Einkunnir og gagnrýni frá öðru fólki * Tengd myndbönd sem útskýra spilið og/eða gagnrýna það * Myndasafn af spilinu og innihaldi þess * Spjallborð tileinkað hverju spili fyrir sig * Viðbætur við spilið * Hvað kostar spilið og hvar er hægt að kaupa (í bandaríkjunum) == Undirsíður == === RolePlayGameGeek === '''BGG''' hefur undirsíðu sem er tileinkuð fyrir [[spunaspil]] sem kallast '''RolePlayGameGeek/RPGG''' === VideoGameGeek === '''BGG''' hefur undirsíðu sem er tileinkuð fyrir [[tölvuleikir|tölvuleiki]] sem kallast '''VideoGameGeek/VGG'''. == Tenglar == * [https://boardgamegeek.com/ BoardGameGeek.com] * [https://rpggeek.com/ RPGGeek.com] * [https://videogamegeek.com/ VGG.com] [[Flokkur:Vefsíður]] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Tölvuleikir]] [[Flokkur:Spunaspil]] fwruxefjc402nsiz2s8nzqi4de5crqt 1964472 1964469 2026-05-27T09:27:33Z MyraMidnight 41218 /* Tenglar */ breytti nafninu á vgg hlekknum í videogamegeek til að hafa þetta réttara 1964472 wikitext text/x-wiki '''BoardGameGeek''' er upplýsingaveita sérstaklega fyrir [[borðspil]], þar sem fólk getur bætt við borðspilunum, gagnrýnt, upplýst og gefið þeim einkunn. Áhugaverðar upplýsingar sem hægt er að finna á síðunni fyrir hvert spil fyrir sig * Stærðir á kortaspilum sem eru notuð í borðspilinu * Einkunnir og gagnrýni frá öðru fólki * Tengd myndbönd sem útskýra spilið og/eða gagnrýna það * Myndasafn af spilinu og innihaldi þess * Spjallborð tileinkað hverju spili fyrir sig * Viðbætur við spilið * Hvað kostar spilið og hvar er hægt að kaupa (í bandaríkjunum) == Undirsíður == === RolePlayGameGeek === '''BGG''' hefur undirsíðu sem er tileinkuð fyrir [[spunaspil]] sem kallast '''RolePlayGameGeek/RPGG''' === VideoGameGeek === '''BGG''' hefur undirsíðu sem er tileinkuð fyrir [[tölvuleikir|tölvuleiki]] sem kallast '''VideoGameGeek/VGG'''. == Tenglar == * [https://boardgamegeek.com/ BoardGameGeek.com] * [https://rpggeek.com/ RPGGeek.com] * [https://videogamegeek.com/ VideoGameGeek.com] [[Flokkur:Vefsíður]] [[Flokkur:Borðspil]] [[Flokkur:Tölvuleikir]] [[Flokkur:Spunaspil]] cag6vlwyrgugww7rxirfv3kqg31lq50 0 191126 1964470 2026-05-27T09:21:59Z MyraMidnight 41218 Tilvísun á [[BoardGameGeek]] 1964470 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[BoardGameGeek]] nnnjex4au8vsaqgyikisjn3mc0p2ypu